Wikipedia mswiki https://ms.wikipedia.org/wiki/Laman_Utama MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Khas Perbincangan Pengguna Perbincangan pengguna Wikipedia Perbincangan Wikipedia Fail Perbincangan fail MediaWiki Perbincangan MediaWiki Templat Perbincangan templat Bantuan Perbincangan bantuan Kategori Perbincangan kategori Gerbang Perbincangan gerbang MOS Perbincangan MOS TimedText TimedText talk Modul Perbincangan modul Acara Perbincangan acara 0 189 6925505 6917211 2026-08-11T19:26:03Z Batiyah1980 401942 /* Ahli Dewan Negara Malaysia (Senator) */ 6925505 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"PAS" dilencongkan di sini.}} {{For|pemilihan parti yang bakal diadakan|Pemilihan kepimpinan Parti Islam Se-Malaysia 2025}} {{Infobox political party | name = Parti Islam Se-Malaysia | lang2 =Tamil | name_lang2 =மலேசிய இசுலாமிய கட்சி | lang3 =Jawi | name_lang3 =ڤرتي إسلام سمليسيا | lang4 = | name_lang4 = | logo = PAS logo.svg | logo_size = 250px | logo_upright = | logo_alt = | caption = | colorcode = {{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}} | abbreviation = PAS, ڤاس‎ | president = [[Abdul Hadi Awang]] | chairman = | secretary_general = [[Takiyuddin Hassan]] | spokesperson = [[Ahmad Fadhli Shaari]] | gelaran_pemimpin1 = [[Mursyidul Am]] | nama_pemimpin1 = [[Hashim Jasin]] | gelaran_pemimpin2 = Timbalan Presiden | nama_pemimpin2 = [[Tuan Ibrahim Tuan Man]] | gelaran_pemimpin3 = Naib Presiden | nama_pemimpin3 = {{plainlist| * [[Idris Ahmad]] * [[Mohd Amar Abdullah]] * [[Ahmad Samsuri Mokhtar]] }} | gelaran_pemimpin4 = Ketua Dewan Ulamak | nama_pemimpin4 = [[Ahmad Yahaya]] | gelaran_pemimpin5 = Ketua Dewan Muslimat | nama_pemimpin5 = [[Nuridah Mohd Salleh]] | gelaran_pemimpin6 = Ketua Dewan Pemuda | nama_pemimpin6 = [[Afnan Hamimi Taib Azamudden]] | founder = [[Ahmad Fuad Hassan]] | founded = {{start date and age|1951|11|24|df=yes}} (dengan nama Persatuan Agama Islam Se-Malaya [PAS]) | registered = 31 Mei 1955 (sebagai parti politik "Parti Islam Se-Tanah Melayu") | legalised = | dissolved = | merger = | split = Bahagian Agama [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO), [[Hizbul Muslimin]] | predecessor = [[Hizbul Muslimin]] (diharamkan pada 1948 oleh Brisith) | merged = | successor = | headquarters = Pejabat Agung PAS,<br>No. 318-A, Jalan Raja Laut, 50350 [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | newspaper = [[Harakah]] | think_tank = [[Pusat Penyelidikan PAS]] | student_wing = [[Kelab Mahasiswa Penyokong PAS]] | youth_wing = [[Dewan Pemuda PAS]] | womens_wing = [[Dewan Muslimat PAS]] | wing1_title = Sayap ulamak | wing1 = [[Dewan Ulamak PAS]] | wing2_title = Sayap bukan Muslim | wing2 = [[Dewan Himpunan Pendukung PAS]] | wing3_title = | wing3 = | wing4_title = | wing4 = | membership_year = | membership = Warganegara Malaysia | ideology = [[Islamisme]]<br>[[Fundamentalisme Islam]]<br>[[Jihad]]isme<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/08/25/pas-defends-taliban-saying-it-has-changed|title=PAS defends Taliban, saying it has changed|date=25 Ogos 2021|website=The Star|url-status=live|access-date=7 Oktober 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/malaysian-islamists-death-sparks-sympathy-in-country-including-from-former-party-pas|title=Malaysian Islamist's death sparks sympathy in country, including from former party PAS|date=15 September 2014|website=The Straits Times|url-status=live|access-date=7 Oktober 2021}}</ref><br>[[Pan-Islamisme]]<br>Konservatisme Islam<br>Nasionalisme agama<br>[[Anti-Kristian di Malaysia|Sentimen anti-Kristian]]<ref>{{cite web|url =https://www.malaymail.com/news/malaysia/2019/09/18/accusing-dap-of-christianisation-pas-leader-cites-steven-sims-kingdom-of-go/1791682|title=Accusing DAP of Christianisation, PAS leader cites Steven Sim's 'Kingdom of God' remarks as evidence|publisher=[[Malay Mail]]|date=18 September 2019|access-date=13 February 2025}}</ref><ref>{{cite web|url =https://www.malaymail.com/news/malaysia/2020/08/31/church-group-says-pas-leader-has-no-regard-for-humanity-after-christian-ins/1898894|title=Church group says PAS leader has no regard for humanity after Christian insult|publisher=[[Malay Mail]]|date=31 August 2020|access-date=8 February 2025}}</ref><ref>{{cite web|url =https://harakahdaily.net/index.php/2024/12/31/gesa-ambil-tindakan-ke-atas-kor-ming-dan-hannah-yeoh/|title=Gesa tindakan ke atas Kor Ming dan Hannah Yeoh|publisher=[[Harakah (newspaper)|Harakah]]|date=31 December 2024|access-date=22 February 2025|language=ms}}</ref> | position = | religion = [[Islam]] | national = [[Parti Perikatan]] {{small|(1972-1973)}}<br/>[[Barisan Nasional]] {{small|(1973-1978)}}<br/>[[Angkatan Perpaduan Ummah]] {{small|(1990-96)}}<br/>[[Barisan Alternatif]] {{small|(1999-2004)}}<br/>[[Pakatan Rakyat]] {{small|(2008-2015)}}<br/>[[Gagasan Sejahtera]]<ref>http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/pas-and-ikatan-announce-alliance-but-unclear-of-direction</ref> {{small|(2016-2020)}}<br/>[[Muafakat Nasional]] {{small|(2019-2022)}}<ref>https://www.utusan.com.my/nasional/2022/10/muafakat-nasional-berkubur/</ref><br/>[[Perikatan Nasional]] {{small|(sejak 2020)}}<br/>[[Ikatan Prihatin Rakyat]] {{small|(sejak 2025)}} | regional = <!-- or | regional affiliation = --> | continental = <!-- or | continental affiliation = --> | international = | affiliation1_title = | affiliation1 = | affiliation2_title = | affiliation2 = | colors = {{color box|#008000}} [[Hijau]] | slogan = ''Islam Menyatukan Ummah''<br>''Membangun Bersama Islam'' | anthem = Berjihadlah | blank1_title = | blank1 = | blank2_title = | blank2 = | blank3_title = | blank3 = | blank4_title = | blank4 = | seats1_title = [[Dewan Negara Malaysia]] (Parlimen) | seats1 = {{Infobox political party/seats|7|70|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} | seats2_title = [[Dewan Rakyat Malaysia]] (Parlimen) | seats2 = {{Infobox political party/seats|43|222|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} | seats3_title = [[Dewan Undangan Negeri di Malaysia|Dewan Undangan Negeri]] | seats3 = {{Infobox political party/seats|150|607|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} | seats4_title = <!-- up to | seats11_title = --> | seats4 = <!-- up to | seats11 = --> | symbol = [[File:Logo Perikatan Nasional.svg|100px]] <br>(negeri selain Kelantan dan Terengganu)<br> [[File:PAS logo.svg|100px]] <br> (Kelantan dan Terengganu) | flag = [[Fail:Bendera lama pas.png|border|180px]] | flag_title = | flag_alt = | website = https://www.pas.org.my/ | state = Malaysia | country = | country_dab1 = | parties_dab1 = | elections_dab1 = | country2 = | country_dab2 = | parties_dab2 = | elections_dab2 = | footnotes = }}{{Sejarah Malaysia}} '''Parti Islam Se-Malaysia''' ([[Jawi]]: ڤرتي إسلام سمليسيا, juga [[singkatan]]: '''ڤاس‎'''/'''PAS''')<ref group="nb">Singkatan "PAS" diguna pakai berdasarkan tulisan jawi 'ڤَاس‎' iaitu ڤ (P), ا‎ (A), س (S)‎.</ref> ialah sebuah parti politik Islam di [[Malaysia]] yang berdaftar sejak tahun [[1951]]. PAS merupakan salah sebuah parti komponen dalam [[Perikatan Nasional]] bermula 2020. Parti ini mempunyai perwakilan terbanyak di [[Dewan Rakyat]], dengan menguasai 43 kerusi,<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/630402/berita/politik/pru15-pencapaian-tertinggi-pas---abdul-hadi|title=PRU15 pencapaian tertinggi Pas - Abdul Hadi|last=HUSIN|first=NURHIDAYAH HAIROM & MUKHRIZ MAT|date=2023-10-20|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2024-01-14}}</ref> walau bagaimanapun berada di blok pembangkang.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2022/11/908537/pas-akan-berperanan-sebagai-pembangkang-juga-takiyuddin-metrotv|title=Pas akan berperanan sebagai pembangkang juga -Takiyuddin [METROTV]|last=BERNAMA|date=2022-11-26|website=Harian Metro|language=en|access-date=2024-01-14}}</ref> PAS juga merupakan parti pemerintah bagi negeri [[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]], [[Dewan Undangan Negeri Terengganu|Terengganu]], [[Dewan Undangan Negeri Kedah|Kedah]] (sebagai Menteri Besar) dan [[Dewan Undangan Negeri Perlis|Perlis]] serta [[Dewan Undangan Negeri Sembilan|Negeri Sembilan]]. PAS berada di blok pembangkang di DUN [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|Pulau Pinang]], DUN [[Dewan Negeri Perak|Perak]], DUN [[Dewan Negeri Pahang|Pahang]], DUN [[Dewan Negeri Selangor|Selangor]], DUN [[Dewan Negeri Johor|Johor]] dan DUN [[Dewan Undangan Negeri Sabah|Sabah]]. Selain itu, PAS tidak mempunyai sebarang perwakilan di [[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]] dan perwakilan DUN di [[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]] serta perwakilan Parlimen di Sabah dan [[Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]]. Kubu pilihan raya PAS sebahagian besarnya tertumpu di sekitar kawasan luar bandar dan konservatif koridor utara dan pantai timur Semenanjung Malaysia, khususnya di Kelantan, Kedah, Perlis, Terengganu dan Pahang. Mereka juga mendapat sokongan yang ketara di kawasan luar bandar Perak dan Melaka. PAS membantu gabungannya menyapu bersih negeri-negeri pantai barat laut dan timur Semenanjung Malaysia, memenangi setiap kerusi parlimen di negeri Perlis, Kelantan dan Terengganu, dan semua kecuali satu di Kedah; lantas dipanggil sebahagian pihak sebagai "[[Gelombang hijau|Gelombang Hijau]]".<ref>{{Cite web|url=https://berita.mediacorp.sg/dunia/pengaruh-gelombang-hijau-satu-cabaran-ph-bn-di-pulau-pinang-770001|title=Pengaruh gelombang hijau satu cabaran PH-BN di Pulau Pinang|website=BERITA Mediacorp|language=en|access-date=2024-01-14}}</ref> ==Latar belakang == Mengikut fakta sejarah, PAS telah ditubuhkan secara rasmi pada 23 Ogos 1951. Walau bagaimanapun, terdapat fakta lain yang menyebut bahawa PAS ditubuhkan pada 24 November 1951 ([[Warta Negara]], 26 November 1951 dan [[Utusan Melayu]] 25 November 1951). Walaupun terdapat dua tarikh yang bercanggah, namun ahli-ahli sejarah dan tokoh-tokoh lama dalam PAS bersetuju bahawa fakta kedua (24 November 1951) ialah tarikh sebenar PAS ditubuhkan.{{Perlu rujukan}} Parti Islam Se-Malaysia kemudiannya telah didaftarkan sebagai sebuah organisasi pada 31 Mei 1955 dengan nombor pendaftaran 733 (Pulau Pinang). PAS atau Persatuan Islam Se-Tanah Melayu (nama asalnya) ialah pertubuhan atau parti politik Melayu yang berteraskan Islam yang ditubuhkan sebelum merdeka selepas [[Hizbul Muslimin]] diharamkan oleh kerajaan British pada tahun 1948. PAS cuba mengimbangi perjuangan nasionalisme [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) sebagai sebuah parti yang mendokong Islam. Dengan tidak menafikan bahawa semangat perjuangan yang berteraskan kepada Islam di negara ini telahpun wujud sejak 1906 lagi, yang telah dibawa dan diperjuangkan oleh golongan pembaharuan atau reformasi Islam yang mendapat pendidikan di [[Timur Tengah]] (antaranya termasuklah [[Syed Sheikh Syed Ahmad Al-Hadi|Syed Sheikh al-Hadi,]] [[Muhammad Tahir bin Sheikh Muhammad bin Ahmad Jalaluddin|Syeikh Tahir Jalaluddin]] dan Haji Abbas Mohd Taha) yang berpusat di [[Singapura]], [[Melaka]] dan [[Pulau Pinang]], PAS yang muncul pada tahun 1951 adalah atas kesedaran masyarakat [[Melayu]] (pada waktu itu) untuk melihat [[Agama Islam]] dapat ditegak dan didaulatkan di negara ini.<ref>{{cite web|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/ahead-of-party-polls-pas-ulama-wing-calls-for-total-wipe-out-of-progressive|title=Ahead of party polls, PAS ulama wing calls for total wipe out of progressives|date=3 June 2015|publisher=The Malay Mail|accessdate=28 April 2017|author=Syed Jaymal Zahiid}}</ref> Pada peringkat awal penubuhannya, PAS dilihat sebagai sebuah parti Melayu yang memperjuangkan hal-ehwal Islam melebihi apa yang dilaksanakan oleh [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]. Didokongi oleh para ilmuan agama, PAS ialah parti yang menjadi pilihan bagi orang-orang Melayu yang berpendidikan agama. Pun begitu, setelah berlakunya [[Peristiwa 13 Mei|Tragedi 13 Mei 1969]], PAS telah menerima cadangan UMNO untuk bergabung dalam perikatan yang baharu yang dinamakan sebagai [[Barisan Nasional]] (BN). PAS adalah antara parti pengasas BN. Penglibatan PAS dalam BN berakhir dengan krisis darurat di Kelantan pada 1978. Akhirnya PAS mengambil keputusan untuk keluar dari BN. Para penyokong PAS mengganggap bahawa UMNO telah mengkhianati mereka, sementara penyokong UMNO pula berpendapat PAS telah tidak patuh pada ketetapan BN. Peristiwa tersebut telah mengakibatkan PAS dilanda krisis dalaman yang telah membawa kepada perpecahan PAS kepada beberapa parti serpihan seperti [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia]] (BERJASA) dan [[Parti Hizbul Muslimin Malaysia|HAMIM]]. PAS telah mengambil masa yang lama untuk menyusun semula perjuangan mereka. Ketika Tuan Guru Yusuf Rawa mengambil alih jawatan Yang di-Pertuan Agung (kini dikenali sebagai [[Presiden PAS|Presiden]]) pada 1982, PAS telah menjenamakan semula parti tersebut di bawah slogan "Kepimpinan Ulama".<ref>{{cite web|url=http://bridgetwelsh.com/2015/06/the-pas-purge-of-the-progressives/|title=The PAS purge of the progressives|date=6 June 2015|work=Malaysiakini|publisher=Bridget Welsh|accessdate=28 April 2017|archive-date=2018-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716082501/http://bridgetwelsh.com/2015/06/the-pas-purge-of-the-progressives/|url-status=dead}}</ref> PAS pernah menjadi sebahagian daripada sebuah perikatan yang dinamakan sebagai [[Pakatan Rakyat]], bersama [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) dan [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP). Pencapaian PAS pada pilihan raya umum 2008 adalah antara yang terbaik. Selain mengekalkan penguasaan PAS di Kelantan dengan majoriti yang besar, PAS turut membentuk kerajaan di [[Kedah]] (2008-2013). PAS juga ialah sebahagian daripada kerajaan di [[Selangor]] (2008-kini) dan [[Perak Darul Ridzuan|Perak]] (2008-2009) bersama [[PKR]] dan [[DAP]]. PAS menjadikan kerjasama dengan sebuah parti politik baharu, [[Ikatan|Parti Ikatan Bangsa Malaysia]] (IKATAN) untuk membawa suara rakyat lebih berkesan selepas Pakatan Rakyat dianggap telah terbubar<ref name=":2">http://www.ismaweb.net/2015/06/pr-bubar-hanya-pandangan-dap-kata-pas/</ref> ekoran keluarnya DAP daripada gabungan tersebut. Walau bagaimanapun, hubungan kerjasama politik antara [[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] kekal sehingga pada 11 Mei 2017, hubungan kerjasama PAS dan PKR terputus<ref name=":3">Mohd Azrone Sarabatin [https://www.bharian.com.my/node/281491 PAS-PKR 'bercerai'] 11 Mei 2017, Berita Harian.</ref>. Bagi menghadapi [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan raya Umum Malaysia 2018]], PAS menubuhkan sebuah gabungan kerjasama baharu, [[Gagasan Sejahtera]] bersama-sama [[Parti Ikatan Bangsa Malaysia|IKATAN]] dan [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia|BERJASA]]. Selepas berakhirnya pilihan raya 2018, PAS bekerjasama dengan musuh tradisinya, UMNO di bawah semangat 'perpaduan ummah' dan menggagaskan permuafakatan bernama [[Muafakat Nasional]] yang dimeterai pada 14 September 2019<ref name=":4">Nazura Ngah [https://www.bharian.com.my/berita/politik/2019/09/606917/piagam-muafakat-nasional-umno-pas-dimeterai Piagam Muafakat Nasional UMNO, PAS dimeterai] 14 September 2019 Berita Harian.</ref>. PAS juga turut menjalinkan kerjasama dengan [[Kongres India Malaysia]] (MIC)<ref name=":5">___________ [https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2019/03/546501/mic-dan-pas-sah-jalin-kerjasama MIC dan PAS sah jalin kerjasama] 28 March 2019 Berita Harian</ref>. Ekoran konflik politik pada Februari 2020, PAS telah bersama-sama dengan beberapa parti politik yang lain iaitu [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]], [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (PPBM), [[Kongres India Malaysia|MIC]], [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), [[Gabungan Parti Sarawak]] (GPS) dan lain-lain telah membentuk kerajaan bagi Malaysia dengan nama tidak rasmi, [[Perikatan Nasional]]<ref name=":0">Harits Asyraf Hasnan [http://www.astroawani.com/berita-politik/muhyiddin-wakili-perikatan-nasional-gps-star-juga-bersama-232122 Muhyiddin wakili Perikatan Nasional: GPS, STAR juga bersama?] 29 Februari 2020. Astro Awani</ref><ref name=":1">Suraya Roslan [https://www.hmetro.com.my/utama/2020/02/549431/umno-pas-pilih-muhyiddin UMNO, PAS pilih Muhyiddin] 28 Februari 2020. Harian Metro</ref>. == Sejarah == === Asal-usul: pergerakan Islam selepas Perang Dunia II === Sungguhpun aktiviti [[Hizbul Muslimin]] terhenti, namun keghairahan sokongan rakyat khususnya alim ulama terhadap perjuangan politiknya amatlah memberangsangkan. Semangat dan sokongan kental inilah yang akhirnya merintis jalan mudah ke arah penubuhan PAS pada tahun 1951. Dalam hal ini, ramai ahli sejarah berpendapat penghargaan dan pengiktirafan perlulah dihulurkan kepada [[Abu Bakar al-Baqir|Ustaz Abu Bakar al-Baqir]], pemimpin [[Majlis Tertinggi Agama Malaya|MATA]] dan seterusnya [[Hizbul Muslimin]] yang telah "melebarkan jalan" untuk memudahkan penubuhan PAS. ==== Persidangan Persatuan Ulamak Malaya yang pertama ==== Peranan [[Hizbul Muslimin]] dalam penubuhan PAS lebih tertonjol lagi apabila sebahagian besar bekas pucuk pimpinan pusatnya turut menyertai PAS dan memainkan peranan secara aktif. Antaranya termasuklah Ustaz Othman Hamzah, Ustaz [[Baharuddin Abdul Latif]], Tuan Haji Khaider Khatib dan Ustaz Yunus Haji Yatimi. Besar kemungkinan juga Bahagian Agama UMNO yang dipimpin oleh [[Ahmad Fuad Hassan|Ustaz Ahmad Fuad Hassan]] turut diresapi dengan pengaruh [[Hizbul Muslimin]] ini. Tambahan lagi, ramai pemimpin agama dalam UMNO ketika itu kecewa akan pucuk pimpinan mereka yang bercadang untuk menaja perjudian (loteri). Tidak dapat dinafikan bahawa rancangan awal penubuhan PAS sebenarnya ditimbulkan oleh sebahagian besar ahli-ahli agama dalam UMNO semasa berlangsungnya Persidangan Ulama Ke-3 di Bangunan Kelab UMNO Bagan, Butterworth, Pulau Pinang. Ahli-ahli panel ini berusaha merangka perlembagaan serta menamakan pertubuhan yang dicita-citakan itu, iaitu Pertubuhan Ulama Se-Malaya. Panel ini telah berusaha mengadakan persidangan dengan persatuan-persatuan kebajikan Melayu atau Islam, Majlis Agama Islam Negeri, ulama perseorangan, para kadi dan juga mufti. Walaupun perhimpunan ulama dan orang perseorangan yang dianjurkan oleh Bahagian Agama UMNO itu pada mulanya berjaya menubuhkan Pertubuhan Ulama, tetapi atas inisiatif Ustaz Othman Hamzah, bekas Ahli Jawatankuasa [[Hizbul Muslimin]] yang mewakili Persatuan al-Ehya as-Syariff, [[Gunung Semanggol]] telah berjaya melahirkan Persatuan Agama Islam Se-Malaya (PAS) bagi menggantikan Pertubuhan Ulama Se-Malaya yang dicadangkan pada mulanya. Maka, PAS telah ditubuhkan secara rasmi hasil perhimpunan atau muktamar tersebut dengan penyertaan beberapa tokoh agama dan wakil pertubuhan Islam<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|first=|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=119-123}}</ref>, antaranya [[Abdullah Fahim|Syeikh Abdullah Fahim]]. Mufti Pulau Pinang dan Seberang Perai; Syeikh Ismail Hamzah, Mufti Perak; Haji [[Ahmad Badawi Abdullah]], Mudir [[Sekolah Menengah Agama Daeratul Maarifil Wataniah|Madrasah Daeratul Maarif al-Wathaniyah]], Seberang Perai; Ustaz [[Baharuddin Abdul Latif]], wakil [[Maahad Al Ehya Asshariff|Madrasah Ihya Asy-Syariff,]] Gunung Semanggol, Perak; Ustaz Othman Hamzah, wakil Persatuan Ihya Asy-Syariff, Gunung Semanggol, Perak; Ustaz Abdul Rahman Jamaluddin al-Jampuli, wakil [[Madrasah Aljunied Al-Islamiah]], Singapura; Tuan Guru Haji Yahya Junid dari Persatuan Ulamak Kedah, Tuan Guru Haji Mohd Noor Mahyuddin dan Faqeh Mohamad Nor Mohd Zain, wakil Perikatan Madrasah Kuala Lumpur; Ustaz Abu Bakar Asy'ari dan Ustaz Ahmad Long, wakil Perikatan Imam-imam Perlis; Haji Abdul Samad Nuh, wakil [[Madrasah Yahyawiah|Madrasah Yahyawiyah]] Padang Rengas; Haji Hussein Che Dol, wakil Madrasah Akhlak As-Salam, Guar Chempedak; dan ulamak tempatan seperti Tuan Guru Haji [[Ahmad Tuan Hussein]], Ustaz [[Zabidi Bin Ali|Zabidi Ali]], Haji Mansor Hassan JP, Haji [[Sulaiman Palestin]], dan Haji Ibrahim Aqibi. {| class="wikitable" |+Jawatankuasa Agung PAS sesi pertama, 1951-1953<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|first=|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=147}}</ref> !Jawatan !Nama |- |Yang Dipertua |[[Ahmad Fuad Hassan]], Tuan Guru Haji |- |Timbalan Yang Dipertua |[[Mohd Ghazali Abdullah|Mohamad Ghazali Abdullah]], Ustaz Haji |- |Naib Yang Dipertua (Utara) |[[Hussein Che Dol]], Tuan Guru Haji |- |Naib Yang Dipertua (Tengah) |Faqeh Mohamad Nor Mohd Zain |- |Naib Yang Dipertua (Selatan) |Abdul Rahman Jamaluddin Al-Jampuli, Ustaz Haji |- |Setiausaha Agung |Ahmad bin Abdul Malik (Ahmad Maliki), Ustaz Haji |- |Bendahari Agung |[[Ahmad Tuan Hussein]], Tuan Guru Haji |- | rowspan="8" |Ahli Jawatankuasa (Dipilih) |[[Yahya Junid]], Tuan Guru Haji |- |Othman Talib, Haji |- |Mohd Noor Mahyuddin, Tuan Guru Haji |- |[[Zabidi Bin Ali|Zabidi Ali]], Tuan Guru Haji |- |Abdul Wahab Mohd Nor, Ustaz Haji |- |Asyia Abdul Majid, Qadhi Haji |- |Majzub Yunus, Haji |- |[[Ahmad Badawi Abdullah]], Ustaz Haji |- | rowspan="3" |Ahli Jawatankuasa (Dilantik) |Mohamed Hanif, Encik |- |[[Mansor Hassan JP|Mansor Hassan Kwantong]], Haji |- |[[Ahmad Long]], Ustaz Haji |} === Pendaftaran sebagai parti politik=== [[File:Logo lama PAS.png|thumb|logo lama PAS sebelum dilarangan oleh ROS]] Dalam konflik pelbagai yang dihadapi oleh para ulamak dan situasi politik semasa yang masih tidak menuju kepada fahaman Islamik secara benar, maka para ulamak membuat pendirian untuk menubuhkan parti PAS. Haji Ahmad Badawi, seorang ulamak di Seberang Perai telah mengeluarkan satu manifesto yang dinamakan ’Manifesto al-Badawi’ dengan tema ”Ulamak ke Jalan Allah” bagi menyambut persidangan untuk menubuhkan PAS pada 24 November 1951. Mereka memutuskan supaya PAS menjadi sebuah pertubuhan politik Islam yang memperjuangkan kemerdekaan melalui landasan demokrasi ke arah membentuk sebuah negara yang diredhai Alah. Para ulamak menolak bentukbentuk perjuangan yang diasaskan berdasarkan ideologi ciptaan manusia yang dibawa masuk oleh penjajah. Semenjak itulah, PAS muncul sebagai sebuah pertubuhan politik Islam yang memperjuangkan kemerdekaan negara, kemudian menyertai pilihan raya demi pilihan raya. PAS juga menggunakan pelbagai saluran untuk menyampaikan mesej dakwahnya termasuk membentuk beberapa kerjasama politik dengan orang bukan Islam semenjak 1953. Di bawah kepemimpin Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan dan Dr Haji Abbas Alias, PAS bercakap soal kemerdekaan yang boleh ditegakkan hukum Islam. PAS menolak kerakyatan jus soli yang merugikan peribumi dan PAS mendesak supaya Islam dijadikan dasar negara yang merdeka. Apabila Dr. Burhanuddin al-Helmy mengambil alih kepemimpinan PAS pada akhir 1956, PAS mula memperincikan sikapnya terhadap kemerdekaan yang hendak dicapai yang dianggap ’masih kosong’ dari matlamat sebenar kerana mengabaikan kebangsaan Melayu dan ketuanan Islam1. Hal ini tergambar daripada hasrat Dr Burhanuddin. === Kemunculan sulong dalam pilihan raya=== Penyertaan PAS dalam pilihan raya 1959 telah memberikan kejayaan besar apabila Terengganu dan Kelantan berjaya dikuasai. PAS membentuk kerajaan yang dipimpin oleh Mohd Daud Abdul Samad di Terengganu dan Ustaz Ishak Lotfi Omar di Kelantan sebagai Menteri Besar. PAS memulakan langkah sebagai kerajaan di dua negeri Pantai Timur untuk menterjemahkan ideologi perjuangannya yang berasaskan al-Quran dan Sunnah. Namun begitu, kerajaan PAS di Terengganu telah dijatuhkan pada Oktober 1961 hasil permainan politik kotor Perikatan. Di Kelantan, PAS berjaya bertahan sehingga BN mendaruratkan Kelantan pada akhir 1977. Dalam konteks ini, PAS-lah satu-satunya pembangkang yang diberikan kepercayaan oleh rakyat untuk memerintah kerajaan negeri. ==== Kerajaan Negeri Terengganu 1959 ==== Dalam [[Pilihan raya umum Tanah Melayu 1959|pilihan raya negeri Terengganu 1959]], PAS menguasai 13 daripada 24 kerusi. Sehubungan itu, pada 24 Jun 1959, Badan Perhubungan PAS Terengganu telah membincangkan perlantikan Menteri Besar Terengganu tetapi menghadapi isu berkaitan makna ‘Bumiputera’ dalam perjawatan kerana Pesuruhjaya PAS Terengganu, Ustaz Ahmad Azzam Hanafiah adalah seorang berketurunan Banjar yang berasal dari Perak. PAS Terengganu telah bersetuju menyerahkan dua nama kepada Sultan Terengganu iaitu Ustaz [[Ahmad Azzam Hanafiah]] (Jeram) dan [[Mohd Daud bin Abdul Samad|Mohd Daud Abdul Samad]] (Setiu) sebagai calon Menteri Besar, dengan syarat calon yang tidak terpilih akan menjadi anggota Exco Kerajaan Negeri Terengganu<ref name=":8">{{Cite web|url=https://berita.pas.org.my/ensiklopedia-harian-pas-pembentukan-kerajaan-pas-terengganu-1959/|title=Ensiklopedia Harian PAS – Pembentukan Kerajaan PAS Terengganu 1959|last=Mohd Fadhli Ghani|date=15 Januari 2017|website=Berita PAS|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210104112109/https://berita.pas.org.my/ensiklopedia-harian-pas-pembentukan-kerajaan-pas-terengganu-1959/|archive-date=2021-01-04|access-date=26 Jun 2021}}</ref>. Setelah itu, [[Sultan Ismail Nasiruddin Shah ibni al-Marhum Sultan Haji Zainal Abidin III Mu’azzam Shah|Sultan Ismail Nasiruddin Shah ibni Sultan Zainal Abidin III]] telah berkenan memilih Mohd Daud Abdul Samad sebagai Menteri Besar Terengganu. Dengan perkenan Sultan Terengganu ini, pada 29 Jun 1959, Mohd Daud Abdul Samad telah mengangkat sumpah sebagai Menteri Besar Terengganu yang pertama selepas merdeka. Dengan latar belakang pendidikan Melayu, agama dan Inggeris, pengalaman berkhidmat dengan kerajaan serta penglibatan politik sejak akhir 1930-an, beliau dianggap layak mengetuai Kerajaan PAS Terengganu.<ref name=":8" /> Setelah Menteri Besar Terengganu mengangkat sumpah pada 29 Jun 1959, dengan persetujuan parti, Mohd Daud Abdul Samad telah membentuk kabinetnya dengan satu barisan anggota enam orang Exco Kerajaan dan dibantu oleh seorang Speaker DUN. Enam orang yang mengangkat sumpah sebagai anggota Exco Kerajaan Negeri Terengganu pada 29 Jun 1959 ialah Ustaz Ahmad Azzam Hanafiah, Mohd Sanari Yunus, Abu Bakar Salleh, Ustaz Omar Shukri Embong, Ismail Yusof dan Omar Abdul Rahman. Manakala Ustaz Mohd Taib Sabri Abu Bakar, ADUN Marang dinamakan sebagai Speaker DUN Terengganu yang pertama.<ref name=":8" /> DUN Terengganu telah bersidang untuk kali yang pertama bagi meluluskan dasar-dasar Kerajaan PAS Terengganu ini pada 29 Julai 1959, setelah cadangan asal yang dirancang pada 4 Julai 1959 ditangguhkan akibat bertembung dengan kempen Pilihan Raya Umum Persekutuan yang berlangsung antara 15 Julai hingga 19 Ogos 1959.<ref name=":8" /> {| class="wikitable sortable" |+Perwakilan PAS dalam DUN Terengganu pertama (1959) ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |DUN ! style="width:230px;" |Ahli !Parti !Catatan |- |N01 |{{DUN|Kuala Besut}} |Wan Said Mohd Noor, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N02 |{{DUN|Kampong Raja}} |Mohamed Senari Yunus |'''PAS''' |EXCO |- |N03 |{{DUN|Ulu Besut}} |Husin Jusoh, Ustaz |'''PAS''' | |- |N04 |{{DUN|Besut Tengah}} |Mohamed Ismail |'''PAS''' | |- |N05 |{{DUN|Setiu}} |[[Mohd Daud bin Abdul Samad|Mohamed Daud Abdul Samad]] |'''PAS''' |Menteri Besar |- |N08 |[[Jeram (kawasan negeri Terengganu)|Jeram]] |Ahmad Azzam Hanafiah, Ustaz |'''PAS''' |EXCO |- |N14 |{{DUN|Marang}} |Mohamed Taib Sabri Abu Bakar, Ustaz |'''PAS''' |Speaker DUN |- |N15 |{{DUN|Sura}} |[[Abu Bakar Mohd Salleh|Abu Bakar Mohamed Salleh]] |'''PAS''' |EXCO |- |N16 |{{DUN|Ulu Dungun}} |Omar Shukri Embong, Ustaz |'''PAS''' |EXCO |- |N21 |{{DUN|Kuala Trengganu Tengah}} |Abdul Kadir Mohamed, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N22 |{{DUN|Binjai}} |Shafie Sulong, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N23 |{{DUN|Ulu Trengganu Timor}} |Ismail Yusof |'''PAS''' |EXCO |- |N24 |{{DUN|Ulu Trengganu Barat}} |Omar Abdul Rahman |'''PAS''' |EXCO |} ==== Kerajaan Negeri Kelantan 1959 ==== Dalam [[Pilihan raya umum Tanah Melayu 1959|pilihan raya negeri Kelantan 1959]], PAS "mencapai kemenangan besar di luar jangkaan" dengan menguasai 28 daripada 30 kerusi. Sehubungan itu, Badan Perhubungan PAS Kelantan telah mengadakan mesyuarat bagi menetapkan pelantikan jawatan-jawatan utama<ref name=":9">{{Cite book|title=Sejarah PAS Kelantan 1959–1978 : Langkah-langkah Menuju Mardhatillah|last=Hj. Salahuddin Abdullah|last2=Hydselan bin Hashim|publisher=Badan Perhubungan PAS Negeri Kelantan|year=2010|location=Kota Bharu|pages=52-55}}</ref>. [[Ishak Lotfi Omar|Haji Ishak Lotfi Omar]] (ADUN Kota Bharu Selatan) telah dilantik sebagai Menteri Besar Kelantan, manakala [[Mohamed Nasir|Haji Muhammad Nasir]] (ADUN Macahang Utara) dilantik sebagai Timbalan Menteri Besar. Seramai enam orang anggota EXCO telah dibentuk dan mesyuarat memutuskan corak pentadbiran kerajaan negeri adalah dengan sistem "tanggungjawab bersama" di bawah pimpinan Menteri Besar dengan panduan parti. Ustaz Mohd Asri Muda, ADUN Kota Bharu Tengah dinamakan sebagai Speaker DUN Kelantan<ref name=":9" />. {| class="wikitable sortable" |+Perwakilan PAS dalam DUN Kelantan pertama (1959)<ref name=":9" /> ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |DUN ! style="width:230px;" |Ahli !Parti !Catatan |- |N01 |{{DUN|Tumpat Timur}} |Che Ishak Mustapha |'''PAS''' | |- |N02 |{{DUN|Tumpat Tengah}} |Mustapha Awang |'''PAS''' | |- |N03 |{{DUN|Tumpat Barat}} |Daud Yusoff, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N04 |{{DUN|Kuala Kelantan}} |Wan Yusoff Yaacob |'''PAS''' | |- |N05 |{{DUN|Kota Bharu Utara}} |Abdullah Ahmad |'''PAS''' | |- |N06 |{{DUN|Kota Bharu Pantai}} |[[Nik Abdullah Arshad]] |'''PAS''' | |- |N07 |{{DUN|Tendong}} |Che Hassan Ismail, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N08 |{{DUN|Meranti}} |[[Nik Man Nik Mohamed]] |'''PAS''' | |- |N09 |{{DUN|Bandar Pasir Mas}} |Omar Awang |'''PAS''' | |- |N11 |{{DUN|Bandar Hulu}} |Che Muda Yusof |'''PAS''' | |- |N12 |{{DUN|Kota Bharu Tengah}} |[[Mohd Asri Muda]] |'''PAS''' |Speaker DUN EXCO (1963-1964) |- |N13 |{{DUN|Bachok Utara}} |Shafei Ahmad |'''PAS''' | |- |N14 |{{DUN|Bachok Tengah}} |Mohd Amin Yaakob |'''PAS''' |EXCO (1962-1964) |- |N15 |{{DUN|Bachok Selatan}} |Othman Ismail, Haji |'''PAS''' | |- |N16 |{{DUN|Kota Bharu Timur}} |Saufi Idris |'''PAS''' | |- |N17 |{{DUN|Kota Bharu Barat}} |Abdul Rahman Awang Sulong |'''PAS''' | |- |N18 |{{DUN|Kota Bharu Selatan}} |[[Ishak Lotfi Omar]] |'''PAS''' |Menteri Besar |- |N19 |{{DUN|Lemal}} |Haron Sulong, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N20 |{{DUN|Rantau Panjang}} |Abdul Rahman Daud |'''PAS''' |EXCO (1959-1962) |- |N21 |{{DUN|Tok Uban}} |Abdullah Yusoff |'''PAS''' |EXCO (1959-1963) |- |N22 |{{DUN|Pasir Puteh Utara}} |Tengku Mohammad ibni Sultan Muhammad |'''PAS''' |EXCO (1959-1960) |- |N23 |{{DUN|Pasir Puteh Tengah}} |Wan Sulaiman Ibrahim, Ustaz |'''PAS''' |EXCO |- |N24 |{{DUN|Pasir Puteh Tenggara}} |Abd. Rahman Mohd. Salleh |'''PAS''' | |- |N25 |{{DUN|Machang Utara}} |[[Mohamed Nasir]] |'''PAS''' |Timbalan Menteri Besar |- |N26 |{{DUN|Tanah Merah Timur}} |Mohd Daud Abdul Jamil |'''PAS''' |EXCO |- |N27 |{{DUN|Tanah Merah Barat}} |Yusoff Abdul Latif |'''PAS''' | |- |N28 |{{DUN|Machang Selatan}} |Mohamed Noor Yusoff, Haji |'''PAS''' |EXCO |- |N30 |{{DUN|Ulu Kelantan Barat}} |[[Khaidir Khatib]], Ustaz |'''PAS''' |EXCO (1960-1964) |} === Gabungan Nasionalis Melayu (1970–1982) === Asri Muda memangku jawatan Presiden PAS semasa Burhanuddin mengalami keuzuran yang panjang.<ref name="Chin Tong 2007">{{Harvnb|Chin Tong|2007}}</ref> Secara ideologinya, Asri telah membawa PAS ke arah sebuah parti nasionalisme kanan. Parti itu memberi perhatian terhadap perlindungan dan kemajuan hak-hak Melayu etnik.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=67–70}}</ref> Perkembangan dalam parti juga menjadi fokus utama pada kepimpinan Asri, seperti yang dicerminkan dalam perubahan namanya pada tahun 1971 dari Persatuan Islam Se-Malaysia kepada "Parti Islam Se-Malaysia".<ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=78}}</ref> ==== Kerajaan Campuran Perikatan-PAS (1972-1973) ==== PAS memasuki era baru dalam politik Malaysia apabila PAS mula meneroka kerjasama dengan UMNO bagi menjamin kestabilan politik negara, mengekalkan ketuanan Melayu dan menyerapkan Islam dalam pemerintahan. PAS bersama parti-parti lain telah membentuk Kerajaan Campuran PAS-Perikatan pada 1973. Tindakan itu merupakan tindakan kontroversi dalam PAS, dan beberapa ahli dan pemimpin kanan sama ada meninggalkan parti itu atau dibersihkan oleh Asri. Justifikasi utama Asri untuk bergabung dengan UMNO dalam kerajaan campuran adalah bahawa selepas rusuhan kaum 1969, perpaduan Melayu amat penting, dan ini memerlukan kerjasama antara dua parti politik etnik Melayu.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=82–84}}</ref> Kerajaan Campuran Perikatan-PAS telah dikuatkuasakan pada 1 Januari 1973 pada peringkat Negeri dan Pusat. Negeri yang terlibat ialah Kedah, Terengganu dan Kelantan. Pada ketika itu, Kerajaan Campuran Negeri Terengganu dipimpin oleh Datuk Haji Nik Hassan Wan Abdul Rahman dari Perikatan, Kerajaan Campuran Negeri Kelantan dipimpin oleh Datuk Haji Ishak Lofti Omar dari PAS, dan Kerajaan Campuran Negeri Kedah dipimpin oleh Datuk Sri Syed Ahmad Shahabuddin dari Perikatan<ref>{{Cite book|title=Sejarah Perjuangan Bangsa Melayu|last=Ibrahim Mahmood|first=|publisher=Penerbitan Pustaka Antara|year=1981|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=951-952}}</ref>. Sebuah Jawatankuasa Penyelaras Kerajaan Campuran Perikatan-PAS telah dibentuk bagi melicinkan perjalanan dan urusan kerajaan disemua peringkat. Jawatankuasa tersebut adalah terdiri daripada 14 orang anggota iaitu 7 orang daripada Perikatan dan 7 orang daripada PAS. Berikut merupakan senarai anggota Jawatankuasa Penyelaras Kerajaan Campuran Perikatan-PAS. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! rowspan="2" width="180" |{{Logo kecil PAS}} Wakil PAS ! colspan="2" |Catatan ! rowspan="2" width="180" |{{Logo kecil Perikatan}} Wakil Perikatan ! colspan="2" |Catatan |- !width="180" |Jawatan dalam parti !width="180" |Jawatan dalam kerajaan !width="180" |Jawatan dalam parti !width="180" |Jawatan dalam kerajaan |- | rowspan="2" |[[Mohd Asri bin Haji Muda|Mohd Asri Muda]] | rowspan="2" |Yang Dipertua PAS |Menteri Besar Kelantan | rowspan="2" |[[Ismail Abdul Rahman|Dr Ismail Abdul Rahman]] | rowspan="2" |Timbalan Yang Dipertua UMNO |Timbalan Perdana Menteri Malaysia |- |ADUN Kota Bharu Tengah |Ahli Parlimen Johor Timur |- | rowspan="2" |[[Abu Bakar Hamzah (senator Malaysia)|Abu Bakar Hamzah]] |Naib Yang Dipertua PAS | rowspan="2" | | rowspan="2" |[[Abdul Ghafar bin Baba|Abdul Ghaffar Baba]] | rowspan="2" |Naib Yang Dipertua UMNO |Menteri Pembangunan Negara dan Luar Bandar Malaysia |- |Setiausaha Agung PAS |Ahli Parlimen Melaka Utara |- | rowspan="2" |[[Abu Bakar Bin Umar|Abu Bakar Umar]] |Naib Yang Dipertua PAS | rowspan="2" |Ahli Parlimen Kubang Pasu Barat | rowspan="2" |[[Syed Ahmad Syed Mahmud Shahabuddin|Syed Ahmad Shahabuddin]] | rowspan="2" |Ketua Perhubungan UMNO Kedah |Menteri Besar Kedah |- |Pesuruhjaya PAS Kedah |ADUN Padang Terap |- | rowspan="2" |[[Ishak Lotfi Omar]] | rowspan="2" |Pesuruhjaya PAS Kelantan |Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri Kelantan | rowspan="2" |[[Tengku Razaleigh bin Tengku Mohd Hamzah|Tengku Razaleigh Hamzah]] | rowspan="2" |Ketua Perhubungan UMNO Kelantan | rowspan="2" |ADUN Ulu Kelantan Barat |- |ADUN Kota Bharu Selatan |- | rowspan="2" |[[Kasim Ahmad]] | rowspan="2" |Pesuruhjaya PAS Terengganu | rowspan="2" |ADUN Marang | rowspan="2" |[[Nik Hassan bin Wan Abdul Rahman|Nik Hassan Wan Abdul Rahman]] | rowspan="2" |Ketua Perhubungan UMNO Terengganu |Menteri Besar Terengganu |- |ADUN Batu Rakit |- |[[Mohamed Dali Muin]] |Ahli Jawatankuasa Kerja PAS | |[[Senu Abdul Rahman]] |Setiausaha Agung UMNO | |- | rowspan="2" |[[Yusuf Rawa|Yusof Rawa]] | rowspan="2" |Ahli Jawatankuasa Kerja PAS | rowspan="2" |Ahli Parlimen Kota Setar Selatan | rowspan="2" |[[Lee San Choon]] | rowspan="2" |Timbalan Presiden MCA |Timbalan Menteri Perhubungan Malaysia |- |Ahli Parlimen Segamat Selatan |} Dengan tertubuhnya Kerajaan Campuran Perikatan-PAS, beberapa pemimpin PAS dilantik mengganggotai Kabinet Kerajaan dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri. === Era Barisan Nasional === [[Pilihan raya umum Malaysia 1974|Pilihan raya 1974]] menyaksikan PAS bertanding di bawah bendera Dacing BN untuk kali pertamanya. Parti itu memenangi 14 kerusi parlimen kepada 62 UMNO, mengukuhkan kedudukan PAS sebagai junior rakan sekutu. PAS juga mendapati dirinya berkuasa dalam gabungan di Kelantan, yang sebelum ini ditadbir oleh haknya sendiri. Undi PAS di kubu utaranya telah lemah dengan kehilangan sokongan kepada bekas sekutu pembangkang dan calon PAS yang bertanding dalam kempen anti-BN.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=88–89}}</ref> Pada akhirnya, ia adalah Kelantan, negeri asal Asri dan pangkalan kuasa politik, yang akan mencetuskan kejatuhan perkongsian UMNO-PAS. Selepas percanggahan yang dilakukan oleh UMNO dalam memilih calon Menteri Besar Kelantan yang baharu iaitu menghantar nama calon [[Mohamed Nasir]] tanpa berbincang dengan PAS menyebabkan berlaku ketidakstabilan dalam politik Kelantan kerana Nasir dilantik sebagai Menteri Besar Kelantan yang rasmi oleh Sultan. Asri mengarahkan [[Ahli Dewan Undangan Negeri]] (ADUN) [[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]] PAS untuk menggerakkan gerakan dan undi tidak percaya terhadap Nasir sehingga berlaku rusihan dan perpecahan dalam kerajaan negeri Kelantan. Kerajaan mengisytiharkan [[Darurat Kelantan 1977]] PAS yang telah menolak Akta Darurat (Kelantan) 1977 bukan sahaja disingkirkan dari BN, tetapi turut kehilangan pentadbiran keatas Kelantan apabila dirampas oleh UMNO.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=92–94}}</ref> [[Pilihan raya umum Malaysia 1978|Pilihan raya 1978]] UMNO dan parti baru BERJASA yang ditubuhkan oleh Nasir setelah disingkirkan oleh PAS. Kekayaan parti dalam pilihan raya Kelantan tidak dibantah oleh pengharaman perhimpunan pilihan raya umum; sementara BN dapat berkempen melalui media massa yang mematuhi, rundingan awam adalah cara utama di mana PAS boleh mencapai pengundi.<ref>{{Harvnb|Sundaram & Ahmad|1988|p=850}}</ref> PAS bersikap lebih baik dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 1982|pilihan raya 1982]]. Di hadapan seorang perdana menteri baru, [[Mahathir Mohamad]], dan keputusan pemimpin pemuda Islamis popular [[Anwar Ibrahim]] untuk menyertai [[UMNO]] bukan PAS, parti itu tidak dapat memperbaiki lima kerusi parlimennya dan gagal mendapatkan semula kerajaan di Kelantan. Sementara itu, tempoh 1978 hingga 1982 bertepatan dengan kebangkitan pemimpin generasi baru dalam parti, termasuk ulama Islam berpendidikan asing seperti [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] dan [[Abdul Hadi Awang]]. Kumpulan ini berusaha untuk mengorientasikan PAS sebagai parti Islam dan secara asasnya bermusuhan dengan UMNO, yang tumpuan nasionalis Melayu mereka melihat perbelanjaan Islam.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=95–106}}</ref> Pada tahun 1980, kumpulan itu berjaya memilih [[Yusof Rawa]] kepada timbalan presiden parti itu, mengusir setiausaha Asri, [[Abu Bakar Bin Umar|Abu Bakar Umar]].<ref>{{Harvnb|Sundaram & Ahmad|1988|p=852}}</ref> Semasa perhimpunan PAS 1982, jelas kepada Asri bahawa puak ulama mempunyai nombor untuk mengalahkannya. Dia meletak jawatan di tingkat perhimpunan, dan kemudian menyerang parti itu melalui media, yang menyebabkan pengusirannya. Pada tahun berikutnya, Yusof dinaikkan ke jawatan presiden, tanpa alasan.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=107–110}}</ref> === Pengambilalihan Ulama (1982–1989) === Ulama yang mengambil alih PAS pada tahun 1982 menarik diri dari [[revolusi Iran]] 1979 untuk mendapat inspirasi dalam mewujudkan negara Islam; [[Yusof Rawa]] sendiri pernah berkhidmat sebagai Duta Besar Malaysia ke Iran pada tahun-tahun sebelum revolusi. Yusof secara terbuka menolak nasionalisme Melayu yang mencirikan UMNO dan PAS di bawah Asri Muda, menganggapnya sebagai falsafah sempit dan jahil yang bertentangan dengan konsep [[ummah]] [[Islam]].<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=121–123}}</ref> Seakan untuk memperlihatkan perubahan dalam pandangan ideologi parti di bawah Yusof dan rakan-rakan ulamanya, pemimpin baru parti mengamalkan pakaian yang lebih konservatif dan agama, meninggalkan pakaian Melayu dan Barat untuk pakaian agama Arab tradisional.<ref>{{Harvnb|Hooker & Norani|2003|p=195}}</ref> Politik antara UMNO dan PAS menjadi semakin keagamaan. Kerajaan BN cuba menentang kemungkinan rayuan pilihan raya terhadap Islamisasi PAS dengan mewujudkan beberapa institusi Islam negara seperti [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]]. Pemimpin PAS bertindak balas dengan melabelkan inisiatif-inisiatif ini sebagai cetek dan hipokrit, pemimpin UMNO sebagai "parti yang tidak islamik".<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=129–132}}</ref> Retorik yang semakin membahagi antara UMNO dan PAS menghasilkan bahagian yang mendalam dalam masyarakat Melayu, terutama di negeri utara. Kadang-kadang bahagian menjadi ganas, contoh yang paling terkenal ialah [[Peristiwa Memali 1985|peristiwa Memali]] tahun 1985, di mana kerajaan mensahkan serbuan di sebuah kampung yang diketuai oleh ulama PAS [[Ibrahim Libya]], yang menyebabkan 14 orang awam dan empat anggota polis mati.<ref>{{Harvnb|Liow|2009|pp=37–39}}</ref> Ia bertentangan dengan latar belakang ini bahawa ulama PAS menghadapi [[Pilihan raya umum Malaysia 1986|pilihan raya umum pertama mereka pada tahun 1986]]. Hasilnya adalah kapur bagi gabungan BN. PAS mencatatkan keputusan pilihan raya terburuk, mengekalkan hanya satu kerusi di Parlimen. PAS, dalam pemulihan daripada kekalahan itu, tidak mempunyai pilihan selain untuk mengundurkan diri dari Islamisme garis keras dan meneruskan kursus sederhana.<ref>{{Harvnb|Liow|2009|p=41}}</ref> Menjelang tahun 1989, Yusof telah menjadi terlalu sakit untuk kekal sebagai Presiden PAS, dan digantikan oleh timbalannya, [[Fadzil Noor]], ahli puak ulama yang kini menguasai parti itu.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=140–141}}</ref> === Kebangkitan pada 1990-an (Gelombang Hijau) === [[Fail:Nik Aziz Kelantan.jpg|kanan|thumb|[[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] menjadi Menteri Besar (Kelantan) Kelantan pada tahun 1990, dan kekal dalam jawatan selama 23 tahun.]] Walaupun tidak meninggalkan komitmen ideologi PAS terhadap penubuhan sebuah negara Islam, Fadzil Noor menyederhanakan retorik parti itu. Beliau juga menetapkan tentang keahlian parti dengan profesional muda bandar dalam usaha untuk mempelbagaikan pangkat kepimpinan selain ilmuwan agama.<ref name="Chin Tong 2007" /> Tahun 1990 juga melihat PAS terlibat dalam pergerakan Islamis antarabangsa. [[Abdul Hadi Awang]] menjadi aktif dalam beberapa pertubuhan dan perwakilan Islam antarabangsa, dan parti Islam di luar negara menghantar delegasi ke Malaysia untuk menghormati PAS.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=154}}</ref> Ujian ppilihan raya pertama di bawah presiden Fadzil adalah [[Pilihan raya umum Malaysia 1990|pilihan raya 1990]], yang terjadi di tengah-tengah perpecahan dalaman UMNO yang mana parti pembangkang Semangat 46 telah dibentuk. PAS menyertai [[Semangat 46]] dan dua lagi parti Melayu dalam [[Angkatan Perpaduan Ummah]], dan memenangi tujuh kerusi Parlimen. Gabungan baru menewaskan BN di Kelantan, memenangi semua kerusi Dewan Undangan Negeri. [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]], seorang ulama yang memainkan peranan utama dalam pengambilalihan parti pada tahun 1982, menjadi Menteri Besar Kelantan, dan kekal dalam kedudukan sehingga persaraannya pada tahun 2013.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=143–144}}</ref> Salah satu tindakan pertama kerajaan pimpinan PAS di Kelantan adalah untuk memperkenalkan [[hudud]], sistem hukuman jenayah bagi kesalahan Islam tertentu. Tindakan itu ditinggalkan seketika setelah jelas bahawa undang-undang tersebut tidak dapat dikuatkuasakan ekoran percanggahan dengan kerajaan persekutuan.<ref>{{Harvnb|Stark|2004}}</ref> PAS mengekalkan tujuh kerusi Parlimen dan kerajaan Kelantan pada [[Pilihan raya umum Malaysia 1995|pilihan raya 1995]] sementara semua parti pembangkang lain kalah.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=153–154}}</ref> Pada [[Pilihan raya umum Malaysia 1999|pilihan raya akan datang]], pada tahun 1999, keadaan luar PAS telah mengubah nasibnya dengan lebih baik. Krisis kewangan Asia 1997 membahagikan kerajaan [[Barisan Nasional|BN]] antara penyokong Perdana Menteri, [[Mahathir Mohamad]], dan timbalannya, [[Anwar Ibrahim]]. Pemecatan Anwar pada tahun 1998 menimbulkan pembangkang yang meluas, yang mana PAS memaksimumkan lebih daripada mana-mana pihak pembangkang yang lain. Parti itu menjalankan kempen canggih untuk pilihan raya 1999, memanfaatkan internet untuk memintas sekatan terhadap penerbitan cetak dan menguruskan untuk menarik pengundi profesional bandar sambil mengekalkan asas sokongan luar bandar tradisionalnya. Buat pertama kalinya, PAS menyertai [[Parti Tindakan Demokratik]] dalam gabungan [[Barisan Alternatif]]-yang juga termasuk parti baru Anwar Ibrahim, [[Parti Keadilan Nasional]]. Hasilnya adalah yang terbaik PAS sebelum ini. Parti itu mengambil 27 daripada 192 kerusi parlimen dan memenangi kemenangan di peringkat negeri di Kelantan dan Terengganu.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=155–159}}</ref> === PAS di abad ke-21 === Pemergian [[Fadzil Mohd Noor|Fadzil Noor]] pada tahun 2002, dan penggantiannya oleh ulama konservatif [[Abdul Hadi Awang]], bertepatan dengan tempoh pembahagian dalam parti antara pemimpin muda dan profesionalnya, yang berusaha menjadikan ideologi Islam PAS lebih menarik untuk mengetengahkan Malaysia, dan konservatif, dan umumnya lebih tua, ulama. Parti itu tidak dapat mendamaikan pandangan kedua puak itu dengan definisi yang jelas tentang "negara Islam" yang platformnya dibayangkan.<ref name="Chin Tong 2007" /> PAS sebelum ini pernah melancarkan [[Dokumen Negara Islam]]<ref>{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/64918758/Dokumen-Negara-Islam-PAS-2003|title=Dokumen Negara Islam PAS (2003)|date=14 September 2011|website=Scribd|url-status=live|access-date=12 Julai 2021}}</ref> pada 12 November 2003 yang digunakan sebagai teras kepada manifesto parti itu untuk PRU ke-11 pada tahun 2004. Perdebatan itu sendiri menyebabkan DAP berpisah daripada gabungan [[Barisan Alternatif|Barisan Alternatif;]] sebagai parti sekular dengan asas sokongan etnik China, ia tidak dapat menyokong wawasan sebuah negara Islam yang disebarkan oleh konservatif PAS. PAS juga mendapati dirinya kehilangan sokongan Melayu berikutan penggantian Mahathir sebagai Perdana Menteri dengan Abdullah Ahmad Badawi, seorang Muslim yang popular dan sederhana, dan selepas kebimbangan [[Serangan 11 September|11 September]] di kalangan pengundi mengenai Islam radikal di Asia Tenggara.<ref>{{Harvnb|Function|2006|pp=139–144}}</ref> Sekiranya pilihan raya 1999 telah menjadi kawasan puncak parti, [[Pilihan raya umum Malaysia 2004|pengundian 2004]] merupakan salah satu titik terendah dalam sejarahnya. Dalam Parlimen yang diperluaskan, PAS dikurangkan kepada tujuh kerusi. Abdul Hadi bukan sahaja kehilangan kerusi parlimen tetapi melihat kerajaan yang dipimpinnya di Terengganu dibuang dari jawatan selepas satu penggal.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=176–177}}</ref> Sambutan PAS ke pilihan raya 2004, seperti sambutan terhadap kebocoran 1986 yang sama, adalah meninggalkan imej garis keras yang menyumbang kepada kekalahannya. Setakat ini, sayap profesional bandar keahlian parti, yang dibawa ke parti oleh Fadzil Noor pada tahun 1990-an, sudah bersedia untuk bertanggungjawab. Walaupun presiden Abdul Hadi tidak berada di bawah ancaman, puak sederhana, yang dikenali sebagai "Erdogans" selepas pemimpin Islam Turki moderat, [[Recep Tayyip Erdogan]], menganggotai ahli-ahlinya mengundi ke jawatan utama lain dalam perhimpunan agung 2005.<ref name="Chin Tong 2007" /><ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=178}}</ref> PAS kini dapat menyerang kerajaan [[Abdullah bin Ahmad Badawi|Abdullah Ahmad Badawi]] dari kedua-dua kanan dan kiri: di satu pihak, ia mengkritik promosi Abdullah [[Islam Hadhari]] sebagai versi Islam yang disiram; Di pihak yang lain, ia menyerang kerajaan untuk rekod hak asasi manusia dan mempromosikan penyebab keadilan sosial dan ekonomi, termasuk untuk orang bukan Islam. Parti itu juga memanfaatkan pertumbuhan internet dan media sosial di Malaysia untuk memintas media massa pro-kerajaan.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=187–188}}</ref> === Era Pakatan Rakyat dan Gagasan Sejahtera=== Menjelang [[Pilihan raya umum Malaysia 2008|pemilihan 2008]], PAS menyertai [[DAP]] dan [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) dalam gabungan baru, [[Pakatan Rakyat]]. Gabungan itu menyerahkan keputusan pilihan raya Barisan Nasional yang paling buruk. Barisan Nasional kehilangan majoriti dua pertiga di Dewan Perwakilan, melumpuhkannya daripada meluluskan pindaan perlembagaan tanpa sokongan pembangkang. PAS memenangi 23 kerusi; Pakatan Rakyat memenangi 82. Di peringkat negeri, kerajaan [[Barisan Nasional]] yang berusia puluhan tahun jatuh di [[Kedah]], [[Perak]] dan [[Selangor]]. PAS kini memerintah Kedah dan Kelantan (masing-masing dipimpin oleh [[Azizan Abdul Razak]] dan [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]]) dan membekalkan [[Menteri Besar Perak]] ([[Nizar Jamaludin|Nizar Jamaluddin]]) dalam kerajaan campuran Pakatan Rakyat.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=188–192}}</ref> Sebuah seminar bagi memperkasakan parti dianjurkan pada November 2009 bagi memperkukuh kedudukan parti dalam kerjasama dengan Pakatan Rakyat<ref>{{Cite web|url=https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2009/10/29/tiada-egm-pas-ganti-dengan-seminar|title=Tiada EGM, PAS ganti dengan seminar|last=ARIFFUDDIN ISHAK|date=29 Oktober 2009|website=mStar|url-status=live|access-date=12 Julai 2021}}</ref>. PAS menjadikan kerjasama dengan sebuah parti politik baharu, [[Ikatan|Parti Ikatan Bangsa Malaysia]] (IKATAN) untuk membawa suara rakyat lebih berkesan selepas Pakatan Rakyat dianggap telah terbubar<ref name=":2" /> ekoran keluarnya DAP daripada gabungan tersebut. Walau bagaimanapun, hubungan kerjasama politik antara [[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] kekal sehingga pada 11 Mei 2017, hubungan kerjasama PAS dan PKR terputus<ref name=":3" />. Bagi menghadapi [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan raya Umum Malaysia 2018]], PAS menubuhkan sebuah gabungan kerjasama baharu, [[Gagasan Sejahtera]] bersama-sama [[Parti Ikatan Bangsa Malaysia|IKATAN]] dan [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia|BERJASA]]. Buat pertama kali dalam sejarah penubuhan PAS bahawa parti tersebut bertanding melebihi 70 kerusi Parlimen iaitu 158 kerusi Parlimen ke arah pembentukan Kerajaan Teknokrat ataupun mereka akan menyertai kerajaan campuran selepas pilihan raya jika gagal memenangi majoriti mudah 112 kerusi Parlimen<ref name=":6">{{Cite journal|last=Junaidi Awang Besar|first=|year=2019|title=Perubahan politik dalam pilihan raya umum (PRU) ke-14, 2018 di Malaysia|url=https://doi.org/10.17576/geo-2019-1504-16|journal=GEOGRAFIA Online|volume=15|issue=4|pages=220-232|issn=2682-7727|via=Penerbit UKM}}</ref>. Mereka juga memperkenalkan Budaya Politik Matang dan Sejahtera (BPMS) dan Wawasan Induk Negara Sejahtera (WINS). Selepas berakhirnya pilihan raya 2018, PAS kekal di Kelantan dan berjaya menawan Terengganu daripada BN, dan menang di 18 kerusi [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] (penguasaan 16.9 peratus)<ref name=":6" />. Faktor kemenangan PAS di Pantai Timur adalah berdasarkan beberapa perkara berikut<ref>{{Cite book|title=Tsunami hijau Pantai Timur PRU-14: Gelombang PAS atau gelombang rakyat?|last=Mazlan Ali|first=|publisher=Forum Pasca PRU14: Gelombang Rakyat|year=Jun 2018|isbn=|location=Shah Alam.|pages=}}</ref> iaitu 1) Ciri-ciri politik Terengganu, 2) Doktrin agama dan ideologi, 3) Isu nasional kelemahan polisi [[Mohd Najib bin Abdul Razak|Najib Razak]], 4) Peranan Tun Dr. Mahathir Mohamad, 5) Kebangkitan orang muda, 6) Kekuatan jentera, dan 7) Dilema/krisis UMNO. ===Penyertaan Himpunan Anti-ICERD 2018=== Pada tahun 2018, menyusul pengumuman Perdana Menteri ketika itu, Mahathir Mohamad, mengenai keputusan Kabinet Ketujuh Mahathir untuk "meluluskan semua instrumen inti PBB yang masih belum diratifikasi yang berkaitan dengan perlindungan hak asasi manusia", termasuk Konvensyen Antarabangsa Mengenai Penghapusan Segala Bentuk Diskriminasi Kaum (ICERD) dan lima konvensyen sebelum ini yang belum diratifikasi di Majlis Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, UMNO, PAS serta pelbagai pertubuhan bukan kerajaan telah menganjurkan Perhimpunan Anti-ICERD di Dataran Merdeka, Kuala Lumpur untuk membantah ratifikasi konvensyen antarabangsa yang berkaitan, disebabkan oleh persepsi mereka bahawa instrumen hak asasi manusia ini bertentangan dengan kedudukan istimewa Melayu, Bumiputera, dan Islam dalam negara ini; yang kesemuanya tercatat dalam Perlembagaan Malaysia.<ref name="malaysiakini">{{cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/452368|title=PAS and Umno to hold anti-Icerd rally in KL on Dec 8 - Malaysiakini|date=17 November 2018 |publisher=Malaysiakini|access-date=17 November 2018}}</ref><ref name="notratify">{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/11/24/govt-not-ratifying-icerd-we-will-continue-to-defend-federal-constitution-says-pms-office/|title=Govt not ratifying ICERD - The Star Online|work=The Star Online|access-date=24 November 2018}}</ref> === Era Muafakat Nasional dan Perikatan Nasional === PAS bekerjasama dengan musuh tradisinya, UMNO di bawah semangat 'perpaduan ummah' dan menggagaskan permuafakatan bernama [[Muafakat Nasional]] yang dimeterai pada 14 September 2019<ref name=":4" />. PAS juga turut menjalinkan kerjasama dengan [[Kongres India Malaysia]] (MIC)<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|url=https://harakahdaily.net/index.php/2019/03/28/kerjasama-pas-mic-seperti-satu-keluarga/|title=Kerjasama PAS-MIC seperti satu keluarga|last=|first=|date=28 Mac 2019|website=HarakahDaily|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326234933/https://harakahdaily.net/index.php/2019/03/28/kerjasama-pas-mic-seperti-satu-keluarga/|archive-date=27 Mac 2020|access-date=27 Mac 2020}}</ref>. [[Krisis politik Malaysia 2020|Konflik politik]] di Malaysia berlaku ekoran peletakan jawatan Perdana Menteri, Tun Dr Mahathir Mohamad pada Februari 2020 menjadikan PAS mengambil tindakan bersama-sama dengan beberapa parti politik yang lain iaitu [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]], [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (PPBM), [[Kongres India Malaysia]] (MIC), [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), [[Gabungan Parti Sarawak]] (GPS) dan lain-lain telah membentuk kerajaan bagi Malaysia dengan nama tidak rasmi, [[Perikatan Nasional]] (PN)<ref name=":0" /><ref name=":1" />. [[Kabinet Malaysia 2020|Kerajaan PN]] di bawah kepimpinan [[Muhyiddin Yassin]] sebagai Perdana Menteri telah melantik 3 orang Ahli Parlimen PAS sebagai Menteri Penuh dan 5 orang sebagai Timbalan Menteri<ref>Rohaniza Idris [https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663602/tiga-wakil-pas-dilantik-menteri-lima-lagi-timbalan-menteri Tiga wakil PAS dilantik menteri, lima lagi timbalan menteri] Berita Harian</ref>. Pada pertengahan 2020 juga, telah berlakunya [[Kemelut politik Kedah 2020|kemelut politik di Kedah]] yang menatijahkan pertukaran kerajaan negeri kepada PAS<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/05/689732/sanusi-menteri-besar-kedah-ke-14|title=Sanusi Menteri Besar Kedah Ke-14|last=M Hifzuddin Ikhsan; Nooazura Abdul Rahman dan Nor Farhani Che Ad|first=|date=17 Mei 2020|newspaper=Berita Harian|access-date=18 Mei 2020}}</ref>. ===Insiden Perarakan Militia=== Pada 19 Februari 2023, polis Terengganu mengumumkan bahawa mereka sedang menyiasat perarakan kontroversi yang dianjurkan oleh kumpulan PAS Youth tempatan untuk menentukan jika ada sebarang kesalahan yang dilakukan. Walaupun polis telah diberitahu tentang perarakan tersebut, mereka tidak menyedari kehadiran senjata tiruan yang dibawa oleh beberapa penyokong, menyebabkan kebimbangan di kalangan kumpulan tertentu. Ketua polis, DCP Datuk Rohaimi Md Isa, menyatakan bahawa siasatan awal akan dijalankan untuk mengenal pasti sebarang kesalahan yang mungkin berlaku semasa program tersebut, dengan tindakan yang sewajarnya akan diambil selepas itu. Gambar-gambar media sosial menunjukkan ahli-ahli PAS Youth Terengganu berpakaian seperti pejuang perang Islam medieval dan membawa pedang, tombak, dan perisai palsu. Acara tersebut dilaporkan sebagai sebahagian daripada perhimpunan dua hari oleh PAS Youth yang dikenali sebagai "Himpunan Pemuda Islam Terengganu" (Himpit) yang diadakan di sebuah resort di Setiu, Terengganu. Menteri Hal Ehwal Agama, Datuk Dr. Mohd Na'im Mokhtar mengkritik perarakan tersebut, menyatakan bahawa ia melambangkan imej Islam yang tidak sesuai dan menekankan kepentingan mempromosikan keamanan dan perpaduan dalam masyarakat. Beliau juga meminta pihak berkuasa menyiasat sebarang pelanggaran undang-undang yang mungkin berlaku. Gambar-gambar di media sosial juga menunjukkan sebuah trak pikap yang membawa pedang palsu yang besar, dengan belia berpakaian seperti askar militan berdiri di bahagian belakang ketika ia bergerak.<ref>{{cite news |title=Terengganu police investigating PAS Youth's controversial parade |newspaper=The Star |date=February 19, 2023 |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/02/19/terengganu-police-investigating-pas-youths-controversial-parade}}</ref><ref>{{cite news |title=PAS militia cosplay: PAS thanks police for clarification |newspaper=New Straits Times (NST) |date=February 19, 2023 |url=https://www.nst.com.my/news/crime-courts/2023/02/882024/pas-militia-cosplay-pas-thanks-police-clarification}}</ref> ===Sokongan terhadap Taliban=== Selepas Taliban mengambil alih Kabul pada tahun 2021 dan menjalankan teokrasi Islam semula di Afghanistan, pengerusi jawatankuasa hal ehwal antarabangsa dan hubungan luar PAS, Muhammad Khalil Abdul Hadi (juga anak kepada Presiden PAS semasa), mengucapkan tahniah kepada kumpulan militan Islam tersebut atas "kejayaan mencapai kemenangan bagi negara mereka" melalui Twitter dan Facebook, menyatakan pembebasannya dari kuasa Barat.<ref>{{Cite web |last=Abdul Hadi |first=Muhammad Khalil |date=2021-08-18 |title=Tahniah kepada rakyat Afghanistan |trans-title=Congratulations to the people of Afghanistan |url=https://harakahdaily.net/index.php/2021/08/18/tahniah-kepada-rakyat-afghanistan/ |access-date=2022-04-29 |website=HarakahDaily |language=ms}}</ref> Pada bulan Ogos 2021, Khalil juga menyatakan bahawa Taliban telah menjadi lebih moderat, dengan sewenang-wenangnya mendakwa hak wanita (termasuk kebebasan wanita bergerak) dan peluang untuk wanita di tempat kerja tetap terpelihara.<ref>{{Cite web |last=Abdul Hadi |first=Muhammad Khalil |date=2021-08-20 |title=Imej sederhana Taliban mulai diterima rakyat |trans-title=The moderate image of the Taliban is starting to be accepted by the people |url=https://harakahdaily.net/index.php/2021/08/20/imej-sederhana-taliban-mulai-diterima-rakyat/ |access-date=2022-04-29 |website=HarakahDaily |language=ms}}</ref> Komen yang tidak berasas itu dikutuk secara meluas oleh ramai pengguna media sosial Malaysia, dan catatan pro-Taliban Muhammad Khalil Abdul Hadi di Facebook dan Twitter telah diturunkan sebagai tindak balas.<ref name="malaysiakini.com">{{cite web |title=Hadi: Taliban has changed, don't believe Western media |url=https://www.malaysiakini.com/news/588586 |website=MalaysiaKini |date=25 August 2021 |access-date=5 October 2021}}</ref><ref name="berita.pas.org.my">{{cite web |last1=Awang |first1=Abdul Hadi |title=Taliban yang beristiqamah dan berubah |url=https://berita.pas.org.my/taliban-yang-beristiqamah-dan-berubah/ |website=Berita PAS |access-date=5 October 2021}}</ref> Pada Mac 2022, banyak laporan berita bebas menunjukkan bahawa wanita dan gadis di Afghanistan telah dilucutkan (dengan dekri daripada Taliban) daripada keupayaan mereka untuk bekerja, belajar atau bergerak bebas di dalam negara.<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Ruchi |title=Shrinking public space for Afghan women as Taliban expands curbs |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/4/6/are-the-taliban-returning-to-their-harshest-ruling |access-date=2022-04-29 |website=[[Al Jazeera English]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Afghanistan: Taliban Deprive Women of Livelihoods, Identity |url=https://www.hrw.org/news/2022/01/18/afghanistan-taliban-deprive-women-livelihoods-identity |access-date=2022-04-29 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Speri |first=Alice |title=Women and Journalists Are Targets of Violence in Taliban-Ruled Afghanistan, Report Says |url=https://theintercept.com/2022/04/14/afghanistan-taliban-violence-women-journalists/ |access-date=2022-04-29 |website=[[The Intercept]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Najafizada |first=Eltaf |date=2021-12-01 |title=A Taliban ban on women in the workforce can cost economy $1bn |url=https://www.aljazeera.com/economy/2021/12/1/talibans-ban-on-women-in-the-workforce-can-cost-economy-1bn |access-date=2022-04-29 |website=[[Bloomberg News]] |language=en}}</ref> Pada bulan Oktober 2021, pemimpin sayap belia PAS, Khairil Nizam Khirudin, mencadangkan hubungan yang lebih rapat antara PAS dan Taliban. Beliau menyatakan bahawa jika China mampu membina hubungan dengan Taliban, Malaysia juga sepatutnya berbuat demikian.<ref>[https://www.malaymail.com/news/malaysia/2021/10/31/pas-youth-seeks-closer-ties-with-taliban-led-afghanistan-asks-if-communist/2017301 PAS Youth seeks closer ties with Taliban-led Afghanistan, asks if ‘communist China’ can, why not ‘Muslim Malaysia’], The Malay Mail</ref> Pada bulan Februari 2022, Presiden PAS, Abdul Hadi Awang, tanpa bukti mendakwa bahawa pelbagai media adalah anti-Islam dan memfitnah Taliban, kerana menurutnya, media tersebut membuat tuduhan yang tidak dapat disahkan bahawa Taliban menafikan hak pendidikan bagi perempuan dan gadis.<ref>{{Cite web |last=Awang |first=Abdul Hadi |date=2022-02-11 |title=Mengapa Afghanistan ditakuti, Israel dinormalisasi |trans-title=Why Afghanistan is feared, Israel is normalized |url=https://harakahdaily.net/index.php/2022/02/11/mengapa-afghanistan-ditakuti-israel-dinormalisasi/ |access-date=2022-04-29 |website=HarakahDaily |language=ms}}</ref> Walau bagaimanapun, pada Mac 2022, banyak laporan berita yang jelas menunjukkan bahawa Taliban menghalang kanak-kanak perempuan daripada menghadiri sekolah menengah di seluruh sistem pendidikan Afghanistan, menghasilkan kecaman yang meluas di tengah-tengah bantahan global..<ref>{{Cite web |date=2022-03-23 |title=Taliban's backtracking on girls' education, 'deeply damaging' |url=https://news.un.org/en/story/2022/03/1114482 |access-date=2022-04-29 |website=UN News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-03-23 |title=Afghanistan: Taliban backtrack on reopening high schools for girls |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60845540 |access-date=2022-04-29}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-23 |title=Taliban decide against opening schools to girls in Afghanistan beyond age of 11 |url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/23/girls-in-afghanistan-school-taliban |access-date=2022-04-29 |website=[[The Guardian]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Taliban reverses decision, barring Afghan girls from attending school beyond 6th grade |language=en |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2022/03/23/1088202759/taliban-afghanistan-girls-school |access-date=2022-04-29}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gannon |first=Kathy |date=2022-03-24 |title=Taliban Break Promise on Higher Education for Afghan Girls |url=https://thediplomat.com/2022/03/taliban-break-promise-on-higher-education-for-afghan-girls/ |access-date=2022-04-29 |website=[[The Diplomat]] |language=en-US}}</ref> ===Kritikan bahasa Inggeris=== Presiden PAS [[Hadi Awang|Abdul Hadi Awang]] mendakwa bahawa orang yang memperjuangkan bahasa Inggeris untuk diajar di Malaysia "terperangkap dalam pemikiran penjajah". Menjelaskan perkara ini, beliau berkata rakyat Malaysia seumpama itu seolah-olah malu untuk menggunakan bahasa kebangsaan mereka (Melayu) dan lebih mementingkan bahasa Inggeris. Dalam akhbar parti PAS Harakah Hadi menulis artikel bertajuk "Abaikan suara-suara mengigau yang cuba mengurangkan kepentingan bahasa Melayu" di mana di dalamnya dia menyatakan bahawa penyokong sebegini "berlagak seperti hamba kepada bekas tuan penjajah walaupun telah dibebaskan. daripada cengkaman mereka". Selain itu dalam artikel yang sama beliau seterusnya berkata bahawa "iklan di kedai dan pasar serta nama bandar dan jalan dinamakan dalam bahasa Inggeris walaupun majoriti penonton sasarannya tidak tahu bahasa Inggeris, pada masa yang sama, mereka tidak kisah sama ada penonton mereka terdiri daripada rakyat Malaysia yang tidak tahu bahasa Inggeris”.<ref>{{cite web |url =https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/07/03/those-who-prefer-english-are-trapped-in-colonial-mindset-says-pas|title = Those who prefer English are trapped in a colonial mindset, says PAS |date =3 July 2022 }}</ref><ref>{{cite web |url =https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/07/03/those-pushing-for-english-stuck-in-colonial-mindset-says-hadi/|title =Those pushing for English stuck in colonial mindset, says Hadi|date =3 July 2022}}</ref><ref>{{cite web |url =https://worldofbuzz.com/msians-who-prioritize-english-language-are-stuck-in-colonial-mindset-according-to-pas-president/|title =M'sians Who Prioritize English Language Are Stuck In Colonial Mindset, According To PAS President|date = 6 July 2022}}</ref> === Pindaan Undang-undang Syariah Kelantan yang tidak berperlembagaan === Sisters in Islam telah mengkritik PAS kerana tidak berperlembagaan enakmen Syariah mengenai kemas kini undang-undang syariah kanun keseksaan Kelantan termasuk: *cuba keluar Islam *penyelewengan ajaran Islam *tidak menghormati bulan Ramadhan *memusnahkan rumah ibadat *derhaka kepada ibu bapa *melukis tatu *menjalani pembedahan plastik. Ini telah mencetuskan satu lagi kontroversi di mana hukuman itu termasuk penjara tidak lebih tiga tahun dan denda sehingga RM5,000 atau enam sebatan, dan hukuman itu dikategorikan di bawah ta'zir (jenayah dengan hukuman mengikut budi bicara) dan bukan di bawah hudud (Kanun Keseksaan Islam).<ref>{{cite web |url = https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/11/02/new-syariah-laws-in-kelantan-include-forbidding-sexual-intercourse-with-corpses |title = Kelantan's new syariah laws criminalizes tattooing and plastic surgery|date= 2 November 2021 |work =[[The Star (Malaysia)|The Star]]}}</ref><ref>{{cite web |url =https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2021/11/02/sisters-in-islam-questions-kelantan-shariah-enactment/ |title =Sisters in Islam questions Kelantan Shariah enactment |date = 2 November 2021}}</ref> ===Pernyataan Kontroversial tentang Sultan Selangor=== {{blockquote|''Hebatnya Sultan Kedah ni, bukan main-main. Sultan takkan pilih Menteri Besar yang tidak layak macam Amir tu. Inci pun tak berapa cukup.''}} {{small|Terjemahan: Betapa hebatnya Sultan Kedah ini, bukan sembarang orang. Bisa Anda bayangkan, Sultan yang hebat seperti itu tidak akan memilih Menteri Besar yang tidak layak seperti Amir. Dia tidak pantas untuk tugas tersebut.}} Pada malam 11 Julai 2023, semasa berlangsungnya satu perbincangan politik di Selayang, sebuah bandar di Daerah Gombak, Selangor untuk Pilihan Raya Negeri Malaysia 2023 yang akan datang, Sanusi telah didakwa menghina dan membuat perbandingan antara Sultan-sultan Kedah dan Selangor, dan menyatakan bahawa penguasa Kedah tidak akan menunjuk Amirudin Shari sebagai Menteri Besar. Kenyataannya telah menimbulkan kemarahan di seluruh negara, terutama di kalangan penduduk Selangor, kerana Institusi Diraja Melayu harus dihormati sepertimana yang dinyatakan dalam Rukun Negara kedua. Ini kerana Sultan-sultan Malaysia memainkan peranan yang utamanya bersifat seremonial, termasuk menjadi penjaga Islam dalam negara yang majoritinya beragama Islam dan mereka dihormati dengan sangat.<ref>{{Cite news |last=Reuters |date=2023-07-18 |title=Malaysia menuduh ketua pembangkang dengan hasutan berhubung kenyataan tentang kesultanan |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/malaysia-charges-opposition-leader-with-sedition-over-remarks-royalty-2023-07-18/ |access-date=2023-07-18}}</ref> Sanusi membuat perbandingan antara Sultan Kedah (Al-Aminul Karim Sultan Sallehuddin Sultan Badlishah) dan Sultan Selangor (Sultan Sharafuddin Idris Shah) dalam pemilihan Amirudin sebagai Menteri Besar pada tahun 2018 selepas kemenangan luar biasa Pakatan Harapan dalam Pilihan Raya Umum ke-14 yang dia gambarkan dalam dialek Utara Kedah sebagai 'Cokia' (tidak layak atau tidak berguna) dan menjatuhkan martabatnya dengan menyatakan 'Inci Pun Tak Berapa Nak Cukup' (tidak sesuai untuk tugas). Berikutan kenyataannya tersebut, pelbagai laporan polis telah dibuat dan juga wakil-wakil bagi pihak Sultan Selangor, Majlis Diraja Selangor, telah mengambil tindakan undang-undang untuk menganggap perkara ini serius. Datuk Emran Abdul Kadir, salah seorang anggotanya, menyatakan bahawa Sanusi harus segera meminta maaf atas tuduhannya terhadap prerogatif Sultan. Beberapa tokoh lain yang mengkritik Sanusi termasuk Hashim Jasin, Pemimpin Rohani PAS yang mengingatkan Sanusi untuk menjaga mulutnya. Sebaliknya, Mantan Menteri Kesihatan, Khairy Jamaluddin menyatakan bahawa menjaga mulutnya tidak akan mengubah imej gung-ho-nya. Setelah itu, Presiden UMNO, Ahmad Zahid Hamidi, memberitahu penduduk Kedah agar jangan memilih 'Joker' seperti yang dimaksudkan oleh Sanusi dalam pilihan raya negeri yang akan datang. Selanjutnya, Menteri Komunikasi dan Multimedia, Fahmi Fadzil mengutuk dugaan penghinaan Sanusi terhadap Sultan Selangor dan memperingatkannya tentang akibat yang akan dihadapinya. Begitu juga dengan Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri, Saifuddin Nasution Ismail yang memberitahu media bahawa isu-isu berkaitan dengan 3R (Bangsa, Agama, dan Kesultanan) mempunyai akibat negatif yang harus dipertanggungjawabkan oleh Sanusi dan kerajaan mempunyai banyak perkara lain yang perlu dilakukan selain melarang akaun TikTok miliknya. Selepas banyak kritikan, pada 14 Julai 2023, Sanusi mengeluarkan kenyataan maaf secara rasmi kepada Sultan dan memberitahu media bahawa kata-katanya telah diambil dari konteks asal. Sanusi juga mengesahkan bahawa dia telah memberikan kenyataan kepada polis untuk menyiasat laporan yang difailkan oleh Pemuda PKR dan parti-parti politik lain. Beliau diberitahu oleh Pejabat Diraja Selangor bahawa Sultan telah membalas suratnya, tetapi dia enggan mendedahkan kandungan surat balasan itu kerana menghormati kemuliaan Institusi Diraja Selangor.<ref>{{Cite web |last=Povera |first=Adib |date=15 Julai 2023 |title=Sanusi Meminta Maaf Kepada Sultan Selangor |url=https://www.nst.com.my/news/politics/2023/07/931187/sanusi-apologises-sultan-selangor |website=News Straits Times}}</ref> Sebagai respon, Menteri Besar, Amiruddin Shari, sangat marah dengan kenyataan tersebut dan menyatakan bahawa Sanusi harus bertanggungjawab atas komen-komen itu dan harus bertindak dengan lebih bertanggungjawab sesuai dengan kedudukannya. Dia mendesak Sanusi untuk belajar daripadanya tentang cara membangunkan Kedah dan berhenti berbohong kepada pengundi dan rakyat. Dia juga menyoroti tentang permohonan maaf Sanusi yang dia anggap bermakna dan mengingatkan rakyat Malaysia untuk memberi tumpuan kepada fakta dan data untuk membantu membangunkan negeri-negeri dan negara masing-masing. Pada 17 Julai 2023, Komisioner PAS Selangor, Ahmad Yunus Hairi, dan Ketua Polis Selangor, Dato Hussein Omar Khan, telah berjumpa dengan Sultan Sharafuddin untuk membincangkan perkara ini. Oleh itu, Pejabat Diraja Selangor telah membuat Dekri Diraja bahawa 'isu ini masih belum terselesaikan'. Walaupun adanya penjelasan dan permohonan maaf, Sanusi ditahan dan diambil tahanan oleh Polis Diraja Malaysia (PDRM) pada awal pagi 18 Julai 2023 selepas Mesyuarat Majlis Tertinggi Perikatan Nasional yang diadakan di ibu pejabat mereka di Solaris Dutamas, Segambut, Kuala Lumpur.<ref>{{Cite news |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Ditahan di Mont Kiara Pagi Awal |work=News Straits Times |url=https://www.nst.com.my/news/crime-courts/2023/07/932039/sanusi-arrested-mont-kiara-early-morning}}</ref> Harian Metro melaporkan bahawa Sanusi ditangkap di bilik hotelnya di Mont Kiara oleh 20 pegawai daripada Bahagian Penyiasatan Jenayah Kelasifkasi (USJT) dan Bahagian Anti-Vice, Gambling, dan Secret Societies Bukit Aman (D7). Mereka menyuruhnya keluar dari biliknya dan membawanya ke Ibu Pejabat Polis Daerah Gombak (IPD) dengan menggunakan Toyota Fortuner. Dia diiringi dengan kenderaan Bahagian Penyiasatan Jenayah Negeri Selangor PDRM.<ref>{{Cite web |last=Nawawi |first=Muhaamad Hafis |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Ditahan Polis |url=https://www.hmetro.com.my/utama/2023/07/988896/sanusi-ditahan-polis |website=Harian Metro}}</ref> Menurut The Star, Setiausaha Politiknya, Hilmi Abd Wahab, mengatakan bahawa Sanusi melihat dua orang lelaki berpakaian gelap berdiri di pintu keluar kecemasan. Selepas beberapa minit, semakin banyak lelaki berpakaian seragam muncul, dan akhirnya, pada pukul 2.30 pagi, sebanyak 20 orang anggota polis dikatakan berdiri di luar bilik hotelnya. Dia diberitahu bahawa Sanusi ditahan di bawah Seksyen 4(1)(a) (Akta 15) Akta Hasutan yang mana dia perlu menghadiri prosiding undang-undang di Mahkamah Sesyen Selayang. Ini telah disahkan oleh Ketua Polis Negara (IGP) PDRM, Razarudin Husain, kerana kertas siasatan tentang 3R telah dihantar kepada Peguam Negara Malaysia. Dalam kertas siasatan itu turut disertakan mantan Perdana Menteri, Tun Dr Mahathir Mohamad, Presiden PAS, Abdul Hadi Awang, dan mantan Menteri Kewangan, Lim Guan Eng. Razarudin juga menyatakan bahawa Sanusi enggan menjawab panggilan telefon yang menyebabkan dia ditahan secara tiba-tiba. Oleh itu, ini merupakan satu kesalahan yang boleh dituntut kerana laporan itu difailkan oleh Majlis Diraja Selangor yang melibatkan Agong dan Sultan Selangor. Razarudin juga menegaskan bahawa isu 3R ini adalah perkara serius kerana kes Sanusi boleh menyebabkan penghinaan terhadap semua Raja Melayu yang lain. Kemudian, pada pagi harinya, dia dilihat berada di Mahkamah Sesyen Selayang pada pukul 8:55 pagi. Namun, Astro Awani semasa siaran langsung melaporkan bahawa dia masuk ke mahkamah melalui pintu belakang dengan tujuan mengelakkan media.<ref>{{Cite web |title=Sanusi tiba di mahkamah, masuk ikut 'pintu belakang' |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/sanusi-tiba-di-mahkamah-masuk-ikut-pintu-belakang-428594?amp=1 |access-date=2023-07-18 |website=www.astroawani.com}}</ref> Menurut Free Malaysia Today, Sanusi yang telah kehilangan maruah, menafikan dua tuduhan, kedua-duanya tertakluk di bawah Seksyen 4(1)(a) (Akta 15) Akta Hasutan 1948 di dua mahkamah berasingan. Hakim bagi kes itu ialah Nor Rajiah Mat Zin dan Osman Affendi Mohd Shalleh.<ref>{{Cite web |last=Asyraf |first=Faisal |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Charged With Making Seditious Remark Against Selangor Ruler |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2023/07/18/sanusi-charged-with-making-seditious-remark-against-selangor-ruler/ |website=Free Malaysia Today}}</ref> Peruntukan ini membawa hukuman sehingga RM5,000 denda, tiga tahun penjara, atau kedua-duanya bagi pelanggaran kali pertama. Dia didakwa melakukan kesalahan tersebut di Simpang Empat, Taman Selayang Mutiara, Gombak, Selangor pada 11 Julai. Tuduhan kedua yang dihadapi adalah berkaitan dengan kenyataan yang dibuatnya yang "cenderung menimbulkan ketidakloyalan terhadap Raja-Raja". Dia didakwa melakukan kesalahan yang sama di tempat dan waktu yang sama untuk tuduhan ini. Dia dibenarkan jaminan sebanyak RM5,000 untuk kedua-dua tuduhan tersebut, dan kedua-dua mahkamah tersebut telah mengeluarkan perintah larangan ke atas Sanusi untuk menghentikannya daripada membuat sebarang komen tentang kes tersebut.<ref>{{Cite web |last=Wan Xiang |first=Yap |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Pleads Not Guilty To Making Seditious Remark Against Selangor Sultan |url=https://says.com/my/news/sanusi-pleads-not-guilty-seditious-remark-selangor-sultan |website=SAYS}}</ref> Di tengah kritikan terhadap penggunaan Akta Hasutan yang kontroversial terhadap lawan politik, Perdana Menteri, Anwar Ibrahim menekankan bahawa kes ini berkaitan dengan "kedudukan dan kemuliaan" Raja-Raja Malaysia. Beliau menambah bahawa beliau menolak campur tangan dalam perkara ini kerana tuduhan itu dibuat oleh Peguam Negara, selepas siasatan polis yang mengikut prosedur yang betul. Sementara itu, Menteri Undang -Undang dan Reformasi Institusi, Azalina Othman Said, mengatakan bahawa kerajaan sedang merangka undang-undang baru untuk menangani isu-isu 3R, bagi menggantikan Akta Hasutan yang kontroversial dari tahun 1948. Beliau juga menyatakan bahawa tindakan Sanusi tidak akan melepaskan dia dari liabiliti jenayahnya. Kerajaan akan mengadakan perbincangan dengan pihak-pihak yang berkepentingan untuk menilai perkara ini dengan lebih mendalam.<ref>{{Cite web |date=18 Julai 2023 |title=Malaysia charges opposition election chief with sedition weeks before polls |url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3228074/malaysia-charges-opposition-perikatan-nasional-election-chief-sedition-sultan-insult-weeks-state |access-date=2023-07-18 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> Perkataan negatif tentang Raja-Raja Malaysia boleh didakwa di bawah undang-undang zaman penjajah, Akta Hasutan 1948, yang telah digunakan terhadap orang-orang yang mengkritik Sultans di media sosial. Walau bagaimanapun, tuduhan hasutan terhadap ahli politik Malaysia telah jarang berlaku dalam beberapa tahun kebelakangan ini. Tetangga Thailand mempunyai undang-undang [[Lèse-majesté]] yang ketat yang melarang penghinaan terhadap institusi kerajaannya. ==Hubungan antarabangsa== ===Ikhwan Muslimin=== PAS juga mengekalkan hubungan peribadi dan ideologi yang rapat dengan [[Ikhwan Muslimin]] Mesir.{{sfn|Müller|2014|p=2}} Hubungan parti dengan Ikhwan Muslimin bermula pada tahun 1940-an ketika pengasas PAS terdedah kepada gagasan dan ajaran Ikhwan Muslimin ketika mereka belajar di [[Kaherah]] pada tahun 1940-an. Menurut Wan Saiful Wan Jan dari Institut Demokrasi dan Hal Ehwal Ekonomi Pemikir, Ikhwan Muslimin menganggap PAS sebagai model untuk parti politik Islam yang berjaya; kerana PAS telah memerintah negeri Kelantan secara berterusan sejak tahun 2002. Perwakilan PAS sering dijemput untuk penglibatan beragama Islam di luar negara. Pada 2012, Presiden PAS, [[Abdul Hadi Awang]] bercakap bersama ulama Ikhwan Muslimin Syeikh [[Yusuf al-Qaradawi]] dalam satu majlis di London.<ref>{{cite news|last1=Chew|first1=Amy|title=The rising force in Malaysia's opposition|url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2013/02/201321092433869462.html|accessdate=23 April 2018|publisher=[[Al Jazeera]]|date=11 February 2013}}</ref> Pada tahun yang sama, wakil PAS bertemu dengan pemimpin Ikhwan Muslimin Syeikh Mahdi Akif dan Dr Muhammad Badie di Kaherah.<ref name="PAS President 2014">{{cite web|url=http://presiden.pas.org.my/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=450:pas-tegaskan-pendirian-bersama-ikhwanul-muslimin&catid=14:kenyataan-rasmi&Itemid=56|title=PAS tegaskan pendirian bersama Ikhwanul Muslimin|language=Malay|publisher=PAS President|date=2 April 2014|accessdate=15 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140404045418/http://presiden.pas.org.my/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=450:pas-tegaskan-pendirian-bersama-ikhwanul-muslimin&catid=14:kenyataan-rasmi&Itemid=56|archivedate=4 April 2014|df=dmy-all}}</ref> Menurut Müller, pemimpin pemimpin PAS sekarang, Kepimpinan Ulama juga dipengaruhi oleh ideologi Ikhwan Muslimin ketika belajar di Mesir, Arab Saudi dan India pada tahun 1980-an. Kaedah pendidikan Islam yang diilhami oleh Ikhwan Muslimin dan bulatan belajar biasa (usrah/halaqah) telah diperkenalkan secara sistematik manakala rangkaian ditubuhkan dengan parti politik dan pergerakan Islam di luar negara.{{sfn|Müller|2014|p=54-55}} Pada April 2014, Abdul Hadi Awang mengkritik kerajaan Arab Saudi, Bahrain, dan Emiriyah Arab Bersatu kerana melabel Ikhwan Muslimin sebagai organisasi pengganas.<ref name="PAS President 2014" /> Pada Januari 2016, bekas pemimpin PAS [[Mujahid Yusof Rawa]] mendakwa pengaruh Ikhwan Muslim terhadap PAS adalah terhad untuk berkongsi pandangan organisasi tentang peranan Islam dalam masyarakat. Mujahid juga mendakwa kumpulan Muslim tempatan lain seperti [[Angkatan Belia Islam Malaysia]] dan IKRAM juga bersimpati kepada Ikhwan Muslimin.<ref>{{cite news|last1=Shukry|first1=Anisah|title=‘Muslim Brotherhood influence not a problem in Malaysia’|url=http://www.theedgemarkets.com/article/%E2%80%98muslim-brotherhood-influence-not-problem-malaysia%E2%80%99|accessdate=23 April 2018|publisher=[[The Edge (Malaysia)|The Edge]]|date=28 January 2016}}</ref> === Partai Keadilan Sejahtera === Presiden PAS, [[Abdul Hadi Awang]] bersama-sama [[Syed Azman Syed Ahmad Nawawi]] (Ketua Lajnah Antarabangsa), Ahmad Samsuri bin Mokhtar (Setiausaha Politik Presiden), dan Mohammad Faiz Md Nawi (Setiausaha Lajnah Antarabangsa) berkunjung ke Pejabat Dewan Pimpinan Pusat (DPP) [[Partai Keadilan Sejahtera]] (PKS) pada 19 Disember 2013.<ref>{{Cite news|url=https://m.tribunnews.com/nasional/2013/12/20/presiden-pas-malaysia-kunjung-markas-pks|title=Presiden PAS Malaysia Kunjung Markas PKS|last=Malau|first=Srihandriatmo|date=20 Disember 2013|access-date=20 November 2020|work=Tribun News}}</ref> Kedatangan mereka disambut oleh Presiden PKS, [[Anis Matta]] beserta para pengurus DPP PKS. Dalam pertemuan ini kedua-dua parti saling bertukar pengalaman mengenai koalisi atau kerjasama politik yang dilakukan sebagai sesama parti politik berasaskan Islam. Pada 8 Januari 2019, Presiden PAS bersama AJK PAS Pusat, Khairuddin Aman Razali berkunjung ke Pejabat Dewan Pimpinan Wilayah (DPW) PKS Jawa Barat di [[Bandung]]. Kunjungan ini bertujuan mempererat silaturahim dan bertukar fikiran mengenai perjalanan politik kedua-dua parti Islam di negara masing-masing<ref>{{Cite web|url=https://pks.id/content/pks-jabar-dapat-kunjungan-kehormatan-pas-malaysia|title=PKS Jabar Dapat Kunjungan Kehormatan PAS Malaysia|last=|first=|date=8 Januari 2019|website=Website Resmi PKS|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916065213/https://pks.id/content/pks-jabar-dapat-kunjungan-kehormatan-pas-malaysia|archive-date=2019-09-16|access-date=7 Januari 2021}}</ref>. === Parti Saadah === Hubungan PAS dan [[Parti Saadah]] dari Turki diperkuat dengan pertemuan Presiden PAS, Abdul Hadi Awang dengan Presiden Parti Saadet, [[Temel Karamollaoğlu]] di Pejabat Parti Saadat di Ankara, bagi membincangkan cabaran dan peranan parti politik Islam di [[Hubungan Malaysia–Turki|Malaysia dan Turki]] pada November 2018<ref>{{Cite web|url=https://buletinonlines.net/v7/index.php/presiden-pas-bertemu-ulama-dan-umara-di-turki/|title=Presiden PAS Bertemu Ulama Dan Umara Di Turki|last=Wartawan BO|date=14 November 2018|website=Buletin Online|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref>. Presiden Karamollaoğlu juga membuat kenyataan penghargaan khas kepada Presiden PAS, Abdul Hadi Awang atas pelantikan sebagai [[Duta Khas Perdana Menteri Malaysia]] ke Timur Tengah<ref>{{Cite web|url=https://harakahdaily.net/index.php/2020/04/17/pas-hargai-pengiktirafan-parti-saadet/|title=PAS hargai pengiktirafan Parti Saadet|date=17 April 2020|website=Harakahdaily|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.trdi.my/pelantikan-abdul-hadi-sebagai-duta-khas-sangat-penting-parti-politik-turki|title=Pelantikan Abdul Hadi Sebagai Duta Khas Sangat Penting - Parti Politik Turki|date=17 April 2020|website=TRDI|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref>. Wakil Parti Saadet turut diundang hadir ke muktamar-muktamar PAS dan menyampaikan ucapan antaranya [[Fatih Aydın]] pada Muktamar Tahunan PAS 2016<ref>{{Cite web|url=https://api.hmetro.com.my/node/141922|title=Gangguan elektrik jejas Muktamar|last=Muhamaad Razis Ismail dan Ismail Muhamad|date=1 Jun 2016|website=Harian Metro|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref>. == Struktur kepimpinan == Perhimpunan Agung PAS ("Muktamar") memilih Presiden parti, Timbalan Presiden, tiga Naib Presiden dan Jawatankuasa Kerja Pusat berbilang anggota. Perhimpunan diadakan setiap tahun, tetapi pemilihan kepimpinan berlaku pada setiap dua tahun. Perhimpunan ini terdiri terutamanya daripada perwakilan yang dipilih oleh bahagian tempatan parti masing-masing.<ref name="Mueller 2014 46">{{Harvnb|Mueller|2014|p=46}}</ref> Pentadbiran harian parti itu dijalankan oleh Setiausaha Agungnya, kedudukan yang dilantik oleh kepemimpinan parti.<ref>{{harvnb|Chin Tong|2007}}</ref> [[Jawatankuasa Kerja PAS Pusat|Jawatankuasa Kerja Pusat]] secara konstitusional adalah badan pembuat keputusan utama parti, walaupun keputusannya rentan untuk dibatalkan oleh Majlis Syura, sebuah badan yang tidak terpilih yang terdiri hanya ulama-ulama Islam dan dipimpin oleh Mursyidul Am.<ref>{{harvnb|Liow|2009|p=36}}</ref> Parti itu mempunyai tiga sub-pertubuhan yang diiktiraf bagi kategori anggota parti yang berlainan: Dewan Ulama untuk [[ulama]] Islam, Dewan Muslimat sebagai [[sayap wanita]] dan Dewan Pemuda sebagai [[Sayap pemuda parti politik Malaysia|sayap pemuda]]. Setiap sayap memilih kepimpinannya sendiri di dewannya sendiri<ref name="Akil">{{cite news|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2014/09/08/PAS-syura-council-subject-muktamar/|title=PAS syura council must abide by muktamar resolutions, says Wan Saiful|last=Akil Yunus|date=8 September 2014|accessdate=16 November 2014|work=The Star}}</ref> Terdapat sayap keempat untuk penyokong bukan Islam parti, walaupun ia tidak mempunyai kedudukan yang diiktiraf dalam struktur parti seperti tiga sayap lain.<ref name="Mueller 2014 46" /> PAS mempunyai kira-kira satu juta ahli,<ref>{{Harvnb|Farish|2012|p=408}}</ref> lebih daripada mana-mana pihak pembangkang lain di Malaysia.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=10}}</ref> == Penjawat jawatan terkini (Sesi 2023-2025) == {{main|Majlis Syura Ulamak PAS|Kepimpinan PAS Pusat, sesi 2023-2025}} == Wakil rakyat == {{main|Senarai ahli badan perundangan Parti Islam Se-Malaysia}} === Dewan Negara === {{main|Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15}} ==== Ahli Dewan Negara Malaysia (Senator)==== Setakat Mei 2026: {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" | Lantikan ! rowspan="2" | Ahli ! rowspan="2" | Penggal ! colspan="2" | Tempoh khidmat ! rowspan="2" |Nota |- !Tarikh mula !Jangka tamat |- | rowspan="2" |{{Flag|Kelantan}} |[[Wan Martina Wan Yusoff]], YB Senator Dr |Kedua |24 Ogos 2024 |23 Ogos 2027 | |- |[[Nik Mohamad Abduh Nik Abdul Aziz]], YB Senator Tuan |Pertama |11 Ogos 2026 |11 Ogos 2029 | |- |rowspan=2|{{Flag|Terengganu}} |[[Che Alias Hamid]], YB Senator Tuan |Pertama |24 November 2024 |23 November 2027 | |- |[[Hussin Ismail]], YB Senator Tuan Haji |Kedua |23 April 2026 |22 April 2029 | |- |rowspan=2|{{Flag|Kedah}} |[[Abd Nasir Idris]], YB Senator Tuan Haji |Kedua |20 Mac 2026 |19 Mac 2029 | |- |[[Musoddak Ahmad]], YB Senator Tuan |Kedua |20 Mac 2026 |19 Mac 2029 | |- |{{Flag|Perlis}} |[[Baharuddin Ahmad]], YB Senator Tuan Haji |Pertama |10 September 2024 |9 September 2027 | |} === Dewan Rakyat === ==== Ahli Parlimen Malaysia ==== PAS mempunyai 43 orang Ahli [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] dari negeri Kedah, Kelantan, Melaka, Pahang, Perak, Perlis, Selangor dan Terengganu. Bagi sidang Parlimen ke-15 (2022-kini), PAS menyertai kumpulan parlimen [[Perikatan Nasional]], bersama-sama wakil rakyat dari Parti Pribumi Bersatu Malaysia. Ia diketuai oleh seorang Ketua Whip, [[Takiyuddin Hassan]]. {| class="wikitable sortable" ! style="width:100px;" |Negeri ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |Kawasan Parlimen ! style="width:240px;" |Ahli !Catatan ! Penggal |- | rowspan="2" |{{Flag|Perlis}} |P001 |[[Padang Besar (kawasan persekutuan)|Padang Besar]] |[[Rushdan Rusmi]], YB Tuan | |Pertama |- |P003 |[[Arau (kawasan persekutuan)|Arau]] |[[Shahidan Kassim]], YB Dato' Seri | |Ke-5 |- | rowspan="9" |{{Flag|Kedah}} |P005 |[[Jerlun (kawasan persekutuan)|Jerlun]] |[[Abdul Ghani Ahmad]], YB Dr. | |Pertama |- |P007 |[[Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap]] |[[Nurul Amin Hamid]], YB Tuan | |Pertama |- |P008 |[[Pokok Sena (kawasan persekutuan)|Pokok Sena]] |[[Ahmad Yahaya]], YB Dato' | |Pertama |- |P009 |[[Alor Setar (kawasan persekutuan)|Alor Setar]] |[[Afnan Hamimi Taib Azamudden]], YB Tuan | |Pertama |- |P010 |[[Kuala Kedah (kawasan persekutuan)|Kuala Kedah]] |[[Ahmad Fakhruddin Fakhrurazi]], YB Dr. | |Pertama |- |P011 |[[Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang]] |[[Awang Hashim]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P012 |[[Jerai (kawasan persekutuan)|Jerai]] |[[Sabri Azit]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P013 |[[Sik (kawasan persekutuan)|Sik]] |[[Ahmad Tarmizi Sulaiman]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P016 |[[Baling (kawasan persekutuan)|Baling]] |[[Hassan Saad]], YB Tuan | |Pertama |- | rowspan="9" |{{Flag|Kelantan}} |P019 |[[Tumpat (kawasan persekutuan)|Tumpat]] |[[Mumtaz Md. Nawi|Mumtaz Md Nawi]], YB Dato' | |Pertama |- |P020 |[[Pengkalan Chepa (kawasan persekutuan)|Pengkalan Chepa]] |[[Ahmad Marzuk Shaary]], YB Datuk Dr. | |Ke-2 |- |P021 |[[Kota Bharu (kawasan persekutuan)|Kota Bharu]] |[[Takiyuddin Hassan]], YB Datuk Seri | |Ke-3 |- |P022 |[[Pasir Mas (kawasan persekutuan)|Pasir Mas]] |[[Ahmad Fadhli Shaari]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P023 |[[Rantau Panjang (kawasan persekutuan)|Rantau Panjang]] |[[Siti Zailah Mohd Yusoff]], YB Dato' | |Ke-4 |- |P024 |[[Kubang Kerian (kawasan persekutuan)|Kubang Kerian]] |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]], YB Dato' Sri | |Ke-2 |- |P025 |[[Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok]] |[[Syahir Sulaiman|Syahir Che Sulaiman]], YB Tuan | |Pertama |- |P028 |[[Pasir Puteh (kawasan persekutuan)|Pasir Puteh]] |[[Nik Muhammad Zawawi Salleh]], YB Datuk Dr. | |Ke-2 |- |P031 |[[Kuala Krai (kawasan persekutuan)|Kuala Krai]] |[[Abdul Latiff Abdul Rahman]], YB Tuan | |Ke-2 |- | rowspan="7" |{{Flag|Terengganu}} |P033 |[[Besut (kawasan persekutuan)|Besut]] |[[Che Mohamad Zulkifly Jusoh]], YB Datuk | |Ke-2 |- |P034 |[[Setiu (kawasan persekutuan)|Setiu]] |[[Shaharizukirnain Abdul Kadir|Shaharizukirnain Abd Kadir]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P035 |[[Kuala Nerus (kawasan persekutuan)|Kuala Nerus]] |[[Alias Razak]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P036 |[[Kuala Terengganu (kawasan persekutuan)|Kuala Terengganu]] |[[Ahmad Amzad Hashim]], YB Datuk | |Ke-2 |- |P037 |[[Marang (kawasan persekutuan)|Marang]] |[[Abdul Hadi Awang]], YB Tan Sri | |Ke-10 |- |P039 |[[Dungun (kawasan persekutuan)|Dungun]] |[[Wan Hassan Mohd Ramli]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P040 |[[Kemaman (kawasan persekutuan)|Kemaman]] |[[Ahmad Samsuri Mokhtar]], YAB Dato' Seri Dr. | |Pertama |- | rowspan="2" |{{Flag|Pulau Pinang}} |P041 |[[Kepala Batas (kawasan persekutuan)|Kepala Batas]] |[[Siti Mastura Muhammad]], YB Dr. | |Pertama |- |P044 |[[Permatang Pauh (kawasan persekutuan)|Permatang Pauh]] |[[Muhammad Fawwaz Mat Jan]], YB Tuan | |Pertama |- | rowspan="4" |{{Flagcountry|Perak}} |P057 |[[Parit Buntar (kawasan persekutuan)|Parit Buntar]] |[[Mohd Misbahul Munir Masduki]], YB Tuan | |Pertama |- |P058 |[[Bagan Serai (kawasan persekutuan)|Bagan Serai]] |[[Idris Ahmad]], YB Dato' Dr. | |Ke-2 |- |P069 |[[Parit (kawasan persekutuan)|Parit]] |[[Muhammad Ismi Mat Taib]], YB Tuan | |Pertama |- |P073 |[[Pasir Salak (kawasan persekutuan)|Pasir Salak]] |[[Jamaludin Yahya]], YB Tuan | |Pertama |- | rowspan="5" |{{flagcountry|Pahang}} |P081 |[[Jerantut (kawasan persekutuan)|Jerantut]] |[[Khairil Nizam Khirudin]], YB Tuan Ir. | |Pertama |- |P083 |[[Kuantan (kawasan persekutuan)|Kuantan]] |[[Wan Razali Wan Nor]], YB Tuan | |Pertama |- |P086 |[[Maran (kawasan persekutuan)|Maran]] |[[Ismail Abd Muttalib]], YB Datuk Seri | |Ke-5 |- |P087 |[[Kuala Krau (kawasan persekutuan)|Kuala Krau]] |[[Kamal Ashaari]], YB Tuan | |Pertama |- |P088 |[[Temerloh (kawasan persekutuan)|Temerloh]] |[[Salamiah Mohd Nor]], YB Puan | |Pertama |- | rowspan="3" |{{Flag|Selangor}} |P094 |[[Hulu Selangor (kawasan persekutuan)|Hulu Selangor]] |[[Hasnizan Harun]], YB Tuan | |Pertama |- |P109 |[[Kapar (kawasan persekutuan)|Kapar]] |[[Halimah Ali]], YB Dr. | |Pertama |- |P112 |[[Kuala Langat (kawasan persekutuan)|Kuala Langat]] |[[Ahmad Yunus Hairi]], YB Dato' Dr. | |Pertama |- | rowspan="2" |{{Flag|Melaka}} |P136 |[[Tangga Batu (kawasan persekutuan)|Tangga Batu]] |[[Bakri Jamaluddin]], YB Tuan | |Pertama |- |P139 |[[Jasin (kawasan persekutuan)|Jasin]] |[[Zulkifli Ismail (agamawan)|Zulkifli Ismail]], YB Tuan | |Pertama |} ===Dewan Undangan Negeri=== ==== Ahli Dewan Undangan Negeri ==== Setakat 1 Disember 2025, PAS mempunyai 148 anggota dewan undangan negeri. Ia mempunyai wakil di setiap negeri kecuali [[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]], dan [[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]]. Parti ini mempunyai perwakilan besar (majoriti) di Dewan Undangan Negeri Perlis, Kedah, Kelantan dan Terengganu. Parti ini mempunyai 4 orang Menteri Besar di kempat-empat negeri tersebut. {| class="wikitable sortable" ! style="width:100px;" |Negeri ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |Kawasan DUN ! style="width:240px;" |Ahli !Catatan |- | rowspan="15" |{{flagcountry|Pahang}} |N04 |{{DUN|Cheka}} |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] |Ketua Pembangkang [[Dewan Negeri Pahang|DUN]] |- |N09 |{{DUN|Tahan}} |[[Mohd Zakhwan Ahmad Badarddin]] | |- |N10 |{{DUN|Damak}} |[[Zuridan Mohd Daud|Zuridan Md Daud]] | |- |N11 |{{DUN|Pulau Tawar}} |[[Yohanis Ahmad]] | |- |N12 |{{DUN|Beserah}} |[[Andansura Rabu]] | |- |N15 |{{DUN|Tanjung Lumpur}} |[[Rosli Abdul Jabar]] | |- |N17 |{{DUN|Sungai Lembing}} |[[Mohamad Ayub Mat Ashri]] | |- |N19 |{{DUN|Panching}} |[[Mohd Tarmizi Yahaya]] | |- |N20 |{{DUN|Pulau Manis}} |[[Mohammad Rafiq Khan Ahmad Khan]] | |- |N24 |{{DUN|Luit}} |[[Mohd Sofian Abdul Jalil|Mohd Sofian Abd Jalil]] | |- |N26 |{{DUN|Chenor}} |[[Mujibur Rahman Ishak]] | |- |N29 |{{DUN|Jengka}} |[[Shahril Azman Abd Halim|Shahrul Azman Abdul Halim]] | |- |N31 |{{DUN|Lanchang}} |[[Hassan Omar]] | |- |N32 |{{DUN|Kuala Semantan}} |[[Hassanuddin Salim]] | |- |N40 |{{DUN|Bukit Ibam}} |[[Nazri Ahmad]] | |- | rowspan="17" |{{Flagcountry|Perak}} |N1 |{{DUN|Pengkalan Hulu}} |[[Mohamad Amin Roslan]] | |- |N3 |{{DUN|Kenering}} |[[Husairi Ariffin]] | |- |N5 |{{DUN|Selama}} |[[Mohd Akmal Kamaruddin]] | |- |N6 |{{DUN|Kubu Gajah}} |[[Khalil Yahaya]] | |- |N8 |{{DUN|Titi Serong}} |[[Hakimi Hamzi Mohd Hayat]] | |- |N11 |{{DUN|Gunong Semanggol}} |[[Razman Zakaria]] |Ketua Pembangkang [[Dewan Negeri Perak|DUN]] |- |N12 |{{DUN|Selinsing}} |[[Sallehuddin Abdullah]] | |- |N14 |{{DUN|Changkat Jering}} |[[Rahim Ismail]] | |- |N15 |{{DUN|Trong}} |[[Muhammad Faisal Abdul Rahman]] | |- |N16 |{{DUN|Kamunting}} |[[Mohd Fakhrudin Abd Aziz]] | |- |N20 |{{DUN|Lubok Merbau}} |[[Azizi Mohamed Ridzuan]] | |- |N23 |{{DUN|Manjoi}} |[[Mohd Hafez Sabri]] | |- |N35 |{{DUN|Manong}} |[[Berhanudin Ahmad]] | |- |N40 |{{DUN|Bota}} |[[Najihatussalehah Ahmad]] | |- |N50 |{{DUN|Kampong Gajah}} |[[Zafarulazhan Zan]] | |- |N51 |{{DUN|Pasir Panjang}} |[[Rosli Abd Rahman]] | |- |N58 |{{DUN|Slim}} |[[Muhammad Zulfadli Zainal]] | |- | rowspan="9" |{{Flag|Perlis}} |N2 |{{DUN|Beseri}} |[[Haziq Asyraf Dun]] | |- |N3 |{{DUN|Chuping}} |[[Saad Seman]] | |- |N4 |{{DUN|Mata Ayer}} |[[Wan Badariah Wan Saad]] | |- |N5 |{{DUN|Santan}} |[[Mohammad Azmir Azizan]] | |- |N6 |{{DUN|Bintong}} |[[Fakhrul Anwar Ismail]] | |- |N10 |{{DUN|Kayang}} |[[Asrul Aimran Abd Jalil]] | |- |N13 |{{DUN|Guar Sanji}} |[[Mohd Ridzuan Hashim (Perlis)|Mohd Ridzuan Hashim]] | |- |N14 |{{DUN|Simpang Empat}} |[[Razali Saad]] | |- |N15 |{{DUN|Sanglang}} |[[Mohd Shukri Ramli]] | |- | rowspan="7" |{{Flag|Pulau Pinang}} |N01 |{{DUN|Penaga}} |[[Mohd Yusni Mat Piah]] | |- |N03 |{{DUN|Pinang Tunggal}} |[[Bukhori Ghazali]] | |- |N04 |{{DUN|Permatang Berangan}} |[[Mohd Sobri Salleh]] | |- |N05 |{{DUN|Sungai Dua}} |[[Muhammad Fauzi Yusoff]] |Ketua Pembangkang [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|DUN]] |- |N11 |{{DUN|Permatang Pasir}} |[[Amir Hamzah Abdul Hashim]] | |- |N20 |{{DUN|Sungai Bakap}} |[[Abidin Ismail]]<ref>Menang dalam [[Pilihan raya kecil Sungai Bakap 2024]]</ref> | |- |N39 |{{DUN|Pulau Betong}} |[[Mohamad Shukor Zakariah]] | |- | rowspan="4" |{{Flag|Negeri Sembilan}} |N05 |{{DUN|Serting}} |[[Mohd Fairuz Mohd Isa]] | |- |N14 |{{DUN|Ampangan}} |[[Mohamad Rafie Abdul Malek]] | |- |N25 |{{DUN|Paroi}} |[[Kamarol Ridzuan Md Zain]] | |- |N31 |{{DUN|Bagan Pinang}} |[[Abdul Fatah Zakaria]] | |- | rowspan="10" |{{Flag|Selangor}} |N02 |{{DUN|Sabak}} |[[Sallehen Mukhyi]] | |- | rowspan="1" |N03 | rowspan="1" |{{DUN|Sungai Panjang}} | rowspan="1" |[[Mohd Razali Saari]] | |- |N05 |{{DUN|Hulu Bernam}} |[[Muizzuddeen Mahyuddin|Mu'izzuddeen Mahyuddin]] | |- |N08 |{{DUN|Sungai Burong}} |[[Mohd Zamri Mohd Zainuldin]] | |- | rowspan="1" |N11 | rowspan="1" |{{DUN|Ijok}} | rowspan="1" |[[Jefri Mejan]] | |- |N24 |{{DUN|Semenyih}} |[[Nushi Mahfodz]] | |- |N26 |{{DUN|Sungai Ramal}} |[[Mohd Shafie Ngah]] | |- | rowspan="1" |N38 | rowspan="1" |{{DUN|Paya Jaras}} | rowspan="1" |[[Ab Halim Tamuri]] | |- |N43 |{{DUN|Sementa}} |[[Noor Najhan Mohamad Salleh]] | |- |N51 |{{DUN|Sijangkang}} |[[Ahmad Yunus Hairi]] | |- | rowspan="27" |{{Flag|Terengganu}} |N1 |[[Kuala Besut (kawasan negeri)|Kuala Besut]] |[[Azbi Salleh]] | |- | rowspan="1" |N2 | rowspan="1" |[[Kota Putera (kawasan negeri)|Kota Putera]] | rowspan="1" |[[Mohd Nurkhuzaini Ab. Rahman|Mohd Nurkhuzaini Ab Rahman]] |EXCO Negeri |- |N3 |[[Jerteh (kawasan negeri)|Jerteh]] |[[Riduan Mohamad Nor]] | |- |N5 |[[Jabi (kawasan negeri)|Jabi]] |[[Azman Ibrahim]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N7 | rowspan="1" |[[Langkap (kawasan negeri)|Langkap]] | rowspan="1" |[[Azmi Maarof]] | |- |N8 |[[Batu Rakit (kawasan negeri)|Batu Rakit]] |[[Mohd Shafizi Ismail]] | |- |N9 |[[Tepuh (kawasan negeri)|Tepuh]] |[[Hishamuddin Abdul Karim|Hishamuddin Abd. Karim]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N10 | rowspan="1" |[[Buluh Gading (kawasan negeri)|Buluh Gading]] | rowspan="1" |[[Ridzuan Hashim (ahli politik)|Ridzuan Hashim]] | |- |N12 |[[Bukit Tunggal (kawasan negeri)|Bukit Tunggal]] |[[Zaharudin Zaid]] | |- |N13 |[[Wakaf Mempelam (kawasan negeri)|Wakaf Mempelam]] |[[Wan Sukairi Wan Abdullah]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N14 | rowspan="1" |[[Bandar (kawasan negeri)|Bandar]] | rowspan="1" |[[Ahmad Shah Muhamed]] | |- |N15 |[[Ladang (kawasan negeri)|Ladang]] |[[Zuraida Md Noor]] | |- |N16 |[[Batu Buruk (kawasan negeri)|Batu Buruk]] |[[Muhammad Khalil Abdul Hadi]] |EXCO Negeri |- |N17 |[[Alur Limbat (kawasan negeri)|Alur Limbat]] |[[Ariffin Deraman]] |EXCO Negeri |- |N18 |[[Bukit Payung (kawasan negeri)|Bukit Payung]] |[[Mohd Nor Hamzah]] | |- |N19 |[[Ru Rendang (kawasan negeri)|Ru Rendang]] |[[Ahmad Samsuri Mokhtar]] |[[Menteri Besar Terengganu]] |- |N20 |[[Pengkalan Berangan (kawasan negeri)|Pengkalan Berangan]] |[[Sulaiman Sulong]] | |- |N22 |[[Manir (kawasan negeri)|Manir]] |[[Hilmi Harun]] | |- |N23 |[[Kuala Berang (kawasan negeri)|Kuala Berang]] |[[Mamad Puteh]] | |- |N24 |[[Ajil (kawasan negeri)|Ajil]] |[[Maliaman Kassim]] |EXCO Negeri |- |N25 |[[Bukit Besi (kawasan negeri)|Bukit Besi]] |[[Ghazali Sulaiman]] | |- |N26 |[[Rantau Abang (kawasan negeri)|Rantau Abang]] |[[Mohd Fadhli Rahimi Zulkifli]] | |- |N27 |[[Sura (kawasan negeri)|Sura]] |[[Tengku Muhammad Fakhruddin|Tengku Muhammad Fakhruddin Tengku Md Fauzi]] | |- |N28 |[[Paka (kawasan negeri)|Paka]] |[[Satiful Bahari Mamat]] |EXCO Negeri |- |N29 |[[Kemasik (kawasan negeri)|Kemasik]] |[[Saiful Azmi Suhaili]] | |- |N31 |[[Cukai (kawasan negeri)|Cukai]] |[[Hanafiah Mat]] |EXCO Negeri |- |N32 |[[Air Putih (kawasan negeri Terengganu)|Air Putih]] |[[Mohd Hafiz Adam]] | |- | rowspan="37" |{{Flag|Kelantan}} |N1 |[[Pengkalan Kubor (kawasan negeri)|Pengkalan Kubor]] |[[Wan Roslan Wan Hamat]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N2 | rowspan="1" |[[Kelaboran (kawasan negeri)|Kelaboran]] | rowspan="1" |[[Mohd Adanan Hassan]] | |- |N3 |[[Pasir Pekan (kawasan negeri)|Pasir Pekan]] |[[Ahmad Yakob]] | |- |N4 |[[Wakaf Bharu (kawasan negeri)|Wakaf Bharu]] |[[Mohd Rusli Abdullah]] | |- | rowspan="1" |N5 | rowspan="1" |[[Kijang (kawasan negeri)|Kijang]] | rowspan="1" |[[Izani Husin]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N6 | rowspan="1" |[[Chempaka (kawasan negeri)|Chempaka]] | rowspan="1" |[[Nik Asma’ Bahrum Nik Abdullah]] | |- | rowspan="1" |N7 | rowspan="1" |[[Panchor (kawasan negeri)|Panchor]] | rowspan="1" |[[Mohd Amar Abdullah|Mohd Amar Nik Abdullah]] | |- |N8 |[[Tanjong Mas (kawasan negeri)|Tanjong Mas]] |[[Rohani Ibrahim]] |EXCO Negeri |- |N10 |[[Bunut Payong (kawasan negeri)|Bunut Payong]] |[[Shaari Mat Yaman]] | |- | rowspan="1" |N11 | rowspan="1" |[[Tendong (kawasan negeri)|Tendong]] | rowspan="1" |[[Rozi Muhamad]] | |- |N12 |[[Pengkalan Pasir (kawasan negeri)|Pengkalan Pasir]] |[[Mohamad Nasriff Daud]] | |- |N13 |[[Meranti (kawasan negeri)|Meranti]] |[[Mohd Nassuruddin Daud]] |[[Menteri Besar Kelantan]] |- |N14 |[[Chetok (kawasan negeri)|Chetok]] |[[Zuraidin Abdullah]] | |- |N15 |[[Gual Periok (kawasan negeri)|Gual Periok]] |[[Kamaruzaman Mohamad]] | |- |N16 |[[Apam Putra (kawasan negeri)|Apam Putra]] |[[Zamakhshari Muhamad]] |EXCO Negeri |- |N17 |[[Salor (kawasan negeri)|Salor]] |[[Mohd Saizol Ismail]] | |- |N18 |[[Pasir Tumboh (kawasan negeri)|Pasir Tumboh]] |[[Abd Rahman Yunus]] | |- |N19 |[[Demit (kawasan negeri)|Demit]] |[[Mohd Asri Mat Daud|Muhamad Asri Mat Daud]] |EXCO Negeri |- |N20 |[[Tawang (kawasan negeri)|Tawang]] |[[Harun Ismail]] | |- |N21 |[[Pantai Irama (kawasan negeri)|Pantai Irama]] |[[Mohd Huzaimy Che Husin]] | |- | rowspan="1" |N22 | rowspan="1" |[[Jelawat (kawasan negeri)|Jelawat]] | rowspan="1" |[[Zameri Mat Nawang]] | |- |N23 |[[Melor (kawasan negeri)|Melor]] |[[Wan Rohimi Wan Daud]] | |- |N24 |[[Kadok (kawasan negeri)|Kadok]] |[[Azami Mohd Nor]] | |- |N26 |[[Bukit Panau (kawasan negeri)|Bukit Panau]] |[[Abdul Fattah Mahmood|Abdul Fatah Mahmood]] | |- |N28 |[[Kemahang (kawasan negeri)|Kemahang]] |[[Md Anizam Ab Rahman]] |EXCO Negeri |- |N29 |[[Selising (kawasan negeri)|Selising]] |[[Tuan Mohd Saripudin Tuan Ismail]] |EXCO Negeri |- |N30 |[[Limbongan (kawasan negeri)|Limbongan]] |[[Nor Asilah Mohamed Zin]] | |- |N31 |[[Semerak (kawasan negeri)|Semerak]] |[[Norsham Sulaiman|Nor Sham Sulaiman]] | |- |N32 |[[Gaal (kawasan negeri)|Gaal]] |[[Mohd Rodzi Ja'afar]] | |- |N33 |[[Pulai Chondong (kawasan negeri)|Pulai Chondong]] |[[Azhar Salleh (ahli politik)|Azhar Salleh]] | |- | rowspan="1" |N34 | rowspan="1" |[[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | rowspan="1" |[[Mohamed Fadzli Hassan]] |Timbalan Menteri Besar Kelantan |- |N35 |[[Kemuning (kawasan negeri)|Kemuning]] |[[Ahmad Zakhran Mat Noor]] | |- |N38 |[[Kuala Balah (kawasan negeri)|Kuala Balah]] |[[Abdul Hadi Awang Kechil]] | |- |N39 |[[Mengkebang (kawasan negeri)|Mengkebang]] |[[Zubir Abu Bakar]] | |- |N40 |[[Guchil (kawasan negeri)|Guchil]] |[[Hilmi Abdullah]] |EXCO Negeri |- |N41 |[[Manek Urai (kawasan negeri)|Manek Urai]] |[[Mohd Fauzi Abdullah]] | |- |N42 |[[Dabong (kawasan negeri)|Dabong]] |[[Ku Mohd Zaki Ku Hussin|Ku Mohd Zaki Ku Hussien]] | |- | rowspan="21" |{{Flag|Kedah}} | rowspan="1" |N4 | rowspan="1" |[[Ayer Hitam (kawasan negeri Kedah)|Ayer Hitam]] |[[Azhar Ibrahim (Kedah)|Azhar Ibrahim]] | |- | rowspan="1" |N6 | rowspan="1" |[[Jitra (kawasan negeri)|Jitra]] |[[Haim Hilman Abdullah]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N7 | rowspan="1" |[[Kuala Nerang (kawasan negeri)|Kuala Nerang]] |[[Mohammad Yusoff @ Munir Zakaria|Mohamad Yusoff @ Munir Zakaria]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N8 | rowspan="1" |[[Pedu (kawasan negeri)|Pedu]] |[[Mohd Radzi Md Amin]] | |- | rowspan="1" |N9 | rowspan="1" |[[Bukit Lada (kawasan negeri)|Bukit Lada]] |[[Salim Mahmood]] | |- | rowspan="1" |N10 | rowspan="1" |[[Bukit Pinang (kawasan negeri)|Bukit Pinang]] |[[Wan Romani Wan Salim|Romani Wan Salim]] | |- | rowspan="1" |N14 | rowspan="1" |[[Alor Mengkudu (kawasan negeri)|Alor Mengkudu]] |[[Muhamad Radhi Mat Din]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N15 | rowspan="1" |[[Anak Bukit (kawasan negeri)|Anak Bukit]] |[[Rashidi Razak]] | |- | rowspan="1" |N17 | rowspan="1" |[[Pengkalan Kundor (kawasan negeri)|Pengkalan Kundor]] |[[Mardhiyyah Johari]] | |- | rowspan="1" |N18 | rowspan="1" |[[Tokai (kawasan negeri)|Tokai]] |[[Mohd Hayati Othman]] | |- | rowspan="1" |N20 | rowspan="1" |[[Sungai Limau (kawasan negeri)|Sungai Limau]] |[[Mohd Azam Abd Samat]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N22 | rowspan="1" |[[Gurun (kawasan negeri)|Gurun]] |[[Baddrol Bakhtiar]] | |- | rowspan="1" |N23 | rowspan="1" |[[Belantek (kawasan negeri)|Belantek]] |[[Ahmad Sulaiman]] | |- | rowspan="1" |N24 | rowspan="1" |[[Jeneri (kawasan negeri)|Jeneri]] |[[Muhammad Sanusi Md Nor|Muhamad Sanusi Md Nor]] |[[Menteri Besar Kedah]] |- | rowspan="1" |N25 | rowspan="1" |[[Bukit Selambau (kawasan negeri)|Bukit Selambau]] |[[Azizan Hamzah]] | |- | rowspan="1" |N26 | rowspan="1" |[[Tanjong Dawai (kawasan negeri)|Tanjong Dawai]] |[[Hanif Ghazali]] | |- | rowspan="1" |N27 | rowspan="1" |[[Pantai Merdeka (kawasan negeri)|Pantai Merdeka]] |[[Sharir Long]] | |- | rowspan="1" |N31 | rowspan="1" |[[Kupang (kawasan negeri)|Kupang]] |[[Najmi Haji Ahmad|Najmi Ahmad]] | |- | rowspan="1" |N32 | rowspan="1" |[[Kuala Ketil (kawasan negeri)|Kuala Ketil]] |[[Mansor Zakaria]] |EXCO Negeri |- |N33 |[[Merbau Pulas (kawasan negeri)|Merbau Pulas]] |[[Siti Ashah Ghazali]] |EXCO Negeri |- |N36 |[[Bandar Baharu (kawasan negeri)|Bandar Baharu]] |[[Mohd Suffian Yusoff]] | |- |{{Bendera|Sabah}} |N16 |{{DUN|Karambunai}} |[[Ali Akbar Gulasan|Aliakbar Gulasan]] | |} ==== Statistik kedudukan semasa PAS di negeri ==== {{hidden begin|title=Statistik kedudukan semasa PAS di Dewan Undangan Negeri-negeri|titlestyle=background:#f0f0f0}} Statistik kedudukan semasa PAS di Dewan Undangan Negeri-negeri. {{col-begin}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]]{{Composition bar|37|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Terengganu]]{{Composition bar|27|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Kedah]]{{Composition bar|21|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Pahang]]{{Composition bar|15|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Perlis]]{{Composition bar|9|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Perak]]{{Composition bar|17|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]{{Composition bar|7|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Selangor]]{{Composition bar|10|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Johor]]{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Sembilan ]]{{Composition bar|3|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Melaka]]{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Sabah]]{{Composition bar|1|79|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Sarawak]]{{Composition bar|0|82|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Keputusan pilihan raya negeri ==== {{hidden begin|title=Ringkasan Pencapaian PAS dalam Pilihan Raya Negeri-negeri|titlestyle=background:#f0f0f0}} <div style="width: 100%; height:60em; overflow:auto; border: 2px solid {{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%" |- ! rowspan="2" | Pilihan raya negeri !! colspan="14" |Dewan Undangan Negeri |- ![[Dewan Undangan Negeri Perlis|Perlis]]!![[Dewan Undangan Negeri Kedah|Kedah]]!![[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]]!![[Dewan Undangan Negeri Terengganu|Terengganu]]!![[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|Pulau Pinang]]!![[Dewan Undangan Negeri Perak|Perak]]!![[Dewan Undangan Negeri Pahang|Pahang]]!![[Dewan Undangan Negeri Selangor|Selangor]]!![[Dewan Undangan Negeri Sembilan|Negeri Sembilan]]!![[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]]!![[Dewan Undangan Negeri Johor|Johor]]!![[Dewan Undangan Negeri Sabah|Sabah]]!![[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]]!! Jumlah calon menang / Jumlah calon bertanding |- ! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |1959||{{Composition bar|0|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|28|30|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|13|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|42|200|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1964||{{Composition bar|1|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|21|30|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|25|158|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1969||{{Composition bar|1|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|19|30|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|11|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|40|185|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1974||{{Composition bar|2|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|26|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|22|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|10|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|27|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||<!--{{Composition bar|46| |hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}--> |- |1978||{{Composition bar|0|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|7|26|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|27|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|11|204|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1982||{{Composition bar|1|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|26|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|10|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|27|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|18|223|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1986||{{Composition bar|0|14|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|10|39|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|46|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|15|265|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1990||{{Composition bar|0|14|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|24|39|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|46|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|33|114|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1994|| || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|0|3|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1995||{{Composition bar|0|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|24|43|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|7|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|52|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|38|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|25|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|33|177|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1999||{{Composition bar|3|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|12|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|41|43|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|28|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|52|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|6|38|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|4|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|25|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|98|234|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2001|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|62|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|3|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2004||{{Composition bar|1|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|24|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|4|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|36|265|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2006|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|71|hex={{Party shading/PAS}}}}||{{Composition bar|0|1|hex={{Party shading/PAS}}}} |- |2008||{{Composition bar|1|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|16|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|38|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|6|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|83|232|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2011|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|71|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|5|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2013||{{Composition bar|1|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|9|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|32|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|14|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|15|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|4|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|85|236|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2016|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|71|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|5|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2018||{{Composition bar|2|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|15|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|37|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|22|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|90|236|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2020|| || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|73|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||''tidak bertanding'' |- |2021|| || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|0|82|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|9|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2022||{{Composition bar|9|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || || || ||{{Composition bar|17|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|15|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || || ||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|42|71|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2023|| ||{{Composition bar|21|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|37|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|27|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|7|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|10|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || || || ||{{Composition bar|105|127|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2025|| || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|1|73|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|1|6|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |} </div> {{hidden end}} == Tokoh dalam kerajaan == === Menteri Besar === {| class="wikitable sortable" |+Senarai Menteri Besar daripada PAS !Negeri !Nama !Tahun Khidmat !Pemerintahan Sultan |- | rowspan="9" |{{Flag|Kelantan}} | rowspan="2" |[[Ishak Lotfi Omar]] (Dato' Bentara Jasa) |1959 - 1961 |[[Sultan Ibrahim ibni al-Marhum Sultan Muhammad IV|Sultan Ibrahim Petra]] |- |1961 - 1964 | rowspan="4" |[[Sultan Yahya Petra ibni al-Marhum Sultan Ibrahim|Sultan Yahya Petra]] |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] (Dato' Seri Paduka Raja) |1964 - 1973 |- |[[Ishak Lotfi Omar]] (Dato' Bentara Jasa) |1973 - 1974 |- |[[Mohamed Nasir|Muhamed Nasir]] (Dato' Biji Sura) |1974 - 1978 |- | rowspan="2" |[[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] (Dato' Bentara Setia) |1990 - 2010 |[[Sultan Ismail Petra ibni Almarhum Sultan Yahya Petra|Sultan Ismail Petra]] |- |2010 - 2013 | rowspan="3" |[[Sultan Muhammad V]] |- |[[Ahmad Yakob]] (Dato' Bentara Kanan) |2013 - 2023 |- |[[Mohd Nassuruddin Daud]] (Dato' Panglima Perang) |2023 - kini |- | rowspan="3" |{{Flag|Terengganu}} |[[Mohd Daud bin Abdul Samad|Mohd Daud Abdul Samad]] ''<small>(digulingkan)</small>'' |1959 - 1961 |[[Sultan Ismail Nasiruddin Shah]] |- |[[Abdul Hadi Awang]] |1999 - 2004 | rowspan="2" |[[Sultan Mizan Zainal Abidin]] |- |[[Ahmad Samsuri Mokhtar]] |2018 - kini |- | rowspan="2" |{{Flag|Kedah}} |[[Azizan Abdul Razak]] |2008 - 2013 |[[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] |- |[[Muhammad Sanusi Md Nor|Muhamad Sanusi Md Nor]] |2020 - kini |[[Sultan Sallehuddin]] |- |{{flagcountry|Perak}} |[[Mohammad Nizar Jamaluddin]] ''<small>(digulingkan)</small>'' |2008 - 2009 |[[Sultan Azlan Muhibbuddin Shah]] |- |{{Flag|Perlis}} |[[Mohd Shukri Ramli]] |2022 - kini |[[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]] |} === Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable sortable" |+Senarai Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri daripada PAS !Negeri !Nama !Tahun Khidmat |- | rowspan="10" |{{Flag|Kelantan}} |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] (Dato' Seri Paduka Raja) |1959 - 1964 |- |Abdullah Yusof <small>''(Kemudian menyertai UMNO 1968)''</small> |1964 - 1969 |- |[[Ishak Lotfi Omar]] (Dato' Bentara Jasa) |1969 - 1972 |- |[[Nik Abdullah Arshad]] |1972 - 1974 |- |[[Nik Man Nik Mohamed]] |1974 - 1977 |- |Omar Mohamed |1990 - 1995 |- |[[Wan Abdul Rahim Wan Abdullah]] |1995 - 2008 |- |[[Mohd Nassuruddin Daud]] (Dato' Panglima Perang) |2008 - 2013 |- |[[Abdullah Yaakob|Abdullah Ya’kob]] |2013 - 2023 |- |[[Mohd Amar Abdullah]] (Dato' Sri Amar D'raja) |2023 - kini |- | rowspan="4" |{{Flag|Terengganu}} |[[Mohd Taib Sabri Abu Bakar]] <small>''(Keluar PAS)''</small> |1959 - 1961 |- |[[Husain Awang]] |1999 - 2004 |- |[[Yahaya Ali]] |2018 - 2023 |- |[[Mohd Nor Hamzah]] |2023 - kini |- | rowspan="2" |{{Flag|Kedah}} |[[Abdul Isa Ismail]] |2008 - 2013 |- |[[Zubir Ahmad]] |2023 - kini |- |{{Flag|Perlis}} |[[Rus'sele Eizan]] |2022 - kini |} === Anggota Jemaah Menteri Persekutuan === {| class="wikitable sortable" |+Senarai Anggota Jemaah Menteri Persekutuan daripada PAS<ref>Mohd Fadli Ghani [https://harakahdaily.net/index.php/2020/03/12/1973-1977-penglibatan-pas-dalam-kabinet/ 1973-1977: Penglibatan PAS dalam Kabinet] Harakahdaily</ref> !Nama !Kawasan !Portfolio !Mula Khidmat !Tamat Khidmat |- ! colspan="5" |Perdana Menteri: [[Abdul Razak Hussein|Tun Abdul Razak Hussein]] |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |{{Parlimen|Kota Bharu Hulu}} |Menteri Kemajuan Tanah dan Tugas-tugas Khas (Hal Ehwal Agama) <ref>Menteri Kemajuan Tanah bertanggungjawab dalam urusan hal ehwal tanah, termasuk [[Lembaga Kemajuan Tanah Persekutuan|FELDA]], [[Lembaga Penyatuan dan Pemulihan Tanah Persekutuan|FELCRA]] dan Jabatan Ukur; manakala Menteri Tugas-tugas Khas bertanggungjawab membantu Perdana Menteri dalam [[Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia|Majlis Kebangsaan Ugama Islam]] dan [[Tabung Haji|Lembaga Urusan Tabung Haji]]. Rujuk : {{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/beritaharian19721229-1.1.10|title=Ketua PAS Menteri Tanah dlm Kabinet baru Malaysia|last=|first=|date=29 Disember 1972|newspaper=Berita Harian (Singapura)|access-date=3 Jun 2020}}</ref> |1 Januari 1973 |4 September 1974 |- | rowspan="3" |[[Abu Bakar Hamzah (senator Malaysia)|Abu Bakar Hamzah]] | rowspan="3" |''Senator'' |Setiausaha Parlimen Kementerian Pembangunan Negara dan Luar Bandar<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/beritaharian19721229-1.1.10|title=Ketua PAS Menteri Tanah dlm Kabinet baru Malaysia|last=|first=|date=29 Disember 1972|newspaper=Berita Harian (Singapura)|access-date=3 Jun 2020}}</ref> |1 Januari 1973 |12 Ogos 1973 |- |Setiausaha Parlimen Kementerian Pembangunan Ekonomi Desa |13 Ogos 1973 |9 September 1973 |- |Setiausaha Parlimen Kementerian Pertanian dan Perikanan |10 September 1973 |14 Mei 1974 |- |[[Yusuf Rawa|Yusof Rawa]] |{{Parlimen|Kota Setar Selatan}} |Timbalan Menteri Perusahaan Utama |13 Ogos 1973 |24 Ogos 1974 |- ! colspan="5" |Perdana Menteri: [[Abdul Razak Hussein|Tun Abdul Razak Hussein]] |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |{{Parlimen|Nilam Puri}} |Menteri Tanah dan Galian dan Tugas-tugas Khas (Hal Ehwal Agama) |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- |[[Hassan Adli Mohd Arshad]] |[[Bagan Datuk (kawasan pilihan raya parlimen)|Bagan Datok]] |Timbalan Menteri Buruh dan Tenaga Rakyat |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- |[[Abu Bakar Umar]] |{{Parlimen|Kota Setar}} |Timbalan Menteri Kesihatan |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- |[[Mustafa Ali]] |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Perdagangan dan Perindustrian |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- ! colspan="5" |Perdana Menteri: [[Hussein Onn|Tun Hussein Onn]] |- |[[Yusuf Rawa|Yusof Rawa]] |{{Parlimen|Ulu Muda}} |Duta Besar Malaysia Ke Iran dan Turki di Tehran |1974 |1978 |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |{{Parlimen|Nilam Puri}} |Menteri Kemajuan Tanah dan Kemajuan Wilayah |5 Mac 1976 |8 November 1977 |- |[[Hassan Adli Mohd Arshad]] |{{Parlimen|Bagan Datuk|Bagan Datok}} |Menteri Kerajaan Tempatan dan Wilayah Persekutuan |5 Mac 1976 |8 Julai 1978 |- |[[Abu Bakar Umar]] |{{Parlimen|Kota Setar}} |Timbalan Menteri Kesihatan |5 Mac 1976 |8 November 1977 |- | rowspan="2" |[[Zahari Awang]] | rowspan="2" |{{Parlimen|Kuala Krai}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Luar |5 Mac 1976 |1976 |- |Setiausaha Parlimen Kementerian Perumahan dan Kemajuan Perkampungan |5 Mac 1976 |8 November 1977 |- | rowspan="2" |[[Mustafa Ali]] | rowspan="2" |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Perdagangan dan Perindustrian |5 Mac 1976 |13 April 1977 |- |Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Alam Sekitar |14 April 1977 |8 November 1977 |- |[[Abdul Wahab Yunus]] |{{Parlimen|Dungun}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Kewangan |14 April 1977 |8 November 1977 |- ! colspan="5" |[[Kabinet Muhyiddin Yassin|Perdana Menteri]]: [[Muhyiddin Yassin]] |- |[[Takiyuddin Hassan]] |{{Parlimen|Kota Bharu}} |Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-undang dan Parlimen) |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] |{{Parlimen|Kubang Kerian}} |Menteri Alam Sekitar dan Air |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Mohd Khairuddin Aman Razali]] |{{Parlimen|Kuala Nerus}} |Menteri Perusahaan, Perladangan dan Komoditi |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Ahmad Marzuk Shaary]] |{{Parlimen|Bachok}} |Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Awang Hashim]] |{{Parlimen|Pendang}} |Timbalan Menteri Sumber Manusia |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Siti Zailah Mohd Yusoff|Siti Zailah Mohd Yusuff]] |{{Parlimen|Rantau Panjang}} |Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Ahmad Amzad Hashim]] |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Che Abdullah Mat Nawi]] |{{Parlimen|Pengkalan Chepa}} |Timbalan Menteri Pertanian dan Industri Makanan |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Abdul Hadi Awang]] |{{Parlimen|Marang}} |Duta Khas Perdana Menteri ke Timur Tengah |02 April 2020 |16 Ogos 2021 |- ! colspan="5" |[[Kabinet Ismail Sabri|Perdana Menteri]]: [[Ismail Sabri Yaakob]] |- |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] |{{Parlimen|Kubang Kerian}} |Menteri Alam Sekitar dan Air |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Idris Ahmad]] |''[[Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-14|Senator]]'' |Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Takiyuddin Hassan]] |{{Parlimen|Kota Bharu}} |Menteri Tenaga dan Sumber Asli |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Ahmad Marzuk Shaary]] |{{Parlimen|Bachok}} |Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Awang Hashim]] |{{Parlimen|Pendang}} |Timbalan Menteri Sumber Manusia |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Siti Zailah Mohd Yusoff|Siti Zailah Mohd Yusuff]] |{{Parlimen|Rantau Panjang}} |Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Ahmad Amzad Hashim]] |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Nik Muhammad Zawawi Salleh]] |{{Parlimen|Pasir Puteh}} |Timbalan Menteri Pertanian dan Industri Makanan |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Abdul Hadi Awang]] |{{Parlimen|Marang}} |Duta Khas Perdana Menteri ke Timur Tengah |2 September 2021 |10 Oktober 2022 |} === Calon dalam Pilihan Raya Perundangan Persekutuan 1955 === Dalam [[Pilihan raya umum Tanah Melayu 1955|pilihan raya umum Tanah Melayu pertama]], PAS telah bertanding di sebelas kerusi majlis perundangan persekutuan seperti berikut<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550727-1.2.69.1|title=Election: Radio Scorecard|date=27 Julai 1955|newspaper=The Straits Times|access-date=4 Julai 2021|page=4|via=NewspaperSG}}</ref>: {| class="wikitable" !No !Kawasan Pilihan Raya !Negeri !Nama !Catatan |- |1 |[[Kedah Selatan (kawasan persekutuan)|Kedah Selatan]] |Kedah |Mohamed Saleh Shafie |Kalah kepada MCA, Lim Teng Kwang |- |2 |[[Pasir Mas (kawasan persekutuan)|Pasir Mas]] |Kelantan |[[Mokhtar Ahmad]] |Kalah kepada UMNO, Tengku Ahmad Tengku Abdul Ja'afar |- |3 |[[Kelantan Timur (kawasan persekutuan)|Kelantan Timur]] |Kelantan |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |Kalah kepada UMNO, Nik Hassan Nik Yahya |- |4 |[[Kelantan Selatan (kawasan persekutuan)|Kelantan Selatan]] |Kelantan |Nor Yusoff |Kalah kepada UMNO, [[Abdul Khalid Awang Osman]] |- |5 |[[Semantan (kawasan persekutuan)|Semantan]] |Pahang |Mohamad Yassin Mohamed Salleh |Kalah kepada UMNO, Dato' [[Abdul Razak Hussein|Abdul Razak Hussien]] |- |6 |[[Teluk Anson (kawasan persekutuan)|Teluk Anson]] |Perak |[[Hassan Adli Mohd Arshad]] |Kalah kepada [[Bahaman Samsudin]] Calon termuda di Perak, berusia 26 tahun |- |7 |[[Dindings (kawasan persekutuan)|Dindings]] |Perak |Abdul Wahab Mohamed Noor |Kalah kepada UMNO, Meor Ariff Meor Alwi |- |8 |[[Krian (kawasan persekutuan)|Krian]] |Perak |[[Ahmad Tuan Hussein]] |Menang ke atas calon UMNO, Haji Sulaiman Haji Ahmad (Haji Sulaiman Palestin) |- |9 |[[Seberang Perai Selatan (kawasan persekutuan)|Seberang Perai Selatan]] |Seberang Perai |[[Zabidi Bin Ali|Zabidi Ali]] |Kalah kepada MCA, Tay Hooi Soo |- |10 |[[Selangor Tengah (kawasan persekutuan)|Selangor Tengah]] |Selangor |[[Zulkifli Muhammad|Zulkifli Mohamed]] |Kalah kepada MCA, Lee Eng Teh |- |11 |[[Kuala Selangor (kawasan persekutuan)|Kuala Selangor]] |Selangor |Osman Abdullah |Kalah kepada UMNO, Raja Rastam Shahrome Raja Said Tauphy |} === Calon dalam Pilihan Raya Perundangan Negeri 1955 === {| class="wikitable" !No !Kawasan Pilihan Raya !Negeri !Nama !Rujukan |- |1 |[[Pasir Mas Tengah (kawasan negeri)|Pasir Mas Tengah]] |Kelantan |Abdullah Ahmad | rowspan="3" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550921-1.2.21</ref> |- |2 |[[Machang (kawasan negeri)|Machang]] |Kelantan |Mohd Noor Yusof |- |3 |[[Ulu Kelantan (kawasan negeri)|Ulu Kelantan]] |Kelantan |Othman Minal |- |4 |[[Pekan Utara (kawasan negeri)|Pekan Utara]] |Pahang |Syed Mohamad Tuan Ngah | rowspan="6" |<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|first=|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=393}}</ref> |- |5 |[[Pekan Selatan (kawasan negeri)|Pekan Selatan]] |Pahang |Abdul Majid Hussein |- |6 |[[Temerloh Selatan (kawasan negeri)|Temerloh Selatan]] |Pahang |Ariffin Chot |- |7 |[[Temerloh Timur (kawasan negeri)|Temerloh Timur]] |Pahang |Mohd Din Sandang |- |8 |[[Temerloh Utara (kawasan negeri)|Temerloh Utara]] |Pahang |Lebai Hassan |- |9 |[[Temerloh Tengah (kawasan negeri)|Temerloh Tengah]] |Pahang |Mohd Liki Ismail |- |10 |[[Larut Selatan dan Matang (kawasan negeri)|Larut Selatan dan Matang]] |Perak |[[Baharuddin Abdul Latif]] | rowspan="4" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19551114-1.2.62</ref> |- |11 |[[Hilir Perak Selatan (kawasan negeri)|Hilir Perak Selatan]] |Perak |AhmadMohamed Ali |- |12 |[[Krian Timur (kawasan negeri)|Krian Timur]] |Perak |Othman Hamzah |- |13 |[[Krian Barat (kawasan negeri)|Krian Barat]] |Perak |[[Mohamed Kamil Ahmad|Mohamed Kamil Haji Ahmad]] |- |14 |[[Kuala Perlis (kawasan negeri)|Kuala Perlis]] |Perlis |Syed Kasim | rowspan="5" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550818-1.2.108</ref> |- |15 |[[Sanglang (kawasan negeri)|Sanglang]] |Perlis |Adnan Abdullah |- |16 |[[Beseri-Titi Tinggi (kawasan negeri)|Beseri-Titi Tinggi]] |Perlis |Mohamed Rejab Mohamed |- |17 |[[Paya (kawasan negeri)|Paya]] |Perlis |GhazaliAhmad |- |18 |[[Utan Aji (kawasan negeri)|Utan Aji]] |Perlis |Shafie Omar |- |19 |[[Klang Utara (kawasan negeri)|Klang Utara]] |Selangor |AliasAbdul Manan | rowspan="2" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550928-1.2.7</ref> |- |20 |[[Sabak Bernam (kawasan negeri)|Sabak Bernam]] |Selangor |Abdul Hakim Hilmi |} ==Lihat juga== {{col-begin}}{{col-2}} * '''Info Tambahan''' ** [[Gerakan Islam]] ** [[Senarai parti politik Malaysia]] ** [[Politik Malaysia]] ** [[Dasar-dasar PAS]] ** [[Perlembagaan Parti Islam Se-Malaysia]] ** [[Muktamar Tahunan PAS]] ** [[Mursyidul Am]] ** [[Presiden PAS]] * '''Rangkaian Pendidikan''' ** [[Kolej Universiti Islam Zulkifli Muhammad]] ** [[Kolej Universiti Darul Quran Islamiah]] ** [[Kolej Islam Darul Ulum]] ** [[Institut Latihan Kepimpinan dan Perkaderan Dakwah Islamiyah]] ** [[Muassasah Darul Ulum]] ** [[Akademi Pengajian Saidatina Aisyah]] ** [[Sekolah Menengah Islam Darul Ulum]] ** [[Sekolah Menengah Integrasi Teras Islam]] ** [[Sekolah Rendah Integrasi Teras Islam]] ** [[Pusat Asuhan Tunas Islam]] ** [[Taman Asuhan Tunas Islam]] * '''Penyertaan Gabungan Politik''' ** 2020 - kini : [[Perikatan Nasional]] ** 2019 - kini : [[Muafakat Nasional]] ** 2016 - kini : [[Gagasan Sejahtera]] ** 2015 - kini : [[Kongres Rakyat]] ** 2008 - 2015 : [[Pakatan Rakyat]] ** 1999 - 2004 : [[Barisan Alternatif]] ** 1990 - 1996 : [[Angkatan Perpaduan Ummah]] ** 1986 - 1990 : [[Harakah Keadilan Rakyat]] ** 1973 - 1977 : [[Barisan Nasional]] ** 1972 - 1973 : [[Parti Perikatan]] * '''Yang Dipertua Agung/Presiden PAS''' ** [[Ahmad Fuad Hassan]] (1951–53) ** [[Abbas Alias]] (1953–56) ** [[Burhanuddin al-Helmi]] (1956–69) ** [[Mohd Asri bin Haji Muda]] (1969–82) ** [[Yusuf Rawa]] (1982–89) ** [[Fadzil Mohd Noor]] (1989–2002) ** [[Abdul Hadi bin Awang]] (2002–kini){{col-2}} * '''Teknologi''' ** [[Harakah]] ** [[Hijau FM]] ** [[PAS Touch 'n Get]] * '''Organisasi''' ** [[Majlis Syura Ulamak PAS]] ** [[Dewan Ulamak PAS]] ** [[Dewan Pemuda PAS]] ** [[Dewan Muslimat PAS]] ** [[Dewan Himpunan Penyokong PAS]] ** [[Pusat Penyelidikan PAS]] ** [[Kelab PAS Luar Negara]] ** [[Jabatan AMAL Malaysia]] ** [[Jabatan Alimat PAS]] ** [[PAS Relief]] ** [[KHIDMAT Malaysia]] ** [[Ameerah Malaysia]] ** [[Kelab Mahasiswa Penyokong PAS]] * '''Parti Serpihan''' ** 2015 - [[Parti Amanah Negara]] ** 1983 - [[Parti Hizbul Muslimin Malaysia]] ** 1995 - [[Angkatan Keadilan Insan Malaysia]] ** 1977 - [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia]] ** 1974 - [[Kesatuan Insaf Tanah Air]] ** 1965 - [[Angkatan Islam Singapura]] * '''Kepimpinan Dwitahunan''' ** [[Kepimpinan PAS Pusat, Sesi 2009-2011]] ** [[Kepimpinan PAS Pusat, Sesi 2015-2017]] ** [[Kepimpinan PAS Pusat, Sesi 2017-2019]] {{col-end}} ==Rujukan== ===Nota kaki=== {{Reflist}} {{Reflist|group=nb}} ===Petikan teks=== * {{cite book|last=Daniels|first=Timothy P.|title=Building Cultural Nationalism in Malaysia: Identity, Representation, and Citizenship|year=2005|publisher=Psychology Press|isbn=0415949718|ref=CITEREFDaniels2005}} * {{cite book|last=[[Farish A Noor]]|title=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought|year=2012|publisher=Princeton University Press|isbn=140083855X|pages=408–409|chapter=Pan-Malaysian Islamic Party (PAS)|ref=CITEREFFarish2012}} * {{cite book|last=Farish A .Noor|first=|authorlink=Farish A Noor|title=The Malaysian Islamic Party 1951-2013: Islamism in a Mottled Nation|year=2014|publisher=Amsterdam University Press|isbn=9789089645760|ref=CITEREFFarish2014}} * {{cite book|last=Function|first=John|editor1-last=Swee-Hock|editor1-first=Saw|editor2-last=Kesavapany|editor2-first=K.|title=Malaysia: Recent Trends and Challenges|year=2006|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=9812303391|pages=132–156|chapter=The Malay Electorate in 2004: Reversing the Result|ref=CITEREFFunction2006}} * {{cite journal|last=Funston|first=N. J.|date=1976|title=The Origins of Parti Islam Se Malaysia|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=7|issue=1|pages=58–73|issn=0022-4634|ref=CITEREFFunston1976|doi=10.1017/s0022463400010262}} * {{cite book|last1=Hooker|first1=Virginia|last2=Norani Othman|first2=|title=Malaysia: Islam, Society and Politics|series=ISEAS series on Islam|year=2003|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=9812301615|ref=CITEREFHooker & Norani2003}} * {{cite journal|last=[[Liew Chin Tong]]|year=2007|title=Pas Leadership: New Faces and Old Constraints|journal=Southeast Asian Affairs|volume=2007|issue=1|pages=201–213|issn=0377-5437|doi=10.1355/SEAA07J|ref=CITEREFChinTong2007}} * {{cite book|last=Liow|first=Joseph Chinyong|title=Piety and Politics: Islamism in Contemporary Malaysia|year=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=9780195377088|ref=CITEREFLiow2009}} * {{cite book|last=Mueller|first=Dominik M.|title=Islam, Politics and Youth in Malaysia: The Pop-Islamist Reinvention of PAS|series=Routledge Contemporary Southeast Asia Series|year=2014|publisher=Routledge|isbn=1317912985|ref=CITEREFMueller2014}} * {{cite book|last=Riddell|first=Peter G.|editor1-last=Marshall|editor1-first=Paul|title=Radical Islam's Rules: The Worldwide Spread of Extreme Shari'a Law|year=2005|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|isbn=1461686903|pages=135–160|chapter=Islamization and Partial Shari'a in Malaysia|ref=CITEREFRiddell2005}} * {{cite journal|last=Stark|first=Jan|year=2004|title=Constructing an Islamic Model in Two Malaysian States: PAS Rule in Kelantan and Terengganu|journal=Sojourn: Journal of Social Issues in Southeast Asia|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|volume=19|issue=1|pages=51–75|issn=0217-9520|ref=CITEREFStark2004|doi=10.1355/sj19-1c}} * {{cite journal|last=Sundaram|first=Jomo Kwame|author2=[[Ahmad Shabery Cheek]] |year=1988|title=The Politics of Malaysia's Islamic Resurgence|journal=Third World Quarterly|publisher=Taylor & Francis|volume=10|issue=2|ref=CITEREFSundaram & Ahmad1988 | doi = 10.1080/01436598808420085 }} ==Pautan luar== * {{Laman web rasmi}} * {{facebook|paspusat}} * {{twitter|paspusat}} * {{instagram|paspusat}} * [http://www.harakahdaily.net Harakahdaily - akhbar PAS] {{Perikatan Nasional}} {{Parti Islam Se-Malaysia}} {{Parti-parti politik Malaysia}} {{Pertubuhan Islam di Malaysia}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Parti Islam Se-Malaysia| ]] [[Kategori:Parti politik Islam di Malaysia]] [[Kategori:Kumpulan Islamis]] [[Kategori:Penubuhan 1951 di Persekutuan Tanah Melayu]] [[Kategori:Parti penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Bekas parti komponen Barisan Nasional]] [[Kategori:Parti komponen Perikatan Nasional]] [[Kategori:Parti politik di Johor]] [[Kategori:Parti politik di Kedah]] [[Kategori:Parti politik di Kelantan]] [[Kategori:Parti politik di Melaka]] [[Kategori:Parti politik di Negeri Sembilan]] [[Kategori:Parti politik di Pahang]] [[Kategori:Parti politik di Perak]] [[Kategori:Parti politik di Perlis]] [[Kategori:Parti politik di Pulau Pinang]] [[Kategori:Parti politik di Sabah]] [[Kategori:Parti politik di Sarawak]] [[Kategori:Parti politik di Selangor]] [[Kategori:Parti politik di Terengganu]] [[Kategori:Parti politik di Wilayah Persekutuan]] 4qc4gss2f3hyfitsxyglqjyw0yq0g3t 6925506 6925505 2026-08-11T19:26:45Z Batiyah1980 401942 6925506 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"PAS" dilencongkan di sini.}} {{For|pemilihan parti yang bakal diadakan|Pemilihan kepimpinan Parti Islam Se-Malaysia 2025}} {{Infobox political party | name = Parti Islam Se-Malaysia | lang2 =Tamil | name_lang2 =மலேசிய இசுலாமிய கட்சி | lang3 =Jawi | name_lang3 =ڤرتي إسلام سمليسيا | lang4 = | name_lang4 = | logo = PAS logo.svg | logo_size = 250px | logo_upright = | logo_alt = | caption = | colorcode = {{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}} | abbreviation = PAS, ڤاس‎ | president = [[Abdul Hadi Awang]] | chairman = | secretary_general = [[Takiyuddin Hassan]] | spokesperson = [[Ahmad Fadhli Shaari]] | gelaran_pemimpin1 = [[Mursyidul Am]] | nama_pemimpin1 = [[Hashim Jasin]] | gelaran_pemimpin2 = Timbalan Presiden | nama_pemimpin2 = [[Tuan Ibrahim Tuan Man]] | gelaran_pemimpin3 = Naib Presiden | nama_pemimpin3 = {{plainlist| * [[Idris Ahmad]] * [[Mohd Amar Abdullah]] * [[Ahmad Samsuri Mokhtar]] }} | gelaran_pemimpin4 = Ketua Dewan Ulamak | nama_pemimpin4 = [[Ahmad Yahaya]] | gelaran_pemimpin5 = Ketua Dewan Muslimat | nama_pemimpin5 = [[Nuridah Mohd Salleh]] | gelaran_pemimpin6 = Ketua Dewan Pemuda | nama_pemimpin6 = [[Afnan Hamimi Taib Azamudden]] | founder = [[Ahmad Fuad Hassan]] | founded = {{start date and age|1951|11|24|df=yes}} (dengan nama Persatuan Agama Islam Se-Malaya [PAS]) | registered = 31 Mei 1955 (sebagai parti politik "Parti Islam Se-Tanah Melayu") | legalised = | dissolved = | merger = | split = Bahagian Agama [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO), [[Hizbul Muslimin]] | predecessor = [[Hizbul Muslimin]] (diharamkan pada 1948 oleh Brisith) | merged = | successor = | headquarters = Pejabat Agung PAS,<br>No. 318-A, Jalan Raja Laut, 50350 [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | newspaper = [[Harakah]] | think_tank = [[Pusat Penyelidikan PAS]] | student_wing = [[Kelab Mahasiswa Penyokong PAS]] | youth_wing = [[Dewan Pemuda PAS]] | womens_wing = [[Dewan Muslimat PAS]] | wing1_title = Sayap ulamak | wing1 = [[Dewan Ulamak PAS]] | wing2_title = Sayap bukan Muslim | wing2 = [[Dewan Himpunan Pendukung PAS]] | wing3_title = | wing3 = | wing4_title = | wing4 = | membership_year = | membership = Warganegara Malaysia | ideology = [[Islamisme]]<br>[[Fundamentalisme Islam]]<br>[[Jihad]]isme<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/08/25/pas-defends-taliban-saying-it-has-changed|title=PAS defends Taliban, saying it has changed|date=25 Ogos 2021|website=The Star|url-status=live|access-date=7 Oktober 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/malaysian-islamists-death-sparks-sympathy-in-country-including-from-former-party-pas|title=Malaysian Islamist's death sparks sympathy in country, including from former party PAS|date=15 September 2014|website=The Straits Times|url-status=live|access-date=7 Oktober 2021}}</ref><br>[[Pan-Islamisme]]<br>Konservatisme Islam<br>Nasionalisme agama<br>[[Anti-Kristian di Malaysia|Sentimen anti-Kristian]]<ref>{{cite web|url =https://www.malaymail.com/news/malaysia/2019/09/18/accusing-dap-of-christianisation-pas-leader-cites-steven-sims-kingdom-of-go/1791682|title=Accusing DAP of Christianisation, PAS leader cites Steven Sim's 'Kingdom of God' remarks as evidence|publisher=[[Malay Mail]]|date=18 September 2019|access-date=13 February 2025}}</ref><ref>{{cite web|url =https://www.malaymail.com/news/malaysia/2020/08/31/church-group-says-pas-leader-has-no-regard-for-humanity-after-christian-ins/1898894|title=Church group says PAS leader has no regard for humanity after Christian insult|publisher=[[Malay Mail]]|date=31 August 2020|access-date=8 February 2025}}</ref><ref>{{cite web|url =https://harakahdaily.net/index.php/2024/12/31/gesa-ambil-tindakan-ke-atas-kor-ming-dan-hannah-yeoh/|title=Gesa tindakan ke atas Kor Ming dan Hannah Yeoh|publisher=[[Harakah (newspaper)|Harakah]]|date=31 December 2024|access-date=22 February 2025|language=ms}}</ref> | position = | religion = [[Islam]] | national = [[Parti Perikatan]] {{small|(1972-1973)}}<br/>[[Barisan Nasional]] {{small|(1973-1978)}}<br/>[[Angkatan Perpaduan Ummah]] {{small|(1990-96)}}<br/>[[Barisan Alternatif]] {{small|(1999-2004)}}<br/>[[Pakatan Rakyat]] {{small|(2008-2015)}}<br/>[[Gagasan Sejahtera]]<ref>http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/pas-and-ikatan-announce-alliance-but-unclear-of-direction</ref> {{small|(2016-2020)}}<br/>[[Muafakat Nasional]] {{small|(2019-2022)}}<ref>https://www.utusan.com.my/nasional/2022/10/muafakat-nasional-berkubur/</ref><br/>[[Perikatan Nasional]] {{small|(sejak 2020)}}<br/>[[Ikatan Prihatin Rakyat]] {{small|(sejak 2025)}} | regional = <!-- or | regional affiliation = --> | continental = <!-- or | continental affiliation = --> | international = | affiliation1_title = | affiliation1 = | affiliation2_title = | affiliation2 = | colors = {{color box|#008000}} [[Hijau]] | slogan = ''Islam Menyatukan Ummah''<br>''Membangun Bersama Islam'' | anthem = Berjihadlah | blank1_title = | blank1 = | blank2_title = | blank2 = | blank3_title = | blank3 = | blank4_title = | blank4 = | seats1_title = [[Dewan Negara Malaysia]] (Parlimen) | seats1 = {{Infobox political party/seats|7|70|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} | seats2_title = [[Dewan Rakyat Malaysia]] (Parlimen) | seats2 = {{Infobox political party/seats|43|222|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} | seats3_title = [[Dewan Undangan Negeri di Malaysia|Dewan Undangan Negeri]] | seats3 = {{Infobox political party/seats|150|607|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} | seats4_title = <!-- up to | seats11_title = --> | seats4 = <!-- up to | seats11 = --> | symbol = [[File:Logo Perikatan Nasional.svg|100px]] <br>(negeri selain Kelantan dan Terengganu)<br> [[File:PAS logo.svg|100px]] <br> (Kelantan dan Terengganu) | flag = [[Fail:Bendera lama pas.png|border|180px]] | flag_title = | flag_alt = | website = https://www.pas.org.my/ | state = Malaysia | country = | country_dab1 = | parties_dab1 = | elections_dab1 = | country2 = | country_dab2 = | parties_dab2 = | elections_dab2 = | footnotes = }}{{Sejarah Malaysia}} '''Parti Islam Se-Malaysia''' ([[Jawi]]: ڤرتي إسلام سمليسيا, juga [[singkatan]]: '''ڤاس‎'''/'''PAS''')<ref group="nb">Singkatan "PAS" diguna pakai berdasarkan tulisan jawi 'ڤَاس‎' iaitu ڤ (P), ا‎ (A), س (S)‎.</ref> ialah sebuah parti politik Islam di [[Malaysia]] yang berdaftar sejak tahun [[1951]]. PAS merupakan salah sebuah parti komponen dalam [[Perikatan Nasional]] bermula 2020. Parti ini mempunyai perwakilan terbanyak di [[Dewan Rakyat]], dengan menguasai 43 kerusi,<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/630402/berita/politik/pru15-pencapaian-tertinggi-pas---abdul-hadi|title=PRU15 pencapaian tertinggi Pas - Abdul Hadi|last=HUSIN|first=NURHIDAYAH HAIROM & MUKHRIZ MAT|date=2023-10-20|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2024-01-14}}</ref> walau bagaimanapun berada di blok pembangkang.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2022/11/908537/pas-akan-berperanan-sebagai-pembangkang-juga-takiyuddin-metrotv|title=Pas akan berperanan sebagai pembangkang juga -Takiyuddin [METROTV]|last=BERNAMA|date=2022-11-26|website=Harian Metro|language=en|access-date=2024-01-14}}</ref> PAS juga merupakan parti pemerintah bagi negeri [[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]], [[Dewan Undangan Negeri Terengganu|Terengganu]], [[Dewan Undangan Negeri Kedah|Kedah]] (sebagai Menteri Besar) dan [[Dewan Undangan Negeri Perlis|Perlis]] serta [[Dewan Undangan Negeri Sembilan|Negeri Sembilan]]. PAS berada di blok pembangkang di DUN [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|Pulau Pinang]], DUN [[Dewan Negeri Perak|Perak]], DUN [[Dewan Negeri Pahang|Pahang]], DUN [[Dewan Negeri Selangor|Selangor]], DUN [[Dewan Negeri Johor|Johor]] dan DUN [[Dewan Undangan Negeri Sabah|Sabah]]. Selain itu, PAS tidak mempunyai sebarang perwakilan di [[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]] dan perwakilan DUN di [[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]] serta perwakilan Parlimen di Sabah dan [[Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]]. Kubu pilihan raya PAS sebahagian besarnya tertumpu di sekitar kawasan luar bandar dan konservatif koridor utara dan pantai timur Semenanjung Malaysia, khususnya di Kelantan, Kedah, Perlis, Terengganu dan Pahang. Mereka juga mendapat sokongan yang ketara di kawasan luar bandar Perak dan Melaka. PAS membantu gabungannya menyapu bersih negeri-negeri pantai barat laut dan timur Semenanjung Malaysia, memenangi setiap kerusi parlimen di negeri Perlis, Kelantan dan Terengganu, dan semua kecuali satu di Kedah; lantas dipanggil sebahagian pihak sebagai "[[Gelombang hijau|Gelombang Hijau]]".<ref>{{Cite web|url=https://berita.mediacorp.sg/dunia/pengaruh-gelombang-hijau-satu-cabaran-ph-bn-di-pulau-pinang-770001|title=Pengaruh gelombang hijau satu cabaran PH-BN di Pulau Pinang|website=BERITA Mediacorp|language=en|access-date=2024-01-14}}</ref> ==Latar belakang == Mengikut fakta sejarah, PAS telah ditubuhkan secara rasmi pada 23 Ogos 1951. Walau bagaimanapun, terdapat fakta lain yang menyebut bahawa PAS ditubuhkan pada 24 November 1951 ([[Warta Negara]], 26 November 1951 dan [[Utusan Melayu]] 25 November 1951). Walaupun terdapat dua tarikh yang bercanggah, namun ahli-ahli sejarah dan tokoh-tokoh lama dalam PAS bersetuju bahawa fakta kedua (24 November 1951) ialah tarikh sebenar PAS ditubuhkan.{{Perlu rujukan}} Parti Islam Se-Malaysia kemudiannya telah didaftarkan sebagai sebuah organisasi pada 31 Mei 1955 dengan nombor pendaftaran 733 (Pulau Pinang). PAS atau Persatuan Islam Se-Tanah Melayu (nama asalnya) ialah pertubuhan atau parti politik Melayu yang berteraskan Islam yang ditubuhkan sebelum merdeka selepas [[Hizbul Muslimin]] diharamkan oleh kerajaan British pada tahun 1948. PAS cuba mengimbangi perjuangan nasionalisme [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) sebagai sebuah parti yang mendokong Islam. Dengan tidak menafikan bahawa semangat perjuangan yang berteraskan kepada Islam di negara ini telahpun wujud sejak 1906 lagi, yang telah dibawa dan diperjuangkan oleh golongan pembaharuan atau reformasi Islam yang mendapat pendidikan di [[Timur Tengah]] (antaranya termasuklah [[Syed Sheikh Syed Ahmad Al-Hadi|Syed Sheikh al-Hadi,]] [[Muhammad Tahir bin Sheikh Muhammad bin Ahmad Jalaluddin|Syeikh Tahir Jalaluddin]] dan Haji Abbas Mohd Taha) yang berpusat di [[Singapura]], [[Melaka]] dan [[Pulau Pinang]], PAS yang muncul pada tahun 1951 adalah atas kesedaran masyarakat [[Melayu]] (pada waktu itu) untuk melihat [[Agama Islam]] dapat ditegak dan didaulatkan di negara ini.<ref>{{cite web|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/ahead-of-party-polls-pas-ulama-wing-calls-for-total-wipe-out-of-progressive|title=Ahead of party polls, PAS ulama wing calls for total wipe out of progressives|date=3 June 2015|publisher=The Malay Mail|accessdate=28 April 2017|author=Syed Jaymal Zahiid}}</ref> Pada peringkat awal penubuhannya, PAS dilihat sebagai sebuah parti Melayu yang memperjuangkan hal-ehwal Islam melebihi apa yang dilaksanakan oleh [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]. Didokongi oleh para ilmuan agama, PAS ialah parti yang menjadi pilihan bagi orang-orang Melayu yang berpendidikan agama. Pun begitu, setelah berlakunya [[Peristiwa 13 Mei|Tragedi 13 Mei 1969]], PAS telah menerima cadangan UMNO untuk bergabung dalam perikatan yang baharu yang dinamakan sebagai [[Barisan Nasional]] (BN). PAS adalah antara parti pengasas BN. Penglibatan PAS dalam BN berakhir dengan krisis darurat di Kelantan pada 1978. Akhirnya PAS mengambil keputusan untuk keluar dari BN. Para penyokong PAS mengganggap bahawa UMNO telah mengkhianati mereka, sementara penyokong UMNO pula berpendapat PAS telah tidak patuh pada ketetapan BN. Peristiwa tersebut telah mengakibatkan PAS dilanda krisis dalaman yang telah membawa kepada perpecahan PAS kepada beberapa parti serpihan seperti [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia]] (BERJASA) dan [[Parti Hizbul Muslimin Malaysia|HAMIM]]. PAS telah mengambil masa yang lama untuk menyusun semula perjuangan mereka. Ketika Tuan Guru Yusuf Rawa mengambil alih jawatan Yang di-Pertuan Agung (kini dikenali sebagai [[Presiden PAS|Presiden]]) pada 1982, PAS telah menjenamakan semula parti tersebut di bawah slogan "Kepimpinan Ulama".<ref>{{cite web|url=http://bridgetwelsh.com/2015/06/the-pas-purge-of-the-progressives/|title=The PAS purge of the progressives|date=6 June 2015|work=Malaysiakini|publisher=Bridget Welsh|accessdate=28 April 2017|archive-date=2018-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716082501/http://bridgetwelsh.com/2015/06/the-pas-purge-of-the-progressives/|url-status=dead}}</ref> PAS pernah menjadi sebahagian daripada sebuah perikatan yang dinamakan sebagai [[Pakatan Rakyat]], bersama [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) dan [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP). Pencapaian PAS pada pilihan raya umum 2008 adalah antara yang terbaik. Selain mengekalkan penguasaan PAS di Kelantan dengan majoriti yang besar, PAS turut membentuk kerajaan di [[Kedah]] (2008-2013). PAS juga ialah sebahagian daripada kerajaan di [[Selangor]] (2008-kini) dan [[Perak Darul Ridzuan|Perak]] (2008-2009) bersama [[PKR]] dan [[DAP]]. PAS menjadikan kerjasama dengan sebuah parti politik baharu, [[Ikatan|Parti Ikatan Bangsa Malaysia]] (IKATAN) untuk membawa suara rakyat lebih berkesan selepas Pakatan Rakyat dianggap telah terbubar<ref name=":2">http://www.ismaweb.net/2015/06/pr-bubar-hanya-pandangan-dap-kata-pas/</ref> ekoran keluarnya DAP daripada gabungan tersebut. Walau bagaimanapun, hubungan kerjasama politik antara [[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] kekal sehingga pada 11 Mei 2017, hubungan kerjasama PAS dan PKR terputus<ref name=":3">Mohd Azrone Sarabatin [https://www.bharian.com.my/node/281491 PAS-PKR 'bercerai'] 11 Mei 2017, Berita Harian.</ref>. Bagi menghadapi [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan raya Umum Malaysia 2018]], PAS menubuhkan sebuah gabungan kerjasama baharu, [[Gagasan Sejahtera]] bersama-sama [[Parti Ikatan Bangsa Malaysia|IKATAN]] dan [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia|BERJASA]]. Selepas berakhirnya pilihan raya 2018, PAS bekerjasama dengan musuh tradisinya, UMNO di bawah semangat 'perpaduan ummah' dan menggagaskan permuafakatan bernama [[Muafakat Nasional]] yang dimeterai pada 14 September 2019<ref name=":4">Nazura Ngah [https://www.bharian.com.my/berita/politik/2019/09/606917/piagam-muafakat-nasional-umno-pas-dimeterai Piagam Muafakat Nasional UMNO, PAS dimeterai] 14 September 2019 Berita Harian.</ref>. PAS juga turut menjalinkan kerjasama dengan [[Kongres India Malaysia]] (MIC)<ref name=":5">___________ [https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2019/03/546501/mic-dan-pas-sah-jalin-kerjasama MIC dan PAS sah jalin kerjasama] 28 March 2019 Berita Harian</ref>. Ekoran konflik politik pada Februari 2020, PAS telah bersama-sama dengan beberapa parti politik yang lain iaitu [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]], [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (PPBM), [[Kongres India Malaysia|MIC]], [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), [[Gabungan Parti Sarawak]] (GPS) dan lain-lain telah membentuk kerajaan bagi Malaysia dengan nama tidak rasmi, [[Perikatan Nasional]]<ref name=":0">Harits Asyraf Hasnan [http://www.astroawani.com/berita-politik/muhyiddin-wakili-perikatan-nasional-gps-star-juga-bersama-232122 Muhyiddin wakili Perikatan Nasional: GPS, STAR juga bersama?] 29 Februari 2020. Astro Awani</ref><ref name=":1">Suraya Roslan [https://www.hmetro.com.my/utama/2020/02/549431/umno-pas-pilih-muhyiddin UMNO, PAS pilih Muhyiddin] 28 Februari 2020. Harian Metro</ref>. == Sejarah == === Asal-usul: pergerakan Islam selepas Perang Dunia II === Sungguhpun aktiviti [[Hizbul Muslimin]] terhenti, namun keghairahan sokongan rakyat khususnya alim ulama terhadap perjuangan politiknya amatlah memberangsangkan. Semangat dan sokongan kental inilah yang akhirnya merintis jalan mudah ke arah penubuhan PAS pada tahun 1951. Dalam hal ini, ramai ahli sejarah berpendapat penghargaan dan pengiktirafan perlulah dihulurkan kepada [[Abu Bakar al-Baqir|Ustaz Abu Bakar al-Baqir]], pemimpin [[Majlis Tertinggi Agama Malaya|MATA]] dan seterusnya [[Hizbul Muslimin]] yang telah "melebarkan jalan" untuk memudahkan penubuhan PAS. ==== Persidangan Persatuan Ulamak Malaya yang pertama ==== Peranan [[Hizbul Muslimin]] dalam penubuhan PAS lebih tertonjol lagi apabila sebahagian besar bekas pucuk pimpinan pusatnya turut menyertai PAS dan memainkan peranan secara aktif. Antaranya termasuklah Ustaz Othman Hamzah, Ustaz [[Baharuddin Abdul Latif]], Tuan Haji Khaider Khatib dan Ustaz Yunus Haji Yatimi. Besar kemungkinan juga Bahagian Agama UMNO yang dipimpin oleh [[Ahmad Fuad Hassan|Ustaz Ahmad Fuad Hassan]] turut diresapi dengan pengaruh [[Hizbul Muslimin]] ini. Tambahan lagi, ramai pemimpin agama dalam UMNO ketika itu kecewa akan pucuk pimpinan mereka yang bercadang untuk menaja perjudian (loteri). Tidak dapat dinafikan bahawa rancangan awal penubuhan PAS sebenarnya ditimbulkan oleh sebahagian besar ahli-ahli agama dalam UMNO semasa berlangsungnya Persidangan Ulama Ke-3 di Bangunan Kelab UMNO Bagan, Butterworth, Pulau Pinang. Ahli-ahli panel ini berusaha merangka perlembagaan serta menamakan pertubuhan yang dicita-citakan itu, iaitu Pertubuhan Ulama Se-Malaya. Panel ini telah berusaha mengadakan persidangan dengan persatuan-persatuan kebajikan Melayu atau Islam, Majlis Agama Islam Negeri, ulama perseorangan, para kadi dan juga mufti. Walaupun perhimpunan ulama dan orang perseorangan yang dianjurkan oleh Bahagian Agama UMNO itu pada mulanya berjaya menubuhkan Pertubuhan Ulama, tetapi atas inisiatif Ustaz Othman Hamzah, bekas Ahli Jawatankuasa [[Hizbul Muslimin]] yang mewakili Persatuan al-Ehya as-Syariff, [[Gunung Semanggol]] telah berjaya melahirkan Persatuan Agama Islam Se-Malaya (PAS) bagi menggantikan Pertubuhan Ulama Se-Malaya yang dicadangkan pada mulanya. Maka, PAS telah ditubuhkan secara rasmi hasil perhimpunan atau muktamar tersebut dengan penyertaan beberapa tokoh agama dan wakil pertubuhan Islam<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|first=|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=119-123}}</ref>, antaranya [[Abdullah Fahim|Syeikh Abdullah Fahim]]. Mufti Pulau Pinang dan Seberang Perai; Syeikh Ismail Hamzah, Mufti Perak; Haji [[Ahmad Badawi Abdullah]], Mudir [[Sekolah Menengah Agama Daeratul Maarifil Wataniah|Madrasah Daeratul Maarif al-Wathaniyah]], Seberang Perai; Ustaz [[Baharuddin Abdul Latif]], wakil [[Maahad Al Ehya Asshariff|Madrasah Ihya Asy-Syariff,]] Gunung Semanggol, Perak; Ustaz Othman Hamzah, wakil Persatuan Ihya Asy-Syariff, Gunung Semanggol, Perak; Ustaz Abdul Rahman Jamaluddin al-Jampuli, wakil [[Madrasah Aljunied Al-Islamiah]], Singapura; Tuan Guru Haji Yahya Junid dari Persatuan Ulamak Kedah, Tuan Guru Haji Mohd Noor Mahyuddin dan Faqeh Mohamad Nor Mohd Zain, wakil Perikatan Madrasah Kuala Lumpur; Ustaz Abu Bakar Asy'ari dan Ustaz Ahmad Long, wakil Perikatan Imam-imam Perlis; Haji Abdul Samad Nuh, wakil [[Madrasah Yahyawiah|Madrasah Yahyawiyah]] Padang Rengas; Haji Hussein Che Dol, wakil Madrasah Akhlak As-Salam, Guar Chempedak; dan ulamak tempatan seperti Tuan Guru Haji [[Ahmad Tuan Hussein]], Ustaz [[Zabidi Bin Ali|Zabidi Ali]], Haji Mansor Hassan JP, Haji [[Sulaiman Palestin]], dan Haji Ibrahim Aqibi. {| class="wikitable" |+Jawatankuasa Agung PAS sesi pertama, 1951-1953<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|first=|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=147}}</ref> !Jawatan !Nama |- |Yang Dipertua |[[Ahmad Fuad Hassan]], Tuan Guru Haji |- |Timbalan Yang Dipertua |[[Mohd Ghazali Abdullah|Mohamad Ghazali Abdullah]], Ustaz Haji |- |Naib Yang Dipertua (Utara) |[[Hussein Che Dol]], Tuan Guru Haji |- |Naib Yang Dipertua (Tengah) |Faqeh Mohamad Nor Mohd Zain |- |Naib Yang Dipertua (Selatan) |Abdul Rahman Jamaluddin Al-Jampuli, Ustaz Haji |- |Setiausaha Agung |Ahmad bin Abdul Malik (Ahmad Maliki), Ustaz Haji |- |Bendahari Agung |[[Ahmad Tuan Hussein]], Tuan Guru Haji |- | rowspan="8" |Ahli Jawatankuasa (Dipilih) |[[Yahya Junid]], Tuan Guru Haji |- |Othman Talib, Haji |- |Mohd Noor Mahyuddin, Tuan Guru Haji |- |[[Zabidi Bin Ali|Zabidi Ali]], Tuan Guru Haji |- |Abdul Wahab Mohd Nor, Ustaz Haji |- |Asyia Abdul Majid, Qadhi Haji |- |Majzub Yunus, Haji |- |[[Ahmad Badawi Abdullah]], Ustaz Haji |- | rowspan="3" |Ahli Jawatankuasa (Dilantik) |Mohamed Hanif, Encik |- |[[Mansor Hassan JP|Mansor Hassan Kwantong]], Haji |- |[[Ahmad Long]], Ustaz Haji |} === Pendaftaran sebagai parti politik=== [[File:Logo lama PAS.png|thumb|logo lama PAS sebelum dilarangan oleh ROS]] Dalam konflik pelbagai yang dihadapi oleh para ulamak dan situasi politik semasa yang masih tidak menuju kepada fahaman Islamik secara benar, maka para ulamak membuat pendirian untuk menubuhkan parti PAS. Haji Ahmad Badawi, seorang ulamak di Seberang Perai telah mengeluarkan satu manifesto yang dinamakan ’Manifesto al-Badawi’ dengan tema ”Ulamak ke Jalan Allah” bagi menyambut persidangan untuk menubuhkan PAS pada 24 November 1951. Mereka memutuskan supaya PAS menjadi sebuah pertubuhan politik Islam yang memperjuangkan kemerdekaan melalui landasan demokrasi ke arah membentuk sebuah negara yang diredhai Alah. Para ulamak menolak bentukbentuk perjuangan yang diasaskan berdasarkan ideologi ciptaan manusia yang dibawa masuk oleh penjajah. Semenjak itulah, PAS muncul sebagai sebuah pertubuhan politik Islam yang memperjuangkan kemerdekaan negara, kemudian menyertai pilihan raya demi pilihan raya. PAS juga menggunakan pelbagai saluran untuk menyampaikan mesej dakwahnya termasuk membentuk beberapa kerjasama politik dengan orang bukan Islam semenjak 1953. Di bawah kepemimpin Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan dan Dr Haji Abbas Alias, PAS bercakap soal kemerdekaan yang boleh ditegakkan hukum Islam. PAS menolak kerakyatan jus soli yang merugikan peribumi dan PAS mendesak supaya Islam dijadikan dasar negara yang merdeka. Apabila Dr. Burhanuddin al-Helmy mengambil alih kepemimpinan PAS pada akhir 1956, PAS mula memperincikan sikapnya terhadap kemerdekaan yang hendak dicapai yang dianggap ’masih kosong’ dari matlamat sebenar kerana mengabaikan kebangsaan Melayu dan ketuanan Islam1. Hal ini tergambar daripada hasrat Dr Burhanuddin. === Kemunculan sulong dalam pilihan raya=== Penyertaan PAS dalam pilihan raya 1959 telah memberikan kejayaan besar apabila Terengganu dan Kelantan berjaya dikuasai. PAS membentuk kerajaan yang dipimpin oleh Mohd Daud Abdul Samad di Terengganu dan Ustaz Ishak Lotfi Omar di Kelantan sebagai Menteri Besar. PAS memulakan langkah sebagai kerajaan di dua negeri Pantai Timur untuk menterjemahkan ideologi perjuangannya yang berasaskan al-Quran dan Sunnah. Namun begitu, kerajaan PAS di Terengganu telah dijatuhkan pada Oktober 1961 hasil permainan politik kotor Perikatan. Di Kelantan, PAS berjaya bertahan sehingga BN mendaruratkan Kelantan pada akhir 1977. Dalam konteks ini, PAS-lah satu-satunya pembangkang yang diberikan kepercayaan oleh rakyat untuk memerintah kerajaan negeri. ==== Kerajaan Negeri Terengganu 1959 ==== Dalam [[Pilihan raya umum Tanah Melayu 1959|pilihan raya negeri Terengganu 1959]], PAS menguasai 13 daripada 24 kerusi. Sehubungan itu, pada 24 Jun 1959, Badan Perhubungan PAS Terengganu telah membincangkan perlantikan Menteri Besar Terengganu tetapi menghadapi isu berkaitan makna ‘Bumiputera’ dalam perjawatan kerana Pesuruhjaya PAS Terengganu, Ustaz Ahmad Azzam Hanafiah adalah seorang berketurunan Banjar yang berasal dari Perak. PAS Terengganu telah bersetuju menyerahkan dua nama kepada Sultan Terengganu iaitu Ustaz [[Ahmad Azzam Hanafiah]] (Jeram) dan [[Mohd Daud bin Abdul Samad|Mohd Daud Abdul Samad]] (Setiu) sebagai calon Menteri Besar, dengan syarat calon yang tidak terpilih akan menjadi anggota Exco Kerajaan Negeri Terengganu<ref name=":8">{{Cite web|url=https://berita.pas.org.my/ensiklopedia-harian-pas-pembentukan-kerajaan-pas-terengganu-1959/|title=Ensiklopedia Harian PAS – Pembentukan Kerajaan PAS Terengganu 1959|last=Mohd Fadhli Ghani|date=15 Januari 2017|website=Berita PAS|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210104112109/https://berita.pas.org.my/ensiklopedia-harian-pas-pembentukan-kerajaan-pas-terengganu-1959/|archive-date=2021-01-04|access-date=26 Jun 2021}}</ref>. Setelah itu, [[Sultan Ismail Nasiruddin Shah ibni al-Marhum Sultan Haji Zainal Abidin III Mu’azzam Shah|Sultan Ismail Nasiruddin Shah ibni Sultan Zainal Abidin III]] telah berkenan memilih Mohd Daud Abdul Samad sebagai Menteri Besar Terengganu. Dengan perkenan Sultan Terengganu ini, pada 29 Jun 1959, Mohd Daud Abdul Samad telah mengangkat sumpah sebagai Menteri Besar Terengganu yang pertama selepas merdeka. Dengan latar belakang pendidikan Melayu, agama dan Inggeris, pengalaman berkhidmat dengan kerajaan serta penglibatan politik sejak akhir 1930-an, beliau dianggap layak mengetuai Kerajaan PAS Terengganu.<ref name=":8" /> Setelah Menteri Besar Terengganu mengangkat sumpah pada 29 Jun 1959, dengan persetujuan parti, Mohd Daud Abdul Samad telah membentuk kabinetnya dengan satu barisan anggota enam orang Exco Kerajaan dan dibantu oleh seorang Speaker DUN. Enam orang yang mengangkat sumpah sebagai anggota Exco Kerajaan Negeri Terengganu pada 29 Jun 1959 ialah Ustaz Ahmad Azzam Hanafiah, Mohd Sanari Yunus, Abu Bakar Salleh, Ustaz Omar Shukri Embong, Ismail Yusof dan Omar Abdul Rahman. Manakala Ustaz Mohd Taib Sabri Abu Bakar, ADUN Marang dinamakan sebagai Speaker DUN Terengganu yang pertama.<ref name=":8" /> DUN Terengganu telah bersidang untuk kali yang pertama bagi meluluskan dasar-dasar Kerajaan PAS Terengganu ini pada 29 Julai 1959, setelah cadangan asal yang dirancang pada 4 Julai 1959 ditangguhkan akibat bertembung dengan kempen Pilihan Raya Umum Persekutuan yang berlangsung antara 15 Julai hingga 19 Ogos 1959.<ref name=":8" /> {| class="wikitable sortable" |+Perwakilan PAS dalam DUN Terengganu pertama (1959) ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |DUN ! style="width:230px;" |Ahli !Parti !Catatan |- |N01 |{{DUN|Kuala Besut}} |Wan Said Mohd Noor, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N02 |{{DUN|Kampong Raja}} |Mohamed Senari Yunus |'''PAS''' |EXCO |- |N03 |{{DUN|Ulu Besut}} |Husin Jusoh, Ustaz |'''PAS''' | |- |N04 |{{DUN|Besut Tengah}} |Mohamed Ismail |'''PAS''' | |- |N05 |{{DUN|Setiu}} |[[Mohd Daud bin Abdul Samad|Mohamed Daud Abdul Samad]] |'''PAS''' |Menteri Besar |- |N08 |[[Jeram (kawasan negeri Terengganu)|Jeram]] |Ahmad Azzam Hanafiah, Ustaz |'''PAS''' |EXCO |- |N14 |{{DUN|Marang}} |Mohamed Taib Sabri Abu Bakar, Ustaz |'''PAS''' |Speaker DUN |- |N15 |{{DUN|Sura}} |[[Abu Bakar Mohd Salleh|Abu Bakar Mohamed Salleh]] |'''PAS''' |EXCO |- |N16 |{{DUN|Ulu Dungun}} |Omar Shukri Embong, Ustaz |'''PAS''' |EXCO |- |N21 |{{DUN|Kuala Trengganu Tengah}} |Abdul Kadir Mohamed, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N22 |{{DUN|Binjai}} |Shafie Sulong, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N23 |{{DUN|Ulu Trengganu Timor}} |Ismail Yusof |'''PAS''' |EXCO |- |N24 |{{DUN|Ulu Trengganu Barat}} |Omar Abdul Rahman |'''PAS''' |EXCO |} ==== Kerajaan Negeri Kelantan 1959 ==== Dalam [[Pilihan raya umum Tanah Melayu 1959|pilihan raya negeri Kelantan 1959]], PAS "mencapai kemenangan besar di luar jangkaan" dengan menguasai 28 daripada 30 kerusi. Sehubungan itu, Badan Perhubungan PAS Kelantan telah mengadakan mesyuarat bagi menetapkan pelantikan jawatan-jawatan utama<ref name=":9">{{Cite book|title=Sejarah PAS Kelantan 1959–1978 : Langkah-langkah Menuju Mardhatillah|last=Hj. Salahuddin Abdullah|last2=Hydselan bin Hashim|publisher=Badan Perhubungan PAS Negeri Kelantan|year=2010|location=Kota Bharu|pages=52-55}}</ref>. [[Ishak Lotfi Omar|Haji Ishak Lotfi Omar]] (ADUN Kota Bharu Selatan) telah dilantik sebagai Menteri Besar Kelantan, manakala [[Mohamed Nasir|Haji Muhammad Nasir]] (ADUN Macahang Utara) dilantik sebagai Timbalan Menteri Besar. Seramai enam orang anggota EXCO telah dibentuk dan mesyuarat memutuskan corak pentadbiran kerajaan negeri adalah dengan sistem "tanggungjawab bersama" di bawah pimpinan Menteri Besar dengan panduan parti. Ustaz Mohd Asri Muda, ADUN Kota Bharu Tengah dinamakan sebagai Speaker DUN Kelantan<ref name=":9" />. {| class="wikitable sortable" |+Perwakilan PAS dalam DUN Kelantan pertama (1959)<ref name=":9" /> ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |DUN ! style="width:230px;" |Ahli !Parti !Catatan |- |N01 |{{DUN|Tumpat Timur}} |Che Ishak Mustapha |'''PAS''' | |- |N02 |{{DUN|Tumpat Tengah}} |Mustapha Awang |'''PAS''' | |- |N03 |{{DUN|Tumpat Barat}} |Daud Yusoff, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N04 |{{DUN|Kuala Kelantan}} |Wan Yusoff Yaacob |'''PAS''' | |- |N05 |{{DUN|Kota Bharu Utara}} |Abdullah Ahmad |'''PAS''' | |- |N06 |{{DUN|Kota Bharu Pantai}} |[[Nik Abdullah Arshad]] |'''PAS''' | |- |N07 |{{DUN|Tendong}} |Che Hassan Ismail, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N08 |{{DUN|Meranti}} |[[Nik Man Nik Mohamed]] |'''PAS''' | |- |N09 |{{DUN|Bandar Pasir Mas}} |Omar Awang |'''PAS''' | |- |N11 |{{DUN|Bandar Hulu}} |Che Muda Yusof |'''PAS''' | |- |N12 |{{DUN|Kota Bharu Tengah}} |[[Mohd Asri Muda]] |'''PAS''' |Speaker DUN EXCO (1963-1964) |- |N13 |{{DUN|Bachok Utara}} |Shafei Ahmad |'''PAS''' | |- |N14 |{{DUN|Bachok Tengah}} |Mohd Amin Yaakob |'''PAS''' |EXCO (1962-1964) |- |N15 |{{DUN|Bachok Selatan}} |Othman Ismail, Haji |'''PAS''' | |- |N16 |{{DUN|Kota Bharu Timur}} |Saufi Idris |'''PAS''' | |- |N17 |{{DUN|Kota Bharu Barat}} |Abdul Rahman Awang Sulong |'''PAS''' | |- |N18 |{{DUN|Kota Bharu Selatan}} |[[Ishak Lotfi Omar]] |'''PAS''' |Menteri Besar |- |N19 |{{DUN|Lemal}} |Haron Sulong, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N20 |{{DUN|Rantau Panjang}} |Abdul Rahman Daud |'''PAS''' |EXCO (1959-1962) |- |N21 |{{DUN|Tok Uban}} |Abdullah Yusoff |'''PAS''' |EXCO (1959-1963) |- |N22 |{{DUN|Pasir Puteh Utara}} |Tengku Mohammad ibni Sultan Muhammad |'''PAS''' |EXCO (1959-1960) |- |N23 |{{DUN|Pasir Puteh Tengah}} |Wan Sulaiman Ibrahim, Ustaz |'''PAS''' |EXCO |- |N24 |{{DUN|Pasir Puteh Tenggara}} |Abd. Rahman Mohd. Salleh |'''PAS''' | |- |N25 |{{DUN|Machang Utara}} |[[Mohamed Nasir]] |'''PAS''' |Timbalan Menteri Besar |- |N26 |{{DUN|Tanah Merah Timur}} |Mohd Daud Abdul Jamil |'''PAS''' |EXCO |- |N27 |{{DUN|Tanah Merah Barat}} |Yusoff Abdul Latif |'''PAS''' | |- |N28 |{{DUN|Machang Selatan}} |Mohamed Noor Yusoff, Haji |'''PAS''' |EXCO |- |N30 |{{DUN|Ulu Kelantan Barat}} |[[Khaidir Khatib]], Ustaz |'''PAS''' |EXCO (1960-1964) |} === Gabungan Nasionalis Melayu (1970–1982) === Asri Muda memangku jawatan Presiden PAS semasa Burhanuddin mengalami keuzuran yang panjang.<ref name="Chin Tong 2007">{{Harvnb|Chin Tong|2007}}</ref> Secara ideologinya, Asri telah membawa PAS ke arah sebuah parti nasionalisme kanan. Parti itu memberi perhatian terhadap perlindungan dan kemajuan hak-hak Melayu etnik.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=67–70}}</ref> Perkembangan dalam parti juga menjadi fokus utama pada kepimpinan Asri, seperti yang dicerminkan dalam perubahan namanya pada tahun 1971 dari Persatuan Islam Se-Malaysia kepada "Parti Islam Se-Malaysia".<ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=78}}</ref> ==== Kerajaan Campuran Perikatan-PAS (1972-1973) ==== PAS memasuki era baru dalam politik Malaysia apabila PAS mula meneroka kerjasama dengan UMNO bagi menjamin kestabilan politik negara, mengekalkan ketuanan Melayu dan menyerapkan Islam dalam pemerintahan. PAS bersama parti-parti lain telah membentuk Kerajaan Campuran PAS-Perikatan pada 1973. Tindakan itu merupakan tindakan kontroversi dalam PAS, dan beberapa ahli dan pemimpin kanan sama ada meninggalkan parti itu atau dibersihkan oleh Asri. Justifikasi utama Asri untuk bergabung dengan UMNO dalam kerajaan campuran adalah bahawa selepas rusuhan kaum 1969, perpaduan Melayu amat penting, dan ini memerlukan kerjasama antara dua parti politik etnik Melayu.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=82–84}}</ref> Kerajaan Campuran Perikatan-PAS telah dikuatkuasakan pada 1 Januari 1973 pada peringkat Negeri dan Pusat. Negeri yang terlibat ialah Kedah, Terengganu dan Kelantan. Pada ketika itu, Kerajaan Campuran Negeri Terengganu dipimpin oleh Datuk Haji Nik Hassan Wan Abdul Rahman dari Perikatan, Kerajaan Campuran Negeri Kelantan dipimpin oleh Datuk Haji Ishak Lofti Omar dari PAS, dan Kerajaan Campuran Negeri Kedah dipimpin oleh Datuk Sri Syed Ahmad Shahabuddin dari Perikatan<ref>{{Cite book|title=Sejarah Perjuangan Bangsa Melayu|last=Ibrahim Mahmood|first=|publisher=Penerbitan Pustaka Antara|year=1981|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=951-952}}</ref>. Sebuah Jawatankuasa Penyelaras Kerajaan Campuran Perikatan-PAS telah dibentuk bagi melicinkan perjalanan dan urusan kerajaan disemua peringkat. Jawatankuasa tersebut adalah terdiri daripada 14 orang anggota iaitu 7 orang daripada Perikatan dan 7 orang daripada PAS. Berikut merupakan senarai anggota Jawatankuasa Penyelaras Kerajaan Campuran Perikatan-PAS. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! rowspan="2" width="180" |{{Logo kecil PAS}} Wakil PAS ! colspan="2" |Catatan ! rowspan="2" width="180" |{{Logo kecil Perikatan}} Wakil Perikatan ! colspan="2" |Catatan |- !width="180" |Jawatan dalam parti !width="180" |Jawatan dalam kerajaan !width="180" |Jawatan dalam parti !width="180" |Jawatan dalam kerajaan |- | rowspan="2" |[[Mohd Asri bin Haji Muda|Mohd Asri Muda]] | rowspan="2" |Yang Dipertua PAS |Menteri Besar Kelantan | rowspan="2" |[[Ismail Abdul Rahman|Dr Ismail Abdul Rahman]] | rowspan="2" |Timbalan Yang Dipertua UMNO |Timbalan Perdana Menteri Malaysia |- |ADUN Kota Bharu Tengah |Ahli Parlimen Johor Timur |- | rowspan="2" |[[Abu Bakar Hamzah (senator Malaysia)|Abu Bakar Hamzah]] |Naib Yang Dipertua PAS | rowspan="2" | | rowspan="2" |[[Abdul Ghafar bin Baba|Abdul Ghaffar Baba]] | rowspan="2" |Naib Yang Dipertua UMNO |Menteri Pembangunan Negara dan Luar Bandar Malaysia |- |Setiausaha Agung PAS |Ahli Parlimen Melaka Utara |- | rowspan="2" |[[Abu Bakar Bin Umar|Abu Bakar Umar]] |Naib Yang Dipertua PAS | rowspan="2" |Ahli Parlimen Kubang Pasu Barat | rowspan="2" |[[Syed Ahmad Syed Mahmud Shahabuddin|Syed Ahmad Shahabuddin]] | rowspan="2" |Ketua Perhubungan UMNO Kedah |Menteri Besar Kedah |- |Pesuruhjaya PAS Kedah |ADUN Padang Terap |- | rowspan="2" |[[Ishak Lotfi Omar]] | rowspan="2" |Pesuruhjaya PAS Kelantan |Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri Kelantan | rowspan="2" |[[Tengku Razaleigh bin Tengku Mohd Hamzah|Tengku Razaleigh Hamzah]] | rowspan="2" |Ketua Perhubungan UMNO Kelantan | rowspan="2" |ADUN Ulu Kelantan Barat |- |ADUN Kota Bharu Selatan |- | rowspan="2" |[[Kasim Ahmad]] | rowspan="2" |Pesuruhjaya PAS Terengganu | rowspan="2" |ADUN Marang | rowspan="2" |[[Nik Hassan bin Wan Abdul Rahman|Nik Hassan Wan Abdul Rahman]] | rowspan="2" |Ketua Perhubungan UMNO Terengganu |Menteri Besar Terengganu |- |ADUN Batu Rakit |- |[[Mohamed Dali Muin]] |Ahli Jawatankuasa Kerja PAS | |[[Senu Abdul Rahman]] |Setiausaha Agung UMNO | |- | rowspan="2" |[[Yusuf Rawa|Yusof Rawa]] | rowspan="2" |Ahli Jawatankuasa Kerja PAS | rowspan="2" |Ahli Parlimen Kota Setar Selatan | rowspan="2" |[[Lee San Choon]] | rowspan="2" |Timbalan Presiden MCA |Timbalan Menteri Perhubungan Malaysia |- |Ahli Parlimen Segamat Selatan |} Dengan tertubuhnya Kerajaan Campuran Perikatan-PAS, beberapa pemimpin PAS dilantik mengganggotai Kabinet Kerajaan dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri. === Era Barisan Nasional === [[Pilihan raya umum Malaysia 1974|Pilihan raya 1974]] menyaksikan PAS bertanding di bawah bendera Dacing BN untuk kali pertamanya. Parti itu memenangi 14 kerusi parlimen kepada 62 UMNO, mengukuhkan kedudukan PAS sebagai junior rakan sekutu. PAS juga mendapati dirinya berkuasa dalam gabungan di Kelantan, yang sebelum ini ditadbir oleh haknya sendiri. Undi PAS di kubu utaranya telah lemah dengan kehilangan sokongan kepada bekas sekutu pembangkang dan calon PAS yang bertanding dalam kempen anti-BN.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=88–89}}</ref> Pada akhirnya, ia adalah Kelantan, negeri asal Asri dan pangkalan kuasa politik, yang akan mencetuskan kejatuhan perkongsian UMNO-PAS. Selepas percanggahan yang dilakukan oleh UMNO dalam memilih calon Menteri Besar Kelantan yang baharu iaitu menghantar nama calon [[Mohamed Nasir]] tanpa berbincang dengan PAS menyebabkan berlaku ketidakstabilan dalam politik Kelantan kerana Nasir dilantik sebagai Menteri Besar Kelantan yang rasmi oleh Sultan. Asri mengarahkan [[Ahli Dewan Undangan Negeri]] (ADUN) [[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]] PAS untuk menggerakkan gerakan dan undi tidak percaya terhadap Nasir sehingga berlaku rusihan dan perpecahan dalam kerajaan negeri Kelantan. Kerajaan mengisytiharkan [[Darurat Kelantan 1977]] PAS yang telah menolak Akta Darurat (Kelantan) 1977 bukan sahaja disingkirkan dari BN, tetapi turut kehilangan pentadbiran keatas Kelantan apabila dirampas oleh UMNO.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=92–94}}</ref> [[Pilihan raya umum Malaysia 1978|Pilihan raya 1978]] UMNO dan parti baru BERJASA yang ditubuhkan oleh Nasir setelah disingkirkan oleh PAS. Kekayaan parti dalam pilihan raya Kelantan tidak dibantah oleh pengharaman perhimpunan pilihan raya umum; sementara BN dapat berkempen melalui media massa yang mematuhi, rundingan awam adalah cara utama di mana PAS boleh mencapai pengundi.<ref>{{Harvnb|Sundaram & Ahmad|1988|p=850}}</ref> PAS bersikap lebih baik dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 1982|pilihan raya 1982]]. Di hadapan seorang perdana menteri baru, [[Mahathir Mohamad]], dan keputusan pemimpin pemuda Islamis popular [[Anwar Ibrahim]] untuk menyertai [[UMNO]] bukan PAS, parti itu tidak dapat memperbaiki lima kerusi parlimennya dan gagal mendapatkan semula kerajaan di Kelantan. Sementara itu, tempoh 1978 hingga 1982 bertepatan dengan kebangkitan pemimpin generasi baru dalam parti, termasuk ulama Islam berpendidikan asing seperti [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] dan [[Abdul Hadi Awang]]. Kumpulan ini berusaha untuk mengorientasikan PAS sebagai parti Islam dan secara asasnya bermusuhan dengan UMNO, yang tumpuan nasionalis Melayu mereka melihat perbelanjaan Islam.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=95–106}}</ref> Pada tahun 1980, kumpulan itu berjaya memilih [[Yusof Rawa]] kepada timbalan presiden parti itu, mengusir setiausaha Asri, [[Abu Bakar Bin Umar|Abu Bakar Umar]].<ref>{{Harvnb|Sundaram & Ahmad|1988|p=852}}</ref> Semasa perhimpunan PAS 1982, jelas kepada Asri bahawa puak ulama mempunyai nombor untuk mengalahkannya. Dia meletak jawatan di tingkat perhimpunan, dan kemudian menyerang parti itu melalui media, yang menyebabkan pengusirannya. Pada tahun berikutnya, Yusof dinaikkan ke jawatan presiden, tanpa alasan.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=107–110}}</ref> === Pengambilalihan Ulama (1982–1989) === Ulama yang mengambil alih PAS pada tahun 1982 menarik diri dari [[revolusi Iran]] 1979 untuk mendapat inspirasi dalam mewujudkan negara Islam; [[Yusof Rawa]] sendiri pernah berkhidmat sebagai Duta Besar Malaysia ke Iran pada tahun-tahun sebelum revolusi. Yusof secara terbuka menolak nasionalisme Melayu yang mencirikan UMNO dan PAS di bawah Asri Muda, menganggapnya sebagai falsafah sempit dan jahil yang bertentangan dengan konsep [[ummah]] [[Islam]].<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=121–123}}</ref> Seakan untuk memperlihatkan perubahan dalam pandangan ideologi parti di bawah Yusof dan rakan-rakan ulamanya, pemimpin baru parti mengamalkan pakaian yang lebih konservatif dan agama, meninggalkan pakaian Melayu dan Barat untuk pakaian agama Arab tradisional.<ref>{{Harvnb|Hooker & Norani|2003|p=195}}</ref> Politik antara UMNO dan PAS menjadi semakin keagamaan. Kerajaan BN cuba menentang kemungkinan rayuan pilihan raya terhadap Islamisasi PAS dengan mewujudkan beberapa institusi Islam negara seperti [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]]. Pemimpin PAS bertindak balas dengan melabelkan inisiatif-inisiatif ini sebagai cetek dan hipokrit, pemimpin UMNO sebagai "parti yang tidak islamik".<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=129–132}}</ref> Retorik yang semakin membahagi antara UMNO dan PAS menghasilkan bahagian yang mendalam dalam masyarakat Melayu, terutama di negeri utara. Kadang-kadang bahagian menjadi ganas, contoh yang paling terkenal ialah [[Peristiwa Memali 1985|peristiwa Memali]] tahun 1985, di mana kerajaan mensahkan serbuan di sebuah kampung yang diketuai oleh ulama PAS [[Ibrahim Libya]], yang menyebabkan 14 orang awam dan empat anggota polis mati.<ref>{{Harvnb|Liow|2009|pp=37–39}}</ref> Ia bertentangan dengan latar belakang ini bahawa ulama PAS menghadapi [[Pilihan raya umum Malaysia 1986|pilihan raya umum pertama mereka pada tahun 1986]]. Hasilnya adalah kapur bagi gabungan BN. PAS mencatatkan keputusan pilihan raya terburuk, mengekalkan hanya satu kerusi di Parlimen. PAS, dalam pemulihan daripada kekalahan itu, tidak mempunyai pilihan selain untuk mengundurkan diri dari Islamisme garis keras dan meneruskan kursus sederhana.<ref>{{Harvnb|Liow|2009|p=41}}</ref> Menjelang tahun 1989, Yusof telah menjadi terlalu sakit untuk kekal sebagai Presiden PAS, dan digantikan oleh timbalannya, [[Fadzil Noor]], ahli puak ulama yang kini menguasai parti itu.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=140–141}}</ref> === Kebangkitan pada 1990-an (Gelombang Hijau) === [[Fail:Nik Aziz Kelantan.jpg|kanan|thumb|[[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] menjadi Menteri Besar (Kelantan) Kelantan pada tahun 1990, dan kekal dalam jawatan selama 23 tahun.]] Walaupun tidak meninggalkan komitmen ideologi PAS terhadap penubuhan sebuah negara Islam, Fadzil Noor menyederhanakan retorik parti itu. Beliau juga menetapkan tentang keahlian parti dengan profesional muda bandar dalam usaha untuk mempelbagaikan pangkat kepimpinan selain ilmuwan agama.<ref name="Chin Tong 2007" /> Tahun 1990 juga melihat PAS terlibat dalam pergerakan Islamis antarabangsa. [[Abdul Hadi Awang]] menjadi aktif dalam beberapa pertubuhan dan perwakilan Islam antarabangsa, dan parti Islam di luar negara menghantar delegasi ke Malaysia untuk menghormati PAS.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=154}}</ref> Ujian ppilihan raya pertama di bawah presiden Fadzil adalah [[Pilihan raya umum Malaysia 1990|pilihan raya 1990]], yang terjadi di tengah-tengah perpecahan dalaman UMNO yang mana parti pembangkang Semangat 46 telah dibentuk. PAS menyertai [[Semangat 46]] dan dua lagi parti Melayu dalam [[Angkatan Perpaduan Ummah]], dan memenangi tujuh kerusi Parlimen. Gabungan baru menewaskan BN di Kelantan, memenangi semua kerusi Dewan Undangan Negeri. [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]], seorang ulama yang memainkan peranan utama dalam pengambilalihan parti pada tahun 1982, menjadi Menteri Besar Kelantan, dan kekal dalam kedudukan sehingga persaraannya pada tahun 2013.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=143–144}}</ref> Salah satu tindakan pertama kerajaan pimpinan PAS di Kelantan adalah untuk memperkenalkan [[hudud]], sistem hukuman jenayah bagi kesalahan Islam tertentu. Tindakan itu ditinggalkan seketika setelah jelas bahawa undang-undang tersebut tidak dapat dikuatkuasakan ekoran percanggahan dengan kerajaan persekutuan.<ref>{{Harvnb|Stark|2004}}</ref> PAS mengekalkan tujuh kerusi Parlimen dan kerajaan Kelantan pada [[Pilihan raya umum Malaysia 1995|pilihan raya 1995]] sementara semua parti pembangkang lain kalah.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=153–154}}</ref> Pada [[Pilihan raya umum Malaysia 1999|pilihan raya akan datang]], pada tahun 1999, keadaan luar PAS telah mengubah nasibnya dengan lebih baik. Krisis kewangan Asia 1997 membahagikan kerajaan [[Barisan Nasional|BN]] antara penyokong Perdana Menteri, [[Mahathir Mohamad]], dan timbalannya, [[Anwar Ibrahim]]. Pemecatan Anwar pada tahun 1998 menimbulkan pembangkang yang meluas, yang mana PAS memaksimumkan lebih daripada mana-mana pihak pembangkang yang lain. Parti itu menjalankan kempen canggih untuk pilihan raya 1999, memanfaatkan internet untuk memintas sekatan terhadap penerbitan cetak dan menguruskan untuk menarik pengundi profesional bandar sambil mengekalkan asas sokongan luar bandar tradisionalnya. Buat pertama kalinya, PAS menyertai [[Parti Tindakan Demokratik]] dalam gabungan [[Barisan Alternatif]]-yang juga termasuk parti baru Anwar Ibrahim, [[Parti Keadilan Nasional]]. Hasilnya adalah yang terbaik PAS sebelum ini. Parti itu mengambil 27 daripada 192 kerusi parlimen dan memenangi kemenangan di peringkat negeri di Kelantan dan Terengganu.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=155–159}}</ref> === PAS di abad ke-21 === Pemergian [[Fadzil Mohd Noor|Fadzil Noor]] pada tahun 2002, dan penggantiannya oleh ulama konservatif [[Abdul Hadi Awang]], bertepatan dengan tempoh pembahagian dalam parti antara pemimpin muda dan profesionalnya, yang berusaha menjadikan ideologi Islam PAS lebih menarik untuk mengetengahkan Malaysia, dan konservatif, dan umumnya lebih tua, ulama. Parti itu tidak dapat mendamaikan pandangan kedua puak itu dengan definisi yang jelas tentang "negara Islam" yang platformnya dibayangkan.<ref name="Chin Tong 2007" /> PAS sebelum ini pernah melancarkan [[Dokumen Negara Islam]]<ref>{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/64918758/Dokumen-Negara-Islam-PAS-2003|title=Dokumen Negara Islam PAS (2003)|date=14 September 2011|website=Scribd|url-status=live|access-date=12 Julai 2021}}</ref> pada 12 November 2003 yang digunakan sebagai teras kepada manifesto parti itu untuk PRU ke-11 pada tahun 2004. Perdebatan itu sendiri menyebabkan DAP berpisah daripada gabungan [[Barisan Alternatif|Barisan Alternatif;]] sebagai parti sekular dengan asas sokongan etnik China, ia tidak dapat menyokong wawasan sebuah negara Islam yang disebarkan oleh konservatif PAS. PAS juga mendapati dirinya kehilangan sokongan Melayu berikutan penggantian Mahathir sebagai Perdana Menteri dengan Abdullah Ahmad Badawi, seorang Muslim yang popular dan sederhana, dan selepas kebimbangan [[Serangan 11 September|11 September]] di kalangan pengundi mengenai Islam radikal di Asia Tenggara.<ref>{{Harvnb|Function|2006|pp=139–144}}</ref> Sekiranya pilihan raya 1999 telah menjadi kawasan puncak parti, [[Pilihan raya umum Malaysia 2004|pengundian 2004]] merupakan salah satu titik terendah dalam sejarahnya. Dalam Parlimen yang diperluaskan, PAS dikurangkan kepada tujuh kerusi. Abdul Hadi bukan sahaja kehilangan kerusi parlimen tetapi melihat kerajaan yang dipimpinnya di Terengganu dibuang dari jawatan selepas satu penggal.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=176–177}}</ref> Sambutan PAS ke pilihan raya 2004, seperti sambutan terhadap kebocoran 1986 yang sama, adalah meninggalkan imej garis keras yang menyumbang kepada kekalahannya. Setakat ini, sayap profesional bandar keahlian parti, yang dibawa ke parti oleh Fadzil Noor pada tahun 1990-an, sudah bersedia untuk bertanggungjawab. Walaupun presiden Abdul Hadi tidak berada di bawah ancaman, puak sederhana, yang dikenali sebagai "Erdogans" selepas pemimpin Islam Turki moderat, [[Recep Tayyip Erdogan]], menganggotai ahli-ahlinya mengundi ke jawatan utama lain dalam perhimpunan agung 2005.<ref name="Chin Tong 2007" /><ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=178}}</ref> PAS kini dapat menyerang kerajaan [[Abdullah bin Ahmad Badawi|Abdullah Ahmad Badawi]] dari kedua-dua kanan dan kiri: di satu pihak, ia mengkritik promosi Abdullah [[Islam Hadhari]] sebagai versi Islam yang disiram; Di pihak yang lain, ia menyerang kerajaan untuk rekod hak asasi manusia dan mempromosikan penyebab keadilan sosial dan ekonomi, termasuk untuk orang bukan Islam. Parti itu juga memanfaatkan pertumbuhan internet dan media sosial di Malaysia untuk memintas media massa pro-kerajaan.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=187–188}}</ref> === Era Pakatan Rakyat dan Gagasan Sejahtera=== Menjelang [[Pilihan raya umum Malaysia 2008|pemilihan 2008]], PAS menyertai [[DAP]] dan [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) dalam gabungan baru, [[Pakatan Rakyat]]. Gabungan itu menyerahkan keputusan pilihan raya Barisan Nasional yang paling buruk. Barisan Nasional kehilangan majoriti dua pertiga di Dewan Perwakilan, melumpuhkannya daripada meluluskan pindaan perlembagaan tanpa sokongan pembangkang. PAS memenangi 23 kerusi; Pakatan Rakyat memenangi 82. Di peringkat negeri, kerajaan [[Barisan Nasional]] yang berusia puluhan tahun jatuh di [[Kedah]], [[Perak]] dan [[Selangor]]. PAS kini memerintah Kedah dan Kelantan (masing-masing dipimpin oleh [[Azizan Abdul Razak]] dan [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]]) dan membekalkan [[Menteri Besar Perak]] ([[Nizar Jamaludin|Nizar Jamaluddin]]) dalam kerajaan campuran Pakatan Rakyat.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=188–192}}</ref> Sebuah seminar bagi memperkasakan parti dianjurkan pada November 2009 bagi memperkukuh kedudukan parti dalam kerjasama dengan Pakatan Rakyat<ref>{{Cite web|url=https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2009/10/29/tiada-egm-pas-ganti-dengan-seminar|title=Tiada EGM, PAS ganti dengan seminar|last=ARIFFUDDIN ISHAK|date=29 Oktober 2009|website=mStar|url-status=live|access-date=12 Julai 2021}}</ref>. PAS menjadikan kerjasama dengan sebuah parti politik baharu, [[Ikatan|Parti Ikatan Bangsa Malaysia]] (IKATAN) untuk membawa suara rakyat lebih berkesan selepas Pakatan Rakyat dianggap telah terbubar<ref name=":2" /> ekoran keluarnya DAP daripada gabungan tersebut. Walau bagaimanapun, hubungan kerjasama politik antara [[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] kekal sehingga pada 11 Mei 2017, hubungan kerjasama PAS dan PKR terputus<ref name=":3" />. Bagi menghadapi [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan raya Umum Malaysia 2018]], PAS menubuhkan sebuah gabungan kerjasama baharu, [[Gagasan Sejahtera]] bersama-sama [[Parti Ikatan Bangsa Malaysia|IKATAN]] dan [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia|BERJASA]]. Buat pertama kali dalam sejarah penubuhan PAS bahawa parti tersebut bertanding melebihi 70 kerusi Parlimen iaitu 158 kerusi Parlimen ke arah pembentukan Kerajaan Teknokrat ataupun mereka akan menyertai kerajaan campuran selepas pilihan raya jika gagal memenangi majoriti mudah 112 kerusi Parlimen<ref name=":6">{{Cite journal|last=Junaidi Awang Besar|first=|year=2019|title=Perubahan politik dalam pilihan raya umum (PRU) ke-14, 2018 di Malaysia|url=https://doi.org/10.17576/geo-2019-1504-16|journal=GEOGRAFIA Online|volume=15|issue=4|pages=220-232|issn=2682-7727|via=Penerbit UKM}}</ref>. Mereka juga memperkenalkan Budaya Politik Matang dan Sejahtera (BPMS) dan Wawasan Induk Negara Sejahtera (WINS). Selepas berakhirnya pilihan raya 2018, PAS kekal di Kelantan dan berjaya menawan Terengganu daripada BN, dan menang di 18 kerusi [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] (penguasaan 16.9 peratus)<ref name=":6" />. Faktor kemenangan PAS di Pantai Timur adalah berdasarkan beberapa perkara berikut<ref>{{Cite book|title=Tsunami hijau Pantai Timur PRU-14: Gelombang PAS atau gelombang rakyat?|last=Mazlan Ali|first=|publisher=Forum Pasca PRU14: Gelombang Rakyat|year=Jun 2018|isbn=|location=Shah Alam.|pages=}}</ref> iaitu 1) Ciri-ciri politik Terengganu, 2) Doktrin agama dan ideologi, 3) Isu nasional kelemahan polisi [[Mohd Najib bin Abdul Razak|Najib Razak]], 4) Peranan Tun Dr. Mahathir Mohamad, 5) Kebangkitan orang muda, 6) Kekuatan jentera, dan 7) Dilema/krisis UMNO. ===Penyertaan Himpunan Anti-ICERD 2018=== Pada tahun 2018, menyusul pengumuman Perdana Menteri ketika itu, Mahathir Mohamad, mengenai keputusan Kabinet Ketujuh Mahathir untuk "meluluskan semua instrumen inti PBB yang masih belum diratifikasi yang berkaitan dengan perlindungan hak asasi manusia", termasuk Konvensyen Antarabangsa Mengenai Penghapusan Segala Bentuk Diskriminasi Kaum (ICERD) dan lima konvensyen sebelum ini yang belum diratifikasi di Majlis Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, UMNO, PAS serta pelbagai pertubuhan bukan kerajaan telah menganjurkan Perhimpunan Anti-ICERD di Dataran Merdeka, Kuala Lumpur untuk membantah ratifikasi konvensyen antarabangsa yang berkaitan, disebabkan oleh persepsi mereka bahawa instrumen hak asasi manusia ini bertentangan dengan kedudukan istimewa Melayu, Bumiputera, dan Islam dalam negara ini; yang kesemuanya tercatat dalam Perlembagaan Malaysia.<ref name="malaysiakini">{{cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/452368|title=PAS and Umno to hold anti-Icerd rally in KL on Dec 8 - Malaysiakini|date=17 November 2018 |publisher=Malaysiakini|access-date=17 November 2018}}</ref><ref name="notratify">{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/11/24/govt-not-ratifying-icerd-we-will-continue-to-defend-federal-constitution-says-pms-office/|title=Govt not ratifying ICERD - The Star Online|work=The Star Online|access-date=24 November 2018}}</ref> === Era Muafakat Nasional dan Perikatan Nasional === PAS bekerjasama dengan musuh tradisinya, UMNO di bawah semangat 'perpaduan ummah' dan menggagaskan permuafakatan bernama [[Muafakat Nasional]] yang dimeterai pada 14 September 2019<ref name=":4" />. PAS juga turut menjalinkan kerjasama dengan [[Kongres India Malaysia]] (MIC)<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|url=https://harakahdaily.net/index.php/2019/03/28/kerjasama-pas-mic-seperti-satu-keluarga/|title=Kerjasama PAS-MIC seperti satu keluarga|last=|first=|date=28 Mac 2019|website=HarakahDaily|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326234933/https://harakahdaily.net/index.php/2019/03/28/kerjasama-pas-mic-seperti-satu-keluarga/|archive-date=27 Mac 2020|access-date=27 Mac 2020}}</ref>. [[Krisis politik Malaysia 2020|Konflik politik]] di Malaysia berlaku ekoran peletakan jawatan Perdana Menteri, Tun Dr Mahathir Mohamad pada Februari 2020 menjadikan PAS mengambil tindakan bersama-sama dengan beberapa parti politik yang lain iaitu [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]], [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (PPBM), [[Kongres India Malaysia]] (MIC), [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), [[Gabungan Parti Sarawak]] (GPS) dan lain-lain telah membentuk kerajaan bagi Malaysia dengan nama tidak rasmi, [[Perikatan Nasional]] (PN)<ref name=":0" /><ref name=":1" />. [[Kabinet Malaysia 2020|Kerajaan PN]] di bawah kepimpinan [[Muhyiddin Yassin]] sebagai Perdana Menteri telah melantik 3 orang Ahli Parlimen PAS sebagai Menteri Penuh dan 5 orang sebagai Timbalan Menteri<ref>Rohaniza Idris [https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663602/tiga-wakil-pas-dilantik-menteri-lima-lagi-timbalan-menteri Tiga wakil PAS dilantik menteri, lima lagi timbalan menteri] Berita Harian</ref>. Pada pertengahan 2020 juga, telah berlakunya [[Kemelut politik Kedah 2020|kemelut politik di Kedah]] yang menatijahkan pertukaran kerajaan negeri kepada PAS<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/05/689732/sanusi-menteri-besar-kedah-ke-14|title=Sanusi Menteri Besar Kedah Ke-14|last=M Hifzuddin Ikhsan; Nooazura Abdul Rahman dan Nor Farhani Che Ad|first=|date=17 Mei 2020|newspaper=Berita Harian|access-date=18 Mei 2020}}</ref>. ===Insiden Perarakan Militia=== Pada 19 Februari 2023, polis Terengganu mengumumkan bahawa mereka sedang menyiasat perarakan kontroversi yang dianjurkan oleh kumpulan PAS Youth tempatan untuk menentukan jika ada sebarang kesalahan yang dilakukan. Walaupun polis telah diberitahu tentang perarakan tersebut, mereka tidak menyedari kehadiran senjata tiruan yang dibawa oleh beberapa penyokong, menyebabkan kebimbangan di kalangan kumpulan tertentu. Ketua polis, DCP Datuk Rohaimi Md Isa, menyatakan bahawa siasatan awal akan dijalankan untuk mengenal pasti sebarang kesalahan yang mungkin berlaku semasa program tersebut, dengan tindakan yang sewajarnya akan diambil selepas itu. Gambar-gambar media sosial menunjukkan ahli-ahli PAS Youth Terengganu berpakaian seperti pejuang perang Islam medieval dan membawa pedang, tombak, dan perisai palsu. Acara tersebut dilaporkan sebagai sebahagian daripada perhimpunan dua hari oleh PAS Youth yang dikenali sebagai "Himpunan Pemuda Islam Terengganu" (Himpit) yang diadakan di sebuah resort di Setiu, Terengganu. Menteri Hal Ehwal Agama, Datuk Dr. Mohd Na'im Mokhtar mengkritik perarakan tersebut, menyatakan bahawa ia melambangkan imej Islam yang tidak sesuai dan menekankan kepentingan mempromosikan keamanan dan perpaduan dalam masyarakat. Beliau juga meminta pihak berkuasa menyiasat sebarang pelanggaran undang-undang yang mungkin berlaku. Gambar-gambar di media sosial juga menunjukkan sebuah trak pikap yang membawa pedang palsu yang besar, dengan belia berpakaian seperti askar militan berdiri di bahagian belakang ketika ia bergerak.<ref>{{cite news |title=Terengganu police investigating PAS Youth's controversial parade |newspaper=The Star |date=February 19, 2023 |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/02/19/terengganu-police-investigating-pas-youths-controversial-parade}}</ref><ref>{{cite news |title=PAS militia cosplay: PAS thanks police for clarification |newspaper=New Straits Times (NST) |date=February 19, 2023 |url=https://www.nst.com.my/news/crime-courts/2023/02/882024/pas-militia-cosplay-pas-thanks-police-clarification}}</ref> ===Sokongan terhadap Taliban=== Selepas Taliban mengambil alih Kabul pada tahun 2021 dan menjalankan teokrasi Islam semula di Afghanistan, pengerusi jawatankuasa hal ehwal antarabangsa dan hubungan luar PAS, Muhammad Khalil Abdul Hadi (juga anak kepada Presiden PAS semasa), mengucapkan tahniah kepada kumpulan militan Islam tersebut atas "kejayaan mencapai kemenangan bagi negara mereka" melalui Twitter dan Facebook, menyatakan pembebasannya dari kuasa Barat.<ref>{{Cite web |last=Abdul Hadi |first=Muhammad Khalil |date=2021-08-18 |title=Tahniah kepada rakyat Afghanistan |trans-title=Congratulations to the people of Afghanistan |url=https://harakahdaily.net/index.php/2021/08/18/tahniah-kepada-rakyat-afghanistan/ |access-date=2022-04-29 |website=HarakahDaily |language=ms}}</ref> Pada bulan Ogos 2021, Khalil juga menyatakan bahawa Taliban telah menjadi lebih moderat, dengan sewenang-wenangnya mendakwa hak wanita (termasuk kebebasan wanita bergerak) dan peluang untuk wanita di tempat kerja tetap terpelihara.<ref>{{Cite web |last=Abdul Hadi |first=Muhammad Khalil |date=2021-08-20 |title=Imej sederhana Taliban mulai diterima rakyat |trans-title=The moderate image of the Taliban is starting to be accepted by the people |url=https://harakahdaily.net/index.php/2021/08/20/imej-sederhana-taliban-mulai-diterima-rakyat/ |access-date=2022-04-29 |website=HarakahDaily |language=ms}}</ref> Komen yang tidak berasas itu dikutuk secara meluas oleh ramai pengguna media sosial Malaysia, dan catatan pro-Taliban Muhammad Khalil Abdul Hadi di Facebook dan Twitter telah diturunkan sebagai tindak balas.<ref name="malaysiakini.com">{{cite web |title=Hadi: Taliban has changed, don't believe Western media |url=https://www.malaysiakini.com/news/588586 |website=MalaysiaKini |date=25 August 2021 |access-date=5 October 2021}}</ref><ref name="berita.pas.org.my">{{cite web |last1=Awang |first1=Abdul Hadi |title=Taliban yang beristiqamah dan berubah |url=https://berita.pas.org.my/taliban-yang-beristiqamah-dan-berubah/ |website=Berita PAS |access-date=5 October 2021}}</ref> Pada Mac 2022, banyak laporan berita bebas menunjukkan bahawa wanita dan gadis di Afghanistan telah dilucutkan (dengan dekri daripada Taliban) daripada keupayaan mereka untuk bekerja, belajar atau bergerak bebas di dalam negara.<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Ruchi |title=Shrinking public space for Afghan women as Taliban expands curbs |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/4/6/are-the-taliban-returning-to-their-harshest-ruling |access-date=2022-04-29 |website=[[Al Jazeera English]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Afghanistan: Taliban Deprive Women of Livelihoods, Identity |url=https://www.hrw.org/news/2022/01/18/afghanistan-taliban-deprive-women-livelihoods-identity |access-date=2022-04-29 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Speri |first=Alice |title=Women and Journalists Are Targets of Violence in Taliban-Ruled Afghanistan, Report Says |url=https://theintercept.com/2022/04/14/afghanistan-taliban-violence-women-journalists/ |access-date=2022-04-29 |website=[[The Intercept]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Najafizada |first=Eltaf |date=2021-12-01 |title=A Taliban ban on women in the workforce can cost economy $1bn |url=https://www.aljazeera.com/economy/2021/12/1/talibans-ban-on-women-in-the-workforce-can-cost-economy-1bn |access-date=2022-04-29 |website=[[Bloomberg News]] |language=en}}</ref> Pada bulan Oktober 2021, pemimpin sayap belia PAS, Khairil Nizam Khirudin, mencadangkan hubungan yang lebih rapat antara PAS dan Taliban. Beliau menyatakan bahawa jika China mampu membina hubungan dengan Taliban, Malaysia juga sepatutnya berbuat demikian.<ref>[https://www.malaymail.com/news/malaysia/2021/10/31/pas-youth-seeks-closer-ties-with-taliban-led-afghanistan-asks-if-communist/2017301 PAS Youth seeks closer ties with Taliban-led Afghanistan, asks if ‘communist China’ can, why not ‘Muslim Malaysia’], The Malay Mail</ref> Pada bulan Februari 2022, Presiden PAS, Abdul Hadi Awang, tanpa bukti mendakwa bahawa pelbagai media adalah anti-Islam dan memfitnah Taliban, kerana menurutnya, media tersebut membuat tuduhan yang tidak dapat disahkan bahawa Taliban menafikan hak pendidikan bagi perempuan dan gadis.<ref>{{Cite web |last=Awang |first=Abdul Hadi |date=2022-02-11 |title=Mengapa Afghanistan ditakuti, Israel dinormalisasi |trans-title=Why Afghanistan is feared, Israel is normalized |url=https://harakahdaily.net/index.php/2022/02/11/mengapa-afghanistan-ditakuti-israel-dinormalisasi/ |access-date=2022-04-29 |website=HarakahDaily |language=ms}}</ref> Walau bagaimanapun, pada Mac 2022, banyak laporan berita yang jelas menunjukkan bahawa Taliban menghalang kanak-kanak perempuan daripada menghadiri sekolah menengah di seluruh sistem pendidikan Afghanistan, menghasilkan kecaman yang meluas di tengah-tengah bantahan global..<ref>{{Cite web |date=2022-03-23 |title=Taliban's backtracking on girls' education, 'deeply damaging' |url=https://news.un.org/en/story/2022/03/1114482 |access-date=2022-04-29 |website=UN News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-03-23 |title=Afghanistan: Taliban backtrack on reopening high schools for girls |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60845540 |access-date=2022-04-29}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-23 |title=Taliban decide against opening schools to girls in Afghanistan beyond age of 11 |url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/23/girls-in-afghanistan-school-taliban |access-date=2022-04-29 |website=[[The Guardian]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Taliban reverses decision, barring Afghan girls from attending school beyond 6th grade |language=en |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2022/03/23/1088202759/taliban-afghanistan-girls-school |access-date=2022-04-29}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gannon |first=Kathy |date=2022-03-24 |title=Taliban Break Promise on Higher Education for Afghan Girls |url=https://thediplomat.com/2022/03/taliban-break-promise-on-higher-education-for-afghan-girls/ |access-date=2022-04-29 |website=[[The Diplomat]] |language=en-US}}</ref> ===Kritikan bahasa Inggeris=== Presiden PAS [[Hadi Awang|Abdul Hadi Awang]] mendakwa bahawa orang yang memperjuangkan bahasa Inggeris untuk diajar di Malaysia "terperangkap dalam pemikiran penjajah". Menjelaskan perkara ini, beliau berkata rakyat Malaysia seumpama itu seolah-olah malu untuk menggunakan bahasa kebangsaan mereka (Melayu) dan lebih mementingkan bahasa Inggeris. Dalam akhbar parti PAS Harakah Hadi menulis artikel bertajuk "Abaikan suara-suara mengigau yang cuba mengurangkan kepentingan bahasa Melayu" di mana di dalamnya dia menyatakan bahawa penyokong sebegini "berlagak seperti hamba kepada bekas tuan penjajah walaupun telah dibebaskan. daripada cengkaman mereka". Selain itu dalam artikel yang sama beliau seterusnya berkata bahawa "iklan di kedai dan pasar serta nama bandar dan jalan dinamakan dalam bahasa Inggeris walaupun majoriti penonton sasarannya tidak tahu bahasa Inggeris, pada masa yang sama, mereka tidak kisah sama ada penonton mereka terdiri daripada rakyat Malaysia yang tidak tahu bahasa Inggeris”.<ref>{{cite web |url =https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/07/03/those-who-prefer-english-are-trapped-in-colonial-mindset-says-pas|title = Those who prefer English are trapped in a colonial mindset, says PAS |date =3 July 2022 }}</ref><ref>{{cite web |url =https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/07/03/those-pushing-for-english-stuck-in-colonial-mindset-says-hadi/|title =Those pushing for English stuck in colonial mindset, says Hadi|date =3 July 2022}}</ref><ref>{{cite web |url =https://worldofbuzz.com/msians-who-prioritize-english-language-are-stuck-in-colonial-mindset-according-to-pas-president/|title =M'sians Who Prioritize English Language Are Stuck In Colonial Mindset, According To PAS President|date = 6 July 2022}}</ref> === Pindaan Undang-undang Syariah Kelantan yang tidak berperlembagaan === Sisters in Islam telah mengkritik PAS kerana tidak berperlembagaan enakmen Syariah mengenai kemas kini undang-undang syariah kanun keseksaan Kelantan termasuk: *cuba keluar Islam *penyelewengan ajaran Islam *tidak menghormati bulan Ramadhan *memusnahkan rumah ibadat *derhaka kepada ibu bapa *melukis tatu *menjalani pembedahan plastik. Ini telah mencetuskan satu lagi kontroversi di mana hukuman itu termasuk penjara tidak lebih tiga tahun dan denda sehingga RM5,000 atau enam sebatan, dan hukuman itu dikategorikan di bawah ta'zir (jenayah dengan hukuman mengikut budi bicara) dan bukan di bawah hudud (Kanun Keseksaan Islam).<ref>{{cite web |url = https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/11/02/new-syariah-laws-in-kelantan-include-forbidding-sexual-intercourse-with-corpses |title = Kelantan's new syariah laws criminalizes tattooing and plastic surgery|date= 2 November 2021 |work =[[The Star (Malaysia)|The Star]]}}</ref><ref>{{cite web |url =https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2021/11/02/sisters-in-islam-questions-kelantan-shariah-enactment/ |title =Sisters in Islam questions Kelantan Shariah enactment |date = 2 November 2021}}</ref> ===Pernyataan Kontroversial tentang Sultan Selangor=== {{blockquote|''Hebatnya Sultan Kedah ni, bukan main-main. Sultan takkan pilih Menteri Besar yang tidak layak macam Amir tu. Inci pun tak berapa cukup.''}} {{small|Terjemahan: Betapa hebatnya Sultan Kedah ini, bukan sembarang orang. Bisa Anda bayangkan, Sultan yang hebat seperti itu tidak akan memilih Menteri Besar yang tidak layak seperti Amir. Dia tidak pantas untuk tugas tersebut.}} Pada malam 11 Julai 2023, semasa berlangsungnya satu perbincangan politik di Selayang, sebuah bandar di Daerah Gombak, Selangor untuk Pilihan Raya Negeri Malaysia 2023 yang akan datang, Sanusi telah didakwa menghina dan membuat perbandingan antara Sultan-sultan Kedah dan Selangor, dan menyatakan bahawa penguasa Kedah tidak akan menunjuk Amirudin Shari sebagai Menteri Besar. Kenyataannya telah menimbulkan kemarahan di seluruh negara, terutama di kalangan penduduk Selangor, kerana Institusi Diraja Melayu harus dihormati sepertimana yang dinyatakan dalam Rukun Negara kedua. Ini kerana Sultan-sultan Malaysia memainkan peranan yang utamanya bersifat seremonial, termasuk menjadi penjaga Islam dalam negara yang majoritinya beragama Islam dan mereka dihormati dengan sangat.<ref>{{Cite news |last=Reuters |date=2023-07-18 |title=Malaysia menuduh ketua pembangkang dengan hasutan berhubung kenyataan tentang kesultanan |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/malaysia-charges-opposition-leader-with-sedition-over-remarks-royalty-2023-07-18/ |access-date=2023-07-18}}</ref> Sanusi membuat perbandingan antara Sultan Kedah (Al-Aminul Karim Sultan Sallehuddin Sultan Badlishah) dan Sultan Selangor (Sultan Sharafuddin Idris Shah) dalam pemilihan Amirudin sebagai Menteri Besar pada tahun 2018 selepas kemenangan luar biasa Pakatan Harapan dalam Pilihan Raya Umum ke-14 yang dia gambarkan dalam dialek Utara Kedah sebagai 'Cokia' (tidak layak atau tidak berguna) dan menjatuhkan martabatnya dengan menyatakan 'Inci Pun Tak Berapa Nak Cukup' (tidak sesuai untuk tugas). Berikutan kenyataannya tersebut, pelbagai laporan polis telah dibuat dan juga wakil-wakil bagi pihak Sultan Selangor, Majlis Diraja Selangor, telah mengambil tindakan undang-undang untuk menganggap perkara ini serius. Datuk Emran Abdul Kadir, salah seorang anggotanya, menyatakan bahawa Sanusi harus segera meminta maaf atas tuduhannya terhadap prerogatif Sultan. Beberapa tokoh lain yang mengkritik Sanusi termasuk Hashim Jasin, Pemimpin Rohani PAS yang mengingatkan Sanusi untuk menjaga mulutnya. Sebaliknya, Mantan Menteri Kesihatan, Khairy Jamaluddin menyatakan bahawa menjaga mulutnya tidak akan mengubah imej gung-ho-nya. Setelah itu, Presiden UMNO, Ahmad Zahid Hamidi, memberitahu penduduk Kedah agar jangan memilih 'Joker' seperti yang dimaksudkan oleh Sanusi dalam pilihan raya negeri yang akan datang. Selanjutnya, Menteri Komunikasi dan Multimedia, Fahmi Fadzil mengutuk dugaan penghinaan Sanusi terhadap Sultan Selangor dan memperingatkannya tentang akibat yang akan dihadapinya. Begitu juga dengan Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri, Saifuddin Nasution Ismail yang memberitahu media bahawa isu-isu berkaitan dengan 3R (Bangsa, Agama, dan Kesultanan) mempunyai akibat negatif yang harus dipertanggungjawabkan oleh Sanusi dan kerajaan mempunyai banyak perkara lain yang perlu dilakukan selain melarang akaun TikTok miliknya. Selepas banyak kritikan, pada 14 Julai 2023, Sanusi mengeluarkan kenyataan maaf secara rasmi kepada Sultan dan memberitahu media bahawa kata-katanya telah diambil dari konteks asal. Sanusi juga mengesahkan bahawa dia telah memberikan kenyataan kepada polis untuk menyiasat laporan yang difailkan oleh Pemuda PKR dan parti-parti politik lain. Beliau diberitahu oleh Pejabat Diraja Selangor bahawa Sultan telah membalas suratnya, tetapi dia enggan mendedahkan kandungan surat balasan itu kerana menghormati kemuliaan Institusi Diraja Selangor.<ref>{{Cite web |last=Povera |first=Adib |date=15 Julai 2023 |title=Sanusi Meminta Maaf Kepada Sultan Selangor |url=https://www.nst.com.my/news/politics/2023/07/931187/sanusi-apologises-sultan-selangor |website=News Straits Times}}</ref> Sebagai respon, Menteri Besar, Amiruddin Shari, sangat marah dengan kenyataan tersebut dan menyatakan bahawa Sanusi harus bertanggungjawab atas komen-komen itu dan harus bertindak dengan lebih bertanggungjawab sesuai dengan kedudukannya. Dia mendesak Sanusi untuk belajar daripadanya tentang cara membangunkan Kedah dan berhenti berbohong kepada pengundi dan rakyat. Dia juga menyoroti tentang permohonan maaf Sanusi yang dia anggap bermakna dan mengingatkan rakyat Malaysia untuk memberi tumpuan kepada fakta dan data untuk membantu membangunkan negeri-negeri dan negara masing-masing. Pada 17 Julai 2023, Komisioner PAS Selangor, Ahmad Yunus Hairi, dan Ketua Polis Selangor, Dato Hussein Omar Khan, telah berjumpa dengan Sultan Sharafuddin untuk membincangkan perkara ini. Oleh itu, Pejabat Diraja Selangor telah membuat Dekri Diraja bahawa 'isu ini masih belum terselesaikan'. Walaupun adanya penjelasan dan permohonan maaf, Sanusi ditahan dan diambil tahanan oleh Polis Diraja Malaysia (PDRM) pada awal pagi 18 Julai 2023 selepas Mesyuarat Majlis Tertinggi Perikatan Nasional yang diadakan di ibu pejabat mereka di Solaris Dutamas, Segambut, Kuala Lumpur.<ref>{{Cite news |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Ditahan di Mont Kiara Pagi Awal |work=News Straits Times |url=https://www.nst.com.my/news/crime-courts/2023/07/932039/sanusi-arrested-mont-kiara-early-morning}}</ref> Harian Metro melaporkan bahawa Sanusi ditangkap di bilik hotelnya di Mont Kiara oleh 20 pegawai daripada Bahagian Penyiasatan Jenayah Kelasifkasi (USJT) dan Bahagian Anti-Vice, Gambling, dan Secret Societies Bukit Aman (D7). Mereka menyuruhnya keluar dari biliknya dan membawanya ke Ibu Pejabat Polis Daerah Gombak (IPD) dengan menggunakan Toyota Fortuner. Dia diiringi dengan kenderaan Bahagian Penyiasatan Jenayah Negeri Selangor PDRM.<ref>{{Cite web |last=Nawawi |first=Muhaamad Hafis |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Ditahan Polis |url=https://www.hmetro.com.my/utama/2023/07/988896/sanusi-ditahan-polis |website=Harian Metro}}</ref> Menurut The Star, Setiausaha Politiknya, Hilmi Abd Wahab, mengatakan bahawa Sanusi melihat dua orang lelaki berpakaian gelap berdiri di pintu keluar kecemasan. Selepas beberapa minit, semakin banyak lelaki berpakaian seragam muncul, dan akhirnya, pada pukul 2.30 pagi, sebanyak 20 orang anggota polis dikatakan berdiri di luar bilik hotelnya. Dia diberitahu bahawa Sanusi ditahan di bawah Seksyen 4(1)(a) (Akta 15) Akta Hasutan yang mana dia perlu menghadiri prosiding undang-undang di Mahkamah Sesyen Selayang. Ini telah disahkan oleh Ketua Polis Negara (IGP) PDRM, Razarudin Husain, kerana kertas siasatan tentang 3R telah dihantar kepada Peguam Negara Malaysia. Dalam kertas siasatan itu turut disertakan mantan Perdana Menteri, Tun Dr Mahathir Mohamad, Presiden PAS, Abdul Hadi Awang, dan mantan Menteri Kewangan, Lim Guan Eng. Razarudin juga menyatakan bahawa Sanusi enggan menjawab panggilan telefon yang menyebabkan dia ditahan secara tiba-tiba. Oleh itu, ini merupakan satu kesalahan yang boleh dituntut kerana laporan itu difailkan oleh Majlis Diraja Selangor yang melibatkan Agong dan Sultan Selangor. Razarudin juga menegaskan bahawa isu 3R ini adalah perkara serius kerana kes Sanusi boleh menyebabkan penghinaan terhadap semua Raja Melayu yang lain. Kemudian, pada pagi harinya, dia dilihat berada di Mahkamah Sesyen Selayang pada pukul 8:55 pagi. Namun, Astro Awani semasa siaran langsung melaporkan bahawa dia masuk ke mahkamah melalui pintu belakang dengan tujuan mengelakkan media.<ref>{{Cite web |title=Sanusi tiba di mahkamah, masuk ikut 'pintu belakang' |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/sanusi-tiba-di-mahkamah-masuk-ikut-pintu-belakang-428594?amp=1 |access-date=2023-07-18 |website=www.astroawani.com}}</ref> Menurut Free Malaysia Today, Sanusi yang telah kehilangan maruah, menafikan dua tuduhan, kedua-duanya tertakluk di bawah Seksyen 4(1)(a) (Akta 15) Akta Hasutan 1948 di dua mahkamah berasingan. Hakim bagi kes itu ialah Nor Rajiah Mat Zin dan Osman Affendi Mohd Shalleh.<ref>{{Cite web |last=Asyraf |first=Faisal |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Charged With Making Seditious Remark Against Selangor Ruler |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2023/07/18/sanusi-charged-with-making-seditious-remark-against-selangor-ruler/ |website=Free Malaysia Today}}</ref> Peruntukan ini membawa hukuman sehingga RM5,000 denda, tiga tahun penjara, atau kedua-duanya bagi pelanggaran kali pertama. Dia didakwa melakukan kesalahan tersebut di Simpang Empat, Taman Selayang Mutiara, Gombak, Selangor pada 11 Julai. Tuduhan kedua yang dihadapi adalah berkaitan dengan kenyataan yang dibuatnya yang "cenderung menimbulkan ketidakloyalan terhadap Raja-Raja". Dia didakwa melakukan kesalahan yang sama di tempat dan waktu yang sama untuk tuduhan ini. Dia dibenarkan jaminan sebanyak RM5,000 untuk kedua-dua tuduhan tersebut, dan kedua-dua mahkamah tersebut telah mengeluarkan perintah larangan ke atas Sanusi untuk menghentikannya daripada membuat sebarang komen tentang kes tersebut.<ref>{{Cite web |last=Wan Xiang |first=Yap |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Pleads Not Guilty To Making Seditious Remark Against Selangor Sultan |url=https://says.com/my/news/sanusi-pleads-not-guilty-seditious-remark-selangor-sultan |website=SAYS}}</ref> Di tengah kritikan terhadap penggunaan Akta Hasutan yang kontroversial terhadap lawan politik, Perdana Menteri, Anwar Ibrahim menekankan bahawa kes ini berkaitan dengan "kedudukan dan kemuliaan" Raja-Raja Malaysia. Beliau menambah bahawa beliau menolak campur tangan dalam perkara ini kerana tuduhan itu dibuat oleh Peguam Negara, selepas siasatan polis yang mengikut prosedur yang betul. Sementara itu, Menteri Undang -Undang dan Reformasi Institusi, Azalina Othman Said, mengatakan bahawa kerajaan sedang merangka undang-undang baru untuk menangani isu-isu 3R, bagi menggantikan Akta Hasutan yang kontroversial dari tahun 1948. Beliau juga menyatakan bahawa tindakan Sanusi tidak akan melepaskan dia dari liabiliti jenayahnya. Kerajaan akan mengadakan perbincangan dengan pihak-pihak yang berkepentingan untuk menilai perkara ini dengan lebih mendalam.<ref>{{Cite web |date=18 Julai 2023 |title=Malaysia charges opposition election chief with sedition weeks before polls |url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3228074/malaysia-charges-opposition-perikatan-nasional-election-chief-sedition-sultan-insult-weeks-state |access-date=2023-07-18 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> Perkataan negatif tentang Raja-Raja Malaysia boleh didakwa di bawah undang-undang zaman penjajah, Akta Hasutan 1948, yang telah digunakan terhadap orang-orang yang mengkritik Sultans di media sosial. Walau bagaimanapun, tuduhan hasutan terhadap ahli politik Malaysia telah jarang berlaku dalam beberapa tahun kebelakangan ini. Tetangga Thailand mempunyai undang-undang [[Lèse-majesté]] yang ketat yang melarang penghinaan terhadap institusi kerajaannya. ==Hubungan antarabangsa== ===Ikhwan Muslimin=== PAS juga mengekalkan hubungan peribadi dan ideologi yang rapat dengan [[Ikhwan Muslimin]] Mesir.{{sfn|Müller|2014|p=2}} Hubungan parti dengan Ikhwan Muslimin bermula pada tahun 1940-an ketika pengasas PAS terdedah kepada gagasan dan ajaran Ikhwan Muslimin ketika mereka belajar di [[Kaherah]] pada tahun 1940-an. Menurut Wan Saiful Wan Jan dari Institut Demokrasi dan Hal Ehwal Ekonomi Pemikir, Ikhwan Muslimin menganggap PAS sebagai model untuk parti politik Islam yang berjaya; kerana PAS telah memerintah negeri Kelantan secara berterusan sejak tahun 2002. Perwakilan PAS sering dijemput untuk penglibatan beragama Islam di luar negara. Pada 2012, Presiden PAS, [[Abdul Hadi Awang]] bercakap bersama ulama Ikhwan Muslimin Syeikh [[Yusuf al-Qaradawi]] dalam satu majlis di London.<ref>{{cite news|last1=Chew|first1=Amy|title=The rising force in Malaysia's opposition|url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2013/02/201321092433869462.html|accessdate=23 April 2018|publisher=[[Al Jazeera]]|date=11 February 2013}}</ref> Pada tahun yang sama, wakil PAS bertemu dengan pemimpin Ikhwan Muslimin Syeikh Mahdi Akif dan Dr Muhammad Badie di Kaherah.<ref name="PAS President 2014">{{cite web|url=http://presiden.pas.org.my/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=450:pas-tegaskan-pendirian-bersama-ikhwanul-muslimin&catid=14:kenyataan-rasmi&Itemid=56|title=PAS tegaskan pendirian bersama Ikhwanul Muslimin|language=Malay|publisher=PAS President|date=2 April 2014|accessdate=15 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140404045418/http://presiden.pas.org.my/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=450:pas-tegaskan-pendirian-bersama-ikhwanul-muslimin&catid=14:kenyataan-rasmi&Itemid=56|archivedate=4 April 2014|df=dmy-all}}</ref> Menurut Müller, pemimpin pemimpin PAS sekarang, Kepimpinan Ulama juga dipengaruhi oleh ideologi Ikhwan Muslimin ketika belajar di Mesir, Arab Saudi dan India pada tahun 1980-an. Kaedah pendidikan Islam yang diilhami oleh Ikhwan Muslimin dan bulatan belajar biasa (usrah/halaqah) telah diperkenalkan secara sistematik manakala rangkaian ditubuhkan dengan parti politik dan pergerakan Islam di luar negara.{{sfn|Müller|2014|p=54-55}} Pada April 2014, Abdul Hadi Awang mengkritik kerajaan Arab Saudi, Bahrain, dan Emiriyah Arab Bersatu kerana melabel Ikhwan Muslimin sebagai organisasi pengganas.<ref name="PAS President 2014" /> Pada Januari 2016, bekas pemimpin PAS [[Mujahid Yusof Rawa]] mendakwa pengaruh Ikhwan Muslim terhadap PAS adalah terhad untuk berkongsi pandangan organisasi tentang peranan Islam dalam masyarakat. Mujahid juga mendakwa kumpulan Muslim tempatan lain seperti [[Angkatan Belia Islam Malaysia]] dan IKRAM juga bersimpati kepada Ikhwan Muslimin.<ref>{{cite news|last1=Shukry|first1=Anisah|title=‘Muslim Brotherhood influence not a problem in Malaysia’|url=http://www.theedgemarkets.com/article/%E2%80%98muslim-brotherhood-influence-not-problem-malaysia%E2%80%99|accessdate=23 April 2018|publisher=[[The Edge (Malaysia)|The Edge]]|date=28 January 2016}}</ref> === Partai Keadilan Sejahtera === Presiden PAS, [[Abdul Hadi Awang]] bersama-sama [[Syed Azman Syed Ahmad Nawawi]] (Ketua Lajnah Antarabangsa), Ahmad Samsuri bin Mokhtar (Setiausaha Politik Presiden), dan Mohammad Faiz Md Nawi (Setiausaha Lajnah Antarabangsa) berkunjung ke Pejabat Dewan Pimpinan Pusat (DPP) [[Partai Keadilan Sejahtera]] (PKS) pada 19 Disember 2013.<ref>{{Cite news|url=https://m.tribunnews.com/nasional/2013/12/20/presiden-pas-malaysia-kunjung-markas-pks|title=Presiden PAS Malaysia Kunjung Markas PKS|last=Malau|first=Srihandriatmo|date=20 Disember 2013|access-date=20 November 2020|work=Tribun News}}</ref> Kedatangan mereka disambut oleh Presiden PKS, [[Anis Matta]] beserta para pengurus DPP PKS. Dalam pertemuan ini kedua-dua parti saling bertukar pengalaman mengenai koalisi atau kerjasama politik yang dilakukan sebagai sesama parti politik berasaskan Islam. Pada 8 Januari 2019, Presiden PAS bersama AJK PAS Pusat, Khairuddin Aman Razali berkunjung ke Pejabat Dewan Pimpinan Wilayah (DPW) PKS Jawa Barat di [[Bandung]]. Kunjungan ini bertujuan mempererat silaturahim dan bertukar fikiran mengenai perjalanan politik kedua-dua parti Islam di negara masing-masing<ref>{{Cite web|url=https://pks.id/content/pks-jabar-dapat-kunjungan-kehormatan-pas-malaysia|title=PKS Jabar Dapat Kunjungan Kehormatan PAS Malaysia|last=|first=|date=8 Januari 2019|website=Website Resmi PKS|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916065213/https://pks.id/content/pks-jabar-dapat-kunjungan-kehormatan-pas-malaysia|archive-date=2019-09-16|access-date=7 Januari 2021}}</ref>. === Parti Saadah === Hubungan PAS dan [[Parti Saadah]] dari Turki diperkuat dengan pertemuan Presiden PAS, Abdul Hadi Awang dengan Presiden Parti Saadet, [[Temel Karamollaoğlu]] di Pejabat Parti Saadat di Ankara, bagi membincangkan cabaran dan peranan parti politik Islam di [[Hubungan Malaysia–Turki|Malaysia dan Turki]] pada November 2018<ref>{{Cite web|url=https://buletinonlines.net/v7/index.php/presiden-pas-bertemu-ulama-dan-umara-di-turki/|title=Presiden PAS Bertemu Ulama Dan Umara Di Turki|last=Wartawan BO|date=14 November 2018|website=Buletin Online|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref>. Presiden Karamollaoğlu juga membuat kenyataan penghargaan khas kepada Presiden PAS, Abdul Hadi Awang atas pelantikan sebagai [[Duta Khas Perdana Menteri Malaysia]] ke Timur Tengah<ref>{{Cite web|url=https://harakahdaily.net/index.php/2020/04/17/pas-hargai-pengiktirafan-parti-saadet/|title=PAS hargai pengiktirafan Parti Saadet|date=17 April 2020|website=Harakahdaily|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.trdi.my/pelantikan-abdul-hadi-sebagai-duta-khas-sangat-penting-parti-politik-turki|title=Pelantikan Abdul Hadi Sebagai Duta Khas Sangat Penting - Parti Politik Turki|date=17 April 2020|website=TRDI|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref>. Wakil Parti Saadet turut diundang hadir ke muktamar-muktamar PAS dan menyampaikan ucapan antaranya [[Fatih Aydın]] pada Muktamar Tahunan PAS 2016<ref>{{Cite web|url=https://api.hmetro.com.my/node/141922|title=Gangguan elektrik jejas Muktamar|last=Muhamaad Razis Ismail dan Ismail Muhamad|date=1 Jun 2016|website=Harian Metro|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref>. == Struktur kepimpinan == Perhimpunan Agung PAS ("Muktamar") memilih Presiden parti, Timbalan Presiden, tiga Naib Presiden dan Jawatankuasa Kerja Pusat berbilang anggota. Perhimpunan diadakan setiap tahun, tetapi pemilihan kepimpinan berlaku pada setiap dua tahun. Perhimpunan ini terdiri terutamanya daripada perwakilan yang dipilih oleh bahagian tempatan parti masing-masing.<ref name="Mueller 2014 46">{{Harvnb|Mueller|2014|p=46}}</ref> Pentadbiran harian parti itu dijalankan oleh Setiausaha Agungnya, kedudukan yang dilantik oleh kepemimpinan parti.<ref>{{harvnb|Chin Tong|2007}}</ref> [[Jawatankuasa Kerja PAS Pusat|Jawatankuasa Kerja Pusat]] secara konstitusional adalah badan pembuat keputusan utama parti, walaupun keputusannya rentan untuk dibatalkan oleh Majlis Syura, sebuah badan yang tidak terpilih yang terdiri hanya ulama-ulama Islam dan dipimpin oleh Mursyidul Am.<ref>{{harvnb|Liow|2009|p=36}}</ref> Parti itu mempunyai tiga sub-pertubuhan yang diiktiraf bagi kategori anggota parti yang berlainan: Dewan Ulama untuk [[ulama]] Islam, Dewan Muslimat sebagai [[sayap wanita]] dan Dewan Pemuda sebagai [[Sayap pemuda parti politik Malaysia|sayap pemuda]]. Setiap sayap memilih kepimpinannya sendiri di dewannya sendiri<ref name="Akil">{{cite news|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2014/09/08/PAS-syura-council-subject-muktamar/|title=PAS syura council must abide by muktamar resolutions, says Wan Saiful|last=Akil Yunus|date=8 September 2014|accessdate=16 November 2014|work=The Star}}</ref> Terdapat sayap keempat untuk penyokong bukan Islam parti, walaupun ia tidak mempunyai kedudukan yang diiktiraf dalam struktur parti seperti tiga sayap lain.<ref name="Mueller 2014 46" /> PAS mempunyai kira-kira satu juta ahli,<ref>{{Harvnb|Farish|2012|p=408}}</ref> lebih daripada mana-mana pihak pembangkang lain di Malaysia.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=10}}</ref> == Penjawat jawatan terkini (Sesi 2023-2025) == {{main|Majlis Syura Ulamak PAS|Kepimpinan PAS Pusat, sesi 2023-2025}} == Wakil rakyat == {{main|Senarai ahli badan perundangan Parti Islam Se-Malaysia}} === Dewan Negara === {{main|Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15}} ==== Ahli Dewan Negara Malaysia (Senator)==== Setakat Mei 2026: {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" | Lantikan ! rowspan="2" | Ahli ! rowspan="2" | Penggal ! colspan="2" | Tempoh khidmat ! rowspan="2" |Nota |- !Tarikh mula !Jangka tamat |- | rowspan="2" |{{Flag|Kelantan}} |[[Wan Martina Wan Yusoff]], YB Senator Dr |Kedua |24 Ogos 2024 |23 Ogos 2027 | |- |[[Nik Mohamad Abduh Nik Abdul Aziz]], YB Senator Tuan |Kedua |11 Ogos 2026 |11 Ogos 2029 | |- |rowspan=2|{{Flag|Terengganu}} |[[Che Alias Hamid]], YB Senator Tuan |Pertama |24 November 2024 |23 November 2027 | |- |[[Hussin Ismail]], YB Senator Tuan Haji |Kedua |23 April 2026 |22 April 2029 | |- |rowspan=2|{{Flag|Kedah}} |[[Abd Nasir Idris]], YB Senator Tuan Haji |Kedua |20 Mac 2026 |19 Mac 2029 | |- |[[Musoddak Ahmad]], YB Senator Tuan |Kedua |20 Mac 2026 |19 Mac 2029 | |- |{{Flag|Perlis}} |[[Baharuddin Ahmad]], YB Senator Tuan Haji |Pertama |10 September 2024 |9 September 2027 | |} === Dewan Rakyat === ==== Ahli Parlimen Malaysia ==== PAS mempunyai 43 orang Ahli [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] dari negeri Kedah, Kelantan, Melaka, Pahang, Perak, Perlis, Selangor dan Terengganu. Bagi sidang Parlimen ke-15 (2022-kini), PAS menyertai kumpulan parlimen [[Perikatan Nasional]], bersama-sama wakil rakyat dari Parti Pribumi Bersatu Malaysia. Ia diketuai oleh seorang Ketua Whip, [[Takiyuddin Hassan]]. {| class="wikitable sortable" ! style="width:100px;" |Negeri ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |Kawasan Parlimen ! style="width:240px;" |Ahli !Catatan ! Penggal |- | rowspan="2" |{{Flag|Perlis}} |P001 |[[Padang Besar (kawasan persekutuan)|Padang Besar]] |[[Rushdan Rusmi]], YB Tuan | |Pertama |- |P003 |[[Arau (kawasan persekutuan)|Arau]] |[[Shahidan Kassim]], YB Dato' Seri | |Ke-5 |- | rowspan="9" |{{Flag|Kedah}} |P005 |[[Jerlun (kawasan persekutuan)|Jerlun]] |[[Abdul Ghani Ahmad]], YB Dr. | |Pertama |- |P007 |[[Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap]] |[[Nurul Amin Hamid]], YB Tuan | |Pertama |- |P008 |[[Pokok Sena (kawasan persekutuan)|Pokok Sena]] |[[Ahmad Yahaya]], YB Dato' | |Pertama |- |P009 |[[Alor Setar (kawasan persekutuan)|Alor Setar]] |[[Afnan Hamimi Taib Azamudden]], YB Tuan | |Pertama |- |P010 |[[Kuala Kedah (kawasan persekutuan)|Kuala Kedah]] |[[Ahmad Fakhruddin Fakhrurazi]], YB Dr. | |Pertama |- |P011 |[[Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang]] |[[Awang Hashim]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P012 |[[Jerai (kawasan persekutuan)|Jerai]] |[[Sabri Azit]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P013 |[[Sik (kawasan persekutuan)|Sik]] |[[Ahmad Tarmizi Sulaiman]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P016 |[[Baling (kawasan persekutuan)|Baling]] |[[Hassan Saad]], YB Tuan | |Pertama |- | rowspan="9" |{{Flag|Kelantan}} |P019 |[[Tumpat (kawasan persekutuan)|Tumpat]] |[[Mumtaz Md. Nawi|Mumtaz Md Nawi]], YB Dato' | |Pertama |- |P020 |[[Pengkalan Chepa (kawasan persekutuan)|Pengkalan Chepa]] |[[Ahmad Marzuk Shaary]], YB Datuk Dr. | |Ke-2 |- |P021 |[[Kota Bharu (kawasan persekutuan)|Kota Bharu]] |[[Takiyuddin Hassan]], YB Datuk Seri | |Ke-3 |- |P022 |[[Pasir Mas (kawasan persekutuan)|Pasir Mas]] |[[Ahmad Fadhli Shaari]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P023 |[[Rantau Panjang (kawasan persekutuan)|Rantau Panjang]] |[[Siti Zailah Mohd Yusoff]], YB Dato' | |Ke-4 |- |P024 |[[Kubang Kerian (kawasan persekutuan)|Kubang Kerian]] |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]], YB Dato' Sri | |Ke-2 |- |P025 |[[Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok]] |[[Syahir Sulaiman|Syahir Che Sulaiman]], YB Tuan | |Pertama |- |P028 |[[Pasir Puteh (kawasan persekutuan)|Pasir Puteh]] |[[Nik Muhammad Zawawi Salleh]], YB Datuk Dr. | |Ke-2 |- |P031 |[[Kuala Krai (kawasan persekutuan)|Kuala Krai]] |[[Abdul Latiff Abdul Rahman]], YB Tuan | |Ke-2 |- | rowspan="7" |{{Flag|Terengganu}} |P033 |[[Besut (kawasan persekutuan)|Besut]] |[[Che Mohamad Zulkifly Jusoh]], YB Datuk | |Ke-2 |- |P034 |[[Setiu (kawasan persekutuan)|Setiu]] |[[Shaharizukirnain Abdul Kadir|Shaharizukirnain Abd Kadir]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P035 |[[Kuala Nerus (kawasan persekutuan)|Kuala Nerus]] |[[Alias Razak]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P036 |[[Kuala Terengganu (kawasan persekutuan)|Kuala Terengganu]] |[[Ahmad Amzad Hashim]], YB Datuk | |Ke-2 |- |P037 |[[Marang (kawasan persekutuan)|Marang]] |[[Abdul Hadi Awang]], YB Tan Sri | |Ke-10 |- |P039 |[[Dungun (kawasan persekutuan)|Dungun]] |[[Wan Hassan Mohd Ramli]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P040 |[[Kemaman (kawasan persekutuan)|Kemaman]] |[[Ahmad Samsuri Mokhtar]], YAB Dato' Seri Dr. | |Pertama |- | rowspan="2" |{{Flag|Pulau Pinang}} |P041 |[[Kepala Batas (kawasan persekutuan)|Kepala Batas]] |[[Siti Mastura Muhammad]], YB Dr. | |Pertama |- |P044 |[[Permatang Pauh (kawasan persekutuan)|Permatang Pauh]] |[[Muhammad Fawwaz Mat Jan]], YB Tuan | |Pertama |- | rowspan="4" |{{Flagcountry|Perak}} |P057 |[[Parit Buntar (kawasan persekutuan)|Parit Buntar]] |[[Mohd Misbahul Munir Masduki]], YB Tuan | |Pertama |- |P058 |[[Bagan Serai (kawasan persekutuan)|Bagan Serai]] |[[Idris Ahmad]], YB Dato' Dr. | |Ke-2 |- |P069 |[[Parit (kawasan persekutuan)|Parit]] |[[Muhammad Ismi Mat Taib]], YB Tuan | |Pertama |- |P073 |[[Pasir Salak (kawasan persekutuan)|Pasir Salak]] |[[Jamaludin Yahya]], YB Tuan | |Pertama |- | rowspan="5" |{{flagcountry|Pahang}} |P081 |[[Jerantut (kawasan persekutuan)|Jerantut]] |[[Khairil Nizam Khirudin]], YB Tuan Ir. | |Pertama |- |P083 |[[Kuantan (kawasan persekutuan)|Kuantan]] |[[Wan Razali Wan Nor]], YB Tuan | |Pertama |- |P086 |[[Maran (kawasan persekutuan)|Maran]] |[[Ismail Abd Muttalib]], YB Datuk Seri | |Ke-5 |- |P087 |[[Kuala Krau (kawasan persekutuan)|Kuala Krau]] |[[Kamal Ashaari]], YB Tuan | |Pertama |- |P088 |[[Temerloh (kawasan persekutuan)|Temerloh]] |[[Salamiah Mohd Nor]], YB Puan | |Pertama |- | rowspan="3" |{{Flag|Selangor}} |P094 |[[Hulu Selangor (kawasan persekutuan)|Hulu Selangor]] |[[Hasnizan Harun]], YB Tuan | |Pertama |- |P109 |[[Kapar (kawasan persekutuan)|Kapar]] |[[Halimah Ali]], YB Dr. | |Pertama |- |P112 |[[Kuala Langat (kawasan persekutuan)|Kuala Langat]] |[[Ahmad Yunus Hairi]], YB Dato' Dr. | |Pertama |- | rowspan="2" |{{Flag|Melaka}} |P136 |[[Tangga Batu (kawasan persekutuan)|Tangga Batu]] |[[Bakri Jamaluddin]], YB Tuan | |Pertama |- |P139 |[[Jasin (kawasan persekutuan)|Jasin]] |[[Zulkifli Ismail (agamawan)|Zulkifli Ismail]], YB Tuan | |Pertama |} ===Dewan Undangan Negeri=== ==== Ahli Dewan Undangan Negeri ==== Setakat 1 Disember 2025, PAS mempunyai 148 anggota dewan undangan negeri. Ia mempunyai wakil di setiap negeri kecuali [[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]], dan [[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]]. Parti ini mempunyai perwakilan besar (majoriti) di Dewan Undangan Negeri Perlis, Kedah, Kelantan dan Terengganu. Parti ini mempunyai 4 orang Menteri Besar di kempat-empat negeri tersebut. {| class="wikitable sortable" ! style="width:100px;" |Negeri ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |Kawasan DUN ! style="width:240px;" |Ahli !Catatan |- | rowspan="15" |{{flagcountry|Pahang}} |N04 |{{DUN|Cheka}} |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] |Ketua Pembangkang [[Dewan Negeri Pahang|DUN]] |- |N09 |{{DUN|Tahan}} |[[Mohd Zakhwan Ahmad Badarddin]] | |- |N10 |{{DUN|Damak}} |[[Zuridan Mohd Daud|Zuridan Md Daud]] | |- |N11 |{{DUN|Pulau Tawar}} |[[Yohanis Ahmad]] | |- |N12 |{{DUN|Beserah}} |[[Andansura Rabu]] | |- |N15 |{{DUN|Tanjung Lumpur}} |[[Rosli Abdul Jabar]] | |- |N17 |{{DUN|Sungai Lembing}} |[[Mohamad Ayub Mat Ashri]] | |- |N19 |{{DUN|Panching}} |[[Mohd Tarmizi Yahaya]] | |- |N20 |{{DUN|Pulau Manis}} |[[Mohammad Rafiq Khan Ahmad Khan]] | |- |N24 |{{DUN|Luit}} |[[Mohd Sofian Abdul Jalil|Mohd Sofian Abd Jalil]] | |- |N26 |{{DUN|Chenor}} |[[Mujibur Rahman Ishak]] | |- |N29 |{{DUN|Jengka}} |[[Shahril Azman Abd Halim|Shahrul Azman Abdul Halim]] | |- |N31 |{{DUN|Lanchang}} |[[Hassan Omar]] | |- |N32 |{{DUN|Kuala Semantan}} |[[Hassanuddin Salim]] | |- |N40 |{{DUN|Bukit Ibam}} |[[Nazri Ahmad]] | |- | rowspan="17" |{{Flagcountry|Perak}} |N1 |{{DUN|Pengkalan Hulu}} |[[Mohamad Amin Roslan]] | |- |N3 |{{DUN|Kenering}} |[[Husairi Ariffin]] | |- |N5 |{{DUN|Selama}} |[[Mohd Akmal Kamaruddin]] | |- |N6 |{{DUN|Kubu Gajah}} |[[Khalil Yahaya]] | |- |N8 |{{DUN|Titi Serong}} |[[Hakimi Hamzi Mohd Hayat]] | |- |N11 |{{DUN|Gunong Semanggol}} |[[Razman Zakaria]] |Ketua Pembangkang [[Dewan Negeri Perak|DUN]] |- |N12 |{{DUN|Selinsing}} |[[Sallehuddin Abdullah]] | |- |N14 |{{DUN|Changkat Jering}} |[[Rahim Ismail]] | |- |N15 |{{DUN|Trong}} |[[Muhammad Faisal Abdul Rahman]] | |- |N16 |{{DUN|Kamunting}} |[[Mohd Fakhrudin Abd Aziz]] | |- |N20 |{{DUN|Lubok Merbau}} |[[Azizi Mohamed Ridzuan]] | |- |N23 |{{DUN|Manjoi}} |[[Mohd Hafez Sabri]] | |- |N35 |{{DUN|Manong}} |[[Berhanudin Ahmad]] | |- |N40 |{{DUN|Bota}} |[[Najihatussalehah Ahmad]] | |- |N50 |{{DUN|Kampong Gajah}} |[[Zafarulazhan Zan]] | |- |N51 |{{DUN|Pasir Panjang}} |[[Rosli Abd Rahman]] | |- |N58 |{{DUN|Slim}} |[[Muhammad Zulfadli Zainal]] | |- | rowspan="9" |{{Flag|Perlis}} |N2 |{{DUN|Beseri}} |[[Haziq Asyraf Dun]] | |- |N3 |{{DUN|Chuping}} |[[Saad Seman]] | |- |N4 |{{DUN|Mata Ayer}} |[[Wan Badariah Wan Saad]] | |- |N5 |{{DUN|Santan}} |[[Mohammad Azmir Azizan]] | |- |N6 |{{DUN|Bintong}} |[[Fakhrul Anwar Ismail]] | |- |N10 |{{DUN|Kayang}} |[[Asrul Aimran Abd Jalil]] | |- |N13 |{{DUN|Guar Sanji}} |[[Mohd Ridzuan Hashim (Perlis)|Mohd Ridzuan Hashim]] | |- |N14 |{{DUN|Simpang Empat}} |[[Razali Saad]] | |- |N15 |{{DUN|Sanglang}} |[[Mohd Shukri Ramli]] | |- | rowspan="7" |{{Flag|Pulau Pinang}} |N01 |{{DUN|Penaga}} |[[Mohd Yusni Mat Piah]] | |- |N03 |{{DUN|Pinang Tunggal}} |[[Bukhori Ghazali]] | |- |N04 |{{DUN|Permatang Berangan}} |[[Mohd Sobri Salleh]] | |- |N05 |{{DUN|Sungai Dua}} |[[Muhammad Fauzi Yusoff]] |Ketua Pembangkang [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|DUN]] |- |N11 |{{DUN|Permatang Pasir}} |[[Amir Hamzah Abdul Hashim]] | |- |N20 |{{DUN|Sungai Bakap}} |[[Abidin Ismail]]<ref>Menang dalam [[Pilihan raya kecil Sungai Bakap 2024]]</ref> | |- |N39 |{{DUN|Pulau Betong}} |[[Mohamad Shukor Zakariah]] | |- | rowspan="4" |{{Flag|Negeri Sembilan}} |N05 |{{DUN|Serting}} |[[Mohd Fairuz Mohd Isa]] | |- |N14 |{{DUN|Ampangan}} |[[Mohamad Rafie Abdul Malek]] | |- |N25 |{{DUN|Paroi}} |[[Kamarol Ridzuan Md Zain]] | |- |N31 |{{DUN|Bagan Pinang}} |[[Abdul Fatah Zakaria]] | |- | rowspan="10" |{{Flag|Selangor}} |N02 |{{DUN|Sabak}} |[[Sallehen Mukhyi]] | |- | rowspan="1" |N03 | rowspan="1" |{{DUN|Sungai Panjang}} | rowspan="1" |[[Mohd Razali Saari]] | |- |N05 |{{DUN|Hulu Bernam}} |[[Muizzuddeen Mahyuddin|Mu'izzuddeen Mahyuddin]] | |- |N08 |{{DUN|Sungai Burong}} |[[Mohd Zamri Mohd Zainuldin]] | |- | rowspan="1" |N11 | rowspan="1" |{{DUN|Ijok}} | rowspan="1" |[[Jefri Mejan]] | |- |N24 |{{DUN|Semenyih}} |[[Nushi Mahfodz]] | |- |N26 |{{DUN|Sungai Ramal}} |[[Mohd Shafie Ngah]] | |- | rowspan="1" |N38 | rowspan="1" |{{DUN|Paya Jaras}} | rowspan="1" |[[Ab Halim Tamuri]] | |- |N43 |{{DUN|Sementa}} |[[Noor Najhan Mohamad Salleh]] | |- |N51 |{{DUN|Sijangkang}} |[[Ahmad Yunus Hairi]] | |- | rowspan="27" |{{Flag|Terengganu}} |N1 |[[Kuala Besut (kawasan negeri)|Kuala Besut]] |[[Azbi Salleh]] | |- | rowspan="1" |N2 | rowspan="1" |[[Kota Putera (kawasan negeri)|Kota Putera]] | rowspan="1" |[[Mohd Nurkhuzaini Ab. Rahman|Mohd Nurkhuzaini Ab Rahman]] |EXCO Negeri |- |N3 |[[Jerteh (kawasan negeri)|Jerteh]] |[[Riduan Mohamad Nor]] | |- |N5 |[[Jabi (kawasan negeri)|Jabi]] |[[Azman Ibrahim]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N7 | rowspan="1" |[[Langkap (kawasan negeri)|Langkap]] | rowspan="1" |[[Azmi Maarof]] | |- |N8 |[[Batu Rakit (kawasan negeri)|Batu Rakit]] |[[Mohd Shafizi Ismail]] | |- |N9 |[[Tepuh (kawasan negeri)|Tepuh]] |[[Hishamuddin Abdul Karim|Hishamuddin Abd. Karim]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N10 | rowspan="1" |[[Buluh Gading (kawasan negeri)|Buluh Gading]] | rowspan="1" |[[Ridzuan Hashim (ahli politik)|Ridzuan Hashim]] | |- |N12 |[[Bukit Tunggal (kawasan negeri)|Bukit Tunggal]] |[[Zaharudin Zaid]] | |- |N13 |[[Wakaf Mempelam (kawasan negeri)|Wakaf Mempelam]] |[[Wan Sukairi Wan Abdullah]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N14 | rowspan="1" |[[Bandar (kawasan negeri)|Bandar]] | rowspan="1" |[[Ahmad Shah Muhamed]] | |- |N15 |[[Ladang (kawasan negeri)|Ladang]] |[[Zuraida Md Noor]] | |- |N16 |[[Batu Buruk (kawasan negeri)|Batu Buruk]] |[[Muhammad Khalil Abdul Hadi]] |EXCO Negeri |- |N17 |[[Alur Limbat (kawasan negeri)|Alur Limbat]] |[[Ariffin Deraman]] |EXCO Negeri |- |N18 |[[Bukit Payung (kawasan negeri)|Bukit Payung]] |[[Mohd Nor Hamzah]] | |- |N19 |[[Ru Rendang (kawasan negeri)|Ru Rendang]] |[[Ahmad Samsuri Mokhtar]] |[[Menteri Besar Terengganu]] |- |N20 |[[Pengkalan Berangan (kawasan negeri)|Pengkalan Berangan]] |[[Sulaiman Sulong]] | |- |N22 |[[Manir (kawasan negeri)|Manir]] |[[Hilmi Harun]] | |- |N23 |[[Kuala Berang (kawasan negeri)|Kuala Berang]] |[[Mamad Puteh]] | |- |N24 |[[Ajil (kawasan negeri)|Ajil]] |[[Maliaman Kassim]] |EXCO Negeri |- |N25 |[[Bukit Besi (kawasan negeri)|Bukit Besi]] |[[Ghazali Sulaiman]] | |- |N26 |[[Rantau Abang (kawasan negeri)|Rantau Abang]] |[[Mohd Fadhli Rahimi Zulkifli]] | |- |N27 |[[Sura (kawasan negeri)|Sura]] |[[Tengku Muhammad Fakhruddin|Tengku Muhammad Fakhruddin Tengku Md Fauzi]] | |- |N28 |[[Paka (kawasan negeri)|Paka]] |[[Satiful Bahari Mamat]] |EXCO Negeri |- |N29 |[[Kemasik (kawasan negeri)|Kemasik]] |[[Saiful Azmi Suhaili]] | |- |N31 |[[Cukai (kawasan negeri)|Cukai]] |[[Hanafiah Mat]] |EXCO Negeri |- |N32 |[[Air Putih (kawasan negeri Terengganu)|Air Putih]] |[[Mohd Hafiz Adam]] | |- | rowspan="37" |{{Flag|Kelantan}} |N1 |[[Pengkalan Kubor (kawasan negeri)|Pengkalan Kubor]] |[[Wan Roslan Wan Hamat]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N2 | rowspan="1" |[[Kelaboran (kawasan negeri)|Kelaboran]] | rowspan="1" |[[Mohd Adanan Hassan]] | |- |N3 |[[Pasir Pekan (kawasan negeri)|Pasir Pekan]] |[[Ahmad Yakob]] | |- |N4 |[[Wakaf Bharu (kawasan negeri)|Wakaf Bharu]] |[[Mohd Rusli Abdullah]] | |- | rowspan="1" |N5 | rowspan="1" |[[Kijang (kawasan negeri)|Kijang]] | rowspan="1" |[[Izani Husin]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N6 | rowspan="1" |[[Chempaka (kawasan negeri)|Chempaka]] | rowspan="1" |[[Nik Asma’ Bahrum Nik Abdullah]] | |- | rowspan="1" |N7 | rowspan="1" |[[Panchor (kawasan negeri)|Panchor]] | rowspan="1" |[[Mohd Amar Abdullah|Mohd Amar Nik Abdullah]] | |- |N8 |[[Tanjong Mas (kawasan negeri)|Tanjong Mas]] |[[Rohani Ibrahim]] |EXCO Negeri |- |N10 |[[Bunut Payong (kawasan negeri)|Bunut Payong]] |[[Shaari Mat Yaman]] | |- | rowspan="1" |N11 | rowspan="1" |[[Tendong (kawasan negeri)|Tendong]] | rowspan="1" |[[Rozi Muhamad]] | |- |N12 |[[Pengkalan Pasir (kawasan negeri)|Pengkalan Pasir]] |[[Mohamad Nasriff Daud]] | |- |N13 |[[Meranti (kawasan negeri)|Meranti]] |[[Mohd Nassuruddin Daud]] |[[Menteri Besar Kelantan]] |- |N14 |[[Chetok (kawasan negeri)|Chetok]] |[[Zuraidin Abdullah]] | |- |N15 |[[Gual Periok (kawasan negeri)|Gual Periok]] |[[Kamaruzaman Mohamad]] | |- |N16 |[[Apam Putra (kawasan negeri)|Apam Putra]] |[[Zamakhshari Muhamad]] |EXCO Negeri |- |N17 |[[Salor (kawasan negeri)|Salor]] |[[Mohd Saizol Ismail]] | |- |N18 |[[Pasir Tumboh (kawasan negeri)|Pasir Tumboh]] |[[Abd Rahman Yunus]] | |- |N19 |[[Demit (kawasan negeri)|Demit]] |[[Mohd Asri Mat Daud|Muhamad Asri Mat Daud]] |EXCO Negeri |- |N20 |[[Tawang (kawasan negeri)|Tawang]] |[[Harun Ismail]] | |- |N21 |[[Pantai Irama (kawasan negeri)|Pantai Irama]] |[[Mohd Huzaimy Che Husin]] | |- | rowspan="1" |N22 | rowspan="1" |[[Jelawat (kawasan negeri)|Jelawat]] | rowspan="1" |[[Zameri Mat Nawang]] | |- |N23 |[[Melor (kawasan negeri)|Melor]] |[[Wan Rohimi Wan Daud]] | |- |N24 |[[Kadok (kawasan negeri)|Kadok]] |[[Azami Mohd Nor]] | |- |N26 |[[Bukit Panau (kawasan negeri)|Bukit Panau]] |[[Abdul Fattah Mahmood|Abdul Fatah Mahmood]] | |- |N28 |[[Kemahang (kawasan negeri)|Kemahang]] |[[Md Anizam Ab Rahman]] |EXCO Negeri |- |N29 |[[Selising (kawasan negeri)|Selising]] |[[Tuan Mohd Saripudin Tuan Ismail]] |EXCO Negeri |- |N30 |[[Limbongan (kawasan negeri)|Limbongan]] |[[Nor Asilah Mohamed Zin]] | |- |N31 |[[Semerak (kawasan negeri)|Semerak]] |[[Norsham Sulaiman|Nor Sham Sulaiman]] | |- |N32 |[[Gaal (kawasan negeri)|Gaal]] |[[Mohd Rodzi Ja'afar]] | |- |N33 |[[Pulai Chondong (kawasan negeri)|Pulai Chondong]] |[[Azhar Salleh (ahli politik)|Azhar Salleh]] | |- | rowspan="1" |N34 | rowspan="1" |[[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | rowspan="1" |[[Mohamed Fadzli Hassan]] |Timbalan Menteri Besar Kelantan |- |N35 |[[Kemuning (kawasan negeri)|Kemuning]] |[[Ahmad Zakhran Mat Noor]] | |- |N38 |[[Kuala Balah (kawasan negeri)|Kuala Balah]] |[[Abdul Hadi Awang Kechil]] | |- |N39 |[[Mengkebang (kawasan negeri)|Mengkebang]] |[[Zubir Abu Bakar]] | |- |N40 |[[Guchil (kawasan negeri)|Guchil]] |[[Hilmi Abdullah]] |EXCO Negeri |- |N41 |[[Manek Urai (kawasan negeri)|Manek Urai]] |[[Mohd Fauzi Abdullah]] | |- |N42 |[[Dabong (kawasan negeri)|Dabong]] |[[Ku Mohd Zaki Ku Hussin|Ku Mohd Zaki Ku Hussien]] | |- | rowspan="21" |{{Flag|Kedah}} | rowspan="1" |N4 | rowspan="1" |[[Ayer Hitam (kawasan negeri Kedah)|Ayer Hitam]] |[[Azhar Ibrahim (Kedah)|Azhar Ibrahim]] | |- | rowspan="1" |N6 | rowspan="1" |[[Jitra (kawasan negeri)|Jitra]] |[[Haim Hilman Abdullah]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N7 | rowspan="1" |[[Kuala Nerang (kawasan negeri)|Kuala Nerang]] |[[Mohammad Yusoff @ Munir Zakaria|Mohamad Yusoff @ Munir Zakaria]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N8 | rowspan="1" |[[Pedu (kawasan negeri)|Pedu]] |[[Mohd Radzi Md Amin]] | |- | rowspan="1" |N9 | rowspan="1" |[[Bukit Lada (kawasan negeri)|Bukit Lada]] |[[Salim Mahmood]] | |- | rowspan="1" |N10 | rowspan="1" |[[Bukit Pinang (kawasan negeri)|Bukit Pinang]] |[[Wan Romani Wan Salim|Romani Wan Salim]] | |- | rowspan="1" |N14 | rowspan="1" |[[Alor Mengkudu (kawasan negeri)|Alor Mengkudu]] |[[Muhamad Radhi Mat Din]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N15 | rowspan="1" |[[Anak Bukit (kawasan negeri)|Anak Bukit]] |[[Rashidi Razak]] | |- | rowspan="1" |N17 | rowspan="1" |[[Pengkalan Kundor (kawasan negeri)|Pengkalan Kundor]] |[[Mardhiyyah Johari]] | |- | rowspan="1" |N18 | rowspan="1" |[[Tokai (kawasan negeri)|Tokai]] |[[Mohd Hayati Othman]] | |- | rowspan="1" |N20 | rowspan="1" |[[Sungai Limau (kawasan negeri)|Sungai Limau]] |[[Mohd Azam Abd Samat]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N22 | rowspan="1" |[[Gurun (kawasan negeri)|Gurun]] |[[Baddrol Bakhtiar]] | |- | rowspan="1" |N23 | rowspan="1" |[[Belantek (kawasan negeri)|Belantek]] |[[Ahmad Sulaiman]] | |- | rowspan="1" |N24 | rowspan="1" |[[Jeneri (kawasan negeri)|Jeneri]] |[[Muhammad Sanusi Md Nor|Muhamad Sanusi Md Nor]] |[[Menteri Besar Kedah]] |- | rowspan="1" |N25 | rowspan="1" |[[Bukit Selambau (kawasan negeri)|Bukit Selambau]] |[[Azizan Hamzah]] | |- | rowspan="1" |N26 | rowspan="1" |[[Tanjong Dawai (kawasan negeri)|Tanjong Dawai]] |[[Hanif Ghazali]] | |- | rowspan="1" |N27 | rowspan="1" |[[Pantai Merdeka (kawasan negeri)|Pantai Merdeka]] |[[Sharir Long]] | |- | rowspan="1" |N31 | rowspan="1" |[[Kupang (kawasan negeri)|Kupang]] |[[Najmi Haji Ahmad|Najmi Ahmad]] | |- | rowspan="1" |N32 | rowspan="1" |[[Kuala Ketil (kawasan negeri)|Kuala Ketil]] |[[Mansor Zakaria]] |EXCO Negeri |- |N33 |[[Merbau Pulas (kawasan negeri)|Merbau Pulas]] |[[Siti Ashah Ghazali]] |EXCO Negeri |- |N36 |[[Bandar Baharu (kawasan negeri)|Bandar Baharu]] |[[Mohd Suffian Yusoff]] | |- |{{Bendera|Sabah}} |N16 |{{DUN|Karambunai}} |[[Ali Akbar Gulasan|Aliakbar Gulasan]] | |} ==== Statistik kedudukan semasa PAS di negeri ==== {{hidden begin|title=Statistik kedudukan semasa PAS di Dewan Undangan Negeri-negeri|titlestyle=background:#f0f0f0}} Statistik kedudukan semasa PAS di Dewan Undangan Negeri-negeri. {{col-begin}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]]{{Composition bar|37|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Terengganu]]{{Composition bar|27|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Kedah]]{{Composition bar|21|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Pahang]]{{Composition bar|15|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Perlis]]{{Composition bar|9|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Perak]]{{Composition bar|17|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]{{Composition bar|7|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Selangor]]{{Composition bar|10|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Johor]]{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Sembilan ]]{{Composition bar|3|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Melaka]]{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Sabah]]{{Composition bar|1|79|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Sarawak]]{{Composition bar|0|82|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Keputusan pilihan raya negeri ==== {{hidden begin|title=Ringkasan Pencapaian PAS dalam Pilihan Raya Negeri-negeri|titlestyle=background:#f0f0f0}} <div style="width: 100%; height:60em; overflow:auto; border: 2px solid {{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%" |- ! rowspan="2" | Pilihan raya negeri !! colspan="14" |Dewan Undangan Negeri |- ![[Dewan Undangan Negeri Perlis|Perlis]]!![[Dewan Undangan Negeri Kedah|Kedah]]!![[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]]!![[Dewan Undangan Negeri Terengganu|Terengganu]]!![[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|Pulau Pinang]]!![[Dewan Undangan Negeri Perak|Perak]]!![[Dewan Undangan Negeri Pahang|Pahang]]!![[Dewan Undangan Negeri Selangor|Selangor]]!![[Dewan Undangan Negeri Sembilan|Negeri Sembilan]]!![[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]]!![[Dewan Undangan Negeri Johor|Johor]]!![[Dewan Undangan Negeri Sabah|Sabah]]!![[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]]!! Jumlah calon menang / Jumlah calon bertanding |- ! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |1959||{{Composition bar|0|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|28|30|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|13|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|42|200|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1964||{{Composition bar|1|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|21|30|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|25|158|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1969||{{Composition bar|1|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|19|30|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|11|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|40|185|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1974||{{Composition bar|2|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|26|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|22|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|10|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|27|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||<!--{{Composition bar|46| |hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}--> |- |1978||{{Composition bar|0|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|7|26|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|27|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|11|204|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1982||{{Composition bar|1|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|26|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|10|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|27|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|18|223|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1986||{{Composition bar|0|14|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|10|39|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|46|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|15|265|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1990||{{Composition bar|0|14|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|24|39|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|46|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|33|114|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1994|| || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|0|3|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1995||{{Composition bar|0|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|24|43|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|7|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|52|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|38|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|25|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|33|177|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1999||{{Composition bar|3|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|12|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|41|43|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|28|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|52|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|6|38|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|4|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|25|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|98|234|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2001|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|62|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|3|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2004||{{Composition bar|1|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|24|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|4|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|36|265|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2006|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|71|hex={{Party shading/PAS}}}}||{{Composition bar|0|1|hex={{Party shading/PAS}}}} |- |2008||{{Composition bar|1|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|16|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|38|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|6|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|83|232|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2011|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|71|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|5|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2013||{{Composition bar|1|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|9|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|32|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|14|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|15|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|4|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|85|236|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2016|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|71|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|5|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2018||{{Composition bar|2|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|15|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|37|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|22|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|90|236|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2020|| || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|73|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||''tidak bertanding'' |- |2021|| || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|0|82|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|9|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2022||{{Composition bar|9|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || || || ||{{Composition bar|17|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|15|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || || ||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|42|71|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2023|| ||{{Composition bar|21|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|37|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|27|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|7|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|10|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || || || ||{{Composition bar|105|127|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2025|| || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|1|73|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|1|6|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |} </div> {{hidden end}} == Tokoh dalam kerajaan == === Menteri Besar === {| class="wikitable sortable" |+Senarai Menteri Besar daripada PAS !Negeri !Nama !Tahun Khidmat !Pemerintahan Sultan |- | rowspan="9" |{{Flag|Kelantan}} | rowspan="2" |[[Ishak Lotfi Omar]] (Dato' Bentara Jasa) |1959 - 1961 |[[Sultan Ibrahim ibni al-Marhum Sultan Muhammad IV|Sultan Ibrahim Petra]] |- |1961 - 1964 | rowspan="4" |[[Sultan Yahya Petra ibni al-Marhum Sultan Ibrahim|Sultan Yahya Petra]] |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] (Dato' Seri Paduka Raja) |1964 - 1973 |- |[[Ishak Lotfi Omar]] (Dato' Bentara Jasa) |1973 - 1974 |- |[[Mohamed Nasir|Muhamed Nasir]] (Dato' Biji Sura) |1974 - 1978 |- | rowspan="2" |[[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] (Dato' Bentara Setia) |1990 - 2010 |[[Sultan Ismail Petra ibni Almarhum Sultan Yahya Petra|Sultan Ismail Petra]] |- |2010 - 2013 | rowspan="3" |[[Sultan Muhammad V]] |- |[[Ahmad Yakob]] (Dato' Bentara Kanan) |2013 - 2023 |- |[[Mohd Nassuruddin Daud]] (Dato' Panglima Perang) |2023 - kini |- | rowspan="3" |{{Flag|Terengganu}} |[[Mohd Daud bin Abdul Samad|Mohd Daud Abdul Samad]] ''<small>(digulingkan)</small>'' |1959 - 1961 |[[Sultan Ismail Nasiruddin Shah]] |- |[[Abdul Hadi Awang]] |1999 - 2004 | rowspan="2" |[[Sultan Mizan Zainal Abidin]] |- |[[Ahmad Samsuri Mokhtar]] |2018 - kini |- | rowspan="2" |{{Flag|Kedah}} |[[Azizan Abdul Razak]] |2008 - 2013 |[[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] |- |[[Muhammad Sanusi Md Nor|Muhamad Sanusi Md Nor]] |2020 - kini |[[Sultan Sallehuddin]] |- |{{flagcountry|Perak}} |[[Mohammad Nizar Jamaluddin]] ''<small>(digulingkan)</small>'' |2008 - 2009 |[[Sultan Azlan Muhibbuddin Shah]] |- |{{Flag|Perlis}} |[[Mohd Shukri Ramli]] |2022 - kini |[[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]] |} === Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable sortable" |+Senarai Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri daripada PAS !Negeri !Nama !Tahun Khidmat |- | rowspan="10" |{{Flag|Kelantan}} |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] (Dato' Seri Paduka Raja) |1959 - 1964 |- |Abdullah Yusof <small>''(Kemudian menyertai UMNO 1968)''</small> |1964 - 1969 |- |[[Ishak Lotfi Omar]] (Dato' Bentara Jasa) |1969 - 1972 |- |[[Nik Abdullah Arshad]] |1972 - 1974 |- |[[Nik Man Nik Mohamed]] |1974 - 1977 |- |Omar Mohamed |1990 - 1995 |- |[[Wan Abdul Rahim Wan Abdullah]] |1995 - 2008 |- |[[Mohd Nassuruddin Daud]] (Dato' Panglima Perang) |2008 - 2013 |- |[[Abdullah Yaakob|Abdullah Ya’kob]] |2013 - 2023 |- |[[Mohd Amar Abdullah]] (Dato' Sri Amar D'raja) |2023 - kini |- | rowspan="4" |{{Flag|Terengganu}} |[[Mohd Taib Sabri Abu Bakar]] <small>''(Keluar PAS)''</small> |1959 - 1961 |- |[[Husain Awang]] |1999 - 2004 |- |[[Yahaya Ali]] |2018 - 2023 |- |[[Mohd Nor Hamzah]] |2023 - kini |- | rowspan="2" |{{Flag|Kedah}} |[[Abdul Isa Ismail]] |2008 - 2013 |- |[[Zubir Ahmad]] |2023 - kini |- |{{Flag|Perlis}} |[[Rus'sele Eizan]] |2022 - kini |} === Anggota Jemaah Menteri Persekutuan === {| class="wikitable sortable" |+Senarai Anggota Jemaah Menteri Persekutuan daripada PAS<ref>Mohd Fadli Ghani [https://harakahdaily.net/index.php/2020/03/12/1973-1977-penglibatan-pas-dalam-kabinet/ 1973-1977: Penglibatan PAS dalam Kabinet] Harakahdaily</ref> !Nama !Kawasan !Portfolio !Mula Khidmat !Tamat Khidmat |- ! colspan="5" |Perdana Menteri: [[Abdul Razak Hussein|Tun Abdul Razak Hussein]] |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |{{Parlimen|Kota Bharu Hulu}} |Menteri Kemajuan Tanah dan Tugas-tugas Khas (Hal Ehwal Agama) <ref>Menteri Kemajuan Tanah bertanggungjawab dalam urusan hal ehwal tanah, termasuk [[Lembaga Kemajuan Tanah Persekutuan|FELDA]], [[Lembaga Penyatuan dan Pemulihan Tanah Persekutuan|FELCRA]] dan Jabatan Ukur; manakala Menteri Tugas-tugas Khas bertanggungjawab membantu Perdana Menteri dalam [[Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia|Majlis Kebangsaan Ugama Islam]] dan [[Tabung Haji|Lembaga Urusan Tabung Haji]]. Rujuk : {{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/beritaharian19721229-1.1.10|title=Ketua PAS Menteri Tanah dlm Kabinet baru Malaysia|last=|first=|date=29 Disember 1972|newspaper=Berita Harian (Singapura)|access-date=3 Jun 2020}}</ref> |1 Januari 1973 |4 September 1974 |- | rowspan="3" |[[Abu Bakar Hamzah (senator Malaysia)|Abu Bakar Hamzah]] | rowspan="3" |''Senator'' |Setiausaha Parlimen Kementerian Pembangunan Negara dan Luar Bandar<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/beritaharian19721229-1.1.10|title=Ketua PAS Menteri Tanah dlm Kabinet baru Malaysia|last=|first=|date=29 Disember 1972|newspaper=Berita Harian (Singapura)|access-date=3 Jun 2020}}</ref> |1 Januari 1973 |12 Ogos 1973 |- |Setiausaha Parlimen Kementerian Pembangunan Ekonomi Desa |13 Ogos 1973 |9 September 1973 |- |Setiausaha Parlimen Kementerian Pertanian dan Perikanan |10 September 1973 |14 Mei 1974 |- |[[Yusuf Rawa|Yusof Rawa]] |{{Parlimen|Kota Setar Selatan}} |Timbalan Menteri Perusahaan Utama |13 Ogos 1973 |24 Ogos 1974 |- ! colspan="5" |Perdana Menteri: [[Abdul Razak Hussein|Tun Abdul Razak Hussein]] |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |{{Parlimen|Nilam Puri}} |Menteri Tanah dan Galian dan Tugas-tugas Khas (Hal Ehwal Agama) |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- |[[Hassan Adli Mohd Arshad]] |[[Bagan Datuk (kawasan pilihan raya parlimen)|Bagan Datok]] |Timbalan Menteri Buruh dan Tenaga Rakyat |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- |[[Abu Bakar Umar]] |{{Parlimen|Kota Setar}} |Timbalan Menteri Kesihatan |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- |[[Mustafa Ali]] |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Perdagangan dan Perindustrian |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- ! colspan="5" |Perdana Menteri: [[Hussein Onn|Tun Hussein Onn]] |- |[[Yusuf Rawa|Yusof Rawa]] |{{Parlimen|Ulu Muda}} |Duta Besar Malaysia Ke Iran dan Turki di Tehran |1974 |1978 |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |{{Parlimen|Nilam Puri}} |Menteri Kemajuan Tanah dan Kemajuan Wilayah |5 Mac 1976 |8 November 1977 |- |[[Hassan Adli Mohd Arshad]] |{{Parlimen|Bagan Datuk|Bagan Datok}} |Menteri Kerajaan Tempatan dan Wilayah Persekutuan |5 Mac 1976 |8 Julai 1978 |- |[[Abu Bakar Umar]] |{{Parlimen|Kota Setar}} |Timbalan Menteri Kesihatan |5 Mac 1976 |8 November 1977 |- | rowspan="2" |[[Zahari Awang]] | rowspan="2" |{{Parlimen|Kuala Krai}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Luar |5 Mac 1976 |1976 |- |Setiausaha Parlimen Kementerian Perumahan dan Kemajuan Perkampungan |5 Mac 1976 |8 November 1977 |- | rowspan="2" |[[Mustafa Ali]] | rowspan="2" |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Perdagangan dan Perindustrian |5 Mac 1976 |13 April 1977 |- |Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Alam Sekitar |14 April 1977 |8 November 1977 |- |[[Abdul Wahab Yunus]] |{{Parlimen|Dungun}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Kewangan |14 April 1977 |8 November 1977 |- ! colspan="5" |[[Kabinet Muhyiddin Yassin|Perdana Menteri]]: [[Muhyiddin Yassin]] |- |[[Takiyuddin Hassan]] |{{Parlimen|Kota Bharu}} |Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-undang dan Parlimen) |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] |{{Parlimen|Kubang Kerian}} |Menteri Alam Sekitar dan Air |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Mohd Khairuddin Aman Razali]] |{{Parlimen|Kuala Nerus}} |Menteri Perusahaan, Perladangan dan Komoditi |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Ahmad Marzuk Shaary]] |{{Parlimen|Bachok}} |Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Awang Hashim]] |{{Parlimen|Pendang}} |Timbalan Menteri Sumber Manusia |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Siti Zailah Mohd Yusoff|Siti Zailah Mohd Yusuff]] |{{Parlimen|Rantau Panjang}} |Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Ahmad Amzad Hashim]] |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Che Abdullah Mat Nawi]] |{{Parlimen|Pengkalan Chepa}} |Timbalan Menteri Pertanian dan Industri Makanan |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Abdul Hadi Awang]] |{{Parlimen|Marang}} |Duta Khas Perdana Menteri ke Timur Tengah |02 April 2020 |16 Ogos 2021 |- ! colspan="5" |[[Kabinet Ismail Sabri|Perdana Menteri]]: [[Ismail Sabri Yaakob]] |- |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] |{{Parlimen|Kubang Kerian}} |Menteri Alam Sekitar dan Air |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Idris Ahmad]] |''[[Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-14|Senator]]'' |Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Takiyuddin Hassan]] |{{Parlimen|Kota Bharu}} |Menteri Tenaga dan Sumber Asli |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Ahmad Marzuk Shaary]] |{{Parlimen|Bachok}} |Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Awang Hashim]] |{{Parlimen|Pendang}} |Timbalan Menteri Sumber Manusia |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Siti Zailah Mohd Yusoff|Siti Zailah Mohd Yusuff]] |{{Parlimen|Rantau Panjang}} |Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Ahmad Amzad Hashim]] |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Nik Muhammad Zawawi Salleh]] |{{Parlimen|Pasir Puteh}} |Timbalan Menteri Pertanian dan Industri Makanan |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Abdul Hadi Awang]] |{{Parlimen|Marang}} |Duta Khas Perdana Menteri ke Timur Tengah |2 September 2021 |10 Oktober 2022 |} === Calon dalam Pilihan Raya Perundangan Persekutuan 1955 === Dalam [[Pilihan raya umum Tanah Melayu 1955|pilihan raya umum Tanah Melayu pertama]], PAS telah bertanding di sebelas kerusi majlis perundangan persekutuan seperti berikut<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550727-1.2.69.1|title=Election: Radio Scorecard|date=27 Julai 1955|newspaper=The Straits Times|access-date=4 Julai 2021|page=4|via=NewspaperSG}}</ref>: {| class="wikitable" !No !Kawasan Pilihan Raya !Negeri !Nama !Catatan |- |1 |[[Kedah Selatan (kawasan persekutuan)|Kedah Selatan]] |Kedah |Mohamed Saleh Shafie |Kalah kepada MCA, Lim Teng Kwang |- |2 |[[Pasir Mas (kawasan persekutuan)|Pasir Mas]] |Kelantan |[[Mokhtar Ahmad]] |Kalah kepada UMNO, Tengku Ahmad Tengku Abdul Ja'afar |- |3 |[[Kelantan Timur (kawasan persekutuan)|Kelantan Timur]] |Kelantan |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |Kalah kepada UMNO, Nik Hassan Nik Yahya |- |4 |[[Kelantan Selatan (kawasan persekutuan)|Kelantan Selatan]] |Kelantan |Nor Yusoff |Kalah kepada UMNO, [[Abdul Khalid Awang Osman]] |- |5 |[[Semantan (kawasan persekutuan)|Semantan]] |Pahang |Mohamad Yassin Mohamed Salleh |Kalah kepada UMNO, Dato' [[Abdul Razak Hussein|Abdul Razak Hussien]] |- |6 |[[Teluk Anson (kawasan persekutuan)|Teluk Anson]] |Perak |[[Hassan Adli Mohd Arshad]] |Kalah kepada [[Bahaman Samsudin]] Calon termuda di Perak, berusia 26 tahun |- |7 |[[Dindings (kawasan persekutuan)|Dindings]] |Perak |Abdul Wahab Mohamed Noor |Kalah kepada UMNO, Meor Ariff Meor Alwi |- |8 |[[Krian (kawasan persekutuan)|Krian]] |Perak |[[Ahmad Tuan Hussein]] |Menang ke atas calon UMNO, Haji Sulaiman Haji Ahmad (Haji Sulaiman Palestin) |- |9 |[[Seberang Perai Selatan (kawasan persekutuan)|Seberang Perai Selatan]] |Seberang Perai |[[Zabidi Bin Ali|Zabidi Ali]] |Kalah kepada MCA, Tay Hooi Soo |- |10 |[[Selangor Tengah (kawasan persekutuan)|Selangor Tengah]] |Selangor |[[Zulkifli Muhammad|Zulkifli Mohamed]] |Kalah kepada MCA, Lee Eng Teh |- |11 |[[Kuala Selangor (kawasan persekutuan)|Kuala Selangor]] |Selangor |Osman Abdullah |Kalah kepada UMNO, Raja Rastam Shahrome Raja Said Tauphy |} === Calon dalam Pilihan Raya Perundangan Negeri 1955 === {| class="wikitable" !No !Kawasan Pilihan Raya !Negeri !Nama !Rujukan |- |1 |[[Pasir Mas Tengah (kawasan negeri)|Pasir Mas Tengah]] |Kelantan |Abdullah Ahmad | rowspan="3" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550921-1.2.21</ref> |- |2 |[[Machang (kawasan negeri)|Machang]] |Kelantan |Mohd Noor Yusof |- |3 |[[Ulu Kelantan (kawasan negeri)|Ulu Kelantan]] |Kelantan |Othman Minal |- |4 |[[Pekan Utara (kawasan negeri)|Pekan Utara]] |Pahang |Syed Mohamad Tuan Ngah | rowspan="6" |<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|first=|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=393}}</ref> |- |5 |[[Pekan Selatan (kawasan negeri)|Pekan Selatan]] |Pahang |Abdul Majid Hussein |- |6 |[[Temerloh Selatan (kawasan negeri)|Temerloh Selatan]] |Pahang |Ariffin Chot |- |7 |[[Temerloh Timur (kawasan negeri)|Temerloh Timur]] |Pahang |Mohd Din Sandang |- |8 |[[Temerloh Utara (kawasan negeri)|Temerloh Utara]] |Pahang |Lebai Hassan |- |9 |[[Temerloh Tengah (kawasan negeri)|Temerloh Tengah]] |Pahang |Mohd Liki Ismail |- |10 |[[Larut Selatan dan Matang (kawasan negeri)|Larut Selatan dan Matang]] |Perak |[[Baharuddin Abdul Latif]] | rowspan="4" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19551114-1.2.62</ref> |- |11 |[[Hilir Perak Selatan (kawasan negeri)|Hilir Perak Selatan]] |Perak |AhmadMohamed Ali |- |12 |[[Krian Timur (kawasan negeri)|Krian Timur]] |Perak |Othman Hamzah |- |13 |[[Krian Barat (kawasan negeri)|Krian Barat]] |Perak |[[Mohamed Kamil Ahmad|Mohamed Kamil Haji Ahmad]] |- |14 |[[Kuala Perlis (kawasan negeri)|Kuala Perlis]] |Perlis |Syed Kasim | rowspan="5" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550818-1.2.108</ref> |- |15 |[[Sanglang (kawasan negeri)|Sanglang]] |Perlis |Adnan Abdullah |- |16 |[[Beseri-Titi Tinggi (kawasan negeri)|Beseri-Titi Tinggi]] |Perlis |Mohamed Rejab Mohamed |- |17 |[[Paya (kawasan negeri)|Paya]] |Perlis |GhazaliAhmad |- |18 |[[Utan Aji (kawasan negeri)|Utan Aji]] |Perlis |Shafie Omar |- |19 |[[Klang Utara (kawasan negeri)|Klang Utara]] |Selangor |AliasAbdul Manan | rowspan="2" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550928-1.2.7</ref> |- |20 |[[Sabak Bernam (kawasan negeri)|Sabak Bernam]] |Selangor |Abdul Hakim Hilmi |} ==Lihat juga== {{col-begin}}{{col-2}} * '''Info Tambahan''' ** [[Gerakan Islam]] ** [[Senarai parti politik Malaysia]] ** [[Politik Malaysia]] ** [[Dasar-dasar PAS]] ** [[Perlembagaan Parti Islam Se-Malaysia]] ** [[Muktamar Tahunan PAS]] ** [[Mursyidul Am]] ** [[Presiden PAS]] * '''Rangkaian Pendidikan''' ** [[Kolej Universiti Islam Zulkifli Muhammad]] ** [[Kolej Universiti Darul Quran Islamiah]] ** [[Kolej Islam Darul Ulum]] ** [[Institut Latihan Kepimpinan dan Perkaderan Dakwah Islamiyah]] ** [[Muassasah Darul Ulum]] ** [[Akademi Pengajian Saidatina Aisyah]] ** [[Sekolah Menengah Islam Darul Ulum]] ** [[Sekolah Menengah Integrasi Teras Islam]] ** [[Sekolah Rendah Integrasi Teras Islam]] ** [[Pusat Asuhan Tunas Islam]] ** [[Taman Asuhan Tunas Islam]] * '''Penyertaan Gabungan Politik''' ** 2020 - kini : [[Perikatan Nasional]] ** 2019 - kini : [[Muafakat Nasional]] ** 2016 - kini : [[Gagasan Sejahtera]] ** 2015 - kini : [[Kongres Rakyat]] ** 2008 - 2015 : [[Pakatan Rakyat]] ** 1999 - 2004 : [[Barisan Alternatif]] ** 1990 - 1996 : [[Angkatan Perpaduan Ummah]] ** 1986 - 1990 : [[Harakah Keadilan Rakyat]] ** 1973 - 1977 : [[Barisan Nasional]] ** 1972 - 1973 : [[Parti Perikatan]] * '''Yang Dipertua Agung/Presiden PAS''' ** [[Ahmad Fuad Hassan]] (1951–53) ** [[Abbas Alias]] (1953–56) ** [[Burhanuddin al-Helmi]] (1956–69) ** [[Mohd Asri bin Haji Muda]] (1969–82) ** [[Yusuf Rawa]] (1982–89) ** [[Fadzil Mohd Noor]] (1989–2002) ** [[Abdul Hadi bin Awang]] (2002–kini){{col-2}} * '''Teknologi''' ** [[Harakah]] ** [[Hijau FM]] ** [[PAS Touch 'n Get]] * '''Organisasi''' ** [[Majlis Syura Ulamak PAS]] ** [[Dewan Ulamak PAS]] ** [[Dewan Pemuda PAS]] ** [[Dewan Muslimat PAS]] ** [[Dewan Himpunan Penyokong PAS]] ** [[Pusat Penyelidikan PAS]] ** [[Kelab PAS Luar Negara]] ** [[Jabatan AMAL Malaysia]] ** [[Jabatan Alimat PAS]] ** [[PAS Relief]] ** [[KHIDMAT Malaysia]] ** [[Ameerah Malaysia]] ** [[Kelab Mahasiswa Penyokong PAS]] * '''Parti Serpihan''' ** 2015 - [[Parti Amanah Negara]] ** 1983 - [[Parti Hizbul Muslimin Malaysia]] ** 1995 - [[Angkatan Keadilan Insan Malaysia]] ** 1977 - [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia]] ** 1974 - [[Kesatuan Insaf Tanah Air]] ** 1965 - [[Angkatan Islam Singapura]] * '''Kepimpinan Dwitahunan''' ** [[Kepimpinan PAS Pusat, Sesi 2009-2011]] ** [[Kepimpinan PAS Pusat, Sesi 2015-2017]] ** [[Kepimpinan PAS Pusat, Sesi 2017-2019]] {{col-end}} ==Rujukan== ===Nota kaki=== {{Reflist}} {{Reflist|group=nb}} ===Petikan teks=== * {{cite book|last=Daniels|first=Timothy P.|title=Building Cultural Nationalism in Malaysia: Identity, Representation, and Citizenship|year=2005|publisher=Psychology Press|isbn=0415949718|ref=CITEREFDaniels2005}} * {{cite book|last=[[Farish A Noor]]|title=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought|year=2012|publisher=Princeton University Press|isbn=140083855X|pages=408–409|chapter=Pan-Malaysian Islamic Party (PAS)|ref=CITEREFFarish2012}} * {{cite book|last=Farish A .Noor|first=|authorlink=Farish A Noor|title=The Malaysian Islamic Party 1951-2013: Islamism in a Mottled Nation|year=2014|publisher=Amsterdam University Press|isbn=9789089645760|ref=CITEREFFarish2014}} * {{cite book|last=Function|first=John|editor1-last=Swee-Hock|editor1-first=Saw|editor2-last=Kesavapany|editor2-first=K.|title=Malaysia: Recent Trends and Challenges|year=2006|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=9812303391|pages=132–156|chapter=The Malay Electorate in 2004: Reversing the Result|ref=CITEREFFunction2006}} * {{cite journal|last=Funston|first=N. J.|date=1976|title=The Origins of Parti Islam Se Malaysia|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=7|issue=1|pages=58–73|issn=0022-4634|ref=CITEREFFunston1976|doi=10.1017/s0022463400010262}} * {{cite book|last1=Hooker|first1=Virginia|last2=Norani Othman|first2=|title=Malaysia: Islam, Society and Politics|series=ISEAS series on Islam|year=2003|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=9812301615|ref=CITEREFHooker & Norani2003}} * {{cite journal|last=[[Liew Chin Tong]]|year=2007|title=Pas Leadership: New Faces and Old Constraints|journal=Southeast Asian Affairs|volume=2007|issue=1|pages=201–213|issn=0377-5437|doi=10.1355/SEAA07J|ref=CITEREFChinTong2007}} * {{cite book|last=Liow|first=Joseph Chinyong|title=Piety and Politics: Islamism in Contemporary Malaysia|year=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=9780195377088|ref=CITEREFLiow2009}} * {{cite book|last=Mueller|first=Dominik M.|title=Islam, Politics and Youth in Malaysia: The Pop-Islamist Reinvention of PAS|series=Routledge Contemporary Southeast Asia Series|year=2014|publisher=Routledge|isbn=1317912985|ref=CITEREFMueller2014}} * {{cite book|last=Riddell|first=Peter G.|editor1-last=Marshall|editor1-first=Paul|title=Radical Islam's Rules: The Worldwide Spread of Extreme Shari'a Law|year=2005|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|isbn=1461686903|pages=135–160|chapter=Islamization and Partial Shari'a in Malaysia|ref=CITEREFRiddell2005}} * {{cite journal|last=Stark|first=Jan|year=2004|title=Constructing an Islamic Model in Two Malaysian States: PAS Rule in Kelantan and Terengganu|journal=Sojourn: Journal of Social Issues in Southeast Asia|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|volume=19|issue=1|pages=51–75|issn=0217-9520|ref=CITEREFStark2004|doi=10.1355/sj19-1c}} * {{cite journal|last=Sundaram|first=Jomo Kwame|author2=[[Ahmad Shabery Cheek]] |year=1988|title=The Politics of Malaysia's Islamic Resurgence|journal=Third World Quarterly|publisher=Taylor & Francis|volume=10|issue=2|ref=CITEREFSundaram & Ahmad1988 | doi = 10.1080/01436598808420085 }} ==Pautan luar== * {{Laman web rasmi}} * {{facebook|paspusat}} * {{twitter|paspusat}} * {{instagram|paspusat}} * [http://www.harakahdaily.net Harakahdaily - akhbar PAS] {{Perikatan Nasional}} {{Parti Islam Se-Malaysia}} {{Parti-parti politik Malaysia}} {{Pertubuhan Islam di Malaysia}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Parti Islam Se-Malaysia| ]] [[Kategori:Parti politik Islam di Malaysia]] [[Kategori:Kumpulan Islamis]] [[Kategori:Penubuhan 1951 di Persekutuan Tanah Melayu]] [[Kategori:Parti penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Bekas parti komponen Barisan Nasional]] [[Kategori:Parti komponen Perikatan Nasional]] [[Kategori:Parti politik di Johor]] [[Kategori:Parti politik di Kedah]] [[Kategori:Parti politik di Kelantan]] [[Kategori:Parti politik di Melaka]] [[Kategori:Parti politik di Negeri Sembilan]] [[Kategori:Parti politik di Pahang]] [[Kategori:Parti politik di Perak]] [[Kategori:Parti politik di Perlis]] [[Kategori:Parti politik di Pulau Pinang]] [[Kategori:Parti politik di Sabah]] [[Kategori:Parti politik di Sarawak]] [[Kategori:Parti politik di Selangor]] [[Kategori:Parti politik di Terengganu]] [[Kategori:Parti politik di Wilayah Persekutuan]] kkwxtji2h81qn1wvv00uvw2ikdfnph5 6925507 6925506 2026-08-11T19:27:58Z Batiyah1980 401942 6925507 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"PAS" dilencongkan di sini.}} {{For|pemilihan parti yang bakal diadakan|Pemilihan kepimpinan Parti Islam Se-Malaysia 2025}} {{Infobox political party | name = Parti Islam Se-Malaysia | lang2 =Tamil | name_lang2 =மலேசிய இசுலாமிய கட்சி | lang3 =Jawi | name_lang3 =ڤرتي إسلام سمليسيا | lang4 = | name_lang4 = | logo = PAS logo.svg | logo_size = 250px | logo_upright = | logo_alt = | caption = | colorcode = {{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}} | abbreviation = PAS, ڤاس‎ | president = [[Abdul Hadi Awang]] | chairman = | secretary_general = [[Takiyuddin Hassan]] | spokesperson = [[Ahmad Fadhli Shaari]] | gelaran_pemimpin1 = [[Mursyidul Am]] | nama_pemimpin1 = [[Hashim Jasin]] | gelaran_pemimpin2 = Timbalan Presiden | nama_pemimpin2 = [[Tuan Ibrahim Tuan Man]] | gelaran_pemimpin3 = Naib Presiden | nama_pemimpin3 = {{plainlist| * [[Idris Ahmad]] * [[Mohd Amar Abdullah]] * [[Ahmad Samsuri Mokhtar]] }} | gelaran_pemimpin4 = Ketua Dewan Ulamak | nama_pemimpin4 = [[Ahmad Yahaya]] | gelaran_pemimpin5 = Ketua Dewan Muslimat | nama_pemimpin5 = [[Nuridah Mohd Salleh]] | gelaran_pemimpin6 = Ketua Dewan Pemuda | nama_pemimpin6 = [[Afnan Hamimi Taib Azamudden]] | founder = [[Ahmad Fuad Hassan]] | founded = {{start date and age|1951|11|24|df=yes}} (dengan nama Persatuan Agama Islam Se-Malaya [PAS]) | registered = 31 Mei 1955 (sebagai parti politik "Parti Islam Se-Tanah Melayu") | legalised = | dissolved = | merger = | split = Bahagian Agama [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO), [[Hizbul Muslimin]] | predecessor = [[Hizbul Muslimin]] (diharamkan pada 1948 oleh Brisith) | merged = | successor = | headquarters = Pejabat Agung PAS,<br>No. 318-A, Jalan Raja Laut, 50350 [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | newspaper = [[Harakah]] | think_tank = [[Pusat Penyelidikan PAS]] | student_wing = [[Kelab Mahasiswa Penyokong PAS]] | youth_wing = [[Dewan Pemuda PAS]] | womens_wing = [[Dewan Muslimat PAS]] | wing1_title = Sayap ulamak | wing1 = [[Dewan Ulamak PAS]] | wing2_title = Sayap bukan Muslim | wing2 = [[Dewan Himpunan Pendukung PAS]] | wing3_title = | wing3 = | wing4_title = | wing4 = | membership_year = | membership = Warganegara Malaysia | ideology = [[Islamisme]]<br>[[Fundamentalisme Islam]]<br>[[Jihad]]isme<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/08/25/pas-defends-taliban-saying-it-has-changed|title=PAS defends Taliban, saying it has changed|date=25 Ogos 2021|website=The Star|url-status=live|access-date=7 Oktober 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/malaysian-islamists-death-sparks-sympathy-in-country-including-from-former-party-pas|title=Malaysian Islamist's death sparks sympathy in country, including from former party PAS|date=15 September 2014|website=The Straits Times|url-status=live|access-date=7 Oktober 2021}}</ref><br>[[Pan-Islamisme]]<br>Konservatisme Islam<br>Nasionalisme agama<br>[[Anti-Kristian di Malaysia|Sentimen anti-Kristian]]<ref>{{cite web|url =https://www.malaymail.com/news/malaysia/2019/09/18/accusing-dap-of-christianisation-pas-leader-cites-steven-sims-kingdom-of-go/1791682|title=Accusing DAP of Christianisation, PAS leader cites Steven Sim's 'Kingdom of God' remarks as evidence|publisher=[[Malay Mail]]|date=18 September 2019|access-date=13 February 2025}}</ref><ref>{{cite web|url =https://www.malaymail.com/news/malaysia/2020/08/31/church-group-says-pas-leader-has-no-regard-for-humanity-after-christian-ins/1898894|title=Church group says PAS leader has no regard for humanity after Christian insult|publisher=[[Malay Mail]]|date=31 August 2020|access-date=8 February 2025}}</ref><ref>{{cite web|url =https://harakahdaily.net/index.php/2024/12/31/gesa-ambil-tindakan-ke-atas-kor-ming-dan-hannah-yeoh/|title=Gesa tindakan ke atas Kor Ming dan Hannah Yeoh|publisher=[[Harakah (newspaper)|Harakah]]|date=31 December 2024|access-date=22 February 2025|language=ms}}</ref> | position = | religion = [[Islam]] | national = [[Parti Perikatan]] {{small|(1972-1973)}}<br/>[[Barisan Nasional]] {{small|(1973-1978)}}<br/>[[Angkatan Perpaduan Ummah]] {{small|(1990-96)}}<br/>[[Barisan Alternatif]] {{small|(1999-2004)}}<br/>[[Pakatan Rakyat]] {{small|(2008-2015)}}<br/>[[Gagasan Sejahtera]]<ref>http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/pas-and-ikatan-announce-alliance-but-unclear-of-direction</ref> {{small|(2016-2020)}}<br/>[[Muafakat Nasional]] {{small|(2019-2022)}}<ref>https://www.utusan.com.my/nasional/2022/10/muafakat-nasional-berkubur/</ref><br/>[[Perikatan Nasional]] {{small|(sejak 2020)}}<br/>[[Ikatan Prihatin Rakyat]] {{small|(sejak 2025)}} | regional = <!-- or | regional affiliation = --> | continental = <!-- or | continental affiliation = --> | international = | affiliation1_title = | affiliation1 = | affiliation2_title = | affiliation2 = | colors = {{color box|#008000}} [[Hijau]] | slogan = ''Islam Menyatukan Ummah''<br>''Membangun Bersama Islam'' | anthem = Berjihadlah | blank1_title = | blank1 = | blank2_title = | blank2 = | blank3_title = | blank3 = | blank4_title = | blank4 = | seats1_title = [[Dewan Negara Malaysia]] (Parlimen) | seats1 = {{Infobox political party/seats|7|70|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} | seats2_title = [[Dewan Rakyat Malaysia]] (Parlimen) | seats2 = {{Infobox political party/seats|43|222|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} | seats3_title = [[Dewan Undangan Negeri di Malaysia|Dewan Undangan Negeri]] | seats3 = {{Infobox political party/seats|150|607|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} | seats4_title = <!-- up to | seats11_title = --> | seats4 = <!-- up to | seats11 = --> | symbol = [[File:Logo Perikatan Nasional.svg|100px]] <br>(negeri selain Kelantan dan Terengganu)<br> [[File:PAS logo.svg|100px]] <br> (Kelantan dan Terengganu) | flag = [[Fail:Bendera lama pas.png|border|180px]] | flag_title = | flag_alt = | website = https://www.pas.org.my/ | state = Malaysia | country = | country_dab1 = | parties_dab1 = | elections_dab1 = | country2 = | country_dab2 = | parties_dab2 = | elections_dab2 = | footnotes = }}{{Sejarah Malaysia}} '''Parti Islam Se-Malaysia''' ([[Jawi]]: ڤرتي إسلام سمليسيا, juga [[singkatan]]: '''ڤاس‎'''/'''PAS''')<ref group="nb">Singkatan "PAS" diguna pakai berdasarkan tulisan jawi 'ڤَاس‎' iaitu ڤ (P), ا‎ (A), س (S)‎.</ref> ialah sebuah parti politik Islam di [[Malaysia]] yang berdaftar sejak tahun [[1951]]. PAS merupakan salah sebuah parti komponen dalam [[Perikatan Nasional]] bermula 2020. Parti ini mempunyai perwakilan terbanyak di [[Dewan Rakyat]], dengan menguasai 43 kerusi,<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/630402/berita/politik/pru15-pencapaian-tertinggi-pas---abdul-hadi|title=PRU15 pencapaian tertinggi Pas - Abdul Hadi|last=HUSIN|first=NURHIDAYAH HAIROM & MUKHRIZ MAT|date=2023-10-20|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2024-01-14}}</ref> walau bagaimanapun berada di blok pembangkang.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2022/11/908537/pas-akan-berperanan-sebagai-pembangkang-juga-takiyuddin-metrotv|title=Pas akan berperanan sebagai pembangkang juga -Takiyuddin [METROTV]|last=BERNAMA|date=2022-11-26|website=Harian Metro|language=en|access-date=2024-01-14}}</ref> PAS juga merupakan parti pemerintah bagi negeri [[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]], [[Dewan Undangan Negeri Terengganu|Terengganu]], [[Dewan Undangan Negeri Kedah|Kedah]] (sebagai Menteri Besar) dan [[Dewan Undangan Negeri Perlis|Perlis]] serta [[Dewan Undangan Negeri Sembilan|Negeri Sembilan]]. PAS berada di blok pembangkang di DUN [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|Pulau Pinang]], DUN [[Dewan Negeri Perak|Perak]], DUN [[Dewan Negeri Pahang|Pahang]], DUN [[Dewan Negeri Selangor|Selangor]], DUN [[Dewan Negeri Johor|Johor]] dan DUN [[Dewan Undangan Negeri Sabah|Sabah]]. Selain itu, PAS tidak mempunyai sebarang perwakilan di [[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]] dan perwakilan DUN di [[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]] serta perwakilan Parlimen di Sabah dan [[Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]]. Kubu pilihan raya PAS sebahagian besarnya tertumpu di sekitar kawasan luar bandar dan konservatif koridor utara dan pantai timur Semenanjung Malaysia, khususnya di Kelantan, Kedah, Perlis, Terengganu dan Pahang. Mereka juga mendapat sokongan yang ketara di kawasan luar bandar Perak dan Melaka. PAS membantu gabungannya menyapu bersih negeri-negeri pantai barat laut dan timur Semenanjung Malaysia, memenangi setiap kerusi parlimen di negeri Perlis, Kelantan dan Terengganu, dan semua kecuali satu di Kedah; lantas dipanggil sebahagian pihak sebagai "[[Gelombang hijau|Gelombang Hijau]]".<ref>{{Cite web|url=https://berita.mediacorp.sg/dunia/pengaruh-gelombang-hijau-satu-cabaran-ph-bn-di-pulau-pinang-770001|title=Pengaruh gelombang hijau satu cabaran PH-BN di Pulau Pinang|website=BERITA Mediacorp|language=en|access-date=2024-01-14}}</ref> ==Latar belakang == Mengikut fakta sejarah, PAS telah ditubuhkan secara rasmi pada 23 Ogos 1951. Walau bagaimanapun, terdapat fakta lain yang menyebut bahawa PAS ditubuhkan pada 24 November 1951 ([[Warta Negara]], 26 November 1951 dan [[Utusan Melayu]] 25 November 1951). Walaupun terdapat dua tarikh yang bercanggah, namun ahli-ahli sejarah dan tokoh-tokoh lama dalam PAS bersetuju bahawa fakta kedua (24 November 1951) ialah tarikh sebenar PAS ditubuhkan.{{Perlu rujukan}} Parti Islam Se-Malaysia kemudiannya telah didaftarkan sebagai sebuah organisasi pada 31 Mei 1955 dengan nombor pendaftaran 733 (Pulau Pinang). PAS atau Persatuan Islam Se-Tanah Melayu (nama asalnya) ialah pertubuhan atau parti politik Melayu yang berteraskan Islam yang ditubuhkan sebelum merdeka selepas [[Hizbul Muslimin]] diharamkan oleh kerajaan British pada tahun 1948. PAS cuba mengimbangi perjuangan nasionalisme [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) sebagai sebuah parti yang mendokong Islam. Dengan tidak menafikan bahawa semangat perjuangan yang berteraskan kepada Islam di negara ini telahpun wujud sejak 1906 lagi, yang telah dibawa dan diperjuangkan oleh golongan pembaharuan atau reformasi Islam yang mendapat pendidikan di [[Timur Tengah]] (antaranya termasuklah [[Syed Sheikh Syed Ahmad Al-Hadi|Syed Sheikh al-Hadi,]] [[Muhammad Tahir bin Sheikh Muhammad bin Ahmad Jalaluddin|Syeikh Tahir Jalaluddin]] dan Haji Abbas Mohd Taha) yang berpusat di [[Singapura]], [[Melaka]] dan [[Pulau Pinang]], PAS yang muncul pada tahun 1951 adalah atas kesedaran masyarakat [[Melayu]] (pada waktu itu) untuk melihat [[Agama Islam]] dapat ditegak dan didaulatkan di negara ini.<ref>{{cite web|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/ahead-of-party-polls-pas-ulama-wing-calls-for-total-wipe-out-of-progressive|title=Ahead of party polls, PAS ulama wing calls for total wipe out of progressives|date=3 June 2015|publisher=The Malay Mail|accessdate=28 April 2017|author=Syed Jaymal Zahiid}}</ref> Pada peringkat awal penubuhannya, PAS dilihat sebagai sebuah parti Melayu yang memperjuangkan hal-ehwal Islam melebihi apa yang dilaksanakan oleh [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]. Didokongi oleh para ilmuan agama, PAS ialah parti yang menjadi pilihan bagi orang-orang Melayu yang berpendidikan agama. Pun begitu, setelah berlakunya [[Peristiwa 13 Mei|Tragedi 13 Mei 1969]], PAS telah menerima cadangan UMNO untuk bergabung dalam perikatan yang baharu yang dinamakan sebagai [[Barisan Nasional]] (BN). PAS adalah antara parti pengasas BN. Penglibatan PAS dalam BN berakhir dengan krisis darurat di Kelantan pada 1978. Akhirnya PAS mengambil keputusan untuk keluar dari BN. Para penyokong PAS mengganggap bahawa UMNO telah mengkhianati mereka, sementara penyokong UMNO pula berpendapat PAS telah tidak patuh pada ketetapan BN. Peristiwa tersebut telah mengakibatkan PAS dilanda krisis dalaman yang telah membawa kepada perpecahan PAS kepada beberapa parti serpihan seperti [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia]] (BERJASA) dan [[Parti Hizbul Muslimin Malaysia|HAMIM]]. PAS telah mengambil masa yang lama untuk menyusun semula perjuangan mereka. Ketika Tuan Guru Yusuf Rawa mengambil alih jawatan Yang di-Pertuan Agung (kini dikenali sebagai [[Presiden PAS|Presiden]]) pada 1982, PAS telah menjenamakan semula parti tersebut di bawah slogan "Kepimpinan Ulama".<ref>{{cite web|url=http://bridgetwelsh.com/2015/06/the-pas-purge-of-the-progressives/|title=The PAS purge of the progressives|date=6 June 2015|work=Malaysiakini|publisher=Bridget Welsh|accessdate=28 April 2017|archive-date=2018-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716082501/http://bridgetwelsh.com/2015/06/the-pas-purge-of-the-progressives/|url-status=dead}}</ref> PAS pernah menjadi sebahagian daripada sebuah perikatan yang dinamakan sebagai [[Pakatan Rakyat]], bersama [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) dan [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP). Pencapaian PAS pada pilihan raya umum 2008 adalah antara yang terbaik. Selain mengekalkan penguasaan PAS di Kelantan dengan majoriti yang besar, PAS turut membentuk kerajaan di [[Kedah]] (2008-2013). PAS juga ialah sebahagian daripada kerajaan di [[Selangor]] (2008-kini) dan [[Perak Darul Ridzuan|Perak]] (2008-2009) bersama [[PKR]] dan [[DAP]]. PAS menjadikan kerjasama dengan sebuah parti politik baharu, [[Ikatan|Parti Ikatan Bangsa Malaysia]] (IKATAN) untuk membawa suara rakyat lebih berkesan selepas Pakatan Rakyat dianggap telah terbubar<ref name=":2">http://www.ismaweb.net/2015/06/pr-bubar-hanya-pandangan-dap-kata-pas/</ref> ekoran keluarnya DAP daripada gabungan tersebut. Walau bagaimanapun, hubungan kerjasama politik antara [[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] kekal sehingga pada 11 Mei 2017, hubungan kerjasama PAS dan PKR terputus<ref name=":3">Mohd Azrone Sarabatin [https://www.bharian.com.my/node/281491 PAS-PKR 'bercerai'] 11 Mei 2017, Berita Harian.</ref>. Bagi menghadapi [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan raya Umum Malaysia 2018]], PAS menubuhkan sebuah gabungan kerjasama baharu, [[Gagasan Sejahtera]] bersama-sama [[Parti Ikatan Bangsa Malaysia|IKATAN]] dan [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia|BERJASA]]. Selepas berakhirnya pilihan raya 2018, PAS bekerjasama dengan musuh tradisinya, UMNO di bawah semangat 'perpaduan ummah' dan menggagaskan permuafakatan bernama [[Muafakat Nasional]] yang dimeterai pada 14 September 2019<ref name=":4">Nazura Ngah [https://www.bharian.com.my/berita/politik/2019/09/606917/piagam-muafakat-nasional-umno-pas-dimeterai Piagam Muafakat Nasional UMNO, PAS dimeterai] 14 September 2019 Berita Harian.</ref>. PAS juga turut menjalinkan kerjasama dengan [[Kongres India Malaysia]] (MIC)<ref name=":5">___________ [https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2019/03/546501/mic-dan-pas-sah-jalin-kerjasama MIC dan PAS sah jalin kerjasama] 28 March 2019 Berita Harian</ref>. Ekoran konflik politik pada Februari 2020, PAS telah bersama-sama dengan beberapa parti politik yang lain iaitu [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]], [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (PPBM), [[Kongres India Malaysia|MIC]], [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), [[Gabungan Parti Sarawak]] (GPS) dan lain-lain telah membentuk kerajaan bagi Malaysia dengan nama tidak rasmi, [[Perikatan Nasional]]<ref name=":0">Harits Asyraf Hasnan [http://www.astroawani.com/berita-politik/muhyiddin-wakili-perikatan-nasional-gps-star-juga-bersama-232122 Muhyiddin wakili Perikatan Nasional: GPS, STAR juga bersama?] 29 Februari 2020. Astro Awani</ref><ref name=":1">Suraya Roslan [https://www.hmetro.com.my/utama/2020/02/549431/umno-pas-pilih-muhyiddin UMNO, PAS pilih Muhyiddin] 28 Februari 2020. Harian Metro</ref>. == Sejarah == === Asal-usul: pergerakan Islam selepas Perang Dunia II === Sungguhpun aktiviti [[Hizbul Muslimin]] terhenti, namun keghairahan sokongan rakyat khususnya alim ulama terhadap perjuangan politiknya amatlah memberangsangkan. Semangat dan sokongan kental inilah yang akhirnya merintis jalan mudah ke arah penubuhan PAS pada tahun 1951. Dalam hal ini, ramai ahli sejarah berpendapat penghargaan dan pengiktirafan perlulah dihulurkan kepada [[Abu Bakar al-Baqir|Ustaz Abu Bakar al-Baqir]], pemimpin [[Majlis Tertinggi Agama Malaya|MATA]] dan seterusnya [[Hizbul Muslimin]] yang telah "melebarkan jalan" untuk memudahkan penubuhan PAS. ==== Persidangan Persatuan Ulamak Malaya yang pertama ==== Peranan [[Hizbul Muslimin]] dalam penubuhan PAS lebih tertonjol lagi apabila sebahagian besar bekas pucuk pimpinan pusatnya turut menyertai PAS dan memainkan peranan secara aktif. Antaranya termasuklah Ustaz Othman Hamzah, Ustaz [[Baharuddin Abdul Latif]], Tuan Haji Khaider Khatib dan Ustaz Yunus Haji Yatimi. Besar kemungkinan juga Bahagian Agama UMNO yang dipimpin oleh [[Ahmad Fuad Hassan|Ustaz Ahmad Fuad Hassan]] turut diresapi dengan pengaruh [[Hizbul Muslimin]] ini. Tambahan lagi, ramai pemimpin agama dalam UMNO ketika itu kecewa akan pucuk pimpinan mereka yang bercadang untuk menaja perjudian (loteri). Tidak dapat dinafikan bahawa rancangan awal penubuhan PAS sebenarnya ditimbulkan oleh sebahagian besar ahli-ahli agama dalam UMNO semasa berlangsungnya Persidangan Ulama Ke-3 di Bangunan Kelab UMNO Bagan, Butterworth, Pulau Pinang. Ahli-ahli panel ini berusaha merangka perlembagaan serta menamakan pertubuhan yang dicita-citakan itu, iaitu Pertubuhan Ulama Se-Malaya. Panel ini telah berusaha mengadakan persidangan dengan persatuan-persatuan kebajikan Melayu atau Islam, Majlis Agama Islam Negeri, ulama perseorangan, para kadi dan juga mufti. Walaupun perhimpunan ulama dan orang perseorangan yang dianjurkan oleh Bahagian Agama UMNO itu pada mulanya berjaya menubuhkan Pertubuhan Ulama, tetapi atas inisiatif Ustaz Othman Hamzah, bekas Ahli Jawatankuasa [[Hizbul Muslimin]] yang mewakili Persatuan al-Ehya as-Syariff, [[Gunung Semanggol]] telah berjaya melahirkan Persatuan Agama Islam Se-Malaya (PAS) bagi menggantikan Pertubuhan Ulama Se-Malaya yang dicadangkan pada mulanya. Maka, PAS telah ditubuhkan secara rasmi hasil perhimpunan atau muktamar tersebut dengan penyertaan beberapa tokoh agama dan wakil pertubuhan Islam<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|first=|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=119-123}}</ref>, antaranya [[Abdullah Fahim|Syeikh Abdullah Fahim]]. Mufti Pulau Pinang dan Seberang Perai; Syeikh Ismail Hamzah, Mufti Perak; Haji [[Ahmad Badawi Abdullah]], Mudir [[Sekolah Menengah Agama Daeratul Maarifil Wataniah|Madrasah Daeratul Maarif al-Wathaniyah]], Seberang Perai; Ustaz [[Baharuddin Abdul Latif]], wakil [[Maahad Al Ehya Asshariff|Madrasah Ihya Asy-Syariff,]] Gunung Semanggol, Perak; Ustaz Othman Hamzah, wakil Persatuan Ihya Asy-Syariff, Gunung Semanggol, Perak; Ustaz Abdul Rahman Jamaluddin al-Jampuli, wakil [[Madrasah Aljunied Al-Islamiah]], Singapura; Tuan Guru Haji Yahya Junid dari Persatuan Ulamak Kedah, Tuan Guru Haji Mohd Noor Mahyuddin dan Faqeh Mohamad Nor Mohd Zain, wakil Perikatan Madrasah Kuala Lumpur; Ustaz Abu Bakar Asy'ari dan Ustaz Ahmad Long, wakil Perikatan Imam-imam Perlis; Haji Abdul Samad Nuh, wakil [[Madrasah Yahyawiah|Madrasah Yahyawiyah]] Padang Rengas; Haji Hussein Che Dol, wakil Madrasah Akhlak As-Salam, Guar Chempedak; dan ulamak tempatan seperti Tuan Guru Haji [[Ahmad Tuan Hussein]], Ustaz [[Zabidi Bin Ali|Zabidi Ali]], Haji Mansor Hassan JP, Haji [[Sulaiman Palestin]], dan Haji Ibrahim Aqibi. {| class="wikitable" |+Jawatankuasa Agung PAS sesi pertama, 1951-1953<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|first=|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=147}}</ref> !Jawatan !Nama |- |Yang Dipertua |[[Ahmad Fuad Hassan]], Tuan Guru Haji |- |Timbalan Yang Dipertua |[[Mohd Ghazali Abdullah|Mohamad Ghazali Abdullah]], Ustaz Haji |- |Naib Yang Dipertua (Utara) |[[Hussein Che Dol]], Tuan Guru Haji |- |Naib Yang Dipertua (Tengah) |Faqeh Mohamad Nor Mohd Zain |- |Naib Yang Dipertua (Selatan) |Abdul Rahman Jamaluddin Al-Jampuli, Ustaz Haji |- |Setiausaha Agung |Ahmad bin Abdul Malik (Ahmad Maliki), Ustaz Haji |- |Bendahari Agung |[[Ahmad Tuan Hussein]], Tuan Guru Haji |- | rowspan="8" |Ahli Jawatankuasa (Dipilih) |[[Yahya Junid]], Tuan Guru Haji |- |Othman Talib, Haji |- |Mohd Noor Mahyuddin, Tuan Guru Haji |- |[[Zabidi Bin Ali|Zabidi Ali]], Tuan Guru Haji |- |Abdul Wahab Mohd Nor, Ustaz Haji |- |Asyia Abdul Majid, Qadhi Haji |- |Majzub Yunus, Haji |- |[[Ahmad Badawi Abdullah]], Ustaz Haji |- | rowspan="3" |Ahli Jawatankuasa (Dilantik) |Mohamed Hanif, Encik |- |[[Mansor Hassan JP|Mansor Hassan Kwantong]], Haji |- |[[Ahmad Long]], Ustaz Haji |} === Pendaftaran sebagai parti politik=== [[File:Logo lama PAS.png|thumb|logo lama PAS sebelum dilarangan oleh ROS]] Dalam konflik pelbagai yang dihadapi oleh para ulamak dan situasi politik semasa yang masih tidak menuju kepada fahaman Islamik secara benar, maka para ulamak membuat pendirian untuk menubuhkan parti PAS. Haji Ahmad Badawi, seorang ulamak di Seberang Perai telah mengeluarkan satu manifesto yang dinamakan ’Manifesto al-Badawi’ dengan tema ”Ulamak ke Jalan Allah” bagi menyambut persidangan untuk menubuhkan PAS pada 24 November 1951. Mereka memutuskan supaya PAS menjadi sebuah pertubuhan politik Islam yang memperjuangkan kemerdekaan melalui landasan demokrasi ke arah membentuk sebuah negara yang diredhai Alah. Para ulamak menolak bentukbentuk perjuangan yang diasaskan berdasarkan ideologi ciptaan manusia yang dibawa masuk oleh penjajah. Semenjak itulah, PAS muncul sebagai sebuah pertubuhan politik Islam yang memperjuangkan kemerdekaan negara, kemudian menyertai pilihan raya demi pilihan raya. PAS juga menggunakan pelbagai saluran untuk menyampaikan mesej dakwahnya termasuk membentuk beberapa kerjasama politik dengan orang bukan Islam semenjak 1953. Di bawah kepemimpin Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan dan Dr Haji Abbas Alias, PAS bercakap soal kemerdekaan yang boleh ditegakkan hukum Islam. PAS menolak kerakyatan jus soli yang merugikan peribumi dan PAS mendesak supaya Islam dijadikan dasar negara yang merdeka. Apabila Dr. Burhanuddin al-Helmy mengambil alih kepemimpinan PAS pada akhir 1956, PAS mula memperincikan sikapnya terhadap kemerdekaan yang hendak dicapai yang dianggap ’masih kosong’ dari matlamat sebenar kerana mengabaikan kebangsaan Melayu dan ketuanan Islam1. Hal ini tergambar daripada hasrat Dr Burhanuddin. === Kemunculan sulong dalam pilihan raya=== Penyertaan PAS dalam pilihan raya 1959 telah memberikan kejayaan besar apabila Terengganu dan Kelantan berjaya dikuasai. PAS membentuk kerajaan yang dipimpin oleh Mohd Daud Abdul Samad di Terengganu dan Ustaz Ishak Lotfi Omar di Kelantan sebagai Menteri Besar. PAS memulakan langkah sebagai kerajaan di dua negeri Pantai Timur untuk menterjemahkan ideologi perjuangannya yang berasaskan al-Quran dan Sunnah. Namun begitu, kerajaan PAS di Terengganu telah dijatuhkan pada Oktober 1961 hasil permainan politik kotor Perikatan. Di Kelantan, PAS berjaya bertahan sehingga BN mendaruratkan Kelantan pada akhir 1977. Dalam konteks ini, PAS-lah satu-satunya pembangkang yang diberikan kepercayaan oleh rakyat untuk memerintah kerajaan negeri. ==== Kerajaan Negeri Terengganu 1959 ==== Dalam [[Pilihan raya umum Tanah Melayu 1959|pilihan raya negeri Terengganu 1959]], PAS menguasai 13 daripada 24 kerusi. Sehubungan itu, pada 24 Jun 1959, Badan Perhubungan PAS Terengganu telah membincangkan perlantikan Menteri Besar Terengganu tetapi menghadapi isu berkaitan makna ‘Bumiputera’ dalam perjawatan kerana Pesuruhjaya PAS Terengganu, Ustaz Ahmad Azzam Hanafiah adalah seorang berketurunan Banjar yang berasal dari Perak. PAS Terengganu telah bersetuju menyerahkan dua nama kepada Sultan Terengganu iaitu Ustaz [[Ahmad Azzam Hanafiah]] (Jeram) dan [[Mohd Daud bin Abdul Samad|Mohd Daud Abdul Samad]] (Setiu) sebagai calon Menteri Besar, dengan syarat calon yang tidak terpilih akan menjadi anggota Exco Kerajaan Negeri Terengganu<ref name=":8">{{Cite web|url=https://berita.pas.org.my/ensiklopedia-harian-pas-pembentukan-kerajaan-pas-terengganu-1959/|title=Ensiklopedia Harian PAS – Pembentukan Kerajaan PAS Terengganu 1959|last=Mohd Fadhli Ghani|date=15 Januari 2017|website=Berita PAS|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210104112109/https://berita.pas.org.my/ensiklopedia-harian-pas-pembentukan-kerajaan-pas-terengganu-1959/|archive-date=2021-01-04|access-date=26 Jun 2021}}</ref>. Setelah itu, [[Sultan Ismail Nasiruddin Shah ibni al-Marhum Sultan Haji Zainal Abidin III Mu’azzam Shah|Sultan Ismail Nasiruddin Shah ibni Sultan Zainal Abidin III]] telah berkenan memilih Mohd Daud Abdul Samad sebagai Menteri Besar Terengganu. Dengan perkenan Sultan Terengganu ini, pada 29 Jun 1959, Mohd Daud Abdul Samad telah mengangkat sumpah sebagai Menteri Besar Terengganu yang pertama selepas merdeka. Dengan latar belakang pendidikan Melayu, agama dan Inggeris, pengalaman berkhidmat dengan kerajaan serta penglibatan politik sejak akhir 1930-an, beliau dianggap layak mengetuai Kerajaan PAS Terengganu.<ref name=":8" /> Setelah Menteri Besar Terengganu mengangkat sumpah pada 29 Jun 1959, dengan persetujuan parti, Mohd Daud Abdul Samad telah membentuk kabinetnya dengan satu barisan anggota enam orang Exco Kerajaan dan dibantu oleh seorang Speaker DUN. Enam orang yang mengangkat sumpah sebagai anggota Exco Kerajaan Negeri Terengganu pada 29 Jun 1959 ialah Ustaz Ahmad Azzam Hanafiah, Mohd Sanari Yunus, Abu Bakar Salleh, Ustaz Omar Shukri Embong, Ismail Yusof dan Omar Abdul Rahman. Manakala Ustaz Mohd Taib Sabri Abu Bakar, ADUN Marang dinamakan sebagai Speaker DUN Terengganu yang pertama.<ref name=":8" /> DUN Terengganu telah bersidang untuk kali yang pertama bagi meluluskan dasar-dasar Kerajaan PAS Terengganu ini pada 29 Julai 1959, setelah cadangan asal yang dirancang pada 4 Julai 1959 ditangguhkan akibat bertembung dengan kempen Pilihan Raya Umum Persekutuan yang berlangsung antara 15 Julai hingga 19 Ogos 1959.<ref name=":8" /> {| class="wikitable sortable" |+Perwakilan PAS dalam DUN Terengganu pertama (1959) ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |DUN ! style="width:230px;" |Ahli !Parti !Catatan |- |N01 |{{DUN|Kuala Besut}} |Wan Said Mohd Noor, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N02 |{{DUN|Kampong Raja}} |Mohamed Senari Yunus |'''PAS''' |EXCO |- |N03 |{{DUN|Ulu Besut}} |Husin Jusoh, Ustaz |'''PAS''' | |- |N04 |{{DUN|Besut Tengah}} |Mohamed Ismail |'''PAS''' | |- |N05 |{{DUN|Setiu}} |[[Mohd Daud bin Abdul Samad|Mohamed Daud Abdul Samad]] |'''PAS''' |Menteri Besar |- |N08 |[[Jeram (kawasan negeri Terengganu)|Jeram]] |Ahmad Azzam Hanafiah, Ustaz |'''PAS''' |EXCO |- |N14 |{{DUN|Marang}} |Mohamed Taib Sabri Abu Bakar, Ustaz |'''PAS''' |Speaker DUN |- |N15 |{{DUN|Sura}} |[[Abu Bakar Mohd Salleh|Abu Bakar Mohamed Salleh]] |'''PAS''' |EXCO |- |N16 |{{DUN|Ulu Dungun}} |Omar Shukri Embong, Ustaz |'''PAS''' |EXCO |- |N21 |{{DUN|Kuala Trengganu Tengah}} |Abdul Kadir Mohamed, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N22 |{{DUN|Binjai}} |Shafie Sulong, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N23 |{{DUN|Ulu Trengganu Timor}} |Ismail Yusof |'''PAS''' |EXCO |- |N24 |{{DUN|Ulu Trengganu Barat}} |Omar Abdul Rahman |'''PAS''' |EXCO |} ==== Kerajaan Negeri Kelantan 1959 ==== Dalam [[Pilihan raya umum Tanah Melayu 1959|pilihan raya negeri Kelantan 1959]], PAS "mencapai kemenangan besar di luar jangkaan" dengan menguasai 28 daripada 30 kerusi. Sehubungan itu, Badan Perhubungan PAS Kelantan telah mengadakan mesyuarat bagi menetapkan pelantikan jawatan-jawatan utama<ref name=":9">{{Cite book|title=Sejarah PAS Kelantan 1959–1978 : Langkah-langkah Menuju Mardhatillah|last=Hj. Salahuddin Abdullah|last2=Hydselan bin Hashim|publisher=Badan Perhubungan PAS Negeri Kelantan|year=2010|location=Kota Bharu|pages=52-55}}</ref>. [[Ishak Lotfi Omar|Haji Ishak Lotfi Omar]] (ADUN Kota Bharu Selatan) telah dilantik sebagai Menteri Besar Kelantan, manakala [[Mohamed Nasir|Haji Muhammad Nasir]] (ADUN Macahang Utara) dilantik sebagai Timbalan Menteri Besar. Seramai enam orang anggota EXCO telah dibentuk dan mesyuarat memutuskan corak pentadbiran kerajaan negeri adalah dengan sistem "tanggungjawab bersama" di bawah pimpinan Menteri Besar dengan panduan parti. Ustaz Mohd Asri Muda, ADUN Kota Bharu Tengah dinamakan sebagai Speaker DUN Kelantan<ref name=":9" />. {| class="wikitable sortable" |+Perwakilan PAS dalam DUN Kelantan pertama (1959)<ref name=":9" /> ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |DUN ! style="width:230px;" |Ahli !Parti !Catatan |- |N01 |{{DUN|Tumpat Timur}} |Che Ishak Mustapha |'''PAS''' | |- |N02 |{{DUN|Tumpat Tengah}} |Mustapha Awang |'''PAS''' | |- |N03 |{{DUN|Tumpat Barat}} |Daud Yusoff, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N04 |{{DUN|Kuala Kelantan}} |Wan Yusoff Yaacob |'''PAS''' | |- |N05 |{{DUN|Kota Bharu Utara}} |Abdullah Ahmad |'''PAS''' | |- |N06 |{{DUN|Kota Bharu Pantai}} |[[Nik Abdullah Arshad]] |'''PAS''' | |- |N07 |{{DUN|Tendong}} |Che Hassan Ismail, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N08 |{{DUN|Meranti}} |[[Nik Man Nik Mohamed]] |'''PAS''' | |- |N09 |{{DUN|Bandar Pasir Mas}} |Omar Awang |'''PAS''' | |- |N11 |{{DUN|Bandar Hulu}} |Che Muda Yusof |'''PAS''' | |- |N12 |{{DUN|Kota Bharu Tengah}} |[[Mohd Asri Muda]] |'''PAS''' |Speaker DUN EXCO (1963-1964) |- |N13 |{{DUN|Bachok Utara}} |Shafei Ahmad |'''PAS''' | |- |N14 |{{DUN|Bachok Tengah}} |Mohd Amin Yaakob |'''PAS''' |EXCO (1962-1964) |- |N15 |{{DUN|Bachok Selatan}} |Othman Ismail, Haji |'''PAS''' | |- |N16 |{{DUN|Kota Bharu Timur}} |Saufi Idris |'''PAS''' | |- |N17 |{{DUN|Kota Bharu Barat}} |Abdul Rahman Awang Sulong |'''PAS''' | |- |N18 |{{DUN|Kota Bharu Selatan}} |[[Ishak Lotfi Omar]] |'''PAS''' |Menteri Besar |- |N19 |{{DUN|Lemal}} |Haron Sulong, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N20 |{{DUN|Rantau Panjang}} |Abdul Rahman Daud |'''PAS''' |EXCO (1959-1962) |- |N21 |{{DUN|Tok Uban}} |Abdullah Yusoff |'''PAS''' |EXCO (1959-1963) |- |N22 |{{DUN|Pasir Puteh Utara}} |Tengku Mohammad ibni Sultan Muhammad |'''PAS''' |EXCO (1959-1960) |- |N23 |{{DUN|Pasir Puteh Tengah}} |Wan Sulaiman Ibrahim, Ustaz |'''PAS''' |EXCO |- |N24 |{{DUN|Pasir Puteh Tenggara}} |Abd. Rahman Mohd. Salleh |'''PAS''' | |- |N25 |{{DUN|Machang Utara}} |[[Mohamed Nasir]] |'''PAS''' |Timbalan Menteri Besar |- |N26 |{{DUN|Tanah Merah Timur}} |Mohd Daud Abdul Jamil |'''PAS''' |EXCO |- |N27 |{{DUN|Tanah Merah Barat}} |Yusoff Abdul Latif |'''PAS''' | |- |N28 |{{DUN|Machang Selatan}} |Mohamed Noor Yusoff, Haji |'''PAS''' |EXCO |- |N30 |{{DUN|Ulu Kelantan Barat}} |[[Khaidir Khatib]], Ustaz |'''PAS''' |EXCO (1960-1964) |} === Gabungan Nasionalis Melayu (1970–1982) === Asri Muda memangku jawatan Presiden PAS semasa Burhanuddin mengalami keuzuran yang panjang.<ref name="Chin Tong 2007">{{Harvnb|Chin Tong|2007}}</ref> Secara ideologinya, Asri telah membawa PAS ke arah sebuah parti nasionalisme kanan. Parti itu memberi perhatian terhadap perlindungan dan kemajuan hak-hak Melayu etnik.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=67–70}}</ref> Perkembangan dalam parti juga menjadi fokus utama pada kepimpinan Asri, seperti yang dicerminkan dalam perubahan namanya pada tahun 1971 dari Persatuan Islam Se-Malaysia kepada "Parti Islam Se-Malaysia".<ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=78}}</ref> ==== Kerajaan Campuran Perikatan-PAS (1972-1973) ==== PAS memasuki era baru dalam politik Malaysia apabila PAS mula meneroka kerjasama dengan UMNO bagi menjamin kestabilan politik negara, mengekalkan ketuanan Melayu dan menyerapkan Islam dalam pemerintahan. PAS bersama parti-parti lain telah membentuk Kerajaan Campuran PAS-Perikatan pada 1973. Tindakan itu merupakan tindakan kontroversi dalam PAS, dan beberapa ahli dan pemimpin kanan sama ada meninggalkan parti itu atau dibersihkan oleh Asri. Justifikasi utama Asri untuk bergabung dengan UMNO dalam kerajaan campuran adalah bahawa selepas rusuhan kaum 1969, perpaduan Melayu amat penting, dan ini memerlukan kerjasama antara dua parti politik etnik Melayu.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=82–84}}</ref> Kerajaan Campuran Perikatan-PAS telah dikuatkuasakan pada 1 Januari 1973 pada peringkat Negeri dan Pusat. Negeri yang terlibat ialah Kedah, Terengganu dan Kelantan. Pada ketika itu, Kerajaan Campuran Negeri Terengganu dipimpin oleh Datuk Haji Nik Hassan Wan Abdul Rahman dari Perikatan, Kerajaan Campuran Negeri Kelantan dipimpin oleh Datuk Haji Ishak Lofti Omar dari PAS, dan Kerajaan Campuran Negeri Kedah dipimpin oleh Datuk Sri Syed Ahmad Shahabuddin dari Perikatan<ref>{{Cite book|title=Sejarah Perjuangan Bangsa Melayu|last=Ibrahim Mahmood|first=|publisher=Penerbitan Pustaka Antara|year=1981|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=951-952}}</ref>. Sebuah Jawatankuasa Penyelaras Kerajaan Campuran Perikatan-PAS telah dibentuk bagi melicinkan perjalanan dan urusan kerajaan disemua peringkat. Jawatankuasa tersebut adalah terdiri daripada 14 orang anggota iaitu 7 orang daripada Perikatan dan 7 orang daripada PAS. Berikut merupakan senarai anggota Jawatankuasa Penyelaras Kerajaan Campuran Perikatan-PAS. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! rowspan="2" width="180" |{{Logo kecil PAS}} Wakil PAS ! colspan="2" |Catatan ! rowspan="2" width="180" |{{Logo kecil Perikatan}} Wakil Perikatan ! colspan="2" |Catatan |- !width="180" |Jawatan dalam parti !width="180" |Jawatan dalam kerajaan !width="180" |Jawatan dalam parti !width="180" |Jawatan dalam kerajaan |- | rowspan="2" |[[Mohd Asri bin Haji Muda|Mohd Asri Muda]] | rowspan="2" |Yang Dipertua PAS |Menteri Besar Kelantan | rowspan="2" |[[Ismail Abdul Rahman|Dr Ismail Abdul Rahman]] | rowspan="2" |Timbalan Yang Dipertua UMNO |Timbalan Perdana Menteri Malaysia |- |ADUN Kota Bharu Tengah |Ahli Parlimen Johor Timur |- | rowspan="2" |[[Abu Bakar Hamzah (senator Malaysia)|Abu Bakar Hamzah]] |Naib Yang Dipertua PAS | rowspan="2" | | rowspan="2" |[[Abdul Ghafar bin Baba|Abdul Ghaffar Baba]] | rowspan="2" |Naib Yang Dipertua UMNO |Menteri Pembangunan Negara dan Luar Bandar Malaysia |- |Setiausaha Agung PAS |Ahli Parlimen Melaka Utara |- | rowspan="2" |[[Abu Bakar Bin Umar|Abu Bakar Umar]] |Naib Yang Dipertua PAS | rowspan="2" |Ahli Parlimen Kubang Pasu Barat | rowspan="2" |[[Syed Ahmad Syed Mahmud Shahabuddin|Syed Ahmad Shahabuddin]] | rowspan="2" |Ketua Perhubungan UMNO Kedah |Menteri Besar Kedah |- |Pesuruhjaya PAS Kedah |ADUN Padang Terap |- | rowspan="2" |[[Ishak Lotfi Omar]] | rowspan="2" |Pesuruhjaya PAS Kelantan |Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri Kelantan | rowspan="2" |[[Tengku Razaleigh bin Tengku Mohd Hamzah|Tengku Razaleigh Hamzah]] | rowspan="2" |Ketua Perhubungan UMNO Kelantan | rowspan="2" |ADUN Ulu Kelantan Barat |- |ADUN Kota Bharu Selatan |- | rowspan="2" |[[Kasim Ahmad]] | rowspan="2" |Pesuruhjaya PAS Terengganu | rowspan="2" |ADUN Marang | rowspan="2" |[[Nik Hassan bin Wan Abdul Rahman|Nik Hassan Wan Abdul Rahman]] | rowspan="2" |Ketua Perhubungan UMNO Terengganu |Menteri Besar Terengganu |- |ADUN Batu Rakit |- |[[Mohamed Dali Muin]] |Ahli Jawatankuasa Kerja PAS | |[[Senu Abdul Rahman]] |Setiausaha Agung UMNO | |- | rowspan="2" |[[Yusuf Rawa|Yusof Rawa]] | rowspan="2" |Ahli Jawatankuasa Kerja PAS | rowspan="2" |Ahli Parlimen Kota Setar Selatan | rowspan="2" |[[Lee San Choon]] | rowspan="2" |Timbalan Presiden MCA |Timbalan Menteri Perhubungan Malaysia |- |Ahli Parlimen Segamat Selatan |} Dengan tertubuhnya Kerajaan Campuran Perikatan-PAS, beberapa pemimpin PAS dilantik mengganggotai Kabinet Kerajaan dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri. === Era Barisan Nasional === [[Pilihan raya umum Malaysia 1974|Pilihan raya 1974]] menyaksikan PAS bertanding di bawah bendera Dacing BN untuk kali pertamanya. Parti itu memenangi 14 kerusi parlimen kepada 62 UMNO, mengukuhkan kedudukan PAS sebagai junior rakan sekutu. PAS juga mendapati dirinya berkuasa dalam gabungan di Kelantan, yang sebelum ini ditadbir oleh haknya sendiri. Undi PAS di kubu utaranya telah lemah dengan kehilangan sokongan kepada bekas sekutu pembangkang dan calon PAS yang bertanding dalam kempen anti-BN.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=88–89}}</ref> Pada akhirnya, ia adalah Kelantan, negeri asal Asri dan pangkalan kuasa politik, yang akan mencetuskan kejatuhan perkongsian UMNO-PAS. Selepas percanggahan yang dilakukan oleh UMNO dalam memilih calon Menteri Besar Kelantan yang baharu iaitu menghantar nama calon [[Mohamed Nasir]] tanpa berbincang dengan PAS menyebabkan berlaku ketidakstabilan dalam politik Kelantan kerana Nasir dilantik sebagai Menteri Besar Kelantan yang rasmi oleh Sultan. Asri mengarahkan [[Ahli Dewan Undangan Negeri]] (ADUN) [[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]] PAS untuk menggerakkan gerakan dan undi tidak percaya terhadap Nasir sehingga berlaku rusihan dan perpecahan dalam kerajaan negeri Kelantan. Kerajaan mengisytiharkan [[Darurat Kelantan 1977]] PAS yang telah menolak Akta Darurat (Kelantan) 1977 bukan sahaja disingkirkan dari BN, tetapi turut kehilangan pentadbiran keatas Kelantan apabila dirampas oleh UMNO.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=92–94}}</ref> [[Pilihan raya umum Malaysia 1978|Pilihan raya 1978]] UMNO dan parti baru BERJASA yang ditubuhkan oleh Nasir setelah disingkirkan oleh PAS. Kekayaan parti dalam pilihan raya Kelantan tidak dibantah oleh pengharaman perhimpunan pilihan raya umum; sementara BN dapat berkempen melalui media massa yang mematuhi, rundingan awam adalah cara utama di mana PAS boleh mencapai pengundi.<ref>{{Harvnb|Sundaram & Ahmad|1988|p=850}}</ref> PAS bersikap lebih baik dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 1982|pilihan raya 1982]]. Di hadapan seorang perdana menteri baru, [[Mahathir Mohamad]], dan keputusan pemimpin pemuda Islamis popular [[Anwar Ibrahim]] untuk menyertai [[UMNO]] bukan PAS, parti itu tidak dapat memperbaiki lima kerusi parlimennya dan gagal mendapatkan semula kerajaan di Kelantan. Sementara itu, tempoh 1978 hingga 1982 bertepatan dengan kebangkitan pemimpin generasi baru dalam parti, termasuk ulama Islam berpendidikan asing seperti [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] dan [[Abdul Hadi Awang]]. Kumpulan ini berusaha untuk mengorientasikan PAS sebagai parti Islam dan secara asasnya bermusuhan dengan UMNO, yang tumpuan nasionalis Melayu mereka melihat perbelanjaan Islam.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=95–106}}</ref> Pada tahun 1980, kumpulan itu berjaya memilih [[Yusof Rawa]] kepada timbalan presiden parti itu, mengusir setiausaha Asri, [[Abu Bakar Bin Umar|Abu Bakar Umar]].<ref>{{Harvnb|Sundaram & Ahmad|1988|p=852}}</ref> Semasa perhimpunan PAS 1982, jelas kepada Asri bahawa puak ulama mempunyai nombor untuk mengalahkannya. Dia meletak jawatan di tingkat perhimpunan, dan kemudian menyerang parti itu melalui media, yang menyebabkan pengusirannya. Pada tahun berikutnya, Yusof dinaikkan ke jawatan presiden, tanpa alasan.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=107–110}}</ref> === Pengambilalihan Ulama (1982–1989) === Ulama yang mengambil alih PAS pada tahun 1982 menarik diri dari [[revolusi Iran]] 1979 untuk mendapat inspirasi dalam mewujudkan negara Islam; [[Yusof Rawa]] sendiri pernah berkhidmat sebagai Duta Besar Malaysia ke Iran pada tahun-tahun sebelum revolusi. Yusof secara terbuka menolak nasionalisme Melayu yang mencirikan UMNO dan PAS di bawah Asri Muda, menganggapnya sebagai falsafah sempit dan jahil yang bertentangan dengan konsep [[ummah]] [[Islam]].<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=121–123}}</ref> Seakan untuk memperlihatkan perubahan dalam pandangan ideologi parti di bawah Yusof dan rakan-rakan ulamanya, pemimpin baru parti mengamalkan pakaian yang lebih konservatif dan agama, meninggalkan pakaian Melayu dan Barat untuk pakaian agama Arab tradisional.<ref>{{Harvnb|Hooker & Norani|2003|p=195}}</ref> Politik antara UMNO dan PAS menjadi semakin keagamaan. Kerajaan BN cuba menentang kemungkinan rayuan pilihan raya terhadap Islamisasi PAS dengan mewujudkan beberapa institusi Islam negara seperti [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]]. Pemimpin PAS bertindak balas dengan melabelkan inisiatif-inisiatif ini sebagai cetek dan hipokrit, pemimpin UMNO sebagai "parti yang tidak islamik".<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=129–132}}</ref> Retorik yang semakin membahagi antara UMNO dan PAS menghasilkan bahagian yang mendalam dalam masyarakat Melayu, terutama di negeri utara. Kadang-kadang bahagian menjadi ganas, contoh yang paling terkenal ialah [[Peristiwa Memali 1985|peristiwa Memali]] tahun 1985, di mana kerajaan mensahkan serbuan di sebuah kampung yang diketuai oleh ulama PAS [[Ibrahim Libya]], yang menyebabkan 14 orang awam dan empat anggota polis mati.<ref>{{Harvnb|Liow|2009|pp=37–39}}</ref> Ia bertentangan dengan latar belakang ini bahawa ulama PAS menghadapi [[Pilihan raya umum Malaysia 1986|pilihan raya umum pertama mereka pada tahun 1986]]. Hasilnya adalah kapur bagi gabungan BN. PAS mencatatkan keputusan pilihan raya terburuk, mengekalkan hanya satu kerusi di Parlimen. PAS, dalam pemulihan daripada kekalahan itu, tidak mempunyai pilihan selain untuk mengundurkan diri dari Islamisme garis keras dan meneruskan kursus sederhana.<ref>{{Harvnb|Liow|2009|p=41}}</ref> Menjelang tahun 1989, Yusof telah menjadi terlalu sakit untuk kekal sebagai Presiden PAS, dan digantikan oleh timbalannya, [[Fadzil Noor]], ahli puak ulama yang kini menguasai parti itu.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=140–141}}</ref> === Kebangkitan pada 1990-an (Gelombang Hijau) === [[Fail:Nik Aziz Kelantan.jpg|kanan|thumb|[[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] menjadi Menteri Besar (Kelantan) Kelantan pada tahun 1990, dan kekal dalam jawatan selama 23 tahun.]] Walaupun tidak meninggalkan komitmen ideologi PAS terhadap penubuhan sebuah negara Islam, Fadzil Noor menyederhanakan retorik parti itu. Beliau juga menetapkan tentang keahlian parti dengan profesional muda bandar dalam usaha untuk mempelbagaikan pangkat kepimpinan selain ilmuwan agama.<ref name="Chin Tong 2007" /> Tahun 1990 juga melihat PAS terlibat dalam pergerakan Islamis antarabangsa. [[Abdul Hadi Awang]] menjadi aktif dalam beberapa pertubuhan dan perwakilan Islam antarabangsa, dan parti Islam di luar negara menghantar delegasi ke Malaysia untuk menghormati PAS.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=154}}</ref> Ujian ppilihan raya pertama di bawah presiden Fadzil adalah [[Pilihan raya umum Malaysia 1990|pilihan raya 1990]], yang terjadi di tengah-tengah perpecahan dalaman UMNO yang mana parti pembangkang Semangat 46 telah dibentuk. PAS menyertai [[Semangat 46]] dan dua lagi parti Melayu dalam [[Angkatan Perpaduan Ummah]], dan memenangi tujuh kerusi Parlimen. Gabungan baru menewaskan BN di Kelantan, memenangi semua kerusi Dewan Undangan Negeri. [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]], seorang ulama yang memainkan peranan utama dalam pengambilalihan parti pada tahun 1982, menjadi Menteri Besar Kelantan, dan kekal dalam kedudukan sehingga persaraannya pada tahun 2013.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=143–144}}</ref> Salah satu tindakan pertama kerajaan pimpinan PAS di Kelantan adalah untuk memperkenalkan [[hudud]], sistem hukuman jenayah bagi kesalahan Islam tertentu. Tindakan itu ditinggalkan seketika setelah jelas bahawa undang-undang tersebut tidak dapat dikuatkuasakan ekoran percanggahan dengan kerajaan persekutuan.<ref>{{Harvnb|Stark|2004}}</ref> PAS mengekalkan tujuh kerusi Parlimen dan kerajaan Kelantan pada [[Pilihan raya umum Malaysia 1995|pilihan raya 1995]] sementara semua parti pembangkang lain kalah.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=153–154}}</ref> Pada [[Pilihan raya umum Malaysia 1999|pilihan raya akan datang]], pada tahun 1999, keadaan luar PAS telah mengubah nasibnya dengan lebih baik. Krisis kewangan Asia 1997 membahagikan kerajaan [[Barisan Nasional|BN]] antara penyokong Perdana Menteri, [[Mahathir Mohamad]], dan timbalannya, [[Anwar Ibrahim]]. Pemecatan Anwar pada tahun 1998 menimbulkan pembangkang yang meluas, yang mana PAS memaksimumkan lebih daripada mana-mana pihak pembangkang yang lain. Parti itu menjalankan kempen canggih untuk pilihan raya 1999, memanfaatkan internet untuk memintas sekatan terhadap penerbitan cetak dan menguruskan untuk menarik pengundi profesional bandar sambil mengekalkan asas sokongan luar bandar tradisionalnya. Buat pertama kalinya, PAS menyertai [[Parti Tindakan Demokratik]] dalam gabungan [[Barisan Alternatif]]-yang juga termasuk parti baru Anwar Ibrahim, [[Parti Keadilan Nasional]]. Hasilnya adalah yang terbaik PAS sebelum ini. Parti itu mengambil 27 daripada 192 kerusi parlimen dan memenangi kemenangan di peringkat negeri di Kelantan dan Terengganu.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=155–159}}</ref> === PAS di abad ke-21 === Pemergian [[Fadzil Mohd Noor|Fadzil Noor]] pada tahun 2002, dan penggantiannya oleh ulama konservatif [[Abdul Hadi Awang]], bertepatan dengan tempoh pembahagian dalam parti antara pemimpin muda dan profesionalnya, yang berusaha menjadikan ideologi Islam PAS lebih menarik untuk mengetengahkan Malaysia, dan konservatif, dan umumnya lebih tua, ulama. Parti itu tidak dapat mendamaikan pandangan kedua puak itu dengan definisi yang jelas tentang "negara Islam" yang platformnya dibayangkan.<ref name="Chin Tong 2007" /> PAS sebelum ini pernah melancarkan [[Dokumen Negara Islam]]<ref>{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/64918758/Dokumen-Negara-Islam-PAS-2003|title=Dokumen Negara Islam PAS (2003)|date=14 September 2011|website=Scribd|url-status=live|access-date=12 Julai 2021}}</ref> pada 12 November 2003 yang digunakan sebagai teras kepada manifesto parti itu untuk PRU ke-11 pada tahun 2004. Perdebatan itu sendiri menyebabkan DAP berpisah daripada gabungan [[Barisan Alternatif|Barisan Alternatif;]] sebagai parti sekular dengan asas sokongan etnik China, ia tidak dapat menyokong wawasan sebuah negara Islam yang disebarkan oleh konservatif PAS. PAS juga mendapati dirinya kehilangan sokongan Melayu berikutan penggantian Mahathir sebagai Perdana Menteri dengan Abdullah Ahmad Badawi, seorang Muslim yang popular dan sederhana, dan selepas kebimbangan [[Serangan 11 September|11 September]] di kalangan pengundi mengenai Islam radikal di Asia Tenggara.<ref>{{Harvnb|Function|2006|pp=139–144}}</ref> Sekiranya pilihan raya 1999 telah menjadi kawasan puncak parti, [[Pilihan raya umum Malaysia 2004|pengundian 2004]] merupakan salah satu titik terendah dalam sejarahnya. Dalam Parlimen yang diperluaskan, PAS dikurangkan kepada tujuh kerusi. Abdul Hadi bukan sahaja kehilangan kerusi parlimen tetapi melihat kerajaan yang dipimpinnya di Terengganu dibuang dari jawatan selepas satu penggal.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=176–177}}</ref> Sambutan PAS ke pilihan raya 2004, seperti sambutan terhadap kebocoran 1986 yang sama, adalah meninggalkan imej garis keras yang menyumbang kepada kekalahannya. Setakat ini, sayap profesional bandar keahlian parti, yang dibawa ke parti oleh Fadzil Noor pada tahun 1990-an, sudah bersedia untuk bertanggungjawab. Walaupun presiden Abdul Hadi tidak berada di bawah ancaman, puak sederhana, yang dikenali sebagai "Erdogans" selepas pemimpin Islam Turki moderat, [[Recep Tayyip Erdogan]], menganggotai ahli-ahlinya mengundi ke jawatan utama lain dalam perhimpunan agung 2005.<ref name="Chin Tong 2007" /><ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=178}}</ref> PAS kini dapat menyerang kerajaan [[Abdullah bin Ahmad Badawi|Abdullah Ahmad Badawi]] dari kedua-dua kanan dan kiri: di satu pihak, ia mengkritik promosi Abdullah [[Islam Hadhari]] sebagai versi Islam yang disiram; Di pihak yang lain, ia menyerang kerajaan untuk rekod hak asasi manusia dan mempromosikan penyebab keadilan sosial dan ekonomi, termasuk untuk orang bukan Islam. Parti itu juga memanfaatkan pertumbuhan internet dan media sosial di Malaysia untuk memintas media massa pro-kerajaan.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=187–188}}</ref> === Era Pakatan Rakyat dan Gagasan Sejahtera=== Menjelang [[Pilihan raya umum Malaysia 2008|pemilihan 2008]], PAS menyertai [[DAP]] dan [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) dalam gabungan baru, [[Pakatan Rakyat]]. Gabungan itu menyerahkan keputusan pilihan raya Barisan Nasional yang paling buruk. Barisan Nasional kehilangan majoriti dua pertiga di Dewan Perwakilan, melumpuhkannya daripada meluluskan pindaan perlembagaan tanpa sokongan pembangkang. PAS memenangi 23 kerusi; Pakatan Rakyat memenangi 82. Di peringkat negeri, kerajaan [[Barisan Nasional]] yang berusia puluhan tahun jatuh di [[Kedah]], [[Perak]] dan [[Selangor]]. PAS kini memerintah Kedah dan Kelantan (masing-masing dipimpin oleh [[Azizan Abdul Razak]] dan [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]]) dan membekalkan [[Menteri Besar Perak]] ([[Nizar Jamaludin|Nizar Jamaluddin]]) dalam kerajaan campuran Pakatan Rakyat.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=188–192}}</ref> Sebuah seminar bagi memperkasakan parti dianjurkan pada November 2009 bagi memperkukuh kedudukan parti dalam kerjasama dengan Pakatan Rakyat<ref>{{Cite web|url=https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2009/10/29/tiada-egm-pas-ganti-dengan-seminar|title=Tiada EGM, PAS ganti dengan seminar|last=ARIFFUDDIN ISHAK|date=29 Oktober 2009|website=mStar|url-status=live|access-date=12 Julai 2021}}</ref>. PAS menjadikan kerjasama dengan sebuah parti politik baharu, [[Ikatan|Parti Ikatan Bangsa Malaysia]] (IKATAN) untuk membawa suara rakyat lebih berkesan selepas Pakatan Rakyat dianggap telah terbubar<ref name=":2" /> ekoran keluarnya DAP daripada gabungan tersebut. Walau bagaimanapun, hubungan kerjasama politik antara [[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] kekal sehingga pada 11 Mei 2017, hubungan kerjasama PAS dan PKR terputus<ref name=":3" />. Bagi menghadapi [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan raya Umum Malaysia 2018]], PAS menubuhkan sebuah gabungan kerjasama baharu, [[Gagasan Sejahtera]] bersama-sama [[Parti Ikatan Bangsa Malaysia|IKATAN]] dan [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia|BERJASA]]. Buat pertama kali dalam sejarah penubuhan PAS bahawa parti tersebut bertanding melebihi 70 kerusi Parlimen iaitu 158 kerusi Parlimen ke arah pembentukan Kerajaan Teknokrat ataupun mereka akan menyertai kerajaan campuran selepas pilihan raya jika gagal memenangi majoriti mudah 112 kerusi Parlimen<ref name=":6">{{Cite journal|last=Junaidi Awang Besar|first=|year=2019|title=Perubahan politik dalam pilihan raya umum (PRU) ke-14, 2018 di Malaysia|url=https://doi.org/10.17576/geo-2019-1504-16|journal=GEOGRAFIA Online|volume=15|issue=4|pages=220-232|issn=2682-7727|via=Penerbit UKM}}</ref>. Mereka juga memperkenalkan Budaya Politik Matang dan Sejahtera (BPMS) dan Wawasan Induk Negara Sejahtera (WINS). Selepas berakhirnya pilihan raya 2018, PAS kekal di Kelantan dan berjaya menawan Terengganu daripada BN, dan menang di 18 kerusi [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] (penguasaan 16.9 peratus)<ref name=":6" />. Faktor kemenangan PAS di Pantai Timur adalah berdasarkan beberapa perkara berikut<ref>{{Cite book|title=Tsunami hijau Pantai Timur PRU-14: Gelombang PAS atau gelombang rakyat?|last=Mazlan Ali|first=|publisher=Forum Pasca PRU14: Gelombang Rakyat|year=Jun 2018|isbn=|location=Shah Alam.|pages=}}</ref> iaitu 1) Ciri-ciri politik Terengganu, 2) Doktrin agama dan ideologi, 3) Isu nasional kelemahan polisi [[Mohd Najib bin Abdul Razak|Najib Razak]], 4) Peranan Tun Dr. Mahathir Mohamad, 5) Kebangkitan orang muda, 6) Kekuatan jentera, dan 7) Dilema/krisis UMNO. ===Penyertaan Himpunan Anti-ICERD 2018=== Pada tahun 2018, menyusul pengumuman Perdana Menteri ketika itu, Mahathir Mohamad, mengenai keputusan Kabinet Ketujuh Mahathir untuk "meluluskan semua instrumen inti PBB yang masih belum diratifikasi yang berkaitan dengan perlindungan hak asasi manusia", termasuk Konvensyen Antarabangsa Mengenai Penghapusan Segala Bentuk Diskriminasi Kaum (ICERD) dan lima konvensyen sebelum ini yang belum diratifikasi di Majlis Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, UMNO, PAS serta pelbagai pertubuhan bukan kerajaan telah menganjurkan Perhimpunan Anti-ICERD di Dataran Merdeka, Kuala Lumpur untuk membantah ratifikasi konvensyen antarabangsa yang berkaitan, disebabkan oleh persepsi mereka bahawa instrumen hak asasi manusia ini bertentangan dengan kedudukan istimewa Melayu, Bumiputera, dan Islam dalam negara ini; yang kesemuanya tercatat dalam Perlembagaan Malaysia.<ref name="malaysiakini">{{cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/452368|title=PAS and Umno to hold anti-Icerd rally in KL on Dec 8 - Malaysiakini|date=17 November 2018 |publisher=Malaysiakini|access-date=17 November 2018}}</ref><ref name="notratify">{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/11/24/govt-not-ratifying-icerd-we-will-continue-to-defend-federal-constitution-says-pms-office/|title=Govt not ratifying ICERD - The Star Online|work=The Star Online|access-date=24 November 2018}}</ref> === Era Muafakat Nasional dan Perikatan Nasional === PAS bekerjasama dengan musuh tradisinya, UMNO di bawah semangat 'perpaduan ummah' dan menggagaskan permuafakatan bernama [[Muafakat Nasional]] yang dimeterai pada 14 September 2019<ref name=":4" />. PAS juga turut menjalinkan kerjasama dengan [[Kongres India Malaysia]] (MIC)<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|url=https://harakahdaily.net/index.php/2019/03/28/kerjasama-pas-mic-seperti-satu-keluarga/|title=Kerjasama PAS-MIC seperti satu keluarga|last=|first=|date=28 Mac 2019|website=HarakahDaily|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326234933/https://harakahdaily.net/index.php/2019/03/28/kerjasama-pas-mic-seperti-satu-keluarga/|archive-date=27 Mac 2020|access-date=27 Mac 2020}}</ref>. [[Krisis politik Malaysia 2020|Konflik politik]] di Malaysia berlaku ekoran peletakan jawatan Perdana Menteri, Tun Dr Mahathir Mohamad pada Februari 2020 menjadikan PAS mengambil tindakan bersama-sama dengan beberapa parti politik yang lain iaitu [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]], [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (PPBM), [[Kongres India Malaysia]] (MIC), [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), [[Gabungan Parti Sarawak]] (GPS) dan lain-lain telah membentuk kerajaan bagi Malaysia dengan nama tidak rasmi, [[Perikatan Nasional]] (PN)<ref name=":0" /><ref name=":1" />. [[Kabinet Malaysia 2020|Kerajaan PN]] di bawah kepimpinan [[Muhyiddin Yassin]] sebagai Perdana Menteri telah melantik 3 orang Ahli Parlimen PAS sebagai Menteri Penuh dan 5 orang sebagai Timbalan Menteri<ref>Rohaniza Idris [https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663602/tiga-wakil-pas-dilantik-menteri-lima-lagi-timbalan-menteri Tiga wakil PAS dilantik menteri, lima lagi timbalan menteri] Berita Harian</ref>. Pada pertengahan 2020 juga, telah berlakunya [[Kemelut politik Kedah 2020|kemelut politik di Kedah]] yang menatijahkan pertukaran kerajaan negeri kepada PAS<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/05/689732/sanusi-menteri-besar-kedah-ke-14|title=Sanusi Menteri Besar Kedah Ke-14|last=M Hifzuddin Ikhsan; Nooazura Abdul Rahman dan Nor Farhani Che Ad|first=|date=17 Mei 2020|newspaper=Berita Harian|access-date=18 Mei 2020}}</ref>. ===Insiden Perarakan Militia=== Pada 19 Februari 2023, polis Terengganu mengumumkan bahawa mereka sedang menyiasat perarakan kontroversi yang dianjurkan oleh kumpulan PAS Youth tempatan untuk menentukan jika ada sebarang kesalahan yang dilakukan. Walaupun polis telah diberitahu tentang perarakan tersebut, mereka tidak menyedari kehadiran senjata tiruan yang dibawa oleh beberapa penyokong, menyebabkan kebimbangan di kalangan kumpulan tertentu. Ketua polis, DCP Datuk Rohaimi Md Isa, menyatakan bahawa siasatan awal akan dijalankan untuk mengenal pasti sebarang kesalahan yang mungkin berlaku semasa program tersebut, dengan tindakan yang sewajarnya akan diambil selepas itu. Gambar-gambar media sosial menunjukkan ahli-ahli PAS Youth Terengganu berpakaian seperti pejuang perang Islam medieval dan membawa pedang, tombak, dan perisai palsu. Acara tersebut dilaporkan sebagai sebahagian daripada perhimpunan dua hari oleh PAS Youth yang dikenali sebagai "Himpunan Pemuda Islam Terengganu" (Himpit) yang diadakan di sebuah resort di Setiu, Terengganu. Menteri Hal Ehwal Agama, Datuk Dr. Mohd Na'im Mokhtar mengkritik perarakan tersebut, menyatakan bahawa ia melambangkan imej Islam yang tidak sesuai dan menekankan kepentingan mempromosikan keamanan dan perpaduan dalam masyarakat. Beliau juga meminta pihak berkuasa menyiasat sebarang pelanggaran undang-undang yang mungkin berlaku. Gambar-gambar di media sosial juga menunjukkan sebuah trak pikap yang membawa pedang palsu yang besar, dengan belia berpakaian seperti askar militan berdiri di bahagian belakang ketika ia bergerak.<ref>{{cite news |title=Terengganu police investigating PAS Youth's controversial parade |newspaper=The Star |date=February 19, 2023 |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/02/19/terengganu-police-investigating-pas-youths-controversial-parade}}</ref><ref>{{cite news |title=PAS militia cosplay: PAS thanks police for clarification |newspaper=New Straits Times (NST) |date=February 19, 2023 |url=https://www.nst.com.my/news/crime-courts/2023/02/882024/pas-militia-cosplay-pas-thanks-police-clarification}}</ref> ===Sokongan terhadap Taliban=== Selepas Taliban mengambil alih Kabul pada tahun 2021 dan menjalankan teokrasi Islam semula di Afghanistan, pengerusi jawatankuasa hal ehwal antarabangsa dan hubungan luar PAS, Muhammad Khalil Abdul Hadi (juga anak kepada Presiden PAS semasa), mengucapkan tahniah kepada kumpulan militan Islam tersebut atas "kejayaan mencapai kemenangan bagi negara mereka" melalui Twitter dan Facebook, menyatakan pembebasannya dari kuasa Barat.<ref>{{Cite web |last=Abdul Hadi |first=Muhammad Khalil |date=2021-08-18 |title=Tahniah kepada rakyat Afghanistan |trans-title=Congratulations to the people of Afghanistan |url=https://harakahdaily.net/index.php/2021/08/18/tahniah-kepada-rakyat-afghanistan/ |access-date=2022-04-29 |website=HarakahDaily |language=ms}}</ref> Pada bulan Ogos 2021, Khalil juga menyatakan bahawa Taliban telah menjadi lebih moderat, dengan sewenang-wenangnya mendakwa hak wanita (termasuk kebebasan wanita bergerak) dan peluang untuk wanita di tempat kerja tetap terpelihara.<ref>{{Cite web |last=Abdul Hadi |first=Muhammad Khalil |date=2021-08-20 |title=Imej sederhana Taliban mulai diterima rakyat |trans-title=The moderate image of the Taliban is starting to be accepted by the people |url=https://harakahdaily.net/index.php/2021/08/20/imej-sederhana-taliban-mulai-diterima-rakyat/ |access-date=2022-04-29 |website=HarakahDaily |language=ms}}</ref> Komen yang tidak berasas itu dikutuk secara meluas oleh ramai pengguna media sosial Malaysia, dan catatan pro-Taliban Muhammad Khalil Abdul Hadi di Facebook dan Twitter telah diturunkan sebagai tindak balas.<ref name="malaysiakini.com">{{cite web |title=Hadi: Taliban has changed, don't believe Western media |url=https://www.malaysiakini.com/news/588586 |website=MalaysiaKini |date=25 August 2021 |access-date=5 October 2021}}</ref><ref name="berita.pas.org.my">{{cite web |last1=Awang |first1=Abdul Hadi |title=Taliban yang beristiqamah dan berubah |url=https://berita.pas.org.my/taliban-yang-beristiqamah-dan-berubah/ |website=Berita PAS |access-date=5 October 2021}}</ref> Pada Mac 2022, banyak laporan berita bebas menunjukkan bahawa wanita dan gadis di Afghanistan telah dilucutkan (dengan dekri daripada Taliban) daripada keupayaan mereka untuk bekerja, belajar atau bergerak bebas di dalam negara.<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Ruchi |title=Shrinking public space for Afghan women as Taliban expands curbs |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/4/6/are-the-taliban-returning-to-their-harshest-ruling |access-date=2022-04-29 |website=[[Al Jazeera English]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Afghanistan: Taliban Deprive Women of Livelihoods, Identity |url=https://www.hrw.org/news/2022/01/18/afghanistan-taliban-deprive-women-livelihoods-identity |access-date=2022-04-29 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Speri |first=Alice |title=Women and Journalists Are Targets of Violence in Taliban-Ruled Afghanistan, Report Says |url=https://theintercept.com/2022/04/14/afghanistan-taliban-violence-women-journalists/ |access-date=2022-04-29 |website=[[The Intercept]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Najafizada |first=Eltaf |date=2021-12-01 |title=A Taliban ban on women in the workforce can cost economy $1bn |url=https://www.aljazeera.com/economy/2021/12/1/talibans-ban-on-women-in-the-workforce-can-cost-economy-1bn |access-date=2022-04-29 |website=[[Bloomberg News]] |language=en}}</ref> Pada bulan Oktober 2021, pemimpin sayap belia PAS, Khairil Nizam Khirudin, mencadangkan hubungan yang lebih rapat antara PAS dan Taliban. Beliau menyatakan bahawa jika China mampu membina hubungan dengan Taliban, Malaysia juga sepatutnya berbuat demikian.<ref>[https://www.malaymail.com/news/malaysia/2021/10/31/pas-youth-seeks-closer-ties-with-taliban-led-afghanistan-asks-if-communist/2017301 PAS Youth seeks closer ties with Taliban-led Afghanistan, asks if ‘communist China’ can, why not ‘Muslim Malaysia’], The Malay Mail</ref> Pada bulan Februari 2022, Presiden PAS, Abdul Hadi Awang, tanpa bukti mendakwa bahawa pelbagai media adalah anti-Islam dan memfitnah Taliban, kerana menurutnya, media tersebut membuat tuduhan yang tidak dapat disahkan bahawa Taliban menafikan hak pendidikan bagi perempuan dan gadis.<ref>{{Cite web |last=Awang |first=Abdul Hadi |date=2022-02-11 |title=Mengapa Afghanistan ditakuti, Israel dinormalisasi |trans-title=Why Afghanistan is feared, Israel is normalized |url=https://harakahdaily.net/index.php/2022/02/11/mengapa-afghanistan-ditakuti-israel-dinormalisasi/ |access-date=2022-04-29 |website=HarakahDaily |language=ms}}</ref> Walau bagaimanapun, pada Mac 2022, banyak laporan berita yang jelas menunjukkan bahawa Taliban menghalang kanak-kanak perempuan daripada menghadiri sekolah menengah di seluruh sistem pendidikan Afghanistan, menghasilkan kecaman yang meluas di tengah-tengah bantahan global..<ref>{{Cite web |date=2022-03-23 |title=Taliban's backtracking on girls' education, 'deeply damaging' |url=https://news.un.org/en/story/2022/03/1114482 |access-date=2022-04-29 |website=UN News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-03-23 |title=Afghanistan: Taliban backtrack on reopening high schools for girls |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60845540 |access-date=2022-04-29}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-23 |title=Taliban decide against opening schools to girls in Afghanistan beyond age of 11 |url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/23/girls-in-afghanistan-school-taliban |access-date=2022-04-29 |website=[[The Guardian]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Taliban reverses decision, barring Afghan girls from attending school beyond 6th grade |language=en |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2022/03/23/1088202759/taliban-afghanistan-girls-school |access-date=2022-04-29}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gannon |first=Kathy |date=2022-03-24 |title=Taliban Break Promise on Higher Education for Afghan Girls |url=https://thediplomat.com/2022/03/taliban-break-promise-on-higher-education-for-afghan-girls/ |access-date=2022-04-29 |website=[[The Diplomat]] |language=en-US}}</ref> ===Kritikan bahasa Inggeris=== Presiden PAS [[Hadi Awang|Abdul Hadi Awang]] mendakwa bahawa orang yang memperjuangkan bahasa Inggeris untuk diajar di Malaysia "terperangkap dalam pemikiran penjajah". Menjelaskan perkara ini, beliau berkata rakyat Malaysia seumpama itu seolah-olah malu untuk menggunakan bahasa kebangsaan mereka (Melayu) dan lebih mementingkan bahasa Inggeris. Dalam akhbar parti PAS Harakah Hadi menulis artikel bertajuk "Abaikan suara-suara mengigau yang cuba mengurangkan kepentingan bahasa Melayu" di mana di dalamnya dia menyatakan bahawa penyokong sebegini "berlagak seperti hamba kepada bekas tuan penjajah walaupun telah dibebaskan. daripada cengkaman mereka". Selain itu dalam artikel yang sama beliau seterusnya berkata bahawa "iklan di kedai dan pasar serta nama bandar dan jalan dinamakan dalam bahasa Inggeris walaupun majoriti penonton sasarannya tidak tahu bahasa Inggeris, pada masa yang sama, mereka tidak kisah sama ada penonton mereka terdiri daripada rakyat Malaysia yang tidak tahu bahasa Inggeris”.<ref>{{cite web |url =https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/07/03/those-who-prefer-english-are-trapped-in-colonial-mindset-says-pas|title = Those who prefer English are trapped in a colonial mindset, says PAS |date =3 July 2022 }}</ref><ref>{{cite web |url =https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/07/03/those-pushing-for-english-stuck-in-colonial-mindset-says-hadi/|title =Those pushing for English stuck in colonial mindset, says Hadi|date =3 July 2022}}</ref><ref>{{cite web |url =https://worldofbuzz.com/msians-who-prioritize-english-language-are-stuck-in-colonial-mindset-according-to-pas-president/|title =M'sians Who Prioritize English Language Are Stuck In Colonial Mindset, According To PAS President|date = 6 July 2022}}</ref> === Pindaan Undang-undang Syariah Kelantan yang tidak berperlembagaan === Sisters in Islam telah mengkritik PAS kerana tidak berperlembagaan enakmen Syariah mengenai kemas kini undang-undang syariah kanun keseksaan Kelantan termasuk: *cuba keluar Islam *penyelewengan ajaran Islam *tidak menghormati bulan Ramadhan *memusnahkan rumah ibadat *derhaka kepada ibu bapa *melukis tatu *menjalani pembedahan plastik. Ini telah mencetuskan satu lagi kontroversi di mana hukuman itu termasuk penjara tidak lebih tiga tahun dan denda sehingga RM5,000 atau enam sebatan, dan hukuman itu dikategorikan di bawah ta'zir (jenayah dengan hukuman mengikut budi bicara) dan bukan di bawah hudud (Kanun Keseksaan Islam).<ref>{{cite web |url = https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/11/02/new-syariah-laws-in-kelantan-include-forbidding-sexual-intercourse-with-corpses |title = Kelantan's new syariah laws criminalizes tattooing and plastic surgery|date= 2 November 2021 |work =[[The Star (Malaysia)|The Star]]}}</ref><ref>{{cite web |url =https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2021/11/02/sisters-in-islam-questions-kelantan-shariah-enactment/ |title =Sisters in Islam questions Kelantan Shariah enactment |date = 2 November 2021}}</ref> ===Pernyataan Kontroversial tentang Sultan Selangor=== {{blockquote|''Hebatnya Sultan Kedah ni, bukan main-main. Sultan takkan pilih Menteri Besar yang tidak layak macam Amir tu. Inci pun tak berapa cukup.''}} {{small|Terjemahan: Betapa hebatnya Sultan Kedah ini, bukan sembarang orang. Bisa Anda bayangkan, Sultan yang hebat seperti itu tidak akan memilih Menteri Besar yang tidak layak seperti Amir. Dia tidak pantas untuk tugas tersebut.}} Pada malam 11 Julai 2023, semasa berlangsungnya satu perbincangan politik di Selayang, sebuah bandar di Daerah Gombak, Selangor untuk Pilihan Raya Negeri Malaysia 2023 yang akan datang, Sanusi telah didakwa menghina dan membuat perbandingan antara Sultan-sultan Kedah dan Selangor, dan menyatakan bahawa penguasa Kedah tidak akan menunjuk Amirudin Shari sebagai Menteri Besar. Kenyataannya telah menimbulkan kemarahan di seluruh negara, terutama di kalangan penduduk Selangor, kerana Institusi Diraja Melayu harus dihormati sepertimana yang dinyatakan dalam Rukun Negara kedua. Ini kerana Sultan-sultan Malaysia memainkan peranan yang utamanya bersifat seremonial, termasuk menjadi penjaga Islam dalam negara yang majoritinya beragama Islam dan mereka dihormati dengan sangat.<ref>{{Cite news |last=Reuters |date=2023-07-18 |title=Malaysia menuduh ketua pembangkang dengan hasutan berhubung kenyataan tentang kesultanan |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/malaysia-charges-opposition-leader-with-sedition-over-remarks-royalty-2023-07-18/ |access-date=2023-07-18}}</ref> Sanusi membuat perbandingan antara Sultan Kedah (Al-Aminul Karim Sultan Sallehuddin Sultan Badlishah) dan Sultan Selangor (Sultan Sharafuddin Idris Shah) dalam pemilihan Amirudin sebagai Menteri Besar pada tahun 2018 selepas kemenangan luar biasa Pakatan Harapan dalam Pilihan Raya Umum ke-14 yang dia gambarkan dalam dialek Utara Kedah sebagai 'Cokia' (tidak layak atau tidak berguna) dan menjatuhkan martabatnya dengan menyatakan 'Inci Pun Tak Berapa Nak Cukup' (tidak sesuai untuk tugas). Berikutan kenyataannya tersebut, pelbagai laporan polis telah dibuat dan juga wakil-wakil bagi pihak Sultan Selangor, Majlis Diraja Selangor, telah mengambil tindakan undang-undang untuk menganggap perkara ini serius. Datuk Emran Abdul Kadir, salah seorang anggotanya, menyatakan bahawa Sanusi harus segera meminta maaf atas tuduhannya terhadap prerogatif Sultan. Beberapa tokoh lain yang mengkritik Sanusi termasuk Hashim Jasin, Pemimpin Rohani PAS yang mengingatkan Sanusi untuk menjaga mulutnya. Sebaliknya, Mantan Menteri Kesihatan, Khairy Jamaluddin menyatakan bahawa menjaga mulutnya tidak akan mengubah imej gung-ho-nya. Setelah itu, Presiden UMNO, Ahmad Zahid Hamidi, memberitahu penduduk Kedah agar jangan memilih 'Joker' seperti yang dimaksudkan oleh Sanusi dalam pilihan raya negeri yang akan datang. Selanjutnya, Menteri Komunikasi dan Multimedia, Fahmi Fadzil mengutuk dugaan penghinaan Sanusi terhadap Sultan Selangor dan memperingatkannya tentang akibat yang akan dihadapinya. Begitu juga dengan Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri, Saifuddin Nasution Ismail yang memberitahu media bahawa isu-isu berkaitan dengan 3R (Bangsa, Agama, dan Kesultanan) mempunyai akibat negatif yang harus dipertanggungjawabkan oleh Sanusi dan kerajaan mempunyai banyak perkara lain yang perlu dilakukan selain melarang akaun TikTok miliknya. Selepas banyak kritikan, pada 14 Julai 2023, Sanusi mengeluarkan kenyataan maaf secara rasmi kepada Sultan dan memberitahu media bahawa kata-katanya telah diambil dari konteks asal. Sanusi juga mengesahkan bahawa dia telah memberikan kenyataan kepada polis untuk menyiasat laporan yang difailkan oleh Pemuda PKR dan parti-parti politik lain. Beliau diberitahu oleh Pejabat Diraja Selangor bahawa Sultan telah membalas suratnya, tetapi dia enggan mendedahkan kandungan surat balasan itu kerana menghormati kemuliaan Institusi Diraja Selangor.<ref>{{Cite web |last=Povera |first=Adib |date=15 Julai 2023 |title=Sanusi Meminta Maaf Kepada Sultan Selangor |url=https://www.nst.com.my/news/politics/2023/07/931187/sanusi-apologises-sultan-selangor |website=News Straits Times}}</ref> Sebagai respon, Menteri Besar, Amiruddin Shari, sangat marah dengan kenyataan tersebut dan menyatakan bahawa Sanusi harus bertanggungjawab atas komen-komen itu dan harus bertindak dengan lebih bertanggungjawab sesuai dengan kedudukannya. Dia mendesak Sanusi untuk belajar daripadanya tentang cara membangunkan Kedah dan berhenti berbohong kepada pengundi dan rakyat. Dia juga menyoroti tentang permohonan maaf Sanusi yang dia anggap bermakna dan mengingatkan rakyat Malaysia untuk memberi tumpuan kepada fakta dan data untuk membantu membangunkan negeri-negeri dan negara masing-masing. Pada 17 Julai 2023, Komisioner PAS Selangor, Ahmad Yunus Hairi, dan Ketua Polis Selangor, Dato Hussein Omar Khan, telah berjumpa dengan Sultan Sharafuddin untuk membincangkan perkara ini. Oleh itu, Pejabat Diraja Selangor telah membuat Dekri Diraja bahawa 'isu ini masih belum terselesaikan'. Walaupun adanya penjelasan dan permohonan maaf, Sanusi ditahan dan diambil tahanan oleh Polis Diraja Malaysia (PDRM) pada awal pagi 18 Julai 2023 selepas Mesyuarat Majlis Tertinggi Perikatan Nasional yang diadakan di ibu pejabat mereka di Solaris Dutamas, Segambut, Kuala Lumpur.<ref>{{Cite news |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Ditahan di Mont Kiara Pagi Awal |work=News Straits Times |url=https://www.nst.com.my/news/crime-courts/2023/07/932039/sanusi-arrested-mont-kiara-early-morning}}</ref> Harian Metro melaporkan bahawa Sanusi ditangkap di bilik hotelnya di Mont Kiara oleh 20 pegawai daripada Bahagian Penyiasatan Jenayah Kelasifkasi (USJT) dan Bahagian Anti-Vice, Gambling, dan Secret Societies Bukit Aman (D7). Mereka menyuruhnya keluar dari biliknya dan membawanya ke Ibu Pejabat Polis Daerah Gombak (IPD) dengan menggunakan Toyota Fortuner. Dia diiringi dengan kenderaan Bahagian Penyiasatan Jenayah Negeri Selangor PDRM.<ref>{{Cite web |last=Nawawi |first=Muhaamad Hafis |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Ditahan Polis |url=https://www.hmetro.com.my/utama/2023/07/988896/sanusi-ditahan-polis |website=Harian Metro}}</ref> Menurut The Star, Setiausaha Politiknya, Hilmi Abd Wahab, mengatakan bahawa Sanusi melihat dua orang lelaki berpakaian gelap berdiri di pintu keluar kecemasan. Selepas beberapa minit, semakin banyak lelaki berpakaian seragam muncul, dan akhirnya, pada pukul 2.30 pagi, sebanyak 20 orang anggota polis dikatakan berdiri di luar bilik hotelnya. Dia diberitahu bahawa Sanusi ditahan di bawah Seksyen 4(1)(a) (Akta 15) Akta Hasutan yang mana dia perlu menghadiri prosiding undang-undang di Mahkamah Sesyen Selayang. Ini telah disahkan oleh Ketua Polis Negara (IGP) PDRM, Razarudin Husain, kerana kertas siasatan tentang 3R telah dihantar kepada Peguam Negara Malaysia. Dalam kertas siasatan itu turut disertakan mantan Perdana Menteri, Tun Dr Mahathir Mohamad, Presiden PAS, Abdul Hadi Awang, dan mantan Menteri Kewangan, Lim Guan Eng. Razarudin juga menyatakan bahawa Sanusi enggan menjawab panggilan telefon yang menyebabkan dia ditahan secara tiba-tiba. Oleh itu, ini merupakan satu kesalahan yang boleh dituntut kerana laporan itu difailkan oleh Majlis Diraja Selangor yang melibatkan Agong dan Sultan Selangor. Razarudin juga menegaskan bahawa isu 3R ini adalah perkara serius kerana kes Sanusi boleh menyebabkan penghinaan terhadap semua Raja Melayu yang lain. Kemudian, pada pagi harinya, dia dilihat berada di Mahkamah Sesyen Selayang pada pukul 8:55 pagi. Namun, Astro Awani semasa siaran langsung melaporkan bahawa dia masuk ke mahkamah melalui pintu belakang dengan tujuan mengelakkan media.<ref>{{Cite web |title=Sanusi tiba di mahkamah, masuk ikut 'pintu belakang' |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/sanusi-tiba-di-mahkamah-masuk-ikut-pintu-belakang-428594?amp=1 |access-date=2023-07-18 |website=www.astroawani.com}}</ref> Menurut Free Malaysia Today, Sanusi yang telah kehilangan maruah, menafikan dua tuduhan, kedua-duanya tertakluk di bawah Seksyen 4(1)(a) (Akta 15) Akta Hasutan 1948 di dua mahkamah berasingan. Hakim bagi kes itu ialah Nor Rajiah Mat Zin dan Osman Affendi Mohd Shalleh.<ref>{{Cite web |last=Asyraf |first=Faisal |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Charged With Making Seditious Remark Against Selangor Ruler |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2023/07/18/sanusi-charged-with-making-seditious-remark-against-selangor-ruler/ |website=Free Malaysia Today}}</ref> Peruntukan ini membawa hukuman sehingga RM5,000 denda, tiga tahun penjara, atau kedua-duanya bagi pelanggaran kali pertama. Dia didakwa melakukan kesalahan tersebut di Simpang Empat, Taman Selayang Mutiara, Gombak, Selangor pada 11 Julai. Tuduhan kedua yang dihadapi adalah berkaitan dengan kenyataan yang dibuatnya yang "cenderung menimbulkan ketidakloyalan terhadap Raja-Raja". Dia didakwa melakukan kesalahan yang sama di tempat dan waktu yang sama untuk tuduhan ini. Dia dibenarkan jaminan sebanyak RM5,000 untuk kedua-dua tuduhan tersebut, dan kedua-dua mahkamah tersebut telah mengeluarkan perintah larangan ke atas Sanusi untuk menghentikannya daripada membuat sebarang komen tentang kes tersebut.<ref>{{Cite web |last=Wan Xiang |first=Yap |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Pleads Not Guilty To Making Seditious Remark Against Selangor Sultan |url=https://says.com/my/news/sanusi-pleads-not-guilty-seditious-remark-selangor-sultan |website=SAYS}}</ref> Di tengah kritikan terhadap penggunaan Akta Hasutan yang kontroversial terhadap lawan politik, Perdana Menteri, Anwar Ibrahim menekankan bahawa kes ini berkaitan dengan "kedudukan dan kemuliaan" Raja-Raja Malaysia. Beliau menambah bahawa beliau menolak campur tangan dalam perkara ini kerana tuduhan itu dibuat oleh Peguam Negara, selepas siasatan polis yang mengikut prosedur yang betul. Sementara itu, Menteri Undang -Undang dan Reformasi Institusi, Azalina Othman Said, mengatakan bahawa kerajaan sedang merangka undang-undang baru untuk menangani isu-isu 3R, bagi menggantikan Akta Hasutan yang kontroversial dari tahun 1948. Beliau juga menyatakan bahawa tindakan Sanusi tidak akan melepaskan dia dari liabiliti jenayahnya. Kerajaan akan mengadakan perbincangan dengan pihak-pihak yang berkepentingan untuk menilai perkara ini dengan lebih mendalam.<ref>{{Cite web |date=18 Julai 2023 |title=Malaysia charges opposition election chief with sedition weeks before polls |url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3228074/malaysia-charges-opposition-perikatan-nasional-election-chief-sedition-sultan-insult-weeks-state |access-date=2023-07-18 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> Perkataan negatif tentang Raja-Raja Malaysia boleh didakwa di bawah undang-undang zaman penjajah, Akta Hasutan 1948, yang telah digunakan terhadap orang-orang yang mengkritik Sultans di media sosial. Walau bagaimanapun, tuduhan hasutan terhadap ahli politik Malaysia telah jarang berlaku dalam beberapa tahun kebelakangan ini. Tetangga Thailand mempunyai undang-undang [[Lèse-majesté]] yang ketat yang melarang penghinaan terhadap institusi kerajaannya. ==Hubungan antarabangsa== ===Ikhwan Muslimin=== PAS juga mengekalkan hubungan peribadi dan ideologi yang rapat dengan [[Ikhwan Muslimin]] Mesir.{{sfn|Müller|2014|p=2}} Hubungan parti dengan Ikhwan Muslimin bermula pada tahun 1940-an ketika pengasas PAS terdedah kepada gagasan dan ajaran Ikhwan Muslimin ketika mereka belajar di [[Kaherah]] pada tahun 1940-an. Menurut Wan Saiful Wan Jan dari Institut Demokrasi dan Hal Ehwal Ekonomi Pemikir, Ikhwan Muslimin menganggap PAS sebagai model untuk parti politik Islam yang berjaya; kerana PAS telah memerintah negeri Kelantan secara berterusan sejak tahun 2002. Perwakilan PAS sering dijemput untuk penglibatan beragama Islam di luar negara. Pada 2012, Presiden PAS, [[Abdul Hadi Awang]] bercakap bersama ulama Ikhwan Muslimin Syeikh [[Yusuf al-Qaradawi]] dalam satu majlis di London.<ref>{{cite news|last1=Chew|first1=Amy|title=The rising force in Malaysia's opposition|url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2013/02/201321092433869462.html|accessdate=23 April 2018|publisher=[[Al Jazeera]]|date=11 February 2013}}</ref> Pada tahun yang sama, wakil PAS bertemu dengan pemimpin Ikhwan Muslimin Syeikh Mahdi Akif dan Dr Muhammad Badie di Kaherah.<ref name="PAS President 2014">{{cite web|url=http://presiden.pas.org.my/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=450:pas-tegaskan-pendirian-bersama-ikhwanul-muslimin&catid=14:kenyataan-rasmi&Itemid=56|title=PAS tegaskan pendirian bersama Ikhwanul Muslimin|language=Malay|publisher=PAS President|date=2 April 2014|accessdate=15 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140404045418/http://presiden.pas.org.my/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=450:pas-tegaskan-pendirian-bersama-ikhwanul-muslimin&catid=14:kenyataan-rasmi&Itemid=56|archivedate=4 April 2014|df=dmy-all}}</ref> Menurut Müller, pemimpin pemimpin PAS sekarang, Kepimpinan Ulama juga dipengaruhi oleh ideologi Ikhwan Muslimin ketika belajar di Mesir, Arab Saudi dan India pada tahun 1980-an. Kaedah pendidikan Islam yang diilhami oleh Ikhwan Muslimin dan bulatan belajar biasa (usrah/halaqah) telah diperkenalkan secara sistematik manakala rangkaian ditubuhkan dengan parti politik dan pergerakan Islam di luar negara.{{sfn|Müller|2014|p=54-55}} Pada April 2014, Abdul Hadi Awang mengkritik kerajaan Arab Saudi, Bahrain, dan Emiriyah Arab Bersatu kerana melabel Ikhwan Muslimin sebagai organisasi pengganas.<ref name="PAS President 2014" /> Pada Januari 2016, bekas pemimpin PAS [[Mujahid Yusof Rawa]] mendakwa pengaruh Ikhwan Muslim terhadap PAS adalah terhad untuk berkongsi pandangan organisasi tentang peranan Islam dalam masyarakat. Mujahid juga mendakwa kumpulan Muslim tempatan lain seperti [[Angkatan Belia Islam Malaysia]] dan IKRAM juga bersimpati kepada Ikhwan Muslimin.<ref>{{cite news|last1=Shukry|first1=Anisah|title=‘Muslim Brotherhood influence not a problem in Malaysia’|url=http://www.theedgemarkets.com/article/%E2%80%98muslim-brotherhood-influence-not-problem-malaysia%E2%80%99|accessdate=23 April 2018|publisher=[[The Edge (Malaysia)|The Edge]]|date=28 January 2016}}</ref> === Partai Keadilan Sejahtera === Presiden PAS, [[Abdul Hadi Awang]] bersama-sama [[Syed Azman Syed Ahmad Nawawi]] (Ketua Lajnah Antarabangsa), Ahmad Samsuri bin Mokhtar (Setiausaha Politik Presiden), dan Mohammad Faiz Md Nawi (Setiausaha Lajnah Antarabangsa) berkunjung ke Pejabat Dewan Pimpinan Pusat (DPP) [[Partai Keadilan Sejahtera]] (PKS) pada 19 Disember 2013.<ref>{{Cite news|url=https://m.tribunnews.com/nasional/2013/12/20/presiden-pas-malaysia-kunjung-markas-pks|title=Presiden PAS Malaysia Kunjung Markas PKS|last=Malau|first=Srihandriatmo|date=20 Disember 2013|access-date=20 November 2020|work=Tribun News}}</ref> Kedatangan mereka disambut oleh Presiden PKS, [[Anis Matta]] beserta para pengurus DPP PKS. Dalam pertemuan ini kedua-dua parti saling bertukar pengalaman mengenai koalisi atau kerjasama politik yang dilakukan sebagai sesama parti politik berasaskan Islam. Pada 8 Januari 2019, Presiden PAS bersama AJK PAS Pusat, Khairuddin Aman Razali berkunjung ke Pejabat Dewan Pimpinan Wilayah (DPW) PKS Jawa Barat di [[Bandung]]. Kunjungan ini bertujuan mempererat silaturahim dan bertukar fikiran mengenai perjalanan politik kedua-dua parti Islam di negara masing-masing<ref>{{Cite web|url=https://pks.id/content/pks-jabar-dapat-kunjungan-kehormatan-pas-malaysia|title=PKS Jabar Dapat Kunjungan Kehormatan PAS Malaysia|last=|first=|date=8 Januari 2019|website=Website Resmi PKS|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916065213/https://pks.id/content/pks-jabar-dapat-kunjungan-kehormatan-pas-malaysia|archive-date=2019-09-16|access-date=7 Januari 2021}}</ref>. === Parti Saadah === Hubungan PAS dan [[Parti Saadah]] dari Turki diperkuat dengan pertemuan Presiden PAS, Abdul Hadi Awang dengan Presiden Parti Saadet, [[Temel Karamollaoğlu]] di Pejabat Parti Saadat di Ankara, bagi membincangkan cabaran dan peranan parti politik Islam di [[Hubungan Malaysia–Turki|Malaysia dan Turki]] pada November 2018<ref>{{Cite web|url=https://buletinonlines.net/v7/index.php/presiden-pas-bertemu-ulama-dan-umara-di-turki/|title=Presiden PAS Bertemu Ulama Dan Umara Di Turki|last=Wartawan BO|date=14 November 2018|website=Buletin Online|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref>. Presiden Karamollaoğlu juga membuat kenyataan penghargaan khas kepada Presiden PAS, Abdul Hadi Awang atas pelantikan sebagai [[Duta Khas Perdana Menteri Malaysia]] ke Timur Tengah<ref>{{Cite web|url=https://harakahdaily.net/index.php/2020/04/17/pas-hargai-pengiktirafan-parti-saadet/|title=PAS hargai pengiktirafan Parti Saadet|date=17 April 2020|website=Harakahdaily|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.trdi.my/pelantikan-abdul-hadi-sebagai-duta-khas-sangat-penting-parti-politik-turki|title=Pelantikan Abdul Hadi Sebagai Duta Khas Sangat Penting - Parti Politik Turki|date=17 April 2020|website=TRDI|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref>. Wakil Parti Saadet turut diundang hadir ke muktamar-muktamar PAS dan menyampaikan ucapan antaranya [[Fatih Aydın]] pada Muktamar Tahunan PAS 2016<ref>{{Cite web|url=https://api.hmetro.com.my/node/141922|title=Gangguan elektrik jejas Muktamar|last=Muhamaad Razis Ismail dan Ismail Muhamad|date=1 Jun 2016|website=Harian Metro|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref>. == Struktur kepimpinan == Perhimpunan Agung PAS ("Muktamar") memilih Presiden parti, Timbalan Presiden, tiga Naib Presiden dan Jawatankuasa Kerja Pusat berbilang anggota. Perhimpunan diadakan setiap tahun, tetapi pemilihan kepimpinan berlaku pada setiap dua tahun. Perhimpunan ini terdiri terutamanya daripada perwakilan yang dipilih oleh bahagian tempatan parti masing-masing.<ref name="Mueller 2014 46">{{Harvnb|Mueller|2014|p=46}}</ref> Pentadbiran harian parti itu dijalankan oleh Setiausaha Agungnya, kedudukan yang dilantik oleh kepemimpinan parti.<ref>{{harvnb|Chin Tong|2007}}</ref> [[Jawatankuasa Kerja PAS Pusat|Jawatankuasa Kerja Pusat]] secara konstitusional adalah badan pembuat keputusan utama parti, walaupun keputusannya rentan untuk dibatalkan oleh Majlis Syura, sebuah badan yang tidak terpilih yang terdiri hanya ulama-ulama Islam dan dipimpin oleh Mursyidul Am.<ref>{{harvnb|Liow|2009|p=36}}</ref> Parti itu mempunyai tiga sub-pertubuhan yang diiktiraf bagi kategori anggota parti yang berlainan: Dewan Ulama untuk [[ulama]] Islam, Dewan Muslimat sebagai [[sayap wanita]] dan Dewan Pemuda sebagai [[Sayap pemuda parti politik Malaysia|sayap pemuda]]. Setiap sayap memilih kepimpinannya sendiri di dewannya sendiri<ref name="Akil">{{cite news|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2014/09/08/PAS-syura-council-subject-muktamar/|title=PAS syura council must abide by muktamar resolutions, says Wan Saiful|last=Akil Yunus|date=8 September 2014|accessdate=16 November 2014|work=The Star}}</ref> Terdapat sayap keempat untuk penyokong bukan Islam parti, walaupun ia tidak mempunyai kedudukan yang diiktiraf dalam struktur parti seperti tiga sayap lain.<ref name="Mueller 2014 46" /> PAS mempunyai kira-kira satu juta ahli,<ref>{{Harvnb|Farish|2012|p=408}}</ref> lebih daripada mana-mana pihak pembangkang lain di Malaysia.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=10}}</ref> == Penjawat jawatan terkini (Sesi 2023-2025) == {{main|Majlis Syura Ulamak PAS|Kepimpinan PAS Pusat, sesi 2023-2025}} == Wakil rakyat == {{main|Senarai ahli badan perundangan Parti Islam Se-Malaysia}} === Dewan Negara === {{main|Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15}} ==== Ahli Dewan Negara Malaysia (Senator)==== Setakat Mei 2026: {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" | Lantikan ! rowspan="2" | Ahli ! rowspan="2" | Penggal ! colspan="2" | Tempoh khidmat ! rowspan="2" |Nota |- !Tarikh mula !Jangka tamat |- | rowspan="2" |{{Flag|Kelantan}} |[[Wan Martina Wan Yusoff]], YB Senator Dr |Kedua |24 Ogos 2024 |23 Ogos 2027 | |- |[[Nik Mohamad Abduh Nik Abdul Aziz]], YB Senator Tuan |Kedua |11 Ogos 2026 |11 Ogos 2029 | |- |rowspan=2|{{Flag|Terengganu}} |[[Che Alias Hamid]], YB Senator Tuan |Pertama |24 November 2024 |23 November 2027 | |- |[[Hussin Ismail]], YB Senator Tuan Haji |Kedua |23 April 2026 |22 April 2029 | |- |rowspan=2|{{Flag|Kedah}} |[[Abd Nasir Idris]], YB Senator Tuan Haji |Kedua |20 Mac 2026 |19 Mac 2029 | |- |[[Musoddak Ahmad]], YB Senator Tuan |Kedua |20 Mac 2026 |19 Mac 2029 | |- |{{Flag|Perlis}} |[[Baharuddin Ahmad]], YB Senator Tuan Haji |Pertama |10 September 2024 |9 September 2027 | |} === Dewan Rakyat === ==== Ahli Parlimen Malaysia ==== PAS mempunyai 43 orang Ahli [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] dari negeri Kedah, Kelantan, Melaka, Pahang, Perak, Perlis, Selangor dan Terengganu. Bagi sidang Parlimen ke-15 (2022-kini), PAS menyertai kumpulan parlimen [[Perikatan Nasional]], bersama-sama wakil rakyat dari Parti Pribumi Bersatu Malaysia. Ia diketuai oleh seorang Ketua Whip, [[Takiyuddin Hassan]]. {| class="wikitable sortable" ! style="width:100px;" |Negeri ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |Kawasan Parlimen ! style="width:240px;" |Ahli !Catatan ! Penggal |- | rowspan="2" |{{Flag|Perlis}} |P001 |[[Padang Besar (kawasan persekutuan)|Padang Besar]] |[[Rushdan Rusmi]], YB Tuan | |Pertama |- |P003 |[[Arau (kawasan persekutuan)|Arau]] |[[Shahidan Kassim]], YB Dato' Seri | |Ke-5 |- | rowspan="9" |{{Flag|Kedah}} |P005 |[[Jerlun (kawasan persekutuan)|Jerlun]] |[[Abdul Ghani Ahmad]], YB Dr. | |Pertama |- |P007 |[[Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap]] |[[Nurul Amin Hamid]], YB Tuan | |Pertama |- |P008 |[[Pokok Sena (kawasan persekutuan)|Pokok Sena]] |[[Ahmad Yahaya]], YB Dato' | |Pertama |- |P009 |[[Alor Setar (kawasan persekutuan)|Alor Setar]] |[[Afnan Hamimi Taib Azamudden]], YB Tuan | |Pertama |- |P010 |[[Kuala Kedah (kawasan persekutuan)|Kuala Kedah]] |[[Ahmad Fakhruddin Fakhrurazi]], YB Dr. | |Pertama |- |P011 |[[Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang]] |[[Awang Hashim]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P012 |[[Jerai (kawasan persekutuan)|Jerai]] |[[Sabri Azit]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P013 |[[Sik (kawasan persekutuan)|Sik]] |[[Ahmad Tarmizi Sulaiman]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P016 |[[Baling (kawasan persekutuan)|Baling]] |[[Hassan Saad]], YB Tuan | |Pertama |- | rowspan="9" |{{Flag|Kelantan}} |P019 |[[Tumpat (kawasan persekutuan)|Tumpat]] |[[Mumtaz Md. Nawi|Mumtaz Md Nawi]], YB Dato' | |Pertama |- |P020 |[[Pengkalan Chepa (kawasan persekutuan)|Pengkalan Chepa]] |[[Ahmad Marzuk Shaary]], YB Datuk Dr. | |Ke-2 |- |P021 |[[Kota Bharu (kawasan persekutuan)|Kota Bharu]] |[[Takiyuddin Hassan]], YB Datuk Seri | |Ke-3 |- |P022 |[[Pasir Mas (kawasan persekutuan)|Pasir Mas]] |[[Ahmad Fadhli Shaari]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P023 |[[Rantau Panjang (kawasan persekutuan)|Rantau Panjang]] |[[Siti Zailah Mohd Yusoff]], YB Dato' | |Ke-4 |- |P024 |[[Kubang Kerian (kawasan persekutuan)|Kubang Kerian]] |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]], YB Dato' Sri | |Ke-2 |- |P025 |[[Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok]] |[[Syahir Sulaiman|Syahir Che Sulaiman]], YB Tuan | |Pertama |- |P028 |[[Pasir Puteh (kawasan persekutuan)|Pasir Puteh]] |[[Nik Muhammad Zawawi Salleh]], YB Datuk Dr. | |Ke-2 |- |P031 |[[Kuala Krai (kawasan persekutuan)|Kuala Krai]] |[[Abdul Latiff Abdul Rahman]], YB Tuan | |Ke-2 |- | rowspan="7" |{{Flag|Terengganu}} |P033 |[[Besut (kawasan persekutuan)|Besut]] |[[Che Mohamad Zulkifly Jusoh]], YB Datuk | |Ke-2 |- |P034 |[[Setiu (kawasan persekutuan)|Setiu]] |[[Shaharizukirnain Abdul Kadir|Shaharizukirnain Abd Kadir]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P035 |[[Kuala Nerus (kawasan persekutuan)|Kuala Nerus]] |[[Alias Razak]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P036 |[[Kuala Terengganu (kawasan persekutuan)|Kuala Terengganu]] |[[Ahmad Amzad Hashim]], YB Datuk | |Ke-2 |- |P037 |[[Marang (kawasan persekutuan)|Marang]] |[[Abdul Hadi Awang]], YB Tan Sri | |Ke-10 |- |P039 |[[Dungun (kawasan persekutuan)|Dungun]] |[[Wan Hassan Mohd Ramli]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P040 |[[Kemaman (kawasan persekutuan)|Kemaman]] |[[Ahmad Samsuri Mokhtar]], YAB Dato' Seri Dr. | |Pertama |- | rowspan="2" |{{Flag|Pulau Pinang}} |P041 |[[Kepala Batas (kawasan persekutuan)|Kepala Batas]] |[[Siti Mastura Muhammad]], YB Dr. | |Pertama |- |P044 |[[Permatang Pauh (kawasan persekutuan)|Permatang Pauh]] |[[Muhammad Fawwaz Mat Jan]], YB Tuan | |Pertama |- | rowspan="4" |{{Flagcountry|Perak}} |P057 |[[Parit Buntar (kawasan persekutuan)|Parit Buntar]] |[[Mohd Misbahul Munir Masduki]], YB Tuan | |Pertama |- |P058 |[[Bagan Serai (kawasan persekutuan)|Bagan Serai]] |[[Idris Ahmad]], YB Dato' Dr. | |Ke-2 |- |P069 |[[Parit (kawasan persekutuan)|Parit]] |[[Muhammad Ismi Mat Taib]], YB Tuan | |Pertama |- |P073 |[[Pasir Salak (kawasan persekutuan)|Pasir Salak]] |[[Jamaludin Yahya]], YB Tuan | |Pertama |- | rowspan="5" |{{flagcountry|Pahang}} |P081 |[[Jerantut (kawasan persekutuan)|Jerantut]] |[[Khairil Nizam Khirudin]], YB Tuan Ir. | |Pertama |- |P083 |[[Kuantan (kawasan persekutuan)|Kuantan]] |[[Wan Razali Wan Nor]], YB Tuan | |Pertama |- |P086 |[[Maran (kawasan persekutuan)|Maran]] |[[Ismail Abd Muttalib]], YB Datuk Seri | |Ke-5 |- |P087 |[[Kuala Krau (kawasan persekutuan)|Kuala Krau]] |[[Kamal Ashaari]], YB Tuan | |Pertama |- |P088 |[[Temerloh (kawasan persekutuan)|Temerloh]] |[[Salamiah Mohd Nor]], YB Puan | |Pertama |- | rowspan="3" |{{Flag|Selangor}} |P094 |[[Hulu Selangor (kawasan persekutuan)|Hulu Selangor]] |[[Hasnizan Harun]], YB Tuan | |Pertama |- |P109 |[[Kapar (kawasan persekutuan)|Kapar]] |[[Halimah Ali]], YB Dr. | |Pertama |- |P112 |[[Kuala Langat (kawasan persekutuan)|Kuala Langat]] |[[Ahmad Yunus Hairi]], YB Dato' Dr. | |Pertama |- | rowspan="2" |{{Flag|Melaka}} |P136 |[[Tangga Batu (kawasan persekutuan)|Tangga Batu]] |[[Bakri Jamaluddin]], YB Tuan | |Pertama |- |P139 |[[Jasin (kawasan persekutuan)|Jasin]] |[[Zulkifli Ismail (agamawan)|Zulkifli Ismail]], YB Tuan | |Pertama |} ===Dewan Undangan Negeri=== ==== Ahli Dewan Undangan Negeri ==== Setakat 1 Disember 2025, PAS mempunyai 148 anggota dewan undangan negeri. Ia mempunyai wakil di setiap negeri kecuali [[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]], dan [[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]]. Parti ini mempunyai perwakilan besar (majoriti) di Dewan Undangan Negeri Perlis, Kedah, Kelantan dan Terengganu. Parti ini mempunyai 4 orang Menteri Besar di kempat-empat negeri tersebut. {| class="wikitable sortable" ! style="width:100px;" |Negeri ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |Kawasan DUN ! style="width:240px;" |Ahli !Catatan |- | rowspan="15" |{{flagcountry|Pahang}} |N04 |{{DUN|Cheka}} |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] |Ketua Pembangkang [[Dewan Negeri Pahang|DUN]] |- |N09 |{{DUN|Tahan}} |[[Mohd Zakhwan Ahmad Badarddin]] | |- |N10 |{{DUN|Damak}} |[[Zuridan Mohd Daud|Zuridan Md Daud]] | |- |N11 |{{DUN|Pulau Tawar}} |[[Yohanis Ahmad]] | |- |N12 |{{DUN|Beserah}} |[[Andansura Rabu]] | |- |N15 |{{DUN|Tanjung Lumpur}} |[[Rosli Abdul Jabar]] | |- |N17 |{{DUN|Sungai Lembing}} |[[Mohamad Ayub Mat Ashri]] | |- |N19 |{{DUN|Panching}} |[[Mohd Tarmizi Yahaya]] | |- |N20 |{{DUN|Pulau Manis}} |[[Mohammad Rafiq Khan Ahmad Khan]] | |- |N24 |{{DUN|Luit}} |[[Mohd Sofian Abdul Jalil|Mohd Sofian Abd Jalil]] | |- |N26 |{{DUN|Chenor}} |[[Mujibur Rahman Ishak]] | |- |N29 |{{DUN|Jengka}} |[[Shahril Azman Abd Halim|Shahrul Azman Abdul Halim]] | |- |N31 |{{DUN|Lanchang}} |[[Hassan Omar]] | |- |N32 |{{DUN|Kuala Semantan}} |[[Hassanuddin Salim]] | |- |N40 |{{DUN|Bukit Ibam}} |[[Nazri Ahmad]] | |- | rowspan="17" |{{Flagcountry|Perak}} |N1 |{{DUN|Pengkalan Hulu}} |[[Mohamad Amin Roslan]] | |- |N3 |{{DUN|Kenering}} |[[Husairi Ariffin]] | |- |N5 |{{DUN|Selama}} |[[Mohd Akmal Kamaruddin]] | |- |N6 |{{DUN|Kubu Gajah}} |[[Khalil Yahaya]] | |- |N8 |{{DUN|Titi Serong}} |[[Hakimi Hamzi Mohd Hayat]] | |- |N11 |{{DUN|Gunong Semanggol}} |[[Razman Zakaria]] |Ketua Pembangkang [[Dewan Negeri Perak|DUN]] |- |N12 |{{DUN|Selinsing}} |[[Sallehuddin Abdullah]] | |- |N14 |{{DUN|Changkat Jering}} |[[Rahim Ismail]] | |- |N15 |{{DUN|Trong}} |[[Muhammad Faisal Abdul Rahman]] | |- |N16 |{{DUN|Kamunting}} |[[Mohd Fakhrudin Abd Aziz]] | |- |N20 |{{DUN|Lubok Merbau}} |[[Azizi Mohamed Ridzuan]] | |- |N23 |{{DUN|Manjoi}} |[[Mohd Hafez Sabri]] | |- |N35 |{{DUN|Manong}} |[[Berhanudin Ahmad]] | |- |N40 |{{DUN|Bota}} |[[Najihatussalehah Ahmad]] | |- |N50 |{{DUN|Kampong Gajah}} |[[Zafarulazhan Zan]] | |- |N51 |{{DUN|Pasir Panjang}} |[[Rosli Abd Rahman]] | |- |N58 |{{DUN|Slim}} |[[Muhammad Zulfadli Zainal]] | |- | rowspan="9" |{{Flag|Perlis}} |N2 |{{DUN|Beseri}} |[[Haziq Asyraf Dun]] | |- |N3 |{{DUN|Chuping}} |[[Saad Seman]] | |- |N4 |{{DUN|Mata Ayer}} |[[Wan Badariah Wan Saad]] | |- |N5 |{{DUN|Santan}} |[[Mohammad Azmir Azizan]] | |- |N6 |{{DUN|Bintong}} |[[Fakhrul Anwar Ismail]] | |- |N10 |{{DUN|Kayang}} |[[Asrul Aimran Abd Jalil]] | |- |N13 |{{DUN|Guar Sanji}} |[[Mohd Ridzuan Hashim (Perlis)|Mohd Ridzuan Hashim]] | |- |N14 |{{DUN|Simpang Empat}} |[[Razali Saad]] | |- |N15 |{{DUN|Sanglang}} |[[Mohd Shukri Ramli]] | |- | rowspan="7" |{{Flag|Pulau Pinang}} |N01 |{{DUN|Penaga}} |[[Mohd Yusni Mat Piah]] | |- |N03 |{{DUN|Pinang Tunggal}} |[[Bukhori Ghazali]] | |- |N04 |{{DUN|Permatang Berangan}} |[[Mohd Sobri Salleh]] | |- |N05 |{{DUN|Sungai Dua}} |[[Muhammad Fauzi Yusoff]] |Ketua Pembangkang [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|DUN]] |- |N11 |{{DUN|Permatang Pasir}} |[[Amir Hamzah Abdul Hashim]] | |- |N20 |{{DUN|Sungai Bakap}} |[[Abidin Ismail]]<ref>Menang dalam [[Pilihan raya kecil Sungai Bakap 2024]]</ref> | |- |N39 |{{DUN|Pulau Betong}} |[[Mohamad Shukor Zakariah]] | |- | rowspan="4" |{{Flag|Negeri Sembilan}} |N05 |{{DUN|Serting}} |[[Mohd Fairuz Mohd Isa]] |EXCO Negeri |- |N14 |{{DUN|Ampangan}} |[[Mohamad Rafie Abdul Malek]] | |- |N25 |{{DUN|Paroi}} |[[Kamarol Ridzuan Md Zain]] | |- |N31 |{{DUN|Bagan Pinang}} |[[Abdul Fatah Zakaria]] | |- | rowspan="10" |{{Flag|Selangor}} |N02 |{{DUN|Sabak}} |[[Sallehen Mukhyi]] | |- | rowspan="1" |N03 | rowspan="1" |{{DUN|Sungai Panjang}} | rowspan="1" |[[Mohd Razali Saari]] | |- |N05 |{{DUN|Hulu Bernam}} |[[Muizzuddeen Mahyuddin|Mu'izzuddeen Mahyuddin]] | |- |N08 |{{DUN|Sungai Burong}} |[[Mohd Zamri Mohd Zainuldin]] | |- | rowspan="1" |N11 | rowspan="1" |{{DUN|Ijok}} | rowspan="1" |[[Jefri Mejan]] | |- |N24 |{{DUN|Semenyih}} |[[Nushi Mahfodz]] | |- |N26 |{{DUN|Sungai Ramal}} |[[Mohd Shafie Ngah]] | |- | rowspan="1" |N38 | rowspan="1" |{{DUN|Paya Jaras}} | rowspan="1" |[[Ab Halim Tamuri]] | |- |N43 |{{DUN|Sementa}} |[[Noor Najhan Mohamad Salleh]] | |- |N51 |{{DUN|Sijangkang}} |[[Ahmad Yunus Hairi]] | |- | rowspan="27" |{{Flag|Terengganu}} |N1 |[[Kuala Besut (kawasan negeri)|Kuala Besut]] |[[Azbi Salleh]] | |- | rowspan="1" |N2 | rowspan="1" |[[Kota Putera (kawasan negeri)|Kota Putera]] | rowspan="1" |[[Mohd Nurkhuzaini Ab. Rahman|Mohd Nurkhuzaini Ab Rahman]] |EXCO Negeri |- |N3 |[[Jerteh (kawasan negeri)|Jerteh]] |[[Riduan Mohamad Nor]] | |- |N5 |[[Jabi (kawasan negeri)|Jabi]] |[[Azman Ibrahim]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N7 | rowspan="1" |[[Langkap (kawasan negeri)|Langkap]] | rowspan="1" |[[Azmi Maarof]] | |- |N8 |[[Batu Rakit (kawasan negeri)|Batu Rakit]] |[[Mohd Shafizi Ismail]] | |- |N9 |[[Tepuh (kawasan negeri)|Tepuh]] |[[Hishamuddin Abdul Karim|Hishamuddin Abd. Karim]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N10 | rowspan="1" |[[Buluh Gading (kawasan negeri)|Buluh Gading]] | rowspan="1" |[[Ridzuan Hashim (ahli politik)|Ridzuan Hashim]] | |- |N12 |[[Bukit Tunggal (kawasan negeri)|Bukit Tunggal]] |[[Zaharudin Zaid]] | |- |N13 |[[Wakaf Mempelam (kawasan negeri)|Wakaf Mempelam]] |[[Wan Sukairi Wan Abdullah]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N14 | rowspan="1" |[[Bandar (kawasan negeri)|Bandar]] | rowspan="1" |[[Ahmad Shah Muhamed]] | |- |N15 |[[Ladang (kawasan negeri)|Ladang]] |[[Zuraida Md Noor]] | |- |N16 |[[Batu Buruk (kawasan negeri)|Batu Buruk]] |[[Muhammad Khalil Abdul Hadi]] |EXCO Negeri |- |N17 |[[Alur Limbat (kawasan negeri)|Alur Limbat]] |[[Ariffin Deraman]] |EXCO Negeri |- |N18 |[[Bukit Payung (kawasan negeri)|Bukit Payung]] |[[Mohd Nor Hamzah]] | |- |N19 |[[Ru Rendang (kawasan negeri)|Ru Rendang]] |[[Ahmad Samsuri Mokhtar]] |[[Menteri Besar Terengganu]] |- |N20 |[[Pengkalan Berangan (kawasan negeri)|Pengkalan Berangan]] |[[Sulaiman Sulong]] | |- |N22 |[[Manir (kawasan negeri)|Manir]] |[[Hilmi Harun]] | |- |N23 |[[Kuala Berang (kawasan negeri)|Kuala Berang]] |[[Mamad Puteh]] | |- |N24 |[[Ajil (kawasan negeri)|Ajil]] |[[Maliaman Kassim]] |EXCO Negeri |- |N25 |[[Bukit Besi (kawasan negeri)|Bukit Besi]] |[[Ghazali Sulaiman]] | |- |N26 |[[Rantau Abang (kawasan negeri)|Rantau Abang]] |[[Mohd Fadhli Rahimi Zulkifli]] | |- |N27 |[[Sura (kawasan negeri)|Sura]] |[[Tengku Muhammad Fakhruddin|Tengku Muhammad Fakhruddin Tengku Md Fauzi]] | |- |N28 |[[Paka (kawasan negeri)|Paka]] |[[Satiful Bahari Mamat]] |EXCO Negeri |- |N29 |[[Kemasik (kawasan negeri)|Kemasik]] |[[Saiful Azmi Suhaili]] | |- |N31 |[[Cukai (kawasan negeri)|Cukai]] |[[Hanafiah Mat]] |EXCO Negeri |- |N32 |[[Air Putih (kawasan negeri Terengganu)|Air Putih]] |[[Mohd Hafiz Adam]] | |- | rowspan="37" |{{Flag|Kelantan}} |N1 |[[Pengkalan Kubor (kawasan negeri)|Pengkalan Kubor]] |[[Wan Roslan Wan Hamat]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N2 | rowspan="1" |[[Kelaboran (kawasan negeri)|Kelaboran]] | rowspan="1" |[[Mohd Adanan Hassan]] | |- |N3 |[[Pasir Pekan (kawasan negeri)|Pasir Pekan]] |[[Ahmad Yakob]] | |- |N4 |[[Wakaf Bharu (kawasan negeri)|Wakaf Bharu]] |[[Mohd Rusli Abdullah]] | |- | rowspan="1" |N5 | rowspan="1" |[[Kijang (kawasan negeri)|Kijang]] | rowspan="1" |[[Izani Husin]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N6 | rowspan="1" |[[Chempaka (kawasan negeri)|Chempaka]] | rowspan="1" |[[Nik Asma’ Bahrum Nik Abdullah]] | |- | rowspan="1" |N7 | rowspan="1" |[[Panchor (kawasan negeri)|Panchor]] | rowspan="1" |[[Mohd Amar Abdullah|Mohd Amar Nik Abdullah]] | |- |N8 |[[Tanjong Mas (kawasan negeri)|Tanjong Mas]] |[[Rohani Ibrahim]] |EXCO Negeri |- |N10 |[[Bunut Payong (kawasan negeri)|Bunut Payong]] |[[Shaari Mat Yaman]] | |- | rowspan="1" |N11 | rowspan="1" |[[Tendong (kawasan negeri)|Tendong]] | rowspan="1" |[[Rozi Muhamad]] | |- |N12 |[[Pengkalan Pasir (kawasan negeri)|Pengkalan Pasir]] |[[Mohamad Nasriff Daud]] | |- |N13 |[[Meranti (kawasan negeri)|Meranti]] |[[Mohd Nassuruddin Daud]] |[[Menteri Besar Kelantan]] |- |N14 |[[Chetok (kawasan negeri)|Chetok]] |[[Zuraidin Abdullah]] | |- |N15 |[[Gual Periok (kawasan negeri)|Gual Periok]] |[[Kamaruzaman Mohamad]] | |- |N16 |[[Apam Putra (kawasan negeri)|Apam Putra]] |[[Zamakhshari Muhamad]] |EXCO Negeri |- |N17 |[[Salor (kawasan negeri)|Salor]] |[[Mohd Saizol Ismail]] | |- |N18 |[[Pasir Tumboh (kawasan negeri)|Pasir Tumboh]] |[[Abd Rahman Yunus]] | |- |N19 |[[Demit (kawasan negeri)|Demit]] |[[Mohd Asri Mat Daud|Muhamad Asri Mat Daud]] |EXCO Negeri |- |N20 |[[Tawang (kawasan negeri)|Tawang]] |[[Harun Ismail]] | |- |N21 |[[Pantai Irama (kawasan negeri)|Pantai Irama]] |[[Mohd Huzaimy Che Husin]] | |- | rowspan="1" |N22 | rowspan="1" |[[Jelawat (kawasan negeri)|Jelawat]] | rowspan="1" |[[Zameri Mat Nawang]] | |- |N23 |[[Melor (kawasan negeri)|Melor]] |[[Wan Rohimi Wan Daud]] | |- |N24 |[[Kadok (kawasan negeri)|Kadok]] |[[Azami Mohd Nor]] | |- |N26 |[[Bukit Panau (kawasan negeri)|Bukit Panau]] |[[Abdul Fattah Mahmood|Abdul Fatah Mahmood]] | |- |N28 |[[Kemahang (kawasan negeri)|Kemahang]] |[[Md Anizam Ab Rahman]] |EXCO Negeri |- |N29 |[[Selising (kawasan negeri)|Selising]] |[[Tuan Mohd Saripudin Tuan Ismail]] |EXCO Negeri |- |N30 |[[Limbongan (kawasan negeri)|Limbongan]] |[[Nor Asilah Mohamed Zin]] | |- |N31 |[[Semerak (kawasan negeri)|Semerak]] |[[Norsham Sulaiman|Nor Sham Sulaiman]] | |- |N32 |[[Gaal (kawasan negeri)|Gaal]] |[[Mohd Rodzi Ja'afar]] | |- |N33 |[[Pulai Chondong (kawasan negeri)|Pulai Chondong]] |[[Azhar Salleh (ahli politik)|Azhar Salleh]] | |- | rowspan="1" |N34 | rowspan="1" |[[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | rowspan="1" |[[Mohamed Fadzli Hassan]] |Timbalan Menteri Besar Kelantan |- |N35 |[[Kemuning (kawasan negeri)|Kemuning]] |[[Ahmad Zakhran Mat Noor]] | |- |N38 |[[Kuala Balah (kawasan negeri)|Kuala Balah]] |[[Abdul Hadi Awang Kechil]] | |- |N39 |[[Mengkebang (kawasan negeri)|Mengkebang]] |[[Zubir Abu Bakar]] | |- |N40 |[[Guchil (kawasan negeri)|Guchil]] |[[Hilmi Abdullah]] |EXCO Negeri |- |N41 |[[Manek Urai (kawasan negeri)|Manek Urai]] |[[Mohd Fauzi Abdullah]] | |- |N42 |[[Dabong (kawasan negeri)|Dabong]] |[[Ku Mohd Zaki Ku Hussin|Ku Mohd Zaki Ku Hussien]] | |- | rowspan="21" |{{Flag|Kedah}} | rowspan="1" |N4 | rowspan="1" |[[Ayer Hitam (kawasan negeri Kedah)|Ayer Hitam]] |[[Azhar Ibrahim (Kedah)|Azhar Ibrahim]] | |- | rowspan="1" |N6 | rowspan="1" |[[Jitra (kawasan negeri)|Jitra]] |[[Haim Hilman Abdullah]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N7 | rowspan="1" |[[Kuala Nerang (kawasan negeri)|Kuala Nerang]] |[[Mohammad Yusoff @ Munir Zakaria|Mohamad Yusoff @ Munir Zakaria]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N8 | rowspan="1" |[[Pedu (kawasan negeri)|Pedu]] |[[Mohd Radzi Md Amin]] | |- | rowspan="1" |N9 | rowspan="1" |[[Bukit Lada (kawasan negeri)|Bukit Lada]] |[[Salim Mahmood]] | |- | rowspan="1" |N10 | rowspan="1" |[[Bukit Pinang (kawasan negeri)|Bukit Pinang]] |[[Wan Romani Wan Salim|Romani Wan Salim]] | |- | rowspan="1" |N14 | rowspan="1" |[[Alor Mengkudu (kawasan negeri)|Alor Mengkudu]] |[[Muhamad Radhi Mat Din]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N15 | rowspan="1" |[[Anak Bukit (kawasan negeri)|Anak Bukit]] |[[Rashidi Razak]] | |- | rowspan="1" |N17 | rowspan="1" |[[Pengkalan Kundor (kawasan negeri)|Pengkalan Kundor]] |[[Mardhiyyah Johari]] | |- | rowspan="1" |N18 | rowspan="1" |[[Tokai (kawasan negeri)|Tokai]] |[[Mohd Hayati Othman]] | |- | rowspan="1" |N20 | rowspan="1" |[[Sungai Limau (kawasan negeri)|Sungai Limau]] |[[Mohd Azam Abd Samat]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N22 | rowspan="1" |[[Gurun (kawasan negeri)|Gurun]] |[[Baddrol Bakhtiar]] | |- | rowspan="1" |N23 | rowspan="1" |[[Belantek (kawasan negeri)|Belantek]] |[[Ahmad Sulaiman]] | |- | rowspan="1" |N24 | rowspan="1" |[[Jeneri (kawasan negeri)|Jeneri]] |[[Muhammad Sanusi Md Nor|Muhamad Sanusi Md Nor]] |[[Menteri Besar Kedah]] |- | rowspan="1" |N25 | rowspan="1" |[[Bukit Selambau (kawasan negeri)|Bukit Selambau]] |[[Azizan Hamzah]] | |- | rowspan="1" |N26 | rowspan="1" |[[Tanjong Dawai (kawasan negeri)|Tanjong Dawai]] |[[Hanif Ghazali]] | |- | rowspan="1" |N27 | rowspan="1" |[[Pantai Merdeka (kawasan negeri)|Pantai Merdeka]] |[[Sharir Long]] | |- | rowspan="1" |N31 | rowspan="1" |[[Kupang (kawasan negeri)|Kupang]] |[[Najmi Haji Ahmad|Najmi Ahmad]] | |- | rowspan="1" |N32 | rowspan="1" |[[Kuala Ketil (kawasan negeri)|Kuala Ketil]] |[[Mansor Zakaria]] |EXCO Negeri |- |N33 |[[Merbau Pulas (kawasan negeri)|Merbau Pulas]] |[[Siti Ashah Ghazali]] |EXCO Negeri |- |N36 |[[Bandar Baharu (kawasan negeri)|Bandar Baharu]] |[[Mohd Suffian Yusoff]] | |- |{{Bendera|Sabah}} |N16 |{{DUN|Karambunai}} |[[Ali Akbar Gulasan|Aliakbar Gulasan]] | |} ==== Statistik kedudukan semasa PAS di negeri ==== {{hidden begin|title=Statistik kedudukan semasa PAS di Dewan Undangan Negeri-negeri|titlestyle=background:#f0f0f0}} Statistik kedudukan semasa PAS di Dewan Undangan Negeri-negeri. {{col-begin}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]]{{Composition bar|37|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Terengganu]]{{Composition bar|27|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Kedah]]{{Composition bar|21|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Pahang]]{{Composition bar|15|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Perlis]]{{Composition bar|9|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Perak]]{{Composition bar|17|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]{{Composition bar|7|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Selangor]]{{Composition bar|10|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Johor]]{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Sembilan ]]{{Composition bar|3|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Melaka]]{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Sabah]]{{Composition bar|1|79|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Sarawak]]{{Composition bar|0|82|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Keputusan pilihan raya negeri ==== {{hidden begin|title=Ringkasan Pencapaian PAS dalam Pilihan Raya Negeri-negeri|titlestyle=background:#f0f0f0}} <div style="width: 100%; height:60em; overflow:auto; border: 2px solid {{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%" |- ! rowspan="2" | Pilihan raya negeri !! colspan="14" |Dewan Undangan Negeri |- ![[Dewan Undangan Negeri Perlis|Perlis]]!![[Dewan Undangan Negeri Kedah|Kedah]]!![[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]]!![[Dewan Undangan Negeri Terengganu|Terengganu]]!![[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|Pulau Pinang]]!![[Dewan Undangan Negeri Perak|Perak]]!![[Dewan Undangan Negeri Pahang|Pahang]]!![[Dewan Undangan Negeri Selangor|Selangor]]!![[Dewan Undangan Negeri Sembilan|Negeri Sembilan]]!![[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]]!![[Dewan Undangan Negeri Johor|Johor]]!![[Dewan Undangan Negeri Sabah|Sabah]]!![[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]]!! Jumlah calon menang / Jumlah calon bertanding |- ! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |1959||{{Composition bar|0|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|28|30|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|13|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|42|200|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1964||{{Composition bar|1|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|21|30|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|25|158|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1969||{{Composition bar|1|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|19|30|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|11|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|40|185|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1974||{{Composition bar|2|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|26|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|22|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|10|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|27|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||<!--{{Composition bar|46| |hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}--> |- |1978||{{Composition bar|0|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|7|26|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|27|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|11|204|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1982||{{Composition bar|1|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|26|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|10|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|27|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|18|223|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1986||{{Composition bar|0|14|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|10|39|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|46|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|15|265|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1990||{{Composition bar|0|14|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|24|39|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|46|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|33|114|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1994|| || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|0|3|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1995||{{Composition bar|0|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|24|43|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|7|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|52|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|38|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|25|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|33|177|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1999||{{Composition bar|3|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|12|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|41|43|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|28|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|52|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|6|38|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|4|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|25|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|98|234|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2001|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|62|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|3|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2004||{{Composition bar|1|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|24|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|4|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|36|265|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2006|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|71|hex={{Party shading/PAS}}}}||{{Composition bar|0|1|hex={{Party shading/PAS}}}} |- |2008||{{Composition bar|1|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|16|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|38|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|6|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|83|232|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2011|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|71|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|5|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2013||{{Composition bar|1|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|9|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|32|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|14|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|15|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|4|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|85|236|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2016|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|71|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|5|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2018||{{Composition bar|2|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|15|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|37|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|22|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|90|236|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2020|| || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|73|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||''tidak bertanding'' |- |2021|| || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|0|82|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|9|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2022||{{Composition bar|9|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || || || ||{{Composition bar|17|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|15|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || || ||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|42|71|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2023|| ||{{Composition bar|21|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|37|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|27|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|7|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|10|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || || || ||{{Composition bar|105|127|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2025|| || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|1|73|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|1|6|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |} </div> {{hidden end}} == Tokoh dalam kerajaan == === Menteri Besar === {| class="wikitable sortable" |+Senarai Menteri Besar daripada PAS !Negeri !Nama !Tahun Khidmat !Pemerintahan Sultan |- | rowspan="9" |{{Flag|Kelantan}} | rowspan="2" |[[Ishak Lotfi Omar]] (Dato' Bentara Jasa) |1959 - 1961 |[[Sultan Ibrahim ibni al-Marhum Sultan Muhammad IV|Sultan Ibrahim Petra]] |- |1961 - 1964 | rowspan="4" |[[Sultan Yahya Petra ibni al-Marhum Sultan Ibrahim|Sultan Yahya Petra]] |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] (Dato' Seri Paduka Raja) |1964 - 1973 |- |[[Ishak Lotfi Omar]] (Dato' Bentara Jasa) |1973 - 1974 |- |[[Mohamed Nasir|Muhamed Nasir]] (Dato' Biji Sura) |1974 - 1978 |- | rowspan="2" |[[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] (Dato' Bentara Setia) |1990 - 2010 |[[Sultan Ismail Petra ibni Almarhum Sultan Yahya Petra|Sultan Ismail Petra]] |- |2010 - 2013 | rowspan="3" |[[Sultan Muhammad V]] |- |[[Ahmad Yakob]] (Dato' Bentara Kanan) |2013 - 2023 |- |[[Mohd Nassuruddin Daud]] (Dato' Panglima Perang) |2023 - kini |- | rowspan="3" |{{Flag|Terengganu}} |[[Mohd Daud bin Abdul Samad|Mohd Daud Abdul Samad]] ''<small>(digulingkan)</small>'' |1959 - 1961 |[[Sultan Ismail Nasiruddin Shah]] |- |[[Abdul Hadi Awang]] |1999 - 2004 | rowspan="2" |[[Sultan Mizan Zainal Abidin]] |- |[[Ahmad Samsuri Mokhtar]] |2018 - kini |- | rowspan="2" |{{Flag|Kedah}} |[[Azizan Abdul Razak]] |2008 - 2013 |[[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] |- |[[Muhammad Sanusi Md Nor|Muhamad Sanusi Md Nor]] |2020 - kini |[[Sultan Sallehuddin]] |- |{{flagcountry|Perak}} |[[Mohammad Nizar Jamaluddin]] ''<small>(digulingkan)</small>'' |2008 - 2009 |[[Sultan Azlan Muhibbuddin Shah]] |- |{{Flag|Perlis}} |[[Mohd Shukri Ramli]] |2022 - kini |[[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]] |} === Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable sortable" |+Senarai Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri daripada PAS !Negeri !Nama !Tahun Khidmat |- | rowspan="10" |{{Flag|Kelantan}} |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] (Dato' Seri Paduka Raja) |1959 - 1964 |- |Abdullah Yusof <small>''(Kemudian menyertai UMNO 1968)''</small> |1964 - 1969 |- |[[Ishak Lotfi Omar]] (Dato' Bentara Jasa) |1969 - 1972 |- |[[Nik Abdullah Arshad]] |1972 - 1974 |- |[[Nik Man Nik Mohamed]] |1974 - 1977 |- |Omar Mohamed |1990 - 1995 |- |[[Wan Abdul Rahim Wan Abdullah]] |1995 - 2008 |- |[[Mohd Nassuruddin Daud]] (Dato' Panglima Perang) |2008 - 2013 |- |[[Abdullah Yaakob|Abdullah Ya’kob]] |2013 - 2023 |- |[[Mohd Amar Abdullah]] (Dato' Sri Amar D'raja) |2023 - kini |- | rowspan="4" |{{Flag|Terengganu}} |[[Mohd Taib Sabri Abu Bakar]] <small>''(Keluar PAS)''</small> |1959 - 1961 |- |[[Husain Awang]] |1999 - 2004 |- |[[Yahaya Ali]] |2018 - 2023 |- |[[Mohd Nor Hamzah]] |2023 - kini |- | rowspan="2" |{{Flag|Kedah}} |[[Abdul Isa Ismail]] |2008 - 2013 |- |[[Zubir Ahmad]] |2023 - kini |- |{{Flag|Perlis}} |[[Rus'sele Eizan]] |2022 - kini |} === Anggota Jemaah Menteri Persekutuan === {| class="wikitable sortable" |+Senarai Anggota Jemaah Menteri Persekutuan daripada PAS<ref>Mohd Fadli Ghani [https://harakahdaily.net/index.php/2020/03/12/1973-1977-penglibatan-pas-dalam-kabinet/ 1973-1977: Penglibatan PAS dalam Kabinet] Harakahdaily</ref> !Nama !Kawasan !Portfolio !Mula Khidmat !Tamat Khidmat |- ! colspan="5" |Perdana Menteri: [[Abdul Razak Hussein|Tun Abdul Razak Hussein]] |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |{{Parlimen|Kota Bharu Hulu}} |Menteri Kemajuan Tanah dan Tugas-tugas Khas (Hal Ehwal Agama) <ref>Menteri Kemajuan Tanah bertanggungjawab dalam urusan hal ehwal tanah, termasuk [[Lembaga Kemajuan Tanah Persekutuan|FELDA]], [[Lembaga Penyatuan dan Pemulihan Tanah Persekutuan|FELCRA]] dan Jabatan Ukur; manakala Menteri Tugas-tugas Khas bertanggungjawab membantu Perdana Menteri dalam [[Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia|Majlis Kebangsaan Ugama Islam]] dan [[Tabung Haji|Lembaga Urusan Tabung Haji]]. Rujuk : {{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/beritaharian19721229-1.1.10|title=Ketua PAS Menteri Tanah dlm Kabinet baru Malaysia|last=|first=|date=29 Disember 1972|newspaper=Berita Harian (Singapura)|access-date=3 Jun 2020}}</ref> |1 Januari 1973 |4 September 1974 |- | rowspan="3" |[[Abu Bakar Hamzah (senator Malaysia)|Abu Bakar Hamzah]] | rowspan="3" |''Senator'' |Setiausaha Parlimen Kementerian Pembangunan Negara dan Luar Bandar<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/beritaharian19721229-1.1.10|title=Ketua PAS Menteri Tanah dlm Kabinet baru Malaysia|last=|first=|date=29 Disember 1972|newspaper=Berita Harian (Singapura)|access-date=3 Jun 2020}}</ref> |1 Januari 1973 |12 Ogos 1973 |- |Setiausaha Parlimen Kementerian Pembangunan Ekonomi Desa |13 Ogos 1973 |9 September 1973 |- |Setiausaha Parlimen Kementerian Pertanian dan Perikanan |10 September 1973 |14 Mei 1974 |- |[[Yusuf Rawa|Yusof Rawa]] |{{Parlimen|Kota Setar Selatan}} |Timbalan Menteri Perusahaan Utama |13 Ogos 1973 |24 Ogos 1974 |- ! colspan="5" |Perdana Menteri: [[Abdul Razak Hussein|Tun Abdul Razak Hussein]] |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |{{Parlimen|Nilam Puri}} |Menteri Tanah dan Galian dan Tugas-tugas Khas (Hal Ehwal Agama) |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- |[[Hassan Adli Mohd Arshad]] |[[Bagan Datuk (kawasan pilihan raya parlimen)|Bagan Datok]] |Timbalan Menteri Buruh dan Tenaga Rakyat |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- |[[Abu Bakar Umar]] |{{Parlimen|Kota Setar}} |Timbalan Menteri Kesihatan |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- |[[Mustafa Ali]] |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Perdagangan dan Perindustrian |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- ! colspan="5" |Perdana Menteri: [[Hussein Onn|Tun Hussein Onn]] |- |[[Yusuf Rawa|Yusof Rawa]] |{{Parlimen|Ulu Muda}} |Duta Besar Malaysia Ke Iran dan Turki di Tehran |1974 |1978 |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |{{Parlimen|Nilam Puri}} |Menteri Kemajuan Tanah dan Kemajuan Wilayah |5 Mac 1976 |8 November 1977 |- |[[Hassan Adli Mohd Arshad]] |{{Parlimen|Bagan Datuk|Bagan Datok}} |Menteri Kerajaan Tempatan dan Wilayah Persekutuan |5 Mac 1976 |8 Julai 1978 |- |[[Abu Bakar Umar]] |{{Parlimen|Kota Setar}} |Timbalan Menteri Kesihatan |5 Mac 1976 |8 November 1977 |- | rowspan="2" |[[Zahari Awang]] | rowspan="2" |{{Parlimen|Kuala Krai}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Luar |5 Mac 1976 |1976 |- |Setiausaha Parlimen Kementerian Perumahan dan Kemajuan Perkampungan |5 Mac 1976 |8 November 1977 |- | rowspan="2" |[[Mustafa Ali]] | rowspan="2" |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Perdagangan dan Perindustrian |5 Mac 1976 |13 April 1977 |- |Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Alam Sekitar |14 April 1977 |8 November 1977 |- |[[Abdul Wahab Yunus]] |{{Parlimen|Dungun}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Kewangan |14 April 1977 |8 November 1977 |- ! colspan="5" |[[Kabinet Muhyiddin Yassin|Perdana Menteri]]: [[Muhyiddin Yassin]] |- |[[Takiyuddin Hassan]] |{{Parlimen|Kota Bharu}} |Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-undang dan Parlimen) |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] |{{Parlimen|Kubang Kerian}} |Menteri Alam Sekitar dan Air |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Mohd Khairuddin Aman Razali]] |{{Parlimen|Kuala Nerus}} |Menteri Perusahaan, Perladangan dan Komoditi |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Ahmad Marzuk Shaary]] |{{Parlimen|Bachok}} |Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Awang Hashim]] |{{Parlimen|Pendang}} |Timbalan Menteri Sumber Manusia |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Siti Zailah Mohd Yusoff|Siti Zailah Mohd Yusuff]] |{{Parlimen|Rantau Panjang}} |Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Ahmad Amzad Hashim]] |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Che Abdullah Mat Nawi]] |{{Parlimen|Pengkalan Chepa}} |Timbalan Menteri Pertanian dan Industri Makanan |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Abdul Hadi Awang]] |{{Parlimen|Marang}} |Duta Khas Perdana Menteri ke Timur Tengah |02 April 2020 |16 Ogos 2021 |- ! colspan="5" |[[Kabinet Ismail Sabri|Perdana Menteri]]: [[Ismail Sabri Yaakob]] |- |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] |{{Parlimen|Kubang Kerian}} |Menteri Alam Sekitar dan Air |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Idris Ahmad]] |''[[Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-14|Senator]]'' |Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Takiyuddin Hassan]] |{{Parlimen|Kota Bharu}} |Menteri Tenaga dan Sumber Asli |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Ahmad Marzuk Shaary]] |{{Parlimen|Bachok}} |Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Awang Hashim]] |{{Parlimen|Pendang}} |Timbalan Menteri Sumber Manusia |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Siti Zailah Mohd Yusoff|Siti Zailah Mohd Yusuff]] |{{Parlimen|Rantau Panjang}} |Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Ahmad Amzad Hashim]] |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Nik Muhammad Zawawi Salleh]] |{{Parlimen|Pasir Puteh}} |Timbalan Menteri Pertanian dan Industri Makanan |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Abdul Hadi Awang]] |{{Parlimen|Marang}} |Duta Khas Perdana Menteri ke Timur Tengah |2 September 2021 |10 Oktober 2022 |} === Calon dalam Pilihan Raya Perundangan Persekutuan 1955 === Dalam [[Pilihan raya umum Tanah Melayu 1955|pilihan raya umum Tanah Melayu pertama]], PAS telah bertanding di sebelas kerusi majlis perundangan persekutuan seperti berikut<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550727-1.2.69.1|title=Election: Radio Scorecard|date=27 Julai 1955|newspaper=The Straits Times|access-date=4 Julai 2021|page=4|via=NewspaperSG}}</ref>: {| class="wikitable" !No !Kawasan Pilihan Raya !Negeri !Nama !Catatan |- |1 |[[Kedah Selatan (kawasan persekutuan)|Kedah Selatan]] |Kedah |Mohamed Saleh Shafie |Kalah kepada MCA, Lim Teng Kwang |- |2 |[[Pasir Mas (kawasan persekutuan)|Pasir Mas]] |Kelantan |[[Mokhtar Ahmad]] |Kalah kepada UMNO, Tengku Ahmad Tengku Abdul Ja'afar |- |3 |[[Kelantan Timur (kawasan persekutuan)|Kelantan Timur]] |Kelantan |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |Kalah kepada UMNO, Nik Hassan Nik Yahya |- |4 |[[Kelantan Selatan (kawasan persekutuan)|Kelantan Selatan]] |Kelantan |Nor Yusoff |Kalah kepada UMNO, [[Abdul Khalid Awang Osman]] |- |5 |[[Semantan (kawasan persekutuan)|Semantan]] |Pahang |Mohamad Yassin Mohamed Salleh |Kalah kepada UMNO, Dato' [[Abdul Razak Hussein|Abdul Razak Hussien]] |- |6 |[[Teluk Anson (kawasan persekutuan)|Teluk Anson]] |Perak |[[Hassan Adli Mohd Arshad]] |Kalah kepada [[Bahaman Samsudin]] Calon termuda di Perak, berusia 26 tahun |- |7 |[[Dindings (kawasan persekutuan)|Dindings]] |Perak |Abdul Wahab Mohamed Noor |Kalah kepada UMNO, Meor Ariff Meor Alwi |- |8 |[[Krian (kawasan persekutuan)|Krian]] |Perak |[[Ahmad Tuan Hussein]] |Menang ke atas calon UMNO, Haji Sulaiman Haji Ahmad (Haji Sulaiman Palestin) |- |9 |[[Seberang Perai Selatan (kawasan persekutuan)|Seberang Perai Selatan]] |Seberang Perai |[[Zabidi Bin Ali|Zabidi Ali]] |Kalah kepada MCA, Tay Hooi Soo |- |10 |[[Selangor Tengah (kawasan persekutuan)|Selangor Tengah]] |Selangor |[[Zulkifli Muhammad|Zulkifli Mohamed]] |Kalah kepada MCA, Lee Eng Teh |- |11 |[[Kuala Selangor (kawasan persekutuan)|Kuala Selangor]] |Selangor |Osman Abdullah |Kalah kepada UMNO, Raja Rastam Shahrome Raja Said Tauphy |} === Calon dalam Pilihan Raya Perundangan Negeri 1955 === {| class="wikitable" !No !Kawasan Pilihan Raya !Negeri !Nama !Rujukan |- |1 |[[Pasir Mas Tengah (kawasan negeri)|Pasir Mas Tengah]] |Kelantan |Abdullah Ahmad | rowspan="3" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550921-1.2.21</ref> |- |2 |[[Machang (kawasan negeri)|Machang]] |Kelantan |Mohd Noor Yusof |- |3 |[[Ulu Kelantan (kawasan negeri)|Ulu Kelantan]] |Kelantan |Othman Minal |- |4 |[[Pekan Utara (kawasan negeri)|Pekan Utara]] |Pahang |Syed Mohamad Tuan Ngah | rowspan="6" |<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|first=|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=393}}</ref> |- |5 |[[Pekan Selatan (kawasan negeri)|Pekan Selatan]] |Pahang |Abdul Majid Hussein |- |6 |[[Temerloh Selatan (kawasan negeri)|Temerloh Selatan]] |Pahang |Ariffin Chot |- |7 |[[Temerloh Timur (kawasan negeri)|Temerloh Timur]] |Pahang |Mohd Din Sandang |- |8 |[[Temerloh Utara (kawasan negeri)|Temerloh Utara]] |Pahang |Lebai Hassan |- |9 |[[Temerloh Tengah (kawasan negeri)|Temerloh Tengah]] |Pahang |Mohd Liki Ismail |- |10 |[[Larut Selatan dan Matang (kawasan negeri)|Larut Selatan dan Matang]] |Perak |[[Baharuddin Abdul Latif]] | rowspan="4" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19551114-1.2.62</ref> |- |11 |[[Hilir Perak Selatan (kawasan negeri)|Hilir Perak Selatan]] |Perak |AhmadMohamed Ali |- |12 |[[Krian Timur (kawasan negeri)|Krian Timur]] |Perak |Othman Hamzah |- |13 |[[Krian Barat (kawasan negeri)|Krian Barat]] |Perak |[[Mohamed Kamil Ahmad|Mohamed Kamil Haji Ahmad]] |- |14 |[[Kuala Perlis (kawasan negeri)|Kuala Perlis]] |Perlis |Syed Kasim | rowspan="5" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550818-1.2.108</ref> |- |15 |[[Sanglang (kawasan negeri)|Sanglang]] |Perlis |Adnan Abdullah |- |16 |[[Beseri-Titi Tinggi (kawasan negeri)|Beseri-Titi Tinggi]] |Perlis |Mohamed Rejab Mohamed |- |17 |[[Paya (kawasan negeri)|Paya]] |Perlis |GhazaliAhmad |- |18 |[[Utan Aji (kawasan negeri)|Utan Aji]] |Perlis |Shafie Omar |- |19 |[[Klang Utara (kawasan negeri)|Klang Utara]] |Selangor |AliasAbdul Manan | rowspan="2" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550928-1.2.7</ref> |- |20 |[[Sabak Bernam (kawasan negeri)|Sabak Bernam]] |Selangor |Abdul Hakim Hilmi |} ==Lihat juga== {{col-begin}}{{col-2}} * '''Info Tambahan''' ** [[Gerakan Islam]] ** [[Senarai parti politik Malaysia]] ** [[Politik Malaysia]] ** [[Dasar-dasar PAS]] ** [[Perlembagaan Parti Islam Se-Malaysia]] ** [[Muktamar Tahunan PAS]] ** [[Mursyidul Am]] ** [[Presiden PAS]] * '''Rangkaian Pendidikan''' ** [[Kolej Universiti Islam Zulkifli Muhammad]] ** [[Kolej Universiti Darul Quran Islamiah]] ** [[Kolej Islam Darul Ulum]] ** [[Institut Latihan Kepimpinan dan Perkaderan Dakwah Islamiyah]] ** [[Muassasah Darul Ulum]] ** [[Akademi Pengajian Saidatina Aisyah]] ** [[Sekolah Menengah Islam Darul Ulum]] ** [[Sekolah Menengah Integrasi Teras Islam]] ** [[Sekolah Rendah Integrasi Teras Islam]] ** [[Pusat Asuhan Tunas Islam]] ** [[Taman Asuhan Tunas Islam]] * '''Penyertaan Gabungan Politik''' ** 2020 - kini : [[Perikatan Nasional]] ** 2019 - kini : [[Muafakat Nasional]] ** 2016 - kini : [[Gagasan Sejahtera]] ** 2015 - kini : [[Kongres Rakyat]] ** 2008 - 2015 : [[Pakatan Rakyat]] ** 1999 - 2004 : [[Barisan Alternatif]] ** 1990 - 1996 : [[Angkatan Perpaduan Ummah]] ** 1986 - 1990 : [[Harakah Keadilan Rakyat]] ** 1973 - 1977 : [[Barisan Nasional]] ** 1972 - 1973 : [[Parti Perikatan]] * '''Yang Dipertua Agung/Presiden PAS''' ** [[Ahmad Fuad Hassan]] (1951–53) ** [[Abbas Alias]] (1953–56) ** [[Burhanuddin al-Helmi]] (1956–69) ** [[Mohd Asri bin Haji Muda]] (1969–82) ** [[Yusuf Rawa]] (1982–89) ** [[Fadzil Mohd Noor]] (1989–2002) ** [[Abdul Hadi bin Awang]] (2002–kini){{col-2}} * '''Teknologi''' ** [[Harakah]] ** [[Hijau FM]] ** [[PAS Touch 'n Get]] * '''Organisasi''' ** [[Majlis Syura Ulamak PAS]] ** [[Dewan Ulamak PAS]] ** [[Dewan Pemuda PAS]] ** [[Dewan Muslimat PAS]] ** [[Dewan Himpunan Penyokong PAS]] ** [[Pusat Penyelidikan PAS]] ** [[Kelab PAS Luar Negara]] ** [[Jabatan AMAL Malaysia]] ** [[Jabatan Alimat PAS]] ** [[PAS Relief]] ** [[KHIDMAT Malaysia]] ** [[Ameerah Malaysia]] ** [[Kelab Mahasiswa Penyokong PAS]] * '''Parti Serpihan''' ** 2015 - [[Parti Amanah Negara]] ** 1983 - [[Parti Hizbul Muslimin Malaysia]] ** 1995 - [[Angkatan Keadilan Insan Malaysia]] ** 1977 - [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia]] ** 1974 - [[Kesatuan Insaf Tanah Air]] ** 1965 - [[Angkatan Islam Singapura]] * '''Kepimpinan Dwitahunan''' ** [[Kepimpinan PAS Pusat, Sesi 2009-2011]] ** [[Kepimpinan PAS Pusat, Sesi 2015-2017]] ** [[Kepimpinan PAS Pusat, Sesi 2017-2019]] {{col-end}} ==Rujukan== ===Nota kaki=== {{Reflist}} {{Reflist|group=nb}} ===Petikan teks=== * {{cite book|last=Daniels|first=Timothy P.|title=Building Cultural Nationalism in Malaysia: Identity, Representation, and Citizenship|year=2005|publisher=Psychology Press|isbn=0415949718|ref=CITEREFDaniels2005}} * {{cite book|last=[[Farish A Noor]]|title=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought|year=2012|publisher=Princeton University Press|isbn=140083855X|pages=408–409|chapter=Pan-Malaysian Islamic Party (PAS)|ref=CITEREFFarish2012}} * {{cite book|last=Farish A .Noor|first=|authorlink=Farish A Noor|title=The Malaysian Islamic Party 1951-2013: Islamism in a Mottled Nation|year=2014|publisher=Amsterdam University Press|isbn=9789089645760|ref=CITEREFFarish2014}} * {{cite book|last=Function|first=John|editor1-last=Swee-Hock|editor1-first=Saw|editor2-last=Kesavapany|editor2-first=K.|title=Malaysia: Recent Trends and Challenges|year=2006|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=9812303391|pages=132–156|chapter=The Malay Electorate in 2004: Reversing the Result|ref=CITEREFFunction2006}} * {{cite journal|last=Funston|first=N. J.|date=1976|title=The Origins of Parti Islam Se Malaysia|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=7|issue=1|pages=58–73|issn=0022-4634|ref=CITEREFFunston1976|doi=10.1017/s0022463400010262}} * {{cite book|last1=Hooker|first1=Virginia|last2=Norani Othman|first2=|title=Malaysia: Islam, Society and Politics|series=ISEAS series on Islam|year=2003|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=9812301615|ref=CITEREFHooker & Norani2003}} * {{cite journal|last=[[Liew Chin Tong]]|year=2007|title=Pas Leadership: New Faces and Old Constraints|journal=Southeast Asian Affairs|volume=2007|issue=1|pages=201–213|issn=0377-5437|doi=10.1355/SEAA07J|ref=CITEREFChinTong2007}} * {{cite book|last=Liow|first=Joseph Chinyong|title=Piety and Politics: Islamism in Contemporary Malaysia|year=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=9780195377088|ref=CITEREFLiow2009}} * {{cite book|last=Mueller|first=Dominik M.|title=Islam, Politics and Youth in Malaysia: The Pop-Islamist Reinvention of PAS|series=Routledge Contemporary Southeast Asia Series|year=2014|publisher=Routledge|isbn=1317912985|ref=CITEREFMueller2014}} * {{cite book|last=Riddell|first=Peter G.|editor1-last=Marshall|editor1-first=Paul|title=Radical Islam's Rules: The Worldwide Spread of Extreme Shari'a Law|year=2005|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|isbn=1461686903|pages=135–160|chapter=Islamization and Partial Shari'a in Malaysia|ref=CITEREFRiddell2005}} * {{cite journal|last=Stark|first=Jan|year=2004|title=Constructing an Islamic Model in Two Malaysian States: PAS Rule in Kelantan and Terengganu|journal=Sojourn: Journal of Social Issues in Southeast Asia|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|volume=19|issue=1|pages=51–75|issn=0217-9520|ref=CITEREFStark2004|doi=10.1355/sj19-1c}} * {{cite journal|last=Sundaram|first=Jomo Kwame|author2=[[Ahmad Shabery Cheek]] |year=1988|title=The Politics of Malaysia's Islamic Resurgence|journal=Third World Quarterly|publisher=Taylor & Francis|volume=10|issue=2|ref=CITEREFSundaram & Ahmad1988 | doi = 10.1080/01436598808420085 }} ==Pautan luar== * {{Laman web rasmi}} * {{facebook|paspusat}} * {{twitter|paspusat}} * {{instagram|paspusat}} * [http://www.harakahdaily.net Harakahdaily - akhbar PAS] {{Perikatan Nasional}} {{Parti Islam Se-Malaysia}} {{Parti-parti politik Malaysia}} {{Pertubuhan Islam di Malaysia}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Parti Islam Se-Malaysia| ]] [[Kategori:Parti politik Islam di Malaysia]] [[Kategori:Kumpulan Islamis]] [[Kategori:Penubuhan 1951 di Persekutuan Tanah Melayu]] [[Kategori:Parti penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Bekas parti komponen Barisan Nasional]] [[Kategori:Parti komponen Perikatan Nasional]] [[Kategori:Parti politik di Johor]] [[Kategori:Parti politik di Kedah]] [[Kategori:Parti politik di Kelantan]] [[Kategori:Parti politik di Melaka]] [[Kategori:Parti politik di Negeri Sembilan]] [[Kategori:Parti politik di Pahang]] [[Kategori:Parti politik di Perak]] [[Kategori:Parti politik di Perlis]] [[Kategori:Parti politik di Pulau Pinang]] [[Kategori:Parti politik di Sabah]] [[Kategori:Parti politik di Sarawak]] [[Kategori:Parti politik di Selangor]] [[Kategori:Parti politik di Terengganu]] [[Kategori:Parti politik di Wilayah Persekutuan]] mhbo1ytr2ejnxfesayh47mebiomenv6 6925696 6925507 2026-08-12T04:43:59Z Batiyah1980 401942 /* Menteri Besar */ 6925696 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"PAS" dilencongkan di sini.}} {{For|pemilihan parti yang bakal diadakan|Pemilihan kepimpinan Parti Islam Se-Malaysia 2025}} {{Infobox political party | name = Parti Islam Se-Malaysia | lang2 =Tamil | name_lang2 =மலேசிய இசுலாமிய கட்சி | lang3 =Jawi | name_lang3 =ڤرتي إسلام سمليسيا | lang4 = | name_lang4 = | logo = PAS logo.svg | logo_size = 250px | logo_upright = | logo_alt = | caption = | colorcode = {{Parti Islam Se-Malaysia/meta/color}} | abbreviation = PAS, ڤاس‎ | president = [[Abdul Hadi Awang]] | chairman = | secretary_general = [[Takiyuddin Hassan]] | spokesperson = [[Ahmad Fadhli Shaari]] | gelaran_pemimpin1 = [[Mursyidul Am]] | nama_pemimpin1 = [[Hashim Jasin]] | gelaran_pemimpin2 = Timbalan Presiden | nama_pemimpin2 = [[Tuan Ibrahim Tuan Man]] | gelaran_pemimpin3 = Naib Presiden | nama_pemimpin3 = {{plainlist| * [[Idris Ahmad]] * [[Mohd Amar Abdullah]] * [[Ahmad Samsuri Mokhtar]] }} | gelaran_pemimpin4 = Ketua Dewan Ulamak | nama_pemimpin4 = [[Ahmad Yahaya]] | gelaran_pemimpin5 = Ketua Dewan Muslimat | nama_pemimpin5 = [[Nuridah Mohd Salleh]] | gelaran_pemimpin6 = Ketua Dewan Pemuda | nama_pemimpin6 = [[Afnan Hamimi Taib Azamudden]] | founder = [[Ahmad Fuad Hassan]] | founded = {{start date and age|1951|11|24|df=yes}} (dengan nama Persatuan Agama Islam Se-Malaya [PAS]) | registered = 31 Mei 1955 (sebagai parti politik "Parti Islam Se-Tanah Melayu") | legalised = | dissolved = | merger = | split = Bahagian Agama [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO), [[Hizbul Muslimin]] | predecessor = [[Hizbul Muslimin]] (diharamkan pada 1948 oleh Brisith) | merged = | successor = | headquarters = Pejabat Agung PAS,<br>No. 318-A, Jalan Raja Laut, 50350 [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | newspaper = [[Harakah]] | think_tank = [[Pusat Penyelidikan PAS]] | student_wing = [[Kelab Mahasiswa Penyokong PAS]] | youth_wing = [[Dewan Pemuda PAS]] | womens_wing = [[Dewan Muslimat PAS]] | wing1_title = Sayap ulamak | wing1 = [[Dewan Ulamak PAS]] | wing2_title = Sayap bukan Muslim | wing2 = [[Dewan Himpunan Pendukung PAS]] | wing3_title = | wing3 = | wing4_title = | wing4 = | membership_year = | membership = Warganegara Malaysia | ideology = [[Islamisme]]<br>[[Fundamentalisme Islam]]<br>[[Jihad]]isme<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/08/25/pas-defends-taliban-saying-it-has-changed|title=PAS defends Taliban, saying it has changed|date=25 Ogos 2021|website=The Star|url-status=live|access-date=7 Oktober 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/malaysian-islamists-death-sparks-sympathy-in-country-including-from-former-party-pas|title=Malaysian Islamist's death sparks sympathy in country, including from former party PAS|date=15 September 2014|website=The Straits Times|url-status=live|access-date=7 Oktober 2021}}</ref><br>[[Pan-Islamisme]]<br>Konservatisme Islam<br>Nasionalisme agama<br>[[Anti-Kristian di Malaysia|Sentimen anti-Kristian]]<ref>{{cite web|url =https://www.malaymail.com/news/malaysia/2019/09/18/accusing-dap-of-christianisation-pas-leader-cites-steven-sims-kingdom-of-go/1791682|title=Accusing DAP of Christianisation, PAS leader cites Steven Sim's 'Kingdom of God' remarks as evidence|publisher=[[Malay Mail]]|date=18 September 2019|access-date=13 February 2025}}</ref><ref>{{cite web|url =https://www.malaymail.com/news/malaysia/2020/08/31/church-group-says-pas-leader-has-no-regard-for-humanity-after-christian-ins/1898894|title=Church group says PAS leader has no regard for humanity after Christian insult|publisher=[[Malay Mail]]|date=31 August 2020|access-date=8 February 2025}}</ref><ref>{{cite web|url =https://harakahdaily.net/index.php/2024/12/31/gesa-ambil-tindakan-ke-atas-kor-ming-dan-hannah-yeoh/|title=Gesa tindakan ke atas Kor Ming dan Hannah Yeoh|publisher=[[Harakah (newspaper)|Harakah]]|date=31 December 2024|access-date=22 February 2025|language=ms}}</ref> | position = | religion = [[Islam]] | national = [[Parti Perikatan]] {{small|(1972-1973)}}<br/>[[Barisan Nasional]] {{small|(1973-1978)}}<br/>[[Angkatan Perpaduan Ummah]] {{small|(1990-96)}}<br/>[[Barisan Alternatif]] {{small|(1999-2004)}}<br/>[[Pakatan Rakyat]] {{small|(2008-2015)}}<br/>[[Gagasan Sejahtera]]<ref>http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/pas-and-ikatan-announce-alliance-but-unclear-of-direction</ref> {{small|(2016-2020)}}<br/>[[Muafakat Nasional]] {{small|(2019-2022)}}<ref>https://www.utusan.com.my/nasional/2022/10/muafakat-nasional-berkubur/</ref><br/>[[Perikatan Nasional]] {{small|(sejak 2020)}}<br/>[[Ikatan Prihatin Rakyat]] {{small|(sejak 2025)}} | regional = <!-- or | regional affiliation = --> | continental = <!-- or | continental affiliation = --> | international = | affiliation1_title = | affiliation1 = | affiliation2_title = | affiliation2 = | colors = {{color box|#008000}} [[Hijau]] | slogan = ''Islam Menyatukan Ummah''<br>''Membangun Bersama Islam'' | anthem = Berjihadlah | blank1_title = | blank1 = | blank2_title = | blank2 = | blank3_title = | blank3 = | blank4_title = | blank4 = | seats1_title = [[Dewan Negara Malaysia]] (Parlimen) | seats1 = {{Infobox political party/seats|7|70|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} | seats2_title = [[Dewan Rakyat Malaysia]] (Parlimen) | seats2 = {{Infobox political party/seats|43|222|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} | seats3_title = [[Dewan Undangan Negeri di Malaysia|Dewan Undangan Negeri]] | seats3 = {{Infobox political party/seats|150|607|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} | seats4_title = <!-- up to | seats11_title = --> | seats4 = <!-- up to | seats11 = --> | symbol = [[File:Logo Perikatan Nasional.svg|100px]] <br>(negeri selain Kelantan dan Terengganu)<br> [[File:PAS logo.svg|100px]] <br> (Kelantan dan Terengganu) | flag = [[Fail:Bendera lama pas.png|border|180px]] | flag_title = | flag_alt = | website = https://www.pas.org.my/ | state = Malaysia | country = | country_dab1 = | parties_dab1 = | elections_dab1 = | country2 = | country_dab2 = | parties_dab2 = | elections_dab2 = | footnotes = }}{{Sejarah Malaysia}} '''Parti Islam Se-Malaysia''' ([[Jawi]]: ڤرتي إسلام سمليسيا, juga [[singkatan]]: '''ڤاس‎'''/'''PAS''')<ref group="nb">Singkatan "PAS" diguna pakai berdasarkan tulisan jawi 'ڤَاس‎' iaitu ڤ (P), ا‎ (A), س (S)‎.</ref> ialah sebuah parti politik Islam di [[Malaysia]] yang berdaftar sejak tahun [[1951]]. PAS merupakan salah sebuah parti komponen dalam [[Perikatan Nasional]] bermula 2020. Parti ini mempunyai perwakilan terbanyak di [[Dewan Rakyat]], dengan menguasai 43 kerusi,<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/630402/berita/politik/pru15-pencapaian-tertinggi-pas---abdul-hadi|title=PRU15 pencapaian tertinggi Pas - Abdul Hadi|last=HUSIN|first=NURHIDAYAH HAIROM & MUKHRIZ MAT|date=2023-10-20|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2024-01-14}}</ref> walau bagaimanapun berada di blok pembangkang.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2022/11/908537/pas-akan-berperanan-sebagai-pembangkang-juga-takiyuddin-metrotv|title=Pas akan berperanan sebagai pembangkang juga -Takiyuddin [METROTV]|last=BERNAMA|date=2022-11-26|website=Harian Metro|language=en|access-date=2024-01-14}}</ref> PAS juga merupakan parti pemerintah bagi negeri [[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]], [[Dewan Undangan Negeri Terengganu|Terengganu]], [[Dewan Undangan Negeri Kedah|Kedah]] (sebagai Menteri Besar) dan [[Dewan Undangan Negeri Perlis|Perlis]] serta [[Dewan Undangan Negeri Sembilan|Negeri Sembilan]]. PAS berada di blok pembangkang di DUN [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|Pulau Pinang]], DUN [[Dewan Negeri Perak|Perak]], DUN [[Dewan Negeri Pahang|Pahang]], DUN [[Dewan Negeri Selangor|Selangor]], DUN [[Dewan Negeri Johor|Johor]] dan DUN [[Dewan Undangan Negeri Sabah|Sabah]]. Selain itu, PAS tidak mempunyai sebarang perwakilan di [[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]] dan perwakilan DUN di [[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]] serta perwakilan Parlimen di Sabah dan [[Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]]. Kubu pilihan raya PAS sebahagian besarnya tertumpu di sekitar kawasan luar bandar dan konservatif koridor utara dan pantai timur Semenanjung Malaysia, khususnya di Kelantan, Kedah, Perlis, Terengganu dan Pahang. Mereka juga mendapat sokongan yang ketara di kawasan luar bandar Perak dan Melaka. PAS membantu gabungannya menyapu bersih negeri-negeri pantai barat laut dan timur Semenanjung Malaysia, memenangi setiap kerusi parlimen di negeri Perlis, Kelantan dan Terengganu, dan semua kecuali satu di Kedah; lantas dipanggil sebahagian pihak sebagai "[[Gelombang hijau|Gelombang Hijau]]".<ref>{{Cite web|url=https://berita.mediacorp.sg/dunia/pengaruh-gelombang-hijau-satu-cabaran-ph-bn-di-pulau-pinang-770001|title=Pengaruh gelombang hijau satu cabaran PH-BN di Pulau Pinang|website=BERITA Mediacorp|language=en|access-date=2024-01-14}}</ref> ==Latar belakang == Mengikut fakta sejarah, PAS telah ditubuhkan secara rasmi pada 23 Ogos 1951. Walau bagaimanapun, terdapat fakta lain yang menyebut bahawa PAS ditubuhkan pada 24 November 1951 ([[Warta Negara]], 26 November 1951 dan [[Utusan Melayu]] 25 November 1951). Walaupun terdapat dua tarikh yang bercanggah, namun ahli-ahli sejarah dan tokoh-tokoh lama dalam PAS bersetuju bahawa fakta kedua (24 November 1951) ialah tarikh sebenar PAS ditubuhkan.{{Perlu rujukan}} Parti Islam Se-Malaysia kemudiannya telah didaftarkan sebagai sebuah organisasi pada 31 Mei 1955 dengan nombor pendaftaran 733 (Pulau Pinang). PAS atau Persatuan Islam Se-Tanah Melayu (nama asalnya) ialah pertubuhan atau parti politik Melayu yang berteraskan Islam yang ditubuhkan sebelum merdeka selepas [[Hizbul Muslimin]] diharamkan oleh kerajaan British pada tahun 1948. PAS cuba mengimbangi perjuangan nasionalisme [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) sebagai sebuah parti yang mendokong Islam. Dengan tidak menafikan bahawa semangat perjuangan yang berteraskan kepada Islam di negara ini telahpun wujud sejak 1906 lagi, yang telah dibawa dan diperjuangkan oleh golongan pembaharuan atau reformasi Islam yang mendapat pendidikan di [[Timur Tengah]] (antaranya termasuklah [[Syed Sheikh Syed Ahmad Al-Hadi|Syed Sheikh al-Hadi,]] [[Muhammad Tahir bin Sheikh Muhammad bin Ahmad Jalaluddin|Syeikh Tahir Jalaluddin]] dan Haji Abbas Mohd Taha) yang berpusat di [[Singapura]], [[Melaka]] dan [[Pulau Pinang]], PAS yang muncul pada tahun 1951 adalah atas kesedaran masyarakat [[Melayu]] (pada waktu itu) untuk melihat [[Agama Islam]] dapat ditegak dan didaulatkan di negara ini.<ref>{{cite web|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/ahead-of-party-polls-pas-ulama-wing-calls-for-total-wipe-out-of-progressive|title=Ahead of party polls, PAS ulama wing calls for total wipe out of progressives|date=3 June 2015|publisher=The Malay Mail|accessdate=28 April 2017|author=Syed Jaymal Zahiid}}</ref> Pada peringkat awal penubuhannya, PAS dilihat sebagai sebuah parti Melayu yang memperjuangkan hal-ehwal Islam melebihi apa yang dilaksanakan oleh [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]. Didokongi oleh para ilmuan agama, PAS ialah parti yang menjadi pilihan bagi orang-orang Melayu yang berpendidikan agama. Pun begitu, setelah berlakunya [[Peristiwa 13 Mei|Tragedi 13 Mei 1969]], PAS telah menerima cadangan UMNO untuk bergabung dalam perikatan yang baharu yang dinamakan sebagai [[Barisan Nasional]] (BN). PAS adalah antara parti pengasas BN. Penglibatan PAS dalam BN berakhir dengan krisis darurat di Kelantan pada 1978. Akhirnya PAS mengambil keputusan untuk keluar dari BN. Para penyokong PAS mengganggap bahawa UMNO telah mengkhianati mereka, sementara penyokong UMNO pula berpendapat PAS telah tidak patuh pada ketetapan BN. Peristiwa tersebut telah mengakibatkan PAS dilanda krisis dalaman yang telah membawa kepada perpecahan PAS kepada beberapa parti serpihan seperti [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia]] (BERJASA) dan [[Parti Hizbul Muslimin Malaysia|HAMIM]]. PAS telah mengambil masa yang lama untuk menyusun semula perjuangan mereka. Ketika Tuan Guru Yusuf Rawa mengambil alih jawatan Yang di-Pertuan Agung (kini dikenali sebagai [[Presiden PAS|Presiden]]) pada 1982, PAS telah menjenamakan semula parti tersebut di bawah slogan "Kepimpinan Ulama".<ref>{{cite web|url=http://bridgetwelsh.com/2015/06/the-pas-purge-of-the-progressives/|title=The PAS purge of the progressives|date=6 June 2015|work=Malaysiakini|publisher=Bridget Welsh|accessdate=28 April 2017|archive-date=2018-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180716082501/http://bridgetwelsh.com/2015/06/the-pas-purge-of-the-progressives/|url-status=dead}}</ref> PAS pernah menjadi sebahagian daripada sebuah perikatan yang dinamakan sebagai [[Pakatan Rakyat]], bersama [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) dan [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP). Pencapaian PAS pada pilihan raya umum 2008 adalah antara yang terbaik. Selain mengekalkan penguasaan PAS di Kelantan dengan majoriti yang besar, PAS turut membentuk kerajaan di [[Kedah]] (2008-2013). PAS juga ialah sebahagian daripada kerajaan di [[Selangor]] (2008-kini) dan [[Perak Darul Ridzuan|Perak]] (2008-2009) bersama [[PKR]] dan [[DAP]]. PAS menjadikan kerjasama dengan sebuah parti politik baharu, [[Ikatan|Parti Ikatan Bangsa Malaysia]] (IKATAN) untuk membawa suara rakyat lebih berkesan selepas Pakatan Rakyat dianggap telah terbubar<ref name=":2">http://www.ismaweb.net/2015/06/pr-bubar-hanya-pandangan-dap-kata-pas/</ref> ekoran keluarnya DAP daripada gabungan tersebut. Walau bagaimanapun, hubungan kerjasama politik antara [[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] kekal sehingga pada 11 Mei 2017, hubungan kerjasama PAS dan PKR terputus<ref name=":3">Mohd Azrone Sarabatin [https://www.bharian.com.my/node/281491 PAS-PKR 'bercerai'] 11 Mei 2017, Berita Harian.</ref>. Bagi menghadapi [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan raya Umum Malaysia 2018]], PAS menubuhkan sebuah gabungan kerjasama baharu, [[Gagasan Sejahtera]] bersama-sama [[Parti Ikatan Bangsa Malaysia|IKATAN]] dan [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia|BERJASA]]. Selepas berakhirnya pilihan raya 2018, PAS bekerjasama dengan musuh tradisinya, UMNO di bawah semangat 'perpaduan ummah' dan menggagaskan permuafakatan bernama [[Muafakat Nasional]] yang dimeterai pada 14 September 2019<ref name=":4">Nazura Ngah [https://www.bharian.com.my/berita/politik/2019/09/606917/piagam-muafakat-nasional-umno-pas-dimeterai Piagam Muafakat Nasional UMNO, PAS dimeterai] 14 September 2019 Berita Harian.</ref>. PAS juga turut menjalinkan kerjasama dengan [[Kongres India Malaysia]] (MIC)<ref name=":5">___________ [https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2019/03/546501/mic-dan-pas-sah-jalin-kerjasama MIC dan PAS sah jalin kerjasama] 28 March 2019 Berita Harian</ref>. Ekoran konflik politik pada Februari 2020, PAS telah bersama-sama dengan beberapa parti politik yang lain iaitu [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]], [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (PPBM), [[Kongres India Malaysia|MIC]], [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), [[Gabungan Parti Sarawak]] (GPS) dan lain-lain telah membentuk kerajaan bagi Malaysia dengan nama tidak rasmi, [[Perikatan Nasional]]<ref name=":0">Harits Asyraf Hasnan [http://www.astroawani.com/berita-politik/muhyiddin-wakili-perikatan-nasional-gps-star-juga-bersama-232122 Muhyiddin wakili Perikatan Nasional: GPS, STAR juga bersama?] 29 Februari 2020. Astro Awani</ref><ref name=":1">Suraya Roslan [https://www.hmetro.com.my/utama/2020/02/549431/umno-pas-pilih-muhyiddin UMNO, PAS pilih Muhyiddin] 28 Februari 2020. Harian Metro</ref>. == Sejarah == === Asal-usul: pergerakan Islam selepas Perang Dunia II === Sungguhpun aktiviti [[Hizbul Muslimin]] terhenti, namun keghairahan sokongan rakyat khususnya alim ulama terhadap perjuangan politiknya amatlah memberangsangkan. Semangat dan sokongan kental inilah yang akhirnya merintis jalan mudah ke arah penubuhan PAS pada tahun 1951. Dalam hal ini, ramai ahli sejarah berpendapat penghargaan dan pengiktirafan perlulah dihulurkan kepada [[Abu Bakar al-Baqir|Ustaz Abu Bakar al-Baqir]], pemimpin [[Majlis Tertinggi Agama Malaya|MATA]] dan seterusnya [[Hizbul Muslimin]] yang telah "melebarkan jalan" untuk memudahkan penubuhan PAS. ==== Persidangan Persatuan Ulamak Malaya yang pertama ==== Peranan [[Hizbul Muslimin]] dalam penubuhan PAS lebih tertonjol lagi apabila sebahagian besar bekas pucuk pimpinan pusatnya turut menyertai PAS dan memainkan peranan secara aktif. Antaranya termasuklah Ustaz Othman Hamzah, Ustaz [[Baharuddin Abdul Latif]], Tuan Haji Khaider Khatib dan Ustaz Yunus Haji Yatimi. Besar kemungkinan juga Bahagian Agama UMNO yang dipimpin oleh [[Ahmad Fuad Hassan|Ustaz Ahmad Fuad Hassan]] turut diresapi dengan pengaruh [[Hizbul Muslimin]] ini. Tambahan lagi, ramai pemimpin agama dalam UMNO ketika itu kecewa akan pucuk pimpinan mereka yang bercadang untuk menaja perjudian (loteri). Tidak dapat dinafikan bahawa rancangan awal penubuhan PAS sebenarnya ditimbulkan oleh sebahagian besar ahli-ahli agama dalam UMNO semasa berlangsungnya Persidangan Ulama Ke-3 di Bangunan Kelab UMNO Bagan, Butterworth, Pulau Pinang. Ahli-ahli panel ini berusaha merangka perlembagaan serta menamakan pertubuhan yang dicita-citakan itu, iaitu Pertubuhan Ulama Se-Malaya. Panel ini telah berusaha mengadakan persidangan dengan persatuan-persatuan kebajikan Melayu atau Islam, Majlis Agama Islam Negeri, ulama perseorangan, para kadi dan juga mufti. Walaupun perhimpunan ulama dan orang perseorangan yang dianjurkan oleh Bahagian Agama UMNO itu pada mulanya berjaya menubuhkan Pertubuhan Ulama, tetapi atas inisiatif Ustaz Othman Hamzah, bekas Ahli Jawatankuasa [[Hizbul Muslimin]] yang mewakili Persatuan al-Ehya as-Syariff, [[Gunung Semanggol]] telah berjaya melahirkan Persatuan Agama Islam Se-Malaya (PAS) bagi menggantikan Pertubuhan Ulama Se-Malaya yang dicadangkan pada mulanya. Maka, PAS telah ditubuhkan secara rasmi hasil perhimpunan atau muktamar tersebut dengan penyertaan beberapa tokoh agama dan wakil pertubuhan Islam<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|first=|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=119-123}}</ref>, antaranya [[Abdullah Fahim|Syeikh Abdullah Fahim]]. Mufti Pulau Pinang dan Seberang Perai; Syeikh Ismail Hamzah, Mufti Perak; Haji [[Ahmad Badawi Abdullah]], Mudir [[Sekolah Menengah Agama Daeratul Maarifil Wataniah|Madrasah Daeratul Maarif al-Wathaniyah]], Seberang Perai; Ustaz [[Baharuddin Abdul Latif]], wakil [[Maahad Al Ehya Asshariff|Madrasah Ihya Asy-Syariff,]] Gunung Semanggol, Perak; Ustaz Othman Hamzah, wakil Persatuan Ihya Asy-Syariff, Gunung Semanggol, Perak; Ustaz Abdul Rahman Jamaluddin al-Jampuli, wakil [[Madrasah Aljunied Al-Islamiah]], Singapura; Tuan Guru Haji Yahya Junid dari Persatuan Ulamak Kedah, Tuan Guru Haji Mohd Noor Mahyuddin dan Faqeh Mohamad Nor Mohd Zain, wakil Perikatan Madrasah Kuala Lumpur; Ustaz Abu Bakar Asy'ari dan Ustaz Ahmad Long, wakil Perikatan Imam-imam Perlis; Haji Abdul Samad Nuh, wakil [[Madrasah Yahyawiah|Madrasah Yahyawiyah]] Padang Rengas; Haji Hussein Che Dol, wakil Madrasah Akhlak As-Salam, Guar Chempedak; dan ulamak tempatan seperti Tuan Guru Haji [[Ahmad Tuan Hussein]], Ustaz [[Zabidi Bin Ali|Zabidi Ali]], Haji Mansor Hassan JP, Haji [[Sulaiman Palestin]], dan Haji Ibrahim Aqibi. {| class="wikitable" |+Jawatankuasa Agung PAS sesi pertama, 1951-1953<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|first=|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=147}}</ref> !Jawatan !Nama |- |Yang Dipertua |[[Ahmad Fuad Hassan]], Tuan Guru Haji |- |Timbalan Yang Dipertua |[[Mohd Ghazali Abdullah|Mohamad Ghazali Abdullah]], Ustaz Haji |- |Naib Yang Dipertua (Utara) |[[Hussein Che Dol]], Tuan Guru Haji |- |Naib Yang Dipertua (Tengah) |Faqeh Mohamad Nor Mohd Zain |- |Naib Yang Dipertua (Selatan) |Abdul Rahman Jamaluddin Al-Jampuli, Ustaz Haji |- |Setiausaha Agung |Ahmad bin Abdul Malik (Ahmad Maliki), Ustaz Haji |- |Bendahari Agung |[[Ahmad Tuan Hussein]], Tuan Guru Haji |- | rowspan="8" |Ahli Jawatankuasa (Dipilih) |[[Yahya Junid]], Tuan Guru Haji |- |Othman Talib, Haji |- |Mohd Noor Mahyuddin, Tuan Guru Haji |- |[[Zabidi Bin Ali|Zabidi Ali]], Tuan Guru Haji |- |Abdul Wahab Mohd Nor, Ustaz Haji |- |Asyia Abdul Majid, Qadhi Haji |- |Majzub Yunus, Haji |- |[[Ahmad Badawi Abdullah]], Ustaz Haji |- | rowspan="3" |Ahli Jawatankuasa (Dilantik) |Mohamed Hanif, Encik |- |[[Mansor Hassan JP|Mansor Hassan Kwantong]], Haji |- |[[Ahmad Long]], Ustaz Haji |} === Pendaftaran sebagai parti politik=== [[File:Logo lama PAS.png|thumb|logo lama PAS sebelum dilarangan oleh ROS]] Dalam konflik pelbagai yang dihadapi oleh para ulamak dan situasi politik semasa yang masih tidak menuju kepada fahaman Islamik secara benar, maka para ulamak membuat pendirian untuk menubuhkan parti PAS. Haji Ahmad Badawi, seorang ulamak di Seberang Perai telah mengeluarkan satu manifesto yang dinamakan ’Manifesto al-Badawi’ dengan tema ”Ulamak ke Jalan Allah” bagi menyambut persidangan untuk menubuhkan PAS pada 24 November 1951. Mereka memutuskan supaya PAS menjadi sebuah pertubuhan politik Islam yang memperjuangkan kemerdekaan melalui landasan demokrasi ke arah membentuk sebuah negara yang diredhai Alah. Para ulamak menolak bentukbentuk perjuangan yang diasaskan berdasarkan ideologi ciptaan manusia yang dibawa masuk oleh penjajah. Semenjak itulah, PAS muncul sebagai sebuah pertubuhan politik Islam yang memperjuangkan kemerdekaan negara, kemudian menyertai pilihan raya demi pilihan raya. PAS juga menggunakan pelbagai saluran untuk menyampaikan mesej dakwahnya termasuk membentuk beberapa kerjasama politik dengan orang bukan Islam semenjak 1953. Di bawah kepemimpin Tuan Guru Haji Ahmad Fuad Hassan dan Dr Haji Abbas Alias, PAS bercakap soal kemerdekaan yang boleh ditegakkan hukum Islam. PAS menolak kerakyatan jus soli yang merugikan peribumi dan PAS mendesak supaya Islam dijadikan dasar negara yang merdeka. Apabila Dr. Burhanuddin al-Helmy mengambil alih kepemimpinan PAS pada akhir 1956, PAS mula memperincikan sikapnya terhadap kemerdekaan yang hendak dicapai yang dianggap ’masih kosong’ dari matlamat sebenar kerana mengabaikan kebangsaan Melayu dan ketuanan Islam1. Hal ini tergambar daripada hasrat Dr Burhanuddin. === Kemunculan sulong dalam pilihan raya=== Penyertaan PAS dalam pilihan raya 1959 telah memberikan kejayaan besar apabila Terengganu dan Kelantan berjaya dikuasai. PAS membentuk kerajaan yang dipimpin oleh Mohd Daud Abdul Samad di Terengganu dan Ustaz Ishak Lotfi Omar di Kelantan sebagai Menteri Besar. PAS memulakan langkah sebagai kerajaan di dua negeri Pantai Timur untuk menterjemahkan ideologi perjuangannya yang berasaskan al-Quran dan Sunnah. Namun begitu, kerajaan PAS di Terengganu telah dijatuhkan pada Oktober 1961 hasil permainan politik kotor Perikatan. Di Kelantan, PAS berjaya bertahan sehingga BN mendaruratkan Kelantan pada akhir 1977. Dalam konteks ini, PAS-lah satu-satunya pembangkang yang diberikan kepercayaan oleh rakyat untuk memerintah kerajaan negeri. ==== Kerajaan Negeri Terengganu 1959 ==== Dalam [[Pilihan raya umum Tanah Melayu 1959|pilihan raya negeri Terengganu 1959]], PAS menguasai 13 daripada 24 kerusi. Sehubungan itu, pada 24 Jun 1959, Badan Perhubungan PAS Terengganu telah membincangkan perlantikan Menteri Besar Terengganu tetapi menghadapi isu berkaitan makna ‘Bumiputera’ dalam perjawatan kerana Pesuruhjaya PAS Terengganu, Ustaz Ahmad Azzam Hanafiah adalah seorang berketurunan Banjar yang berasal dari Perak. PAS Terengganu telah bersetuju menyerahkan dua nama kepada Sultan Terengganu iaitu Ustaz [[Ahmad Azzam Hanafiah]] (Jeram) dan [[Mohd Daud bin Abdul Samad|Mohd Daud Abdul Samad]] (Setiu) sebagai calon Menteri Besar, dengan syarat calon yang tidak terpilih akan menjadi anggota Exco Kerajaan Negeri Terengganu<ref name=":8">{{Cite web|url=https://berita.pas.org.my/ensiklopedia-harian-pas-pembentukan-kerajaan-pas-terengganu-1959/|title=Ensiklopedia Harian PAS – Pembentukan Kerajaan PAS Terengganu 1959|last=Mohd Fadhli Ghani|date=15 Januari 2017|website=Berita PAS|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210104112109/https://berita.pas.org.my/ensiklopedia-harian-pas-pembentukan-kerajaan-pas-terengganu-1959/|archive-date=2021-01-04|access-date=26 Jun 2021}}</ref>. Setelah itu, [[Sultan Ismail Nasiruddin Shah ibni al-Marhum Sultan Haji Zainal Abidin III Mu’azzam Shah|Sultan Ismail Nasiruddin Shah ibni Sultan Zainal Abidin III]] telah berkenan memilih Mohd Daud Abdul Samad sebagai Menteri Besar Terengganu. Dengan perkenan Sultan Terengganu ini, pada 29 Jun 1959, Mohd Daud Abdul Samad telah mengangkat sumpah sebagai Menteri Besar Terengganu yang pertama selepas merdeka. Dengan latar belakang pendidikan Melayu, agama dan Inggeris, pengalaman berkhidmat dengan kerajaan serta penglibatan politik sejak akhir 1930-an, beliau dianggap layak mengetuai Kerajaan PAS Terengganu.<ref name=":8" /> Setelah Menteri Besar Terengganu mengangkat sumpah pada 29 Jun 1959, dengan persetujuan parti, Mohd Daud Abdul Samad telah membentuk kabinetnya dengan satu barisan anggota enam orang Exco Kerajaan dan dibantu oleh seorang Speaker DUN. Enam orang yang mengangkat sumpah sebagai anggota Exco Kerajaan Negeri Terengganu pada 29 Jun 1959 ialah Ustaz Ahmad Azzam Hanafiah, Mohd Sanari Yunus, Abu Bakar Salleh, Ustaz Omar Shukri Embong, Ismail Yusof dan Omar Abdul Rahman. Manakala Ustaz Mohd Taib Sabri Abu Bakar, ADUN Marang dinamakan sebagai Speaker DUN Terengganu yang pertama.<ref name=":8" /> DUN Terengganu telah bersidang untuk kali yang pertama bagi meluluskan dasar-dasar Kerajaan PAS Terengganu ini pada 29 Julai 1959, setelah cadangan asal yang dirancang pada 4 Julai 1959 ditangguhkan akibat bertembung dengan kempen Pilihan Raya Umum Persekutuan yang berlangsung antara 15 Julai hingga 19 Ogos 1959.<ref name=":8" /> {| class="wikitable sortable" |+Perwakilan PAS dalam DUN Terengganu pertama (1959) ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |DUN ! style="width:230px;" |Ahli !Parti !Catatan |- |N01 |{{DUN|Kuala Besut}} |Wan Said Mohd Noor, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N02 |{{DUN|Kampong Raja}} |Mohamed Senari Yunus |'''PAS''' |EXCO |- |N03 |{{DUN|Ulu Besut}} |Husin Jusoh, Ustaz |'''PAS''' | |- |N04 |{{DUN|Besut Tengah}} |Mohamed Ismail |'''PAS''' | |- |N05 |{{DUN|Setiu}} |[[Mohd Daud bin Abdul Samad|Mohamed Daud Abdul Samad]] |'''PAS''' |Menteri Besar |- |N08 |[[Jeram (kawasan negeri Terengganu)|Jeram]] |Ahmad Azzam Hanafiah, Ustaz |'''PAS''' |EXCO |- |N14 |{{DUN|Marang}} |Mohamed Taib Sabri Abu Bakar, Ustaz |'''PAS''' |Speaker DUN |- |N15 |{{DUN|Sura}} |[[Abu Bakar Mohd Salleh|Abu Bakar Mohamed Salleh]] |'''PAS''' |EXCO |- |N16 |{{DUN|Ulu Dungun}} |Omar Shukri Embong, Ustaz |'''PAS''' |EXCO |- |N21 |{{DUN|Kuala Trengganu Tengah}} |Abdul Kadir Mohamed, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N22 |{{DUN|Binjai}} |Shafie Sulong, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N23 |{{DUN|Ulu Trengganu Timor}} |Ismail Yusof |'''PAS''' |EXCO |- |N24 |{{DUN|Ulu Trengganu Barat}} |Omar Abdul Rahman |'''PAS''' |EXCO |} ==== Kerajaan Negeri Kelantan 1959 ==== Dalam [[Pilihan raya umum Tanah Melayu 1959|pilihan raya negeri Kelantan 1959]], PAS "mencapai kemenangan besar di luar jangkaan" dengan menguasai 28 daripada 30 kerusi. Sehubungan itu, Badan Perhubungan PAS Kelantan telah mengadakan mesyuarat bagi menetapkan pelantikan jawatan-jawatan utama<ref name=":9">{{Cite book|title=Sejarah PAS Kelantan 1959–1978 : Langkah-langkah Menuju Mardhatillah|last=Hj. Salahuddin Abdullah|last2=Hydselan bin Hashim|publisher=Badan Perhubungan PAS Negeri Kelantan|year=2010|location=Kota Bharu|pages=52-55}}</ref>. [[Ishak Lotfi Omar|Haji Ishak Lotfi Omar]] (ADUN Kota Bharu Selatan) telah dilantik sebagai Menteri Besar Kelantan, manakala [[Mohamed Nasir|Haji Muhammad Nasir]] (ADUN Macahang Utara) dilantik sebagai Timbalan Menteri Besar. Seramai enam orang anggota EXCO telah dibentuk dan mesyuarat memutuskan corak pentadbiran kerajaan negeri adalah dengan sistem "tanggungjawab bersama" di bawah pimpinan Menteri Besar dengan panduan parti. Ustaz Mohd Asri Muda, ADUN Kota Bharu Tengah dinamakan sebagai Speaker DUN Kelantan<ref name=":9" />. {| class="wikitable sortable" |+Perwakilan PAS dalam DUN Kelantan pertama (1959)<ref name=":9" /> ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |DUN ! style="width:230px;" |Ahli !Parti !Catatan |- |N01 |{{DUN|Tumpat Timur}} |Che Ishak Mustapha |'''PAS''' | |- |N02 |{{DUN|Tumpat Tengah}} |Mustapha Awang |'''PAS''' | |- |N03 |{{DUN|Tumpat Barat}} |Daud Yusoff, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N04 |{{DUN|Kuala Kelantan}} |Wan Yusoff Yaacob |'''PAS''' | |- |N05 |{{DUN|Kota Bharu Utara}} |Abdullah Ahmad |'''PAS''' | |- |N06 |{{DUN|Kota Bharu Pantai}} |[[Nik Abdullah Arshad]] |'''PAS''' | |- |N07 |{{DUN|Tendong}} |Che Hassan Ismail, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N08 |{{DUN|Meranti}} |[[Nik Man Nik Mohamed]] |'''PAS''' | |- |N09 |{{DUN|Bandar Pasir Mas}} |Omar Awang |'''PAS''' | |- |N11 |{{DUN|Bandar Hulu}} |Che Muda Yusof |'''PAS''' | |- |N12 |{{DUN|Kota Bharu Tengah}} |[[Mohd Asri Muda]] |'''PAS''' |Speaker DUN EXCO (1963-1964) |- |N13 |{{DUN|Bachok Utara}} |Shafei Ahmad |'''PAS''' | |- |N14 |{{DUN|Bachok Tengah}} |Mohd Amin Yaakob |'''PAS''' |EXCO (1962-1964) |- |N15 |{{DUN|Bachok Selatan}} |Othman Ismail, Haji |'''PAS''' | |- |N16 |{{DUN|Kota Bharu Timur}} |Saufi Idris |'''PAS''' | |- |N17 |{{DUN|Kota Bharu Barat}} |Abdul Rahman Awang Sulong |'''PAS''' | |- |N18 |{{DUN|Kota Bharu Selatan}} |[[Ishak Lotfi Omar]] |'''PAS''' |Menteri Besar |- |N19 |{{DUN|Lemal}} |Haron Sulong, Tuan Guru Haji |'''PAS''' | |- |N20 |{{DUN|Rantau Panjang}} |Abdul Rahman Daud |'''PAS''' |EXCO (1959-1962) |- |N21 |{{DUN|Tok Uban}} |Abdullah Yusoff |'''PAS''' |EXCO (1959-1963) |- |N22 |{{DUN|Pasir Puteh Utara}} |Tengku Mohammad ibni Sultan Muhammad |'''PAS''' |EXCO (1959-1960) |- |N23 |{{DUN|Pasir Puteh Tengah}} |Wan Sulaiman Ibrahim, Ustaz |'''PAS''' |EXCO |- |N24 |{{DUN|Pasir Puteh Tenggara}} |Abd. Rahman Mohd. Salleh |'''PAS''' | |- |N25 |{{DUN|Machang Utara}} |[[Mohamed Nasir]] |'''PAS''' |Timbalan Menteri Besar |- |N26 |{{DUN|Tanah Merah Timur}} |Mohd Daud Abdul Jamil |'''PAS''' |EXCO |- |N27 |{{DUN|Tanah Merah Barat}} |Yusoff Abdul Latif |'''PAS''' | |- |N28 |{{DUN|Machang Selatan}} |Mohamed Noor Yusoff, Haji |'''PAS''' |EXCO |- |N30 |{{DUN|Ulu Kelantan Barat}} |[[Khaidir Khatib]], Ustaz |'''PAS''' |EXCO (1960-1964) |} === Gabungan Nasionalis Melayu (1970–1982) === Asri Muda memangku jawatan Presiden PAS semasa Burhanuddin mengalami keuzuran yang panjang.<ref name="Chin Tong 2007">{{Harvnb|Chin Tong|2007}}</ref> Secara ideologinya, Asri telah membawa PAS ke arah sebuah parti nasionalisme kanan. Parti itu memberi perhatian terhadap perlindungan dan kemajuan hak-hak Melayu etnik.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=67–70}}</ref> Perkembangan dalam parti juga menjadi fokus utama pada kepimpinan Asri, seperti yang dicerminkan dalam perubahan namanya pada tahun 1971 dari Persatuan Islam Se-Malaysia kepada "Parti Islam Se-Malaysia".<ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=78}}</ref> ==== Kerajaan Campuran Perikatan-PAS (1972-1973) ==== PAS memasuki era baru dalam politik Malaysia apabila PAS mula meneroka kerjasama dengan UMNO bagi menjamin kestabilan politik negara, mengekalkan ketuanan Melayu dan menyerapkan Islam dalam pemerintahan. PAS bersama parti-parti lain telah membentuk Kerajaan Campuran PAS-Perikatan pada 1973. Tindakan itu merupakan tindakan kontroversi dalam PAS, dan beberapa ahli dan pemimpin kanan sama ada meninggalkan parti itu atau dibersihkan oleh Asri. Justifikasi utama Asri untuk bergabung dengan UMNO dalam kerajaan campuran adalah bahawa selepas rusuhan kaum 1969, perpaduan Melayu amat penting, dan ini memerlukan kerjasama antara dua parti politik etnik Melayu.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=82–84}}</ref> Kerajaan Campuran Perikatan-PAS telah dikuatkuasakan pada 1 Januari 1973 pada peringkat Negeri dan Pusat. Negeri yang terlibat ialah Kedah, Terengganu dan Kelantan. Pada ketika itu, Kerajaan Campuran Negeri Terengganu dipimpin oleh Datuk Haji Nik Hassan Wan Abdul Rahman dari Perikatan, Kerajaan Campuran Negeri Kelantan dipimpin oleh Datuk Haji Ishak Lofti Omar dari PAS, dan Kerajaan Campuran Negeri Kedah dipimpin oleh Datuk Sri Syed Ahmad Shahabuddin dari Perikatan<ref>{{Cite book|title=Sejarah Perjuangan Bangsa Melayu|last=Ibrahim Mahmood|first=|publisher=Penerbitan Pustaka Antara|year=1981|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=951-952}}</ref>. Sebuah Jawatankuasa Penyelaras Kerajaan Campuran Perikatan-PAS telah dibentuk bagi melicinkan perjalanan dan urusan kerajaan disemua peringkat. Jawatankuasa tersebut adalah terdiri daripada 14 orang anggota iaitu 7 orang daripada Perikatan dan 7 orang daripada PAS. Berikut merupakan senarai anggota Jawatankuasa Penyelaras Kerajaan Campuran Perikatan-PAS. {| class="wikitable" style="font-size:90%;" ! rowspan="2" width="180" |{{Logo kecil PAS}} Wakil PAS ! colspan="2" |Catatan ! rowspan="2" width="180" |{{Logo kecil Perikatan}} Wakil Perikatan ! colspan="2" |Catatan |- !width="180" |Jawatan dalam parti !width="180" |Jawatan dalam kerajaan !width="180" |Jawatan dalam parti !width="180" |Jawatan dalam kerajaan |- | rowspan="2" |[[Mohd Asri bin Haji Muda|Mohd Asri Muda]] | rowspan="2" |Yang Dipertua PAS |Menteri Besar Kelantan | rowspan="2" |[[Ismail Abdul Rahman|Dr Ismail Abdul Rahman]] | rowspan="2" |Timbalan Yang Dipertua UMNO |Timbalan Perdana Menteri Malaysia |- |ADUN Kota Bharu Tengah |Ahli Parlimen Johor Timur |- | rowspan="2" |[[Abu Bakar Hamzah (senator Malaysia)|Abu Bakar Hamzah]] |Naib Yang Dipertua PAS | rowspan="2" | | rowspan="2" |[[Abdul Ghafar bin Baba|Abdul Ghaffar Baba]] | rowspan="2" |Naib Yang Dipertua UMNO |Menteri Pembangunan Negara dan Luar Bandar Malaysia |- |Setiausaha Agung PAS |Ahli Parlimen Melaka Utara |- | rowspan="2" |[[Abu Bakar Bin Umar|Abu Bakar Umar]] |Naib Yang Dipertua PAS | rowspan="2" |Ahli Parlimen Kubang Pasu Barat | rowspan="2" |[[Syed Ahmad Syed Mahmud Shahabuddin|Syed Ahmad Shahabuddin]] | rowspan="2" |Ketua Perhubungan UMNO Kedah |Menteri Besar Kedah |- |Pesuruhjaya PAS Kedah |ADUN Padang Terap |- | rowspan="2" |[[Ishak Lotfi Omar]] | rowspan="2" |Pesuruhjaya PAS Kelantan |Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri Kelantan | rowspan="2" |[[Tengku Razaleigh bin Tengku Mohd Hamzah|Tengku Razaleigh Hamzah]] | rowspan="2" |Ketua Perhubungan UMNO Kelantan | rowspan="2" |ADUN Ulu Kelantan Barat |- |ADUN Kota Bharu Selatan |- | rowspan="2" |[[Kasim Ahmad]] | rowspan="2" |Pesuruhjaya PAS Terengganu | rowspan="2" |ADUN Marang | rowspan="2" |[[Nik Hassan bin Wan Abdul Rahman|Nik Hassan Wan Abdul Rahman]] | rowspan="2" |Ketua Perhubungan UMNO Terengganu |Menteri Besar Terengganu |- |ADUN Batu Rakit |- |[[Mohamed Dali Muin]] |Ahli Jawatankuasa Kerja PAS | |[[Senu Abdul Rahman]] |Setiausaha Agung UMNO | |- | rowspan="2" |[[Yusuf Rawa|Yusof Rawa]] | rowspan="2" |Ahli Jawatankuasa Kerja PAS | rowspan="2" |Ahli Parlimen Kota Setar Selatan | rowspan="2" |[[Lee San Choon]] | rowspan="2" |Timbalan Presiden MCA |Timbalan Menteri Perhubungan Malaysia |- |Ahli Parlimen Segamat Selatan |} Dengan tertubuhnya Kerajaan Campuran Perikatan-PAS, beberapa pemimpin PAS dilantik mengganggotai Kabinet Kerajaan dan Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri. === Era Barisan Nasional === [[Pilihan raya umum Malaysia 1974|Pilihan raya 1974]] menyaksikan PAS bertanding di bawah bendera Dacing BN untuk kali pertamanya. Parti itu memenangi 14 kerusi parlimen kepada 62 UMNO, mengukuhkan kedudukan PAS sebagai junior rakan sekutu. PAS juga mendapati dirinya berkuasa dalam gabungan di Kelantan, yang sebelum ini ditadbir oleh haknya sendiri. Undi PAS di kubu utaranya telah lemah dengan kehilangan sokongan kepada bekas sekutu pembangkang dan calon PAS yang bertanding dalam kempen anti-BN.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=88–89}}</ref> Pada akhirnya, ia adalah Kelantan, negeri asal Asri dan pangkalan kuasa politik, yang akan mencetuskan kejatuhan perkongsian UMNO-PAS. Selepas percanggahan yang dilakukan oleh UMNO dalam memilih calon Menteri Besar Kelantan yang baharu iaitu menghantar nama calon [[Mohamed Nasir]] tanpa berbincang dengan PAS menyebabkan berlaku ketidakstabilan dalam politik Kelantan kerana Nasir dilantik sebagai Menteri Besar Kelantan yang rasmi oleh Sultan. Asri mengarahkan [[Ahli Dewan Undangan Negeri]] (ADUN) [[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]] PAS untuk menggerakkan gerakan dan undi tidak percaya terhadap Nasir sehingga berlaku rusihan dan perpecahan dalam kerajaan negeri Kelantan. Kerajaan mengisytiharkan [[Darurat Kelantan 1977]] PAS yang telah menolak Akta Darurat (Kelantan) 1977 bukan sahaja disingkirkan dari BN, tetapi turut kehilangan pentadbiran keatas Kelantan apabila dirampas oleh UMNO.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=92–94}}</ref> [[Pilihan raya umum Malaysia 1978|Pilihan raya 1978]] UMNO dan parti baru BERJASA yang ditubuhkan oleh Nasir setelah disingkirkan oleh PAS. Kekayaan parti dalam pilihan raya Kelantan tidak dibantah oleh pengharaman perhimpunan pilihan raya umum; sementara BN dapat berkempen melalui media massa yang mematuhi, rundingan awam adalah cara utama di mana PAS boleh mencapai pengundi.<ref>{{Harvnb|Sundaram & Ahmad|1988|p=850}}</ref> PAS bersikap lebih baik dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 1982|pilihan raya 1982]]. Di hadapan seorang perdana menteri baru, [[Mahathir Mohamad]], dan keputusan pemimpin pemuda Islamis popular [[Anwar Ibrahim]] untuk menyertai [[UMNO]] bukan PAS, parti itu tidak dapat memperbaiki lima kerusi parlimennya dan gagal mendapatkan semula kerajaan di Kelantan. Sementara itu, tempoh 1978 hingga 1982 bertepatan dengan kebangkitan pemimpin generasi baru dalam parti, termasuk ulama Islam berpendidikan asing seperti [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] dan [[Abdul Hadi Awang]]. Kumpulan ini berusaha untuk mengorientasikan PAS sebagai parti Islam dan secara asasnya bermusuhan dengan UMNO, yang tumpuan nasionalis Melayu mereka melihat perbelanjaan Islam.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=95–106}}</ref> Pada tahun 1980, kumpulan itu berjaya memilih [[Yusof Rawa]] kepada timbalan presiden parti itu, mengusir setiausaha Asri, [[Abu Bakar Bin Umar|Abu Bakar Umar]].<ref>{{Harvnb|Sundaram & Ahmad|1988|p=852}}</ref> Semasa perhimpunan PAS 1982, jelas kepada Asri bahawa puak ulama mempunyai nombor untuk mengalahkannya. Dia meletak jawatan di tingkat perhimpunan, dan kemudian menyerang parti itu melalui media, yang menyebabkan pengusirannya. Pada tahun berikutnya, Yusof dinaikkan ke jawatan presiden, tanpa alasan.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=107–110}}</ref> === Pengambilalihan Ulama (1982–1989) === Ulama yang mengambil alih PAS pada tahun 1982 menarik diri dari [[revolusi Iran]] 1979 untuk mendapat inspirasi dalam mewujudkan negara Islam; [[Yusof Rawa]] sendiri pernah berkhidmat sebagai Duta Besar Malaysia ke Iran pada tahun-tahun sebelum revolusi. Yusof secara terbuka menolak nasionalisme Melayu yang mencirikan UMNO dan PAS di bawah Asri Muda, menganggapnya sebagai falsafah sempit dan jahil yang bertentangan dengan konsep [[ummah]] [[Islam]].<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=121–123}}</ref> Seakan untuk memperlihatkan perubahan dalam pandangan ideologi parti di bawah Yusof dan rakan-rakan ulamanya, pemimpin baru parti mengamalkan pakaian yang lebih konservatif dan agama, meninggalkan pakaian Melayu dan Barat untuk pakaian agama Arab tradisional.<ref>{{Harvnb|Hooker & Norani|2003|p=195}}</ref> Politik antara UMNO dan PAS menjadi semakin keagamaan. Kerajaan BN cuba menentang kemungkinan rayuan pilihan raya terhadap Islamisasi PAS dengan mewujudkan beberapa institusi Islam negara seperti [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]]. Pemimpin PAS bertindak balas dengan melabelkan inisiatif-inisiatif ini sebagai cetek dan hipokrit, pemimpin UMNO sebagai "parti yang tidak islamik".<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=129–132}}</ref> Retorik yang semakin membahagi antara UMNO dan PAS menghasilkan bahagian yang mendalam dalam masyarakat Melayu, terutama di negeri utara. Kadang-kadang bahagian menjadi ganas, contoh yang paling terkenal ialah [[Peristiwa Memali 1985|peristiwa Memali]] tahun 1985, di mana kerajaan mensahkan serbuan di sebuah kampung yang diketuai oleh ulama PAS [[Ibrahim Libya]], yang menyebabkan 14 orang awam dan empat anggota polis mati.<ref>{{Harvnb|Liow|2009|pp=37–39}}</ref> Ia bertentangan dengan latar belakang ini bahawa ulama PAS menghadapi [[Pilihan raya umum Malaysia 1986|pilihan raya umum pertama mereka pada tahun 1986]]. Hasilnya adalah kapur bagi gabungan BN. PAS mencatatkan keputusan pilihan raya terburuk, mengekalkan hanya satu kerusi di Parlimen. PAS, dalam pemulihan daripada kekalahan itu, tidak mempunyai pilihan selain untuk mengundurkan diri dari Islamisme garis keras dan meneruskan kursus sederhana.<ref>{{Harvnb|Liow|2009|p=41}}</ref> Menjelang tahun 1989, Yusof telah menjadi terlalu sakit untuk kekal sebagai Presiden PAS, dan digantikan oleh timbalannya, [[Fadzil Noor]], ahli puak ulama yang kini menguasai parti itu.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=140–141}}</ref> === Kebangkitan pada 1990-an (Gelombang Hijau) === [[Fail:Nik Aziz Kelantan.jpg|kanan|thumb|[[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] menjadi Menteri Besar (Kelantan) Kelantan pada tahun 1990, dan kekal dalam jawatan selama 23 tahun.]] Walaupun tidak meninggalkan komitmen ideologi PAS terhadap penubuhan sebuah negara Islam, Fadzil Noor menyederhanakan retorik parti itu. Beliau juga menetapkan tentang keahlian parti dengan profesional muda bandar dalam usaha untuk mempelbagaikan pangkat kepimpinan selain ilmuwan agama.<ref name="Chin Tong 2007" /> Tahun 1990 juga melihat PAS terlibat dalam pergerakan Islamis antarabangsa. [[Abdul Hadi Awang]] menjadi aktif dalam beberapa pertubuhan dan perwakilan Islam antarabangsa, dan parti Islam di luar negara menghantar delegasi ke Malaysia untuk menghormati PAS.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=154}}</ref> Ujian ppilihan raya pertama di bawah presiden Fadzil adalah [[Pilihan raya umum Malaysia 1990|pilihan raya 1990]], yang terjadi di tengah-tengah perpecahan dalaman UMNO yang mana parti pembangkang Semangat 46 telah dibentuk. PAS menyertai [[Semangat 46]] dan dua lagi parti Melayu dalam [[Angkatan Perpaduan Ummah]], dan memenangi tujuh kerusi Parlimen. Gabungan baru menewaskan BN di Kelantan, memenangi semua kerusi Dewan Undangan Negeri. [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]], seorang ulama yang memainkan peranan utama dalam pengambilalihan parti pada tahun 1982, menjadi Menteri Besar Kelantan, dan kekal dalam kedudukan sehingga persaraannya pada tahun 2013.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=143–144}}</ref> Salah satu tindakan pertama kerajaan pimpinan PAS di Kelantan adalah untuk memperkenalkan [[hudud]], sistem hukuman jenayah bagi kesalahan Islam tertentu. Tindakan itu ditinggalkan seketika setelah jelas bahawa undang-undang tersebut tidak dapat dikuatkuasakan ekoran percanggahan dengan kerajaan persekutuan.<ref>{{Harvnb|Stark|2004}}</ref> PAS mengekalkan tujuh kerusi Parlimen dan kerajaan Kelantan pada [[Pilihan raya umum Malaysia 1995|pilihan raya 1995]] sementara semua parti pembangkang lain kalah.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=153–154}}</ref> Pada [[Pilihan raya umum Malaysia 1999|pilihan raya akan datang]], pada tahun 1999, keadaan luar PAS telah mengubah nasibnya dengan lebih baik. Krisis kewangan Asia 1997 membahagikan kerajaan [[Barisan Nasional|BN]] antara penyokong Perdana Menteri, [[Mahathir Mohamad]], dan timbalannya, [[Anwar Ibrahim]]. Pemecatan Anwar pada tahun 1998 menimbulkan pembangkang yang meluas, yang mana PAS memaksimumkan lebih daripada mana-mana pihak pembangkang yang lain. Parti itu menjalankan kempen canggih untuk pilihan raya 1999, memanfaatkan internet untuk memintas sekatan terhadap penerbitan cetak dan menguruskan untuk menarik pengundi profesional bandar sambil mengekalkan asas sokongan luar bandar tradisionalnya. Buat pertama kalinya, PAS menyertai [[Parti Tindakan Demokratik]] dalam gabungan [[Barisan Alternatif]]-yang juga termasuk parti baru Anwar Ibrahim, [[Parti Keadilan Nasional]]. Hasilnya adalah yang terbaik PAS sebelum ini. Parti itu mengambil 27 daripada 192 kerusi parlimen dan memenangi kemenangan di peringkat negeri di Kelantan dan Terengganu.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=155–159}}</ref> === PAS di abad ke-21 === Pemergian [[Fadzil Mohd Noor|Fadzil Noor]] pada tahun 2002, dan penggantiannya oleh ulama konservatif [[Abdul Hadi Awang]], bertepatan dengan tempoh pembahagian dalam parti antara pemimpin muda dan profesionalnya, yang berusaha menjadikan ideologi Islam PAS lebih menarik untuk mengetengahkan Malaysia, dan konservatif, dan umumnya lebih tua, ulama. Parti itu tidak dapat mendamaikan pandangan kedua puak itu dengan definisi yang jelas tentang "negara Islam" yang platformnya dibayangkan.<ref name="Chin Tong 2007" /> PAS sebelum ini pernah melancarkan [[Dokumen Negara Islam]]<ref>{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/64918758/Dokumen-Negara-Islam-PAS-2003|title=Dokumen Negara Islam PAS (2003)|date=14 September 2011|website=Scribd|url-status=live|access-date=12 Julai 2021}}</ref> pada 12 November 2003 yang digunakan sebagai teras kepada manifesto parti itu untuk PRU ke-11 pada tahun 2004. Perdebatan itu sendiri menyebabkan DAP berpisah daripada gabungan [[Barisan Alternatif|Barisan Alternatif;]] sebagai parti sekular dengan asas sokongan etnik China, ia tidak dapat menyokong wawasan sebuah negara Islam yang disebarkan oleh konservatif PAS. PAS juga mendapati dirinya kehilangan sokongan Melayu berikutan penggantian Mahathir sebagai Perdana Menteri dengan Abdullah Ahmad Badawi, seorang Muslim yang popular dan sederhana, dan selepas kebimbangan [[Serangan 11 September|11 September]] di kalangan pengundi mengenai Islam radikal di Asia Tenggara.<ref>{{Harvnb|Function|2006|pp=139–144}}</ref> Sekiranya pilihan raya 1999 telah menjadi kawasan puncak parti, [[Pilihan raya umum Malaysia 2004|pengundian 2004]] merupakan salah satu titik terendah dalam sejarahnya. Dalam Parlimen yang diperluaskan, PAS dikurangkan kepada tujuh kerusi. Abdul Hadi bukan sahaja kehilangan kerusi parlimen tetapi melihat kerajaan yang dipimpinnya di Terengganu dibuang dari jawatan selepas satu penggal.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=176–177}}</ref> Sambutan PAS ke pilihan raya 2004, seperti sambutan terhadap kebocoran 1986 yang sama, adalah meninggalkan imej garis keras yang menyumbang kepada kekalahannya. Setakat ini, sayap profesional bandar keahlian parti, yang dibawa ke parti oleh Fadzil Noor pada tahun 1990-an, sudah bersedia untuk bertanggungjawab. Walaupun presiden Abdul Hadi tidak berada di bawah ancaman, puak sederhana, yang dikenali sebagai "Erdogans" selepas pemimpin Islam Turki moderat, [[Recep Tayyip Erdogan]], menganggotai ahli-ahlinya mengundi ke jawatan utama lain dalam perhimpunan agung 2005.<ref name="Chin Tong 2007" /><ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=178}}</ref> PAS kini dapat menyerang kerajaan [[Abdullah bin Ahmad Badawi|Abdullah Ahmad Badawi]] dari kedua-dua kanan dan kiri: di satu pihak, ia mengkritik promosi Abdullah [[Islam Hadhari]] sebagai versi Islam yang disiram; Di pihak yang lain, ia menyerang kerajaan untuk rekod hak asasi manusia dan mempromosikan penyebab keadilan sosial dan ekonomi, termasuk untuk orang bukan Islam. Parti itu juga memanfaatkan pertumbuhan internet dan media sosial di Malaysia untuk memintas media massa pro-kerajaan.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=187–188}}</ref> === Era Pakatan Rakyat dan Gagasan Sejahtera=== Menjelang [[Pilihan raya umum Malaysia 2008|pemilihan 2008]], PAS menyertai [[DAP]] dan [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR) dalam gabungan baru, [[Pakatan Rakyat]]. Gabungan itu menyerahkan keputusan pilihan raya Barisan Nasional yang paling buruk. Barisan Nasional kehilangan majoriti dua pertiga di Dewan Perwakilan, melumpuhkannya daripada meluluskan pindaan perlembagaan tanpa sokongan pembangkang. PAS memenangi 23 kerusi; Pakatan Rakyat memenangi 82. Di peringkat negeri, kerajaan [[Barisan Nasional]] yang berusia puluhan tahun jatuh di [[Kedah]], [[Perak]] dan [[Selangor]]. PAS kini memerintah Kedah dan Kelantan (masing-masing dipimpin oleh [[Azizan Abdul Razak]] dan [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]]) dan membekalkan [[Menteri Besar Perak]] ([[Nizar Jamaludin|Nizar Jamaluddin]]) dalam kerajaan campuran Pakatan Rakyat.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|pp=188–192}}</ref> Sebuah seminar bagi memperkasakan parti dianjurkan pada November 2009 bagi memperkukuh kedudukan parti dalam kerjasama dengan Pakatan Rakyat<ref>{{Cite web|url=https://www.mstar.com.my/lokal/semasa/2009/10/29/tiada-egm-pas-ganti-dengan-seminar|title=Tiada EGM, PAS ganti dengan seminar|last=ARIFFUDDIN ISHAK|date=29 Oktober 2009|website=mStar|url-status=live|access-date=12 Julai 2021}}</ref>. PAS menjadikan kerjasama dengan sebuah parti politik baharu, [[Ikatan|Parti Ikatan Bangsa Malaysia]] (IKATAN) untuk membawa suara rakyat lebih berkesan selepas Pakatan Rakyat dianggap telah terbubar<ref name=":2" /> ekoran keluarnya DAP daripada gabungan tersebut. Walau bagaimanapun, hubungan kerjasama politik antara [[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] kekal sehingga pada 11 Mei 2017, hubungan kerjasama PAS dan PKR terputus<ref name=":3" />. Bagi menghadapi [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|Pilihan raya Umum Malaysia 2018]], PAS menubuhkan sebuah gabungan kerjasama baharu, [[Gagasan Sejahtera]] bersama-sama [[Parti Ikatan Bangsa Malaysia|IKATAN]] dan [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia|BERJASA]]. Buat pertama kali dalam sejarah penubuhan PAS bahawa parti tersebut bertanding melebihi 70 kerusi Parlimen iaitu 158 kerusi Parlimen ke arah pembentukan Kerajaan Teknokrat ataupun mereka akan menyertai kerajaan campuran selepas pilihan raya jika gagal memenangi majoriti mudah 112 kerusi Parlimen<ref name=":6">{{Cite journal|last=Junaidi Awang Besar|first=|year=2019|title=Perubahan politik dalam pilihan raya umum (PRU) ke-14, 2018 di Malaysia|url=https://doi.org/10.17576/geo-2019-1504-16|journal=GEOGRAFIA Online|volume=15|issue=4|pages=220-232|issn=2682-7727|via=Penerbit UKM}}</ref>. Mereka juga memperkenalkan Budaya Politik Matang dan Sejahtera (BPMS) dan Wawasan Induk Negara Sejahtera (WINS). Selepas berakhirnya pilihan raya 2018, PAS kekal di Kelantan dan berjaya menawan Terengganu daripada BN, dan menang di 18 kerusi [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] (penguasaan 16.9 peratus)<ref name=":6" />. Faktor kemenangan PAS di Pantai Timur adalah berdasarkan beberapa perkara berikut<ref>{{Cite book|title=Tsunami hijau Pantai Timur PRU-14: Gelombang PAS atau gelombang rakyat?|last=Mazlan Ali|first=|publisher=Forum Pasca PRU14: Gelombang Rakyat|year=Jun 2018|isbn=|location=Shah Alam.|pages=}}</ref> iaitu 1) Ciri-ciri politik Terengganu, 2) Doktrin agama dan ideologi, 3) Isu nasional kelemahan polisi [[Mohd Najib bin Abdul Razak|Najib Razak]], 4) Peranan Tun Dr. Mahathir Mohamad, 5) Kebangkitan orang muda, 6) Kekuatan jentera, dan 7) Dilema/krisis UMNO. ===Penyertaan Himpunan Anti-ICERD 2018=== Pada tahun 2018, menyusul pengumuman Perdana Menteri ketika itu, Mahathir Mohamad, mengenai keputusan Kabinet Ketujuh Mahathir untuk "meluluskan semua instrumen inti PBB yang masih belum diratifikasi yang berkaitan dengan perlindungan hak asasi manusia", termasuk Konvensyen Antarabangsa Mengenai Penghapusan Segala Bentuk Diskriminasi Kaum (ICERD) dan lima konvensyen sebelum ini yang belum diratifikasi di Majlis Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, UMNO, PAS serta pelbagai pertubuhan bukan kerajaan telah menganjurkan Perhimpunan Anti-ICERD di Dataran Merdeka, Kuala Lumpur untuk membantah ratifikasi konvensyen antarabangsa yang berkaitan, disebabkan oleh persepsi mereka bahawa instrumen hak asasi manusia ini bertentangan dengan kedudukan istimewa Melayu, Bumiputera, dan Islam dalam negara ini; yang kesemuanya tercatat dalam Perlembagaan Malaysia.<ref name="malaysiakini">{{cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/452368|title=PAS and Umno to hold anti-Icerd rally in KL on Dec 8 - Malaysiakini|date=17 November 2018 |publisher=Malaysiakini|access-date=17 November 2018}}</ref><ref name="notratify">{{cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/11/24/govt-not-ratifying-icerd-we-will-continue-to-defend-federal-constitution-says-pms-office/|title=Govt not ratifying ICERD - The Star Online|work=The Star Online|access-date=24 November 2018}}</ref> === Era Muafakat Nasional dan Perikatan Nasional === PAS bekerjasama dengan musuh tradisinya, UMNO di bawah semangat 'perpaduan ummah' dan menggagaskan permuafakatan bernama [[Muafakat Nasional]] yang dimeterai pada 14 September 2019<ref name=":4" />. PAS juga turut menjalinkan kerjasama dengan [[Kongres India Malaysia]] (MIC)<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|url=https://harakahdaily.net/index.php/2019/03/28/kerjasama-pas-mic-seperti-satu-keluarga/|title=Kerjasama PAS-MIC seperti satu keluarga|last=|first=|date=28 Mac 2019|website=HarakahDaily|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326234933/https://harakahdaily.net/index.php/2019/03/28/kerjasama-pas-mic-seperti-satu-keluarga/|archive-date=27 Mac 2020|access-date=27 Mac 2020}}</ref>. [[Krisis politik Malaysia 2020|Konflik politik]] di Malaysia berlaku ekoran peletakan jawatan Perdana Menteri, Tun Dr Mahathir Mohamad pada Februari 2020 menjadikan PAS mengambil tindakan bersama-sama dengan beberapa parti politik yang lain iaitu [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]], [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (PPBM), [[Kongres India Malaysia]] (MIC), [[Persatuan Cina Malaysia]] (MCA), [[Gabungan Parti Sarawak]] (GPS) dan lain-lain telah membentuk kerajaan bagi Malaysia dengan nama tidak rasmi, [[Perikatan Nasional]] (PN)<ref name=":0" /><ref name=":1" />. [[Kabinet Malaysia 2020|Kerajaan PN]] di bawah kepimpinan [[Muhyiddin Yassin]] sebagai Perdana Menteri telah melantik 3 orang Ahli Parlimen PAS sebagai Menteri Penuh dan 5 orang sebagai Timbalan Menteri<ref>Rohaniza Idris [https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663602/tiga-wakil-pas-dilantik-menteri-lima-lagi-timbalan-menteri Tiga wakil PAS dilantik menteri, lima lagi timbalan menteri] Berita Harian</ref>. Pada pertengahan 2020 juga, telah berlakunya [[Kemelut politik Kedah 2020|kemelut politik di Kedah]] yang menatijahkan pertukaran kerajaan negeri kepada PAS<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/05/689732/sanusi-menteri-besar-kedah-ke-14|title=Sanusi Menteri Besar Kedah Ke-14|last=M Hifzuddin Ikhsan; Nooazura Abdul Rahman dan Nor Farhani Che Ad|first=|date=17 Mei 2020|newspaper=Berita Harian|access-date=18 Mei 2020}}</ref>. ===Insiden Perarakan Militia=== Pada 19 Februari 2023, polis Terengganu mengumumkan bahawa mereka sedang menyiasat perarakan kontroversi yang dianjurkan oleh kumpulan PAS Youth tempatan untuk menentukan jika ada sebarang kesalahan yang dilakukan. Walaupun polis telah diberitahu tentang perarakan tersebut, mereka tidak menyedari kehadiran senjata tiruan yang dibawa oleh beberapa penyokong, menyebabkan kebimbangan di kalangan kumpulan tertentu. Ketua polis, DCP Datuk Rohaimi Md Isa, menyatakan bahawa siasatan awal akan dijalankan untuk mengenal pasti sebarang kesalahan yang mungkin berlaku semasa program tersebut, dengan tindakan yang sewajarnya akan diambil selepas itu. Gambar-gambar media sosial menunjukkan ahli-ahli PAS Youth Terengganu berpakaian seperti pejuang perang Islam medieval dan membawa pedang, tombak, dan perisai palsu. Acara tersebut dilaporkan sebagai sebahagian daripada perhimpunan dua hari oleh PAS Youth yang dikenali sebagai "Himpunan Pemuda Islam Terengganu" (Himpit) yang diadakan di sebuah resort di Setiu, Terengganu. Menteri Hal Ehwal Agama, Datuk Dr. Mohd Na'im Mokhtar mengkritik perarakan tersebut, menyatakan bahawa ia melambangkan imej Islam yang tidak sesuai dan menekankan kepentingan mempromosikan keamanan dan perpaduan dalam masyarakat. Beliau juga meminta pihak berkuasa menyiasat sebarang pelanggaran undang-undang yang mungkin berlaku. Gambar-gambar di media sosial juga menunjukkan sebuah trak pikap yang membawa pedang palsu yang besar, dengan belia berpakaian seperti askar militan berdiri di bahagian belakang ketika ia bergerak.<ref>{{cite news |title=Terengganu police investigating PAS Youth's controversial parade |newspaper=The Star |date=February 19, 2023 |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2023/02/19/terengganu-police-investigating-pas-youths-controversial-parade}}</ref><ref>{{cite news |title=PAS militia cosplay: PAS thanks police for clarification |newspaper=New Straits Times (NST) |date=February 19, 2023 |url=https://www.nst.com.my/news/crime-courts/2023/02/882024/pas-militia-cosplay-pas-thanks-police-clarification}}</ref> ===Sokongan terhadap Taliban=== Selepas Taliban mengambil alih Kabul pada tahun 2021 dan menjalankan teokrasi Islam semula di Afghanistan, pengerusi jawatankuasa hal ehwal antarabangsa dan hubungan luar PAS, Muhammad Khalil Abdul Hadi (juga anak kepada Presiden PAS semasa), mengucapkan tahniah kepada kumpulan militan Islam tersebut atas "kejayaan mencapai kemenangan bagi negara mereka" melalui Twitter dan Facebook, menyatakan pembebasannya dari kuasa Barat.<ref>{{Cite web |last=Abdul Hadi |first=Muhammad Khalil |date=2021-08-18 |title=Tahniah kepada rakyat Afghanistan |trans-title=Congratulations to the people of Afghanistan |url=https://harakahdaily.net/index.php/2021/08/18/tahniah-kepada-rakyat-afghanistan/ |access-date=2022-04-29 |website=HarakahDaily |language=ms}}</ref> Pada bulan Ogos 2021, Khalil juga menyatakan bahawa Taliban telah menjadi lebih moderat, dengan sewenang-wenangnya mendakwa hak wanita (termasuk kebebasan wanita bergerak) dan peluang untuk wanita di tempat kerja tetap terpelihara.<ref>{{Cite web |last=Abdul Hadi |first=Muhammad Khalil |date=2021-08-20 |title=Imej sederhana Taliban mulai diterima rakyat |trans-title=The moderate image of the Taliban is starting to be accepted by the people |url=https://harakahdaily.net/index.php/2021/08/20/imej-sederhana-taliban-mulai-diterima-rakyat/ |access-date=2022-04-29 |website=HarakahDaily |language=ms}}</ref> Komen yang tidak berasas itu dikutuk secara meluas oleh ramai pengguna media sosial Malaysia, dan catatan pro-Taliban Muhammad Khalil Abdul Hadi di Facebook dan Twitter telah diturunkan sebagai tindak balas.<ref name="malaysiakini.com">{{cite web |title=Hadi: Taliban has changed, don't believe Western media |url=https://www.malaysiakini.com/news/588586 |website=MalaysiaKini |date=25 August 2021 |access-date=5 October 2021}}</ref><ref name="berita.pas.org.my">{{cite web |last1=Awang |first1=Abdul Hadi |title=Taliban yang beristiqamah dan berubah |url=https://berita.pas.org.my/taliban-yang-beristiqamah-dan-berubah/ |website=Berita PAS |access-date=5 October 2021}}</ref> Pada Mac 2022, banyak laporan berita bebas menunjukkan bahawa wanita dan gadis di Afghanistan telah dilucutkan (dengan dekri daripada Taliban) daripada keupayaan mereka untuk bekerja, belajar atau bergerak bebas di dalam negara.<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Ruchi |title=Shrinking public space for Afghan women as Taliban expands curbs |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/4/6/are-the-taliban-returning-to-their-harshest-ruling |access-date=2022-04-29 |website=[[Al Jazeera English]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-01-18 |title=Afghanistan: Taliban Deprive Women of Livelihoods, Identity |url=https://www.hrw.org/news/2022/01/18/afghanistan-taliban-deprive-women-livelihoods-identity |access-date=2022-04-29 |website=Human Rights Watch |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Speri |first=Alice |title=Women and Journalists Are Targets of Violence in Taliban-Ruled Afghanistan, Report Says |url=https://theintercept.com/2022/04/14/afghanistan-taliban-violence-women-journalists/ |access-date=2022-04-29 |website=[[The Intercept]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Najafizada |first=Eltaf |date=2021-12-01 |title=A Taliban ban on women in the workforce can cost economy $1bn |url=https://www.aljazeera.com/economy/2021/12/1/talibans-ban-on-women-in-the-workforce-can-cost-economy-1bn |access-date=2022-04-29 |website=[[Bloomberg News]] |language=en}}</ref> Pada bulan Oktober 2021, pemimpin sayap belia PAS, Khairil Nizam Khirudin, mencadangkan hubungan yang lebih rapat antara PAS dan Taliban. Beliau menyatakan bahawa jika China mampu membina hubungan dengan Taliban, Malaysia juga sepatutnya berbuat demikian.<ref>[https://www.malaymail.com/news/malaysia/2021/10/31/pas-youth-seeks-closer-ties-with-taliban-led-afghanistan-asks-if-communist/2017301 PAS Youth seeks closer ties with Taliban-led Afghanistan, asks if ‘communist China’ can, why not ‘Muslim Malaysia’], The Malay Mail</ref> Pada bulan Februari 2022, Presiden PAS, Abdul Hadi Awang, tanpa bukti mendakwa bahawa pelbagai media adalah anti-Islam dan memfitnah Taliban, kerana menurutnya, media tersebut membuat tuduhan yang tidak dapat disahkan bahawa Taliban menafikan hak pendidikan bagi perempuan dan gadis.<ref>{{Cite web |last=Awang |first=Abdul Hadi |date=2022-02-11 |title=Mengapa Afghanistan ditakuti, Israel dinormalisasi |trans-title=Why Afghanistan is feared, Israel is normalized |url=https://harakahdaily.net/index.php/2022/02/11/mengapa-afghanistan-ditakuti-israel-dinormalisasi/ |access-date=2022-04-29 |website=HarakahDaily |language=ms}}</ref> Walau bagaimanapun, pada Mac 2022, banyak laporan berita yang jelas menunjukkan bahawa Taliban menghalang kanak-kanak perempuan daripada menghadiri sekolah menengah di seluruh sistem pendidikan Afghanistan, menghasilkan kecaman yang meluas di tengah-tengah bantahan global..<ref>{{Cite web |date=2022-03-23 |title=Taliban's backtracking on girls' education, 'deeply damaging' |url=https://news.un.org/en/story/2022/03/1114482 |access-date=2022-04-29 |website=UN News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-03-23 |title=Afghanistan: Taliban backtrack on reopening high schools for girls |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-60845540 |access-date=2022-04-29}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-03-23 |title=Taliban decide against opening schools to girls in Afghanistan beyond age of 11 |url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/23/girls-in-afghanistan-school-taliban |access-date=2022-04-29 |website=[[The Guardian]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Taliban reverses decision, barring Afghan girls from attending school beyond 6th grade |language=en |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/2022/03/23/1088202759/taliban-afghanistan-girls-school |access-date=2022-04-29}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gannon |first=Kathy |date=2022-03-24 |title=Taliban Break Promise on Higher Education for Afghan Girls |url=https://thediplomat.com/2022/03/taliban-break-promise-on-higher-education-for-afghan-girls/ |access-date=2022-04-29 |website=[[The Diplomat]] |language=en-US}}</ref> ===Kritikan bahasa Inggeris=== Presiden PAS [[Hadi Awang|Abdul Hadi Awang]] mendakwa bahawa orang yang memperjuangkan bahasa Inggeris untuk diajar di Malaysia "terperangkap dalam pemikiran penjajah". Menjelaskan perkara ini, beliau berkata rakyat Malaysia seumpama itu seolah-olah malu untuk menggunakan bahasa kebangsaan mereka (Melayu) dan lebih mementingkan bahasa Inggeris. Dalam akhbar parti PAS Harakah Hadi menulis artikel bertajuk "Abaikan suara-suara mengigau yang cuba mengurangkan kepentingan bahasa Melayu" di mana di dalamnya dia menyatakan bahawa penyokong sebegini "berlagak seperti hamba kepada bekas tuan penjajah walaupun telah dibebaskan. daripada cengkaman mereka". Selain itu dalam artikel yang sama beliau seterusnya berkata bahawa "iklan di kedai dan pasar serta nama bandar dan jalan dinamakan dalam bahasa Inggeris walaupun majoriti penonton sasarannya tidak tahu bahasa Inggeris, pada masa yang sama, mereka tidak kisah sama ada penonton mereka terdiri daripada rakyat Malaysia yang tidak tahu bahasa Inggeris”.<ref>{{cite web |url =https://www.thestar.com.my/news/nation/2022/07/03/those-who-prefer-english-are-trapped-in-colonial-mindset-says-pas|title = Those who prefer English are trapped in a colonial mindset, says PAS |date =3 July 2022 }}</ref><ref>{{cite web |url =https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2022/07/03/those-pushing-for-english-stuck-in-colonial-mindset-says-hadi/|title =Those pushing for English stuck in colonial mindset, says Hadi|date =3 July 2022}}</ref><ref>{{cite web |url =https://worldofbuzz.com/msians-who-prioritize-english-language-are-stuck-in-colonial-mindset-according-to-pas-president/|title =M'sians Who Prioritize English Language Are Stuck In Colonial Mindset, According To PAS President|date = 6 July 2022}}</ref> === Pindaan Undang-undang Syariah Kelantan yang tidak berperlembagaan === Sisters in Islam telah mengkritik PAS kerana tidak berperlembagaan enakmen Syariah mengenai kemas kini undang-undang syariah kanun keseksaan Kelantan termasuk: *cuba keluar Islam *penyelewengan ajaran Islam *tidak menghormati bulan Ramadhan *memusnahkan rumah ibadat *derhaka kepada ibu bapa *melukis tatu *menjalani pembedahan plastik. Ini telah mencetuskan satu lagi kontroversi di mana hukuman itu termasuk penjara tidak lebih tiga tahun dan denda sehingga RM5,000 atau enam sebatan, dan hukuman itu dikategorikan di bawah ta'zir (jenayah dengan hukuman mengikut budi bicara) dan bukan di bawah hudud (Kanun Keseksaan Islam).<ref>{{cite web |url = https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/11/02/new-syariah-laws-in-kelantan-include-forbidding-sexual-intercourse-with-corpses |title = Kelantan's new syariah laws criminalizes tattooing and plastic surgery|date= 2 November 2021 |work =[[The Star (Malaysia)|The Star]]}}</ref><ref>{{cite web |url =https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2021/11/02/sisters-in-islam-questions-kelantan-shariah-enactment/ |title =Sisters in Islam questions Kelantan Shariah enactment |date = 2 November 2021}}</ref> ===Pernyataan Kontroversial tentang Sultan Selangor=== {{blockquote|''Hebatnya Sultan Kedah ni, bukan main-main. Sultan takkan pilih Menteri Besar yang tidak layak macam Amir tu. Inci pun tak berapa cukup.''}} {{small|Terjemahan: Betapa hebatnya Sultan Kedah ini, bukan sembarang orang. Bisa Anda bayangkan, Sultan yang hebat seperti itu tidak akan memilih Menteri Besar yang tidak layak seperti Amir. Dia tidak pantas untuk tugas tersebut.}} Pada malam 11 Julai 2023, semasa berlangsungnya satu perbincangan politik di Selayang, sebuah bandar di Daerah Gombak, Selangor untuk Pilihan Raya Negeri Malaysia 2023 yang akan datang, Sanusi telah didakwa menghina dan membuat perbandingan antara Sultan-sultan Kedah dan Selangor, dan menyatakan bahawa penguasa Kedah tidak akan menunjuk Amirudin Shari sebagai Menteri Besar. Kenyataannya telah menimbulkan kemarahan di seluruh negara, terutama di kalangan penduduk Selangor, kerana Institusi Diraja Melayu harus dihormati sepertimana yang dinyatakan dalam Rukun Negara kedua. Ini kerana Sultan-sultan Malaysia memainkan peranan yang utamanya bersifat seremonial, termasuk menjadi penjaga Islam dalam negara yang majoritinya beragama Islam dan mereka dihormati dengan sangat.<ref>{{Cite news |last=Reuters |date=2023-07-18 |title=Malaysia menuduh ketua pembangkang dengan hasutan berhubung kenyataan tentang kesultanan |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/malaysia-charges-opposition-leader-with-sedition-over-remarks-royalty-2023-07-18/ |access-date=2023-07-18}}</ref> Sanusi membuat perbandingan antara Sultan Kedah (Al-Aminul Karim Sultan Sallehuddin Sultan Badlishah) dan Sultan Selangor (Sultan Sharafuddin Idris Shah) dalam pemilihan Amirudin sebagai Menteri Besar pada tahun 2018 selepas kemenangan luar biasa Pakatan Harapan dalam Pilihan Raya Umum ke-14 yang dia gambarkan dalam dialek Utara Kedah sebagai 'Cokia' (tidak layak atau tidak berguna) dan menjatuhkan martabatnya dengan menyatakan 'Inci Pun Tak Berapa Nak Cukup' (tidak sesuai untuk tugas). Berikutan kenyataannya tersebut, pelbagai laporan polis telah dibuat dan juga wakil-wakil bagi pihak Sultan Selangor, Majlis Diraja Selangor, telah mengambil tindakan undang-undang untuk menganggap perkara ini serius. Datuk Emran Abdul Kadir, salah seorang anggotanya, menyatakan bahawa Sanusi harus segera meminta maaf atas tuduhannya terhadap prerogatif Sultan. Beberapa tokoh lain yang mengkritik Sanusi termasuk Hashim Jasin, Pemimpin Rohani PAS yang mengingatkan Sanusi untuk menjaga mulutnya. Sebaliknya, Mantan Menteri Kesihatan, Khairy Jamaluddin menyatakan bahawa menjaga mulutnya tidak akan mengubah imej gung-ho-nya. Setelah itu, Presiden UMNO, Ahmad Zahid Hamidi, memberitahu penduduk Kedah agar jangan memilih 'Joker' seperti yang dimaksudkan oleh Sanusi dalam pilihan raya negeri yang akan datang. Selanjutnya, Menteri Komunikasi dan Multimedia, Fahmi Fadzil mengutuk dugaan penghinaan Sanusi terhadap Sultan Selangor dan memperingatkannya tentang akibat yang akan dihadapinya. Begitu juga dengan Menteri Hal Ehwal Dalam Negeri, Saifuddin Nasution Ismail yang memberitahu media bahawa isu-isu berkaitan dengan 3R (Bangsa, Agama, dan Kesultanan) mempunyai akibat negatif yang harus dipertanggungjawabkan oleh Sanusi dan kerajaan mempunyai banyak perkara lain yang perlu dilakukan selain melarang akaun TikTok miliknya. Selepas banyak kritikan, pada 14 Julai 2023, Sanusi mengeluarkan kenyataan maaf secara rasmi kepada Sultan dan memberitahu media bahawa kata-katanya telah diambil dari konteks asal. Sanusi juga mengesahkan bahawa dia telah memberikan kenyataan kepada polis untuk menyiasat laporan yang difailkan oleh Pemuda PKR dan parti-parti politik lain. Beliau diberitahu oleh Pejabat Diraja Selangor bahawa Sultan telah membalas suratnya, tetapi dia enggan mendedahkan kandungan surat balasan itu kerana menghormati kemuliaan Institusi Diraja Selangor.<ref>{{Cite web |last=Povera |first=Adib |date=15 Julai 2023 |title=Sanusi Meminta Maaf Kepada Sultan Selangor |url=https://www.nst.com.my/news/politics/2023/07/931187/sanusi-apologises-sultan-selangor |website=News Straits Times}}</ref> Sebagai respon, Menteri Besar, Amiruddin Shari, sangat marah dengan kenyataan tersebut dan menyatakan bahawa Sanusi harus bertanggungjawab atas komen-komen itu dan harus bertindak dengan lebih bertanggungjawab sesuai dengan kedudukannya. Dia mendesak Sanusi untuk belajar daripadanya tentang cara membangunkan Kedah dan berhenti berbohong kepada pengundi dan rakyat. Dia juga menyoroti tentang permohonan maaf Sanusi yang dia anggap bermakna dan mengingatkan rakyat Malaysia untuk memberi tumpuan kepada fakta dan data untuk membantu membangunkan negeri-negeri dan negara masing-masing. Pada 17 Julai 2023, Komisioner PAS Selangor, Ahmad Yunus Hairi, dan Ketua Polis Selangor, Dato Hussein Omar Khan, telah berjumpa dengan Sultan Sharafuddin untuk membincangkan perkara ini. Oleh itu, Pejabat Diraja Selangor telah membuat Dekri Diraja bahawa 'isu ini masih belum terselesaikan'. Walaupun adanya penjelasan dan permohonan maaf, Sanusi ditahan dan diambil tahanan oleh Polis Diraja Malaysia (PDRM) pada awal pagi 18 Julai 2023 selepas Mesyuarat Majlis Tertinggi Perikatan Nasional yang diadakan di ibu pejabat mereka di Solaris Dutamas, Segambut, Kuala Lumpur.<ref>{{Cite news |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Ditahan di Mont Kiara Pagi Awal |work=News Straits Times |url=https://www.nst.com.my/news/crime-courts/2023/07/932039/sanusi-arrested-mont-kiara-early-morning}}</ref> Harian Metro melaporkan bahawa Sanusi ditangkap di bilik hotelnya di Mont Kiara oleh 20 pegawai daripada Bahagian Penyiasatan Jenayah Kelasifkasi (USJT) dan Bahagian Anti-Vice, Gambling, dan Secret Societies Bukit Aman (D7). Mereka menyuruhnya keluar dari biliknya dan membawanya ke Ibu Pejabat Polis Daerah Gombak (IPD) dengan menggunakan Toyota Fortuner. Dia diiringi dengan kenderaan Bahagian Penyiasatan Jenayah Negeri Selangor PDRM.<ref>{{Cite web |last=Nawawi |first=Muhaamad Hafis |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Ditahan Polis |url=https://www.hmetro.com.my/utama/2023/07/988896/sanusi-ditahan-polis |website=Harian Metro}}</ref> Menurut The Star, Setiausaha Politiknya, Hilmi Abd Wahab, mengatakan bahawa Sanusi melihat dua orang lelaki berpakaian gelap berdiri di pintu keluar kecemasan. Selepas beberapa minit, semakin banyak lelaki berpakaian seragam muncul, dan akhirnya, pada pukul 2.30 pagi, sebanyak 20 orang anggota polis dikatakan berdiri di luar bilik hotelnya. Dia diberitahu bahawa Sanusi ditahan di bawah Seksyen 4(1)(a) (Akta 15) Akta Hasutan yang mana dia perlu menghadiri prosiding undang-undang di Mahkamah Sesyen Selayang. Ini telah disahkan oleh Ketua Polis Negara (IGP) PDRM, Razarudin Husain, kerana kertas siasatan tentang 3R telah dihantar kepada Peguam Negara Malaysia. Dalam kertas siasatan itu turut disertakan mantan Perdana Menteri, Tun Dr Mahathir Mohamad, Presiden PAS, Abdul Hadi Awang, dan mantan Menteri Kewangan, Lim Guan Eng. Razarudin juga menyatakan bahawa Sanusi enggan menjawab panggilan telefon yang menyebabkan dia ditahan secara tiba-tiba. Oleh itu, ini merupakan satu kesalahan yang boleh dituntut kerana laporan itu difailkan oleh Majlis Diraja Selangor yang melibatkan Agong dan Sultan Selangor. Razarudin juga menegaskan bahawa isu 3R ini adalah perkara serius kerana kes Sanusi boleh menyebabkan penghinaan terhadap semua Raja Melayu yang lain. Kemudian, pada pagi harinya, dia dilihat berada di Mahkamah Sesyen Selayang pada pukul 8:55 pagi. Namun, Astro Awani semasa siaran langsung melaporkan bahawa dia masuk ke mahkamah melalui pintu belakang dengan tujuan mengelakkan media.<ref>{{Cite web |title=Sanusi tiba di mahkamah, masuk ikut 'pintu belakang' |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/sanusi-tiba-di-mahkamah-masuk-ikut-pintu-belakang-428594?amp=1 |access-date=2023-07-18 |website=www.astroawani.com}}</ref> Menurut Free Malaysia Today, Sanusi yang telah kehilangan maruah, menafikan dua tuduhan, kedua-duanya tertakluk di bawah Seksyen 4(1)(a) (Akta 15) Akta Hasutan 1948 di dua mahkamah berasingan. Hakim bagi kes itu ialah Nor Rajiah Mat Zin dan Osman Affendi Mohd Shalleh.<ref>{{Cite web |last=Asyraf |first=Faisal |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Charged With Making Seditious Remark Against Selangor Ruler |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2023/07/18/sanusi-charged-with-making-seditious-remark-against-selangor-ruler/ |website=Free Malaysia Today}}</ref> Peruntukan ini membawa hukuman sehingga RM5,000 denda, tiga tahun penjara, atau kedua-duanya bagi pelanggaran kali pertama. Dia didakwa melakukan kesalahan tersebut di Simpang Empat, Taman Selayang Mutiara, Gombak, Selangor pada 11 Julai. Tuduhan kedua yang dihadapi adalah berkaitan dengan kenyataan yang dibuatnya yang "cenderung menimbulkan ketidakloyalan terhadap Raja-Raja". Dia didakwa melakukan kesalahan yang sama di tempat dan waktu yang sama untuk tuduhan ini. Dia dibenarkan jaminan sebanyak RM5,000 untuk kedua-dua tuduhan tersebut, dan kedua-dua mahkamah tersebut telah mengeluarkan perintah larangan ke atas Sanusi untuk menghentikannya daripada membuat sebarang komen tentang kes tersebut.<ref>{{Cite web |last=Wan Xiang |first=Yap |date=18 Julai 2023 |title=Sanusi Pleads Not Guilty To Making Seditious Remark Against Selangor Sultan |url=https://says.com/my/news/sanusi-pleads-not-guilty-seditious-remark-selangor-sultan |website=SAYS}}</ref> Di tengah kritikan terhadap penggunaan Akta Hasutan yang kontroversial terhadap lawan politik, Perdana Menteri, Anwar Ibrahim menekankan bahawa kes ini berkaitan dengan "kedudukan dan kemuliaan" Raja-Raja Malaysia. Beliau menambah bahawa beliau menolak campur tangan dalam perkara ini kerana tuduhan itu dibuat oleh Peguam Negara, selepas siasatan polis yang mengikut prosedur yang betul. Sementara itu, Menteri Undang -Undang dan Reformasi Institusi, Azalina Othman Said, mengatakan bahawa kerajaan sedang merangka undang-undang baru untuk menangani isu-isu 3R, bagi menggantikan Akta Hasutan yang kontroversial dari tahun 1948. Beliau juga menyatakan bahawa tindakan Sanusi tidak akan melepaskan dia dari liabiliti jenayahnya. Kerajaan akan mengadakan perbincangan dengan pihak-pihak yang berkepentingan untuk menilai perkara ini dengan lebih mendalam.<ref>{{Cite web |date=18 Julai 2023 |title=Malaysia charges opposition election chief with sedition weeks before polls |url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3228074/malaysia-charges-opposition-perikatan-nasional-election-chief-sedition-sultan-insult-weeks-state |access-date=2023-07-18 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> Perkataan negatif tentang Raja-Raja Malaysia boleh didakwa di bawah undang-undang zaman penjajah, Akta Hasutan 1948, yang telah digunakan terhadap orang-orang yang mengkritik Sultans di media sosial. Walau bagaimanapun, tuduhan hasutan terhadap ahli politik Malaysia telah jarang berlaku dalam beberapa tahun kebelakangan ini. Tetangga Thailand mempunyai undang-undang [[Lèse-majesté]] yang ketat yang melarang penghinaan terhadap institusi kerajaannya. ==Hubungan antarabangsa== ===Ikhwan Muslimin=== PAS juga mengekalkan hubungan peribadi dan ideologi yang rapat dengan [[Ikhwan Muslimin]] Mesir.{{sfn|Müller|2014|p=2}} Hubungan parti dengan Ikhwan Muslimin bermula pada tahun 1940-an ketika pengasas PAS terdedah kepada gagasan dan ajaran Ikhwan Muslimin ketika mereka belajar di [[Kaherah]] pada tahun 1940-an. Menurut Wan Saiful Wan Jan dari Institut Demokrasi dan Hal Ehwal Ekonomi Pemikir, Ikhwan Muslimin menganggap PAS sebagai model untuk parti politik Islam yang berjaya; kerana PAS telah memerintah negeri Kelantan secara berterusan sejak tahun 2002. Perwakilan PAS sering dijemput untuk penglibatan beragama Islam di luar negara. Pada 2012, Presiden PAS, [[Abdul Hadi Awang]] bercakap bersama ulama Ikhwan Muslimin Syeikh [[Yusuf al-Qaradawi]] dalam satu majlis di London.<ref>{{cite news|last1=Chew|first1=Amy|title=The rising force in Malaysia's opposition|url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2013/02/201321092433869462.html|accessdate=23 April 2018|publisher=[[Al Jazeera]]|date=11 February 2013}}</ref> Pada tahun yang sama, wakil PAS bertemu dengan pemimpin Ikhwan Muslimin Syeikh Mahdi Akif dan Dr Muhammad Badie di Kaherah.<ref name="PAS President 2014">{{cite web|url=http://presiden.pas.org.my/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=450:pas-tegaskan-pendirian-bersama-ikhwanul-muslimin&catid=14:kenyataan-rasmi&Itemid=56|title=PAS tegaskan pendirian bersama Ikhwanul Muslimin|language=Malay|publisher=PAS President|date=2 April 2014|accessdate=15 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140404045418/http://presiden.pas.org.my/v2/index.php?option=com_content&view=article&id=450:pas-tegaskan-pendirian-bersama-ikhwanul-muslimin&catid=14:kenyataan-rasmi&Itemid=56|archivedate=4 April 2014|df=dmy-all}}</ref> Menurut Müller, pemimpin pemimpin PAS sekarang, Kepimpinan Ulama juga dipengaruhi oleh ideologi Ikhwan Muslimin ketika belajar di Mesir, Arab Saudi dan India pada tahun 1980-an. Kaedah pendidikan Islam yang diilhami oleh Ikhwan Muslimin dan bulatan belajar biasa (usrah/halaqah) telah diperkenalkan secara sistematik manakala rangkaian ditubuhkan dengan parti politik dan pergerakan Islam di luar negara.{{sfn|Müller|2014|p=54-55}} Pada April 2014, Abdul Hadi Awang mengkritik kerajaan Arab Saudi, Bahrain, dan Emiriyah Arab Bersatu kerana melabel Ikhwan Muslimin sebagai organisasi pengganas.<ref name="PAS President 2014" /> Pada Januari 2016, bekas pemimpin PAS [[Mujahid Yusof Rawa]] mendakwa pengaruh Ikhwan Muslim terhadap PAS adalah terhad untuk berkongsi pandangan organisasi tentang peranan Islam dalam masyarakat. Mujahid juga mendakwa kumpulan Muslim tempatan lain seperti [[Angkatan Belia Islam Malaysia]] dan IKRAM juga bersimpati kepada Ikhwan Muslimin.<ref>{{cite news|last1=Shukry|first1=Anisah|title=‘Muslim Brotherhood influence not a problem in Malaysia’|url=http://www.theedgemarkets.com/article/%E2%80%98muslim-brotherhood-influence-not-problem-malaysia%E2%80%99|accessdate=23 April 2018|publisher=[[The Edge (Malaysia)|The Edge]]|date=28 January 2016}}</ref> === Partai Keadilan Sejahtera === Presiden PAS, [[Abdul Hadi Awang]] bersama-sama [[Syed Azman Syed Ahmad Nawawi]] (Ketua Lajnah Antarabangsa), Ahmad Samsuri bin Mokhtar (Setiausaha Politik Presiden), dan Mohammad Faiz Md Nawi (Setiausaha Lajnah Antarabangsa) berkunjung ke Pejabat Dewan Pimpinan Pusat (DPP) [[Partai Keadilan Sejahtera]] (PKS) pada 19 Disember 2013.<ref>{{Cite news|url=https://m.tribunnews.com/nasional/2013/12/20/presiden-pas-malaysia-kunjung-markas-pks|title=Presiden PAS Malaysia Kunjung Markas PKS|last=Malau|first=Srihandriatmo|date=20 Disember 2013|access-date=20 November 2020|work=Tribun News}}</ref> Kedatangan mereka disambut oleh Presiden PKS, [[Anis Matta]] beserta para pengurus DPP PKS. Dalam pertemuan ini kedua-dua parti saling bertukar pengalaman mengenai koalisi atau kerjasama politik yang dilakukan sebagai sesama parti politik berasaskan Islam. Pada 8 Januari 2019, Presiden PAS bersama AJK PAS Pusat, Khairuddin Aman Razali berkunjung ke Pejabat Dewan Pimpinan Wilayah (DPW) PKS Jawa Barat di [[Bandung]]. Kunjungan ini bertujuan mempererat silaturahim dan bertukar fikiran mengenai perjalanan politik kedua-dua parti Islam di negara masing-masing<ref>{{Cite web|url=https://pks.id/content/pks-jabar-dapat-kunjungan-kehormatan-pas-malaysia|title=PKS Jabar Dapat Kunjungan Kehormatan PAS Malaysia|last=|first=|date=8 Januari 2019|website=Website Resmi PKS|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916065213/https://pks.id/content/pks-jabar-dapat-kunjungan-kehormatan-pas-malaysia|archive-date=2019-09-16|access-date=7 Januari 2021}}</ref>. === Parti Saadah === Hubungan PAS dan [[Parti Saadah]] dari Turki diperkuat dengan pertemuan Presiden PAS, Abdul Hadi Awang dengan Presiden Parti Saadet, [[Temel Karamollaoğlu]] di Pejabat Parti Saadat di Ankara, bagi membincangkan cabaran dan peranan parti politik Islam di [[Hubungan Malaysia–Turki|Malaysia dan Turki]] pada November 2018<ref>{{Cite web|url=https://buletinonlines.net/v7/index.php/presiden-pas-bertemu-ulama-dan-umara-di-turki/|title=Presiden PAS Bertemu Ulama Dan Umara Di Turki|last=Wartawan BO|date=14 November 2018|website=Buletin Online|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref>. Presiden Karamollaoğlu juga membuat kenyataan penghargaan khas kepada Presiden PAS, Abdul Hadi Awang atas pelantikan sebagai [[Duta Khas Perdana Menteri Malaysia]] ke Timur Tengah<ref>{{Cite web|url=https://harakahdaily.net/index.php/2020/04/17/pas-hargai-pengiktirafan-parti-saadet/|title=PAS hargai pengiktirafan Parti Saadet|date=17 April 2020|website=Harakahdaily|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.trdi.my/pelantikan-abdul-hadi-sebagai-duta-khas-sangat-penting-parti-politik-turki|title=Pelantikan Abdul Hadi Sebagai Duta Khas Sangat Penting - Parti Politik Turki|date=17 April 2020|website=TRDI|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref>. Wakil Parti Saadet turut diundang hadir ke muktamar-muktamar PAS dan menyampaikan ucapan antaranya [[Fatih Aydın]] pada Muktamar Tahunan PAS 2016<ref>{{Cite web|url=https://api.hmetro.com.my/node/141922|title=Gangguan elektrik jejas Muktamar|last=Muhamaad Razis Ismail dan Ismail Muhamad|date=1 Jun 2016|website=Harian Metro|url-status=live|access-date=14 November 2021}}</ref>. == Struktur kepimpinan == Perhimpunan Agung PAS ("Muktamar") memilih Presiden parti, Timbalan Presiden, tiga Naib Presiden dan Jawatankuasa Kerja Pusat berbilang anggota. Perhimpunan diadakan setiap tahun, tetapi pemilihan kepimpinan berlaku pada setiap dua tahun. Perhimpunan ini terdiri terutamanya daripada perwakilan yang dipilih oleh bahagian tempatan parti masing-masing.<ref name="Mueller 2014 46">{{Harvnb|Mueller|2014|p=46}}</ref> Pentadbiran harian parti itu dijalankan oleh Setiausaha Agungnya, kedudukan yang dilantik oleh kepemimpinan parti.<ref>{{harvnb|Chin Tong|2007}}</ref> [[Jawatankuasa Kerja PAS Pusat|Jawatankuasa Kerja Pusat]] secara konstitusional adalah badan pembuat keputusan utama parti, walaupun keputusannya rentan untuk dibatalkan oleh Majlis Syura, sebuah badan yang tidak terpilih yang terdiri hanya ulama-ulama Islam dan dipimpin oleh Mursyidul Am.<ref>{{harvnb|Liow|2009|p=36}}</ref> Parti itu mempunyai tiga sub-pertubuhan yang diiktiraf bagi kategori anggota parti yang berlainan: Dewan Ulama untuk [[ulama]] Islam, Dewan Muslimat sebagai [[sayap wanita]] dan Dewan Pemuda sebagai [[Sayap pemuda parti politik Malaysia|sayap pemuda]]. Setiap sayap memilih kepimpinannya sendiri di dewannya sendiri<ref name="Akil">{{cite news|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2014/09/08/PAS-syura-council-subject-muktamar/|title=PAS syura council must abide by muktamar resolutions, says Wan Saiful|last=Akil Yunus|date=8 September 2014|accessdate=16 November 2014|work=The Star}}</ref> Terdapat sayap keempat untuk penyokong bukan Islam parti, walaupun ia tidak mempunyai kedudukan yang diiktiraf dalam struktur parti seperti tiga sayap lain.<ref name="Mueller 2014 46" /> PAS mempunyai kira-kira satu juta ahli,<ref>{{Harvnb|Farish|2012|p=408}}</ref> lebih daripada mana-mana pihak pembangkang lain di Malaysia.<ref>{{Harvnb|Farish|2014|p=10}}</ref> == Penjawat jawatan terkini (Sesi 2023-2025) == {{main|Majlis Syura Ulamak PAS|Kepimpinan PAS Pusat, sesi 2023-2025}} == Wakil rakyat == {{main|Senarai ahli badan perundangan Parti Islam Se-Malaysia}} === Dewan Negara === {{main|Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15}} ==== Ahli Dewan Negara Malaysia (Senator)==== Setakat Mei 2026: {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" | Lantikan ! rowspan="2" | Ahli ! rowspan="2" | Penggal ! colspan="2" | Tempoh khidmat ! rowspan="2" |Nota |- !Tarikh mula !Jangka tamat |- | rowspan="2" |{{Flag|Kelantan}} |[[Wan Martina Wan Yusoff]], YB Senator Dr |Kedua |24 Ogos 2024 |23 Ogos 2027 | |- |[[Nik Mohamad Abduh Nik Abdul Aziz]], YB Senator Tuan |Kedua |11 Ogos 2026 |11 Ogos 2029 | |- |rowspan=2|{{Flag|Terengganu}} |[[Che Alias Hamid]], YB Senator Tuan |Pertama |24 November 2024 |23 November 2027 | |- |[[Hussin Ismail]], YB Senator Tuan Haji |Kedua |23 April 2026 |22 April 2029 | |- |rowspan=2|{{Flag|Kedah}} |[[Abd Nasir Idris]], YB Senator Tuan Haji |Kedua |20 Mac 2026 |19 Mac 2029 | |- |[[Musoddak Ahmad]], YB Senator Tuan |Kedua |20 Mac 2026 |19 Mac 2029 | |- |{{Flag|Perlis}} |[[Baharuddin Ahmad]], YB Senator Tuan Haji |Pertama |10 September 2024 |9 September 2027 | |} === Dewan Rakyat === ==== Ahli Parlimen Malaysia ==== PAS mempunyai 43 orang Ahli [[Dewan Rakyat Malaysia|Dewan Rakyat]] dari negeri Kedah, Kelantan, Melaka, Pahang, Perak, Perlis, Selangor dan Terengganu. Bagi sidang Parlimen ke-15 (2022-kini), PAS menyertai kumpulan parlimen [[Perikatan Nasional]], bersama-sama wakil rakyat dari Parti Pribumi Bersatu Malaysia. Ia diketuai oleh seorang Ketua Whip, [[Takiyuddin Hassan]]. {| class="wikitable sortable" ! style="width:100px;" |Negeri ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |Kawasan Parlimen ! style="width:240px;" |Ahli !Catatan ! Penggal |- | rowspan="2" |{{Flag|Perlis}} |P001 |[[Padang Besar (kawasan persekutuan)|Padang Besar]] |[[Rushdan Rusmi]], YB Tuan | |Pertama |- |P003 |[[Arau (kawasan persekutuan)|Arau]] |[[Shahidan Kassim]], YB Dato' Seri | |Ke-5 |- | rowspan="9" |{{Flag|Kedah}} |P005 |[[Jerlun (kawasan persekutuan)|Jerlun]] |[[Abdul Ghani Ahmad]], YB Dr. | |Pertama |- |P007 |[[Padang Terap (kawasan persekutuan)|Padang Terap]] |[[Nurul Amin Hamid]], YB Tuan | |Pertama |- |P008 |[[Pokok Sena (kawasan persekutuan)|Pokok Sena]] |[[Ahmad Yahaya]], YB Dato' | |Pertama |- |P009 |[[Alor Setar (kawasan persekutuan)|Alor Setar]] |[[Afnan Hamimi Taib Azamudden]], YB Tuan | |Pertama |- |P010 |[[Kuala Kedah (kawasan persekutuan)|Kuala Kedah]] |[[Ahmad Fakhruddin Fakhrurazi]], YB Dr. | |Pertama |- |P011 |[[Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang]] |[[Awang Hashim]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P012 |[[Jerai (kawasan persekutuan)|Jerai]] |[[Sabri Azit]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P013 |[[Sik (kawasan persekutuan)|Sik]] |[[Ahmad Tarmizi Sulaiman]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P016 |[[Baling (kawasan persekutuan)|Baling]] |[[Hassan Saad]], YB Tuan | |Pertama |- | rowspan="9" |{{Flag|Kelantan}} |P019 |[[Tumpat (kawasan persekutuan)|Tumpat]] |[[Mumtaz Md. Nawi|Mumtaz Md Nawi]], YB Dato' | |Pertama |- |P020 |[[Pengkalan Chepa (kawasan persekutuan)|Pengkalan Chepa]] |[[Ahmad Marzuk Shaary]], YB Datuk Dr. | |Ke-2 |- |P021 |[[Kota Bharu (kawasan persekutuan)|Kota Bharu]] |[[Takiyuddin Hassan]], YB Datuk Seri | |Ke-3 |- |P022 |[[Pasir Mas (kawasan persekutuan)|Pasir Mas]] |[[Ahmad Fadhli Shaari]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P023 |[[Rantau Panjang (kawasan persekutuan)|Rantau Panjang]] |[[Siti Zailah Mohd Yusoff]], YB Dato' | |Ke-4 |- |P024 |[[Kubang Kerian (kawasan persekutuan)|Kubang Kerian]] |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]], YB Dato' Sri | |Ke-2 |- |P025 |[[Bachok (kawasan persekutuan)|Bachok]] |[[Syahir Sulaiman|Syahir Che Sulaiman]], YB Tuan | |Pertama |- |P028 |[[Pasir Puteh (kawasan persekutuan)|Pasir Puteh]] |[[Nik Muhammad Zawawi Salleh]], YB Datuk Dr. | |Ke-2 |- |P031 |[[Kuala Krai (kawasan persekutuan)|Kuala Krai]] |[[Abdul Latiff Abdul Rahman]], YB Tuan | |Ke-2 |- | rowspan="7" |{{Flag|Terengganu}} |P033 |[[Besut (kawasan persekutuan)|Besut]] |[[Che Mohamad Zulkifly Jusoh]], YB Datuk | |Ke-2 |- |P034 |[[Setiu (kawasan persekutuan)|Setiu]] |[[Shaharizukirnain Abdul Kadir|Shaharizukirnain Abd Kadir]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P035 |[[Kuala Nerus (kawasan persekutuan)|Kuala Nerus]] |[[Alias Razak]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P036 |[[Kuala Terengganu (kawasan persekutuan)|Kuala Terengganu]] |[[Ahmad Amzad Hashim]], YB Datuk | |Ke-2 |- |P037 |[[Marang (kawasan persekutuan)|Marang]] |[[Abdul Hadi Awang]], YB Tan Sri | |Ke-10 |- |P039 |[[Dungun (kawasan persekutuan)|Dungun]] |[[Wan Hassan Mohd Ramli]], YB Tuan | |Ke-2 |- |P040 |[[Kemaman (kawasan persekutuan)|Kemaman]] |[[Ahmad Samsuri Mokhtar]], YAB Dato' Seri Dr. | |Pertama |- | rowspan="2" |{{Flag|Pulau Pinang}} |P041 |[[Kepala Batas (kawasan persekutuan)|Kepala Batas]] |[[Siti Mastura Muhammad]], YB Dr. | |Pertama |- |P044 |[[Permatang Pauh (kawasan persekutuan)|Permatang Pauh]] |[[Muhammad Fawwaz Mat Jan]], YB Tuan | |Pertama |- | rowspan="4" |{{Flagcountry|Perak}} |P057 |[[Parit Buntar (kawasan persekutuan)|Parit Buntar]] |[[Mohd Misbahul Munir Masduki]], YB Tuan | |Pertama |- |P058 |[[Bagan Serai (kawasan persekutuan)|Bagan Serai]] |[[Idris Ahmad]], YB Dato' Dr. | |Ke-2 |- |P069 |[[Parit (kawasan persekutuan)|Parit]] |[[Muhammad Ismi Mat Taib]], YB Tuan | |Pertama |- |P073 |[[Pasir Salak (kawasan persekutuan)|Pasir Salak]] |[[Jamaludin Yahya]], YB Tuan | |Pertama |- | rowspan="5" |{{flagcountry|Pahang}} |P081 |[[Jerantut (kawasan persekutuan)|Jerantut]] |[[Khairil Nizam Khirudin]], YB Tuan Ir. | |Pertama |- |P083 |[[Kuantan (kawasan persekutuan)|Kuantan]] |[[Wan Razali Wan Nor]], YB Tuan | |Pertama |- |P086 |[[Maran (kawasan persekutuan)|Maran]] |[[Ismail Abd Muttalib]], YB Datuk Seri | |Ke-5 |- |P087 |[[Kuala Krau (kawasan persekutuan)|Kuala Krau]] |[[Kamal Ashaari]], YB Tuan | |Pertama |- |P088 |[[Temerloh (kawasan persekutuan)|Temerloh]] |[[Salamiah Mohd Nor]], YB Puan | |Pertama |- | rowspan="3" |{{Flag|Selangor}} |P094 |[[Hulu Selangor (kawasan persekutuan)|Hulu Selangor]] |[[Hasnizan Harun]], YB Tuan | |Pertama |- |P109 |[[Kapar (kawasan persekutuan)|Kapar]] |[[Halimah Ali]], YB Dr. | |Pertama |- |P112 |[[Kuala Langat (kawasan persekutuan)|Kuala Langat]] |[[Ahmad Yunus Hairi]], YB Dato' Dr. | |Pertama |- | rowspan="2" |{{Flag|Melaka}} |P136 |[[Tangga Batu (kawasan persekutuan)|Tangga Batu]] |[[Bakri Jamaluddin]], YB Tuan | |Pertama |- |P139 |[[Jasin (kawasan persekutuan)|Jasin]] |[[Zulkifli Ismail (agamawan)|Zulkifli Ismail]], YB Tuan | |Pertama |} ===Dewan Undangan Negeri=== ==== Ahli Dewan Undangan Negeri ==== Setakat 1 Disember 2025, PAS mempunyai 148 anggota dewan undangan negeri. Ia mempunyai wakil di setiap negeri kecuali [[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]], dan [[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]]. Parti ini mempunyai perwakilan besar (majoriti) di Dewan Undangan Negeri Perlis, Kedah, Kelantan dan Terengganu. Parti ini mempunyai 4 orang Menteri Besar di kempat-empat negeri tersebut. {| class="wikitable sortable" ! style="width:100px;" |Negeri ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |Kawasan DUN ! style="width:240px;" |Ahli !Catatan |- | rowspan="15" |{{flagcountry|Pahang}} |N04 |{{DUN|Cheka}} |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] |Ketua Pembangkang [[Dewan Negeri Pahang|DUN]] |- |N09 |{{DUN|Tahan}} |[[Mohd Zakhwan Ahmad Badarddin]] | |- |N10 |{{DUN|Damak}} |[[Zuridan Mohd Daud|Zuridan Md Daud]] | |- |N11 |{{DUN|Pulau Tawar}} |[[Yohanis Ahmad]] | |- |N12 |{{DUN|Beserah}} |[[Andansura Rabu]] | |- |N15 |{{DUN|Tanjung Lumpur}} |[[Rosli Abdul Jabar]] | |- |N17 |{{DUN|Sungai Lembing}} |[[Mohamad Ayub Mat Ashri]] | |- |N19 |{{DUN|Panching}} |[[Mohd Tarmizi Yahaya]] | |- |N20 |{{DUN|Pulau Manis}} |[[Mohammad Rafiq Khan Ahmad Khan]] | |- |N24 |{{DUN|Luit}} |[[Mohd Sofian Abdul Jalil|Mohd Sofian Abd Jalil]] | |- |N26 |{{DUN|Chenor}} |[[Mujibur Rahman Ishak]] | |- |N29 |{{DUN|Jengka}} |[[Shahril Azman Abd Halim|Shahrul Azman Abdul Halim]] | |- |N31 |{{DUN|Lanchang}} |[[Hassan Omar]] | |- |N32 |{{DUN|Kuala Semantan}} |[[Hassanuddin Salim]] | |- |N40 |{{DUN|Bukit Ibam}} |[[Nazri Ahmad]] | |- | rowspan="17" |{{Flagcountry|Perak}} |N1 |{{DUN|Pengkalan Hulu}} |[[Mohamad Amin Roslan]] | |- |N3 |{{DUN|Kenering}} |[[Husairi Ariffin]] | |- |N5 |{{DUN|Selama}} |[[Mohd Akmal Kamaruddin]] | |- |N6 |{{DUN|Kubu Gajah}} |[[Khalil Yahaya]] | |- |N8 |{{DUN|Titi Serong}} |[[Hakimi Hamzi Mohd Hayat]] | |- |N11 |{{DUN|Gunong Semanggol}} |[[Razman Zakaria]] |Ketua Pembangkang [[Dewan Negeri Perak|DUN]] |- |N12 |{{DUN|Selinsing}} |[[Sallehuddin Abdullah]] | |- |N14 |{{DUN|Changkat Jering}} |[[Rahim Ismail]] | |- |N15 |{{DUN|Trong}} |[[Muhammad Faisal Abdul Rahman]] | |- |N16 |{{DUN|Kamunting}} |[[Mohd Fakhrudin Abd Aziz]] | |- |N20 |{{DUN|Lubok Merbau}} |[[Azizi Mohamed Ridzuan]] | |- |N23 |{{DUN|Manjoi}} |[[Mohd Hafez Sabri]] | |- |N35 |{{DUN|Manong}} |[[Berhanudin Ahmad]] | |- |N40 |{{DUN|Bota}} |[[Najihatussalehah Ahmad]] | |- |N50 |{{DUN|Kampong Gajah}} |[[Zafarulazhan Zan]] | |- |N51 |{{DUN|Pasir Panjang}} |[[Rosli Abd Rahman]] | |- |N58 |{{DUN|Slim}} |[[Muhammad Zulfadli Zainal]] | |- | rowspan="9" |{{Flag|Perlis}} |N2 |{{DUN|Beseri}} |[[Haziq Asyraf Dun]] | |- |N3 |{{DUN|Chuping}} |[[Saad Seman]] | |- |N4 |{{DUN|Mata Ayer}} |[[Wan Badariah Wan Saad]] | |- |N5 |{{DUN|Santan}} |[[Mohammad Azmir Azizan]] | |- |N6 |{{DUN|Bintong}} |[[Fakhrul Anwar Ismail]] | |- |N10 |{{DUN|Kayang}} |[[Asrul Aimran Abd Jalil]] | |- |N13 |{{DUN|Guar Sanji}} |[[Mohd Ridzuan Hashim (Perlis)|Mohd Ridzuan Hashim]] | |- |N14 |{{DUN|Simpang Empat}} |[[Razali Saad]] | |- |N15 |{{DUN|Sanglang}} |[[Mohd Shukri Ramli]] | |- | rowspan="7" |{{Flag|Pulau Pinang}} |N01 |{{DUN|Penaga}} |[[Mohd Yusni Mat Piah]] | |- |N03 |{{DUN|Pinang Tunggal}} |[[Bukhori Ghazali]] | |- |N04 |{{DUN|Permatang Berangan}} |[[Mohd Sobri Salleh]] | |- |N05 |{{DUN|Sungai Dua}} |[[Muhammad Fauzi Yusoff]] |Ketua Pembangkang [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|DUN]] |- |N11 |{{DUN|Permatang Pasir}} |[[Amir Hamzah Abdul Hashim]] | |- |N20 |{{DUN|Sungai Bakap}} |[[Abidin Ismail]]<ref>Menang dalam [[Pilihan raya kecil Sungai Bakap 2024]]</ref> | |- |N39 |{{DUN|Pulau Betong}} |[[Mohamad Shukor Zakariah]] | |- | rowspan="4" |{{Flag|Negeri Sembilan}} |N05 |{{DUN|Serting}} |[[Mohd Fairuz Mohd Isa]] |EXCO Negeri |- |N14 |{{DUN|Ampangan}} |[[Mohamad Rafie Abdul Malek]] | |- |N25 |{{DUN|Paroi}} |[[Kamarol Ridzuan Md Zain]] | |- |N31 |{{DUN|Bagan Pinang}} |[[Abdul Fatah Zakaria]] | |- | rowspan="10" |{{Flag|Selangor}} |N02 |{{DUN|Sabak}} |[[Sallehen Mukhyi]] | |- | rowspan="1" |N03 | rowspan="1" |{{DUN|Sungai Panjang}} | rowspan="1" |[[Mohd Razali Saari]] | |- |N05 |{{DUN|Hulu Bernam}} |[[Muizzuddeen Mahyuddin|Mu'izzuddeen Mahyuddin]] | |- |N08 |{{DUN|Sungai Burong}} |[[Mohd Zamri Mohd Zainuldin]] | |- | rowspan="1" |N11 | rowspan="1" |{{DUN|Ijok}} | rowspan="1" |[[Jefri Mejan]] | |- |N24 |{{DUN|Semenyih}} |[[Nushi Mahfodz]] | |- |N26 |{{DUN|Sungai Ramal}} |[[Mohd Shafie Ngah]] | |- | rowspan="1" |N38 | rowspan="1" |{{DUN|Paya Jaras}} | rowspan="1" |[[Ab Halim Tamuri]] | |- |N43 |{{DUN|Sementa}} |[[Noor Najhan Mohamad Salleh]] | |- |N51 |{{DUN|Sijangkang}} |[[Ahmad Yunus Hairi]] | |- | rowspan="27" |{{Flag|Terengganu}} |N1 |[[Kuala Besut (kawasan negeri)|Kuala Besut]] |[[Azbi Salleh]] | |- | rowspan="1" |N2 | rowspan="1" |[[Kota Putera (kawasan negeri)|Kota Putera]] | rowspan="1" |[[Mohd Nurkhuzaini Ab. Rahman|Mohd Nurkhuzaini Ab Rahman]] |EXCO Negeri |- |N3 |[[Jerteh (kawasan negeri)|Jerteh]] |[[Riduan Mohamad Nor]] | |- |N5 |[[Jabi (kawasan negeri)|Jabi]] |[[Azman Ibrahim]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N7 | rowspan="1" |[[Langkap (kawasan negeri)|Langkap]] | rowspan="1" |[[Azmi Maarof]] | |- |N8 |[[Batu Rakit (kawasan negeri)|Batu Rakit]] |[[Mohd Shafizi Ismail]] | |- |N9 |[[Tepuh (kawasan negeri)|Tepuh]] |[[Hishamuddin Abdul Karim|Hishamuddin Abd. Karim]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N10 | rowspan="1" |[[Buluh Gading (kawasan negeri)|Buluh Gading]] | rowspan="1" |[[Ridzuan Hashim (ahli politik)|Ridzuan Hashim]] | |- |N12 |[[Bukit Tunggal (kawasan negeri)|Bukit Tunggal]] |[[Zaharudin Zaid]] | |- |N13 |[[Wakaf Mempelam (kawasan negeri)|Wakaf Mempelam]] |[[Wan Sukairi Wan Abdullah]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N14 | rowspan="1" |[[Bandar (kawasan negeri)|Bandar]] | rowspan="1" |[[Ahmad Shah Muhamed]] | |- |N15 |[[Ladang (kawasan negeri)|Ladang]] |[[Zuraida Md Noor]] | |- |N16 |[[Batu Buruk (kawasan negeri)|Batu Buruk]] |[[Muhammad Khalil Abdul Hadi]] |EXCO Negeri |- |N17 |[[Alur Limbat (kawasan negeri)|Alur Limbat]] |[[Ariffin Deraman]] |EXCO Negeri |- |N18 |[[Bukit Payung (kawasan negeri)|Bukit Payung]] |[[Mohd Nor Hamzah]] | |- |N19 |[[Ru Rendang (kawasan negeri)|Ru Rendang]] |[[Ahmad Samsuri Mokhtar]] |[[Menteri Besar Terengganu]] |- |N20 |[[Pengkalan Berangan (kawasan negeri)|Pengkalan Berangan]] |[[Sulaiman Sulong]] | |- |N22 |[[Manir (kawasan negeri)|Manir]] |[[Hilmi Harun]] | |- |N23 |[[Kuala Berang (kawasan negeri)|Kuala Berang]] |[[Mamad Puteh]] | |- |N24 |[[Ajil (kawasan negeri)|Ajil]] |[[Maliaman Kassim]] |EXCO Negeri |- |N25 |[[Bukit Besi (kawasan negeri)|Bukit Besi]] |[[Ghazali Sulaiman]] | |- |N26 |[[Rantau Abang (kawasan negeri)|Rantau Abang]] |[[Mohd Fadhli Rahimi Zulkifli]] | |- |N27 |[[Sura (kawasan negeri)|Sura]] |[[Tengku Muhammad Fakhruddin|Tengku Muhammad Fakhruddin Tengku Md Fauzi]] | |- |N28 |[[Paka (kawasan negeri)|Paka]] |[[Satiful Bahari Mamat]] |EXCO Negeri |- |N29 |[[Kemasik (kawasan negeri)|Kemasik]] |[[Saiful Azmi Suhaili]] | |- |N31 |[[Cukai (kawasan negeri)|Cukai]] |[[Hanafiah Mat]] |EXCO Negeri |- |N32 |[[Air Putih (kawasan negeri Terengganu)|Air Putih]] |[[Mohd Hafiz Adam]] | |- | rowspan="37" |{{Flag|Kelantan}} |N1 |[[Pengkalan Kubor (kawasan negeri)|Pengkalan Kubor]] |[[Wan Roslan Wan Hamat]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N2 | rowspan="1" |[[Kelaboran (kawasan negeri)|Kelaboran]] | rowspan="1" |[[Mohd Adanan Hassan]] | |- |N3 |[[Pasir Pekan (kawasan negeri)|Pasir Pekan]] |[[Ahmad Yakob]] | |- |N4 |[[Wakaf Bharu (kawasan negeri)|Wakaf Bharu]] |[[Mohd Rusli Abdullah]] | |- | rowspan="1" |N5 | rowspan="1" |[[Kijang (kawasan negeri)|Kijang]] | rowspan="1" |[[Izani Husin]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N6 | rowspan="1" |[[Chempaka (kawasan negeri)|Chempaka]] | rowspan="1" |[[Nik Asma’ Bahrum Nik Abdullah]] | |- | rowspan="1" |N7 | rowspan="1" |[[Panchor (kawasan negeri)|Panchor]] | rowspan="1" |[[Mohd Amar Abdullah|Mohd Amar Nik Abdullah]] | |- |N8 |[[Tanjong Mas (kawasan negeri)|Tanjong Mas]] |[[Rohani Ibrahim]] |EXCO Negeri |- |N10 |[[Bunut Payong (kawasan negeri)|Bunut Payong]] |[[Shaari Mat Yaman]] | |- | rowspan="1" |N11 | rowspan="1" |[[Tendong (kawasan negeri)|Tendong]] | rowspan="1" |[[Rozi Muhamad]] | |- |N12 |[[Pengkalan Pasir (kawasan negeri)|Pengkalan Pasir]] |[[Mohamad Nasriff Daud]] | |- |N13 |[[Meranti (kawasan negeri)|Meranti]] |[[Mohd Nassuruddin Daud]] |[[Menteri Besar Kelantan]] |- |N14 |[[Chetok (kawasan negeri)|Chetok]] |[[Zuraidin Abdullah]] | |- |N15 |[[Gual Periok (kawasan negeri)|Gual Periok]] |[[Kamaruzaman Mohamad]] | |- |N16 |[[Apam Putra (kawasan negeri)|Apam Putra]] |[[Zamakhshari Muhamad]] |EXCO Negeri |- |N17 |[[Salor (kawasan negeri)|Salor]] |[[Mohd Saizol Ismail]] | |- |N18 |[[Pasir Tumboh (kawasan negeri)|Pasir Tumboh]] |[[Abd Rahman Yunus]] | |- |N19 |[[Demit (kawasan negeri)|Demit]] |[[Mohd Asri Mat Daud|Muhamad Asri Mat Daud]] |EXCO Negeri |- |N20 |[[Tawang (kawasan negeri)|Tawang]] |[[Harun Ismail]] | |- |N21 |[[Pantai Irama (kawasan negeri)|Pantai Irama]] |[[Mohd Huzaimy Che Husin]] | |- | rowspan="1" |N22 | rowspan="1" |[[Jelawat (kawasan negeri)|Jelawat]] | rowspan="1" |[[Zameri Mat Nawang]] | |- |N23 |[[Melor (kawasan negeri)|Melor]] |[[Wan Rohimi Wan Daud]] | |- |N24 |[[Kadok (kawasan negeri)|Kadok]] |[[Azami Mohd Nor]] | |- |N26 |[[Bukit Panau (kawasan negeri)|Bukit Panau]] |[[Abdul Fattah Mahmood|Abdul Fatah Mahmood]] | |- |N28 |[[Kemahang (kawasan negeri)|Kemahang]] |[[Md Anizam Ab Rahman]] |EXCO Negeri |- |N29 |[[Selising (kawasan negeri)|Selising]] |[[Tuan Mohd Saripudin Tuan Ismail]] |EXCO Negeri |- |N30 |[[Limbongan (kawasan negeri)|Limbongan]] |[[Nor Asilah Mohamed Zin]] | |- |N31 |[[Semerak (kawasan negeri)|Semerak]] |[[Norsham Sulaiman|Nor Sham Sulaiman]] | |- |N32 |[[Gaal (kawasan negeri)|Gaal]] |[[Mohd Rodzi Ja'afar]] | |- |N33 |[[Pulai Chondong (kawasan negeri)|Pulai Chondong]] |[[Azhar Salleh (ahli politik)|Azhar Salleh]] | |- | rowspan="1" |N34 | rowspan="1" |[[Temangan (kawasan negeri)|Temangan]] | rowspan="1" |[[Mohamed Fadzli Hassan]] |Timbalan Menteri Besar Kelantan |- |N35 |[[Kemuning (kawasan negeri)|Kemuning]] |[[Ahmad Zakhran Mat Noor]] | |- |N38 |[[Kuala Balah (kawasan negeri)|Kuala Balah]] |[[Abdul Hadi Awang Kechil]] | |- |N39 |[[Mengkebang (kawasan negeri)|Mengkebang]] |[[Zubir Abu Bakar]] | |- |N40 |[[Guchil (kawasan negeri)|Guchil]] |[[Hilmi Abdullah]] |EXCO Negeri |- |N41 |[[Manek Urai (kawasan negeri)|Manek Urai]] |[[Mohd Fauzi Abdullah]] | |- |N42 |[[Dabong (kawasan negeri)|Dabong]] |[[Ku Mohd Zaki Ku Hussin|Ku Mohd Zaki Ku Hussien]] | |- | rowspan="21" |{{Flag|Kedah}} | rowspan="1" |N4 | rowspan="1" |[[Ayer Hitam (kawasan negeri Kedah)|Ayer Hitam]] |[[Azhar Ibrahim (Kedah)|Azhar Ibrahim]] | |- | rowspan="1" |N6 | rowspan="1" |[[Jitra (kawasan negeri)|Jitra]] |[[Haim Hilman Abdullah]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N7 | rowspan="1" |[[Kuala Nerang (kawasan negeri)|Kuala Nerang]] |[[Mohammad Yusoff @ Munir Zakaria|Mohamad Yusoff @ Munir Zakaria]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N8 | rowspan="1" |[[Pedu (kawasan negeri)|Pedu]] |[[Mohd Radzi Md Amin]] | |- | rowspan="1" |N9 | rowspan="1" |[[Bukit Lada (kawasan negeri)|Bukit Lada]] |[[Salim Mahmood]] | |- | rowspan="1" |N10 | rowspan="1" |[[Bukit Pinang (kawasan negeri)|Bukit Pinang]] |[[Wan Romani Wan Salim|Romani Wan Salim]] | |- | rowspan="1" |N14 | rowspan="1" |[[Alor Mengkudu (kawasan negeri)|Alor Mengkudu]] |[[Muhamad Radhi Mat Din]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N15 | rowspan="1" |[[Anak Bukit (kawasan negeri)|Anak Bukit]] |[[Rashidi Razak]] | |- | rowspan="1" |N17 | rowspan="1" |[[Pengkalan Kundor (kawasan negeri)|Pengkalan Kundor]] |[[Mardhiyyah Johari]] | |- | rowspan="1" |N18 | rowspan="1" |[[Tokai (kawasan negeri)|Tokai]] |[[Mohd Hayati Othman]] | |- | rowspan="1" |N20 | rowspan="1" |[[Sungai Limau (kawasan negeri)|Sungai Limau]] |[[Mohd Azam Abd Samat]] |EXCO Negeri |- | rowspan="1" |N22 | rowspan="1" |[[Gurun (kawasan negeri)|Gurun]] |[[Baddrol Bakhtiar]] | |- | rowspan="1" |N23 | rowspan="1" |[[Belantek (kawasan negeri)|Belantek]] |[[Ahmad Sulaiman]] | |- | rowspan="1" |N24 | rowspan="1" |[[Jeneri (kawasan negeri)|Jeneri]] |[[Muhammad Sanusi Md Nor|Muhamad Sanusi Md Nor]] |[[Menteri Besar Kedah]] |- | rowspan="1" |N25 | rowspan="1" |[[Bukit Selambau (kawasan negeri)|Bukit Selambau]] |[[Azizan Hamzah]] | |- | rowspan="1" |N26 | rowspan="1" |[[Tanjong Dawai (kawasan negeri)|Tanjong Dawai]] |[[Hanif Ghazali]] | |- | rowspan="1" |N27 | rowspan="1" |[[Pantai Merdeka (kawasan negeri)|Pantai Merdeka]] |[[Sharir Long]] | |- | rowspan="1" |N31 | rowspan="1" |[[Kupang (kawasan negeri)|Kupang]] |[[Najmi Haji Ahmad|Najmi Ahmad]] | |- | rowspan="1" |N32 | rowspan="1" |[[Kuala Ketil (kawasan negeri)|Kuala Ketil]] |[[Mansor Zakaria]] |EXCO Negeri |- |N33 |[[Merbau Pulas (kawasan negeri)|Merbau Pulas]] |[[Siti Ashah Ghazali]] |EXCO Negeri |- |N36 |[[Bandar Baharu (kawasan negeri)|Bandar Baharu]] |[[Mohd Suffian Yusoff]] | |- |{{Bendera|Sabah}} |N16 |{{DUN|Karambunai}} |[[Ali Akbar Gulasan|Aliakbar Gulasan]] | |} ==== Statistik kedudukan semasa PAS di negeri ==== {{hidden begin|title=Statistik kedudukan semasa PAS di Dewan Undangan Negeri-negeri|titlestyle=background:#f0f0f0}} Statistik kedudukan semasa PAS di Dewan Undangan Negeri-negeri. {{col-begin}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]]{{Composition bar|37|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Terengganu]]{{Composition bar|27|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Kedah]]{{Composition bar|21|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Pahang]]{{Composition bar|15|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Perlis]]{{Composition bar|9|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Perak]]{{Composition bar|17|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]{{Composition bar|7|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Selangor]]{{Composition bar|10|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Johor]]{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Sembilan ]]{{Composition bar|3|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Melaka]]{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Sabah]]{{Composition bar|1|79|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} [[Dewan Undangan Negeri Sarawak]]{{Composition bar|0|82|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} {{col-end}} {{hidden end}} ==== Keputusan pilihan raya negeri ==== {{hidden begin|title=Ringkasan Pencapaian PAS dalam Pilihan Raya Negeri-negeri|titlestyle=background:#f0f0f0}} <div style="width: 100%; height:60em; overflow:auto; border: 2px solid {{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%" |- ! rowspan="2" | Pilihan raya negeri !! colspan="14" |Dewan Undangan Negeri |- ![[Dewan Undangan Negeri Perlis|Perlis]]!![[Dewan Undangan Negeri Kedah|Kedah]]!![[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]]!![[Dewan Undangan Negeri Terengganu|Terengganu]]!![[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|Pulau Pinang]]!![[Dewan Undangan Negeri Perak|Perak]]!![[Dewan Undangan Negeri Pahang|Pahang]]!![[Dewan Undangan Negeri Selangor|Selangor]]!![[Dewan Undangan Negeri Sembilan|Negeri Sembilan]]!![[Dewan Undangan Negeri Melaka|Melaka]]!![[Dewan Undangan Negeri Johor|Johor]]!![[Dewan Undangan Negeri Sabah|Sabah]]!![[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]]!! Jumlah calon menang / Jumlah calon bertanding |- ! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! !! |- |1959||{{Composition bar|0|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|28|30|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|13|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|42|200|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1964||{{Composition bar|1|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|21|30|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|25|158|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1969||{{Composition bar|1|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|19|30|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|11|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|40|185|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1974||{{Composition bar|2|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|26|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|22|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|10|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|27|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||<!--{{Composition bar|46| |hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}--> |- |1978||{{Composition bar|0|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|7|26|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|27|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|11|204|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1982||{{Composition bar|1|12|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|26|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|10|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|27|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|24|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|18|223|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1986||{{Composition bar|0|14|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|10|39|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|46|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|15|265|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1990||{{Composition bar|0|14|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|24|39|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|46|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|20|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|33|114|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1994|| || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|0|3|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1995||{{Composition bar|0|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|24|43|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|7|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|52|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|38|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|25|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|33|177|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |1999||{{Composition bar|3|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|12|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|41|43|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|28|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|33|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|52|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|6|38|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|4|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|25|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|48|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|98|234|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2001|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|62|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|3|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2004||{{Composition bar|1|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|24|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|4|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|36|265|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2006|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|71|hex={{Party shading/PAS}}}}||{{Composition bar|0|1|hex={{Party shading/PAS}}}} |- |2008||{{Composition bar|1|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|16|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|38|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|6|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|2|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|83|232|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2011|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|71|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|5|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2013||{{Composition bar|1|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|9|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|32|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|14|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|5|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|15|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|4|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|85|236|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2016|| || || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|71|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|5|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2018||{{Composition bar|2|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|15|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|37|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|22|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|8|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|60|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|90|236|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2020|| || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|73|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||''tidak bertanding'' |- |2021|| || || || || || || || || ||{{Composition bar|0|28|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|0|82|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|0|9|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2022||{{Composition bar|9|15|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || || || ||{{Composition bar|17|59|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|15|42|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || || ||{{Composition bar|1|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|42|71|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2023|| ||{{Composition bar|21|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|37|45|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|27|32|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|7|40|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || ||{{Composition bar|10|56|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}||{{Composition bar|3|36|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| || || || ||{{Composition bar|105|127|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |- |2025|| || || || || || || || || || || ||{{Composition bar|1|73|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}}|| ||{{Composition bar|1|6|hex={{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}}} |} </div> {{hidden end}} == Tokoh dalam kerajaan == === Menteri Besar === {| class="wikitable sortable" |+Senarai Menteri Besar daripada PAS !Negeri !Nama !Tahun Khidmat !Pemerintahan Sultan |- | rowspan="9" |{{Flag|Kelantan}} | rowspan="2" |[[Ishak Lotfi Omar]] (Dato' Bentara Jasa) |1959 - 1961 |[[Sultan Ibrahim ibni al-Marhum Sultan Muhammad IV|Sultan Ibrahim Petra]] |- |1961 - 1964 | rowspan="4" |[[Sultan Yahya Petra ibni al-Marhum Sultan Ibrahim|Sultan Yahya Petra]] |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] (Dato' Seri Paduka Raja) |1964 - 1973 |- |[[Ishak Lotfi Omar]] (Dato' Bentara Jasa) |1973 - 1974 |- |[[Mohamed Nasir|Muhamed Nasir]] (Dato' Biji Sura) |1974 - 1978 |- | rowspan="2" |[[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] (Dato' Bentara Setia) |1990 - 2010 |[[Sultan Ismail Petra ibni Almarhum Sultan Yahya Petra|Sultan Ismail Petra]] |- |2010 - 2013 | rowspan="3" |[[Sultan Muhammad V]] |- |[[Ahmad Yakob]] (Dato' Bentara Kanan) |2013 - 2023 |- |[[Mohd Nassuruddin Daud]] (Dato' Panglima Perang) |2023 - kini |- | rowspan="3" |{{Flag|Terengganu}} |[[Mohd Daud bin Abdul Samad|Mohd Daud Abdul Samad]] ''<small>(digulingkan)</small>'' |1959 - 1961 |[[Sultan Ismail Nasiruddin Shah]] |- |[[Abdul Hadi Awang]] |1999 - 2004 | rowspan="2" |[[Sultan Mizan Zainal Abidin]] |- |[[Ahmad Samsuri Mokhtar]] |2018 - kini |- | rowspan="2" |{{Flag|Kedah}} |[[Azizan Abdul Razak]] |2008 - 2013 |[[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] |- |[[Muhammad Sanusi Md Nor|Muhamad Sanusi Md Nor]] |2020 - kini |[[Sultan Sallehuddin]] |- |{{flagcountry|Perak}} |[[Mohammad Nizar Jamaluddin]] ''<small>(digulingkan)</small>'' |2008 - 2009 |[[Sultan Azlan Muhibbuddin Shah]] |- |{{Flag|Perlis}} |[[Mohd Shukri Ramli]] ''<small>(meletak jawatan @ digulingkan (disputed))</small>'' |2022 - 2025 |[[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail]] |} === Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable sortable" |+Senarai Yang Dipertua Dewan Undangan Negeri daripada PAS !Negeri !Nama !Tahun Khidmat |- | rowspan="10" |{{Flag|Kelantan}} |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] (Dato' Seri Paduka Raja) |1959 - 1964 |- |Abdullah Yusof <small>''(Kemudian menyertai UMNO 1968)''</small> |1964 - 1969 |- |[[Ishak Lotfi Omar]] (Dato' Bentara Jasa) |1969 - 1972 |- |[[Nik Abdullah Arshad]] |1972 - 1974 |- |[[Nik Man Nik Mohamed]] |1974 - 1977 |- |Omar Mohamed |1990 - 1995 |- |[[Wan Abdul Rahim Wan Abdullah]] |1995 - 2008 |- |[[Mohd Nassuruddin Daud]] (Dato' Panglima Perang) |2008 - 2013 |- |[[Abdullah Yaakob|Abdullah Ya’kob]] |2013 - 2023 |- |[[Mohd Amar Abdullah]] (Dato' Sri Amar D'raja) |2023 - kini |- | rowspan="4" |{{Flag|Terengganu}} |[[Mohd Taib Sabri Abu Bakar]] <small>''(Keluar PAS)''</small> |1959 - 1961 |- |[[Husain Awang]] |1999 - 2004 |- |[[Yahaya Ali]] |2018 - 2023 |- |[[Mohd Nor Hamzah]] |2023 - kini |- | rowspan="2" |{{Flag|Kedah}} |[[Abdul Isa Ismail]] |2008 - 2013 |- |[[Zubir Ahmad]] |2023 - kini |- |{{Flag|Perlis}} |[[Rus'sele Eizan]] |2022 - kini |} === Anggota Jemaah Menteri Persekutuan === {| class="wikitable sortable" |+Senarai Anggota Jemaah Menteri Persekutuan daripada PAS<ref>Mohd Fadli Ghani [https://harakahdaily.net/index.php/2020/03/12/1973-1977-penglibatan-pas-dalam-kabinet/ 1973-1977: Penglibatan PAS dalam Kabinet] Harakahdaily</ref> !Nama !Kawasan !Portfolio !Mula Khidmat !Tamat Khidmat |- ! colspan="5" |Perdana Menteri: [[Abdul Razak Hussein|Tun Abdul Razak Hussein]] |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |{{Parlimen|Kota Bharu Hulu}} |Menteri Kemajuan Tanah dan Tugas-tugas Khas (Hal Ehwal Agama) <ref>Menteri Kemajuan Tanah bertanggungjawab dalam urusan hal ehwal tanah, termasuk [[Lembaga Kemajuan Tanah Persekutuan|FELDA]], [[Lembaga Penyatuan dan Pemulihan Tanah Persekutuan|FELCRA]] dan Jabatan Ukur; manakala Menteri Tugas-tugas Khas bertanggungjawab membantu Perdana Menteri dalam [[Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia|Majlis Kebangsaan Ugama Islam]] dan [[Tabung Haji|Lembaga Urusan Tabung Haji]]. Rujuk : {{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/beritaharian19721229-1.1.10|title=Ketua PAS Menteri Tanah dlm Kabinet baru Malaysia|last=|first=|date=29 Disember 1972|newspaper=Berita Harian (Singapura)|access-date=3 Jun 2020}}</ref> |1 Januari 1973 |4 September 1974 |- | rowspan="3" |[[Abu Bakar Hamzah (senator Malaysia)|Abu Bakar Hamzah]] | rowspan="3" |''Senator'' |Setiausaha Parlimen Kementerian Pembangunan Negara dan Luar Bandar<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/beritaharian19721229-1.1.10|title=Ketua PAS Menteri Tanah dlm Kabinet baru Malaysia|last=|first=|date=29 Disember 1972|newspaper=Berita Harian (Singapura)|access-date=3 Jun 2020}}</ref> |1 Januari 1973 |12 Ogos 1973 |- |Setiausaha Parlimen Kementerian Pembangunan Ekonomi Desa |13 Ogos 1973 |9 September 1973 |- |Setiausaha Parlimen Kementerian Pertanian dan Perikanan |10 September 1973 |14 Mei 1974 |- |[[Yusuf Rawa|Yusof Rawa]] |{{Parlimen|Kota Setar Selatan}} |Timbalan Menteri Perusahaan Utama |13 Ogos 1973 |24 Ogos 1974 |- ! colspan="5" |Perdana Menteri: [[Abdul Razak Hussein|Tun Abdul Razak Hussein]] |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |{{Parlimen|Nilam Puri}} |Menteri Tanah dan Galian dan Tugas-tugas Khas (Hal Ehwal Agama) |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- |[[Hassan Adli Mohd Arshad]] |[[Bagan Datuk (kawasan pilihan raya parlimen)|Bagan Datok]] |Timbalan Menteri Buruh dan Tenaga Rakyat |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- |[[Abu Bakar Umar]] |{{Parlimen|Kota Setar}} |Timbalan Menteri Kesihatan |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- |[[Mustafa Ali]] |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Perdagangan dan Perindustrian |5 September 1974 |4 Mac 1976 |- ! colspan="5" |Perdana Menteri: [[Hussein Onn|Tun Hussein Onn]] |- |[[Yusuf Rawa|Yusof Rawa]] |{{Parlimen|Ulu Muda}} |Duta Besar Malaysia Ke Iran dan Turki di Tehran |1974 |1978 |- |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |{{Parlimen|Nilam Puri}} |Menteri Kemajuan Tanah dan Kemajuan Wilayah |5 Mac 1976 |8 November 1977 |- |[[Hassan Adli Mohd Arshad]] |{{Parlimen|Bagan Datuk|Bagan Datok}} |Menteri Kerajaan Tempatan dan Wilayah Persekutuan |5 Mac 1976 |8 Julai 1978 |- |[[Abu Bakar Umar]] |{{Parlimen|Kota Setar}} |Timbalan Menteri Kesihatan |5 Mac 1976 |8 November 1977 |- | rowspan="2" |[[Zahari Awang]] | rowspan="2" |{{Parlimen|Kuala Krai}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Luar |5 Mac 1976 |1976 |- |Setiausaha Parlimen Kementerian Perumahan dan Kemajuan Perkampungan |5 Mac 1976 |8 November 1977 |- | rowspan="2" |[[Mustafa Ali]] | rowspan="2" |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Perdagangan dan Perindustrian |5 Mac 1976 |13 April 1977 |- |Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Alam Sekitar |14 April 1977 |8 November 1977 |- |[[Abdul Wahab Yunus]] |{{Parlimen|Dungun}} |Setiausaha Parlimen Kementerian Kewangan |14 April 1977 |8 November 1977 |- ! colspan="5" |[[Kabinet Muhyiddin Yassin|Perdana Menteri]]: [[Muhyiddin Yassin]] |- |[[Takiyuddin Hassan]] |{{Parlimen|Kota Bharu}} |Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Undang-undang dan Parlimen) |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] |{{Parlimen|Kubang Kerian}} |Menteri Alam Sekitar dan Air |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Mohd Khairuddin Aman Razali]] |{{Parlimen|Kuala Nerus}} |Menteri Perusahaan, Perladangan dan Komoditi |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Ahmad Marzuk Shaary]] |{{Parlimen|Bachok}} |Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Awang Hashim]] |{{Parlimen|Pendang}} |Timbalan Menteri Sumber Manusia |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Siti Zailah Mohd Yusoff|Siti Zailah Mohd Yusuff]] |{{Parlimen|Rantau Panjang}} |Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Ahmad Amzad Hashim]] |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Che Abdullah Mat Nawi]] |{{Parlimen|Pengkalan Chepa}} |Timbalan Menteri Pertanian dan Industri Makanan |10 Mac 2020 |16 Ogos 2021 |- |[[Abdul Hadi Awang]] |{{Parlimen|Marang}} |Duta Khas Perdana Menteri ke Timur Tengah |02 April 2020 |16 Ogos 2021 |- ! colspan="5" |[[Kabinet Ismail Sabri|Perdana Menteri]]: [[Ismail Sabri Yaakob]] |- |[[Tuan Ibrahim Tuan Man]] |{{Parlimen|Kubang Kerian}} |Menteri Alam Sekitar dan Air |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Idris Ahmad]] |''[[Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-14|Senator]]'' |Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Takiyuddin Hassan]] |{{Parlimen|Kota Bharu}} |Menteri Tenaga dan Sumber Asli |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Ahmad Marzuk Shaary]] |{{Parlimen|Bachok}} |Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama) |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Awang Hashim]] |{{Parlimen|Pendang}} |Timbalan Menteri Sumber Manusia |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Siti Zailah Mohd Yusoff|Siti Zailah Mohd Yusuff]] |{{Parlimen|Rantau Panjang}} |Timbalan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Ahmad Amzad Hashim]] |{{Parlimen|Kuala Terengganu}} |Timbalan Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Nik Muhammad Zawawi Salleh]] |{{Parlimen|Pasir Puteh}} |Timbalan Menteri Pertanian dan Industri Makanan |30 Ogos 2021 |10 Oktober 2022 |- |[[Abdul Hadi Awang]] |{{Parlimen|Marang}} |Duta Khas Perdana Menteri ke Timur Tengah |2 September 2021 |10 Oktober 2022 |} === Calon dalam Pilihan Raya Perundangan Persekutuan 1955 === Dalam [[Pilihan raya umum Tanah Melayu 1955|pilihan raya umum Tanah Melayu pertama]], PAS telah bertanding di sebelas kerusi majlis perundangan persekutuan seperti berikut<ref>{{Cite news|url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550727-1.2.69.1|title=Election: Radio Scorecard|date=27 Julai 1955|newspaper=The Straits Times|access-date=4 Julai 2021|page=4|via=NewspaperSG}}</ref>: {| class="wikitable" !No !Kawasan Pilihan Raya !Negeri !Nama !Catatan |- |1 |[[Kedah Selatan (kawasan persekutuan)|Kedah Selatan]] |Kedah |Mohamed Saleh Shafie |Kalah kepada MCA, Lim Teng Kwang |- |2 |[[Pasir Mas (kawasan persekutuan)|Pasir Mas]] |Kelantan |[[Mokhtar Ahmad]] |Kalah kepada UMNO, Tengku Ahmad Tengku Abdul Ja'afar |- |3 |[[Kelantan Timur (kawasan persekutuan)|Kelantan Timur]] |Kelantan |[[Asri Muda|Mohd Asri Muda]] |Kalah kepada UMNO, Nik Hassan Nik Yahya |- |4 |[[Kelantan Selatan (kawasan persekutuan)|Kelantan Selatan]] |Kelantan |Nor Yusoff |Kalah kepada UMNO, [[Abdul Khalid Awang Osman]] |- |5 |[[Semantan (kawasan persekutuan)|Semantan]] |Pahang |Mohamad Yassin Mohamed Salleh |Kalah kepada UMNO, Dato' [[Abdul Razak Hussein|Abdul Razak Hussien]] |- |6 |[[Teluk Anson (kawasan persekutuan)|Teluk Anson]] |Perak |[[Hassan Adli Mohd Arshad]] |Kalah kepada [[Bahaman Samsudin]] Calon termuda di Perak, berusia 26 tahun |- |7 |[[Dindings (kawasan persekutuan)|Dindings]] |Perak |Abdul Wahab Mohamed Noor |Kalah kepada UMNO, Meor Ariff Meor Alwi |- |8 |[[Krian (kawasan persekutuan)|Krian]] |Perak |[[Ahmad Tuan Hussein]] |Menang ke atas calon UMNO, Haji Sulaiman Haji Ahmad (Haji Sulaiman Palestin) |- |9 |[[Seberang Perai Selatan (kawasan persekutuan)|Seberang Perai Selatan]] |Seberang Perai |[[Zabidi Bin Ali|Zabidi Ali]] |Kalah kepada MCA, Tay Hooi Soo |- |10 |[[Selangor Tengah (kawasan persekutuan)|Selangor Tengah]] |Selangor |[[Zulkifli Muhammad|Zulkifli Mohamed]] |Kalah kepada MCA, Lee Eng Teh |- |11 |[[Kuala Selangor (kawasan persekutuan)|Kuala Selangor]] |Selangor |Osman Abdullah |Kalah kepada UMNO, Raja Rastam Shahrome Raja Said Tauphy |} === Calon dalam Pilihan Raya Perundangan Negeri 1955 === {| class="wikitable" !No !Kawasan Pilihan Raya !Negeri !Nama !Rujukan |- |1 |[[Pasir Mas Tengah (kawasan negeri)|Pasir Mas Tengah]] |Kelantan |Abdullah Ahmad | rowspan="3" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550921-1.2.21</ref> |- |2 |[[Machang (kawasan negeri)|Machang]] |Kelantan |Mohd Noor Yusof |- |3 |[[Ulu Kelantan (kawasan negeri)|Ulu Kelantan]] |Kelantan |Othman Minal |- |4 |[[Pekan Utara (kawasan negeri)|Pekan Utara]] |Pahang |Syed Mohamad Tuan Ngah | rowspan="6" |<ref>{{Cite book|title=Sejarah PAS 1951-1957 : membina jiwa merdeka|last=Mohd Fadli Ghani|first=|publisher=Penerbitan Harakah|year=2016|isbn=|location=Kuala Lumpur|pages=393}}</ref> |- |5 |[[Pekan Selatan (kawasan negeri)|Pekan Selatan]] |Pahang |Abdul Majid Hussein |- |6 |[[Temerloh Selatan (kawasan negeri)|Temerloh Selatan]] |Pahang |Ariffin Chot |- |7 |[[Temerloh Timur (kawasan negeri)|Temerloh Timur]] |Pahang |Mohd Din Sandang |- |8 |[[Temerloh Utara (kawasan negeri)|Temerloh Utara]] |Pahang |Lebai Hassan |- |9 |[[Temerloh Tengah (kawasan negeri)|Temerloh Tengah]] |Pahang |Mohd Liki Ismail |- |10 |[[Larut Selatan dan Matang (kawasan negeri)|Larut Selatan dan Matang]] |Perak |[[Baharuddin Abdul Latif]] | rowspan="4" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19551114-1.2.62</ref> |- |11 |[[Hilir Perak Selatan (kawasan negeri)|Hilir Perak Selatan]] |Perak |AhmadMohamed Ali |- |12 |[[Krian Timur (kawasan negeri)|Krian Timur]] |Perak |Othman Hamzah |- |13 |[[Krian Barat (kawasan negeri)|Krian Barat]] |Perak |[[Mohamed Kamil Ahmad|Mohamed Kamil Haji Ahmad]] |- |14 |[[Kuala Perlis (kawasan negeri)|Kuala Perlis]] |Perlis |Syed Kasim | rowspan="5" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550818-1.2.108</ref> |- |15 |[[Sanglang (kawasan negeri)|Sanglang]] |Perlis |Adnan Abdullah |- |16 |[[Beseri-Titi Tinggi (kawasan negeri)|Beseri-Titi Tinggi]] |Perlis |Mohamed Rejab Mohamed |- |17 |[[Paya (kawasan negeri)|Paya]] |Perlis |GhazaliAhmad |- |18 |[[Utan Aji (kawasan negeri)|Utan Aji]] |Perlis |Shafie Omar |- |19 |[[Klang Utara (kawasan negeri)|Klang Utara]] |Selangor |AliasAbdul Manan | rowspan="2" |<ref>https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19550928-1.2.7</ref> |- |20 |[[Sabak Bernam (kawasan negeri)|Sabak Bernam]] |Selangor |Abdul Hakim Hilmi |} ==Lihat juga== {{col-begin}}{{col-2}} * '''Info Tambahan''' ** [[Gerakan Islam]] ** [[Senarai parti politik Malaysia]] ** [[Politik Malaysia]] ** [[Dasar-dasar PAS]] ** [[Perlembagaan Parti Islam Se-Malaysia]] ** [[Muktamar Tahunan PAS]] ** [[Mursyidul Am]] ** [[Presiden PAS]] * '''Rangkaian Pendidikan''' ** [[Kolej Universiti Islam Zulkifli Muhammad]] ** [[Kolej Universiti Darul Quran Islamiah]] ** [[Kolej Islam Darul Ulum]] ** [[Institut Latihan Kepimpinan dan Perkaderan Dakwah Islamiyah]] ** [[Muassasah Darul Ulum]] ** [[Akademi Pengajian Saidatina Aisyah]] ** [[Sekolah Menengah Islam Darul Ulum]] ** [[Sekolah Menengah Integrasi Teras Islam]] ** [[Sekolah Rendah Integrasi Teras Islam]] ** [[Pusat Asuhan Tunas Islam]] ** [[Taman Asuhan Tunas Islam]] * '''Penyertaan Gabungan Politik''' ** 2020 - kini : [[Perikatan Nasional]] ** 2019 - kini : [[Muafakat Nasional]] ** 2016 - kini : [[Gagasan Sejahtera]] ** 2015 - kini : [[Kongres Rakyat]] ** 2008 - 2015 : [[Pakatan Rakyat]] ** 1999 - 2004 : [[Barisan Alternatif]] ** 1990 - 1996 : [[Angkatan Perpaduan Ummah]] ** 1986 - 1990 : [[Harakah Keadilan Rakyat]] ** 1973 - 1977 : [[Barisan Nasional]] ** 1972 - 1973 : [[Parti Perikatan]] * '''Yang Dipertua Agung/Presiden PAS''' ** [[Ahmad Fuad Hassan]] (1951–53) ** [[Abbas Alias]] (1953–56) ** [[Burhanuddin al-Helmi]] (1956–69) ** [[Mohd Asri bin Haji Muda]] (1969–82) ** [[Yusuf Rawa]] (1982–89) ** [[Fadzil Mohd Noor]] (1989–2002) ** [[Abdul Hadi bin Awang]] (2002–kini){{col-2}} * '''Teknologi''' ** [[Harakah]] ** [[Hijau FM]] ** [[PAS Touch 'n Get]] * '''Organisasi''' ** [[Majlis Syura Ulamak PAS]] ** [[Dewan Ulamak PAS]] ** [[Dewan Pemuda PAS]] ** [[Dewan Muslimat PAS]] ** [[Dewan Himpunan Penyokong PAS]] ** [[Pusat Penyelidikan PAS]] ** [[Kelab PAS Luar Negara]] ** [[Jabatan AMAL Malaysia]] ** [[Jabatan Alimat PAS]] ** [[PAS Relief]] ** [[KHIDMAT Malaysia]] ** [[Ameerah Malaysia]] ** [[Kelab Mahasiswa Penyokong PAS]] * '''Parti Serpihan''' ** 2015 - [[Parti Amanah Negara]] ** 1983 - [[Parti Hizbul Muslimin Malaysia]] ** 1995 - [[Angkatan Keadilan Insan Malaysia]] ** 1977 - [[Barisan Jemaah Islamiah Se-Malaysia]] ** 1974 - [[Kesatuan Insaf Tanah Air]] ** 1965 - [[Angkatan Islam Singapura]] * '''Kepimpinan Dwitahunan''' ** [[Kepimpinan PAS Pusat, Sesi 2009-2011]] ** [[Kepimpinan PAS Pusat, Sesi 2015-2017]] ** [[Kepimpinan PAS Pusat, Sesi 2017-2019]] {{col-end}} ==Rujukan== ===Nota kaki=== {{Reflist}} {{Reflist|group=nb}} ===Petikan teks=== * {{cite book|last=Daniels|first=Timothy P.|title=Building Cultural Nationalism in Malaysia: Identity, Representation, and Citizenship|year=2005|publisher=Psychology Press|isbn=0415949718|ref=CITEREFDaniels2005}} * {{cite book|last=[[Farish A Noor]]|title=The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought|year=2012|publisher=Princeton University Press|isbn=140083855X|pages=408–409|chapter=Pan-Malaysian Islamic Party (PAS)|ref=CITEREFFarish2012}} * {{cite book|last=Farish A .Noor|first=|authorlink=Farish A Noor|title=The Malaysian Islamic Party 1951-2013: Islamism in a Mottled Nation|year=2014|publisher=Amsterdam University Press|isbn=9789089645760|ref=CITEREFFarish2014}} * {{cite book|last=Function|first=John|editor1-last=Swee-Hock|editor1-first=Saw|editor2-last=Kesavapany|editor2-first=K.|title=Malaysia: Recent Trends and Challenges|year=2006|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=9812303391|pages=132–156|chapter=The Malay Electorate in 2004: Reversing the Result|ref=CITEREFFunction2006}} * {{cite journal|last=Funston|first=N. J.|date=1976|title=The Origins of Parti Islam Se Malaysia|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=7|issue=1|pages=58–73|issn=0022-4634|ref=CITEREFFunston1976|doi=10.1017/s0022463400010262}} * {{cite book|last1=Hooker|first1=Virginia|last2=Norani Othman|first2=|title=Malaysia: Islam, Society and Politics|series=ISEAS series on Islam|year=2003|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=9812301615|ref=CITEREFHooker & Norani2003}} * {{cite journal|last=[[Liew Chin Tong]]|year=2007|title=Pas Leadership: New Faces and Old Constraints|journal=Southeast Asian Affairs|volume=2007|issue=1|pages=201–213|issn=0377-5437|doi=10.1355/SEAA07J|ref=CITEREFChinTong2007}} * {{cite book|last=Liow|first=Joseph Chinyong|title=Piety and Politics: Islamism in Contemporary Malaysia|year=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=9780195377088|ref=CITEREFLiow2009}} * {{cite book|last=Mueller|first=Dominik M.|title=Islam, Politics and Youth in Malaysia: The Pop-Islamist Reinvention of PAS|series=Routledge Contemporary Southeast Asia Series|year=2014|publisher=Routledge|isbn=1317912985|ref=CITEREFMueller2014}} * {{cite book|last=Riddell|first=Peter G.|editor1-last=Marshall|editor1-first=Paul|title=Radical Islam's Rules: The Worldwide Spread of Extreme Shari'a Law|year=2005|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|isbn=1461686903|pages=135–160|chapter=Islamization and Partial Shari'a in Malaysia|ref=CITEREFRiddell2005}} * {{cite journal|last=Stark|first=Jan|year=2004|title=Constructing an Islamic Model in Two Malaysian States: PAS Rule in Kelantan and Terengganu|journal=Sojourn: Journal of Social Issues in Southeast Asia|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|volume=19|issue=1|pages=51–75|issn=0217-9520|ref=CITEREFStark2004|doi=10.1355/sj19-1c}} * {{cite journal|last=Sundaram|first=Jomo Kwame|author2=[[Ahmad Shabery Cheek]] |year=1988|title=The Politics of Malaysia's Islamic Resurgence|journal=Third World Quarterly|publisher=Taylor & Francis|volume=10|issue=2|ref=CITEREFSundaram & Ahmad1988 | doi = 10.1080/01436598808420085 }} ==Pautan luar== * {{Laman web rasmi}} * {{facebook|paspusat}} * {{twitter|paspusat}} * {{instagram|paspusat}} * [http://www.harakahdaily.net Harakahdaily - akhbar PAS] {{Perikatan Nasional}} {{Parti Islam Se-Malaysia}} {{Parti-parti politik Malaysia}} {{Pertubuhan Islam di Malaysia}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Parti Islam Se-Malaysia| ]] [[Kategori:Parti politik Islam di Malaysia]] [[Kategori:Kumpulan Islamis]] [[Kategori:Penubuhan 1951 di Persekutuan Tanah Melayu]] [[Kategori:Parti penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Bekas parti komponen Barisan Nasional]] [[Kategori:Parti komponen Perikatan Nasional]] [[Kategori:Parti politik di Johor]] [[Kategori:Parti politik di Kedah]] [[Kategori:Parti politik di Kelantan]] [[Kategori:Parti politik di Melaka]] [[Kategori:Parti politik di Negeri Sembilan]] [[Kategori:Parti politik di Pahang]] [[Kategori:Parti politik di Perak]] [[Kategori:Parti politik di Perlis]] [[Kategori:Parti politik di Pulau Pinang]] [[Kategori:Parti politik di Sabah]] [[Kategori:Parti politik di Sarawak]] [[Kategori:Parti politik di Selangor]] [[Kategori:Parti politik di Terengganu]] [[Kategori:Parti politik di Wilayah Persekutuan]] ekq01ib7xpclgrt4kwbt73m9oxk01vc 0 612 6925445 6923528 2026-08-11T15:11:15Z ~2026-44273-07 412482 /* Ahli-ahli */ 6925445 wikitext text/x-wiki {{refimprove|date=Februari 2021}} {{Infobox musical artist |name =XPDC |image= |caption = Anggota terkini XPDC dari kiri:Izo, Lola, Zul, Arif dan Eddie |image_size = |background = kumpulan |alias =[[Tragedy (kumpulan muzik)|Tragedy]] |origin = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] |genre = {{flatlist| * [[Heavy metal]] * [[pop metal]] * [[rock kapak]] * [[thrash metal]] * [[hard rock]] }} |years_active = 1988&ndash;kini |associated_acts = [[Zul Adnan Mohd Razali|J.S. Kevin]] |label = {{flatlist| * [[Life Records|Life]] * [[Musica Studio's|Musica]] {{small|([[Indonesia]])}} }} |url= |current_members = Zul Mamu <br> [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] <br> Arif Izo <br> [[Saiful Rizla Kamarudin|Lola]] <br> Eddie <br> [[Mohd Ali bin Ismail|Ali]] |past_members = {{plainlist| * [[Mael]] * [[Azuar bin Md Tasi|Zuar]] * [[Amy XPDC|Amy]] * [[Amran Marsiman|Yan]] * [[Lee Space]] * [[Pae|Pae Sembah Bumi]] }} }} [[Fail:Kumpulan XPDC.png|thumb|Logo rasmi Kumpulan XPDC (1994 - kini)]] '''XPDC''' ialah sebuah kumpulan rock kapak Malaysia yang diasaskan oleh [[Zul Adnan Mohd Razali|J.S Kevin]] pada tahun 1988 yang pada awalnya dianggotai oleh Mael, Izo, Man Tobey dan Yazid yang asalnya dari nama Tragedy. Tidak lama selepas itu, berlaku pengunduran dua orang anggota awal iaitu Man dan Yazid.  XPDC memulakan karier mereka di dalam bidang persada rock tanah air menerusi album ''[[Darjah Satu (album)|Darjah Satu]]'' (1990, diikuti oleh album ''[[Timur Barat (album)|Timur Barat]]'' (1992) dan ''[[Kita Peng-Yu (album)|Kita Peng-Yu]]'' (1994). Album keempat, ''[[Brutal (album)|Brutal]] (1997)'', merupakan album terlaris yang terjual sehingga melebihi 450,000 unit serta meraih anugerah 4x Platinum dan tersenarai dalam Top 5 kategori [[Album Rock Terbaik Anugerah Industri Muzik|Album Rock Terbaik]] di [[Anugerah Industri Muzik ke-5|Anugerah Industri Muzik 1998]]. Berpuluh-puluh buah lagu mereka mendapat sambutan hangat di corong-corong radio sehingga mereka berjaya mengadakan ''Konsert Raksasa XPDC Brutal Stadium Negara'' dengan menampilkan Ali sebagai penyanyi utama, berlangsung pada April 1998 di [[Stadium Negara]], [[Kuala Lumpur]], selepas pengunduran penyanyi asal mereka, Mael. Konsert tersebut telah mencatat sejarah yang tersendiri apabila ramai pihak dan peminat menggelar XPDC sebagai "[[Metallica]] Malaysia". Pada ketika itu, era muzik Rock telah makin malap dan semakin kurang mendapat sambutan, atas sebab pelbagai faktor. Hanya peminat-peminat tegar muzik irama Rock/Metal sahaja yang masih kekal dengan irama keras. Pengemar² dan paminat² muzik pada ketika itu ramai yang telah beralih minat. Mereka memilih muzik yang berbeza dari Rock dan muzik berirama baharu. Banyak kumpulan² Rock yang ternama (nama besar) dan para penganjur pada ketika itu, tidak berani dan tidak mahu mengambil risiko untuk membuat konsert yang berskala besar. XPDC muncul mengambil risiko yang besar itu, dengan keberanian keyakinan mereka, perminat ada bersama mereka. 'Konsert Stadium Negara' telah berjaya dengan jayanya dan mendapat sambutan yang amat luar biasa. Stadium Negara telah dibanjiri dengan puluhan ribu peminat-peminat muzik rock dan metal, terutama sekali peminat² dan penyokong² XPDC. Tercipta satu sejarah yang hebat dan istimewa untuk pemuzik² dan peminat² muzik Rock/Metal telah diabadikan di rakamkan dalam bentuk rakaman audio cd dan kaset. Tanpa menunggu masa yang lama, XPDC sekali lagi mendapat peluang besar untuk mengadakan konsert yang berskala besar. 'Konsert Raksasa XPDC Brutal Shah Alam Selangor'. Konsert tersebut itu telah berjaya menarik penonton sehingga hampir 20,000 penonton. Peristiwa bersejarah Konsert itu telah berjaya di rakamkan di dalam bentuk video dan dikeluarkan di dalam bentuk sistem video rumah (VHS) dan video cakera padat (VCD). Rakaman itu telah mendapat kelulusan dari pihak berkuasa untuk memasarkan album konsert itu.    XPDC meneruskan perjuangan mereka, diteruskan dengan album ke '''''5.Samurai''''' yang berjaya terjual sehingga 200 ribu unit dipasaran.Terjadi perpecahan pada kumpulan XPDC apabila Zua keluar dari XPDC selepas album SAMURAI. Pejuangan diteruskan, album XPDC ke '''''6.V6 Album V6 telah dilancarkan pada 2002 yang hanya berjaya terjual dalam anggaran 25,000,yang mana ketika itu penjualan album Kaset/Cd merundum.. Pada tahun 2009, 4 orang anggota asal XPDC telah bergabung semula sempena ulang tahun penubuhan mereka yang ke-26 dan merakamkan album terbaru ke '''''7.Rasopariso''''' yang memuatkan sebanyak 20 buah lagu. Setahun selepas itu, album tersebut dikeluarkan semula dengan judul yang baharu, ''Rasopariso (The Relaunch)''.XPDC telah mengeluarkan single dalam album XPDC hits 25 tahun iaitu Khilaf pada tahun 2014 juga single lagu bertajuk Tanda Tanya. Pada tahun 2015 .XPDC telah mengadakan Konsert XPDC Rockestra di Stadium Merdeka. Di mana pada tahun ini ( 2015) adalah gabungan terakhir Mael dan Izo dalam sebuah band.Tetapi Konsert ini telah ditimpa musibah dengan kegagalan apabila Mael XPDC enggan naik ke pentas kerana bayaran untuk mengadakan persembahan tidak di lunaskan terlebih dahulu.Juga terjadi peristiwa sudah ada penyanyi lain ke pentas bagi memulakan persembahan, sedangkan pada masa itu adalah persembahan pentas untuk Mael.Juga turut menyedihkan hari tersebut adalah hari kematian abang kepada Mael XPDC.oleh yang demikian disebabkan tugas dan peminat Mael XPDC sanggup turun menghadiri konsert. Selepas konsert itu, mael mengambil keputusan keluar dari XPDC buat kali kedua. Mael telah merekrut semula anggota lama XPDC iaitu Zuar (bass), Amy (Drummer) Serta anggota baru untuk posisi gitar iatu jeff dari Kumpulan Giegil untuk membentuk kumpulan baru iaitu Xpdc kita peng yu. Selepas 9 tahun berlalu tanpa sebarang album baharu. Pada tahun 2018, XPDC yang dianggotai dan dibarisi oleh Ali, Izo, Lola dan Eddie hadir dengan album ke '''''8.Doa''''' selepas kepulangan mereka dari mengerjakan ibadat umrah. Album tersebut berkonsepkan dakwah melalui lagu-lagu bersifat ketuhanan & kemanusiaan. ==Sejarah == === 1985 - 1988: Era Tragedy (Sebelum kewujudan XPDC) === Pada tahun 1985 lahir kugiran bernama Tragedy. Ketika itu anggota kumpulan Tragedy dianggotai oleh Mael (penyanyi), Izo (gitar utama), Man Tobey (gitar bass) dan Yazid (drum). === 1988-1997: J.S Kevin serta penciptaan XPDC === Jenama kugiran Tragedy telah ditukarkan kepada jenama XPDC yang diasaskan oleh J.S Kevin. Setelah mereka pulang ke ibu Negara, Kuala Lumpur, selepas mengadakan persembahan pentas di Langkawi Kedah. Di Langkawi juga lah terhasilnya lagu pertama XPDC.. Ciptaan JS Kevin. Ketika itu kumpulan itu masih bernama Tragedy. Terhasil dari kisah perjalanan mereka yang menempuh liku-liku suka-duka dalam perjalanan untuk menjadi artis ternama bersama semangat yang tak pernah padam. "Abadikan Tragedi". XPDC telah mengikat kontrak sebagai artis rakaman bersama Life Records seterusnya memulakan sesi rakaman untuk album pertama mereka. Namun mereka hanya sempat menyiapkan 50% proses rakaman album studio pertama mereka itu. Pada tahun 1988, pengunduran dua orang anggota kumpuan XPDC telah melanda iaitu Yazid dan Man Tobey menarik diri. Tempat mereka kemudiannya digantikan oleh Zuar (bass) yang direkrut sendiri oleh J.S Kevin dan Lee Space (ex-Fire Starter - drum). Tidak lama kemudian album petama berjudul Darjah Satu telah siap di selesai dengan bantuan pemuzik undangan iaitu Yan (bass), Bard [[Handy Black]] (bass) dan Amy [[Handy Black]] (drum). Pertemuan dan pengenalan bersama J.S Kevin telah yang menjadi titik tolak kepada penukaran nama Tragedy kepada XPDC serta perjalanan menjadi artis rakaman. Berberapa nama telah di pilih untuk mengantikan nama Tragedy, atas sebab nasihat dari orang² lama, kerana nama Tragedy itu seolah² tidak membawa aura yg positif. Tetapi tidak ada yang bersesuaian. Nama XPDC telah dicadangkan kepada anggota kumpulan Trgedy oleh J.S Kevin. Pada mulanya, mereka tidak bersetuju dengan nama tersebut, mereka menjangkakan nama baharu itu dieja penuh sebagai Ekspedisi. Namun apabila J.S. Kevin menulis nama tersebut dengan ejaan mengikut bunyi huruf iaitu XPDC, mereka agak terkejut pada masa yang sama agak kagum dengan idea kreatif yang dilontarkan oleh J.S. Kevin. Disinilah nama Ekspedisi ditukarkan kepada huruf XPDC. Mereka merasakan J.S Kevin juga bukan lah calang calang insan, mungkin mampu menciptakan jalan baru untuk mereka. Mereka dengan rela hati meninggalkan jenama Tragedy (yang sememangnya negatif) kepada XPDC (yang lebih progresif). Pada tahun 1990, Album studio pertama XPDC, ''[[Darjah Satu (album)|Darjah Satu]]'' terjual sehingga 150 ribu unit telah melonjakkan nama mereka di persada muzik tanah air dengan lagu hitnya, C.I.N.T.A yang di Cipta oleh Z.N Kevin manakala lirik dari J.S Kevin, mana kala izo jugak terlibat dalam penghasilan melodi lagu tersebut. Namun di kala mereka mula mendapat tempat hati peminat, Lee Space (dram) telah mengambil keputusan untuk meninggalkan daripada kumpulan itu kerana ingin menyertai kumpulan Noble Angel. Tempat Lee Space diambil-alih oleh Amy, bekas anggota [[Kumpulan Handy Black]] . Amy turut telibat dalam pembikinan album pertama XPDC Darjah Satu sebagai pemuzik undangan. ''''Album Timur Barat'''' merupakan album studio kedua kumpulan XPDC yang diterbitkan pada 1992. Album ini menampilkan 10 buah lagu.Untuk penghasilan album ini, ahli XPDC yang dianggotai oleh Mael sebagai Vocalist, Izo sebagai pemain gitar, Zuar sebagai pemain gitar bas, Amy sebagai pemain dram dan Album ini juga merupakan penampilan sulung Amy sebagai pemain dram rasmi untuk XPDC setelah hanya terlibat sebagai pemain dram "sessionist" untuk rakaman album Darjah Satu. Album ini terjual melebihi 100,000 unit. Mael - vokal Izo - gitar Zuar - bass Amy - drum '''Album Kita Peng-Yu'''' merupakan album studio ketiga diterbitkan pada 1994. Album ini menampilkan 10 buah lagu. Dua lagu didalam album ini ( Bahalol dan Nafisa ) menerima sentuhan khas "mixing & mastering" di Studio E-USA ( WestLake Audio ) USA sekaligus menampilkan kualiti audio yang lebih baik. Ini adalah yang pertama seumpamanya untuk album tempatan. Album ini terjual melebihi 300,000 unit dan meraih anugerah Platinum Berkembar. Mael - vokal Izo - gitar Zuar - bass Amy - drum ''''Album Brutal'''' merupakan album studio ke-empat yang diterbitkan pada 1997 dan menampilkan 10 buah lagu. Album ini merupakan album paling laris dalam sejarah XPDC sehingga kini. Album ini terjual melebihi 400,000 unit, meraih anugerah 4x Platinum dan tersenarai dalam Top 5 kategori Album Rock Terbaik di Anugerah Industri Muzik 1998. Album Brutal ini juga adalah merupakan pencapaian tertinggi dan terbaik dalam kesemua album-album XPDC sebelum dan selepas album ini. Mael - vokal Izo - gitar Zuar - bass Amy - drum === 1997-2005 : Pertukaran Vokalis Utama,Pemain Gitar Bass & Pemain Drum === Pengunduran Mael penyanyi utamanya telah mengundang kontroversi yang paling hebat. Rata-rata peminat dan penggiat seni menjangkakan kumpulan XPDC ini akan berkubur. Lebih uniknya album Brutal yang dipasarkan pada tahun 1997 (album terakhir Mael bersama XPDC) telah terjual melebihi 400,000 unit. Ia satu pencapaian jualan album XPDC yang tertinggi dann terbaik sehingga kini. Ketiadaan Mael memberi ruang kepada Ali (bekas penyanyi [[Kumpulan Terra Rossa|Terra Rossa]]). Ali telah mula menggantikan Mael untuk persembahan pentas pada sekitar tahun 1997 tidak lama selepas album Brutal dikeluarkan dan dipasarkan. Kehadiran Ali sedikit sebanyak telah meningkatkan kerancakan sokongan terhadap XPDC kerana beliau secara tidak langsung telah bersama-sama mempromosikan album Brutal dan selepas itu secara tidak langsung juga meningkatkan jualan album Brutal. Mael terpaksa meninggalkan XPDC atas sebab-sebab dalaman membuat para peminat berasa terkejut dan kecewa sama sekali. Akan tetapi XPDC menggunakan Ali sebagai penyanyi dan kemasukan Ali berjaya menyelamatkan XPDC yang ketika itu hampir jatuh akibat pengunduran Mael. Amy pula terlibat dalam satu kemalangan jalan raya menyebabkan kaki beliau mengalami kecederaan yang mendalam. Lola ialah bekas pemain dram [[Kumpulan Saga]] yang diperkenalkan oleh DJ bapakku FM Isma Halil Hamzah kepada XPDC bersetuju menjadi pengganti Amy buat sementara. Terdapat juga penyanyi lain yang di ujibakat, tetapi mereka tidak sesuai dengan XPDC. Ada juga penyanyi gantian, tetapi mereka tidak sanggup mengalas tanggungjawab membawa nama XPDC. Kerana mereka tahu tekanan yang bakal mendatang, lebih² lagi dari kalangan peminat² XPDC sendiri. Kerana ketika itu telah tercetus perbalahan selepas pengunduran Mael. Ali sanggup mengambil risiko besar untuk mengalas tanggungjawab sebagai penyanyi utama XPDC, meskipun Ali tahu yang dia akan mendapat kritikan dan kecaman yang hebat dari peminat² XPDC yang brutal seperti tajuk album 'XPDC brutal', mereka tidak sama seperti peminat² kumpulan rock/metal yang lain, mereka lebih agresif. Hingga terjadi perbalahan sesama mereka tidak kira di mana² platform mahu pun di tempat² lepak mereka sering tidak sependapat dan tidak sebulu terutama peminat² generasi lama, sehingga terjadi dua kelompok peminat XPDC, perbalahan itu terjadi hingga kini, tetapi tidak pada generasi muda era Ali bersama XPDC, mereka lebih tebuka bijak dan matang menerima kedua²nya sekali "Ali dan Mael". Ali terus kental, serta tabah sabar, sanggup mengalas tanggungjawab itu biar apa pun yang terjadi, sebelum apa² keputusan di buat, dia akan buktikan yang dia bukan calang² dan sememangnya dia layak dinobatkan sebagai penyanyi utama kumpulan XPDC. Ali telah menarik perhatian peminat² XPDC di konsert Raksasa XPDC, dengan gaya vokalnya yang bertenaga, bernada tinggi, garau serta nyaring, vokal nyanyian yang jelas bersama aksinya yang brutal dan bertenaga serta gaya lincahnya melakukan aksi 'headbanging' ketika beraksi di pentas Konsert Raksasa. '''MALAM BERSEJARAH:''' Pada tahun 1998 Konsert berskala besar dan malam bersejarah serta fenomena baharu telah berlaku. Konsert yang dinamakan "Konsert Raksasa XPDC di [[Stadium Negara]] Kuala Lumpur" pada bulan April 1998 yang dianggotai dan di barisi oleh Ali, Izo, Zua dan Lola telah mencatat sejarah kegemilangan mereka yang tersendiri ke tahap yang lebih tinggi, meski pun ketika itu muzik Rock/Metal telah semakin suram. Apa yang terjadi pada malam konsert itu.'''?''' Stadium itu telah di banjiri oleh puluhan ribu penonton, kebanyakan berpakaian serba hitam bersama sepanduk dan kain rentang yang berkibaran di udara. XPDC telah berjaya menarik peminat² mereka dari seluruh pelusuk negeri termasuk peminat² Indonesia yang berada di Malaysia ketika itu untuk keluar hadir menyaksikan persembahan mereka dan menjadi sejarah tersemat bersama mereka. Dianggarkan 10,000 penonton yang telah hadir ke Konsert malam bersejarah itu. Konsert itu telah dirakamkan di dalam bentuk video. Tetapi XPDC terpaksa akur kerana hajat mereka untuk mengeluarkan album konsert itu dalam bentuk Video tidak mendapat kelulusan dari agensi pihak berkuasa kerajaan Lembaga Penapisan Filem Malaysia (LPF) kerana terdapat banyak rakaman aksi XPDC dan penonton melakukan aksi-aksi luar budaya Malaysia yang dikatakan melampaui batas dan di katogori aksi ganas yang menyerupai aksi artis-artis kumpulan dari barat seperti aksi headbanging, hangguk kepala, melompat-lompat, membuat isyarat simbol, menegakkan jari tengah (Lagu 3 Kupang dan bergambar), dan aksi segelintir penonton tidak berbaju dan agak liar. Dikatakan Konsert itu brutal dan extrem. Hanya dapat dikeluarkan dalam bentuk CD dan Kaset. Tanpa menunggu masa yang lama, XPDC sekali lagi mendapat peluang untuk mengadakan konsert berskala besar yang di beri nama "''Konsert XPDC Brutal Shah Alam Selangor"''. Konsert tersebut itu juga adalah yang terbaik dalam karier XPDC yang berjaya menarik penonton sehingga hampir 20,000 penonton. Pemulaan konsert itu di mulakan dengan pembukaan muzik yang keras dan bertenaga, Ali memulakan lontaran vokal nyanyian yang nyaring serta garaunya dan aksi 'Head Banging' ala "Helicopter" telah mencuri perhatian ramai. Keterujaan penonton melihat XPDC yang penuh bergaya serta bahang tenaga yang di lepaskan, membuatkan para penonton turut sama melonjak bersama-sama bertenaga bersemangat memeriahkan lagi suasana Konsert pada malam itu. Zua beraksi lincah berlari-lari, melompat-lompat bersama aksi Head banging, manakala Izo dengan aksi hangguk kepala bersama petikan gitarnya yang berat kasar serta garang. Lola yang menggunakan double paddle drum melepaskan hentakan paluan kerasnya menjadikan lagu-lagu XPDC menjadi lebih keras dan lebih bertenaga. Suasana pada malam itu menjadi gamat serta meriah dan penuh keterujaan, hingga ada yang menghadapi kesukaran bernafas kerana kepadatan penonton pada malam itu. Konsert pada malam itu berjaya di rakamkan dan berjaya dikeluarkan di dalam bentuk sistem video rumah (VHS) dan video cakera padat (VCD) setelah mendapat kelulusan dari pihak berkuasa, untuk memasarkan album konsert itu. Khas buat peminat-minat xpdc yang tidak dapat hadir untuk turut serta pada malam itu dan rakaman itu juga dijadikan sebagai bahan rujukan sejarah muzik Rock dan Metal tanah air. XPDC di gelar Metallica Malaysia. Ada peminat yang berpendapat belum ada lagi penyanyi rock yang mampu melakukan aksi 'Head Banging' seperti yang dilakukan oleh Ali. Inilah satu keistimewaan dan kelebihan ada pada Ali. Ali berjaya menarik perhatian para peminat dan berbagai pihak. XPDC semakin popular dengan aksi 'Head Banging'. Aksi 'Head Banging' Ali juga dikatakan sesuai dengan judul 'Brutal'. Selain itu, kebolehan vokal Ali menjadi faktor penting survival kumpulan XPDC pada ketika itu. Seumpama sebuah evolusi heavy metal (Tema Mael) kepada Thrash (Tema Ali), sekaligus menambahkan kreativiti dan membina identiti yang lebih besar kepada nama XPDC. Ada beberapa pihak dan para peminat menobatkan XPDC adalah kumpulan rock No. 1 Malaysia secara impak selepas era kegemilangan Search dan Wings apatah lagi Amy Search dan Awie tidak lagi menyertai kumpulan mereka masing-masing. XPDC juga dikenali sebagai Big 4 Metal Band Malaysia pada ketika itu selain Cromok, FTG, Sil-Khannas. Tahun yang sama (1998) album studio pertama Ali sebagai penyanyi utama XPDC telah keluar dipasaran, berjudul Samurai. Album studio pertama tanpa Mael. Album tersebut berjaya terjual lebih 200,000 ribu unit. Satu pencapaian mengejutkan apabila Ali berjaya menaikkan nama dan mengecapi kegemilangan XPDC walaupun masih ada lagi sebahagian peminat setia mengkritik kumpulan ini tentang ketiadaan Mael. '''''<nowiki/>'<nowiki/>''Abum Samurai'<nowiki/>''' adalah judul album studio kelima kumpulan rock terkenal XPDC yang diterbitkan pada tahun 1998. Album ini juga buat pertama kalinya XPDC menggunakan khidmat vokalis utama baharu mereka iaitu Ali Ketika itu penjualan sambutan untuk album rock/metal amat pelahan.Tetapi Album ini terjual melebihi 200,000 unit dan tersenarai dalam Top 5 kategori Album Rock Terbaik Anugerah Industri Muzik 1999. Album ini merupakan pencapaian jualan ketiga tertinggi selepas album Brutal dan Kita Peng Yu. Ali : Vokal Izo : Gitar Zuar : Bass Amy : Drum '''"Peristiwa Fenomena XPDC mula meletus meluas ke seluruh tanah air Malaysia".''' Sehinggakan begitu ramai yang mengikuti 'Trend' rambut cukur tepi Ali dan cara "berpakaian gaya XPDC yang serba hitam, cermin mata hitam, topi bulat hitam, baju hitam, seluar kaki lebar dan di padankan bersama boot". XPDC semakin sibuk mengeluarkan klip video album Samurai. XPDC menjadi perhatian dari banyak pihak media hiburan dan publisiti di dada-dada akhbar serta majalah. XPDC menjadi sebuah kumpulan rock/metal Gergasi Malaysia. Sekaligus membuktikan sokongan peminat kepada XPDC tidak pernah luntur bahkan meningkat kuantitinya. XPDC tidak pernah berasa hanya selesa berada di pentas² besar sahaja. Mereka juga turut turun mendekatkan diri bersama peminat² mereka di pentas² kecil, membuat persembahan di Funfair² expo² ke seluruh pelusuk tanah air tanpa mengira kedudukan dan nama. XPDC sekali lagi telah di angkat dan telah mendapat gelaran baharu dari kalangan peminat-peminatnya sebagai 'Raja Pentas dan Raja Funfair'. Pada bulan Februari 1999 [[Norman bin Abdul Halim|Norman]] [[KRU Studios|KRU]] telah menjadi penganjur untuk konsert yang dinamakan Konsert Rock Gergasi Berentap [[Search]] Vs XPDC yang diadakan dua malam berturut - turut di Stadium Negara Kuala Lumpur. Ternyata kumpulan Search yang popular dengan lagu dengan Nur Nilam Sari serta tidak lagi diwakili penyanyi asal mereka iaitu [[Amy Search]], telah memihak kepada jumlah penonton lebih ramai menyaksikan konsert XPDC pada malam kedua. Namun XPDC tetap ikhlas merendah diri menyatakan kepada wartawan hiburan, bahawa XPDC tidak lah setanding dan tidak sepopular Search yang lebih senior dan berpengalaman di dalam industri muzik. Personaliti dan sikap mereka amat terpuji. Peminat menerima mereka dengan seadanya. Dengan sikap seperti itu, XPDC dihormati oleh kawan, di geruni oleh lawan dan di hargai peminat mereka. Amy yang mengalami kemalangan jalan raya tidak berupaya memainkan lagu-lagu rancak dan keras lagi telah diganti sementara oleh Lola. Setahun selepas itu(1999)Lola sah menyertai XPDC secara rasmi apabila Amy mengambil keputusan untuk mengundurkan diri dan menyertai kumpulan Kamikaze. XPDC dibawah pengurusan baru di bawah Ahmad Nazri Haji Abdul Rahman bersama penyanyi mereka Ali, telah membina sebuah studio jamming dan tempat latihan serta pejabat pengurusan XPDC di Taman Bukit Mewah, Kajang Utama Selangor. Tidak lama setelah XPDC mengeluarkan album baru berjudul 'Unmetal' pada tahun 2000, Pemain gitar bass Zuar pula mengambil keputusan untuk mengundurkan diri dari kumpulan itu kerana ingin membawa haluannya sendiri dengan menubuhkan Viper. Hasrat Zuar untuk merakamkan album dan menyumbangkan vokalnya tercapai. Yan(Lefthanded) menggantikan tempat Zuar sebagai pemain gitar bass tetap kumpulan XPDC. Beliau bukanlah orang baharu bersama XPDC sebaliknya turut berperanan menaikkan nama XPDC di belakang tabir semenjak dari album 'darjah satu' lagi ''sebagai sessionist.'' '''<nowiki/>'Album V6'''' merupakan album studio keenam kumpulan XPDC yang diterbitkan pada tahun 2002. Album ini merupakan kerjasama terakhir XPDC bersama penerbit J.S. Kevin sebelum beliau meninggal dunia pada 8 Ogos 2002. Album ini terjual melebihi 25,000 unit dan tersenarai dalam Top 5 kategori Album Hard Rock Terbaik di Anugerah Industri Muzik 2003. Ali - vokal Izo - gitar Yan - bass Lola - drum Namun pada penghujung tahun 2003 Lola pula mengundur diri daripada XPDC untuk menyertai [[Search]], namun Lola juga tidak bertahan lama bersama Search kerana akhirnya Yazid (Search) kembali bersama Search pada tahun 2005. Tempat Lola didalam XPDC diambil alih oleh Pae Sembah Bumi (bekas pemain dram [[kumpulan Barongan|Barongan]].) Pae juga mempunyai kemahiran bermain drum yang tinggi. Album Kompilasi Mdley Rugged muncul di pasaran pada tahun 2005.Dalam album tersebut,terjadi sedikit perubahan pada muzik XPDC dengan ketukan keras drum Pae di dalam album ''Kompilasi medley Mdley Rugged.'' ===2005 (penghujung tahun)=== Penghujung 2005, XPDC kembali bersatu dengan anggota asalnya iaitu Izo, Mael,Zua, dan Amy,untuk projek XPDC REUNION. Kerana Ketika bertemu perminat atau melakukan jelajah pertunjukan pentas, peminat² sering berharap dan menyuarakan mahukan xpdc bersatu semula. Kerana permintaan yang tinggi, XPDC kembali bergabung semula bersama anggota asal. Ali dan Pae yang telah menubuhkan [[Kumpulan Mpire]]. Ali yang masih ada baki album penuh dengan syarikat rakaman Life Record, telah membentuk Mpire untuk menyelesaikan baki rakaman album penuh itu. Kemunculan kumpulan Mpire di persada seni tidak berapa membuahkan hasil kerana kesan kejatuhan industri muzik tanahair. Ali juga turut menghasilkan album solo. Dalam pada masa yang sama, Ali juga giat mendalami ilmu agama, menjalankan kerja² kebajikan dan sering melibatkan diri dalam aktiviti² ceramah, motivasi, dakwah dan kerohanian. Yantoi pula meneruskan kerjaya nya sebagai sessionist dan sekali sekala bersama dengan [[kumpulan Lefthanded]]. Juga sering di jemput menjadi artis jemputan di pentas². '''2007''' Penghujung tahun ini XPDC muncul dengan sebuah album khas berjudul ''Rock Union'' yang memuatkan 20 lagu-lagu hits XPDC, Real X, dan lagu-lagu dari album solo Mael sebelum ini dan juga bonus dua lagu baru berjudul "Curahan Rasa" dan "Menentang Arus". Kedua-dua lagu ini ciptaan Allahyarham J. S Kevin. Album dwi-cd ini diterbitkan oleh EMI Malaysia dengan kerjasama Life Records (M). Tetapi kurang medapat sambutan pada ketika itu. Sebelum album ini keluar di pasaran, XPDC REUNION ini telah muncul di kaca TV9 melalui rancangan ROCK KAPAK RAYA BERSAMA XPDC menampilkan artis undangan seperti Atilia, Salmiah Hassan dan Bienda. ===2008=== Pada tahun 2008 XPDC diuar - uarkan akan menerbitkan album terbaru mereka. Tetapi disebabkan beberapa masalah yang tidak dapat dielakkan, album baru mereka tidak dapat diterbit seperti yang dirancang. ===2009=== Album baru XPDC bertajuk 'Rasopariso' telah berada di pasaran pada bulan November 2009. Album penuh ini juga kurang mendapat sambutan ketika itu..kerana kejatuhan industri muzik tempatan, masalah cetak rompak serta masalah curian yang dimuat naik dan dimuat turun secara percuma di laman sesawang. Album RASOPARISO memaparkan lagu-lagu baru XPDC yang berkonsepkan Fast Heavy Metal, Ballad, Moderate, dan 60’s / A go-go. Keempat-empat konsep ini adalah konsep-konsep muzik yang pernah menaikkan nama XPDC dipersada muzik tanahair. Elemen kombinasi ini sebenarnya datangnya dari 4 album mereka sebelum ini iaitu album: Darjah Satu, Timur Barat, Kita Peng Yu, & Brutal yang digabungkan dalam album. Mael - vokal Izo - gitar Zuar - bass Amy - drum Antara lagu-lagu yang dimuatkan: # Sanasinisamasaja # Aku Tetap Aku # Ntahye Ntahtidak # Rasopariso # Rasa # Puing Cinta # Sampai Bila Lagu dipetik dari 'Rock Union'... # Curahan Rasa # Menentang Arus Lagu bonus: Headbang (Remastered)... # Raja Kertas (Darjah Satu) # Talam Dua Muka (Timurbarat) # Bahalol (Kita Peng Yu) # Tak Nak Jadi Soh Chai (Brutal) BONUS VCD-REUNION # VCD: XPDC - KRONOLOGI 1989 - REUNION 2010 === 2011 === XPDC bersama dua lagi kumpulan rock lagenda iaitu [[May (kugiran)|May]] dan [[Lefthanded]] digabungkan dalam satu rakaman program hari raya iaitu ''Konsert Rock Raya 3 Gegaran'' di [[TV3]]. Konsert ini dirakamkan pada 20 Julai 2011 dan ditayangkan pada 4 September 2011 (hari raya kelima). '''2013''' Lagu baharu - XPDC Khilaf Mael -vokalis Izo - Gitar Amy - drum '''2014''' Lagu baharu - XPDC Tanda tanya Mael - vokalis Izo - Gitar Amy - Drum === 2014 === Pada 26 April 2014 XPDC menggegarkan [[Litar Antarabangsa Sepang]] dengan konsert ''Return of Rock XPDC Live in Concert 2014''. === 2015 - Sekarang === Pada 6 Jun 2015, XPDC yang ketika itu dibarisi oleh Mael, Izo, Arif Izo,Eddie(Def Gab C) dan Lola telah merancang untuk mengadakan Konsert Rockestra XPDC: Aku Masih Disini di [[Stadium Merdeka]] [[Kuala Lumpur]] bersempena menyambut ulang tahun ke-25 kumpulan ini. Namun di sebabkan pelbagai masalah, konsert yang sepatutnya mencatatkan sejarah bertukar menjadi tragedi apabila konsert hanya dapat bermula lewat kerana mael tidak mahu berada dipentas. Kerana pada ketika itu pemergian abangnya. Berikutan terjadi isu dalaman serta kegagalan konsert tersebut, Mael telah mengambil keputusan untuk keluar dari XPDC buat kali kedua. Mael kemudian mengambil keputusan untuk menubuhkan kumpulan baharu dan memanggil kembali bekas anggota XPDC iatu Zuar(viper), Amy(viper) serta Jeff(Giegel,Real X) untuk bersama membentuk satu lagi kumpulan XPDC. Bagi tidak mengelirukan peminat, mereka sepakat untuk menamakan kumpulan mereka sebagai XPDC Kita Peng Yu. Mael telah meninggal dunia pada 27 April 2023 di rumahnya di Muar ketika sedang masih aktif dalam XPDC Kita Peng Yu. Setelah keluarnya Mael dari XPDC selepas konsert tersebut, Ali yang ketika itu sudah berhijrah ke bidang dakwah telah mengambil keputusan untuk menyertai semula XPDC dan telah berhasil menjayakan banyak konsert dan rancangan TV. Mereka juga telah merakamkan album ke-8 pada tahun 2018 berjudul Doa.Salah satu lagu yang terdapat dalam album itu iaitu 'Doa' telah menjadi naib juara untuk Anugerah Nasyid Kebangsaan pada 2019. Mereka masih kekal aktif sehingga hari ini. Pada 2022 - XPDC di jadualkan untuk pengadakan persembahan pentas. Ali mengalami masalah kesihatan yang agak serius pada ketika itu, untuk meneruskan pertunjukan itu, XPDC telah memanggil penyanyi gantian dan mereka juga bersepakat untuk bersama membantu Ali, ada juga dikalangan penyanyi yang sukarela menawarkan diri untuk bersama menjayakan persembahan pada malam itu. Mereka adalah: Yabang, Muss, Aweera, Chi dan Dakmie. Pada bulan Jun 2024, Mamu Zul(Bekas vokalis Symphonia,Prime D,Babylon) telah dipilih sebagai vokalis seasonist menggantikan Ali yang mengalami masalah kesihatan. '''Nota:''' Ketika Industri Muzik tenat, banyak kumpulan² yang menghilang, ada juga yang lenyap dan ada juga terus terhenti. XPDC adalah antara segelintir artis yang terselamat dan masih berdiri teguh. Setiap keluaran album-albumnya masih tetap mendapat sambutan hangat. XPDC terus meredah merentas dari zaman ke zaman. Lagu-lagu XPDC terus-menerus diputarkan berkumandang dari dahulu hingga kini. XPDC berjaya berada diatas serta masyhur selepas menempuh pelbagai jerih-perih, menapak dengan pelbagai isu dalaman, serta krisis keluar masuk ahlinya. XPDC terus meredah mengharungi onak dan duri. Mereka di atas bukan bermakna mereka telah sampai dikemuncak, kerana perjalanan mereka masih jauh, sejarah-sejarah baharu harus ditulis, mereka masih perlu terus mencipta sejarah-sejarah baharu. Mungkin ramai yang ingin berjaya seperti XPDC sekarang, tetapi tidak ramai yang sanggup mengharungi ranjaunya. == Ahli-ahli == ''Sebelum XPDC'' <br/> '''Tragedy 1983 - 1988 :''' #[[Mael XPDC|Mael]] - Vokal #[[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar # Man Tobey - Bass # Yazid - Dram Album: ''Tiada'' <br/> ''Setelah XPDC wujud'' <br/> '''XPDC 1989 - 1990:''' # [[Syed Ismail Syed Ibrahim|Mael]] - Vokal # [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar # [[Azuar bin Md Tasi|Zuar]] - Bass # [[Lee Space]] - Dram <br/> Album: <br/> ''Darjah Satu'' (1990)'''''*Lagu baharu''''' <br/> '''XPDC 1991-1997:''' # [[Syed Ismail Syed Ibrahim|Mael]] - Vokal # [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin| Izo]] - Gitar # [[Azuar bin Md Tasi|Zuar]] - Bass - Bass # [[Amy XPDC|Amy]] - Dram <br/> Album: # ''Timur Barat'' (1992)'''''*Lagu baharu''''' # ''Kita Pengyu'' (1994)'''''*Lagu baharu''''' # ''Kompilasi Rock Ballad'' (1995) # ''Kompilasi Headbang'' (1996) # ''Brutal'' (1997)'''''*Lagu baharu''''' <br/> '''XPDC 1997-2005:''' # [[Mohd Ali bin Ismail|Ali]] ([[Terra Rossa]]) - Vokal # [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin| Izo]] - Gitar # Zuar/Yan Toi ([[Lefthanded]]) - Bass # Lola/Amy/Pae - Dram <br/> Album: # Konsert Raksasa (Stadium Negara ) (1998) # Konsert XPDC Brutal (Shah Alam) (1998) # ''Samurai'' (1998)'''''*Lagu baharu''''' # ''The Industrial Tribute to XPDC [Kenjuro Harada] (1999)'' # ''Xpdc Vs Amuk'' (2000) # Xpdc Vs Rusty Blade (2000) # ''Metal 50an & 60an'' (2000) # ''Real & Reality'' (2000) # ''Unmetal I'' (2000)'''''*Gubahan semula''''' # ''V6'' (2002)'''''*Lagu baharu''''' # ''Unmetal II'' (2003)'''''*Gubahan semula''''' # ''Kompilasi Anti Perang'' (2003) # ''Kompilasi medley Mdley Rugged'' (2005) <br/> '''XPDC Reunion 2005-2015:''' # [[Syed Ismail Syed Ibrahim|Mael]] - Vokal(menggantikan Ali yang mengundurkan diri kerana ingin fokus dengan pengajian agama ketika itu) # Jeff(Real-X,Giegiel)/[[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin| Izo]] - Gitar # [[Azuar bin Md Tasi|Zuar]] - Bass/Yantoi - Bass # Amy/[[Saiful Rizla Kamarudin|Lola]]- Dram <br/> Album: <br/> # ''Kompilasi Rockerena'' (2006) # ''Rasopariso'' (2009)'''''*Lagu baharu''''' # ''Rasopariso (The Relaunch)'' (2010) # Unmetal III (2013)*Gubahan semula '''Nota''': Album XPDC Reunion: ''Rasopariso'' (2009)'''''*Lagu baharu''''' # [[Syed Ismail Syed Ibrahim|Mael]] - Vokal # [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar # Amy - Drum # [[Azuar bin Md Tasi|Zuar]] - Bass - Bass '''2013''' '''1 Lagu baharu - XPDC Khilaf''' [[Syed Ismail Syed Ibrahim|Mael]] - Vokal [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar Amy - drum [[Azuar bin Md Tasi|Zuar]] - Bass '''2014''' '''1 Lagu baharu - XPDC Tanda tanya''' [[Syed Ismail Syed Ibrahim|Mael]] - Vokal [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar Amy - Drum [[Azuar bin Md Tasi|Zuar]] - Bass '''XPDC (terkini) :''' # [[Mohd Ali bin Ismail|Ali]] - Vokal # [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar # [[Saiful Rizla Kamarudin|Lola]] - Dram # Eddie -([[Def Gab C]]) Bass,suara latar <br/> Album: <br/> ''Doa'' (2018) 1. [[Mohd Ali bin Ismail|Ali]] - Vokal 2. [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin|Izo]] - Gitar 3. Eddie - Bass 4. [[Saiful Rizla Kamarudin|Lola]] - Dram XPDC (2024-KINI) 1. Mamu - Vokal 2. [[Mohd Zulkifly bin Nik Hussin| Izo]] - Gitar 3. Arif - Gitar 4. Eddie - Bass 5. [[Saiful Rizla Kamarudin|Lola]] - Dram == Diskografi == {{main|Diskografi XPDC}} ===Album studio=== {|class="wikitable" |- !Tahun !Judul !Jualan |- |1990 ![[Darjah Satu (album)|Darjah Satu]] * Penerbit album : [[Zul Adnan Mohd Razali|J.S. Kevin]] * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Melebihi 150,000 unit |- |1992 ![[Timur Barat (album)|Timur Barat]] * Penerbit album : J.S. Kevin, XPDC * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Melebihi 100,000 unit |- |1994 ![[Kita Peng-Yu (album)|Kita Peng-Yu]] * Penerbit album : J.S. Kevin & XPDC * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Melebihi 350,000 unit |- |1997 ![[Brutal (album)|Brutal]] * Penerbit album : Izo, J.S. Kevin * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Melebihi 450,000 unit |- |1998 ![[Samurai (album)|Samurai]] * Penerbit album : Mahmud Abu Bakar, Izo * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Melebihi 200,000 unit |- |2002 ![[V6 (album)|V6]] * Penerbit album : Izo * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Anggaran 40,000 unit |- |2009 ![[Rasopariso]] * Penerbit album : Izo * Label : Hup Hup Sdn Bhd |Anggaran 15,000 unit |- |2018 ![[Doa (album)|Doa]] * Penerbit album : Izo * Label : Blockchain Island Sdn Bhd * Edaran : Life Records / Hup Hup Sdn Bhd |Anggaran 25,000 unit |- |} == Filemografi == {| class="wikitable" |- style="text-align:center;" |+Filem Cetera ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | 1992 | ''[[Nadia (filem)|Nadia]]'' | Penampilan khas-lineup XPDC dalam filem ini terdiri daripada Mael,Izo,Zuar dan Amy. |- | 2001 | ''[[Dari Jemapoh Ke Manchestee]]'' | Lagu latar |- | 2001 | ''[[Getaran (filem)|Getaran]]'' | (Penampilan Khas)- lineup XPDC dalam filem ini terdiri dari Ali,Izo,Zuar dan Lola. |- | 2003 |''Sakinah''. | Dalam telemovie ini, lineup XPDC terdiri daripada Ali, Izo, Yan dan Lola. |- | 2003 |''Apa Nak Dikata'' | Dalam telemovie ini, lineup XPDC terdiri daripada Ali, Izo, Yan dan Lola. |- |} == Anugerah dan pencapaian == * Finalis [[Anugerah Juara Lagu ke-5|Juara Lagu 1990]] - lagu ''C.I.N.T.A'' * Anugerah Media Hiburan 2000 - Penyanyi arock Sensasi (Menang) * Top 5 kategori [[Album Rock Terbaik Anugerah Industri Muzik|Album Rock Terbaik]] [[Anugerah Industri Muzik ke-5|Anugerah Industri Muzik 1998]] - Album ''[[Album Brutal|Brutal]]'' * Top 5 kategori [[Album Rock Terbaik Anugerah Industri Muzik|Album Rock Terbaik]] [[Anugerah Industri Muzik ke-6|Anugerah Industri Muzik 1999]] - Album ''Konsert Raksasa XPDC Brutal'' * Top 5 kategori [[Album Rock Terbaik Anugerah Industri Muzik|Album Rock Terbaik]] [[Anugerah Industri Muzik ke-7|Anugerah Industri Muzik 2000]] - Album ''Samurai'' * Top 5 kategori [[Album Rock Terbaik Anugerah Industri Muzik|Album Hard Rock Terbaik]] [[Anugerah Industri Muzik ke-10|Anugerah Industri Muzik 2003]] - Album ''V6'' * Top 5 kategori [[Album Rock Terbaik Anugerah Industri Muzik|Album Pop Rock Terbaik]] [[Anugerah Industri Muzik ke-12|Anugerah Industri Muzik 2005]] - Album ''Unmetal 2'' * Top 5 kategori [[Album Rock Terbaik Anugerah Industri Muzik|Album Rock Terbaik]] [[Anugerah Industri Muzik ke-17|Anugerah Industri Muzik 2010]] - Album ''Rasopariso'' * Naib Juara Anugerah Nasyid Ikim 2019 - Lagu Doa ( XPDC ) == Pautan luar == * [http://www.xpdc.com.my/ Laman rasmi Kumpulan XPDC.] * http://xpdc.cjb.net/ * http://www.muzikrock.com/xpdc_01.html * http://www.mesra.net/forum/lofiversion/index.php/t64988.html * [http://liriklagu696.blogspot.com/2012/05/lagu-paling-best-dalam-album-reunion.html XPDC dan rakan-rakan] * [http://ultramegaradioactive.blogspot.com/2012/11/xpdc.html Sejarah XPDC] * http://puakasatelit.blogspot.com/2012/06/mael-atau-ali-kumpulan-xpdc.html * [http://www.sufferedge.my/2015/11/raja-funfair-xpdc-berpecah-dua.html http://sufferedge.my/2015/11/raja-funfair-xpdc-berpecah-dua.html] [[Kategori:XPDC|*]] [[Kategori:Kumpulan rock Malaysia|XPDC]] [[Kategori:Kumpulan muzik Malaysia]] [[Kategori:Kumpulan muzik ditubuhkan pada tahun 1989]] * [https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2023/04/28/anwar-ibrahim-ucap-takziah-pemergian-mael-xpdc-sifatkan-kehilangan-besar-muzik-rock-tempatan Mael Meninggal Dunia] * https://berita.rtm.gov.my/hiburan/senarai-berita-hiburan/senarai-artikel/xpdc-metalkestra-gabungan-metal-dan-orkestra-gegarkan-zepp-kl-november-ini *https://www.mstar.com.my/video/2024/10/01/main-muzik-macam-tu-ke-bunyi-tak-layak-izo-kesal-isu-claim-nama-xpdc [https://www.youtube.com/watch?v=1bf7nlL9QSs Kisah Lola oleh Man Channel] 1qfzy04lcyx57oyar7bu79tf8zl06hn 0 1332 6925683 6905335 2026-08-12T04:31:28Z Udin Azmi 3 412354 /* Drama */ 6925683 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | native_name = {{font color|green|ايللي مذليين}} | birth_name = Sharifah Aida Mazlina binti Syed Hanafi | birth_date = {{birth date and age|1980|12|17}} | birth_place = [[Slim River]], {{flag|Perak}}, {{MYS}} | height = 165 cm | other_names = Kak Lina Pom Pom/Rokiah | education = [[Sijil Pelajaran Malaysia]] (SPM) | occupation = [[Penyanyi]], [[Pelakon]], [[Pengacara]], [[Pelawak]], [[Penyampai radio|Penyampai Radio]] | years_active = 1997–kini | employer = [[Astro Audio]] (2022-2025) | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[Azmi Hatta|Azmi Mohd Hatta]]|2014|2015|reason=divorced}} * {{marriage|Mohamad Azlan Che Nuh|2020}} }} | children = 1. Puteri Sara <br>Sefhia Azmi<br> (anak perempuan)<br> 2. Haider Mateen Mohamad Azlan<br> (anak lelaki) | parents = {{plainlist| * Syed Hanafi Syed Abdullah (bapa) * Sabariah Ahmad (ibu) }} | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| *[[Muzik pop|Pop]] *[[Balada]] }} | instrument = [[Vokal]] | Label = {{hlist|[[NAR Records]]|[[KRU Records]]|[[LIFE Records]]}} }} | module2 = {{Infobox comedian | embed = yes | medium = [[Televisyen]], [[filem]], dan [[internet]] | genre = [[pelawak|Pelawak berdiri]], [[cereka]], [[komedi sketsa]] | subject = [[Komedi]], [[lawak|lawak jenaka]] | influenced = | notable_work = }} | module3 = {{Infobox YouTube personality | embed = yes | channel_direct_url = channel/UCDyJZvfdOTJASOUG43wxTxw | channel_display_name = Dunia Elly Mazlein | genre = {{hlist|[[Vlog]]}} | subscribers = 221 ribu | views = 12.3 juta | silver_button = yes | silver_year = 2020 | stats_update = 10 Mac 2021 }} }} [[Sayyid|Sharifah]] '''Aida Mazlina binti''' [[Sayyid|Syed]] '''Hanafi''' atau lebih dikenali sebagai '''Elly Mazlein''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ايلي مذلين, lahir 17 Disember 1980) merupakan seorang penyanyi, pelakon, pengacara, pelawak dan penyampai radio wanita Malaysia.<ref>{{cite news|url=https://www.koolfm.com.my/sisi-selebriti-elly-mazlein/|title=Sisi Selebriti: Elly Mazlein|author=Azra Anuar|publisher=[[Kool FM]]|date=12 Disember 2018|accessdate=8 Mac 2019|archive-date=2021-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302014656/https://www.koolfm.com.my/sisi-selebriti-elly-mazlein/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.utusan.com.my/gaya/2020/09/elly-mazlein-terbang-tinggi/|title=Elly Mazlein 'terbang tinggi'|author=Arif Fadli Mohd Sori|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=29 September 2020|accessdate=8 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/6221576/semangat-baharu-elly-mazlein|title=Semangat baharu Elly Mazlein|author=Muhammad Fairod Azizan|publisher=[[Berita Harian]]|date=28 Mac 2017|accessdate=8 Mac 2018}}</ref> Beliau mengikat kontrak rakaman bersama [[NAR Records]] pada 1997 dan telah menerbitkan 4 album studio solo sepanjang 5 tahun kontrak berjalan. Ketika bergelar penyanyi beliau sering dibandingkan dengan penyanyi remaja seangkatan seperti [[Siti Nurhaliza]] dan [[Liza Hanim]]. Biarpun begitu pada tahun 2001 beliau mencipta rekod tersendiri apabila album ketiganya yang berjudul '''''Elly''''' berjaya menjadi antara 10 album Malaysia terlaris pada tahun tersebut dengan jualan melebihi 60,000 unit. Kejayaan itu mengulangi kejayaan album terdahulu yang berjudul '''''Satu Persatu''''' yang juga terjual mencecah 50,000 unit. Elly berjaya mempopularkan lagu-lagu seperti "Usah Ditambah Bara Yang Tersimpan", "Janji Kekasih" dan "Bungaku Bakawali" yang ketika itu menguasai carta radio tanah air. Kerjaya muziknya terhenti seketika pada 2005 kerana faktor pasaran dan kontrak rakaman.<ref>{{cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/21305/HIBURAN/Susah-nak-buat-orang-ketawa-Elly-Mazlein|title=Susah nak buat orang ketawa - Elly Mazlein|author=Zulqarnain Abu Hassan|publisher=[[Sinar Harian]]|date=2 April 2019|accessdate=8 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/1942576/elly-mazlein-s-beauty-secret|title=Elly Mazlein's beauty secret|trans-title=Rahsia kecantikan Elly Mazlein|author=Meera Murugesan|publisher=[[The Malay Mail|The Sunday Mail]]|date=5 September 2004|accessdate=8 Mac 2019|language=en}}</ref> Sebagai pelakon, beliau memulakan kerjaya lakonan setelah disunting oleh pelakon dan pengarah terkenal, Datuk [[Yusof Haslam]] untuk membintangi drama bersiri '''''Gerak Khas''''' dan sejak itu, beliau menempa nama sebagai antara pelakon TV wanita paling laris di Malaysia.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/11/750855/gelombang-populariti-elly-mazlein|title=Gelombang populariti Elly Mazlein|publisher=[[Berita Harian]]|date=6 November 2020|accessdate=8 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.sinarharian.com.my/article/17684/HIBURAN/Menyanyi-suam-suam-kuku-sekarang-Elly-Mazlein|title=Menyanyi suam-suam kuku sekarang: Elly Mazlein|publisher=[[Sinar Harian]]|date=12 Mac 2019|accessdate=10 Ogos 2019}}</ref> ==Kehidupan awal== Elly Mazlein dilahirkan pada 17 Disember 1980 di Kampung Behrang, [[Slim River]], [[Negeri Perak|Perak]] kepada pasangan Syed Hanafi Syed Abdullah dan Sabariah Ahmad. Beliau berkelulusan [[Sijil Pelajaran Malaysia]] (SPM).<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3012695/elly-debar-tunggu-spm|title=Elly debar tunggu SPM|publisher=[[Harian Metro]]|date=20 Mac 1998|accessdate=10 Mac 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3010695/keluarga-masih-temani-elly|title=Keluarga masih temani Elly|author=Raja Nurfatimah Mawar Raja Mohamed|publisher=[[Harian Metro]]|date=27 Ogos 1998|accessdate=10 Mac 2018}}</ref> ==Kerjaya== ===Muzik=== Pada usia 17 tahun,<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2352995/harapan-elly|title=Harapan Elly|publisher=[[Berita Harian]]|date=4 Oktober 1997|accessdate=13 Jun 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/678502/teenager-elly-pulls-off-a-fine-balancing-act|title=Teenager Elly pulls off a fine balancing act|trans-title=Elly mencuba sehabis baik|author=Francis Dass|publisher=[[New Straits Times]]|date=7 Oktober 1997|accessdate=13 Jun 2019|language=en}}</ref> Elly Mazlein menandatangani kontrak bersama [[NAR Records]] dan merakamkan album sulungnya, '''''Sutera Kasih''''' dengan lagu bertajuk sama dan "Biar Pilu Ada Penawarnya" dikeluarkan sebagai single.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2352650/elly-bukan-berlagak-baik|title=Elly bukan berlagak baik|publisher=[[Berita Harian]]|date=25 April 1998|accessdate=7 Mac 2020}}</ref> Album ini menjadi kegagalan komersial, namun tidak mematahkan semangat Elly untuk bergiat aktif dalam bidang muzik. Album keduanya, '''''Satu Persatu''''' dikeluarkan dua tahun kemudian.<ref>"Elly Mazlein pilih lagu sesuai". ''Utusan Malaysia''. 24 Jun 1998.</ref> "Usah Ditambah Bara Tersimpan" dan "Janji Kekasih" dikeluarkan sebagai single. Album ini menjadi kejayaan komersial apabila ia telah terjual sebanyak 50,000 unit.<ref>"Elly Mazlein mahu bina identiti sendiri". ''Utusan Malaysia''. 13 Februari 2000.</ref><ref>"Usah Ditambah Bara Yang Tersimpan kembali menaikkan nama Elly". ''Utusan Malaysia''. 1 Februari 2001.</ref> Elly kemudian mengumpul material baru untuk album ketiganya, '''''Elly''''' yang mana proses rakaman dijalankan pada bulan puasa 2000.<ref>"Elly Mazlein menunggu album baru". ''Utusan Malaysia''. 9 Mei 2000.</ref><ref>"Elly Mazlein mahu cipta sejarah". ''Utusan Malaysia''. 8 Oktober 2000.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/archives/18-10-2000/utusan_malaysia/entertainment/et5_full.htm|title=Elly Mazlein rakam album baru|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=18 Oktober 2000|accessdate=8 Mac 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/archive.asp?y=2001&dt=0316&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Elly Mazlein - Album terbaru tampilkan kelainan|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=16 Mac 2001|accessdate=8 Mac 2015|url-status=dead}}</ref> Dikeluarkan pada 26 Mac 2001, album ini mendapat sentuhan pelbagai komposer dan penerbit terkenal termasuk [[Azmeer]], Azman Abu Hassan dan [[Eddie Hamid]]. Antara lagu-lagu yang dimuatkan dalam album ini ialah "Bungaku Bakawali", "Cintaku Untuk Bahagia" dan "Gerimis".<ref>"Elly Mazlein sedia terima kritikan". ''Utusan Malaysia''. 25 Mac 2001.</ref><ref>"Seni menyatukan Ferhad & Elly Mazlein". ''Utusan Malaysia''. 15 April 2001.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/archive.asp?y=2001&dt=0521&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_04.htm|title=Elly Mazlein tampil suara tersendiri|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=21 Mei 2001|accessdate=8 Mac 2015|url-status=dead}}</ref><ref>"Elly Mazlein terkilan". ''Utusan Malaysia''. 17 Jun 2001.</ref> ''Elly'' mencipta rekod tersendiri apabila ia berjaya menjadi antara 10 album Malaysia terlaris dengan jualan mencecah 60,000 unit. Malah ''Satu Persatu'' dan ''Elly'' turut menerima pensijilan Platinum daripada [[Persatuan Industri Rakaman Malaysia]] (RIM). Album kompilasi pertamanya, ''Elly: The Best Ballads'' dikeluarkan pada 2002, menghimpunkan koleksi lagu-lagu terbaik dari tiga album terdahulunya. Ia telah menerima pensijilan Emas.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2326525/anugerah-bakar-semangat-elly-mazlein|title=Anugerah bakar semangat Elly Mazlein|author=Hanisah Selamat|publisher=[[Berita Harian]]|date=13 November 2003|accessdate=7 Mac 2004}}</ref> Pada 14 Julai 2002, Elly bersama kumpulan [[Exists]] menjayakan persembahan amal Konsert Amal Afganistan - Exists 2002 yang berlangsung di [[Kuching]], [[Sarawak]].<ref name="Tidak kejar">"Elly tidak kejar banyak tawaran". ''Utusan Malaysia''. 17 Jun 2002.</ref> Pada April 2003, Elly menjayakan persembahan di Karnival Sure Heboh (kini [[Karnival Jom Heboh]]) sempena ulang tahun [[TV3]] ke-19 yang berlangsung di Dataran Sejarah, [[Ayer Keroh]], [[Melaka]]. Selain beliau, antara artis yang turut serta ialah [[Ezlynn]], [[Phyne Ballerz]], Apacian, Chakra Sonic, [[Antz]], [[Nora (penyanyi)|Nora]], Platinum, [[Siti Sarah Raisuddin|Sarah]], [[Handy Black]], [[Elyana]], [[Siti Nordiana]], [[Boboy]], Ali (XPDC), [[Abot]], [[Winnie Kok]] dan [[Mamat Exists|Mamat]].<ref>"Elly Mazlein - Jayakan Karnival TV3". ''Utusan Malaysia''. 18 April 2003.</ref> Elly seterusnya membuat persiapan untuk merakamkan album keempat, ''Atas Nama Cinta''.<ref name="Rezeki melimpah">"Elly Mazlein - Rezeki semakin melimpah". ''Utusan Malaysia''. 18 Ogos 2003.</ref><ref name="Soal hati">"Soal hati milik Elly Mazlein". ''Utusan Malaysia''. 21 September 2003.</ref> Untuk album ini, beliau melakukan proses pemilihan lagu secara teliti. Album ini dikeluarkan pada September 2003 dengan lagu "Merry Go Round" dan "Pendita Penipu" dikeluarkan sebagai single.<ref>"Elly Mazlein - Teliti pilih lagu". ''Utusan Malaysia''. 24 Februari 2003.</ref><ref name="Penuhi impian">"Elly Mazlein - penuhi impian ibu". ''Utusan Malaysia''. 20 Oktober 2003.</ref> Antara komposer dan penerbit yang mencurahkan tenaga dalam album ini ialah [[Aidit Alfian]], [[Azlan Abu Hassan]], [[LY & Baiduri (komposer)|LY]] dan [[Eddie Hamid]].<ref name="Minta jangan">"Elly Mazlein - Minta jangan difitnah". ''Utusan Malaysia''. 6 Julai 2003.</ref> Selepas mengecapi kejayaan dalam industri muzik dalam tempoh 7 tahun, kerjaya muzik Elly Mazlein terhenti seketika kerana faktor pasaran dan kontrak rakaman, sekaligus mengambil cuti panjang dari kerjaya nyanyian. Lima tahun kemudian, iaitu pada 2010, Elly kembali aktif dalam bidang muzik dengan melancarkan dua single baharu bertajuk "Please Forgive Me" dan "Kata Saja I Love You".<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2010/11/28/please-forgive-me-hadiah-elly-mazlein-buat-peminat|title=Please Forgive Me hadiah Elly Mazlein buat peminat|author=Siti Azira Abd Aziz|publisher=[[mStar Online]]|date=28 November 2010|accessdate=8 Mac 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2012/03/01/elly-mazlein-teruja-nak-kahwin-disember-ini|title=Elly Mazlein teruja nak kahwin Disember ini|author=Feride Hikmet Atak|publisher=[[mStar Online]]|date=1 Mac 2012|accessdate=8 Mac 2015}}</ref> Pada Mac 2013, beliau melancarkan single bertajuk "Sabarlah Hati" yang bergenre balada di bawah [[KRU Records|KRU Music]], lagu ini ialah hasil ciptaan [[Manusia Putih]]. Beliau dipetik oleh portal hiburan Sensasi Selebriti sebagai berkata: “Elly berasa teruja dapat bersama KRU Music dalam mempromosikan single terbaru dan sentiasa mengharapkan yang terbaik daripada KRU Music”.<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/video-lirik-lagu-sabarlah-hati-elly-mazlein/|title=Video lirik lagu Sabarlah Hari Elly Mazlein|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=13 Mac 2013|accessdate=8 Mac 2015}}</ref> Pada Oktober 2016, beliau menjadi salah seorang daripada peserta '''''Gegar Vaganza''''' musim ketiga selepas menerima tawaran daripada [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] untuk menyertai rancangan itu.<ref>{{cite news|url=https://gempak.com/berita-terkini/gv-3-nyanyi-lagu-kisah-hidup-sendiri-saya-hampir-menangis-elly-mazlein-618|title=GV3: Nyanyi lagu kisah hidup sendiri - "Saya hampir menangis"|author=Ahmad Shah|publisher=[[Astro Gempak]]|date=24 Oktober 2016|accessdate=9 Mac 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://mediahiburan.my/elly-mazlien-akui-gegar-vaganza-beri-impak-tersendiri-dalam-kerjaya/|title=Elly Mazlein akui Gegar Vaganza beri impak tersendiri dalam kerjaya|author=Rafiq Mazlan|publisher=[[Media Hiburan]]|date=13 Disember 2017|accessdate=9 Mac 2018}}</ref> Beliau mengumumkan menarik diri selepas konsert minggu keempat kerana dikatakan kecil hati dengan komen daripada juri tetap, [[Ramli M. S.|Ramli M.S.]].<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/taxonomy/term/8/2016/11/210011/kecil-hati-punca-elly-mazlein-tarik-diri-daripada-gv3|title=Kecil hati punca Elly Mazlein tarik diri daripada GV3|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=6 November 2016|accessdate=9 Mac 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2016/11/07/elly-mazlein-tersinggung-ramli-ms|title=Tersinggung komen Ramli MS, Elly Mazlein mahu tarik diri sebelum diumum tersingkir|author=Kemalia Othman|publisher=[[mStar Online]]|date=7 November 2016|accessdate=9 Mac 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.rotikaya.com/elly-mazlein-tidak-akan-kembali-ke-gegar-vaganza/|title=Elly Mazlein tidak akan kembali ke Gegar Vaganza|publisher=Rotikaya|date=8 November 2016|accessdate=9 Mac 2017}}</ref> Pada 26 April 2017, Elly melancarkan single terbaharu bertajuk "Jeritan Hati" yang berdasarkan daripada kisah hidup beliau. Majlis pelancaran single ini diadakan di Platinum Superstar Karaoke, Setapak Sentral, ia menjadi single pertamanya dalam tempoh empat tahun sejak "Sabarlah Hati".<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2017/04/27/elly-mazlein-jeritan-hati|title=Elly Mazlein kongsi kisah hidup dalam Jeritan Hati|author=Azlina Mazli|publisher=[[mStar Online]]|date=27 April 2017|accessdate=8 Mac 2018}}</ref> Beliau bersama-sama [[Faizal Tahir]] dan [[Zizi Kirana]] merakamkan semula lagu klasik "[[Empat Dara]]" karya asal Atan Penambang dan Ahmad Yusoh dengan tajuk "[[Empat Dara#Versi Elly Mazlein, Faizal Tahir & Zizi Kirana|Empat Dara 2020]]". Sejak pelancaran rasminya di YouTube pada November 2020, muzik video lagu ini menjadi sohor kini nombor dua di platform YouTube Malaysia dengan jumlah tontonannya juga sudah mencecah 4.5 juta dengan lebih 9,400 komen daripada pelayar yang rata-rata terhibur dan memberi sokongan sangat positif.<ref>{{cite news|url=https://gempak.com/berita-terkini/selepas-ha-masukkk-viralelly-mazlein-rakam-semula-lagu-empat-dara-dengan-faizal-tahir-zizi-kirana-43715|title=Selepas 'Ha masukkk' viral... Elly Mazlein rakam semula lagu Empat Dara dengan Faizal Tahir dan Zizi Kirana|author=Fiza Kamarudin|publisher=[[Astro Gempak]]|date=12 November 2020|accessdate=9 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/11/645202/tak-sangka-meletup|title=Tak sangka meletup!|author=Norhayati Nordin|publisher=[[Harian Metro]]|date=24 November 2020|accessdate=9 Mac 2021}}</ref> Lagu ini juga dipersembahkan secara langsung di [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-33]].<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/11/753771/lagu-empat-dara-2020-gamatkan-abpbh-33|title=Lagu Empat Dara 2020 gamatkan ABPBH33|publisher=[[Berita Harian]]|date=12 November 2020|accessdate=9 Mac 2021}}</ref> Pada 26 Februari 2021, Elly muncul dengan single terbaharu, "[[Dusta Cinta]]" hasil nukilan [[Aina Abdul]] dengan liriknya ditulis oleh Wan Zakaria. Beliau berkata mengenai lagu ini: "Saya yakin bakat dan kemampuan Aina (Abdul) cukup besar. Jadi, tidak salah saya menyokong dan memberi kepercayaan kepadanya. Karya yang dinyanyikannya sendiri pun hebat. Saya juga mengharapkan tuah sama menyebelahi saya. Saya lihat Aina sangat kreatif. Aina luar biasa dan sentuhannya berbisa,".<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/elly-mazlein-dusta-cinta/|title=Elly Mazlein hadiahkan Dusta Cinta kepada peminat|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=1 Mac 2021|accessdate=9 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sinarplus.sinarharian.com.my/hiburan/dusta-cinta-elly-mazlein-beri-kepercayaan-pada-aina-abdul/|title=Dusta Cinta, Elly Mazlein beri kepercayaan pada Aina Abdul|author=Wawann Mohd|publisher=[[Sinar Harian]]|date=9 Mac 2021|accessdate=9 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://malaysia.news.yahoo.com/elly-mazlein-honoured-sing-aina-061400940.html|title=Elly Mazlein honoured to sing Aina Abdul's composition|trans-title=Elly Mazlein diberi kepercayaan menyanyikan lagu ciptaan Aina Abdul|author=Heidi Hsla|publisher=[[Yahoo! News]]|date=8 Mac 2021|accessdate=9 Mac 2021|language=en}}</ref> ===Lakonan=== Elly pertama kali mencuba bidang lakonan secara suka-suka pada 1999 menerusi telefilem khas '''''Gerhana Di Mata Kabus Di Hati''''' siaran [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2435143/elly-pelbagaikan-bakat|title=Elly pelbagaikan bakat|publisher=[[Berita Minggu]]|date=28 Februari 1999|accessdate=14 Jun 2020}}</ref> Namun kerjaya lakonan Elly secara serius bermula pada 2002 apabila pelakon, pengarah dan penerbit [[Yusof Haslam]] mempelawa beliau membintangi siri drama kepolisan '''''Gerak Khas''''' dengan memegang watak sebagai Detektif Mazlein.<ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/archive.asp?y=2002&dt=0601&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm|title=Elly Mazlein - Menjiwai watak Detektif|author=Khadjah Ibrahim|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=1 Jun 2002|accessdate=9 Mac 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="Tidak kejar"/><ref>"Elly Mazlein - Sebati dengan Gerak Khas". ''Utusan Malaysia''. 24 Ogos 2002.</ref> Ia menjadi drama pertama lakonannya. Beliau bagaimanapun, meninggalkan siri itu tiga tahun kemudian. Beliau kemudian ditawarkan membintangi filem sulung lakonannya, '''''Janji Diana''''' arahan Yusof lakonan [[Rosyam Nor]] dan [[Erra Fazira]] yang mana beliau memegang watak sebagai Etty. Dikeluarkan pada 24 Julai 2003, filem ini menjadi kejayaan komersial apabila berjaya meraih kutipan sebanyak RM1.3 juta.<ref name="Soal hati"/> Dalam temuramah bersama ''[[Utusan Malaysia]]'' pada 6 Julai 2003, Elly berkata, beliau jujur untuk menjadi pelakon dengan hasrat mahu mencuba nasib dalam bidang lakonan dan mempertingkatkan keupayaan dalam kedua-kedua bidang yang diceburinya.<ref name="Minta jangan"/> Dalam temuramah itu, beliau berkata: "Pada masa itu saya tidak anggap ia sebagai sesuatu yang serius. Saya hanya mahu mencuba sesuatu yang baru [...] Lakonan kini menjadi bidang kedua saya selepas nyanyian".<ref name="Minta jangan"/> Selepas ''Janji Diana'', beliau kemudian ditawarkan pula untuk memegang peranan utama dalam filem '''''Tangkai Jering''''' arahan [[Abdul Razak Mohaideen]] dengan memegang watak sebagai Shakila.<ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/content.asp?y=2004&dt=1220&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Elly, Yassin, Serina - Bergabung dalam Tangkai Jering|author=Abd Aziz Itar|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=20 Disember 2004|accessdate=12 Mac 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170321082420/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2004&dt=1220&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|archive-date=2017-03-21|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.bharian.com.my/m/BHarian/Friday/Hiburan/20030912070037/Article/|title=Elly Mazlein bintang baru Metrowealth|author=Intan Rohaizat Zakariya|publisher=[[Berita Harian]]|date=12 September 2003|accessdate=12 Mac 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Hadiah hari lahir">"Elly Mazlein - Tangkai Jering hadiah hari lahir". ''Utusan Malaysia''. 20 Disember 2004.</ref> Elly digandingkan bersama [[Yassin Yahya]], bekas ahli kumpulan [[Senario]]. Biarpun memegang peranan utama, babak yang melibatkan dirinya dirakam hanya 10 hari. Dalam waktu yang singkat itu beliau perlu memberikan komitmen di lokasi.<ref name="Rezeki melimpah"/><ref name="Soal hati"/><ref name="Penuhi impian"/> Filem ini ditayangkan pada 20 Disember 2004. Elly kembali menjayakan wataknya sebagai Detektif Mazlein dalam '''''GK3 The Movie''''' yang ditayangkan pada 9 Februari 2005.<ref name="Hadiah hari lahir"/><ref>"Elly Mazlein kerja keras waktu muda". ''Utusan Malaysia''. 19 Disember 2004.</ref> Dari 22 Oktober 2007 hingga 31 Januari 2008, Elly menjadi salah seorang daripada enam pelakon utama '''''Spa Q''''' musim pertama bersama-sama [[Norish Karman]], [[Farahdhiya]], [[Betty Banafe]], [[Nisha Dirr]] dan [[Intan Azura]] yang mana beliau memegang watak sebagai Farah, salah seorang kakitangan Spa Q. Beliau kemudian muncul dalam drama '''''Bella''''' di [[Slot Akasia]] '''TV3''' dengan melakonkan dua watak, iaitu watak tajuk dan Tengku Julia Sandra, seterusnya muncul dalam telefilem pertama lakonannya, '''''Pelita Buluh'''''. Pada tahun 2010, beliau memegang watak tajuk dalam drama '''''Na O Mei''''' arahan Fairuz Loy dengan skrip oleh [[Rozie Rashid]] yang diilhamkan dari satu kisah benar mengenai gadis Siam yang berkahwin dengan lelaki Melayu dan mempunyai anak yang dinamakan Na O Mei. Dalam drama ini, Elly digandingkan bersama [[Adi Putra]] dan [[Iqram Dinzly]]. Elly dan Iqram kemudia kembali bekerjasama dengan membintangi drama seram '''''Amukan Pocong''''' bersama-sama [[Azhan Rani]] dan [[Ezany Nizariff]]. Beliau memegang watak Long Jamilah, drama ini bersiaran di [[slot Seram]] dari 15 Mac hingga 7 Jun 2012. Setahun kemudian, Elly berlakon di samping [[Scha Al-Yahya]] dalam filem '''''Awan Dania The Movie''''', adaptasi dari siri drama '''Astro Ria''' [[Awan Dania|bertajuk sama]].<ref name="Scha, Elly">{{cite news|title=Scha stereotaip, Elly kunci mulut|publisher=[[Kosmo!]]|date=14 Mac 2013|author=|url=http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0314&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|accessdate=18 Januari 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20181021232114/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0314&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|archive-date=2018-10-21|url-status=dead}}</ref> Ia menjadi filem pertama lakonannya dalam tempoh 8 tahun sejak GK3 The Movie. Beliau berkata mengenai wataknya dalam filem ini: "Saya seronok menjayakan watak Tania dan berharap peminat suka dengan kelainan yang cuba ditonjolkan melalui watak saya kali ini,".<ref name="Scha, Elly"/> Pada tahun 2014, Elly melakonkan watak sebagai Mona dalam drama '''''Kristal Maya''''' arahan suaminya ketika itu, [[Azmi Hatta]], yang dibintangi oleh [[Amyra Rosli]] dan [[Shahz Jaszle]], seterusnya memegang watak Jenny dalam drama ''Cinta Ibadah'' yang mengandungi 175 episod. Empat tahun kemudian, beliau menjadi salah seorang pelakon utama drama '''''Vila Ghazara''''' arahan [[Feroz Kader]] yang antara lain turut dibintangi oleh [[Shukri Yahaya]], [[Hafeez Mikail]], [[Amirul Faqeem]], [[Mustapha Kamal]] dan [[Haleeda]]. Beliau memegang watak sebagai Maria, isteri kedua Dr. Ghaz lakonan Mustapha Kamal.<ref>Salma Syahbuddin (17 September 2018). [https://www.xtra.com.my/ms/category/featured/posts/drama-terbaharu-vila-ghazara-penuh-konflik Drama Terbaharu Vila Ghazara Penuh Konflik] XTRA. Dicapai pada 17 September 2018.</ref> Selain itu, beliau turut berlakon dalam '''''Teratai Kemboja''''' sebagai Hanani dan '''''Aku Cinta Dia''''' sebagai Rima. 2019 menjadi tahun paling sibuk dalam kerjaya lakonan Elly yang mana beliau berlakon dalam 7 drama televisyen dan 2 telefilem. Antara drama lakonannya sepanjang tahun itu ialah '''''Patah Sayap Bertongkat Paruh''''' di [[slot MegaDrama]] Astro Ria lakonan [[Aaron Aziz]] dan [[Fasha Sandha]], beliau memegang watak sebagai Hanani dan '''''Kau Yang Pertama''''' di slot Akasia TV3 lakonan [[Fikry Ibrahim]] dan [[Farah Nabilah]] dengan memegang watak sebagai Kak Zaza. Kejayaan terbesarnya dalam kerjaya lakonannya hadir menerusi watak sebagai Mona/Minah dalam drama komedi '''''Kampung People''''' yang menggandingkan beliau bersama [[Rashidi Ishak]] dan pelakon baru, [[Riena Diana]] dan [[Hun Haqeem]]. Diterbitkan oleh [[KL Motion Pictures]], drama yang bersiaran di [[slot Lestary]] TV3 dari 11 Disember 2019 hingga 8 Januari 2020 menjadi kejayaan komersial sekaligus menerima ulasan positif daripada pengkritik televisyen dan [[warganet]].<ref>[https://himpunanceritalawak.com/2019/12/elly-mazlein-seronok-kampung-people-trending-rupanya-artis-juga.html Elly Mazlein seronok Kampung People ‘trending’, rupanya artis juga layan!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191231033837/https://himpunanceritalawak.com/2019/12/elly-mazlein-seronok-kampung-people-trending-rupanya-artis-juga.html |date=2019-12-31 }} Himpunan Cerita Lawak (27 Disember 2019). Dicapai pada 31 Disember 2019.</ref><ref>Syafil Syazwan Jefri (7 Januari 2020). [https://www.hmetro.com.my/rap/2020/01/532933/elly-tak-sangka-ramai-suka-kampung-people Elly tak sangka ramai suka Kampung People] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 8 Januari 2020.</ref> Beliau juga muncul dalam dua telefilem pada tahun itu, '''''Siapa Dia Sebenarnya''''' dan '''''Maaf Dari Khilaf'''''. Elly seterusnya berlakon di samping [[Aeril Zafrel]] dan [[Nabila Razali]] dalam drama adaptasi novel, '''''Seindah Tujuh Warna Pelangi''''' dengan melakonkan watak Maryam. Beliau kemudian kembali menjayakan watak Mona dalam '''''Kampung People 2''''', diikuti oleh watak sebagai Sheila dalam '''''Keluarga Epik'''''. ===Pengacaraan=== Melengkapkan portfolio kerjayanya, Elly Mazlein menggalas peranan sebagai salah seorang daripada 12 penyampai anugerah di '''Anugerah Skrin 2018''' dan '''Anugerah Skrin 2019''' yang mana beliau digandingkan bersama Shuk Sahar. Beliau kemudian mengacarakan '''Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-32''' bersama AC Mizal yang berlangsung pada 22 Disember 2019.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2019/09/609373/abpbh-32-ac-elly-berdebar-kali-pertama-jadi-hos|title=ABPBH 32: AC, Elly berdebar kali pertama jadi hos|publisher=[[Berita Harian]]|date=21 September 2019|accessdate=12 Mac 2020}}</ref> Beliau juga berkhidmat sebagai pengacara tetap rancangan TV realiti '''''Lagu Cinta Kita''''' dengan Azwan Ali dan Michael Ang sebagai pengacara bersama.<ref name="Lagu Cinta Kita">{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/10/634613/lagu-cinta-kita-program-realiti-berbeza|title=Lagu Cinta Kita, program realiti berbeza|author=Georgie Joseph|publisher=[[Harian Metro]]|date=25 Oktober 2020|accessdate=12 Mac 2020}}</ref> Ia diadaptasi dari rancangan ''Love At First Sight'' terbitan [[CJ ENM]].<ref name="Lagu Cinta Kita"/> Bermula 1 Mac 2021, beliau menjadi pengacara rancangan '''''Borak Kelamin''''' bersama Awal Ashaari di '''Astro Ria'''. Rancangan ini membincangkan topik mengenai alam perkahwinan berkaitan isu rumah tangga yang sering dianggap pantang larang atau sensitif untuk dibincangkan secara terbuka.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2021/03/681066/kupas-cerita-dalam-kain|title=Kupas 'cerita dalam kain'|author=Sudirman Mohd Tahir|publisher=[[Harian Metro]]|date=6 Mac 2021|accessdate=12 Mac 2021}}</ref> Elly kemudian mengacarakan rancangan masakan berkonsepkan santai, '''''Kampung Pom Pom Letops!''''' yang memulakan tayangan perdana di [[Naura HD]] mulai 21 Ogos 2021.<ref>{{cite news|url=https://gempak.com/intrend/ikan-keli-masak-lemak-cekur-bojah-ayam-dan-banyak-lagi-menu-kampung-bersama-kak-lina-dan-arjuna-mala-52956|title=Ikan Keli Masak Lemak Cekur, Bojah Ayam dan banyak lagi menu kampung bersama Kak Lina dan Arjuna Malaya|author=Afiza Kamarulzaman|publisher=[[Astro Gempak]]|date=18 Ogos 2021|accessdate=29 Ogos 2021}}</ref> Sejak 2021, beliau menjadi pengacara tetap '''''MeleTOP''''', bagi menggantikan [[Neelofa]] yang meninggalkan rancangan itu pada Disember 2019.<ref>{{cite news|url=https://himpunanceritalawak.com/2021/05/05/penampilan-nabil-elly-mazlein-di-meletop-dipuji-ramai-bersemangat-kembali-menonton/?dc_data=5200060_vivo-browser-malaysia-malay&utm_source=taboola&utm_medium=referral&ui=1f2e2d4036e1d088d130ba7f4ec52344|title=Penampilan Nabil & Elly Mazlein di Meletop dipuji ramai, “Bersemangat kembali menonton…”|author=Siti Zulk|publisher= Himpunan Cerita Lawak|date=5 Mei 2021|accessdate=18 Mei 2022}}</ref> Pada tahun 2022, Elly menjadi pengacara baharu '''''Gegar Vaganza''''' bagi menggantikan Jihan Muse. Pada tahun 2023, Elly digandingkan bersama Amelia Henderson, Sean Lee dan Radin ERA bagi '''Gempak Most Wanted Awards''' 2022 dan kemudian digandingkan bersama Rina Nose untuk menjadi pengacara program '''Big Stage musim kelima'''. ===Penajaan dan Khidmat Masyarakat=== * Persatuan Bulan Sabit Merah Malaysia - Duta Kempen - 2002-2004 * Safi Balqis - Jurucakap dan Duta Produk - 2004 - 2007 <ref>https://www.klik.com.my/item/story/3337145/elly-duta-baru-safi</ref> * Lentik Dara by Ayden Rizqi - Duta Produk- 2017-2019 * Minyak Masak Kijang Gold - Duta Produk - 2021 - sekarang * Jakel - Duta Produk - 2024 - sekarang * Merchant Gold - 2025 - sekarang ==Kehidupan peribadi== Elly telah berkahwin sebanyak dua kali. Beliau pernah mendirikan rumah tangga dengan pengarah drama, [[Azmi Hatta]], pada 9 November 2014.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/6050557/elly-mazlein-sah-bergelar-isteri|title=Elly Mazlein sah bergelar isteri|publisher=[[Berita Harian]]|date=10 November 2014|accessdate=10 Mac 2015}}</ref> Namun, perkahwinan mereka hanya bertahan selama 11 bulan.<ref>{{cite news|url=https://www.rotikaya.com/karma-elly-mazlein-kerana-rampas-suami-orang/|title=Karma Elly Mazlein kerana rampas suami orang|publisher=Rotikaya|date=11 Oktober 2016|accessdate=8 Mac 2017}}</ref> Hasil perkahwinan mereka telah dikurniakan seorang anak perempuan, Puteri Sara Sefhia.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/01/537578/ini-lah-putri-sara-sefhia|title=Inilah Putri Sara Sephia|author=Syafil Syazwan Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=22 Januari 2020|accessdate=8 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.malaysiakini.com/hiburan/481327|title=Elly anggap perkahwinan kedua bagai perkahwinan pertama|author=Nadia Azam|publisher=[[Malaysiakini]]|date=26 Jun 2019|accessdate=8 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/6156703/berpisah-keputusan-betul|title=Berpisah keputusan betul|author=Muhamad Fairoz Azizan|publisher=[[Berita Harian]]|date=3 Februari 2017|accessdate=10 Mac 2017}}</ref> Elly dilaporkan berkata dalam satu temubual dengan [[Berita RTM]] bahawa beliau sudah serik dengan lelaki.<ref>{{cite news|url=https://berita.rtm.gov.my/index.php/hiburan/6871-elly-mazlein-serik-dengan-lelaki|title=Elly Mazlein serik dengan lelaki|publisher=[[Berita RTM]]|date=20 Julai 2016|accessdate=8 Mac 2017|archive-date=2021-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213505/https://berita.rtm.gov.my/index.php/hiburan/6871-elly-mazlein-serik-dengan-lelaki|url-status=dead}}</ref> Setelah 5 tahun menyendiri, Elly telah bertemu dengan pilihan hatinya, Mohamad Azlan Che Nuh, seorang pendidik mengajar subjek Geografi dan juga 10 tahun lebih muda daripada Elly. Pada 18 Januari 2020, mereka mengambil keputusan untuk mendirikan rumah tangga.<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2020/01/18/elly-mazlein-nikah|title=Elly Mazlein kini milik Cikgu Azlan, sah suami isteri dengam sekali lafaz|author=Farhan Ikram|publisher=[[mStar Online]]|date=18 Januari 2020|accessdate=8 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/66494/HIBURAN/Elly-Mazlein-kini-sah-isteri-Azlan|title=Elly Mazlein kini sah isteri Azlan|author=Aqmar Mustaza|publisher=[[Sinar Harian]]|date=18 Januari 2020|accessdate=8 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://gempak.com/berita-terkini/elly-mazlein-kahwin-cikgu-kelantan-17-januari-2020-30195|title=Elly Mazlein kahwin cikgu Kelantan 17 Januari 2020|author=Mya Amri|publisher=[[Astro Gempak]]|date=9 Disember 2019|accessdate=8 Mac 2020}}</ref> Beliau mengumumkan kehamilan keduanya pada April 2021.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/04/803887/elly-mazlein-hamil-anak-kedua|title=Elly Mazlein hamil anak kedua|author=Farihad Shalla Mahmud|publisher=[[Berita Harian]]|date=6 April 2021|accessdate=16 April 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.kosmo.com.my/2021/04/19/elly-mazlein-naik-geram/|title=Elly Mazlein naik geram|author=Haryati Karim|publisher=[[Kosmo!]]|date=19 April 2021|accessdate=25 Julai 2021}}</ref> Pada 23 Oktober 2021, Elly dan suaminya Mohamad Azlan dikurniakan cahaya mata lelaki, yang diberi nama Haider Mateen.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/10/879129/elly-mazlein-dapat-hero|title=Elly Mazlein dapat 'hero'|author=Farihad Shalla Mahmud|publisher=[[Berita Harian]]|date=23 Oktober 2021|accessdate=10 Disember 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2021/10/23/elly-mazlein-selamat-bersalin-anak-kedua-pilih-nama-haider-mateen---sekejap-sangat-syukur-allah-permudahkan|title=Elly Mazlein selamat bersalin anak kedua, pilih nama Haider Mateen - “Sekejap sangat... syukur Allah permudahkan”|author=Qarami Hashim|publisher=[[mStar Online]]|date=23 Oktober 2021|accessdate=10 Disember 2021}}</ref> == Diskografi == {{main|Diskografi Elly Mazlein}} === Album studio === # ''[[Sutera Kasih (album)|Sutera Kasih]]'' (1997) # ''[[Satu Persatu (album)|Satu Persatu]]'' (1999) # ''[[Elly (album)|Elly]]'' (2001) # ''[[Elly: Best of Ballads]]'' (2002) # ''[[Atas Nama Cinta (album)|Atas Nama Cinta]]'' (2003) == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2003 ! ''[[Janji Diana]]'' | Etty | Filem lakonan pertama |- | 2004 ! ''[[Tangkai Jering]]'' | Syakila | |- | 2005 ! ''[[GK3 The Movie]]'' | Detektif Mazlin | |- | 2013 ! ''[[Awan Dania The Movie]]'' | Tania | |- | 2015 ! ''[[Kapsul]]'' | Rahimah | |- | 2021 ! ''[[Hantu Ke Lima]]'' | Kam | |- | 2023 ! ''Gui'' | Rasyidah | |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2002–2005 ! ''[[Gerak Khas]]'' | Detektif Mazlein | [[TV2]] | Drama pertama |- | 2005–2006 ! ''[[Bukan Yang Pertama (Drama)| Bukan Yang Pertama]]'' | Yasmin | [[TV2]] | |- | 2005–2007 ! ''[[Sembilu Kasih]]'' | Mastura | [[TV3]] | |- | rowspan="3"| 2008 ! ''[[Bella]]'' | Bella/ Tengku Julia Sandra | rowspan="3"| [[TV3]] | |- ! ''[[Spa Q]]'' | Farah | |- ! ''[[Cinta Batu Belah (drama)|Cinta Batu Belah]]'' | Saffiya | |- | rowspan="7"| 2009 ! ''Amanah Karmila'' | Karmila | [[TV2]] | |- ! ''[[Senandung Si Dayang]]'' | Megasari | rowspan="8"| [[TV3]] | |- ! ''Sampai Syurga'' | Saniah | |- ! ''[[Keliwon]]'' (Musim 1) | Suri/ Pontianak | Episod: "Pontianak" |- ! rowspan="2" |''[[Keliwon]]'' (Musim 2) | Sarah/ Hantu Penanggal | Episod: "Tikar Mengkuang" |- | Mastura/ Hantu Kubur | Episod: "Hantu Kubur" |- ! ''[[Sumpah Bunian]]'' | Azeera | |- | rowspan="2"| 2010 ! ''[[Na O Mei]]'' | Na O Mei | |- ! ''[[Ulek Mayang (drama)|Ulek Mayang]]'' | Puteri Mayang Sari | |- | 2011 ! ''Mistik Alam Hitam'' | Ros | [[Astro Ria]] & [[Astro Prima]] | Episod: "Polong Belaan" |- | 2012 ! ''[[Amukan Pocong]]'' | Long Jamilah | [[TV3]] | |- | 2013 ! ''Firdausi Cinta'' | | [[TV1]] | |- | 2013–2015 ! ''[[Ema Emyliana]]'' | Rina | rowspan="2"| [[TV3]] | |- | rowspan="2"| 2014 ! ''[[Kristal Maya]]'' | Mona | |- ! ''[[Mencari Cinta (drama)|Mencari Cinta]]'' | Maira | [[TV1]] | |- | 2014–2015 ! ''[[Cinta Ibadah]]'' | Nurul | [[Astro Prima]] | |- | 2015 ! ''Doa Tiga Wanita'' | | [[TV1]] | |- | 2016 ! ''[[Amsyar (drama)|Amsyar]]'' | Karmila | [[TV9]] | |- | rowspan="5"| 2018 ! ''[[Teratai Kemboja]]'' | Hanani | rowspan="5"| [[TV3]] | |- ! ''[[Vila Ghazara]]'' | Maria | |- ! ''[[Jenaka Kampung Kalut]] (Musim 4) | Luna | Episod: "Mencari Rezeki" |- ! ''[[Mencari Qiblat]]'' | | |- ! ''[[Aku Cinta Dia (drama)|Aku Cinta Dia]]'' | Rima | |- | rowspan="6"| 2019 ! ''[[Patah Sayap Bertongkat Paruh]]'' | Hasnah | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Diari Ramadhan Rafique Reunion]]'' | Jiha | rowspan="4"| [[TV3]] | |- ! ''[[Ajari Playboy Itu]]'' | Haliza | |- ! ''[[Kau Yang Pertama]]'' | Kak Zaza | |- ! ''Dapur Kita'' | Elyana | |- ! ''[[Pengantin Lelaki Untuk Cik Gadis]]'' | Yasmin | [[Astro Ria]] | |- | 2019–2020 ! ''[[Kampung People]]'' | Mona/ Minah | rowspan="3"| [[TV3]] | |- | rowspan="3"| 2020 ! ''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah Tujuh Warna Pelangi]]'' | Maryam | |- ! ''[[Kampung People 2]]'' | Mona/ Minah/ Meringue | |- ! ''[[SMK (musim 2)]]'' | Cikgu Aini | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="2"| 2021 ! ''Keluarga Epik'' | Sheila | [[TV3]] | |- ! ''Ramadan Pertama Edi'' | Naemah | rowspan="2"| [[Astro Ria]] | |- | rowspan="4"| 2022 ! ''[[Lockdown 2]]'' | | |- ! ''SMK (musim 4)'' | Cikgu Aini | [[Astro Ceria]] | |- ! ''[[Kampung People 3]]'' | Mona/ Meringue/ Moni Segamat | [[TV3]] | |- ! ''Gila Viral'' | Dr Zarra | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="2"| 2023 ! ''[[One Million Dollar Voice]]'' | Kak Lina | [[Astro Ria]] | |- ! ''Sherry Supir'' | Sherry | [[TV Okey]] | |- | rowspan=2|2025 ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 1)|Jutawan Ekspres]]'' (Musim 1) | Yusni | rowspan=4|[[Astro Ceria]] | |- ! ''[[Hikayat Batu Belah Batu Bertangkup]]'' | Nenek Kebayan | |- | rowspan=2|2026 ! ''Misi Solat 5 Waktu'' | Fatihah Karim | |- ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 2)|Jutawan Ekspres]] (Musim 2) | Yusni | |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1999 ! ''Gerhana Di Mata Kabus Di Hati'' | | [[TV1]] | Telefilem pertama |- | 2007 ! ''Pelita Buluh'' | Engku Zarina | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" |2009 !''Sampai Syurga'' |Saniah (Nia Ardilla) | |- ! ''Pulangkan...'' | |[[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"| 2011 ! ''Hantu Gigi'' | Ain | [[Astro Prima]] | |- ! ''Zuriat Suamiku'' | Sarah | [[TV9]] | |- | rowspan="2"| 2012 ! ''Calon Suamiku'' | Dr. Aida | [[Astro Prima]] | |- ! ''Demi Suffian'' | Salmah | [[TV3]] | |- | 2014 ! ''Sepahtu Kepok Bonda'' | Elly | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="2"| 2016 ! ''[[Opah Bahulu Lola Cupcake]]'' | Intan | [[TV1]] | |- ! ''Jatuh Cinta Buta'' | Dirinya sendiri | [[Astro Ria]] | Penampilan khas |- | rowspan="4"| 2017 ! ''Ketupat Buat Nenek'' | Maria | [[TV9]] | |- ! ''Riuh Raya Kak Mah'' | Sofia | [[Astro Warna]] | |- ! ''Asam Pedas Pewitt'' | Nuri | rowspan="3"| [[TV3]] | |- ! ''Siapa Dia Sebenarnya'' | Prof. Julia | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Maaf Dari Khilaf'' | Rosnah | |- !''Dosa Yang Tak Diiktiraf'' |Rita | | |- | 2020 ! ''Ratahan Al-Marid'' | Nina | rowspan="2"| [[Astro Citra]] | |- | 2022 ! ''Puaka Janda'' | Mariam | |- | 2024 ! ''[[Terompak Sana Tertukar Sini]]'' | Julia | [[Astro Warna]] | |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2"| 2016 ! ''[[Gegar Vaganza (musim 3)]]'' | Peserta | rowspan="2"| [[Astro Ria]] | |- ! ''[[MeleTOP]]'' | rowspan="6"| Artis Jemputan | |- | rowspan="3"| 2017 ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2017]]'' | [[Astro Warna]] | Minggu ke-7 (Tema: Ayat Power), bersama kumpulan Puteh |- ! ''MeleTOP'' | [[Astro Ria]] | |- ! ''Ketuk-Ketuk Ramadan'' | [[TV1]] | Episod 3 |- | rowspan="8"| 2018 ! ''[[Bintang Bersama Bintang]]'' | rowspan="3"| [[TV3]] | |- ! ''[[Wanita Hari Ini]]'' | Kriteria Jodoh Pilihan |- ! ''[[Mentor Otai]]'' | Pengacara | bersama [[Haziq Hussni]] |- ! ''[[Drop The Beat]]'' | Peserta | rowspan="2"| [[NTV7]] | |- ! ''Game Time'' | rowspan="3"| Artis Jemputan | |- ! ''[[Borak Kopitiam]]'' | rowspan="3"| [[TV3]] | |- ! ''Melodi: KFC Membawang Dalam Kereta'' | |- ! ''[[Anugerah Skrin 2018]]'' | Pengacara | bersama [[Shuk Sahar]] |- | rowspan="9"| 2019 ! ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 1)]]'' | Peserta | [[Astro Ria]] | kumpulan Libra |- ! ''Wanita Hari Ini'' | Artis Jemputan | rowspan="9"| [[TV3]] | |- ! ''[[Mentor Milenia]]'' | Pengacara | bersama Shuk Sahar |- ! ''Senang Terhibur'' | Artis Jemputan | Episod 4 (bersama [[Ruhainies]] dan [[W.A.R.I.S]]) |- ! ''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-32]]'' | Pengacara | bersama [[AC Mizal|Dato' AC Mizal]] |- ! ''5 Rencah 5 Rasa'' | Artis Jemputan | Episod 2 |- ! ''[[Anugerah Skrin 2019]]'' | Pengacara | bersama Shuk Sahar |- ! ''[[The Sherry Show]]'' | Artis Jemputan | Episod 9 |- ! ''Bintang Bersama Bintang (Musim 2) | Pengacara | |- | rowspan="6"| 2020 ! ''Mahligai Cinta'' | Dirinya sendiri | Perkahwinan Elly Mazlein & Mohd Azlan Che Nuh |- ! ''MeleTOP'' | rowspan="2"| Artis Jemputan | [[Astro Ria]] | |- ! ''Wanita Hari Ini'' | [[TV3]] | |- ! ''Keringat Selebriti'' | rowspan="2"| Dirinya sendiri | [[Awesome TV]] | Episod 3 |- ! ''Masak Apa Tu?'' | rowspan="3"| [[TV3]] | Episod 8 |- ! ''[[Wanita Hari Ini]]'' | Artis Jemputan | |- | rowspan="2"| 2020–2021 ! ''[[Lagu Cinta Kita]] (Musim 2) | rowspan="3"| Pengacara | bersama [[Azwan Ali]] |- ! ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 2)]]'' | [[Astro Warna]] | bersama [[Nabil Ahmad]] |- | rowspan="6"| 2021 ! ''[[Borak Kelamin]]'' | [[Astro Ria]] | bersama [[Awal Ashaari]] |- ! ''[[Malaysia Hari Ini]]'' | Artis Jemputan | [[TV3]] | |- ! ''[[Senduk Kuali Kak Lina Pom Pom]]'' | rowspan="3"| Pengacara | [[TV1]] | |- ! ''Perang Prank'' | [[Astro Warna]] | |- ! ''Kampung Pom Pom Letops! | [[Naura HD]] | |- ! ''[[Gegar Vaganza (musim 8)]]'' | rowspan="2"| Pengacara Jemputan | rowspan="2"| [[Astro Ria]] | |- | 2021–kini ! ''[[MeleTOP]]'' | |- | 2021–2023 ! ''Sumbang Suara'' | Pengacara | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="10" | 2022 ! ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' | rowspan="3"| Pengacara Jemputan | |- ! ''[[Big Stage (musim 4)]]'' | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Mic ON! (Musim 2)]]'' | [[Awesome TV]] | |- ! ''Mana Satu'' | rowspan="7" | Pengacara | rowspan="3"| [[Astro Ria]] | |- ! ''Kelentang Kelentung Pom Pom'' | |- ! ''Gegar Vaganza Semangat Nak Raya'' | bersama Nabil Ahmad |- ! ''Muzikal Lawak Superstar'' (Musim 3) | [[Astro Warna]] | bersama [[Sharnaaz Ahmad]] |- ! ''[[Gegar Vaganza (musim 9)]]'' | [[Astro Ria]] | rowspan="2"| bersama Nabil Ahmad |- ! ''[[Ceria Popstar Xtra 2022]]'' | [[Astro Ceria]] |- !''[[Konsert10QMeleTOP]]'' | rowspan="2" |[[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2022–2023 ! ''[[All Together Now Malaysia (musim 2)]]'' | rowspan="2" | Juri Tetap | |- ! ''[[The Masked Singer Malaysia (musim 3)]]'' | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="8" | 2023 ! ''[[Gempak Most Wanted Awards]] 2022'' | rowspan="3"| Pengacara | rowspan="3"| [[Astro Ria]] | bersama [[Radin Amir Affendy|Radin Era]], [[Amelia Henderson]] & [[Sean Lee]] |- ! ''Yang Paling Padu'' | bersama Nabil Ahmad |- ! ''[[Big Stage (musim 5)]]'' | Mengacara bersama [[Rina Nose]] |- ! ''[[Sepahtu Reunion Live 2023]]'' | Zack/ Zakiah | [[Astro Warna]] | '''Artis Jemputan:''' Episod "Izinkan Aku Berubah" |- ! ''Dapur Vaganza'' | rowspan="2"| Pengacara | rowspan="2"| [[Astro Ria]] | |- ! ''[[All Stars Gegar Vaganza]]'' | bersama Nabil Ahmad & [[Jihan Muse]] sehingga minggu 3 |- ! ''[[The Masked Singer Malaysia (musim 4)]]'' | Juri Tetap | [[Astro Warna]] | |- !''[[Konsert FYP MeleTOP]]'' |Pengacara |[[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" | 2024 ! ''Yak Yak Yey!'' | Pelbagai |[[Astro Warna]] | |- ! ''No Filter'' (Musim 1) | rowspan="5"| Pengacara | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Kilauan Emas]]'' | [[Astro Prima]] | Musim Ke-6 <br> Musim Ke-7 |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Big Stage Alpha]]'' | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | bersama Rina Nose |- ! ''No Filter'' (Musim 2) | |- | 2026 ! ''Sembang Sahur'' | [[TV3]] | bersama Dayah Bakar, Fadzly Fuad dan Muaz Mohamed |} ===Sebagai peserta=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+''Gegar Vaganza (musim 3)'' ! Minggu ! Tema ! Lagu ! Keputusan ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|Ruj.|Rujukan}} |- ! Minggu 1 | '''Kembali Menyengat''' | style="text-align:left;"| "Usah Ditambah Bara Yang Tersimpan" nyanyian asal Elly Mazlein | style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|SELAMAT | rowspan="4"| <ref>{{cite web |url=https://www.bharian.com.my/taxonomy/term/8/2016/11/210011/kecil-hati-punca-elly-mazlein-tarik-diri-daripada-gv3 |title=Kecil hati punca Elly Mazlein tarik diri daripada GV3 |author=Farihad Shalla Mahmud |date=7 November 2016 |publisher=[[Berita Harian]] |access-date=13 Mac 2021 }}</ref><br><ref>{{cite web |url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2016/11/07/elly-mazlein-tersinggung-ramli-ms |title=Tersinggung Komen Ramli MS, Elly Mazlein Mahu Tarik Diri Sebelum Diumum Tersingkir |author=Kemalia Othman |date=7 November 2016 |publisher=[[MStar Online]] |access-date=13 Mac 2021 }}</ref><br><ref>{{cite web |url=https://gempak.com/berita-terkini/throwback-ini-tujuh-kontroversi-gegarvaganza-paling-hangat-6879 |title=Throwback: Ini Tujuh Kontroversi GegarVaganza Paling Hangat |author=Mya Amri |date=8 Oktober 2017 |publisher=[[Astro Gempak]] |access-date=13 Mac 2021 }}</ref> |- ! Minggu 2 | '''Memori Berkasih''' | style="text-align:left;"| "Berpisah Jua" nyanyian asal [[Ziana Zain]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|SELAMAT |- ! Minggu 3 | '''Ada Bran?''' | style="text-align:left;"| "Perawan Atau Janda" nyanyian asal [[Cita Citata]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|SELAMAT |- ! Minggu 4 | '''Duet Vaganza''' | style="text-align:left;"|"Jangan Menangis Sayang" nyanyian asal [[Safura Ya'cob|Safura]] & [[Oney]] (duet bersama [[Acong Sweetchild]]) | style="background-color: red; color: #ffffff;" width=15%|TARIK DIRI |} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+''Drop The Beat'' ! Minggu ! Pusingan ! Tema ! Lagu ! Keputusan |- ! rowspan="2"| Minggu 1 ! Pusingan 1 | '''KPOP''' | style="text-align:left;"| "I Will Show You" nyanyian asal [[Ailee]] | rowspan="2" style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%| PEMENANG |- ! Pusingan 2 | '''SPONTAN''' | style="text-align:left;"| "Pudar" nyanyian asal [[Rossa]] |- ! rowspan="2"| Minggu 8 ! Pusingan 1 | '''BOLLYWOOD''' | style="text-align:left;"| "Ladki Badi Anjani Hai" nyanyian asal [[Kumar Sanu]] & [[Alka Yagnik]] | rowspan="2" style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|TEMPAT KE-3 |- ! Pusingan 2 | '''HIP HOP''' | style="text-align:left;"| "Lose My Breathe" nyanyian asal [[Destiny's Child]] |} ==Pementasan== === Teater=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2010 ! ''Tun Mahathir The Musical'' | Siti Hasmah Mohd Ali | |- | 2011 ! ''Sri Mersing'' | Seri | |- | 2019 ! ''Muzikal Moyang Salleh'' | Seri Banun | |- |} ===Konsert/Showcase=== ==Radiografi== ===Radio=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Stesen |- | 9 Oktober 2022 – 8 November 2025 | ''[[Carta Era]] 40'' | [[Era (stesen radio)|Era]] |- |} ==Anugerah dan pencalonan== ===[[Persatuan Industri Rakaman Malaysia|Persatuan Industri Rakaman Malaysia (RIM)]]=== {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="5" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;"| Persatuan Industri Rakaman Malaysia (RIM) |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;"| Tahun ! style="background: #CCCCCC;"| Produk ! style="background: #CCCCCC;"| Sijil ! style="background: #CCCCCC;"| Nota |- | 2000 | ''Satu Persatu'' | 1 x Platinum | Jualan fizikal - 50,000 unit |- | 2002 | ''Elly'' | 2 x Platinum | Jualan fizikal - 60,000 unit |- | 2003 | ''Best of Ballads'' | 1 x Emas | Jualan fizikal - 25,000 unit |- |} {|class=wikitable ! Width=24%| Anugerah ! Width=4%| Tahun ! Width=20%| Kategori ! Width=40%| Penerima/Karya tercalon ! Keputusan ! {{Tooltip|Ruj.|Rujukan}} |- ! rowspan="6" scope="row"| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] | style="text-align:center;"| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-36|2024]] | rowspan="2"| Pengacara TV Popular | rowspan="5"| Elly Mazlein | {{nom}} | {{n/a}} |- | style="text-align:center;"| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-35|2023]] | {{won}} | {{n/a}} |- | style="text-align:center;" rowspan="4"| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-33|2020]] | Pelakon TV Wanita Popular | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan="4"| <ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/11/754399/elly-kecundang-bermaruah|title=Elly kecundang bermaruah|author=Zaidi Mohamad|date=15 November 2020|work=[[Berita Harian]]|access-date=18 November 2020}}</ref> |- | Artis Versatil Popular | {{nom}} |- | Pengacara TV Popular | {{nom}} |- | Gandingan Serasi Drama Popular | Elly Mazlein & [[Rashidi Ishak]] menerusi ''Kampung People'' | {{nom}} |- ! scope="row"| [[ERA Digital Muzik Awards]] | style="text-align:center;"| [[ERA Digital Muzik Awards 2020|2020]] | Lagu Viral ONZ | "Empat Dara 2020" <small>(duet bersama [[Faizal Tahir]] dan [[Zizi Kirana]])</small> | {{nom}} | {{n/a}} |- ! rowspan="2" scope="row" | [[Anugerah MeleTOP Era]] | style="text-align:center;"| [[Anugerah MeleTOP Era 2020|2020]] | Artis Versatil MeleTOP SYOK | Elly Mazlein | {{nom}} | {{n/a}} |- | style="text-align: center;" |2025 |Artis Versatil MeleTOP |Elly Mazlein |Menunggu | |- ! scope="row"| [[Anugerah Seri Angkasa]] | style="text-align:center;"| 2016 | Pelakon Radio Wanita Terbaik | Elly Mazlein menerusi drama radio ''Detik Itu'' siaran [[Radio Klasik]] | {{won}} | {{n/a}} |- ! scope="row"| [[Drama Festival Kuala Lumpur]] | style="text-align:center;"| [[Anugerah Drama Festival Kuala Lumpur 2015|2015]] | Barisan Pelakon Drama Pilihan | [[Shahz Jaszle]], [[Amyra Rosli]], Elly Mazlein, [[Ryzal Jaafar]], [[Erry Putra]], [[Syatilla Melvin]] dan [[Amar Baharin]] menerusi drama ''Kristal Maya'' | {{nom}} | {{n/a}} |- ! scope="row"| [[Anugerah Media Hiburan]] | style="text-align:center;"| [[Anugerah Media Hiburan|2002]] | Bakat Baru Pelakon | Elly Mazlein | {{nom}} | {{n/a}} |- ! scope="row"| [[Anugerah Juara Lagu]] | style="text-align:center;"| [[Separuh Akhir Muzik Muzik 15|2000]] | Separuh Akhir Muzik Muzik (Balada) | "Usah Ditambah Bara Yang Tersimpan" | {{nom}} | {{n/a}} |} == Rujukan == {{reflist|25em}} == Pautan luar == {{Commons category}} {{Wikipedia books|Elly Mazlein}} * {{IMDb name|3614246}} * {{Twitter|elly_mazlein}} * {{Instagram|iamellymazlein}} {{Elly Mazlein}} {{Peserta Gegar Vaganza}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1980]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penyampai radio Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Peserta Gegar Vaganza]] 6nw0m563hw3ijwfs9ve1y961rbr4xlw 6925684 6925683 2026-08-12T04:32:31Z Udin Azmi 3 412354 /* Televisyen */ 6925684 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | native_name = {{font color|green|ايللي مذليين}} | birth_name = Sharifah Aida Mazlina binti Syed Hanafi | birth_date = {{birth date and age|1980|12|17}} | birth_place = [[Slim River]], {{flag|Perak}}, {{MYS}} | height = 165 cm | other_names = Kak Lina Pom Pom/Rokiah | education = [[Sijil Pelajaran Malaysia]] (SPM) | occupation = [[Penyanyi]], [[Pelakon]], [[Pengacara]], [[Pelawak]], [[Penyampai radio|Penyampai Radio]] | years_active = 1997–kini | employer = [[Astro Audio]] (2022-2025) | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[Azmi Hatta|Azmi Mohd Hatta]]|2014|2015|reason=divorced}} * {{marriage|Mohamad Azlan Che Nuh|2020}} }} | children = 1. Puteri Sara <br>Sefhia Azmi<br> (anak perempuan)<br> 2. Haider Mateen Mohamad Azlan<br> (anak lelaki) | parents = {{plainlist| * Syed Hanafi Syed Abdullah (bapa) * Sabariah Ahmad (ibu) }} | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| *[[Muzik pop|Pop]] *[[Balada]] }} | instrument = [[Vokal]] | Label = {{hlist|[[NAR Records]]|[[KRU Records]]|[[LIFE Records]]}} }} | module2 = {{Infobox comedian | embed = yes | medium = [[Televisyen]], [[filem]], dan [[internet]] | genre = [[pelawak|Pelawak berdiri]], [[cereka]], [[komedi sketsa]] | subject = [[Komedi]], [[lawak|lawak jenaka]] | influenced = | notable_work = }} | module3 = {{Infobox YouTube personality | embed = yes | channel_direct_url = channel/UCDyJZvfdOTJASOUG43wxTxw | channel_display_name = Dunia Elly Mazlein | genre = {{hlist|[[Vlog]]}} | subscribers = 221 ribu | views = 12.3 juta | silver_button = yes | silver_year = 2020 | stats_update = 10 Mac 2021 }} }} [[Sayyid|Sharifah]] '''Aida Mazlina binti''' [[Sayyid|Syed]] '''Hanafi''' atau lebih dikenali sebagai '''Elly Mazlein''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ايلي مذلين, lahir 17 Disember 1980) merupakan seorang penyanyi, pelakon, pengacara, pelawak dan penyampai radio wanita Malaysia.<ref>{{cite news|url=https://www.koolfm.com.my/sisi-selebriti-elly-mazlein/|title=Sisi Selebriti: Elly Mazlein|author=Azra Anuar|publisher=[[Kool FM]]|date=12 Disember 2018|accessdate=8 Mac 2019|archive-date=2021-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302014656/https://www.koolfm.com.my/sisi-selebriti-elly-mazlein/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.utusan.com.my/gaya/2020/09/elly-mazlein-terbang-tinggi/|title=Elly Mazlein 'terbang tinggi'|author=Arif Fadli Mohd Sori|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=29 September 2020|accessdate=8 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/6221576/semangat-baharu-elly-mazlein|title=Semangat baharu Elly Mazlein|author=Muhammad Fairod Azizan|publisher=[[Berita Harian]]|date=28 Mac 2017|accessdate=8 Mac 2018}}</ref> Beliau mengikat kontrak rakaman bersama [[NAR Records]] pada 1997 dan telah menerbitkan 4 album studio solo sepanjang 5 tahun kontrak berjalan. Ketika bergelar penyanyi beliau sering dibandingkan dengan penyanyi remaja seangkatan seperti [[Siti Nurhaliza]] dan [[Liza Hanim]]. Biarpun begitu pada tahun 2001 beliau mencipta rekod tersendiri apabila album ketiganya yang berjudul '''''Elly''''' berjaya menjadi antara 10 album Malaysia terlaris pada tahun tersebut dengan jualan melebihi 60,000 unit. Kejayaan itu mengulangi kejayaan album terdahulu yang berjudul '''''Satu Persatu''''' yang juga terjual mencecah 50,000 unit. Elly berjaya mempopularkan lagu-lagu seperti "Usah Ditambah Bara Yang Tersimpan", "Janji Kekasih" dan "Bungaku Bakawali" yang ketika itu menguasai carta radio tanah air. Kerjaya muziknya terhenti seketika pada 2005 kerana faktor pasaran dan kontrak rakaman.<ref>{{cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/21305/HIBURAN/Susah-nak-buat-orang-ketawa-Elly-Mazlein|title=Susah nak buat orang ketawa - Elly Mazlein|author=Zulqarnain Abu Hassan|publisher=[[Sinar Harian]]|date=2 April 2019|accessdate=8 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/1942576/elly-mazlein-s-beauty-secret|title=Elly Mazlein's beauty secret|trans-title=Rahsia kecantikan Elly Mazlein|author=Meera Murugesan|publisher=[[The Malay Mail|The Sunday Mail]]|date=5 September 2004|accessdate=8 Mac 2019|language=en}}</ref> Sebagai pelakon, beliau memulakan kerjaya lakonan setelah disunting oleh pelakon dan pengarah terkenal, Datuk [[Yusof Haslam]] untuk membintangi drama bersiri '''''Gerak Khas''''' dan sejak itu, beliau menempa nama sebagai antara pelakon TV wanita paling laris di Malaysia.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/11/750855/gelombang-populariti-elly-mazlein|title=Gelombang populariti Elly Mazlein|publisher=[[Berita Harian]]|date=6 November 2020|accessdate=8 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.sinarharian.com.my/article/17684/HIBURAN/Menyanyi-suam-suam-kuku-sekarang-Elly-Mazlein|title=Menyanyi suam-suam kuku sekarang: Elly Mazlein|publisher=[[Sinar Harian]]|date=12 Mac 2019|accessdate=10 Ogos 2019}}</ref> ==Kehidupan awal== Elly Mazlein dilahirkan pada 17 Disember 1980 di Kampung Behrang, [[Slim River]], [[Negeri Perak|Perak]] kepada pasangan Syed Hanafi Syed Abdullah dan Sabariah Ahmad. Beliau berkelulusan [[Sijil Pelajaran Malaysia]] (SPM).<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3012695/elly-debar-tunggu-spm|title=Elly debar tunggu SPM|publisher=[[Harian Metro]]|date=20 Mac 1998|accessdate=10 Mac 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3010695/keluarga-masih-temani-elly|title=Keluarga masih temani Elly|author=Raja Nurfatimah Mawar Raja Mohamed|publisher=[[Harian Metro]]|date=27 Ogos 1998|accessdate=10 Mac 2018}}</ref> ==Kerjaya== ===Muzik=== Pada usia 17 tahun,<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2352995/harapan-elly|title=Harapan Elly|publisher=[[Berita Harian]]|date=4 Oktober 1997|accessdate=13 Jun 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/678502/teenager-elly-pulls-off-a-fine-balancing-act|title=Teenager Elly pulls off a fine balancing act|trans-title=Elly mencuba sehabis baik|author=Francis Dass|publisher=[[New Straits Times]]|date=7 Oktober 1997|accessdate=13 Jun 2019|language=en}}</ref> Elly Mazlein menandatangani kontrak bersama [[NAR Records]] dan merakamkan album sulungnya, '''''Sutera Kasih''''' dengan lagu bertajuk sama dan "Biar Pilu Ada Penawarnya" dikeluarkan sebagai single.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2352650/elly-bukan-berlagak-baik|title=Elly bukan berlagak baik|publisher=[[Berita Harian]]|date=25 April 1998|accessdate=7 Mac 2020}}</ref> Album ini menjadi kegagalan komersial, namun tidak mematahkan semangat Elly untuk bergiat aktif dalam bidang muzik. Album keduanya, '''''Satu Persatu''''' dikeluarkan dua tahun kemudian.<ref>"Elly Mazlein pilih lagu sesuai". ''Utusan Malaysia''. 24 Jun 1998.</ref> "Usah Ditambah Bara Tersimpan" dan "Janji Kekasih" dikeluarkan sebagai single. Album ini menjadi kejayaan komersial apabila ia telah terjual sebanyak 50,000 unit.<ref>"Elly Mazlein mahu bina identiti sendiri". ''Utusan Malaysia''. 13 Februari 2000.</ref><ref>"Usah Ditambah Bara Yang Tersimpan kembali menaikkan nama Elly". ''Utusan Malaysia''. 1 Februari 2001.</ref> Elly kemudian mengumpul material baru untuk album ketiganya, '''''Elly''''' yang mana proses rakaman dijalankan pada bulan puasa 2000.<ref>"Elly Mazlein menunggu album baru". ''Utusan Malaysia''. 9 Mei 2000.</ref><ref>"Elly Mazlein mahu cipta sejarah". ''Utusan Malaysia''. 8 Oktober 2000.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/archives/18-10-2000/utusan_malaysia/entertainment/et5_full.htm|title=Elly Mazlein rakam album baru|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=18 Oktober 2000|accessdate=8 Mac 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/archive.asp?y=2001&dt=0316&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Elly Mazlein - Album terbaru tampilkan kelainan|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=16 Mac 2001|accessdate=8 Mac 2015|url-status=dead}}</ref> Dikeluarkan pada 26 Mac 2001, album ini mendapat sentuhan pelbagai komposer dan penerbit terkenal termasuk [[Azmeer]], Azman Abu Hassan dan [[Eddie Hamid]]. Antara lagu-lagu yang dimuatkan dalam album ini ialah "Bungaku Bakawali", "Cintaku Untuk Bahagia" dan "Gerimis".<ref>"Elly Mazlein sedia terima kritikan". ''Utusan Malaysia''. 25 Mac 2001.</ref><ref>"Seni menyatukan Ferhad & Elly Mazlein". ''Utusan Malaysia''. 15 April 2001.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/archive.asp?y=2001&dt=0521&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_04.htm|title=Elly Mazlein tampil suara tersendiri|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=21 Mei 2001|accessdate=8 Mac 2015|url-status=dead}}</ref><ref>"Elly Mazlein terkilan". ''Utusan Malaysia''. 17 Jun 2001.</ref> ''Elly'' mencipta rekod tersendiri apabila ia berjaya menjadi antara 10 album Malaysia terlaris dengan jualan mencecah 60,000 unit. Malah ''Satu Persatu'' dan ''Elly'' turut menerima pensijilan Platinum daripada [[Persatuan Industri Rakaman Malaysia]] (RIM). Album kompilasi pertamanya, ''Elly: The Best Ballads'' dikeluarkan pada 2002, menghimpunkan koleksi lagu-lagu terbaik dari tiga album terdahulunya. Ia telah menerima pensijilan Emas.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2326525/anugerah-bakar-semangat-elly-mazlein|title=Anugerah bakar semangat Elly Mazlein|author=Hanisah Selamat|publisher=[[Berita Harian]]|date=13 November 2003|accessdate=7 Mac 2004}}</ref> Pada 14 Julai 2002, Elly bersama kumpulan [[Exists]] menjayakan persembahan amal Konsert Amal Afganistan - Exists 2002 yang berlangsung di [[Kuching]], [[Sarawak]].<ref name="Tidak kejar">"Elly tidak kejar banyak tawaran". ''Utusan Malaysia''. 17 Jun 2002.</ref> Pada April 2003, Elly menjayakan persembahan di Karnival Sure Heboh (kini [[Karnival Jom Heboh]]) sempena ulang tahun [[TV3]] ke-19 yang berlangsung di Dataran Sejarah, [[Ayer Keroh]], [[Melaka]]. Selain beliau, antara artis yang turut serta ialah [[Ezlynn]], [[Phyne Ballerz]], Apacian, Chakra Sonic, [[Antz]], [[Nora (penyanyi)|Nora]], Platinum, [[Siti Sarah Raisuddin|Sarah]], [[Handy Black]], [[Elyana]], [[Siti Nordiana]], [[Boboy]], Ali (XPDC), [[Abot]], [[Winnie Kok]] dan [[Mamat Exists|Mamat]].<ref>"Elly Mazlein - Jayakan Karnival TV3". ''Utusan Malaysia''. 18 April 2003.</ref> Elly seterusnya membuat persiapan untuk merakamkan album keempat, ''Atas Nama Cinta''.<ref name="Rezeki melimpah">"Elly Mazlein - Rezeki semakin melimpah". ''Utusan Malaysia''. 18 Ogos 2003.</ref><ref name="Soal hati">"Soal hati milik Elly Mazlein". ''Utusan Malaysia''. 21 September 2003.</ref> Untuk album ini, beliau melakukan proses pemilihan lagu secara teliti. Album ini dikeluarkan pada September 2003 dengan lagu "Merry Go Round" dan "Pendita Penipu" dikeluarkan sebagai single.<ref>"Elly Mazlein - Teliti pilih lagu". ''Utusan Malaysia''. 24 Februari 2003.</ref><ref name="Penuhi impian">"Elly Mazlein - penuhi impian ibu". ''Utusan Malaysia''. 20 Oktober 2003.</ref> Antara komposer dan penerbit yang mencurahkan tenaga dalam album ini ialah [[Aidit Alfian]], [[Azlan Abu Hassan]], [[LY & Baiduri (komposer)|LY]] dan [[Eddie Hamid]].<ref name="Minta jangan">"Elly Mazlein - Minta jangan difitnah". ''Utusan Malaysia''. 6 Julai 2003.</ref> Selepas mengecapi kejayaan dalam industri muzik dalam tempoh 7 tahun, kerjaya muzik Elly Mazlein terhenti seketika kerana faktor pasaran dan kontrak rakaman, sekaligus mengambil cuti panjang dari kerjaya nyanyian. Lima tahun kemudian, iaitu pada 2010, Elly kembali aktif dalam bidang muzik dengan melancarkan dua single baharu bertajuk "Please Forgive Me" dan "Kata Saja I Love You".<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2010/11/28/please-forgive-me-hadiah-elly-mazlein-buat-peminat|title=Please Forgive Me hadiah Elly Mazlein buat peminat|author=Siti Azira Abd Aziz|publisher=[[mStar Online]]|date=28 November 2010|accessdate=8 Mac 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2012/03/01/elly-mazlein-teruja-nak-kahwin-disember-ini|title=Elly Mazlein teruja nak kahwin Disember ini|author=Feride Hikmet Atak|publisher=[[mStar Online]]|date=1 Mac 2012|accessdate=8 Mac 2015}}</ref> Pada Mac 2013, beliau melancarkan single bertajuk "Sabarlah Hati" yang bergenre balada di bawah [[KRU Records|KRU Music]], lagu ini ialah hasil ciptaan [[Manusia Putih]]. Beliau dipetik oleh portal hiburan Sensasi Selebriti sebagai berkata: “Elly berasa teruja dapat bersama KRU Music dalam mempromosikan single terbaru dan sentiasa mengharapkan yang terbaik daripada KRU Music”.<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/video-lirik-lagu-sabarlah-hati-elly-mazlein/|title=Video lirik lagu Sabarlah Hari Elly Mazlein|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=13 Mac 2013|accessdate=8 Mac 2015}}</ref> Pada Oktober 2016, beliau menjadi salah seorang daripada peserta '''''Gegar Vaganza''''' musim ketiga selepas menerima tawaran daripada [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] untuk menyertai rancangan itu.<ref>{{cite news|url=https://gempak.com/berita-terkini/gv-3-nyanyi-lagu-kisah-hidup-sendiri-saya-hampir-menangis-elly-mazlein-618|title=GV3: Nyanyi lagu kisah hidup sendiri - "Saya hampir menangis"|author=Ahmad Shah|publisher=[[Astro Gempak]]|date=24 Oktober 2016|accessdate=9 Mac 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://mediahiburan.my/elly-mazlien-akui-gegar-vaganza-beri-impak-tersendiri-dalam-kerjaya/|title=Elly Mazlein akui Gegar Vaganza beri impak tersendiri dalam kerjaya|author=Rafiq Mazlan|publisher=[[Media Hiburan]]|date=13 Disember 2017|accessdate=9 Mac 2018}}</ref> Beliau mengumumkan menarik diri selepas konsert minggu keempat kerana dikatakan kecil hati dengan komen daripada juri tetap, [[Ramli M. S.|Ramli M.S.]].<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/taxonomy/term/8/2016/11/210011/kecil-hati-punca-elly-mazlein-tarik-diri-daripada-gv3|title=Kecil hati punca Elly Mazlein tarik diri daripada GV3|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=6 November 2016|accessdate=9 Mac 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2016/11/07/elly-mazlein-tersinggung-ramli-ms|title=Tersinggung komen Ramli MS, Elly Mazlein mahu tarik diri sebelum diumum tersingkir|author=Kemalia Othman|publisher=[[mStar Online]]|date=7 November 2016|accessdate=9 Mac 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.rotikaya.com/elly-mazlein-tidak-akan-kembali-ke-gegar-vaganza/|title=Elly Mazlein tidak akan kembali ke Gegar Vaganza|publisher=Rotikaya|date=8 November 2016|accessdate=9 Mac 2017}}</ref> Pada 26 April 2017, Elly melancarkan single terbaharu bertajuk "Jeritan Hati" yang berdasarkan daripada kisah hidup beliau. Majlis pelancaran single ini diadakan di Platinum Superstar Karaoke, Setapak Sentral, ia menjadi single pertamanya dalam tempoh empat tahun sejak "Sabarlah Hati".<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2017/04/27/elly-mazlein-jeritan-hati|title=Elly Mazlein kongsi kisah hidup dalam Jeritan Hati|author=Azlina Mazli|publisher=[[mStar Online]]|date=27 April 2017|accessdate=8 Mac 2018}}</ref> Beliau bersama-sama [[Faizal Tahir]] dan [[Zizi Kirana]] merakamkan semula lagu klasik "[[Empat Dara]]" karya asal Atan Penambang dan Ahmad Yusoh dengan tajuk "[[Empat Dara#Versi Elly Mazlein, Faizal Tahir & Zizi Kirana|Empat Dara 2020]]". Sejak pelancaran rasminya di YouTube pada November 2020, muzik video lagu ini menjadi sohor kini nombor dua di platform YouTube Malaysia dengan jumlah tontonannya juga sudah mencecah 4.5 juta dengan lebih 9,400 komen daripada pelayar yang rata-rata terhibur dan memberi sokongan sangat positif.<ref>{{cite news|url=https://gempak.com/berita-terkini/selepas-ha-masukkk-viralelly-mazlein-rakam-semula-lagu-empat-dara-dengan-faizal-tahir-zizi-kirana-43715|title=Selepas 'Ha masukkk' viral... Elly Mazlein rakam semula lagu Empat Dara dengan Faizal Tahir dan Zizi Kirana|author=Fiza Kamarudin|publisher=[[Astro Gempak]]|date=12 November 2020|accessdate=9 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/11/645202/tak-sangka-meletup|title=Tak sangka meletup!|author=Norhayati Nordin|publisher=[[Harian Metro]]|date=24 November 2020|accessdate=9 Mac 2021}}</ref> Lagu ini juga dipersembahkan secara langsung di [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-33]].<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/11/753771/lagu-empat-dara-2020-gamatkan-abpbh-33|title=Lagu Empat Dara 2020 gamatkan ABPBH33|publisher=[[Berita Harian]]|date=12 November 2020|accessdate=9 Mac 2021}}</ref> Pada 26 Februari 2021, Elly muncul dengan single terbaharu, "[[Dusta Cinta]]" hasil nukilan [[Aina Abdul]] dengan liriknya ditulis oleh Wan Zakaria. Beliau berkata mengenai lagu ini: "Saya yakin bakat dan kemampuan Aina (Abdul) cukup besar. Jadi, tidak salah saya menyokong dan memberi kepercayaan kepadanya. Karya yang dinyanyikannya sendiri pun hebat. Saya juga mengharapkan tuah sama menyebelahi saya. Saya lihat Aina sangat kreatif. Aina luar biasa dan sentuhannya berbisa,".<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/elly-mazlein-dusta-cinta/|title=Elly Mazlein hadiahkan Dusta Cinta kepada peminat|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=1 Mac 2021|accessdate=9 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://sinarplus.sinarharian.com.my/hiburan/dusta-cinta-elly-mazlein-beri-kepercayaan-pada-aina-abdul/|title=Dusta Cinta, Elly Mazlein beri kepercayaan pada Aina Abdul|author=Wawann Mohd|publisher=[[Sinar Harian]]|date=9 Mac 2021|accessdate=9 Mac 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://malaysia.news.yahoo.com/elly-mazlein-honoured-sing-aina-061400940.html|title=Elly Mazlein honoured to sing Aina Abdul's composition|trans-title=Elly Mazlein diberi kepercayaan menyanyikan lagu ciptaan Aina Abdul|author=Heidi Hsla|publisher=[[Yahoo! News]]|date=8 Mac 2021|accessdate=9 Mac 2021|language=en}}</ref> ===Lakonan=== Elly pertama kali mencuba bidang lakonan secara suka-suka pada 1999 menerusi telefilem khas '''''Gerhana Di Mata Kabus Di Hati''''' siaran [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/2435143/elly-pelbagaikan-bakat|title=Elly pelbagaikan bakat|publisher=[[Berita Minggu]]|date=28 Februari 1999|accessdate=14 Jun 2020}}</ref> Namun kerjaya lakonan Elly secara serius bermula pada 2002 apabila pelakon, pengarah dan penerbit [[Yusof Haslam]] mempelawa beliau membintangi siri drama kepolisan '''''Gerak Khas''''' dengan memegang watak sebagai Detektif Mazlein.<ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/archive.asp?y=2002&dt=0601&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm|title=Elly Mazlein - Menjiwai watak Detektif|author=Khadjah Ibrahim|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=1 Jun 2002|accessdate=9 Mac 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="Tidak kejar"/><ref>"Elly Mazlein - Sebati dengan Gerak Khas". ''Utusan Malaysia''. 24 Ogos 2002.</ref> Ia menjadi drama pertama lakonannya. Beliau bagaimanapun, meninggalkan siri itu tiga tahun kemudian. Beliau kemudian ditawarkan membintangi filem sulung lakonannya, '''''Janji Diana''''' arahan Yusof lakonan [[Rosyam Nor]] dan [[Erra Fazira]] yang mana beliau memegang watak sebagai Etty. Dikeluarkan pada 24 Julai 2003, filem ini menjadi kejayaan komersial apabila berjaya meraih kutipan sebanyak RM1.3 juta.<ref name="Soal hati"/> Dalam temuramah bersama ''[[Utusan Malaysia]]'' pada 6 Julai 2003, Elly berkata, beliau jujur untuk menjadi pelakon dengan hasrat mahu mencuba nasib dalam bidang lakonan dan mempertingkatkan keupayaan dalam kedua-kedua bidang yang diceburinya.<ref name="Minta jangan"/> Dalam temuramah itu, beliau berkata: "Pada masa itu saya tidak anggap ia sebagai sesuatu yang serius. Saya hanya mahu mencuba sesuatu yang baru [...] Lakonan kini menjadi bidang kedua saya selepas nyanyian".<ref name="Minta jangan"/> Selepas ''Janji Diana'', beliau kemudian ditawarkan pula untuk memegang peranan utama dalam filem '''''Tangkai Jering''''' arahan [[Abdul Razak Mohaideen]] dengan memegang watak sebagai Shakila.<ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/content.asp?y=2004&dt=1220&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Elly, Yassin, Serina - Bergabung dalam Tangkai Jering|author=Abd Aziz Itar|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=20 Disember 2004|accessdate=12 Mac 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20170321082420/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2004&dt=1220&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|archive-date=2017-03-21|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.bharian.com.my/m/BHarian/Friday/Hiburan/20030912070037/Article/|title=Elly Mazlein bintang baru Metrowealth|author=Intan Rohaizat Zakariya|publisher=[[Berita Harian]]|date=12 September 2003|accessdate=12 Mac 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Hadiah hari lahir">"Elly Mazlein - Tangkai Jering hadiah hari lahir". ''Utusan Malaysia''. 20 Disember 2004.</ref> Elly digandingkan bersama [[Yassin Yahya]], bekas ahli kumpulan [[Senario]]. Biarpun memegang peranan utama, babak yang melibatkan dirinya dirakam hanya 10 hari. Dalam waktu yang singkat itu beliau perlu memberikan komitmen di lokasi.<ref name="Rezeki melimpah"/><ref name="Soal hati"/><ref name="Penuhi impian"/> Filem ini ditayangkan pada 20 Disember 2004. Elly kembali menjayakan wataknya sebagai Detektif Mazlein dalam '''''GK3 The Movie''''' yang ditayangkan pada 9 Februari 2005.<ref name="Hadiah hari lahir"/><ref>"Elly Mazlein kerja keras waktu muda". ''Utusan Malaysia''. 19 Disember 2004.</ref> Dari 22 Oktober 2007 hingga 31 Januari 2008, Elly menjadi salah seorang daripada enam pelakon utama '''''Spa Q''''' musim pertama bersama-sama [[Norish Karman]], [[Farahdhiya]], [[Betty Banafe]], [[Nisha Dirr]] dan [[Intan Azura]] yang mana beliau memegang watak sebagai Farah, salah seorang kakitangan Spa Q. Beliau kemudian muncul dalam drama '''''Bella''''' di [[Slot Akasia]] '''TV3''' dengan melakonkan dua watak, iaitu watak tajuk dan Tengku Julia Sandra, seterusnya muncul dalam telefilem pertama lakonannya, '''''Pelita Buluh'''''. Pada tahun 2010, beliau memegang watak tajuk dalam drama '''''Na O Mei''''' arahan Fairuz Loy dengan skrip oleh [[Rozie Rashid]] yang diilhamkan dari satu kisah benar mengenai gadis Siam yang berkahwin dengan lelaki Melayu dan mempunyai anak yang dinamakan Na O Mei. Dalam drama ini, Elly digandingkan bersama [[Adi Putra]] dan [[Iqram Dinzly]]. Elly dan Iqram kemudia kembali bekerjasama dengan membintangi drama seram '''''Amukan Pocong''''' bersama-sama [[Azhan Rani]] dan [[Ezany Nizariff]]. Beliau memegang watak Long Jamilah, drama ini bersiaran di [[slot Seram]] dari 15 Mac hingga 7 Jun 2012. Setahun kemudian, Elly berlakon di samping [[Scha Al-Yahya]] dalam filem '''''Awan Dania The Movie''''', adaptasi dari siri drama '''Astro Ria''' [[Awan Dania|bertajuk sama]].<ref name="Scha, Elly">{{cite news|title=Scha stereotaip, Elly kunci mulut|publisher=[[Kosmo!]]|date=14 Mac 2013|author=|url=http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0314&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|accessdate=18 Januari 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20181021232114/http://ww1.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0314&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|archive-date=2018-10-21|url-status=dead}}</ref> Ia menjadi filem pertama lakonannya dalam tempoh 8 tahun sejak GK3 The Movie. Beliau berkata mengenai wataknya dalam filem ini: "Saya seronok menjayakan watak Tania dan berharap peminat suka dengan kelainan yang cuba ditonjolkan melalui watak saya kali ini,".<ref name="Scha, Elly"/> Pada tahun 2014, Elly melakonkan watak sebagai Mona dalam drama '''''Kristal Maya''''' arahan suaminya ketika itu, [[Azmi Hatta]], yang dibintangi oleh [[Amyra Rosli]] dan [[Shahz Jaszle]], seterusnya memegang watak Jenny dalam drama ''Cinta Ibadah'' yang mengandungi 175 episod. Empat tahun kemudian, beliau menjadi salah seorang pelakon utama drama '''''Vila Ghazara''''' arahan [[Feroz Kader]] yang antara lain turut dibintangi oleh [[Shukri Yahaya]], [[Hafeez Mikail]], [[Amirul Faqeem]], [[Mustapha Kamal]] dan [[Haleeda]]. Beliau memegang watak sebagai Maria, isteri kedua Dr. Ghaz lakonan Mustapha Kamal.<ref>Salma Syahbuddin (17 September 2018). [https://www.xtra.com.my/ms/category/featured/posts/drama-terbaharu-vila-ghazara-penuh-konflik Drama Terbaharu Vila Ghazara Penuh Konflik] XTRA. Dicapai pada 17 September 2018.</ref> Selain itu, beliau turut berlakon dalam '''''Teratai Kemboja''''' sebagai Hanani dan '''''Aku Cinta Dia''''' sebagai Rima. 2019 menjadi tahun paling sibuk dalam kerjaya lakonan Elly yang mana beliau berlakon dalam 7 drama televisyen dan 2 telefilem. Antara drama lakonannya sepanjang tahun itu ialah '''''Patah Sayap Bertongkat Paruh''''' di [[slot MegaDrama]] Astro Ria lakonan [[Aaron Aziz]] dan [[Fasha Sandha]], beliau memegang watak sebagai Hanani dan '''''Kau Yang Pertama''''' di slot Akasia TV3 lakonan [[Fikry Ibrahim]] dan [[Farah Nabilah]] dengan memegang watak sebagai Kak Zaza. Kejayaan terbesarnya dalam kerjaya lakonannya hadir menerusi watak sebagai Mona/Minah dalam drama komedi '''''Kampung People''''' yang menggandingkan beliau bersama [[Rashidi Ishak]] dan pelakon baru, [[Riena Diana]] dan [[Hun Haqeem]]. Diterbitkan oleh [[KL Motion Pictures]], drama yang bersiaran di [[slot Lestary]] TV3 dari 11 Disember 2019 hingga 8 Januari 2020 menjadi kejayaan komersial sekaligus menerima ulasan positif daripada pengkritik televisyen dan [[warganet]].<ref>[https://himpunanceritalawak.com/2019/12/elly-mazlein-seronok-kampung-people-trending-rupanya-artis-juga.html Elly Mazlein seronok Kampung People ‘trending’, rupanya artis juga layan!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191231033837/https://himpunanceritalawak.com/2019/12/elly-mazlein-seronok-kampung-people-trending-rupanya-artis-juga.html |date=2019-12-31 }} Himpunan Cerita Lawak (27 Disember 2019). Dicapai pada 31 Disember 2019.</ref><ref>Syafil Syazwan Jefri (7 Januari 2020). [https://www.hmetro.com.my/rap/2020/01/532933/elly-tak-sangka-ramai-suka-kampung-people Elly tak sangka ramai suka Kampung People] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 8 Januari 2020.</ref> Beliau juga muncul dalam dua telefilem pada tahun itu, '''''Siapa Dia Sebenarnya''''' dan '''''Maaf Dari Khilaf'''''. Elly seterusnya berlakon di samping [[Aeril Zafrel]] dan [[Nabila Razali]] dalam drama adaptasi novel, '''''Seindah Tujuh Warna Pelangi''''' dengan melakonkan watak Maryam. Beliau kemudian kembali menjayakan watak Mona dalam '''''Kampung People 2''''', diikuti oleh watak sebagai Sheila dalam '''''Keluarga Epik'''''. ===Pengacaraan=== Melengkapkan portfolio kerjayanya, Elly Mazlein menggalas peranan sebagai salah seorang daripada 12 penyampai anugerah di '''Anugerah Skrin 2018''' dan '''Anugerah Skrin 2019''' yang mana beliau digandingkan bersama Shuk Sahar. Beliau kemudian mengacarakan '''Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-32''' bersama AC Mizal yang berlangsung pada 22 Disember 2019.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2019/09/609373/abpbh-32-ac-elly-berdebar-kali-pertama-jadi-hos|title=ABPBH 32: AC, Elly berdebar kali pertama jadi hos|publisher=[[Berita Harian]]|date=21 September 2019|accessdate=12 Mac 2020}}</ref> Beliau juga berkhidmat sebagai pengacara tetap rancangan TV realiti '''''Lagu Cinta Kita''''' dengan Azwan Ali dan Michael Ang sebagai pengacara bersama.<ref name="Lagu Cinta Kita">{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/10/634613/lagu-cinta-kita-program-realiti-berbeza|title=Lagu Cinta Kita, program realiti berbeza|author=Georgie Joseph|publisher=[[Harian Metro]]|date=25 Oktober 2020|accessdate=12 Mac 2020}}</ref> Ia diadaptasi dari rancangan ''Love At First Sight'' terbitan [[CJ ENM]].<ref name="Lagu Cinta Kita"/> Bermula 1 Mac 2021, beliau menjadi pengacara rancangan '''''Borak Kelamin''''' bersama Awal Ashaari di '''Astro Ria'''. Rancangan ini membincangkan topik mengenai alam perkahwinan berkaitan isu rumah tangga yang sering dianggap pantang larang atau sensitif untuk dibincangkan secara terbuka.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2021/03/681066/kupas-cerita-dalam-kain|title=Kupas 'cerita dalam kain'|author=Sudirman Mohd Tahir|publisher=[[Harian Metro]]|date=6 Mac 2021|accessdate=12 Mac 2021}}</ref> Elly kemudian mengacarakan rancangan masakan berkonsepkan santai, '''''Kampung Pom Pom Letops!''''' yang memulakan tayangan perdana di [[Naura HD]] mulai 21 Ogos 2021.<ref>{{cite news|url=https://gempak.com/intrend/ikan-keli-masak-lemak-cekur-bojah-ayam-dan-banyak-lagi-menu-kampung-bersama-kak-lina-dan-arjuna-mala-52956|title=Ikan Keli Masak Lemak Cekur, Bojah Ayam dan banyak lagi menu kampung bersama Kak Lina dan Arjuna Malaya|author=Afiza Kamarulzaman|publisher=[[Astro Gempak]]|date=18 Ogos 2021|accessdate=29 Ogos 2021}}</ref> Sejak 2021, beliau menjadi pengacara tetap '''''MeleTOP''''', bagi menggantikan [[Neelofa]] yang meninggalkan rancangan itu pada Disember 2019.<ref>{{cite news|url=https://himpunanceritalawak.com/2021/05/05/penampilan-nabil-elly-mazlein-di-meletop-dipuji-ramai-bersemangat-kembali-menonton/?dc_data=5200060_vivo-browser-malaysia-malay&utm_source=taboola&utm_medium=referral&ui=1f2e2d4036e1d088d130ba7f4ec52344|title=Penampilan Nabil & Elly Mazlein di Meletop dipuji ramai, “Bersemangat kembali menonton…”|author=Siti Zulk|publisher= Himpunan Cerita Lawak|date=5 Mei 2021|accessdate=18 Mei 2022}}</ref> Pada tahun 2022, Elly menjadi pengacara baharu '''''Gegar Vaganza''''' bagi menggantikan Jihan Muse. Pada tahun 2023, Elly digandingkan bersama Amelia Henderson, Sean Lee dan Radin ERA bagi '''Gempak Most Wanted Awards''' 2022 dan kemudian digandingkan bersama Rina Nose untuk menjadi pengacara program '''Big Stage musim kelima'''. ===Penajaan dan Khidmat Masyarakat=== * Persatuan Bulan Sabit Merah Malaysia - Duta Kempen - 2002-2004 * Safi Balqis - Jurucakap dan Duta Produk - 2004 - 2007 <ref>https://www.klik.com.my/item/story/3337145/elly-duta-baru-safi</ref> * Lentik Dara by Ayden Rizqi - Duta Produk- 2017-2019 * Minyak Masak Kijang Gold - Duta Produk - 2021 - sekarang * Jakel - Duta Produk - 2024 - sekarang * Merchant Gold - 2025 - sekarang ==Kehidupan peribadi== Elly telah berkahwin sebanyak dua kali. Beliau pernah mendirikan rumah tangga dengan pengarah drama, [[Azmi Hatta]], pada 9 November 2014.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/6050557/elly-mazlein-sah-bergelar-isteri|title=Elly Mazlein sah bergelar isteri|publisher=[[Berita Harian]]|date=10 November 2014|accessdate=10 Mac 2015}}</ref> Namun, perkahwinan mereka hanya bertahan selama 11 bulan.<ref>{{cite news|url=https://www.rotikaya.com/karma-elly-mazlein-kerana-rampas-suami-orang/|title=Karma Elly Mazlein kerana rampas suami orang|publisher=Rotikaya|date=11 Oktober 2016|accessdate=8 Mac 2017}}</ref> Hasil perkahwinan mereka telah dikurniakan seorang anak perempuan, Puteri Sara Sefhia.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/01/537578/ini-lah-putri-sara-sefhia|title=Inilah Putri Sara Sephia|author=Syafil Syazwan Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=22 Januari 2020|accessdate=8 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.malaysiakini.com/hiburan/481327|title=Elly anggap perkahwinan kedua bagai perkahwinan pertama|author=Nadia Azam|publisher=[[Malaysiakini]]|date=26 Jun 2019|accessdate=8 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/6156703/berpisah-keputusan-betul|title=Berpisah keputusan betul|author=Muhamad Fairoz Azizan|publisher=[[Berita Harian]]|date=3 Februari 2017|accessdate=10 Mac 2017}}</ref> Elly dilaporkan berkata dalam satu temubual dengan [[Berita RTM]] bahawa beliau sudah serik dengan lelaki.<ref>{{cite news|url=https://berita.rtm.gov.my/index.php/hiburan/6871-elly-mazlein-serik-dengan-lelaki|title=Elly Mazlein serik dengan lelaki|publisher=[[Berita RTM]]|date=20 Julai 2016|accessdate=8 Mac 2017|archive-date=2021-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213505/https://berita.rtm.gov.my/index.php/hiburan/6871-elly-mazlein-serik-dengan-lelaki|url-status=dead}}</ref> Setelah 5 tahun menyendiri, Elly telah bertemu dengan pilihan hatinya, Mohamad Azlan Che Nuh, seorang pendidik mengajar subjek Geografi dan juga 10 tahun lebih muda daripada Elly. Pada 18 Januari 2020, mereka mengambil keputusan untuk mendirikan rumah tangga.<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2020/01/18/elly-mazlein-nikah|title=Elly Mazlein kini milik Cikgu Azlan, sah suami isteri dengam sekali lafaz|author=Farhan Ikram|publisher=[[mStar Online]]|date=18 Januari 2020|accessdate=8 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.sinarharian.com.my/article/66494/HIBURAN/Elly-Mazlein-kini-sah-isteri-Azlan|title=Elly Mazlein kini sah isteri Azlan|author=Aqmar Mustaza|publisher=[[Sinar Harian]]|date=18 Januari 2020|accessdate=8 Mac 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://gempak.com/berita-terkini/elly-mazlein-kahwin-cikgu-kelantan-17-januari-2020-30195|title=Elly Mazlein kahwin cikgu Kelantan 17 Januari 2020|author=Mya Amri|publisher=[[Astro Gempak]]|date=9 Disember 2019|accessdate=8 Mac 2020}}</ref> Beliau mengumumkan kehamilan keduanya pada April 2021.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/04/803887/elly-mazlein-hamil-anak-kedua|title=Elly Mazlein hamil anak kedua|author=Farihad Shalla Mahmud|publisher=[[Berita Harian]]|date=6 April 2021|accessdate=16 April 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.kosmo.com.my/2021/04/19/elly-mazlein-naik-geram/|title=Elly Mazlein naik geram|author=Haryati Karim|publisher=[[Kosmo!]]|date=19 April 2021|accessdate=25 Julai 2021}}</ref> Pada 23 Oktober 2021, Elly dan suaminya Mohamad Azlan dikurniakan cahaya mata lelaki, yang diberi nama Haider Mateen.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/10/879129/elly-mazlein-dapat-hero|title=Elly Mazlein dapat 'hero'|author=Farihad Shalla Mahmud|publisher=[[Berita Harian]]|date=23 Oktober 2021|accessdate=10 Disember 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2021/10/23/elly-mazlein-selamat-bersalin-anak-kedua-pilih-nama-haider-mateen---sekejap-sangat-syukur-allah-permudahkan|title=Elly Mazlein selamat bersalin anak kedua, pilih nama Haider Mateen - “Sekejap sangat... syukur Allah permudahkan”|author=Qarami Hashim|publisher=[[mStar Online]]|date=23 Oktober 2021|accessdate=10 Disember 2021}}</ref> == Diskografi == {{main|Diskografi Elly Mazlein}} === Album studio === # ''[[Sutera Kasih (album)|Sutera Kasih]]'' (1997) # ''[[Satu Persatu (album)|Satu Persatu]]'' (1999) # ''[[Elly (album)|Elly]]'' (2001) # ''[[Elly: Best of Ballads]]'' (2002) # ''[[Atas Nama Cinta (album)|Atas Nama Cinta]]'' (2003) == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2003 ! ''[[Janji Diana]]'' | Etty | Filem lakonan pertama |- | 2004 ! ''[[Tangkai Jering]]'' | Syakila | |- | 2005 ! ''[[GK3 The Movie]]'' | Detektif Mazlin | |- | 2013 ! ''[[Awan Dania The Movie]]'' | Tania | |- | 2015 ! ''[[Kapsul]]'' | Rahimah | |- | 2021 ! ''[[Hantu Ke Lima]]'' | Kam | |- | 2023 ! ''Gui'' | Rasyidah | |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2002–2005 ! ''[[Gerak Khas]]'' | Detektif Mazlein | [[TV2]] | Drama pertama |- | 2005–2006 ! ''[[Bukan Yang Pertama (Drama)| Bukan Yang Pertama]]'' | Yasmin | [[TV2]] | |- | 2005–2007 ! ''[[Sembilu Kasih]]'' | Mastura | [[TV3]] | |- | rowspan="3"| 2008 ! ''[[Bella]]'' | Bella/ Tengku Julia Sandra | rowspan="3"| [[TV3]] | |- ! ''[[Spa Q]]'' | Farah | |- ! ''[[Cinta Batu Belah (drama)|Cinta Batu Belah]]'' | Saffiya | |- | rowspan="7"| 2009 ! ''Amanah Karmila'' | Karmila | [[TV2]] | |- ! ''[[Senandung Si Dayang]]'' | Megasari | rowspan="8"| [[TV3]] | |- ! ''Sampai Syurga'' | Saniah | |- ! ''[[Keliwon]]'' (Musim 1) | Suri/ Pontianak | Episod: "Pontianak" |- ! rowspan="2" |''[[Keliwon]]'' (Musim 2) | Sarah/ Hantu Penanggal | Episod: "Tikar Mengkuang" |- | Mastura/ Hantu Kubur | Episod: "Hantu Kubur" |- ! ''[[Sumpah Bunian]]'' | Azeera | |- | rowspan="2"| 2010 ! ''[[Na O Mei]]'' | Na O Mei | |- ! ''[[Ulek Mayang (drama)|Ulek Mayang]]'' | Puteri Mayang Sari | |- | 2011 ! ''Mistik Alam Hitam'' | Ros | [[Astro Ria]] & [[Astro Prima]] | Episod: "Polong Belaan" |- | 2012 ! ''[[Amukan Pocong]]'' | Long Jamilah | [[TV3]] | |- | 2013 ! ''Firdausi Cinta'' | | [[TV1]] | |- | 2013–2015 ! ''[[Ema Emyliana]]'' | Rina | rowspan="2"| [[TV3]] | |- | rowspan="2"| 2014 ! ''[[Kristal Maya]]'' | Mona | |- ! ''[[Mencari Cinta (drama)|Mencari Cinta]]'' | Maira | [[TV1]] | |- | 2014–2015 ! ''[[Cinta Ibadah]]'' | Nurul | [[Astro Prima]] | |- | 2015 ! ''Doa Tiga Wanita'' | | [[TV1]] | |- | 2016 ! ''[[Amsyar (drama)|Amsyar]]'' | Karmila | [[TV9]] | |- | rowspan="5"| 2018 ! ''[[Teratai Kemboja]]'' | Hanani | rowspan="5"| [[TV3]] | |- ! ''[[Vila Ghazara]]'' | Maria | |- ! ''[[Jenaka Kampung Kalut]] (Musim 4) | Luna | Episod: "Mencari Rezeki" |- ! ''[[Mencari Qiblat]]'' | | |- ! ''[[Aku Cinta Dia (drama)|Aku Cinta Dia]]'' | Rima | |- | rowspan="6"| 2019 ! ''[[Patah Sayap Bertongkat Paruh]]'' | Hasnah | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Diari Ramadhan Rafique Reunion]]'' | Jiha | rowspan="4"| [[TV3]] | |- ! ''[[Ajari Playboy Itu]]'' | Haliza | |- ! ''[[Kau Yang Pertama]]'' | Kak Zaza | |- ! ''Dapur Kita'' | Elyana | |- ! ''[[Pengantin Lelaki Untuk Cik Gadis]]'' | Yasmin | [[Astro Ria]] | |- | 2019–2020 ! ''[[Kampung People]]'' | Mona/ Minah | rowspan="3"| [[TV3]] | |- | rowspan="3"| 2020 ! ''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah Tujuh Warna Pelangi]]'' | Maryam | |- ! ''[[Kampung People 2]]'' | Mona/ Minah/ Meringue | |- ! ''[[SMK (musim 2)]]'' | Cikgu Aini | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="2"| 2021 ! ''Keluarga Epik'' | Sheila | [[TV3]] | |- ! ''Ramadan Pertama Edi'' | Naemah | rowspan="2"| [[Astro Ria]] | |- | rowspan="4"| 2022 ! ''[[Lockdown 2]]'' | | |- ! ''SMK (musim 4)'' | Cikgu Aini | [[Astro Ceria]] | |- ! ''[[Kampung People 3]]'' | Mona/ Meringue/ Moni Segamat | [[TV3]] | |- ! ''Gila Viral'' | Dr Zarra | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="2"| 2023 ! ''[[One Million Dollar Voice]]'' | Kak Lina | [[Astro Ria]] | |- ! ''Sherry Supir'' | Sherry | [[TV Okey]] | |- | rowspan=2|2025 ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 1)|Jutawan Ekspres]]'' (Musim 1) | Yusni | rowspan=4|[[Astro Ceria]] | |- ! ''[[Hikayat Batu Belah Batu Bertangkup]]'' | Nenek Kebayan | |- | rowspan=2|2026 ! ''Misi Solat 5 Waktu'' | Fatihah Karim | |- ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 2)|Jutawan Ekspres]] (Musim 2) | Yusni | |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1999 ! ''Gerhana Di Mata Kabus Di Hati'' | | [[TV1]] | Telefilem pertama |- | 2007 ! ''Pelita Buluh'' | Engku Zarina | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" |2009 !''Sampai Syurga'' |Saniah (Nia Ardilla) | |- ! ''Pulangkan...'' | |[[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"| 2011 ! ''Hantu Gigi'' | Ain | [[Astro Prima]] | |- ! ''Zuriat Suamiku'' | Sarah | [[TV9]] | |- | rowspan="2"| 2012 ! ''Calon Suamiku'' | Dr. Aida | [[Astro Prima]] | |- ! ''Demi Suffian'' | Salmah | [[TV3]] | |- | 2014 ! ''Sepahtu Kepok Bonda'' | Elly | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="2"| 2016 ! ''[[Opah Bahulu Lola Cupcake]]'' | Intan | [[TV1]] | |- ! ''Jatuh Cinta Buta'' | Dirinya sendiri | [[Astro Ria]] | Penampilan khas |- | rowspan="4"| 2017 ! ''Ketupat Buat Nenek'' | Maria | [[TV9]] | |- ! ''Riuh Raya Kak Mah'' | Sofia | [[Astro Warna]] | |- ! ''Asam Pedas Pewitt'' | Nuri | rowspan="3"| [[TV3]] | |- ! ''Siapa Dia Sebenarnya'' | Prof. Julia | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Maaf Dari Khilaf'' | Rosnah | |- !''Dosa Yang Tak Diiktiraf'' |Rita | | |- | 2020 ! ''Ratahan Al-Marid'' | Nina | rowspan="2"| [[Astro Citra]] | |- | 2022 ! ''Puaka Janda'' | Mariam | |- | 2024 ! ''[[Terompak Sana Tertukar Sini]]'' | Julia | [[Astro Warna]] | |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2"| 2016 ! ''[[Gegar Vaganza (musim 3)]]'' | Peserta | rowspan="2"| [[Astro Ria]] | |- ! ''[[MeleTOP]]'' | rowspan="6"| Artis Jemputan | |- | rowspan="3"| 2017 ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2017]]'' | [[Astro Warna]] | Minggu ke-7 (Tema: Ayat Power), bersama kumpulan Puteh |- ! ''MeleTOP'' | [[Astro Ria]] | |- ! ''Ketuk-Ketuk Ramadan'' | [[TV1]] | Episod 3 |- | rowspan="8"| 2018 ! ''[[Bintang Bersama Bintang]]'' | rowspan="3"| [[TV3]] | |- ! ''[[Wanita Hari Ini]]'' | Kriteria Jodoh Pilihan |- ! ''[[Mentor Otai]]'' | Pengacara | bersama [[Haziq Hussni]] |- ! ''[[Drop The Beat]]'' | Peserta | rowspan="2"| [[NTV7]] | |- ! ''Game Time'' | rowspan="3"| Artis Jemputan | |- ! ''[[Borak Kopitiam]]'' | rowspan="3"| [[TV3]] | |- ! ''Melodi: KFC Membawang Dalam Kereta'' | |- ! ''[[Anugerah Skrin 2018]]'' | Pengacara | bersama [[Shuk Sahar]] |- | rowspan="9"| 2019 ! ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 1)]]'' | Peserta | [[Astro Ria]] | kumpulan Libra |- ! ''Wanita Hari Ini'' | Artis Jemputan | rowspan="9"| [[TV3]] | |- ! ''[[Mentor Milenia]]'' | Pengacara | bersama Shuk Sahar |- ! ''Senang Terhibur'' | Artis Jemputan | Episod 4 (bersama [[Ruhainies]] dan [[W.A.R.I.S]]) |- ! ''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-32]]'' | Pengacara | bersama [[AC Mizal|Dato' AC Mizal]] |- ! ''5 Rencah 5 Rasa'' | Artis Jemputan | Episod 2 |- ! ''[[Anugerah Skrin 2019]]'' | Pengacara | bersama Shuk Sahar |- ! ''[[The Sherry Show]]'' | Artis Jemputan | Episod 9 |- ! ''Bintang Bersama Bintang (Musim 2) | Pengacara | |- | rowspan="6"| 2020 ! ''Mahligai Cinta'' | Dirinya sendiri | Perkahwinan Elly Mazlein & Mohd Azlan Che Nuh |- ! ''MeleTOP'' | rowspan="2"| Artis Jemputan | [[Astro Ria]] | |- ! ''Wanita Hari Ini'' | [[TV3]] | |- ! ''Keringat Selebriti'' | rowspan="2"| Dirinya sendiri | [[Awesome TV]] | Episod 3 |- ! ''Masak Apa Tu?'' | rowspan="3"| [[TV3]] | Episod 8 |- ! ''[[Wanita Hari Ini]]'' | Artis Jemputan | |- | rowspan="2"| 2020–2021 ! ''[[Lagu Cinta Kita]] (Musim 2) | rowspan="3"| Pengacara | bersama [[Azwan Ali]] |- ! ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 2)]]'' | [[Astro Warna]] | bersama [[Nabil Ahmad]] |- | rowspan="6"| 2021 ! ''[[Borak Kelamin]]'' | [[Astro Ria]] | bersama [[Awal Ashaari]] |- ! ''[[Malaysia Hari Ini]]'' | Artis Jemputan | [[TV3]] | |- ! ''[[Senduk Kuali Kak Lina Pom Pom]]'' | rowspan="3"| Pengacara | [[TV1]] | |- ! ''Perang Prank'' | [[Astro Warna]] | |- ! ''Kampung Pom Pom Letops! | [[Naura HD]] | |- ! ''[[Gegar Vaganza (musim 8)]]'' | rowspan="2"| Pengacara Jemputan | rowspan="2"| [[Astro Ria]] | |- | 2021–kini ! ''[[MeleTOP]]'' | |- | 2021–2023 ! ''Sumbang Suara'' | Pengacara | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="10" | 2022 ! ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' | rowspan="3"| Pengacara Jemputan | |- ! ''[[Big Stage (musim 4)]]'' | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Mic ON! (Musim 2)]]'' | [[Awesome TV]] | |- ! ''Mana Satu'' | rowspan="7" | Pengacara | rowspan="3"| [[Astro Ria]] | |- ! ''Kelentang Kelentung Pom Pom'' | |- ! ''Gegar Vaganza Semangat Nak Raya'' | bersama Nabil Ahmad |- ! ''Muzikal Lawak Superstar'' (Musim 3) | [[Astro Warna]] | bersama [[Sharnaaz Ahmad]] |- ! ''[[Gegar Vaganza (musim 9)]]'' | [[Astro Ria]] | rowspan="2"| bersama Nabil Ahmad |- ! ''[[Ceria Popstar Xtra 2022]]'' | [[Astro Ceria]] |- ! ''[[Konsert10QMeleTOP]]'' | rowspan="2" |[[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2022–2023 ! ''[[All Together Now Malaysia (musim 2)]]'' | rowspan="2" | Juri Tetap | |- ! ''[[The Masked Singer Malaysia (musim 3)]]'' | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="8" | 2023 ! ''[[Gempak Most Wanted Awards]] 2022'' | rowspan="3"| Pengacara | rowspan="3"| [[Astro Ria]] | bersama [[Radin Amir Affendy|Radin Era]], [[Amelia Henderson]] & [[Sean Lee]] |- ! ''Yang Paling Padu'' | bersama Nabil Ahmad |- ! ''[[Big Stage (musim 5)]]'' | Mengacara bersama [[Rina Nose]] |- ! ''[[Sepahtu Reunion Live 2023]]'' | Zack/ Zakiah | [[Astro Warna]] | '''Artis Jemputan:''' Episod "Izinkan Aku Berubah" |- ! ''Dapur Vaganza'' | rowspan="2"| Pengacara | rowspan="2"| [[Astro Ria]] | |- ! ''[[All Stars Gegar Vaganza]]'' | bersama Nabil Ahmad & [[Jihan Muse]] sehingga minggu 3 |- ! ''[[The Masked Singer Malaysia (musim 4)]]'' | Juri Tetap | [[Astro Warna]] | |- ! ''Konsert FYP MeleTOP'' | Pengacara | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" | 2024 ! ''Yak Yak Yey!'' | Pelbagai |[[Astro Warna]] | |- ! ''No Filter'' (Musim 1) | rowspan="5"| Pengacara | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Kilauan Emas]]'' | [[Astro Prima]] | Musim Ke-6 <br> Musim Ke-7 |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Big Stage Alpha]]'' | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | bersama Rina Nose |- ! ''No Filter'' (Musim 2) | |- | 2026 ! ''Sembang Sahur'' | [[TV3]] | bersama Dayah Bakar, Fadzly Fuad dan Muaz Mohamed |} ===Sebagai peserta=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+''Gegar Vaganza (musim 3)'' ! Minggu ! Tema ! Lagu ! Keputusan ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|Ruj.|Rujukan}} |- ! Minggu 1 | '''Kembali Menyengat''' | style="text-align:left;"| "Usah Ditambah Bara Yang Tersimpan" nyanyian asal Elly Mazlein | style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|SELAMAT | rowspan="4"| <ref>{{cite web |url=https://www.bharian.com.my/taxonomy/term/8/2016/11/210011/kecil-hati-punca-elly-mazlein-tarik-diri-daripada-gv3 |title=Kecil hati punca Elly Mazlein tarik diri daripada GV3 |author=Farihad Shalla Mahmud |date=7 November 2016 |publisher=[[Berita Harian]] |access-date=13 Mac 2021 }}</ref><br><ref>{{cite web |url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2016/11/07/elly-mazlein-tersinggung-ramli-ms |title=Tersinggung Komen Ramli MS, Elly Mazlein Mahu Tarik Diri Sebelum Diumum Tersingkir |author=Kemalia Othman |date=7 November 2016 |publisher=[[MStar Online]] |access-date=13 Mac 2021 }}</ref><br><ref>{{cite web |url=https://gempak.com/berita-terkini/throwback-ini-tujuh-kontroversi-gegarvaganza-paling-hangat-6879 |title=Throwback: Ini Tujuh Kontroversi GegarVaganza Paling Hangat |author=Mya Amri |date=8 Oktober 2017 |publisher=[[Astro Gempak]] |access-date=13 Mac 2021 }}</ref> |- ! Minggu 2 | '''Memori Berkasih''' | style="text-align:left;"| "Berpisah Jua" nyanyian asal [[Ziana Zain]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|SELAMAT |- ! Minggu 3 | '''Ada Bran?''' | style="text-align:left;"| "Perawan Atau Janda" nyanyian asal [[Cita Citata]] | style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|SELAMAT |- ! Minggu 4 | '''Duet Vaganza''' | style="text-align:left;"|"Jangan Menangis Sayang" nyanyian asal [[Safura Ya'cob|Safura]] & [[Oney]] (duet bersama [[Acong Sweetchild]]) | style="background-color: red; color: #ffffff;" width=15%|TARIK DIRI |} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+''Drop The Beat'' ! Minggu ! Pusingan ! Tema ! Lagu ! Keputusan |- ! rowspan="2"| Minggu 1 ! Pusingan 1 | '''KPOP''' | style="text-align:left;"| "I Will Show You" nyanyian asal [[Ailee]] | rowspan="2" style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%| PEMENANG |- ! Pusingan 2 | '''SPONTAN''' | style="text-align:left;"| "Pudar" nyanyian asal [[Rossa]] |- ! rowspan="2"| Minggu 8 ! Pusingan 1 | '''BOLLYWOOD''' | style="text-align:left;"| "Ladki Badi Anjani Hai" nyanyian asal [[Kumar Sanu]] & [[Alka Yagnik]] | rowspan="2" style="background-color: #339900; color: #ffffff;" width=15%|TEMPAT KE-3 |- ! Pusingan 2 | '''HIP HOP''' | style="text-align:left;"| "Lose My Breathe" nyanyian asal [[Destiny's Child]] |} ==Pementasan== === Teater=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2010 ! ''Tun Mahathir The Musical'' | Siti Hasmah Mohd Ali | |- | 2011 ! ''Sri Mersing'' | Seri | |- | 2019 ! ''Muzikal Moyang Salleh'' | Seri Banun | |- |} ===Konsert/Showcase=== ==Radiografi== ===Radio=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Stesen |- | 9 Oktober 2022 – 8 November 2025 | ''[[Carta Era]] 40'' | [[Era (stesen radio)|Era]] |- |} ==Anugerah dan pencalonan== ===[[Persatuan Industri Rakaman Malaysia|Persatuan Industri Rakaman Malaysia (RIM)]]=== {|class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="5" background: #f9f9f9; |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;"| Persatuan Industri Rakaman Malaysia (RIM) |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;"| Tahun ! style="background: #CCCCCC;"| Produk ! style="background: #CCCCCC;"| Sijil ! style="background: #CCCCCC;"| Nota |- | 2000 | ''Satu Persatu'' | 1 x Platinum | Jualan fizikal - 50,000 unit |- | 2002 | ''Elly'' | 2 x Platinum | Jualan fizikal - 60,000 unit |- | 2003 | ''Best of Ballads'' | 1 x Emas | Jualan fizikal - 25,000 unit |- |} {|class=wikitable ! Width=24%| Anugerah ! Width=4%| Tahun ! Width=20%| Kategori ! Width=40%| Penerima/Karya tercalon ! Keputusan ! {{Tooltip|Ruj.|Rujukan}} |- ! rowspan="6" scope="row"| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] | style="text-align:center;"| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-36|2024]] | rowspan="2"| Pengacara TV Popular | rowspan="5"| Elly Mazlein | {{nom}} | {{n/a}} |- | style="text-align:center;"| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-35|2023]] | {{won}} | {{n/a}} |- | style="text-align:center;" rowspan="4"| [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-33|2020]] | Pelakon TV Wanita Popular | {{nom}} | style="text-align:center;" rowspan="4"| <ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2020/11/754399/elly-kecundang-bermaruah|title=Elly kecundang bermaruah|author=Zaidi Mohamad|date=15 November 2020|work=[[Berita Harian]]|access-date=18 November 2020}}</ref> |- | Artis Versatil Popular | {{nom}} |- | Pengacara TV Popular | {{nom}} |- | Gandingan Serasi Drama Popular | Elly Mazlein & [[Rashidi Ishak]] menerusi ''Kampung People'' | {{nom}} |- ! scope="row"| [[ERA Digital Muzik Awards]] | style="text-align:center;"| [[ERA Digital Muzik Awards 2020|2020]] | Lagu Viral ONZ | "Empat Dara 2020" <small>(duet bersama [[Faizal Tahir]] dan [[Zizi Kirana]])</small> | {{nom}} | {{n/a}} |- ! rowspan="2" scope="row" | [[Anugerah MeleTOP Era]] | style="text-align:center;"| [[Anugerah MeleTOP Era 2020|2020]] | Artis Versatil MeleTOP SYOK | Elly Mazlein | {{nom}} | {{n/a}} |- | style="text-align: center;" |2025 |Artis Versatil MeleTOP |Elly Mazlein |Menunggu | |- ! scope="row"| [[Anugerah Seri Angkasa]] | style="text-align:center;"| 2016 | Pelakon Radio Wanita Terbaik | Elly Mazlein menerusi drama radio ''Detik Itu'' siaran [[Radio Klasik]] | {{won}} | {{n/a}} |- ! scope="row"| [[Drama Festival Kuala Lumpur]] | style="text-align:center;"| [[Anugerah Drama Festival Kuala Lumpur 2015|2015]] | Barisan Pelakon Drama Pilihan | [[Shahz Jaszle]], [[Amyra Rosli]], Elly Mazlein, [[Ryzal Jaafar]], [[Erry Putra]], [[Syatilla Melvin]] dan [[Amar Baharin]] menerusi drama ''Kristal Maya'' | {{nom}} | {{n/a}} |- ! scope="row"| [[Anugerah Media Hiburan]] | style="text-align:center;"| [[Anugerah Media Hiburan|2002]] | Bakat Baru Pelakon | Elly Mazlein | {{nom}} | {{n/a}} |- ! scope="row"| [[Anugerah Juara Lagu]] | style="text-align:center;"| [[Separuh Akhir Muzik Muzik 15|2000]] | Separuh Akhir Muzik Muzik (Balada) | "Usah Ditambah Bara Yang Tersimpan" | {{nom}} | {{n/a}} |} == Rujukan == {{reflist|25em}} == Pautan luar == {{Commons category}} {{Wikipedia books|Elly Mazlein}} * {{IMDb name|3614246}} * {{Twitter|elly_mazlein}} * {{Instagram|iamellymazlein}} {{Elly Mazlein}} {{Peserta Gegar Vaganza}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1980]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penyampai radio Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Peserta Gegar Vaganza]] 7ld3i98tpvucp0zjtiz79018bzm9io8 8 1590 6925447 36567 2026-08-11T15:12:12Z Hakimi97 122748 Menggunakan istilah "penyelia" berbanding "sysop", untuk tujuan penyetempatan. 6925447 wikitext text/x-wiki <strong>AMARAN: Laman ini dilindungi dan hanya pengguna dengan hak penyelia boleh menyuntingnya. Pastikan anda mematuhi [[Project:Polisi perlindungan|panduan melindung laman]].</strong> fdjp8xp7w5xl9pza4i8aer3pfn24q49 6925448 6925447 2026-08-11T15:12:59Z Hakimi97 122748 Membetulkan istilah "panduan melindung laman" kepada "dasar perlindungan laman" 6925448 wikitext text/x-wiki <strong>AMARAN: Laman ini dilindungi dan hanya pengguna dengan hak penyelia boleh menyuntingnya. Pastikan anda mematuhi [[Project:Polisi perlindungan|dasar perlindungan laman]].</strong> 24igotpk5vvyrvpcrnn59i8pa883w10 0 2081 6925354 6925323 2026-08-11T12:08:21Z Chibby9754 398607 /* */ 6925354 wikitext text/x-wiki {{Huraian pendek|Negara di Afrika Utara}}{{Infobox country | conventional_long_name = Negara Libya | native_name = {{lang|ar|دولة ليبيا}}<br />{{small|''Dawlat Lībiyā''}} | common_name = Libya | image_flag = Flag of Libya.svg | alt_flag = Bendera Libya berjalur merah, hitam dan hijau dengan bulan sabit serta bintang putih | national_motto = Kebebasan, keadilan, demokrasi | national_anthem = {{lang|ar|ليبيا، ليبيا، ليبيا}}<br />''[[Libya, Libya, Libya]]''<div class="center">[[Fail:Libya, Libya, Libya instrumental.ogg]]</div> | image_map = {{switcher|[[File:Libya (centered orthographic projection).svg|frameless]]|Tunjuk glob|[[File:Libya - Location Map (2013) - LBY - UNOCHA.svg|frameless]]|Tunjuk peta Libya}} | alt_map = Peta dunia dengan Libya diserlahkan di Afrika Utara | map_caption = Lokasi Libya di Afrika Utara | capital = [[Tripoli]] | coordinates = {{Coord|32|53|N|13|11|E|type:city_region:LY|display=inline,title}} | largest_city = capital | official_languages = [[Bahasa Arab]] | languages_type = Bahasa tempatan | languages = [[Bahasa Arab Libya]] | languages2_type = Bahasa asing | languages2 = [[Bahasa Itali]] dan [[bahasa Inggeris]] | ethnic_groups = {{Tree list}} * 92% [[orang Arab]] * 5% [[Amazigh| orang Amazigh]] * 3% lain-lain {{Tree list/end}} | ethnic_groups_ref = <ref>{{Cite book |last=Yakan |first=Mohamad |url=https://books.google.com/books?id=e_hADwAAQBAJ&pg=PT62 |title=Almanac of African Peoples and Nations |date=2017-11-30 |publisher=Routledge |isbn=978-1-351-28930-6 |pages=62 |language=en |access-date=6 April 2023 |archive-date=1 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501042016/https://books.google.com/books?id=e_hADwAAQBAJ&pg=PT62 |url-status=live }}</ref> | ethnic_groups_year = 1999 | religion = {{Tree list}} * 96.6% [[Islam di Libya|Islam]] ([[State religion|rasmi]]) * 2.7% [[Kristian di Libya|Kristian]] *<1% [[Buddhism di Libya|Buddha]] *<1% [[Hinduism di Libya|Hindu]] *<1% Folk religion *<1% lain-lain *<1% Unafiliated {{Tree list/end}} | demonym = [[Orang Libya|Libya]] | government_type = [[Negara kesatuan]] di bawah pentadbiran peralihan yang berpecah | leader_title1 = [[Majlis Presiden Libya|Pengerusi Majlis Presiden]] | leader_name1 = [[Mohamed al-Menfi]]<ref name="UNMenfi">{{Cite web |title=Readout of the Secretary-General's meeting with H.E. Mr. Mohamed Younis Menfi, President of the Presidential Council of the State of Libya |url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/readouts/2026-07-07/readout-of-the-secretary-generals-meeting-he-mr-mohamed-younis-menfi-president-of-the-presidential-council-of-the-state-of-libya |publisher=[[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |date=7 Julai 2026 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> | leader_title2 = [[Perdana Menteri Libya|Perdana Menteri (Tripoli)]] | leader_name2 = [[Abdul Hamid Dbeibeh]]<ref name="ReutersEast">{{Cite news |title=Libya's eastern government bans entry of nationals from four African countries |url=https://www.reuters.com/world/africa/libyas-eastern-government-bans-entry-nationals-four-african-countries-2026-06-23/ |work=[[Reuters]] |date=23 Jun 2026 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> | leader_title3 = Perdana Menteri kerajaan selari (Benghazi) | leader_name3 = [[Osama Hammad]]<ref name="ReutersEast" /> | sovereignty_type = [[Kemerdekaan]] | established_event1 = Resolusi kemerdekaan [[Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu|PBB]] | established_date1 = 21 November 1949 | established_event2 = Diisytiharkan | established_date2 = 24 Disember 1951 | area_km2 = 1759540 | area_footnote = <ref name="WBArea">{{Cite web |title=Surface area (sq. km) - Libya |url=https://data.worldbank.org/indicator/AG.SRF.TOTL.K2?locations=LY |publisher=[[Bank Dunia]] |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> | population_estimate = 7458555 | population_estimate_year = 2025 | population_link = https://data.worldbank.org/country/libya | population_density_km2 = 4.2 | pop_den_footnote = <ref name="WBData">{{Cite web |title=Libya {{!}} Data |url=https://data.worldbank.org/country/libya |publisher=[[Bank Dunia]] |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref><ref name="WBArea" /> | HDI = 0.721 | HDI_year = 2023 | HDI_change = decrease | HDI_rank = 115 | HDI_ref = <ref name="HDR2025">{{Cite report |title=Human Development Report 2025: Table 2, Human Development Index trends, 1990–2023 |url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/2025_HDR/HDR25_Statistical_Annex_HDI_Trends_Table.pdf |publisher=[[Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |year=2025 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> | currency = [[Dinar Libya]] | currency_code = LYD | time_zone = [[Waktu Eropah Timur]] | utc_offset = +2 | drives_on = kanan | calling_code = +218 | iso3166code = LY | cctld = [[.ly]] }} '''Libya''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ليبيا; {{lang-ar|ليبيا}}, ''Lībiyā''), secara rasmi '''Negara Libya''' ({{lang-ar|دولة ليبيا}}, ''Dawlat Lībiyā''),<ref name="UNTERM">{{Cite web |title=The State of Libya |url=https://unterm.un.org/unterm2/view/fd428e58-b85e-4d39-81a8-896368359dd5 |website=UNTERM |publisher=[[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> ialah sebuah negara di [[Afrika Utara]] yang menghadap [[Laut Mediterranean]]. Negara ini bersempadan dengan [[Mesir]] di timur, [[Sudan]] di tenggara, [[Chad]] dan [[Niger]] di selatan, serta [[Algeria]] dan [[Tunisia]] di barat. Ibu negara dan bandar terbesarnya ialah [[Tripoli]]. Dengan keluasan 1,759,540 km² dan anggaran penduduk 7,458,555 orang pada 2025, Libya mempunyai kepadatan penduduk yang rendah, iaitu kira-kira 4.2 orang bagi setiap kilometer persegi.<ref name="WBArea" /><ref name="WBData" /> Sebahagian besar penduduknya tertumpu di jalur pantai utara. Wilayah Libya lazimnya dibahagikan secara sejarah kepada [[Tripolitania]] di barat laut, [[Cyrenaica]] di timur dan [[Fezzan]] di selatan. Lebih 90 peratus wilayahnya terdiri daripada gurun atau kawasan separa gurun, manakala tanah yang paling sesuai untuk petempatan dan pertanian terletak terutamanya berhampiran pantai.<ref name="UNHabitat">{{Cite web |title=Urban Issues – Libya |url=https://unhabitat.org/urban-issues-libya |publisher=[[Program Petempatan Manusia Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Kedudukannya di antara [[Maghreb]], lembah Nil, Sahara dan Mediterranean menjadikan kawasan ini tempat pertemuan masyarakat [[Amazigh]], Afrika Sahara, Arab, Yunani, Rom, Uthmaniyah dan Eropah sepanjang sejarah. Libya merdeka sebagai [[Kerajaan Bersatu Libya]] pada 24 Disember 1951 di bawah [[Idris I dari Libya|Raja Idris I]]. Rampasan kuasa pada 1969 menamatkan pemerintahan beraja dan memulakan era [[Muammar Gaddafi]], yang berakhir selepas [[Perang saudara Libya|pemberontakan dan perang saudara 2011]]. Sejak itu, proses peralihan politik berulang kali terganggu oleh persaingan institusi, kumpulan bersenjata dan campur tangan luar. Sehingga Ogos 2026, [[Kerajaan Perpaduan Nasional (Libya)|Kerajaan Perpaduan Nasional]] pimpinan Abdul Hamid Dbeibeh berpusat di Tripoli, manakala kerajaan selari pimpinan Osama Hammad berpusat di timur; [[Misi Sokongan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Libya]] terus mengusahakan pilihan raya nasional dan penyatuan institusi.<ref name="ReutersEast" /><ref name="UNSMILRoadmap">{{Cite web |title=Political Roadmap |url=https://unsmil.unmissions.org/en/political-roadmap |publisher=[[Misi Sokongan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Libya]] |date=22 Julai 2026 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Ekonomi Libya didominasi oleh petroleum dan gas asli. Negara ini memiliki rizab petroleum terbukti terbesar di Afrika pada awal 2024, tetapi pengeluaran, hasil kerajaan dan pertumbuhan ekonomi sangat terdedah kepada penutupan kemudahan, pertikaian politik dan keadaan keselamatan.<ref name="EIA2024">{{Cite report |title=Country Analysis Brief: Libya |url=https://www.eia.gov/international/content/analysis/countries_long/Libya/ |publisher=U.S. Energy Information Administration |date=3 Disember 2024 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Libya mencatatkan [[Indeks Pembangunan Manusia]] 0.721 bagi 2023, yang meletakkannya pada kedudukan ke-115 dan dalam kategori pembangunan manusia tinggi.<ref name="HDR2025" /> Warisan budayanya merangkumi lima tapak [[Tapak Warisan Dunia|Warisan Dunia UNESCO]], daripada kota Yunani dan Rom hingga seni batu prasejarah dan seni bina oasis Sahara.<ref name="UNESCO2016" /><ref name="UNESCOGhadamesOut" /> == Etimologi == Nama ''Libya'' sampai ke bahasa moden melalui istilah [[bahasa Yunani kuno|Yunani kuno]] ''Libýē''. Istilah itu lazimnya dikaitkan dengan nama Mesir purba ''Libu'' atau ''Ribu'', yang digunakan bagi kelompok masyarakat di sebelah barat lembah Nil.<ref name="PennLibu">{{Cite journal |title=Egyptians and Libyans in the New Kingdom |url=https://www.penn.museum/sites/expedition/egyptians-and-libyans-in-the-new-kingdom/ |journal=Expedition Magazine |publisher=[[Muzium Penn]] |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Dalam penggunaan Yunani, ''Libya'' pada mulanya merujuk kepada kawasan di barat Mesir dan kemudiannya boleh merangkumi sebahagian besar Afrika Utara atau benua Afrika. Oleh itu, keluasan geografi yang dimaksudkan oleh nama tersebut berubah mengikut zaman. Itali menggunakan nama ''Libia'' bagi jajahannya yang disatukan pada 1934, dan nama itu diteruskan oleh negara merdeka selepas 1951.<ref name="LOCStudy">{{Cite book |editor-last=Metz |editor-first=Helen Chapin |title=Libya: A Country Study |edition=4 |chapter=Historical Setting |url=https://tile.loc.gov/storage-services/master/frd/frdcstdy/li/libyacountrystud00metz_0/libyacountrystud00metz_0.pdf |publisher=Federal Research Division, [[Perpustakaan Kongres]] |location=Washington, D.C. |year=1989 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> == Sejarah == {{Utama|Sejarah Libya}} === Zaman purba dan pertengahan === [[Fail:Leptis Magna market place April 2004.jpg|thumb|alt=Runtuhan pasar Rom di Leptis Magna|Runtuhan pasar Rom di [[Leptis Magna]], salah sebuah kota purba utama di pesisir Libya.]] Masyarakat [[Amazigh]] merupakan penduduk asli utama kawasan yang kini membentuk Libya. Sejak milenium pertama SM, pedagang [[Phoenicia]] mendirikan petempatan di pantai Tripolitania, termasuk [[Oea]], [[Sabratha]] dan Leptis Magna, manakala peneroka Yunani mengasaskan kota-kota di Cyrenaica seperti [[Cyrene]]. Di pedalaman Fezzan, tamadun [[Garamantes]] membangunkan petempatan oasis dan rangkaian perdagangan merentasi Sahara. Kawasan pesisir kemudiannya dikuasai oleh [[Carthage]], kerajaan-kerajaan Helenistik, [[Empayar Rom]] dan [[Empayar Byzantine]].<ref name="LOCStudy" /> Penaklukan Arab-Islam pada abad ketujuh membawa bahasa Arab dan Islam, yang berkembang secara beransur-ansur bersama tradisi tempatan Amazigh. Wilayah ini silih berganti berada di bawah pemerintahan dinasti yang berpusat di [[Damsyik]], [[Baghdad]], [[Kaherah]], [[Kairouan]] dan Maghreb. Perpindahan puak Arab [[Bani Hilal]] dan [[Bani Sulaym]] mulai abad ke-11 mempercepat proses pengaraban di banyak kawasan, walaupun bahasa dan identiti Amazigh terus bertahan, khususnya di pergunungan barat dan beberapa petempatan oasis.<ref name="LOCStudy" /> === Pemerintahan Uthmaniyah dan penjajahan Itali === [[Fail:Omar Mukhtar 1.jpg|thumb|alt=Potret hitam putih Omar Mukhtar|[[Omar Mukhtar]], pemimpin penentangan Libya terhadap penjajahan Itali.]] [[Empayar Uthmaniyah]] menawan Tripoli pada 1551. Dari 1711 hingga 1835, wilayah Tripolitania diperintah oleh [[Dinasti Karamanli]], yang mengakui kedaulatan Uthmaniyah tetapi menikmati autonomi yang luas. Istanbul memulihkan pemerintahan langsung pada 1835, sementara gerakan [[Sanusiyyah]] muncul sebagai kuasa agama dan sosial yang penting di Cyrenaica dan pedalaman Sahara.<ref name="LOCStudy" /> Itali menyerang wilayah Uthmaniyah di Afrika Utara pada 1911 dan memperoleh pengiktirafan ke atas Tripolitania dan Cyrenaica melalui [[Perang Itali-Turki]]. Penaklukan sebenar mengambil masa lebih lama kerana tentangan tempatan, terutama gerakan Sanusiyyah di bawah tokoh seperti [[Omar Mukhtar]]. Selepas penentangan utama dipatahkan pada awal 1930-an, Itali menyatukan Tripolitania, Cyrenaica dan Fezzan sebagai jajahan bernama Libya pada 1934. Kekalahan Kuasa Paksi dalam [[Perang Dunia Kedua]] menamatkan pemerintahan Itali; Tripolitania dan Cyrenaica ditadbir oleh British, manakala Fezzan berada di bawah pentadbiran Perancis.<ref name="LOCStudy" /> === Kemerdekaan dan pemerintahan Gaddafi === [[Fail:King Idris I of Libya 1965.jpg|thumb|alt=Potret Raja Idris I|[[Idris I dari Libya|Raja Idris I]] pada 1965.]] Pada 21 November 1949, [[Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] menerima pakai Resolusi 289 A (IV), yang menetapkan bahawa Libya hendaklah menjadi sebuah negara merdeka dan berdaulat sebelum 1 Januari 1952. Kerajaan Bersatu Libya diisytiharkan pada 24 Disember 1951 sebagai sebuah kerajaan beraja persekutuan di bawah Raja Idris I.<ref name="UNIndependence">{{Cite report |title=Yearbook of the United Nations 1951: Political and Security Questions |url=https://cdn.un.org/unyearbook/yun/pdf/1951/1951_285.pdf |publisher=[[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |year=1952 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Sistem persekutuan digantikan dengan negara kesatuan pada 1963. Penemuan petroleum pada 1959 dan permulaan eksport komersial pada dekad berikutnya mengubah asas ekonomi negara, meningkatkan hasil kerajaan dan mempercepat pembandaran.<ref name="LOCStudy" /> [[Fail:Muammar Gaddafi in 1972.jpg|thumb|left|alt=Potret Muammar Gaddafi|[[Muammar Gaddafi]] pada 1972.]] Pada 1 September 1969, sekumpulan pegawai tentera yang diketuai Gaddafi menggulingkan Raja Idris. Kerajaan beraja dimansuhkan dan Republik Arab Libya ditubuhkan. Pada 1977, negara itu dinamakan [[Jamahiriya Arab Libya]] dan secara rasmi digambarkan sebagai sistem “kuasa rakyat”, walaupun kuasa sebenar tertumpu pada Gaddafi, jawatankuasa revolusioner dan rangkaian keselamatan. Pemerintahannya melaksanakan nasionalisasi, program kebajikan dan projek infrastruktur berskala besar, tetapi turut menyekat pembangkang politik serta terlibat dalam pertikaian serantau dan antarabangsa.<ref name="LOCStudy" /> === Revolusi 2011 dan peralihan berpanjangan === [[Fail:Benghazi Anti-Qaddafi protest.jpg|thumb|alt=Orang ramai berhimpun dalam tunjuk perasaan di Benghazi|Penunjuk perasaan antikerajaan di [[Benghazi]] pada Julai 2011.]] Tunjuk perasaan antikerajaan bermula di Benghazi pada Februari 2011 dan berkembang menjadi pemberontakan bersenjata. [[Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] menerima pakai Resolusi 1970 pada 26 Februari, yang mengenakan sekatan senjata dan merujuk keadaan Libya kepada [[Mahkamah Jenayah Antarabangsa]], diikuti Resolusi 1973 pada 17 Mac yang membenarkan langkah-langkah untuk melindungi orang awam dan mewujudkan zon larangan terbang. Campur tangan ketenteraan antarabangsa yang dipimpin [[Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara|NATO]] membantu pihak pemberontak menumbangkan pemerintahan Gaddafi pada tahun itu.<ref name="UNSC2011">{{Cite report |title=Repertoire of the Practice of the Security Council, 2010–2011: The situation in Libya |url=https://main.un.org/securitycouncil/sites/default/files/en/sc/repertoire/2010-2011/Part%20I/2010-2011_Libya.pdf |publisher=[[Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |year=2014 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Pembentukan institusi peralihan dan pilihan raya 2012 tidak menghasilkan monopoli negara ke atas penggunaan kekerasan. Pertikaian mengenai pilihan raya dan peralihan kuasa pada 2014 membelah institusi politik antara timur dan barat serta mencetuskan [[Perang Saudara Libya Kedua|perang saudara kedua]]. Perjanjian politik yang disokong PBB pada 2015 menubuhkan [[Kerajaan Kesepakatan Nasional (Libya)|Kerajaan Kesepakatan Nasional]], tetapi tidak menyatukan sepenuhnya badan perundangan, pasukan keselamatan dan pentadbiran kewangan. Pada 23 Oktober 2020, wakil ketenteraan kedua-dua pihak dalam [[Suruhanjaya Ketenteraan Bersama Libya 5+5]] menandatangani perjanjian gencatan senjata kekal seluruh negara.<ref name="Ceasefire2020">{{Cite web |title=UNSMIL welcomes agreement between Libyan parties on permanent country-wide ceasefire agreement |url=https://unsmil.unmissions.org/en/node/55734 |publisher=[[Misi Sokongan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Libya]] |date=23 Oktober 2020 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Forum Dialog Politik Libya kemudiannya memilih sebuah pihak berkuasa eksekutif sementara pada Februari 2021, lalu membuka jalan kepada pembentukan Kerajaan Perpaduan Nasional.<ref name="GNU2021">{{Cite web |title=Statement by the Co-Chairs of the International Follow-up Committee on Libya |url=https://unsmil.unmissions.org/en/albyanat-alshfyt/55869 |publisher=[[Misi Sokongan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Libya]] |date=25 Februari 2021 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Pilihan raya presiden dan perundangan yang dirancang pada Disember 2021 tidak diadakan kerana pertikaian mengenai asas perundangan, kelayakan calon dan aturan peralihan. Pembentukan kerajaan selari di timur pada 2022 mengekalkan perpecahan politik yang berterusan hingga 2026.<ref name="ReutersEast" /> == Geografi == {{Utama|Geografi Libya}} === Bentuk muka bumi dan iklim === [[Fail:Libya 4983 Tadrart Acacus Luca Galuzzi 2007.jpg|thumb|alt=Formasi batu pasir dan bukit pasir di Tadrart Acacus|Landskap [[Tadrart Acacus]] di barat daya Libya.]] Libya meliputi 1,759,540 km² di bahagian tengah pesisir utara Afrika.<ref name="WBArea" /> Tripolitania merangkumi dataran pantai barat laut dan [[Jabal Nafusa]]; Cyrenaica merangkumi dataran tinggi [[Jabal al-Akhdar]] dan kawasan timur; manakala Fezzan terdiri daripada lembangan, dataran batu, bukit pasir dan oasis di selatan. Sebahagian besar kawasan pedalaman termasuk dalam [[Gurun Libya]], bahagian timur Sahara. Libya tidak mempunyai sungai besar yang mengalir sepanjang tahun. [[Fail:Libya Topography.png|thumb|left|alt=Peta topografi Libya yang menunjukkan kawasan pesisir dan pedalaman Sahara|Peta topografi Libya.]] Jalur pantai mempunyai iklim Mediterranean dengan musim sejuk yang sederhana dan lebih lembap serta musim panas yang panas dan kering. Hujan lebih banyak turun di Jabal al-Akhdar dan beberapa kawasan tinggi di barat laut. Pedalaman pula beriklim gurun yang sangat kering, dengan julat suhu harian yang besar dan hujan yang jarang serta tidak menentu. Keadaan ini mengehadkan pertanian dan menyebabkan petempatan tertumpu di pantai, kawasan tanah tinggi tertentu dan oasis.<ref name="UNHabitat" /><ref name="LOCStudy" /> === Sumber air dan alam sekitar === [[Fail:Great Man Made River Libya.jpg|thumb|alt=Jentera menggali parit besar bagi saluran paip air|Kerja penggalian parit bagi saluran paip [[Sungai Buatan Manusia Raya]] pada 1988.]] Ketiadaan aliran air permukaan yang tetap menjadikan air bawah tanah penting kepada bekalan domestik dan pertanian. [[Sungai Buatan Manusia Raya]] memindahkan air fosil daripada akuifer Sahara, termasuk [[Sistem Akuifer Batu Pasir Nubia]], ke kawasan pantai dan bandar utama. Oleh sebab sebahagian besar air tersebut terbentuk dalam keadaan iklim purba dan diganti semula dengan sangat perlahan, pengambilan berlebihan menimbulkan persoalan tentang kemampanan jangka panjang.<ref name="IAEAWater">{{Cite web |title=The Water Is Ancient, The Secrets Are Many |url=https://www.iaea.org/newscenter/news/water-ancient-secrets-are-many |publisher=[[Agensi Tenaga Atom Antarabangsa]] |date=22 Mac 2010 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Cabaran alam sekitar utama termasuk kekurangan air, penggurunan, kemasinan tanah, pencemaran yang berkaitan dengan industri petroleum dan risiko cuaca ekstrem. Pada September 2023, [[Ribut Daniel]] membawa hujan lebat ke timur Libya dan keruntuhan dua empangan di hulu [[Derna]] menyebabkan banjir besar. Penilaian Pertubuhan Kesihatan Sedunia pada 2025 mencatatkan lebih 4,251 kematian dan kesan meluas terhadap penduduk serta kemudahan awam.<ref name="WHO2025">{{Cite report |title=Public Health Situation Analysis – Libya |url=https://www.who.int/publications/m/item/public-health-situation-analysis---libya |publisher=[[Pertubuhan Kesihatan Sedunia]] |date=20 Mac 2025 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> == Politik dan pentadbiran == {{Utama|Politik Libya}} === Institusi peralihan dan perpecahan politik === Libya belum mempunyai susunan perlembagaan tetap yang diterima oleh semua pihak sejak 2011. Perisytiharan Perlembagaan sementara, perjanjian politik, keputusan badan perundangan dan proses yang disokong PBB menjadi asas kepada institusi yang bertindih. [[Majlis Presiden Libya|Majlis Presiden]] dipengerusikan oleh Mohamed al-Menfi, manakala kuasa eksekutif dan keselamatan dalam amalan terbahagi antara pentadbiran, badan perundangan dan kumpulan bersenjata yang berbeza.<ref name="UNMenfi" /><ref name="ReutersEast" /> Dua pentadbiran utama bersaing setakat Ogos 2026. Kawasan pengaruhnya tidak merupakan sempadan pentadbiran rasmi dan boleh berubah mengikut perikatan politik serta keselamatan.<ref name="ReutersEast" /> {| class="wikitable" |+ Pentadbiran utama yang bersaing, setakat Ogos 2026 ! scope="col" | Pentadbiran !! scope="col" | Pusat !! scope="col" | Ketua !! scope="col" | Asas politik !! scope="col" | Kedudukan dan kawasan pengaruh |- ! scope="row" | [[Kerajaan Perpaduan Nasional (Libya)|Kerajaan Perpaduan Nasional]] | [[Tripoli]] || [[Abdul Hamid Dbeibeh]] || Dipilih melalui proses [[Forum Dialog Politik Libya]] yang disokong PBB pada 2021 || Diiktiraf di peringkat antarabangsa; berpengaruh terutamanya di barat Libya<ref name="GNU2021" /><ref name="ReutersEast" /> |- ! scope="row" | [[Kerajaan Kestabilan Nasional (Libya)|Kerajaan Kestabilan Nasional]] | [[Benghazi]] || [[Osama Hammad]] || Disokong oleh [[Dewan Perwakilan Libya|Dewan Perwakilan]] yang berpangkalan di timur || Kerajaan selari; berpengaruh di timur dan sebahagian besar selatan<ref name="ReutersEast" /> |} Kebuntuan mengenai undang-undang pilihan raya, struktur eksekutif dan penyatuan institusi menghalang pilihan raya nasional. Pelan hala tuju UNSMIL yang diteruskan pada 2026 menggabungkan usaha membentuk rangka kerja pilihan raya, menyatukan institusi dan memperluas dialog berstruktur. Laporan akhir dialog itu, disiapkan pada Jun 2026, mengandungi lebih 525 cadangan tentang tadbir urus, keselamatan, ekonomi, hak asasi dan perdamaian.<ref name="UNSMILRoadmap" /><ref name="StructuredDialogue">{{Cite web |title=Structured Dialogue concludes, presents final recommendations for Libya's political future |url=https://unsmil.unmissions.org/en/news/structured-dialogue-concludes-presents-final-recommendations-for-libyas-political |publisher=[[Misi Sokongan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Libya]] |date=7 Jun 2026 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Walaupun perpecahan politik berterusan, institusi timur dan barat mencapai beberapa bentuk penyelarasan terhad. Pada April 2026, Dewan Perwakilan dan [[Majlis Tinggi Negara (Libya)|Majlis Tinggi Negara]] menyokong belanjawan negara bersatu bernilai 190 bilion dinar, yang pertama sejak 2013. Langkah itu mewujudkan rangka perbelanjaan bersama tetapi tidak menghapuskan kewujudan dua pentadbiran.<ref name="ReutersBudget">{{Cite news |last=Elumami |first=Ahmed |title=Libya signs first unified state budget in more than a decade |url=https://www.reuters.com/world/africa/libya-signs-first-unified-state-budget-over-decade-2026-04-11/ |work=[[Reuters]] |date=11 April 2026 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> === Pentadbiran tempatan === Undang-undang No. 59 Tahun 2012 membentuk rangka pentadbiran tempatan yang memperuntukkan wilayah dan perbandaran sebagai unit yang mempunyai status undang-undang serta tanggungan kewangan tersendiri dan tanggungjawab terhadap perkhidmatan tempatan.<ref name="Law59">{{Cite web |title=Law No. (59) of 2012 on the local administration system |url=https://security-legislation.ly/latest-laws/law-no-59-of-2012-on-the-local-administration-system/ |publisher=DCAF Legal Databases |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Majlis perbandaran dipilih untuk mengurus hal ehwal seperti perancangan tempatan, kemudahan awam dan pembangunan komuniti. Walau bagaimanapun, bilangan dan sempadan perbandaran telah berubah melalui keputusan pentadbiran, manakala keupayaan sebenar majlis tempatan berbeza mengikut sumber, keselamatan dan hubungan dengan pihak berkuasa pusat. Oleh itu, angka tunggal bagi jumlah bahagian pentadbiran boleh mengelirukan tanpa tarikh rujukan dan asas undang-undang yang jelas. == Ekonomi == {{Utama|Ekonomi Libya}} === Petroleum dan kewangan awam === [[Fail:El Saharara oil field, Libya.jpg|thumb|alt=Kemudahan pengeluaran petroleum di medan minyak El Sharara|Medan minyak [[El Sharara]] di Libya.]] Petroleum merupakan sumber eksport, pertukaran asing dan hasil awam yang utama. Menurut Pentadbiran Maklumat Tenaga Amerika Syarikat, Libya mempunyai kira-kira 48 bilion tong rizab petroleum mentah terbukti pada awal 2024, yang terbesar di Afrika.<ref name="EIA2024" /> Kebanyakan pengeluaran tertumpu di lembangan Sirte, Murzuq dan Ghadames, kemudian disalurkan melalui saluran paip ke terminal pesisir. Konflik bersenjata, sekatan pelabuhan, pertikaian terhadap kepimpinan institusi petroleum dan kerosakan infrastruktur telah menyebabkan pengeluaran berubah dengan ketara dari tahun ke tahun. [[Perbadanan Petroleum Nasional Libya]] mengurus sektor hulu dan eksport bersama syarikat tempatan serta asing, sementara [[Bank Pusat Libya]] memainkan peranan penting dalam pengurusan hasil petroleum dan pertukaran asing. Kebergantungan pada satu komoditi menyebabkan kewangan awam amat sensitif terhadap harga dunia dan jumlah pengeluaran. Belanjawan bersatu 2026 merupakan langkah penyelarasan kewangan yang penting, tetapi pertikaian tentang perbelanjaan, ketelusan dan pengagihan hasil antara wilayah masih menjadi isu politik.<ref name="ReutersBudget" /> Bank Dunia merekodkan KDNK nominal Libya sebanyak AS$48.1 bilion dan KDNK per kapita AS$6,448.8 pada 2025. Kadar pertumbuhan KDNK bagi tahun yang sama ialah 13.4 peratus, namun perubahan tahunan yang besar sebahagian besarnya mencerminkan turun naik pengeluaran petroleum dan asas perbandingan selepas gangguan terdahulu.<ref name="WBData" /> {| class="wikitable" |+ Petunjuk ekonomi dan pembangunan terpilih ! scope="col" | Petunjuk !! scope="col" | Nilai !! scope="col" | Tahun rujukan !! scope="col" | Catatan |- ! scope="row" | Penduduk | style="text-align:right;" | 7,458,555 || 2025 || Anggaran Bank Dunia<ref name="WBData" /> |- ! scope="row" | KDNK nominal | style="text-align:right;" | AS$48.1 bilion || 2025 || Nilai semasa Bank Dunia<ref name="WBData" /> |- ! scope="row" | KDNK nominal per kapita | style="text-align:right;" | AS$6,448.8 || 2025 || Nilai semasa Bank Dunia<ref name="WBData" /> |- ! scope="row" | Indeks Pembangunan Manusia | style="text-align:right;" | 0.721 || 2023 || Kedudukan ke-115; kategori pembangunan manusia tinggi<ref name="HDR2025" /> |} === Sektor bukan petroleum === Pertanian tertumpu di kawasan yang menerima lebih banyak hujan, kawasan berpengairan dan oasis. Hasilnya termasuk bijirin, zaitun, kurma, sayur-sayuran dan ternakan, tetapi kekurangan air, kemasinan tanah serta keluasan tanah subur yang kecil mengehadkan pengeluaran. Pertubuhan Makanan dan Pertanian menyifatkan Libya sebagai negara yang mengalami kekurangan air mutlak, sementara pengeluaran bijirin domestik yang terhad menyebabkan negara ini sangat bergantung pada import untuk memenuhi penggunaan makanan.<ref name="FAOWater">{{Cite web |title=Towards Efficient Agricultural Water Use in Libya |url=https://www.fao.org/platforms/water-scarcity/Knowledge/knowledge-products/detail/towards-efficient-agricultural-water-use-in-libya/en |publisher=[[Pertubuhan Makanan dan Pertanian]] |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref><ref name="FAOGIEWS">{{Cite web |title=GIEWS Country Brief: Libya |url=https://www.fao.org/giews/countrybrief/country.jsp?code=LBY |publisher=[[Pertubuhan Makanan dan Pertanian]] |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Pembuatan merangkumi penapisan petroleum, petrokimia, simen, pemprosesan makanan dan bahan binaan. Perdagangan, pembinaan, telekomunikasi dan perkhidmatan awam pula penting kepada kegiatan bandar. Usaha mempelbagaikan ekonomi menghadapi halangan berupa ketidakpastian peraturan, perpecahan institusi, penguasaan perusahaan milik negara dan ruang yang terhad bagi pertumbuhan sektor swasta. Laporan Pemantauan Ekonomi Libya Bank Dunia pada 2025 mengenal pasti pembaharuan perusahaan milik negara, persaingan dan pelaburan swasta sebagai unsur penting untuk mengurangkan kebergantungan pada hidrokarbon.<ref name="WBEM2025">{{Cite web |title=Libya: Leveling the Playing Field Towards Private Sector Growth |url=https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2025/06/30/libya-leveling-the-playing-field-towards-private-sector-growth |publisher=[[Bank Dunia]] |date=30 Jun 2025 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Kedudukan Libya di Mediterranean dan antara Maghreb dengan Sahara memberi potensi kepada logistik dan perdagangan serantau, tetapi pemulihan sektor bukan petroleum bergantung pada kestabilan keselamatan dan pentadbiran. == Pengangkutan dan infrastruktur == [[Fail:Tripoli Airport.jpg|thumb|alt=Bangunan terminal lapangan terbang dengan pesawat di apron|Terminal utama [[Lapangan Terbang Antarabangsa Tripoli]] pada 2009.]] Jalan raya membentuk rangkaian pengangkutan darat utama dan menghubungkan bandar-bandar pesisir dengan pusat oasis di pedalaman. Pelabuhan seperti Tripoli, [[Misrata]], [[Khoms]], Benghazi dan [[Tobruk]] penting bagi perdagangan, eksport petroleum dan bekalan domestik, manakala lapangan terbang menghubungkan bandar utama dengan destinasi dalam dan luar negara. Libya belum mempunyai rangkaian kereta api nasional moden yang beroperasi, walaupun projek pembinaan pernah dirancang dan dimulakan sebelum 2011. Konflik berpanjangan telah memecahkan perancangan sektor, merosakkan kemudahan dan menjejaskan penyelenggaraan serta piawaian keselamatan. Pada April 2026, kerajaan Libya dan [[Bank Pembangunan Afrika]] melancarkan kajian strategik sektor pengangkutan yang merangkumi jalan raya, pengangkutan laut, penerbangan, kereta api dan logistik, dengan tujuan menyediakan rangka kerja pembaharuan dan pelaburan yang diselaraskan.<ref name="AfDBTransport">{{Cite web |title=Libya and African Development Bank Group launch transport sector reforms to drive economic recovery |url=https://www.afdb.org/en/news-and-events/press-releases/libya-and-african-development-bank-group-launch-transport-sector-reforms-drive-economic-recovery-92577 |publisher=[[Bank Pembangunan Afrika]] |date=20 April 2026 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Bekalan elektrik, air dan telekomunikasi tertumpu di kawasan berpenduduk, tetapi gangguan kuasa, kerosakan rangkaian dan ketidakseimbangan pelaburan antara kawasan kekal sebagai masalah. Sistem Sungai Buatan Manusia Raya merupakan komponen utama bekalan air bandar, sekali gus menjadikan keselamatan saluran paip, telaga dan kemudahan pam penting kepada kehidupan harian. == Demografi dan masyarakat == {{Utama|Demografi Libya}} === Penduduk dan petempatan === [[Fail:Tripoli Skyline edit.jpg|thumb|alt=Pemandangan bangunan dan kawasan bandar Tripoli|Pemandangan bandar [[Tripoli]].]] Bank Dunia menganggarkan penduduk Libya sebanyak 7,458,555 orang pada 2025.<ref name="WBData" /> Oleh sebab keluasan negara yang besar dan keadaan gurun, kepadatan penduduk purata hanya sekitar 4.2 orang bagi setiap kilometer persegi. Taburan penduduk sangat tidak sekata: majoriti tinggal di pantai Mediterranean dan kawasan bandar, terutama di sekitar Tripoli, Benghazi dan Misrata, manakala Fezzan mempunyai petempatan yang lebih kecil dan berjauhan antara satu sama lain.<ref name="UNHabitat" /> Libya juga merupakan negara destinasi dan persinggahan bagi migran dari Afrika Utara, Afrika sub-Sahara dan bahagian lain dunia. Penjejakan operasi Pertubuhan Antarabangsa untuk Migrasi mengenal pasti 943,748 migran di 100 perbandaran pada Mac hingga April 2026. Angka ini ialah anggaran pemantauan mobiliti, bukannya hasil banci penduduk, dan boleh berubah mengikut pergerakan rentas sempadan serta keadaan keselamatan.<ref name="IOM2026">{{Cite report |title=Libya: Migrant Report 62 (March–April 2026) |url=https://dtm.iom.int/reports/libya-migrant-report-62-march-april-2026 |publisher=[[Pertubuhan Antarabangsa untuk Migrasi]] |year=2026 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> === Etnik dan bahasa === [[Fail:Tuareg libya.jpg|thumb|left|alt=Anggota masyarakat Tuareg di kawasan gurun Libya|Anggota masyarakat [[Tuareg]] di Libya.]] Penduduk Libya kebanyakannya berbahasa Arab dan banyak keluarga mempunyai latar keturunan Arab serta Amazigh yang saling bertindih. Komuniti Amazigh yang mengekalkan identiti dan bahasa tersendiri tertumpu antara lain di Jabal Nafusa dan [[Zuwara]]. Masyarakat [[Tuareg]] tinggal terutamanya di barat daya, manakala [[Tebu]] terdapat di selatan dan tenggara. Terdapat juga komuniti yang berasal daripada Afrika sub-Sahara, Turki, Mediterranean dan negara Arab lain. Ketiadaan banci etnik terkini yang boleh dipercayai menyebabkan peratusan tepat bagi setiap kelompok tidak dapat ditentukan.<ref name="LOCStudy" /> Bahasa Arab ialah bahasa rasmi, sementara [[Bahasa Arab Libya|Arab Libya]] merupakan ragam utama dalam pertuturan harian. Bahasa Amazigh, Tuareg dan Tebu digunakan dalam komuniti masing-masing. Undang-undang No. 18 Tahun 2013 mengiktiraf bahasa Amazigh, Tuareg dan Tebu sebagai unsur linguistik dan budaya masyarakat Libya serta membenarkan pengajarannya sebagai mata pelajaran pilihan di kawasan yang berkaitan.<ref name="Law18">{{Cite web |title=Law No. (18) of 2013 on the rights of cultural and linguistic components |url=https://security-legislation.ly/latest-laws/law-no-18-of-2013-on-the-rights-of-cultural-and-linguistic-components/ |publisher=DCAF Legal Databases |date=30 Julai 2013 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> === Agama === {{Utama|Agama di Libya}} [[Fail:Tripoli Medina Mosque.jpg|thumb|alt=Masjid dan arked di kawasan bandar lama Tripoli|Masjid dan arked di kawasan madinah [[Tripoli]].]] Islam ialah agama majoriti dan sebahagian besar Muslim menganut tradisi [[Sunni]]. Sebahagian masyarakat Amazigh, terutama di Jabal Nafusa dan Zuwara, menganut [[Ibadi]]. Perisytiharan Perlembagaan 2011 menetapkan Islam sebagai agama negara dan syariah sebagai sumber utama perundangan, di samping menyatakan jaminan kebebasan beragama bagi bukan Muslim.<ref name="ReligiousFreedom">{{Cite report |title=2023 Report on International Religious Freedom: Libya |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/04/547499-LIBYA-2023-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=Jabatan Negara Amerika Syarikat |year=2024 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Komuniti Kristian terdiri terutamanya daripada pekerja dan migran asing, termasuk penganut Katolik, Ortodoks Koptik dan beberapa denominasi lain. Libya pernah mempunyai komuniti Yahudi yang berakar sejak zaman purba, tetapi keganasan terhadap komuniti itu, penghijrahan dan dasar negara pada abad ke-20 menyebabkan hampir seluruh komuniti tersebut meninggalkan negara. Ketidakstabilan selepas 2011 turut menjejaskan keselamatan kelompok minoriti agama dan kebebasan beribadat.<ref name="LOCStudy" /><ref name="ReligiousFreedom" /> === Pendidikan dan kesihatan === Pendidikan awam secara rasmi disediakan tanpa bayaran, dengan pendidikan asas dan menengah diikuti rangkaian universiti serta institusi teknikal. Antara institusi terbesar ialah [[Universiti Tripoli]], [[Universiti Benghazi]] dan [[Universiti Misrata]]. Sistem pendidikan menghadapi perbezaan mutu dan akses antara wilayah, kerosakan sekolah, gangguan pembelajaran akibat konflik serta kekurangan perancangan dan data yang seragam. UNICEF pada 2025 menekankan keperluan meningkatkan pendidikan awal kanak-kanak, mutu pengajaran, kecekapan perbelanjaan dan daya tahan kemudahan pendidikan.<ref name="UNICEFEducation">{{Cite report |title=Libya Education Budget Brief |url=https://www.unicef.org/mena/documents/libya-education-budget-brief |publisher=[[Tabung Kanak-Kanak Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |year=2025 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> Sistem kesihatan awam menyediakan rangkaian hospital dan pusat rawatan, tetapi perkhidmatan berbeza mengikut kawasan dan telah terjejas oleh kekurangan ubat, petugas, penyelenggaraan serta keselamatan. Kerosakan akibat konflik dan banjir Derna menambahkan tekanan terhadap kemudahan di kawasan tertentu.<ref name="WHO2025" /> Jangka hayat ketika lahir dianggarkan 71 tahun pada 2024.<ref name="WBData" /> Indeks Pembangunan Manusia Libya bagi 2023 ialah 0.721, lebih rendah daripada 0.741 pada 2022, lalu parameter arah aliran dalam kotak info ditandakan sebagai menurun.<ref name="HDR2025" /> == Kebudayaan dan warisan == {{Utama|Kebudayaan Libya}} [[Fail:Libya Ghadames Old Town Rooftop View.JPG|thumb|alt=Pemandangan bumbung bangunan tanah di bandar lama Ghadames|Pemandangan bumbung [[Bandar Lama Ghadames]].]] Kebudayaan Libya mencerminkan pertemuan tradisi Amazigh, Arab, Sahara, Mediterranean, Uthmaniyah dan Itali. Perbezaan wilayah dapat dilihat dalam dialek, seni bina, muzik, pakaian dan masakan antara Tripolitania, Cyrenaica dan Fezzan. Kesusasteraan lisan dan puisi, muzik, tenunan, masakan serta seni bina bandar lama dan oasis merupakan antara bentuk ekspresi budaya yang utama.<ref name="LOCStudy" /> Warisan binaan merangkumi kota Yunani dan Rom, pusat perdagangan Sahara, masjid, madrasah, bandar lama dan seni batu prasejarah. Pada 2016, UNESCO memasukkan kelima-lima tapak Warisan Dunia Libya ke dalam Senarai Warisan Dunia dalam Bahaya kerana konflik dan ancaman kerosakan. Bandar Lama Ghadames dikeluarkan daripada senarai bahaya pada 2025 selepas penambahbaikan dalam perlindungan dan pengurusan, manakala empat tapak lain kekal disenaraikan setakat 2026.<ref name="UNESCO2016">{{Cite web |title=Libya’s five World Heritage sites put on List of World Heritage in Danger |url=https://whc.unesco.org/en/news/1523 |publisher=[[Pusat Warisan Dunia UNESCO]] |date=14 Julai 2016 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref><ref name="UNESCOGhadamesOut">{{Cite web |title=Decision 47 COM 7A.43: Old Town of Ghadamès |url=https://whc.unesco.org/en/decisions/8710/ |publisher=[[Pusat Warisan Dunia UNESCO]] |year=2025 |access-date=4 Ogos 2026 }}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ Tapak Warisan Dunia UNESCO di Libya ! scope="col" | Tapak !! scope="col" | Jenis dan ciri utama !! scope="col" | Tahun inskripsi !! scope="col" | Status, setakat 2026 |- ! scope="row" | [[Tapak Arkeologi Cyrene]] | Kota Yunani purba yang kemudian berkembang di bawah pemerintahan Rom || 1982 || Dalam Senarai Warisan Dunia dalam Bahaya sejak 2016<ref name="UNESCOCyrene">{{Cite web |title=Archaeological Site of Cyrene |url=https://whc.unesco.org/en/list/190/ |publisher=[[Pusat Warisan Dunia UNESCO]] |access-date=4 Ogos 2026}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tapak Arkeologi Leptis Magna]] | Kota Rom yang terkenal dengan kompleks awam dan seni bina monumentalnya || 1982 || Dalam Senarai Warisan Dunia dalam Bahaya sejak 2016<ref name="UNESCOLeptis">{{Cite web |title=Archaeological Site of Leptis Magna |url=https://whc.unesco.org/en/list/183/ |publisher=[[Pusat Warisan Dunia UNESCO]] |access-date=4 Ogos 2026}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tapak Arkeologi Sabratha]] | Petempatan Phoenicia yang berkembang sebagai kota Rom di pesisir || 1982 || Dalam Senarai Warisan Dunia dalam Bahaya sejak 2016<ref name="UNESCOSabratha">{{Cite web |title=Archaeological Site of Sabratha |url=https://whc.unesco.org/en/list/184/ |publisher=[[Pusat Warisan Dunia UNESCO]] |access-date=4 Ogos 2026}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tapak Seni Batu Tadrart Acacus]] | Ribuan lukisan dan ukiran batu yang merekodkan perubahan alam serta kehidupan manusia di Sahara || 1985 || Dalam Senarai Warisan Dunia dalam Bahaya sejak 2016<ref name="UNESCOAcacus">{{Cite web |title=Rock-Art Sites of Tadrart Acacus |url=https://whc.unesco.org/en/list/287/ |publisher=[[Pusat Warisan Dunia UNESCO]] |access-date=4 Ogos 2026}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bandar Lama Ghadames]] | Bandar oasis dengan seni bina tanah dan susun atur yang disesuaikan dengan iklim gurun || 1986 || Disenaraikan dalam bahaya pada 2016; dikeluarkan pada 2025<ref name="UNESCOGhadames">{{Cite web |title=Old Town of Ghadamès |url=https://whc.unesco.org/en/list/362/ |publisher=[[Pusat Warisan Dunia UNESCO]] |access-date=4 Ogos 2026}}</ref><ref name="UNESCOGhadamesOut" /> |} == Lihat juga == * [[Garis masa sejarah Libya]] * [[Senarai bandar di Libya]] * [[Hubungan luar Libya]] == Rujukan == {{Reflist|30em}} == Pautan luar == * [https://unsmil.unmissions.org/ Laman rasmi Misi Sokongan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Libya] * [https://data.worldbank.org/country/libya Profil data Libya oleh Bank Dunia] * [https://whc.unesco.org/en/statesparties/ly Profil Warisan Dunia UNESCO bagi Libya] {{Kesatuan Afrika}} {{Afrika}} {{Kategori Commons}} [[Kategori:Libya|*]] [[Kategori:Republik]] [[Kategori:Negara di Afrika]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Arab]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kerjasama Islam]] sln4adgqygo1zqihag4zkq19pgmawri 0 2220 6925385 6883562 2026-08-11T13:38:02Z ~2026-44046-20 412463 Membatalkan semakan [[Special:Diff/6528835|6528835]] oleh [[Special:Contributions/2402:B400:41D0:1C13:E1B3:CF88:4431:79D5|2402:B400:41D0:1C13:E1B3:CF88:4431:79D5]] ([[User talk:2402:B400:41D0:1C13:E1B3:CF88:4431:79D5|bincang]]) 6925385 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name = Terrence Law |image = |image_size = |caption = |birth_name = Terrence Law |birth_date = {{birth date and age|1975|7|12}} |birth_place = {{MYS}} |death_date = |death_place = |death_cause = |resting_place = |resting_place_coordinates = |residence = |nationality = [[Malaysia]] |other_names = T-Rex |known_for = [[Kamikaze (kugiran)|Kumpulan Kamikaze]] |education = |alma_mater = |employer = |occupation = Penyanyi |home_town = Limbang,Sarawak |title = |salary = |networth = |height = 175cm |weight = |term = |predecessor = |successor = |party = |boards = |religion = |spouse = Lena Law |partner = |children = Leanna Ashley Law Laleina Iris Law |parents = |relations = |signature = |website = |footnotes = }} '''Terrence Law''' (lahir 12 Julai 1975) merupakan salah seorang anggota [[Kamikaze (kugiran)|Kumpulan Kamikaze]] yang merupakan kumpulan [[penyanyi]] [[Malaysia]].<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0418&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_06.htm Anugerah bukan agenda utama Kamikaze.]</ref> Terrence Law, atau lebih dikenali dengan nama T-rex, berusia 50 tahun, beliau asal daripada Sarawak dan bangsanya Cina. Beliau mula menceburi bidang muzik sebagai Sound Engineer lebih kurang 5 tahun yang lalu. Bakat beliau mula dikesan 3 tahun yang lalu, oleh Stephen Danker, pengurus kumpulan 'Flying Colours'. Stephen telah menawarkan beliau kontrak untuk menyanyi dengan 'Flying Colours' bersama dengan Sham. Peluang itu diterima oleh beliau. Lalu, beliau bersama Sham telah mengadakan persembahan di seluruh [[Malaysia]]. T-rex merupakan vokalis heavy metal Cina yang pertama di Malaysia.<ref>[http://archive.is/TmwoR Profile Kamikaze.]</ref> Ini merupakan suatu yang mungkin sukar diterima oleh para peminat, namun ia dibuktikan apabila peminat menerima kehadiran beliau, apabila lagu 'Tawa Dalam Tangisan' mendapat sambutan yang luar biasa. == Kerjaya Solo == Selepas beberapa tahun aktif dalam industri muzik Malaysia, T-REX kembali memberi tumpuan kepada kerjaya solonya dengan membawa identiti muzik yang lebih matang dan kontemporari. Pada tahun 2026, beliau melancarkan EP solo pertamanya berjudul <nowiki>''</nowiki>T-REX Kembali Menyala<nowiki>''</nowiki> <ref>...https://www.utusan.com.my/gaya/hiburan/2026/01/t-rex-kembali-menyala-dengan-ep-baharu/</ref>. Single utamanya, <nowiki>''</nowiki>Revive<nowiki>''</nowiki>, dilancarkan sebagai karya yang menandakan kemunculan semula beliau sebagai artis solo.EP tersebut memperkenalkan karya-karya baharu yang mengekalkan elemen rock sambil menampilkan pendekatan muzik yang lebih segar. Selain rakaman studio, T-REX juga terus aktif dalam persembahan pentas, acara korporat dan program hiburan di seluruh Malaysia. == Pencapaian == * Persembahan di Anugerah Industri Muzik (AIM) 2001.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=eQPOFDnO0Zw</ref> * Membuat persembahan secara tetap di Resorts World Genting dari 2012 hingga 2025.<ref>...https://www.facebook.com/watch/?v=2057910354964346</ref> == Diskografi == === Bersama Kamikaze === ==== Album Studio ==== ''Kontroversi'' (2000) ''Inspirasi'' (2000) ''Setahun Selepas'' (2001) ''Kamikaze 3'' (2001) ''The Return'' (2009) === Sebagai Artis Solo === ==== EP ==== ''T-REX Kembali Menyala'' (2026) <ref>...https://www.youtube.com/watch?v=wsm5_U28TO4</ref> ==== Single ==== ''Rock In The Horse Year'' (2026) <ref>...https://www.youtube.com/watch?v=bUS6AENhMNg</ref> ''Memori Hari Raya'' (2026) <ref>...https://www.youtube.com/watch?v=v3WEq8o0SE0</ref> ''Anak Borneo'' (2026) <ref>...https://www.youtube.com/watch?v=b5FqaShf7wU</ref> ==Rujukan== <div class="references-small"> <references /> </div> ==Laman WEB== https://web.archive.org/web/20050713000530/http://www.geocities.com/inspirasiweb/profile.html [[Kategori:Kelahiran 1975]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] lfn0dvoo6xt61zx12nycqbiti4d7yft 6925393 6925385 2026-08-11T13:44:11Z Dce2025 405306 /* */ 6925393 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name = Terrence Law |image = |image_size = |caption = |birth_name = Terrence Law |birth_date = {{birth date and age|1975|7|12}} |birth_place = {{MYS}} |death_date = |death_place = |death_cause = |resting_place = |resting_place_coordinates = |residence = |nationality = [[Malaysia]] |other_names = T-Rex |known_for = [[Kamikaze (kugiran)|Kumpulan Kamikaze]] |education = |alma_mater = |employer = |occupation = Penyanyi |home_town = Limbang,Sarawak |title = |salary = |networth = |height = 175cm |weight = |term = |predecessor = |successor = |party = |boards = |religion = |spouse = |partner = |children = |parents = |relations = |signature = |website = |footnotes = }} '''Terrence Law''' (lahir 12 Julai 1975) merupakan salah seorang anggota [[Kamikaze (kugiran)|Kumpulan Kamikaze]] yang merupakan kumpulan [[penyanyi]] [[Malaysia]].<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0418&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_06.htm Anugerah bukan agenda utama Kamikaze.]</ref> Terrence Law, atau lebih dikenali dengan nama T-rex, berusia 50 tahun, beliau asal daripada Sarawak dan bangsanya Cina. Beliau mula menceburi bidang muzik sebagai Sound Engineer lebih kurang 5 tahun yang lalu. Bakat beliau mula dikesan 3 tahun yang lalu, oleh Stephen Danker, pengurus kumpulan 'Flying Colours'. Stephen telah menawarkan beliau kontrak untuk menyanyi dengan 'Flying Colours' bersama dengan Sham. Peluang itu diterima oleh beliau. Lalu, beliau bersama Sham telah mengadakan persembahan di seluruh [[Malaysia]]. T-rex merupakan vokalis heavy metal Cina yang pertama di Malaysia.<ref>[http://archive.is/TmwoR Profile Kamikaze.]</ref> Ini merupakan suatu yang mungkin sukar diterima oleh para peminat, namun ia dibuktikan apabila peminat menerima kehadiran beliau, apabila lagu 'Tawa Dalam Tangisan' mendapat sambutan yang luar biasa. == Kerjaya Solo == Selepas beberapa tahun aktif dalam industri muzik Malaysia, T-REX kembali memberi tumpuan kepada kerjaya solonya dengan membawa identiti muzik yang lebih matang dan kontemporari. Pada tahun 2026, beliau melancarkan EP solo pertamanya berjudul <nowiki>''</nowiki>T-REX Kembali Menyala<nowiki>''</nowiki> <ref>...https://www.utusan.com.my/gaya/hiburan/2026/01/t-rex-kembali-menyala-dengan-ep-baharu/</ref>. Single utamanya, <nowiki>''</nowiki>Revive<nowiki>''</nowiki>, dilancarkan sebagai karya yang menandakan kemunculan semula beliau sebagai artis solo.EP tersebut memperkenalkan karya-karya baharu yang mengekalkan elemen rock sambil menampilkan pendekatan muzik yang lebih segar. Selain rakaman studio, T-REX juga terus aktif dalam persembahan pentas, acara korporat dan program hiburan di seluruh Malaysia. == Pencapaian == * Persembahan di Anugerah Industri Muzik (AIM) 2001.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=eQPOFDnO0Zw</ref> * Membuat persembahan secara tetap di Resorts World Genting dari 2012 hingga 2025.<ref>...https://www.facebook.com/watch/?v=2057910354964346</ref> == Diskografi == === Bersama Kamikaze === ==== Album Studio ==== ''Kontroversi'' (2000) ''Inspirasi'' (2000) ''Setahun Selepas'' (2001) ''Kamikaze 3'' (2001) ''The Return'' (2009) === Sebagai Artis Solo === ==== EP ==== ''T-REX Kembali Menyala'' (2026) <ref>...https://www.youtube.com/watch?v=wsm5_U28TO4</ref> ==== Single ==== ''Rock In The Horse Year'' (2026) <ref>...https://www.youtube.com/watch?v=bUS6AENhMNg</ref> ''Memori Hari Raya'' (2026) <ref>...https://www.youtube.com/watch?v=v3WEq8o0SE0</ref> ''Anak Borneo'' (2026) <ref>...https://www.youtube.com/watch?v=b5FqaShf7wU</ref> ==Rujukan== <div class="references-small"> <references /> </div> ==Laman WEB== https://web.archive.org/web/20050713000530/http://www.geocities.com/inspirasiweb/profile.html [[Kategori:Kelahiran 1975]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] su8v5zdjz2k85zfz04mjirucq20piqo 0 3009 6925671 6921094 2026-08-12T04:20:54Z Muhamadhaziq2010 399205 6925671 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = RTM TV1 | logo = RTM TV1 logo 2013.png | logo_size = 150px | logo_caption = Logo digunakan sejak 2011. | negara = [[Malaysia]] | kawasan_siaran = * Malaysia * [[Singapura]] * [[Brunei]] * [[Thailand]] ([[Thailand Selatan]] khususnya [[Wilayah Songkhla|Songkhla]], [[Wilayah Narathiwat|Narathiwat]], [[Wilayah Yala|Yala]] dan [[Wilayah Satun|Satun]]) * [[Indonesia]] ([[Kalimantan Utara]], [[Kalimantan Barat]] dan [[Kepulauan Riau]]) * [[Filipina]] (khususnya selatan [[Palawan]] dan [[Tawi-Tawi]]) | slogan = *Saluran Komunikasi Anda<br/>{{small|(28 Disember 1963 - 31 Januari 1990)}} *Saluran Perdana<br/>{{small|(1 Februari 1990 - 3 Ogos 2004)}} *Saluran Infotainmen Anda<br/>{{small|(4 Ogos 2004 - 31 Mac 2006)}} *Saluran Inforia<br/>{{small|(1 April 2006 - 31 Disember 2008)}} *Saluran Informasi<br/>{{small|(1 Januari 2009 - 31 Disember 2011)}} *Mewarnaimu<br/>{{small|(sejak 1 Januari 2012)}} | ibu_pejabat = [[Angkasapuri]], [[Kuala Lumpur]], Malaysia | bahasa = *[[Bahasa Melayu|Melayu]] *[[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | format_gambar = [[16:9]] [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] ([[1080i]]) | pemilik = [[Radio Televisyen Malaysia]] | saluran_saudara = *[[TV2]] *[[TV Okey]] *[[Berita RTM]] *[[Sukan+]] *RTM World | dilancarkan = *{{Tarikh mula dan umur|1963|12|28}} *{{Tarikh mula dan umur|1996|06|01|df=yes}}<br>{{small|([[Astro Malaysia|Astro]] & [[Astro NJOI|NJOI]])}} {{small|([[Televisyen definisi biasa|SD]])}} *{{Tarikh mula dan umur|2019|04|01|df=yes}}<br>{{small|([[MYTV Broadcasting|MYTV]])}} {{small|([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}} *{{Tarikh mula dan umur|2021|04|01|df=yes}}<br>{{small|([[Astro Malaysia|Astro]] & [[Astro NJOI|NJOI]])}} {{small|([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}} *{{Tarikh mula dan umur|2023|12|1|df=yes}}<br>{{small|([[Unifi TV]])}} {{small| ([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}} | ditutup = *{{End date and age|2019|03|31|df=yes}}<br>{{small|([[MYTV Broadcasting|MYTV]])}} {{small|([[Televisyen definisi biasa|SD]])}} *{{End date and age|2021|03|31|df=yes}}<br>{{small|([[Astro Malaysia|Astro]] & [[Astro NJOI|NJOI]])}} {{small|([[Televisyen definisi biasa|SD]])}} *{{End date and age|2022|03|31|df=yes}}<br>{{small|([[Kristal-Astro]])}} {{small|([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}} *{{End date and age|2023|11|30|df=yes}} <br>{{small|([[Unifi TV]])}} {{small|([[Televisyen definisi biasa|SD]])}} | digantikan_oleh = | nama_dahulu = *'''Televisyen Malaysia'''<br>{{small|(28 Disember 1963 - 16 November 1969)}} *'''Rangkaian Pertama'''<br>{{small|(17 November 1969 - 31 Mac 1978)}} *'''RTM 1'''<br>{{small|(1 April 1978 - 31 Januari 1990, 1 April 2006 - 31 Disember 2008)}} *'''TV1'''<br>{{small|(1 Februari 1990 - 31 Mac 2006, 1 Januari 2009 - kini)}} | laman_web = | terr_serv_1 = [[MYTV Broadcasting|MYTV]] | terr_chan_1 = Saluran 101 (HD) | sat_serv_1 = [[Astro Malaysia|Astro]] / [[Astro NJOI|NJOI]] | sat_chan_1 = Saluran 101 (HD) | iptv_serv_1 = [[Unifi TV]] | iptv_chan_1 = Saluran 101 (HD) | online_serv_1 = [[Astro Malaysia|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro GO]] / [[Sooka]] | online_serv_2 = [[MYTV Broadcasting|MYTV]] | online_chan_2 = MYTV Mana Mana | online_serv_3 = [[Unifi TV]] | online_chan_3 = Aplikasi Unifi TV | online_serv_4 = [[RTMKlik]] | online_chan_4 = [https://rtmklik.rtm.gov.my/live/tv1 Tonton secara langsung] }} '''TV1''' ('''RTM1''' atau '''Radio Televisyen Malaysia 1''', juga dikenali sebagai '''Televisyen Malaysia''' dan '''Rangkaian Pertama''' atau '''Rangkaian 1''') ialah saluran televisyen terrestrial tertua di Malaysia. Saluran itu secara rasminya mula disiarkan pada 28 Disember 1963 jam 6:00 petang dengan bersiaran 3 jam dan 45 minit sehari bermula dari jam 6:00 petang sehingga 9:45 malam sebagai '''Televisyen Malaysia'''. TV1 utamanya ialah di Wisma TV, [[Angkasapuri]], [[Kuala Lumpur]]. Kecuali set studio untuk siaran berita TV1 kini bersiaran dari Wisma Berita RTM, Angkasapuri, Kuala Lumpur. TV1 ialah stesen televisyen pertama dan tertua di Malaysia. Moto utamanya ialah '''Mewarnaimu'''. TV1, [[TV2]], [[TV Okey]], [[Berita RTM]], [[Sukan RTM|Sukan+]] dan stesen radio dikawal selia oleh [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] yang mana siarannya berpusat di Angkasapuri, Kuala Lumpur. TV1 bersiaran di [[MYTV Broadcasting|MYTV]], [[Astro Malaysia|Astro]] dan [[Unifi TV]] di saluran 101 dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]]. Semua program disertakan dengan sarikata [[Bahasa Melayu]] dan [[Bahasa Inggeris|Inggeris]]. ==Sejarah== === Latar belakang === Bercakap sekembalinya dari Persidangan Penyiaran Komanwel di [[New Delhi]] pada 13 Februari 1960, Tuan A. T. Read berkata bahwa televisyen akan datang ke Malaya, dan bahawa rangkaian pemancar gelombang mikro yang sedia ada, dengan pengubahsuaian yang mencukupi, akan digunakan untuk penyiaran televisyen. Pada 8 Mei 1962, Mohamad Sopiee mengumumkan bahawa stesen televisyen pertama akan dibina di [[Kuala Lumpur]], meliputi negeri [[Selangor]] dan [[Negeri Sembilan]]. Unjuran awal menyasarkan pemasangan 20,000 set televisyen, berbanding 9,000 di Thailand dan 4,000 di Filipina. Lesen radio dan TV akan digabungkan, serta peruntukan untuk tinjauan ujian TV dan ketibaan dua ahli Rancangan Colombo menjelang akhir tahun. Pada awal tahun 1963, pakar televisyen dari [[Kanada]] telah membantu dalam pembinaan perkhidmatan televisyen nasional, yang bertujuan untuk membina stesen Kuala Lumpur dalam tempoh setahun. Rancangan itu dianggarkan sebanyak $10 juta. Program dijadualkan bermula pada Disember perkhidmatan satu saluran (Singapura mempunyai dua saluran di bawah pemerintahan Malaysia) meliputi radius 15 batu dari ibu negara. Perkhidmatan itu dirancang untuk meliputi seluruh Tanah Melayu menjelang Jun 1964, dengan rancangan untuk dua saluran seperti Singapura. Syarikat Pye milik British telah diberikan kontrak untuk menyediakan peralatan kepada perkhidmatan televisyen yang akan datang pada Oktober 1963, iaitu pemancar televisyen dan unit filem. === 1963–1969 === Perdana menteri pada masa itu [[Tunku Abdul Rahman]] mengumumkan pada 27 November 1963 bahawa TV1 memulakan siarannya perkhidmatan televisyen di bawah nama '''Televisyen Malaysia''', yang diperkenalkan melancarkan secara rasmi pada 28 Disember 1963 tepat pada masanya untuk sempena perayaan [[Tahun Baharu]] jam 6:00 petang dengan bersiaran 3 jam dan 45 minit sehari bermula dari jam 6:00 petang sehingga 9:45 malam kebangsaan di [[Kuala Lumpur]] sehingga memulakan penyiaran berkedudukan dan berpusat di [[Metropolitan Lembah Klang]] (sekitar [[Kuala Lumpur]], bandar raya terbesar dan ibu kota negara di Malaysia) siaran dari [[Kuala Lumpur]]. Kawasan penyiaran ini hanya terhad kepada [[Metropolitan Lembah Klang]] (kawasan sekitar [[Kuala Lumpur]], ibu negara Malaysia) sahaja dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]] dengan studio pertamanya terletak di [[Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj|Dewan Tunku Abdul Rahman]], [[Jalan Ampang]], [[Kuala Lumpur]]. Pada masa itu, stesen ini belum lagi dilengkapi dengan van penyiaran luar, yang sepatutnya tiba pada Mac 1964. Kemudahan studio adalah terhad, dan kemudahan rakaman video akan dimulakan selepas stesen itu disiarkan. Pada mulanya ia disiarkan dari saluran 10 di Kuala Lumpur sebelum berpindah ke saluran 5 pada 16 Mei 1964. Pemancar baharu mudah terdedah kepada gangguan. [[Mediacorp|Televisyen Singapura]] yang berusia 10 bulan ketika itu (dilancarkan pada 15 Februari 1963) menjadi sebahagian daripada Televisyen Malaysia pada Januari 1964 sebagai stesen negerinya untuk penonton [[Singapura]], peranan yang disampaikan sehingga 1965, apabila [[Singapura]] merdeka. [[Singapura dalam Malaysia|Semasa menjadi sebahagian daripada Malaysia]], [[Singapura]], seperti tiga rakan kongsinya yang lain–[[Sabah]], [[Sarawak]] dan [[Persekutuan Tanah Melayu|Malaya]] mempunyai rangkaian radio sendiri, tetapi [[Singapura]] adalah satu-satunya negeri yang mempunyai rangkaian televisyen sendiri. Hak siaran radio dan televisyen negeri telah dimasukkan sebagai lampiran dalam [[Perjanjian Malaysia]] yang memperoleh autonomi dalam bidang ini antara lain. Perkhidmatan perintis dibuka pada tarikh yang ditetapkan dengan Tunku menyampaikan ucapan dalam satu majlis selama 30 minit. Kesatuan kakitangan telah ditubuhkan pada 25 Mac 1964. Siaran telah diperluaskan ke Ipoh dan Melaka pada April 1964 diikuti [[Pulau Pinang]] dan [[Johor]] menjelang Julai. Bagi Johor, sebuah sub-stesen di Bukit Treh, Muar sedang dibina mulai April dengan kos $80,000. Rancangan itu telah ditangguhkan dalam tempoh lebih daripada satu bulan. Pada akhir April, kerja-kerja dimulakan untuk stesen geganti yang lain di [[Gunung Banang]] di [[Batu Pahat]]. Perkhidmatan perintis dinaik taraf kepada perkhidmatan biasa pada 6 Julai 1964. Pada permulaan perkhidmatan perintis bilangan jam operasi mingguan ialah 21, meningkat kepada 25 pada April 1964, dan kepada 40 dengan bermulanya perkhidmatan tetap. Siaran kini bermula dari 5:45 petang hingga 11:15 malam. Pada hari Sabtu, tempoh tambahan ditambah bermula dari 3 petang hingga 5 petang. Peningkatan ini juga disebabkan oleh permintaan daripada kerajaan untuk memperluaskan tawaran pengaturcaraan. Berita kini bermula pada jam: Tamil pada 6 petang; Bahasa Inggeris pada pukul 7 malam; Mandarin pada pukul 8 malam; Melayu pukul 9 malam. Peningkatan jam penyiaran menimbulkan kebimbangan kepada ibu bapa, dengan seorang ibu bapa menulis kepada [[The Straits Times]] (yang edisi Malaysia kemudiannya akan diubah menjadi [[New Straits Times]]) bahawa permulaan awal itu merosakkan pengajian kanak-kanak, mencadangkan perkhidmatan itu dimulakan pada pukul 8 malam. Televisyen Malaysia berkata bahawa jadual itu akan kekal seperti sedia ada sejak awal bulan. Dengan pertambahan kakitangan, Televisyen Malaysia berikrar untuk meningkatkan kualiti dan kepelbagaian programnya secara progresif. Selepas kelewatan, pemancar di [[Gunung Pulai]] telah diaktifkan pada 26 November 1964, penyiaran di saluran 3, membolehkan Singapura menerima siarannya melalui overspill. Siaran ujian telah dijalankan pada akhir Januari 1965, tetapi tidak akan menjadi biasa untuk beberapa minggu lagi. TV1 dikenali sebagai '''RTM3''' dan '''Malaysia 3''' di [[Johor Bahru]], [[Daerah Johor Bahru]], [[Singapura]] dan [[Kota Batam]]/[[Kota Batam|Pulau Batam]]. Projek perintis televisyen pendidikan, pelopor [[TV Pendidikan]], bermula pada 8 Jun 1965. Terdapat juga kemungkinan untuk membawa televisyen ke [[Sabah]] dan [[Sarawak]], sebagai sebahagian daripada tempoh [[Rancangan Malaysia Pertama]], termasuk lanjutan isyarat ke pantai timur Malaysia Barat menjelang akhir tahun 1965. Pada 13 Julai 1966, negeri Sabah meluluskan rancangan lanjutan perkhidmatan televisyen, khususnya di [[Jesselton]] ([[Kota Kinabalu]]) dan [[Sandakan]]. Pada Julai 1968, stesen baru itu dikira memerlukan $3 juta untuk dibina. Berikutan pembelian tanah untuk membina stesen itu, ia diunjurkan bahawa ia akan ke udara menjelang Jun 1969. Pengaturcaraan saluran telah dipindahkan ke rangkaian siap sedia dari 14 hingga 19 Disember 1968 kerana penganjuran pertandingan membaca al-Quran. Frekuensi yang digunakan kemudiannya diberikan kepada [[TV2|rangkaian kedua sepenuh masa]] apabila ia bermula pada tahun berikutnya. Berkuat kuasa 8 Februari 1969, saluran itu memperluaskan jadual hariannya dari Khamis hingga Ahad kepada sembilan jam (3 petang hingga tengah malam) untuk menyesuaikan diri dengan penonton di Johor, Kedah, Kelantan, Perlis dan Terengganu di mana Khamis adalah sebahagian daripada hujung minggu di kawasan tersebut. Stesen pantai timur di Kuantan dijangka bermula pada Mei. Sejak itu, perkhidmatan di Malaysia Timur masih dalam pertimbangan - pada masa itu, rancangan untuk stesen Sabah telah digariskan untuk memulakan operasi pada tahun 1970, bernilai $10 juta. === 1969–1984 === Ia merupakan saluran televisyen tunggal negara sehingga 1969 apabila [[TV2]], kemudian Rangkaian Kedua mula beroperasi dan saluran itu dikenali sebagai '''Rangkaian Pertama'''. Salah satu rancangan semasa pelancaran Rangkaian Kedua adalah untuk Rangkaian Pertama disiarkan secara eksklusif dalam bahasa Melayu. Pada masa yang sama, Televisyen Malaysia bergabung dengan Radio Malaysia untuk membentuk satu jabatan penyiaran - Radio Televisyen Malaysia. Salah satu rancangan semasa pelancaran rangkaian kedua ialah untuk rangkaian pertama disiarkan secara eksklusif dalam [[bahasa Melayu]], tetapi ia kemudiannya dibatalkan kerana kekurangan program yang dihasilkan dalam bahasa Melayu pada masa itu. Pada tahun 1973, telah dicadangkan bahawa pengaturcaraan bahasa Inggeris harus dihentikan secara berperingkat demi meningkatkan keluaran tempatan, dengan sasaran ialah 60% untuk kedua-dua saluran. Siaran televisyen diperluaskan ke [[Kuala Terengganu]] pada 16 Ogos 1971; ada yang telah membeli set televisyen seawal 252 juta tahun yang lalu untuk kemungkinan pengenalannya. Dari 19 Jun 1972 hingga 31 Mac 1994, TV1 berkongsi masa siaran dengan [[TV Pendidikan]] namun ia dibatalkan selepas 22 tahun bersiaran kerana siaran awal pagi di TV1 diperkenalkan pada 1 April 1994 ia kemudiannya dipindahkan ke [[TV2]]. TV1 mula menyiarkan dalam warna sejak 28 Disember 1978 di [[Semenanjung Malaysia]] dan sejak 31 Ogos 1980 di [[Sabah]] dan [[Sarawak]] tepat pada masanya [[Hari Kemerdekaan Malaysia|Hari Merdeka]]. Pada tahun 1981, sepatutnya semua program akan bertukar kepada warna pada tahun 1985. Pada masa itu, output adalah 80 hingga 85% dalam warna. Siaran kebangsaan ke Sabah dan Sarawak bermula sejam lebih awal pada jam 7:30 malam waktu Semenanjung Malaysia pada 7 Mei 1979. TV1 mula menyiarkan dalam sepenuh warna sejak 1 Januari 1982 di [[Semenanjung Malaysia]], [[Sabah]] dan [[Sarawak]] tepat pada masanya [[Tahun Baharu]]. === Pasca–1984 === Menurut tinjauan penonton yang dijalankan oleh Survey Research Malaysia pada Oktober 1985, TV1 dilihat oleh penduduk di kawasan luar bandar dengan 2.532 juta penonton berbanding bandar dengan 1.395 juta. Pada penghujung tahun 1987, TV1 bersama-sama TV2 merombak rancangan mereka untuk bersaing dengan saingan TV3 dengan filem, siri Amerika dan drama Cina. Program hal ehwal awam telah dirancang untuk disertakan. Masa penutup siaran sekarang pada tengah malam pada hari bekerja dan 1 pagi pada hujung minggu. Laporan oleh organ [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] Merdeka mencadangkan bahawa filem-filem cereka asing yang ditayangkan di rangkaian itu harus dialih suara dalam bahasa Melayu, mengikut cadangan untuk menukar TV1 kepada rangkaian semua Melayu. Dalam rancangan pelbagai tempatan, semua lagu, tanpa mengira latar belakang etnik, akan dipersembahkan dalam bahasa Melayu. Susulan laporan itu, TV1 beralih kepada saluran semua Melayu secara berperingkat, bermula 31 Ogos 1987 dengan perpindahan siaran berita Inggeris RTM ke TV2 dan dijangka siap pada penghujung 1987. Rancangan dalam bahasa Inggeris juga akan berpindah ke TV2. Tujuan pertukaran adalah untuk mempromosikan penggunaan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan. Jumlah pengaturcaraan Melayu dinaikkan kepada 72% berbanding 55% sebelum ini. RTM bercadang untuk memperkenalkan program berita perdana yang berasingan untuk TV1 dan TV2 pada tahun 1991. Pada masa itu, TV2 menyiarkan secara serentak berita TV1 pukul 8 malam. Kementerian Penerangan percaya bahawa bersama-sama dengan berita TV3, ia akan menyediakan "pelbagai maklumat yang lebih luas melalui media elektronik" dan "memaklumkan penonton tentang perkembangan" dari Malaysia dan luar negara. Pada Julai 1992, RTM memutuskan bahawa berita TV1 adalah mengenai isu kepentingan negara. TV1 telah bersiaran tanpa henti sempena 35 tahun kemerdekaan Malaysia pada 30 dan 31 Ogos 1992. Pada April 1993, TV1 dan TV2 telah menjalani penjadualan semula slot masa siaran berita. Bermula pada tahun 1994, RTM merombak program TV1 dan TV2 dengan menyiarkan program keagamaan, penerangan dan pendidikan di slot perdana. Pada Mac 1994, TV1 memulakan siaran pagi dan petang sepenuh masa bersama-sama dengan TV3, bermula dari seawal pukul 5:50 pagi. Pengaturcaraannya termasuk rancangan kanak-kanak, program memasak, siaran berita daripada [[:en:BBC World Service Television|BBC World Service Television]] (yang kemudian ditamatkan pada Mai), [[:en:Asia Business News|Asia Business News]], [[CNN International|CNN]], dokumentari dan berita perniagaan. Bagaimanapun, program hiburan tidak disiarkan pada waktu siang di mana Menteri Penerangan ketika itu, [[Mohamed Rahmat]] berkata ia "bercanggah dengan konsep mewujudkan masyarakat yang bekerja keras". TV1 menamatkan penayangan Jendela Dunia hasil siaran berita CNN. Siaran pagi kos tambahan RM 18 juta setahun. Pada April 1995, TV1 dan saluran saudaranya, TV2 menghadapi gangguan transmisi siaran selama dua jam akibat lonjakan kuasa selepas kabel [[Tenaga Nasional Berhad|Tenaga Nasional]] rosak. Pada 31 Ogos 1995, slot masa perdana TV1 dilanjutkan kepada 10:30 malam, setengah jam lebih daripada sebelumnya. Waktu utamanya bermula pada pukul 7 malam. Bersempena dengan ulang tahun ke-50 RTM pada 1 April 1996, TV1 memulakan siaran 24 jam buat pertama kali manakala saluran saudaranya, TV2 memulakan siaran 18 jam. Pada 25 September 1996, TV1 telah tersedia di platform [[Astro Malaysia|Astro]]. Kebanyakan rancangan tempatan di TV1 pada tahun 1998 disediakan oleh Home Video Distributors (HVD), Wayang Tinggi dan Eurofine. Pada April 1998, TV1 dan TV2 memutuskan untuk mengurangkan waktu penyiarannya dan menjimatkan kos RM50 juta, dengan TV1 khususnya kehilangan satu jam hari siarannya; masa mula siarannya sekarang ialah pada pukul 7 pagi. Cadangan yang sama dibuat pada November 1998, yang dimaksudkan untuk bermula pada Januari 1999, adalah untuk "memotong kos operasi" dan akan menjimatkan RM30 juta. Pada April 2001, bersempena dengan ulang tahun ke-55 RTM, TV1 dan TV2 telah menjalani penstrukturan semula pada masa penjadualan masing-masing untuk menyesuaikan diri dengan situasi semasa. Pada 1 Januari 2003, TV1 dan saluran saudaranya, TV2 telah menjalani penjadualan semula program untuk "memberi kepuasan" kepada penontonnya dan menarik pengiklannya. Penjadualan baharu itu menyaksikan kedua-dua saluran menyiarkan program dalam bahasa Inggeris. Pada Ogos tahun yang sama, kedua-dua saluran meneruskan penjadualan semula siaran berita mereka. Selepas logo baharu RTM dilancarkan pada Ogos 2004, TV1 bersama TV2 melancarkan logo baharu dan penjenamaan imej masing-masing. Pada Februari 2005, TV1 dan saluran saudaranya, program TV2 mula disiarkan di [[MiTV]] sehingga penutupan terakhir pada November 2006. Pada 1 April 2006, sempena ulang tahun ke-60 RTM, TV1 dan saluran saudaranya, TV2 menjenamakan semula sebagai RTM 1 dan RTM2. Nama-nama ini pertama kali digunakan pada tahun 1978 sebelum penjenamaan semula 1990. Siaran harian bermula 10 minit sebelum Azan Subuh dan berakhir pada 7:30 pagi manakala siaran 24 jam hanya boleh didapati ketika bulan [[Ramadan]] sahaja. Pada pukul 12:00 tengah malam, Tahun Baharu (1 Januari) 2009, RTM1 telah rasmi sekali lagi melancarkan nama dan logo baharu '''TV1''' majlis pelancaran rasmi sepenuhnya bermula umum secara nasional sebagai [[stesen televisyen|stesen televisyen terestrial kerajaan]] [[televisyen digital di Malaysia|digital bersiaran percuma nasional]] [[berita]] selama 24 jam pertama di Malaysia yang dipancarkan dalam [[berita]] memulakan siaran rasmi dengan rancangan '''Pelancaran Berita TV1''' mula tepat sejak sekitar jam 12:00 tengah malam [[Waktu Piawai Malaysia]]. Pada 1 April 2019, TV1 telah rasmi memulakan penyiaran [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] sempena [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] meraikan ulangtahunnya yang ke-73 dan [[Orkestra RTM]] meraikan ulangtahunnya yang ke-58 telah rasmi tersedia secara eksklusif melalui perkhidmatan [[MYTV Broadcasting|MYTV]] [[Televisyen terestrial digital|DTT]] di Saluran 101 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]]. Pada 1 Julai 2023, TV1 akan kembali menyiarkan semula slot berita perdana bahasa inggeris yang dikenali sebagai '''Malaysia Tonight''' yang disiarkan setiap hari pada jam 8:30 malam hingga jam 9:00 malam. Pada 1 Disember 2023, TV1 telah rasmi memulakan penyiaran [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] telah rasmi tersedia secara eksklusif melalui perkhidmatan [[Unifi TV]] di Saluran 101 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]]. Bermula 31 Ogos 2024 sehingga sekarang, siaran langsung [[Hari Kebangsaan Malaysia]] telah diasingkan kepada dua versi [[Bahasa Melayu]] dan [[Bahasa Inggeris]] telah disiarkan secara berasingan melalui dua saluran iaitu TV1 dan [[TV2]]. Pada 1 April 2026, TV1 telah rasmi dilancarkan akan menyiarkan video muzik (MV) "Hello Dunia" disiarkan setiap hari pada jam 6:57 pagi, 1:30 tengah hari (kecuali Jumaat), 6:00 petang (Isnin - Jumaat), dan 11:57 malam dalam masa 3 minit bersempena ulang tahun RTM ke-80. Slot Berita Tengah Malam, Berita Parlimen dan Dunia 10 Malam di saluran Berita RTM telah rasmi tertumpu di TV1 bermula 2 April 2026 berikutan pelancaran [[RTM World|saluran RTM World]] secara penuh di [[Berita RTM|saluran Berita RTM]] dari jam 8:30 malam hingga jam 7:00 pagi setiap hari sejak 1 April 2026. ===Pergantian nombor di [[Astro Malaysia|Astro]] Malaysia=== Berikut ini adalah perubahan nombor yang ada di TV1: *Pada 1 Oktober 1996, TV1 dapat boleh disaksikan melalui [[Astro Malaysia|Astro]] di saluran 21. *Pada 1 November 1999, TV1 telah dinomborkan semula dari saluran 21 ke saluran 5. *Pada 1 Januari 2002, TV1 telah dinomborkan semula dari saluran 5 ke saluran 1. *Pada 1 Oktober 2007, TV1 diubah nombor memperkenalkan menjadi 3 digit iaitu 101. *Pada 1 April 2021, TV1 telah rasmi memulakan penyiaran [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] sempena [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] meraikan ulangtahunnya yang ke-75 dan [[Orkestra RTM]] meraikan ulangtahunnya yang ke-60 telah rasmi tersedia secara eksklusif melalui perkhidmatan [[Astro Malaysia|Astro]] di Saluran 101 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) dalam format [[Televisyen definisi tinggi|HD (definisi tinggi)]]. ==Logo== Pada 1 April 1978, Rangkaian Pertama telah rasmi melancarkan nama baharu '''RTM1'''. Pada 1 Februari 1990, RTM1 telah rasmi melancarkan nama baharu '''TV1'''. Pada 1 April 2006, TV1 telah rasmi sekali lagi melancarkan nama baharu '''RTM1'''. Pada pukul 12:00 tengah malam, Tahun Baharu (1 Januari) 2009, RTM1 telah rasmi sekali lagi melancarkan nama dan logo baharu '''TV1''' dengan tampilan baharu dilengkapi tiga bentuk segi empat selari warna biru atau warna biru tua '''prussian blue''' dan angka "1" muncul di ''on-air'' kanan pada jam 12:00 tengah malam berhasil digunakan saat bertepatan rancangan siaran langsung Malam Tahun Baharu Masehi 2009 bertajuk "Ambang 2009" dan awalnya sebuah promosi nama kembali dan logo baru bertajuk "Saluran Informasi Baharu" selepas majlis pelancaran rasmi sepenuhnya bermula umum secara nasional sebagai [[stesen televisyen|stesen televisyen terestrial kerajaan]] [[televisyen digital di Malaysia|digital bersiaran percuma nasional]] [[berita]] selama 24 jam pertama di Malaysia yang dipancarkan dalam [[berita]] memulakan siaran rasmi dengan rancangan '''Pelancaran Berita TV1''' mula tepat sejak sekitar jam 12:00 tengah malam [[Waktu Piawai Malaysia]]. Pada 1 April 2011 jam 6:00 pagi, Logo TV1 telah rasmi menanda berubah menjadi teks sederhana terdiri dari kata TV menggunakan huruf kecil semua miring warna biru dan angka satu (1) miring warna merah digayakan '''''tv1''''' muncul di ''on-air'' kanan pada jam 6:00 pagi berhasil digunakan sebuah promosi nama kembali dan logo baru bertajuk "Mewarnaimu Baharu". Pada 21 Februari 2013 jam 6:00 pagi, angka satu ini berubah lagi menjadi warna merah polos dan potongan gradasi sehingga logo tetap digunakan hingga sekarang ternyata sempat mendapatkan isu logo ini pencurian oleh jaringan televisyen nasional bersifat berita di [[Nepal]] pada jam 6:00 pagi berhasil digunakan sebuah promosi nama kembali dan logo baru bertajuk "Mewarnaimu Baharu". ==Galeri logo== <gallery> Fail:RTM1 1984 logo.png|Logo RTM1 versi pertama ''(1 April 1978 — 26 Disember 1987)'' Fail:RTM1 logo 1987.png|Logo RTM1 versi kedua ''(27 Disember 1987 — 31 Januari 1990)'' Fail:RTMTV1-1990.svg|Logo TV1 versi pertama ''(1 Februari 1990 — 3 Ogos 2004)'' Fail:Rtm tv1 logo 2004.png|Logo TV1 versi kedua ''(4 Ogos 2004 — 31 Mac 2006)'' Fail:RTM1 logo 2006.png|Logo RTM1 versi ketiga ''(1 April 2006 — 31 Disember 2008)'' Fail:Rtm tv1 logo 2009.png|Logo TV1 versi ketiga ''(1 Januari 2009 — 31 Disember 2010)'' Fail:TV 1(Malaysia)baru.png|Logo TV1 versi keempat ''(sejak 1 Januari 2011)'' Fail:RTM TV1 logo 2013.png|Logo TV1 versi (sejak 28 Januari 2013) </gallery> == Perubahan jam tayang == Berikut ini beberapa perubahan jam tayang oleh TV1: *Pada 28 Disember 1963 sehingga 31 Disember 1970, TV1 bersiaran selama 3 jam dan 45 minit dari 6:00 petang sehingga 9:45 malam. *Pada 1 Januari 1971 sehingga 30 Ogos 1976, TV1 bersiaran selama 4 jam dari 6:00 petang sehingga 10:00 malam. *Pada 31 Ogos 1976 sehingga 27 Disember 1978, TV1 bersiaran selama 5 jam dari 6:00 petang sehingga 11:00 malam. *Pada 28 Disember 1978 sehingga 31 Disember 1987, TV1 bersiaran selama 8 jam dari 3:00 petang sehingga 11:00 malam. *Pada 1 Januari 1988 sehingga 28 Februari 1994, TV1 bersiaran selama 9 jam dari 2:00 petang sehingga 11:00 malam. *Pada 1 Mac 1994 sehingga 30 Ogos 1997, TV1 bersiaran selama 18 jam dari 6:00 pagi sehingga 12:00 tengah malam. *Pada 31 Ogos 1997 sehingga 13 Julai 1998, TV1 memulakan siaran 24 jam sehari buat pertama kalinya menyiarkan lebih rancangan untuk sesiapa yang bangun lewat menonton televisyen. *Pada 14 Julai 1998 sehingga 31 Disember 1999, TV1 bersiaran selama 12 jam dari 11:00 pagi sehingga 11:00 lewat malam. *Pada 1 Januari 2000 sehingga 31 Disember 2008, TV1 bersiaran selama 18 jam dari 6:00 pagi sehingga 12:00 tengah malam. *Pada 1 Januari 2009 sehingga 19 September 2009, TV1 kembali memulakan siaran 24 jam sehari buat kedua kalinya menyiarkan lebih rancangan untuk sesiapa yang bangun lewat menonton televisyen. *Pada 20 September 2009 sehingga 19 Julai 2012, TV1 mengurangkan waktu siarannya menjadi 15 minit dan 19 jam sehari dari 5:45 pagi sehingga 1:00 pagi. *Pada 20 Julai 2012, TV1 kembali memulakan siaran 24 jam sehari buat ketiga kalinya menyiarkan lebih rancangan untuk sesiapa yang bangun lewat menonton televisyen. ==Cogan kata== * Saluran Komunikasi Anda (Your Communication Channel) * Saluran Perdana (Prime Channel) * Saluran Infotainmen Anda (Your Infotainnment Channel) * Saluran Inforia (Inforia Channel) * Saluran Informasi (Information Channel) * Mewarnaimu (Your Colour) ==Lagu kebangsaan== Pada pukul 5:58 atau 6:00 pagi setiap hari bersama semua stesen televisyen kebangsaan dan serantau [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] (TV1, [[TV2]], [[TV Okey]], [[Sukan RTM]], [[Berita RTM]] dan [[TV6]]) [[Negaraku|lagu kebangsaan]] dimainkan sebagai pembukaan. ==Rancangan== ===Berita=== ; Berita dalam [[Bahasa Melayu]] *''Berita Pagi'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) ** ''Berita Pagi Sabah'' ** ''Berita Pagi Sarawak'' * ''Stadium RTM'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]] dan [[Sukan RTM]]) * ''Berita Tengah Hari'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Berita Semasa'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Parlimen Semasa'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Berita Wilayah'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Berita Perdana'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) *''Kanta 744'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) *''Dunia 10'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Berita Parlimen'' * ''Berita Tengah Malam'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) ; Berita dalam [[Bahasa Inggeris]] * ''Malaysia Tonight'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]] & [[RTM World]]) ===Bual bicara=== * ''Diari Rawat'' * ''Cuit Sikit Jangan Sentap'' * ''[[Selamat Pagi Malaysia]]'' (Tayangan serentak di [[Berita RTM]]). * ''Lensa IPT'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Biz Malaysia'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Diari Rawat atau lebih dikenali sebagai Bicara Diari Rawat'' * ''Bicara Naratif'' * ''Cuit Sikit Jangan Sentap'' * ''[[Selamat Pagi Malaysia]]'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Lensa IPT'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Selamat Malam Malaysia'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Bual Konti''/''Conty Chat'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Bicara Politikonomi'' (2019-2021) (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Bicara Pengguna'' (2019-2021) (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Bicara Inspirasi'' (2019-2021) (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Glosari'' (2020-2021) (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Cerita Kita'' (2020-2021) (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Seleksi Konti Radio RTM'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Pesona XY'' (2019-2023) (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * Borak Dulu Baru Buka (tayangan sebelum atau sepanjang bulan Ramadan) * Kami Bah Ini (Sini ada cerita) * Kuppa Kopi * Planet Sukan (tayangan serentak di [[Sukan RTM]]) ===Rancangan agama=== * ''Anda Musykil? * Fikrah * ''[[Forum Perdana Ehwal Islam]] * ''Ilmu Aqaid * ''[[Muqaddam]] * ''MyHalal * ''Persada Jurnal * ''Salam Baitullah'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * ''Tilawah Interaktif'' * ''Syahadah'' (di bulan Ramadan sahaja) * ''Tadabbur Ramadan'' (di bulan Ramadan sahaja) ===Rancangan khas=== * Bicara Khas (tayangan serentak di [[Berita RTM]]) * Hari Kebangsaan Malaysia (secara langsung dan tayangan serentak bersama [[Berita RTM]]) * Hari Malaysia (secara langsung dan tayangan serentak bersama [[Berita RTM]]) * Gema Takbir (secara langsung pada malam hari raya Aidilfitri iaitu Malam 1 Syawal) * Gema Raya (secara langsung pada pagi hari raya 1 Syawal) ===Siaran langsung=== * Siaran Langsung - Malaysia Quran Hour (tayangan serentak di [[TV AlHijrah]]) * Siaran Langsung - Solat Tarawih dari Makkah (di bulan [[Ramadan]] sahaja) * Siaran Langsung - [[Solat Jumaat]] (tayangan serentak di [[TV AlHijrah]] & [[Astro Oasis]]) * Siaran Langsung - Solat Sunat Aidilfitri (tayangan serentak di [[TV AlHijrah]]) * Siaran Langsung - Solat Sunat Aidiladha (tayangan serentak di [[TV AlHijrah]]) * Siaran Langsung - [[Majlis Tilawah Al Quran Peringkat Kebangsaan|Majlis Tilawah Al Quran dan Hafazan Peringkat Kebangsaan]] (tayangan serentak di [[TV AlHijrah]]) * Siaran Langsung - [[Majlis Tilawah Al Quran Peringkat Antarabangsa]] (tayangan serentak di [[TV AlHijrah]]) * Siaran Langsung - Ambang Tahun Baru [[Awal Muharam|Maal Hijrah]] * Siaran Langsung - Sambutan [[Awal Muharam|Maal Hijrah]] * Siaran Langsung - Sambutan [[Maulidur Rasul]] ===Parlimen=== * ''Langsung Dari Parlimen'' (tayangan serentak di [[Berita RTM]]). ===Novel TV atau Drama bersiri=== * [[Slot Widuri|Widuri]] * [[Slot Bidadari|Bidadari]] * [[Slot Kejora|Kejora]] ==Lihat juga== * [[TV2]] * [[TV Okey]] * [[Berita RTM]] * [[Sukan+]] * [[RTM World]] * [[Televisyen di Malaysia]] * [[Radio Televisyen Malaysia]] ==Pautan luar== * {{Tapak web rasmi|https://tv1.rtm.gov.my}} * {{Facebook|tv1malaysiaofficial}} * {{Instagram|tv1malaysiaofficial}} * {{Threads|tv1malaysiaofficial}} * {{TikTok|tv1malaysiaofficial}} * {{X|tv1_rtm}} * {{Saluran YouTube|tv1malaysiaofficial}} {{Saluran_televisyen_di_Malaysia}} {{Radio Televisyen Malaysia}} [[Kategori:Stesen televisyen RTM]] [[Kategori:Stesen televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro]] [[Kategori:Stesen televisyen yang ditubuhkan pada 1963]] [[Kategori:Penubuhan 1963 di Malaysia]] lhz21wzbj9n0whcy7q8amronhtlvrls 0 3895 6925510 6237847 2026-08-11T20:07:16Z Aizalbebeh 71917 Rombak menyeluruh rencana: piawaikan nama kepada “Mozambique” mengikut DBP dan tambah Jawi; kemas kini infobox, pemimpin, penduduk, HDI/Gini dan pembahagian pentadbiran; susun semula serta perluas sejarah, geografi, politik, ekonomi, demografi, pengangkutan dan budaya; ganti sumber lemah/lapuk dan media Commons; perbaik bahasa, pautan dan rujukan. 6925510 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country | conventional_long_name = Republik Mozambique | native_name = {{lang|pt|República de Moçambique}} | common_name = Mozambique | image_flag = Flag of Mozambique.svg | image_coat = Emblem of Mozambique.svg | image_map = Mozambique (orthographic projection).svg | national_anthem = ''[[Pátria Amada]]''<br />"Tanah Air Tercinta" | capital = [[Maputo]] | coordinates = {{Coord|25|57|S|32|35|E|type:city_region:MZ}} | largest_city = capital | official_languages = [[Bahasa Portugis]] | government_type = [[Republik berperlembagaan]] [[negara kesatuan|kesatuan]] dengan [[sistem presiden]] | leader_title1 = [[Presiden Mozambique|Presiden]] | leader_name1 = [[Daniel Chapo]] | leader_title2 = [[Perdana Menteri Mozambique|Perdana Menteri]] | leader_name2 = [[Maria Benvinda Levi]] | leader_title3 = [[Presiden Perhimpunan Republik Mozambique|Presiden Perhimpunan Republik]] | leader_name3 = [[Margarida Talapa]] | legislature = [[Perhimpunan Republik (Mozambique)|Perhimpunan Republik]] | sovereignty_type = [[Kemerdekaan]] | established_event1 = daripada [[Portugal]] | established_date1 = 25 Jun 1975 | established_event2 = Diterima masuk ke [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu|PBB]] | established_date2 = 16 September 1975 | area_km2 = 799380 | population_estimate = 34,959,000 | population_estimate_year = 2026 | population_census = 26,899,105 | population_census_year = 2017 | population_density_km2 = 44 | Gini = 49.6 | Gini_year = 2022 | Gini_ref = <ref name="WB-Gini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MZ |title=Gini index - Mozambique |publisher=[[Bank Dunia]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> | HDI = 0.493 | HDI_year = 2023 | HDI_rank = 182 | HDI_ref = <ref name="UNDP-HDI2025">{{cite report |title=Human Development Report 2025: Table 1, Human Development Index and its components |url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/2025_HDR/HDR25_Statistical_Annex_HDI_Table.pdf |publisher=[[Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |year=2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> | currency = [[Metical Mozambique]] | currency_code = MZN | time_zone = [[Waktu Afrika Tengah]] | utc_offset = +2 | drives_on = kiri | calling_code = +258 | cctld = [[.mz]] | official_website = {{URL|https://portaldogoverno.gov.mz/}} }} '''Mozambique''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: موزامبيق; {{lang-pt|Moçambique}}), secara rasmi '''Republik Mozambique''' ({{lang-pt|República de Moçambique}}), ialah sebuah negara berdaulat di [[Afrika Tenggara]]. Negara ini bersempadan dengan [[Tanzania]] di utara, [[Malawi]] dan [[Zambia]] di barat laut, [[Zimbabwe]] di barat serta [[Eswatini]] dan [[Afrika Selatan]] di barat daya. Pantai timurnya menghadap [[Lautan Hindi]] dan [[Selat Mozambique]], yang memisahkannya daripada [[Madagaskar]], [[Comoros]] dan [[Mayotte]]. Ibu negara dan bandar raya terbesarnya ialah [[Maputo]]. [[Bahasa Portugis]] merupakan bahasa rasmi, manakala sejumlah besar bahasa [[bahasa Bantu|Bantu]] tempatan digunakan dalam kehidupan seharian.<ref name="INE-sosiodem">{{cite report |title=Indicadores Sócio-Demográficos, Moçambique |url=https://www.ine.gov.mz/documents/20119/44355/INDICADORES%20SOCIO-DEMOGRAFICOS%20-%20MOCAMBIQUE%2020062022.pdf/9189d534-1ea5-9d6a-cadd-51c39f67d6cd?download=true&t=1675764355106&version=1.0 |publisher=Instituto Nacional de Estatística |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Anggaran rasmi bagi 2026 meletakkan penduduknya pada kira-kira 34.96 juta orang di kawasan seluas 799,380 km².<ref name="INE-2026">{{cite report |title=Indicadores em Flash, Abril 2026 |url=https://www.ine.gov.mz/documents/20119/413846/Indicadores%20em%20Flash%20Abril%2026.pdf/431d8195-420a-9ee1-781c-48db317b6a44?download=true&t=1777035479747&version=1.0 |publisher=Instituto Nacional de Estatística |year=2026 |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Kawasan yang kini membentuk Mozambique telah menjadi sebahagian daripada rangkaian perdagangan [[Lautan Hindi]] selama berabad-abad sebelum kedatangan Portugis. [[Vasco da Gama]] sampai ke pesisirannya pada 1498, dan Portugal kemudian membangunkan kubu serta petempatan perdagangan sebelum memperkukuh penguasaan kolonialnya, terutama pada abad ke-19 dan awal abad ke-20. [[FRELIMO|Barisan Pembebasan Mozambique]] (FRELIMO), yang ditubuhkan pada 1962, memulakan perjuangan bersenjata menentang Portugal pada 1964. Selepas [[Revolusi Bunga Teluki]] di Portugal pada 1974, Mozambique mencapai kemerdekaan pada 25 Jun 1975.<ref name="Cambridge-independence">{{cite web |url=https://www.cambridge.org/core/books/politics-of-african-industrial-policy/evolution-of-political-settlements/03B8620CF52C1E3974A1B12437F8DF66 |title=Evolution of Political Settlements |publisher=[[Cambridge University Press]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Selepas kemerdekaan, pemerintahan FRELIMO dan [[RENAMO|Penentangan Kebangsaan Mozambique]] (RENAMO) terlibat dalam [[Perang Saudara Mozambique]], yang turut dipengaruhi persaingan serantau dan [[Perang Dingin]]. Perjanjian Damai Umum yang ditandatangani di Rom pada 4 Oktober 1992 menamatkan perang dan diikuti pilihan raya berbilang parti pada 1994 dengan bantuan [[Operasi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Mozambique]] (ONUMOZ).<ref name="ONUMOZ">{{cite web |url=https://peacekeeping.un.org/sites/default/files/past/onumozS.htm |title=ONUMOZ |publisher=[[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> FRELIMO kekal sebagai parti dominan sejak peralihan itu, sementara RENAMO menjadi parti pembangkang utama untuk sebahagian besar zaman pascaperang. Mozambique ialah sebuah republik berperlembagaan dengan sistem presiden. Presiden merupakan ketua negara, ketua kerajaan dan pemerintah tertinggi pasukan pertahanan dan keselamatan.<ref name="Presidencia-funcoes">{{cite web |url=https://presidencia.gov.mz/?page_id=466 |title=Atribuições e Competências |publisher=Presidência da República de Moçambique |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> [[Daniel Chapo]] menjadi presiden kelima negara itu pada 15 Januari 2025 selepas keputusan [[Pilihan raya umum Mozambique 2024|pilihan raya 2024]] yang dipertikaikan. Majlis Perlembagaan mengesahkan kemenangannya dengan 65.17% undi, tetapi pemerhati Kesatuan Eropah melaporkan kelemahan ketelusan dan masalah dalam beberapa peringkat pengiraan serta penjadualan undi.<ref name="CC-2024">{{cite web |url=https://cconstitucional.org.mz/jurisprudencia/acordao-n-o-24-cc-2024-de-22-de-dezembro/ |title=Acórdão n.º 24/CC/2024 de 22 de Dezembro |publisher=Conselho Constitucional de Moçambique |date=22 Disember 2024 |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref><ref name="EU-EOM-2024">{{cite web |url=https://www.eeas.europa.eu/eom-mozambique-2024/final-report-european-union-election-observation-mission-mozambique-2024_en |title=Final Report of the European Union Election Observation Mission Mozambique 2024 |publisher=[[Perkhidmatan Tindakan Luar Eropah]] |date=30 Januari 2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Sejak 2017, bahagian utara negara, khususnya [[Cabo Delgado]], turut menghadapi pemberontakan bersenjata oleh kumpulan Islamis. Konflik, bencana alam dan perpindahan berulang telah meninggalkan lebih 600,000 orang dalam keadaan kehilangan tempat tinggal di dalam negara menurut UNHCR.<ref name="UNHCR-Mozambique">{{cite web |url=https://data.unhcr.org/en/country/moz |title=Mozambique |publisher=[[Pesuruhjaya Tinggi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu untuk Pelarian]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Ekonomi Mozambique masih sangat bergantung pada pertanian untuk pekerjaan, sementara perlombongan, gas asli, industri dan rangkaian pelabuhan serta koridor pengangkutan memainkan peranan penting dalam perdagangan serantau. Negara ini bagaimanapun terus menghadapi kemiskinan yang tinggi, pekerjaan tidak formal yang meluas, ketidaksamaan dan kerentanan terhadap kejutan iklim.<ref name="WB-overview">{{cite web |url=https://www.worldbank.org/ext/en/country/mozambique |title=Mozambique |publisher=[[Bank Dunia]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Bagi data 2023, [[Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] mencatatkan [[Indeks Pembangunan Manusia]] Mozambique pada 0.493, di kedudukan ke-182 dunia.<ref name="UNDP-HDI2025" /> == Penamaan == [[Fail:Ilha de Mocambique.jpg|thumb|right|[[Pulau Mozambique]], yang menjadi sumber nama negara.]] Nama Melayu '''Mozambique''' digunakan oleh [[Dewan Bahasa dan Pustaka]] dalam ''Pusat Rujukan Persuratan Melayu''.<ref name="DBP-Mozambique">{{cite web |url=https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?d=243192&keyword=Mozambique |title=Mozambique |website=Pusat Rujukan Persuratan Melayu |publisher=[[Dewan Bahasa dan Pustaka]] |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Dalam bahasa Portugis, nama negara dieja ''Moçambique''. Nama negara berasal daripada [[Pulau Mozambique]] di pesisir utara. Pulau tersebut telah menjadi pusat perdagangan Lautan Hindi sebelum kehadiran Portugis dan kemudian berkembang sebagai pos perdagangan, kubu serta pusat pentadbiran Portugis.<ref name="UNESCO-Island">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/599/ |title=Island of Mozambique |publisher=[[UNESCO]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Sumber sejarah mengaitkan nama pulau itu dengan nama seorang penguasa Muslim yang ditemui oleh orang Portugis pada penghujung abad ke-15, tetapi bentuk nama peribadi tersebut berbeza-beza dalam sumber. Oleh itu, dakwaan bahawa pulau itu dinamakan secara pasti sempena seorang "Musa bin Malik Mbiki" yang menjadi orang pertama menemukannya tidak dapat dipertahankan sebagai fakta yang tidak dipertikaikan. == Sejarah == {{Utama|Sejarah Mozambique}} === Masyarakat awal dan perdagangan Lautan Hindi === Pergerakan masyarakat penutur bahasa Bantu ke bahagian tenggara Afrika berlaku secara beransur-ansur sepanjang berabad-abad pertama Masihi. Mereka membawa pertanian, penternakan dan teknologi pengolahan besi, lalu membentuk asas kepada banyak masyarakat yang kemudian berkembang di kawasan Mozambique. Lokasinya di sepanjang Lautan Hindi menghubungkan masyarakat pesisir dengan rangkaian perdagangan yang merangkumi [[Afrika Timur]], [[Semenanjung Arab]], [[Parsi]] dan [[Asia Selatan]]. Sebelum kedatangan Portugis, petempatan pesisir telah terlibat dalam perdagangan emas, gading dan barangan lain, dan sebahagian daripadanya berkait rapat dengan dunia perdagangan [[Swahili]]. [[Pulau Mozambique]] menjadi salah sebuah pusat penting dalam rangkaian maritim tersebut.<ref name="UNESCO-Island" /> === Penguasaan dan penjajahan Portugis === [[Fail:Slaves ruvuma.jpg|thumb|left|Pedagang hamba Arab-Swahili dan tawanan mereka di tebing [[Sungai Ruvuma]] pada abad ke-19.]] [[Vasco da Gama]] tiba di Pulau Mozambique pada 1498 ketika mencari laluan laut ke India. Pada awal abad ke-16, Portugal mendirikan pos dan kubu di sepanjang pesisir, termasuk di Pulau Mozambique dan [[Sofala]], sebelum mengembangkan kehadiran ke lembah [[Sungai Zambezi]]. Pengaruh Portugis pada peringkat awal tertumpu pada perdagangan dan beberapa pusat strategik, manakala sebahagian besar kawasan pedalaman terus berada di bawah struktur kuasa tempatan. Di lembah Zambezi, pihak Portugis membangunkan sistem tanah yang dikenali sebagai ''[[prazo]]'', yang memberikan ladang atau wilayah besar kepada pemegang konsesi. Dalam praktiknya, kuasa negara kolonial sering bergantung pada pemegang ''prazo'', rangkaian perdagangan tempatan dan pasukan bersenjata yang dikenali sebagai ''chikunda''. Perdagangan hamba menjadi salah satu unsur penting ekonomi serantau antara abad ke-18 dan ke-19. Jaringan tempatan, Arab-Swahili, Portugis dan pedagang lain terlibat dalam pengangkutan orang yang diperhambakan dari pedalaman menuju pesisir dan pasaran luar. Perdagangan tersebut berkait rapat dengan perubahan politik dan peperangan dalam kalangan masyarakat di rantau itu. [[Fail:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|Lourenço Marques, kini [[Maputo]], sekitar awal abad ke-20.]] Portugal hanya memperkukuh kawalan wilayah secara lebih menyeluruh pada penghujung abad ke-19, ketika sempadan kolonial Afrika sedang ditetapkan oleh kuasa Eropah. Sebahagian wilayah diberikan kepada syarikat berpiagam, termasuk [[Syarikat Mozambique]], yang mentadbir kawasan tertentu serta mengeksploitasi pertanian, perlombongan dan buruh Afrika. Pada abad ke-20, khususnya di bawah rejim [[Estado Novo (Portugal)|Estado Novo]], pemerintahan kolonial memperkukuh kawalan pentadbiran dan menggalakkan penghijrahan peneroka Portugis. Sistem buruh, akses pendidikan yang tidak seimbang dan hierarki undang-undang serta sosial menimbulkan rasa tidak puas hati yang menyumbang kepada perkembangan gerakan nasionalis. === Perjuangan kemerdekaan === [[Fail:Samora Moises Machel detail DF-SC-88-01383.jpg|thumb|upright|[[Samora Machel]], presiden pertama Mozambique.]] [[FRELIMO|Frente de Libertação de Moçambique]] (FRELIMO) ditubuhkan pada 1962 melalui penyatuan beberapa gerakan nasionalis. Gerakan itu melancarkan perjuangan bersenjata menentang pemerintahan Portugis pada September 1964, pada mulanya terutama di utara negara.<ref name="Cambridge-FRELIMO">{{cite web |url=https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/FB4C6095FA4951DDC792DDB786A922E5/9781787446588c1_p15-64_CBO.pdf/we_will_win_filming_the_armed_struggle_in_mozambique_19681973.pdf |title=We Will Win! Filming the Armed Struggle in Mozambique, 1968–1973 |publisher=[[Cambridge University Press]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Konflik di Mozambique merupakan salah satu daripada beberapa peperangan antikolonial yang dihadapi Portugal di Afrika. [[Eduardo Mondlane]], presiden pertama FRELIMO, terbunuh dalam serangan bom pada 1969. Kepimpinan kemudiannya beralih kepada tokoh termasuk [[Samora Machel]]. [[Revolusi Bunga Teluki]] pada 25 April 1974 menggulingkan pemerintahan autoritarian di Portugal dan mempercepat proses penamatan perang kolonial. Kerajaan baharu Portugal dan FRELIMO mencapai persetujuan mengenai pemindahan kuasa, dan Mozambique mencapai kemerdekaan pada 25 Jun 1975.<ref name="Cambridge-independence" /> Samora Machel menjadi presiden pertama negara merdeka itu. === Kemerdekaan dan perang saudara === Selepas kemerdekaan, FRELIMO membentuk negara satu parti yang berorientasikan [[Marxisme-Leninisme]]. Kerajaan menjalankan program nasionalisasi dan penyusunan semula ekonomi serta masyarakat, pada masa yang sama menghadapi kehilangan mendadak sebahagian besar tenaga mahir Portugis yang meninggalkan negara itu selepas 1975. [[RENAMO|Resistência Nacional Moçambicana]] (RENAMO) muncul sebagai gerakan bersenjata menentang FRELIMO. Pada peringkat awal, pembentukannya menerima sokongan daripada perkhidmatan keselamatan [[Rhodesia]], dan selepas kemerdekaan Zimbabwe pada 1980, [[Afrika Selatan]] di bawah pemerintahan [[aparteid]] menjadi penyokong luar utama RENAMO.<ref name="Cambridge-RENAMO">{{cite web |url=https://www.cambridge.org/core/books/violent-resistance/war-over-people/048AA6A94E8068BCBB3B1DB52BE9C3B6 |title=A War over People |publisher=[[Cambridge University Press]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Konflik itu juga dipengaruhi oleh rungutan politik, ekonomi dan tempatan terhadap pemerintahan FRELIMO, justeru tidak dapat dihuraikan semata-mata sebagai perang proksi antara dua kuasa besar. [[Fail:Land mine victim 2 (4364914733).jpg|thumb|left|Mangsa [[periuk api]] di Mozambique. Periuk api menjadi salah satu kesan berkekalan perang saudara.]] Perang saudara yang berlangsung dari penghujung 1970-an hingga 1992 memusnahkan banyak kawasan luar bandar, mengganggu pengeluaran pertanian dan pengangkutan serta menyebabkan perpindahan penduduk secara besar-besaran. Kedua-dua pihak dituduh melakukan pencabulan terhadap orang awam sepanjang konflik. Pada 1984, kerajaan Machel menandatangani [[Perjanjian Nkomati]] dengan Afrika Selatan. Mozambique bersetuju mengehadkan kegiatan [[Kongres Kebangsaan Afrika]] di wilayahnya, manakala Afrika Selatan berjanji menghentikan sokongan kepada RENAMO. Namun, konflik tidak segera berakhir. Samora Machel terbunuh dalam nahas pesawat berhampiran sempadan Afrika Selatan pada 19 Oktober 1986. Beliau digantikan oleh [[Joaquim Chissano]], yang kemudiannya mengetuai liberalisasi ekonomi dan pembaharuan politik. Perlembagaan 1990 membuka jalan kepada sistem berbilang parti. Selepas rundingan di Rom, kerajaan FRELIMO dan RENAMO menandatangani [[Perjanjian Damai Umum Mozambique|Perjanjian Damai Umum]] pada 4 Oktober 1992. PBB menubuhkan ONUMOZ untuk membantu melaksanakan gencatan senjata, pelucutan senjata dan persediaan pilihan raya.<ref name="ONUMOZ" /> === Demokrasi berbilang parti dan proses damai === Pilihan raya umum berbilang parti pertama diadakan pada 1994. Joaquim Chissano memenangi jawatan presiden dan FRELIMO memperoleh kedudukan terbesar dalam Perhimpunan Republik, manakala RENAMO muncul sebagai pembangkang utama. Pada 1995, Mozambique menyertai [[Negara-Negara Komanwel|Komanwel]]. Penyertaannya penting kerana Mozambique tidak pernah menjadi jajahan British dan menjadi contoh awal peluasan keanggotaan Komanwel melampaui negara yang mempunyai hubungan perlembagaan atau penjajahan dengan Britain. Chissano tidak bertanding semula selepas dua penggal di bawah aturan perlembagaan baharu. [[Armando Guebuza]] dipilih sebagai presiden pada 2004 dan memegang jawatan dari 2005 hingga 2015. Beliau digantikan oleh [[Filipe Nyusi]], yang memenangi pilihan raya 2014 dan dipilih semula pada 2019. Hubungan FRELIMO dan RENAMO kembali tegang pada dekad 2010-an dan pertempuran bersenjata berlaku di beberapa kawasan. Rundingan damai akhirnya membawa kepada perjanjian baharu pada Ogos 2019 yang mengukuhkan proses pelucutan senjata, demobilisasi dan penyepaduan semula anggota RENAMO.<ref>{{cite web |url=https://press.un.org/en/2019/sgsm19693.doc.htm |title=Welcoming Signing of Peace Agreement in Mozambique, Secretary-General Applauds Commitment on Both Sides to Finalizing Peace Process |publisher=[[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |date=6 Ogos 2019 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> === Politik kontemporari dan pemberontakan Cabo Delgado === Sejak Oktober 2017, [[Cabo Delgado]] di utara Mozambique menjadi pusat pemberontakan oleh kumpulan bersenjata Islamis. Serangan ke atas orang awam, petempatan dan kemudahan kerajaan menyebabkan perpindahan penduduk secara besar-besaran. Konflik kemudiannya turut menjejaskan bahagian wilayah jiran.<ref name="UNHCR-conflict">{{cite web |url=https://www.unhcr.org/news/briefing-notes/unhcr-nearly-100-000-displaced-recent-weeks-violence-spreads-across-northern |title=UNHCR: Nearly 100,000 displaced in recent weeks as violence spreads across northern Mozambique |publisher=[[Pesuruhjaya Tinggi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu untuk Pelarian]] |date=2 Disember 2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Mozambique menerima bantuan ketenteraan serantau dan dua hala. [[Komuniti Pembangunan Afrika Selatan]] (SADC) mengerahkan [[Misi SADC di Mozambique]] (SAMIM) pada Julai 2021. Misi itu ditamatkan secara rasmi pada 15 Julai 2024.<ref name="SAMIM">{{cite web |url=https://www.sadc.int/latest-news/sadc-convenes-conference-lessons-learnt-samim |title=SADC convenes conference on lessons learnt from SAMIM |publisher=[[Komuniti Pembangunan Afrika Selatan]] |date=3 September 2024 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Pasukan keselamatan Rwanda pula terus beroperasi bersama pasukan Mozambique di Cabo Delgado pada 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.mod.gov.rw/docs-media/news-detail/mozambique-defence-minister-visits-rwanda-security-force-in-cabo-delgado |title=Mozambique Defence Minister visits Rwanda Security Force in Cabo Delgado |publisher=Ministry of Defence, Rwanda |date=21 Mei 2026 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Pilihan raya umum pada 9 Oktober 2024 menghasilkan satu lagi kemenangan FRELIMO. Majlis Perlembagaan mengesahkan Daniel Chapo sebagai presiden terpilih dengan 65.17% undi.<ref name="CC-2024" /> Keputusan itu dipertikaikan oleh calon pembangkang [[Venâncio Mondlane]] dan mencetuskan tunjuk perasaan serta keganasan pascapilihan raya. Misi pemerhati Kesatuan Eropah kemudian menerbitkan laporan akhir yang mengenal pasti kelemahan dalam ketelusan proses dan mengemukakan 18 cadangan pembaharuan.<ref name="EU-EOM-2024" /> Chapo mengangkat sumpah sebagai presiden pada 15 Januari 2025.<ref>{{cite news |url=https://apnews.com/article/mozambique-new-president-inaugurated-protests-e144b2958d1f829b0d45f314d4bc22f9 |title=Hundreds protest as Mozambique inaugurates a new president |work=[[Associated Press]] |date=15 Januari 2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Kerajaannya turut memulakan proses dialog politik kebangsaan pada 2025 selepas krisis pascapilihan raya. == Geografi == [[Fail:Mozambique, administrative divisions - Nmbrs - colored 2018.svg|thumb|upright=0.85|Bahagian pentadbiran peringkat pertama Mozambique.]] Mozambique terletak di pantai tenggara Afrika antara Tanzania dan Afrika Selatan. Wilayahnya memanjang lebih 2,000 km dari utara ke selatan dan mempunyai garis pantai yang panjang di Lautan Hindi. === Bentuk muka bumi dan perairan === [[Fail:Mount Gorongosa, Gorongosa National Park, Mozambique (cropped).jpg|thumb|right|[[Gunung Gorongosa]] di tengah Mozambique.]] Sebahagian besar kawasan pesisir terdiri daripada dataran rendah yang melebar di selatan, manakala kawasan utara dan barat mempunyai dataran tinggi dan pergunungan. Tanah tinggi terbesar terletak berhampiran sempadan Malawi dan Zimbabwe. [[Monte Binga]], berhampiran sempadan Zimbabwe, merupakan titik tertinggi negara. [[Sungai Zambezi]] merentasi bahagian tengah Mozambique sebelum bermuara ke Lautan Hindi dan membentuk salah satu sistem saliran terpenting negara. Sungai besar lain termasuk [[Sungai Limpopo]], [[Sungai Save]], [[Sungai Pungwe]], [[Sungai Buzi]] dan [[Sungai Rovuma]]. Zambezi dan Limpopo merupakan sebahagian daripada lembangan sungai antarabangsa yang menghubungkan Mozambique dengan beberapa negara jiran.<ref name="FAO-water">{{cite web |url=https://www.fao.org/4/v8260b/V8260B18.htm |title=Mozambique |publisher=[[Pertubuhan Makanan dan Pertanian]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Di barat laut, Mozambique berkongsi [[Tasik Malawi|Tasik Niassa]] dengan Malawi dan Tanzania. [[Takungan Cahora Bassa]] di Sungai Zambezi ialah tasik buatan besar yang terbentuk daripada pembinaan Empangan Cahora Bassa. [[Fail:Cahorabassadam.jpg|thumb|left|[[Empangan Cahora Bassa]] di [[Sungai Zambezi]].]] === Iklim dan alam sekitar === Mozambique mempunyai iklim yang secara umumnya tropika, dengan variasi mengikut latitud, ketinggian dan jarak dari laut. Musim hujan utama berlangsung kira-kira dari Oktober hingga April, manakala bulan-bulan yang lain pada umumnya lebih kering dan sejuk.<ref name="FAO-climate">{{cite web |url=https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/9746d3b5-3eac-4dbb-8404-49c966cfb8cc/content |title=Country profile – Mozambique |publisher=[[Pertubuhan Makanan dan Pertanian]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Negara ini terdedah kepada siklon tropika, banjir dan kemarau. Risiko tersebut memberi kesan besar kepada pertanian, infrastruktur dan penempatan manusia. Bank Dunia menganggap kejutan iklim sebagai salah satu faktor utama yang berulang kali menjejaskan perkembangan ekonomi dan sosial Mozambique.<ref name="WB-overview" /> Ekosistem negara merangkumi hutan ''[[miombo]]'', savana, tanah lembap, bakau, pulau karang dan persekitaran laut. Kawasan perlindungan penting termasuk [[Taman Negara Gorongosa]], [[Taman Negara Bazaruto]], [[Taman Negara Quirimbas]] dan [[Taman Negara Maputo]]. [[Fail:Sunset - Gorongosa National Park, Mozambique.jpg|thumb|right|Pemandangan di [[Taman Negara Gorongosa]].]] == Pembahagian pentadbiran == Mozambique terdiri daripada sepuluh [[Provinsi Mozambique|provinsi]] serta Bandar Raya Maputo, yang mempunyai taraf pentadbiran setara dengan provinsi.<ref name="INE-admin">{{cite report |url=https://ine.gov.mz/documents/20119/169249/Indicadores%20B%C3%A1sicos%20de%20Agricultura%20e%20Alimenta%C3%A7%C3%A3o%202022%2012.11%2C24.pdf/afb4d579-f473-1ab6-8d2e-2f6e7f52fcd7?download=true&t=1742389410428&version=1.0 |title=Indicadores Básicos de Agricultura e Alimentação, 2023 |publisher=Instituto Nacional de Estatística |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Provinsi dibahagikan lagi kepada daerah dan unit pentadbiran yang lebih kecil. {| class="wikitable sortable" |+ Bahagian pentadbiran peringkat pertama Mozambique |- ! scope="col" | Bahagian ! scope="col" | Taraf ! scope="col" | Pusat pentadbiran |- ! scope="row" | [[Niassa]] | Provinsi | [[Lichinga]] |- ! scope="row" | [[Cabo Delgado]] | Provinsi | [[Pemba, Mozambique|Pemba]] |- ! scope="row" | [[Nampula (provinsi)|Nampula]] | Provinsi | [[Nampula]] |- ! scope="row" | [[Zambézia]] | Provinsi | [[Quelimane]] |- ! scope="row" | [[Tete (provinsi)|Tete]] | Provinsi | [[Tete]] |- ! scope="row" | [[Manica (provinsi)|Manica]] | Provinsi | [[Chimoio]] |- ! scope="row" | [[Sofala]] | Provinsi | [[Beira, Mozambique|Beira]] |- ! scope="row" | [[Inhambane (provinsi)|Inhambane]] | Provinsi | [[Inhambane]] |- ! scope="row" | [[Gaza (provinsi)|Gaza]] | Provinsi | [[Xai-Xai]] |- ! scope="row" | [[Maputo (provinsi)|Maputo]] | Provinsi | [[Matola]] |- ! scope="row" | [[Maputo]] | Bandar raya bertaraf provinsi | Maputo |} Banci 2017 merekodkan 26,899,105 penduduk di seluruh negara.<ref name="INE-census2017">{{cite report |title=Indicadores Sócio-Demográficos, Moçambique |url=https://www.ine.gov.mz/documents/20119/44355/INDICADORES%20SOCIO-DEMOGRAFICOS%20-%20MOCAMBIQUE%2020062022.pdf/9189d534-1ea5-9d6a-cadd-51c39f67d6cd?download=true&t=1675764355106&version=1.0 |publisher=Instituto Nacional de Estatística |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Anggaran rasmi 2026 ialah 34,959,000 penduduk dengan kepadatan penduduk purata sekitar 44 orang bagi setiap kilometer persegi.<ref name="INE-2026" /> == Politik dan pemerintahan == [[Fail:Daniel Chapo, November 2025.jpg|thumb|right|[[Daniel Chapo]], presiden Mozambique sejak 2025.]] === Perlembagaan dan institusi === Mozambique ialah sebuah republik berperlembagaan dan negara kesatuan. Presiden dipilih dalam pilihan raya kebangsaan dan menjalankan fungsi sebagai ketua negara, ketua kerajaan serta pemerintah tertinggi pasukan pertahanan dan keselamatan.<ref name="Presidencia-funcoes" /> Presiden melantik perdana menteri dan anggota kerajaan mengikut kerangka perlembagaan. Sejak 15 Januari 2025 jawatan presiden disandang oleh [[Daniel Chapo]].<ref>{{cite web |url=https://presidencia.gov.mz/ |title=Presidência da República de Moçambique |publisher=Presidência da República de Moçambique |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> [[Maria Benvinda Levi]] ialah perdana menteri semasa.<ref>{{cite web |url=https://inam.gov.mz/not%C3%ADcias/utiliza%C3%A7%C3%A3o-de-drones-para-monitoria-e-resposta-na-gest%C3%A3o-de-desastres/ |title=Utilização de Drones para Monitoria e Resposta na Gestão de Desastres |publisher=Instituto Nacional de Meteorologia |date=11 Julai 2026 |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Kuasa perundangan dipegang oleh [[Perhimpunan Republik (Mozambique)|Perhimpunan Republik]], sebuah badan perundangan satu dewan. Presidennya sejak Januari 2025 ialah [[Margarida Talapa]].<ref>{{cite web |url=https://www.parlamento.mz/ |title=Parlamento da República de Moçambique |publisher=Assembleia da República |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Sistem kehakiman merangkumi [[Mahkamah Agung Mozambique|Mahkamah Agung]], [[Majlis Perlembagaan Mozambique|Majlis Perlembagaan]], Mahkamah Pentadbiran serta mahkamah di peringkat yang lebih rendah. === Pilihan raya dan parti politik === [[FRELIMO]] telah menjadi kuasa politik dominan sejak kemerdekaan pada 1975. Selepas sistem berbilang parti diperkenalkan, [[RENAMO]] menjadi pencabar utama FRELIMO, sementara [[Gerakan Demokratik Mozambique]] (MDM) dan parti lain turut bertanding dalam pilihan raya kebangsaan dan tempatan. Pilihan raya presiden dan parlimen terakhir diadakan pada 9 Oktober 2024. Majlis Perlembagaan mengesahkan kemenangan Daniel Chapo dan majoriti FRELIMO, tetapi keputusan tersebut menjadi pertikaian politik yang besar.<ref name="CC-2024" /> Misi pemerhati Kesatuan Eropah mencatatkan bahawa hari pengundian secara umum berlangsung dengan tenang, tetapi proses pengiraan dan penjadualan keputusan menunjukkan ketidakaturan, kesilapan serta kekurangan ketelusan yang serius di beberapa peringkat.<ref name="EU-EOM-2024" /> Krisis pascapilihan raya membawa kepada tunjuk perasaan, gangguan ekonomi dan kematian. Selepas mengambil alih jawatan, Chapo memulakan proses [[Dialog Nasional Inklusif Mozambique|dialog nasional inklusif]] dengan parti politik dan unsur masyarakat sivil. === Hubungan luar === Dasar luar Mozambique dipengaruhi kedudukannya di Afrika Selatan, hubungan sejarahnya dengan dunia berbahasa Portugis dan kepentingan perdagangan Lautan Hindi. Negara ini merupakan anggota [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], [[Kesatuan Afrika]], [[Komuniti Pembangunan Afrika Selatan]] (SADC), [[Komuniti Negara-Negara Berbahasa Portugis]] (CPLP), [[Pertubuhan Kerjasama Islam]], [[Pergerakan Negara-Negara Berkecuali]] dan [[Negara-Negara Komanwel|Komanwel]]. Mozambique diterima masuk ke PBB pada 16 September 1975, beberapa bulan selepas kemerdekaan.<ref>{{cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/189347 |title=Admission of the People's Republic of Mozambique to membership in the United Nations |publisher=[[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |date=16 September 1975 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Hubungan dengan Afrika Selatan mempunyai kepentingan ekonomi yang besar kerana perdagangan, penghijrahan pekerja dan Koridor Pembangunan Maputo. Hubungan dengan Tanzania, Malawi, Zambia dan Zimbabwe turut dipengaruhi oleh jaringan pengangkutan serantau dan keselamatan rentas sempadan. Dalam konteks sejarah dan bahasa, hubungan dengan Portugal, Brazil, Angola dan negara CPLP yang lain juga kekal penting. == Ekonomi == Ekonomi Mozambique mengalami pertumbuhan pesat untuk tempoh yang panjang selepas berakhirnya perang saudara, tetapi kadar transformasi struktur dan peningkatan taraf hidup tidak seimbang. Sejak pertengahan 2010-an, pertumbuhan terjejas oleh krisis hutang tersembunyi, bencana alam, pandemik COVID-19, pemberontakan di utara dan pergolakan pascapilihan raya.<ref name="WB-overview" /> Menurut Bank Dunia, pertanian menggaji lebih 70% penduduk bekerja, sementara pekerjaan tidak formal membentuk bahagian terbesar pasaran buruh.<ref name="WB-overview" /> IMF pula menyatakan ekonomi telah mengalami kelembapan ketara sejak 2016 dan transformasi ekonomi lebih banyak memihak kepada industri ekstraktif berintensif modal berbanding pembuatan yang mewujudkan pekerjaan secara meluas.<ref name="IMF-selected">{{cite report |url=https://www.elibrary.imf.org/view/journals/002/2026/046/article-A001-en.xml |title=Republic of Mozambique: Selected Issues |publisher=[[Tabung Kewangan Antarabangsa]] |date=19 Februari 2026 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> === Pertanian dan pekerjaan === [[Fail:Mozambique010.jpg|thumb|right|Wanita menumbuk dan mengupas padi berhampiran [[Beira, Mozambique|Beira]].]] Pertanian merupakan sumber pekerjaan utama, khususnya di kawasan luar bandar. Tanaman makanan dan komersial termasuk jagung, ubi kayu, kacang, padi, tebu, kapas, tembakau dan gajus. Sebahagian besar pengeluaran dilakukan oleh ladang keluarga berskala kecil yang bergantung pada hujan. Produktiviti pertanian dibatasi antara lain oleh akses kepada input, pembiayaan, pengairan, pasaran dan infrastruktur. Kemarau, banjir dan siklon turut menyebabkan turun naik pengeluaran dan ketidakjaminan makanan.<ref name="WB-overview" /> Perikanan mempunyai kepentingan ekonomi dan sosial di sepanjang pantai serta perairan pedalaman. Udang secara tradisinya merupakan salah satu hasil laut komersial utama, sementara perikanan berskala kecil menyediakan makanan dan pendapatan bagi komuniti pesisir. === Sumber asli dan industri === Mozambique mempunyai sumber mineral dan tenaga yang besar, termasuk arang batu, grafit, batu delima, pasir mineral dan gas asli. Penemuan gas asli berskala besar di [[Lembangan Rovuma]] telah menarik projek [[gas asli cecair]] (LNG) bernilai tinggi. Projek tersebut berpotensi meningkatkan eksport dan pendapatan negara, tetapi IMF menekankan bahawa sektor ekstraktif yang berintensif modal tidak dengan sendirinya menghasilkan pekerjaan luas atau kepelbagaian ekonomi.<ref name="IMF-selected" /> Industri pemprosesan merangkumi makanan dan minuman, bahan binaan dan aktiviti berkaitan sumber mineral. Aluminium juga pernah menjadi salah satu produk eksport industri utama. Pelabuhan Maputo, Beira dan Nacala merupakan bahagian penting daripada ekonomi kerana menghubungkan bukan sahaja pasaran domestik tetapi juga negara pedalaman Afrika Selatan dengan Lautan Hindi. [[Fail:Maputo harbour.jpg|thumb|left|[[Pelabuhan Maputo]], salah satu pelabuhan utama Mozambique.]] === Pembangunan dan kemiskinan === Walaupun mempunyai sumber asli yang besar, tahap pembangunan manusia Mozambique masih rendah. UNDP mencatatkan HDI 0.493 bagi 2023, meletakkannya di kedudukan ke-182.<ref name="UNDP-HDI2025" /> Bank Dunia pula merekodkan pekali Gini 49.6 bagi 2022, menunjukkan ketidaksamaan pendapatan yang tinggi.<ref name="WB-Gini" /> Kemiskinan lebih tertumpu di kawasan luar bandar dan beberapa wilayah utara dan tengah. Ketidakseimbangan antara pertumbuhan sektor ekstraktif dengan penciptaan pekerjaan, kelemahan infrastruktur dan perkhidmatan awam serta pendedahan berulang kepada kejutan iklim merupakan cabaran pembangunan utama.<ref name="WB-overview" /> == Demografi == [[Fail:Market trading in Mozambique (14051690760).jpg|thumb|right|Seorang peniaga pasar di Mozambique.]] Banci kebangsaan 2017 merekodkan 26,899,105 penduduk.<ref name="INE-census2017" /> Penduduk Mozambique masih berkembang pesat dan mempunyai struktur umur yang muda. Menurut unjuran rasmi INE, jumlah penduduk mencapai kira-kira 34.96 juta pada 2026.<ref name="INE-2026" /> Pada 2017, kira-kira 67.4% penduduk tinggal di kawasan luar bandar dan 32.6% di kawasan bandar.<ref name="INE-sosiodem" /> Kawasan paling padat termasuk Nampula dan Zambézia serta kawasan metropolitan Maputo di selatan. Penduduk terdiri daripada pelbagai masyarakat yang kebanyakannya bertutur bahasa Bantu. Identiti tempatan dan bahasa tidak selalu sepadan dengan kategori etnik yang tetap, tetapi kumpulan dan komuniti yang besar termasuk Makhuwa, Tsonga, Lomwe, Sena, Shona/Ndau, Makonde, Yao dan lain-lain. Terdapat juga komuniti berketurunan campuran, Portugis, Asia Selatan dan komuniti lain yang telah lama menjadi sebahagian daripada masyarakat bandar dan pesisir. === Bahasa === [[Bahasa Portugis]] ialah bahasa rasmi negara dan bahasa utama pentadbiran, pendidikan formal serta sebahagian besar media kebangsaan. Namun, Mozambique mempunyai kepelbagaian bahasa yang tinggi. Menurut Banci 2017, [[bahasa Makhuwa|Emakhuwa]] merupakan bahasa ibunda bagi 26.4% penduduk, menjadikannya bahasa ibunda terbesar, diikuti bahasa Portugis pada 16.7%.<ref name="INE-language">{{cite report |url=https://www.ine.gov.mz/documents/20119/44355/INDICADORES%20SOCIO-DEMOGRAFICOS%20-%20MOCAMBIQUE%2020062022.pdf/9189d534-1ea5-9d6a-cadd-51c39f67d6cd?download=true&t=1675764355106&version=1.0 |title=Indicadores Sócio-Demográficos, Moçambique |publisher=Instituto Nacional de Estatística |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Bahasa penting lain termasuk [[bahasa Tsonga|Xichangana]], Elomwe, Cinyanja, Cisena, Echuwabo, Cindau, Xitswa, Ciyaawo, Shimakonde, Kimwani dan Xironga. Taburan bahasa berbeza dengan ketara mengikut wilayah. Emakhuwa sangat meluas di Nampula dan sebahagian kawasan utara, Elomwe dan Echuwabo penting di Zambézia, Cinyanja banyak digunakan di Tete dan Niassa, manakala bahasa kumpulan Tsonga lebih menonjol di selatan. Penggunaan bahasa Portugis meningkat antara banci, terutama di kawasan bandar dan dalam kalangan generasi muda, tetapi sebahagian besar murid memasuki sekolah dengan bahasa tempatan sebagai bahasa pertama. Oleh itu, program pendidikan dwibahasa menggunakan bahasa tempatan bersama bahasa Portugis telah diperluas dalam sistem sekolah. === Agama === [[Fail:Mesquita da Baixa Maputo Mozambique.jpg|thumb|right|[[Mesquita da Baixa]], sebuah masjid di [[Maputo]].]] Mozambique mempunyai masyarakat beragama yang pelbagai. Agama Kristian merangkumi sejumlah tradisi yang besar, termasuk [[Gereja Katolik]], gereja Evangelis dan Pentakosta, gereja Zionis serta denominasi Protestan lain. [[Islam di Mozambique|Islam]] mempunyai sejarah yang panjang, khususnya melalui hubungan perdagangan Lautan Hindi, dan mempunyai komuniti besar terutama di bahagian utara dan kawasan pesisir. Banci 2017 turut merekodkan penduduk yang menganuti kepercayaan lain atau tidak menyatakan agama. Struktur agama berbeza mengikut wilayah dan tidak boleh digambarkan secara tepat hanya melalui satu kategori "Kristian" atau "agama tradisional".<ref>{{cite report |url=https://www.ine.gov.mz/documents/20119/45075/Publica%C3%A7%C3%A3o%20de%20Cultura%202023.pdf/1f60b7d5-78c9-c56c-be25-cc722622dd1a?download=true&t=1771234748473&version=1.0 |title=Estatísticas da Cultura 2023 |publisher=Instituto Nacional de Estatística |year=2023 |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> === Pendidikan dan kesihatan === [[Fail:Mozambique classroom.jpg|thumb|left|Sebuah bilik darjah sekolah rendah di Mozambique.]] Akses kepada pendidikan telah berkembang dengan ketara sejak berakhirnya perang saudara. UNESCO mencatatkan bahawa enrolmen pendidikan rendah meningkat lebih daripada tiga kali ganda sejak 2000, dibantu pembinaan sekolah dan pemansuhan yuran pendidikan rendah.<ref name="UNESCO-education">{{cite report |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000397735 |title=Global Education Monitoring Report 2026 |publisher=[[UNESCO]] |year=2026 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Walau bagaimanapun, penamatan persekolahan, mutu pembelajaran, kekurangan kemudahan dan guru serta ketidaksamaan mengikut pendapatan dan kawasan masih menjadi cabaran. Kepelbagaian bahasa memberi kesan langsung kepada pendidikan. Program dwibahasa yang menggunakan bahasa tempatan pada tahun-tahun awal persekolahan telah dikembangkan untuk memudahkan pembelajaran sebelum peralihan yang lebih besar kepada bahasa Portugis. UNESCO melaporkan bukti bahawa pendidikan dwibahasa di Mozambique dapat memperbaiki hasil pembelajaran.<ref>{{cite web |url=https://www.unesco.org/en/articles/new-unesco-report-calls-multilingual-education-unlock-learning-and-inclusion |title=New UNESCO report calls for multilingual education to unlock learning and inclusion |publisher=[[UNESCO]] |date=18 Februari 2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Sistem kesihatan awam menghadapi cabaran daripada kekurangan tenaga dan kemudahan, jarak yang jauh di kawasan luar bandar serta beban penyakit berjangkit. Pada masa yang sama, gangguan akibat siklon, banjir dan konflik di utara menjejaskan kesinambungan perkhidmatan kesihatan dan pemakanan bagi penduduk yang kehilangan tempat tinggal. == Pengangkutan dan infrastruktur == Kedudukan Mozambique di Lautan Hindi menjadikan sistem pengangkutannya penting kepada negara-negara pedalaman di Afrika Selatan. Rangkaian kereta api negara secara sejarah dibangunkan dari pelabuhan ke sempadan barat, menyebabkan beberapa koridor utama lebih berorientasikan timur-barat daripada membentuk satu rangkaian utara-selatan yang bersepadu. [[Fail:Maputo seen from southeast - October 2006.jpg|thumb|left|[[Maputo]], ibu negara dan salah satu pusat pelabuhan serta pengangkutan utama.]] Di selatan, [[Koridor Maputo]] menghubungkan Pelabuhan Maputo dengan kawasan perindustrian Afrika Selatan dan Eswatini. Laluan kereta api [[Ressano Garcia]] sepanjang 88 km menghubungkan Pelabuhan Maputo dengan sempadan Afrika Selatan.<ref>{{cite web |url=https://www.cfm.co.mz/en/linhas-de-ressano-garcia/ |title=Ressano Garcia Line |publisher=Caminhos de Ferro de Moçambique |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Di bahagian tengah, [[Pelabuhan Beira]] menjadi titik masuk bagi Koridor Beira. Laluan Machipanda menghubungkan Beira dengan Zimbabwe, sementara Laluan Sena menghubungkan kawasan Beira dan lembah Zambezi serta menyediakan hubungan ke arah Malawi.<ref>{{cite web |url=https://www.cfm.co.mz/en/linha-de-machipanda/ |title=Machipanda Line |publisher=Caminhos de Ferro de Moçambique |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cfm.co.mz/en/linha-de-sena/ |title=Sena Line |publisher=Caminhos de Ferro de Moçambique |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Di utara, [[Pelabuhan Nacala]] dan [[Koridor Nacala]] menyediakan laluan perdagangan menuju Malawi dan kawasan pedalaman Mozambique. Pelabuhan Nacala mempunyai pelabuhan semula jadi yang dalam dan boleh dimasuki kapal sepanjang masa tanpa sekatan draf biasa.<ref>{{cite web |url=https://www.cfm.co.mz/en/porto-de-nacala/ |title=Port of Nacala |publisher=Caminhos de Ferro de Moçambique |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Jaringan jalan raya merupakan kaedah pengangkutan utama bagi kebanyakan penumpang dan barangan dalam negeri, tetapi mutu dan kebolehcapaian berbeza dengan ketara. Banjir dan siklon berulang kali merosakkan jambatan dan jalan, sementara jarak negara yang panjang meningkatkan kos penyelenggaraan serta hubungan antara wilayah. [[Lapangan Terbang Antarabangsa Maputo]] merupakan pintu masuk udara antarabangsa utama, dengan lapangan terbang lain di Beira, Nampula, Pemba, Tete dan beberapa bandar serantau. == Kebudayaan dan warisan == [[Fail:Le Timbila, xylophone du Mozambique (Biennale de Venise 2015) (20192901852).jpg|thumb|right|''[[Timbila Chopi|Timbila]]'', xilofon tradisional masyarakat Chopi.]] Kebudayaan Mozambique mencerminkan kepelbagaian masyarakat Bantu, perdagangan Lautan Hindi, hubungan sejarah dengan dunia Swahili dan Islam serta hampir lima abad pengaruh Portugis. Tradisi muzik, tarian, seni ukir, tekstil, kesusasteraan dan masakan berbeza mengikut wilayah. [[Pulau Mozambique]] merupakan tapak [[Tapak Warisan Dunia|Warisan Dunia UNESCO]] sejak 1991. Bandar berkubu di pulau tersebut merupakan bekas pos perdagangan Portugis pada laluan ke India, tetapi landskap budayanya juga mencerminkan unsur tempatan, Arab dan India.<ref name="UNESCO-Island" /> Antara tradisi persembahan yang mendapat pengiktirafan antarabangsa ialah [[Timbila Chopi]], muzik dan tarian masyarakat Chopi yang menggunakan ensembel xilofon ''timbila''. [[Gule Wamkulu]], tradisi tarian bertopeng yang dikongsi dengan Malawi dan Zambia, turut diiktiraf sebagai Warisan Budaya Tak Ketara UNESCO. Bahasa Portugis memainkan peranan penting dalam kesusasteraan moden negara. Antara penulis Mozambique yang mendapat pengiktirafan antarabangsa ialah [[Mia Couto]], [[José Craveirinha]], [[Paulina Chiziane]] dan [[Ungulani Ba Ka Khosa]]. Karya mereka sering menggabungkan bahasa Portugis dengan bentuk penceritaan, pengalaman sejarah dan tradisi lisan tempatan. Masakan berbeza antara kawasan pantai dan pedalaman. Makanan ruji termasuk jagung, ubi kayu, beras dan kekacang, sementara ikan dan makanan laut penting di pesisir. Pengaruh Portugis, Arab, India dan Afrika tempatan turut kelihatan dalam penggunaan kelapa, cili, rempah dan makanan laut. [[Bola sepak]] merupakan antara sukan yang paling meluas dimainkan dan diikuti. Mozambique bertanding di peringkat antarabangsa melalui [[pasukan bola sepak kebangsaan Mozambique]] dan badan sukan kebangsaan yang berkaitan. == Lihat juga == * [[Sejarah Mozambique]] * [[Politik Mozambique]] * [[Geografi Mozambique]] * [[Provinsi Mozambique]] * [[Senarai bandar di Mozambique]] * [[Hubungan luar Mozambique]] * [[Islam di Mozambique]] == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{Commons-inline|Mozambique}} * [https://portaldogoverno.gov.mz/ Portal Kerajaan Republik Mozambique] * [https://www.ine.gov.mz/ Instituto Nacional de Estatística] {{OIC}} {{Negara-negara Komanwel}} {{Pergerakan Negara-Negara Berkecuali}} {{Kesatuan Afrika}} {{Afrika}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Mozambique|*]] [[Kategori:Negara di Afrika]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Portugis]] [[Kategori:Republik]] [[Kategori:Bekas jajahan Portugis]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kerjasama Islam]] k2vk416jx37dw4d3vda47cp60pfz8cu 6925522 6925510 2026-08-11T20:34:25Z Aizalbebeh 71917 /* Sejarah */ Menyusun semula dan memperluas kronologi sejarah daripada masyarakat awal hingga perkembangan 2026; memperincikan jaringan Lautan Hindi, sistem kolonial dan buruh, nasionalisme, kemerdekaan, perang saudara serta peralihan berbilang parti; memperkemas isu yang dipertikaikan seperti kematian Mondlane dan Machel; mengemas kini Cabo Delgado, pilihan raya 2024, pelantikan Daniel Chapo dan dialog politik; serta mengekalkan hanya imej Commons yang dapat disahkan dengan kapsyen yang tepat. 6925522 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country | conventional_long_name = Republik Mozambique | native_name = {{lang|pt|República de Moçambique}} | common_name = Mozambique | image_flag = Flag of Mozambique.svg | image_coat = Emblem of Mozambique.svg | image_map = Mozambique (orthographic projection).svg | national_anthem = ''[[Pátria Amada]]''<br />"Tanah Air Tercinta" | capital = [[Maputo]] | coordinates = {{Coord|25|57|S|32|35|E|type:city_region:MZ}} | largest_city = capital | official_languages = [[Bahasa Portugis]] | government_type = [[Republik berperlembagaan]] [[negara kesatuan|kesatuan]] dengan [[sistem presiden]] | leader_title1 = [[Presiden Mozambique|Presiden]] | leader_name1 = [[Daniel Chapo]] | leader_title2 = [[Perdana Menteri Mozambique|Perdana Menteri]] | leader_name2 = [[Maria Benvinda Levi]] | leader_title3 = [[Presiden Perhimpunan Republik Mozambique|Presiden Perhimpunan Republik]] | leader_name3 = [[Margarida Talapa]] | legislature = [[Perhimpunan Republik (Mozambique)|Perhimpunan Republik]] | sovereignty_type = [[Kemerdekaan]] | established_event1 = daripada [[Portugal]] | established_date1 = 25 Jun 1975 | established_event2 = Diterima masuk ke [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu|PBB]] | established_date2 = 16 September 1975 | area_km2 = 799380 | population_estimate = 34,959,000 | population_estimate_year = 2026 | population_census = 26,899,105 | population_census_year = 2017 | population_density_km2 = 44 | Gini = 49.6 | Gini_year = 2022 | Gini_ref = <ref name="WB-Gini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MZ |title=Gini index - Mozambique |publisher=[[Bank Dunia]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> | HDI = 0.493 | HDI_year = 2023 | HDI_rank = 182 | HDI_ref = <ref name="UNDP-HDI2025">{{cite report |title=Human Development Report 2025: Table 1, Human Development Index and its components |url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/2025_HDR/HDR25_Statistical_Annex_HDI_Table.pdf |publisher=[[Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |year=2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> | currency = [[Metical Mozambique]] | currency_code = MZN | time_zone = [[Waktu Afrika Tengah]] | utc_offset = +2 | drives_on = kiri | calling_code = +258 | cctld = [[.mz]] | official_website = {{URL|https://portaldogoverno.gov.mz/}} }} '''Mozambique''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: موزامبيق; {{lang-pt|Moçambique}}), secara rasmi '''Republik Mozambique''' ({{lang-pt|República de Moçambique}}), ialah sebuah negara berdaulat di [[Afrika Tenggara]]. Negara ini bersempadan dengan [[Tanzania]] di utara, [[Malawi]] dan [[Zambia]] di barat laut, [[Zimbabwe]] di barat serta [[Eswatini]] dan [[Afrika Selatan]] di barat daya. Pantai timurnya menghadap [[Lautan Hindi]] dan [[Selat Mozambique]], yang memisahkannya daripada [[Madagaskar]], [[Comoros]] dan [[Mayotte]]. Ibu negara dan bandar raya terbesarnya ialah [[Maputo]]. [[Bahasa Portugis]] merupakan bahasa rasmi, manakala sejumlah besar bahasa [[bahasa Bantu|Bantu]] tempatan digunakan dalam kehidupan seharian.<ref name="INE-sosiodem">{{cite report |title=Indicadores Sócio-Demográficos, Moçambique |url=https://www.ine.gov.mz/documents/20119/44355/INDICADORES%20SOCIO-DEMOGRAFICOS%20-%20MOCAMBIQUE%2020062022.pdf/9189d534-1ea5-9d6a-cadd-51c39f67d6cd?download=true&t=1675764355106&version=1.0 |publisher=Instituto Nacional de Estatística |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Anggaran rasmi bagi 2026 meletakkan penduduknya pada kira-kira 34.96 juta orang di kawasan seluas 799,380 km².<ref name="INE-2026">{{cite report |title=Indicadores em Flash, Abril 2026 |url=https://www.ine.gov.mz/documents/20119/413846/Indicadores%20em%20Flash%20Abril%2026.pdf/431d8195-420a-9ee1-781c-48db317b6a44?download=true&t=1777035479747&version=1.0 |publisher=Instituto Nacional de Estatística |year=2026 |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Kawasan yang kini membentuk Mozambique telah menjadi sebahagian daripada rangkaian perdagangan [[Lautan Hindi]] selama berabad-abad sebelum kedatangan Portugis. [[Vasco da Gama]] sampai ke pesisirannya pada 1498, dan Portugal kemudian membangunkan kubu serta petempatan perdagangan sebelum memperkukuh penguasaan kolonialnya, terutama pada abad ke-19 dan awal abad ke-20. [[FRELIMO|Barisan Pembebasan Mozambique]] (FRELIMO), yang ditubuhkan pada 1962, memulakan perjuangan bersenjata menentang Portugal pada 1964. Selepas [[Revolusi Bunga Teluki]] di Portugal pada 1974, Mozambique mencapai kemerdekaan pada 25 Jun 1975.<ref name="Cambridge-independence">{{cite web |url=https://www.cambridge.org/core/books/politics-of-african-industrial-policy/evolution-of-political-settlements/03B8620CF52C1E3974A1B12437F8DF66 |title=Evolution of Political Settlements |publisher=[[Cambridge University Press]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Selepas kemerdekaan, pemerintahan FRELIMO dan [[RENAMO|Penentangan Kebangsaan Mozambique]] (RENAMO) terlibat dalam [[Perang Saudara Mozambique]], yang turut dipengaruhi persaingan serantau dan [[Perang Dingin]]. Perjanjian Damai Umum yang ditandatangani di Rom pada 4 Oktober 1992 menamatkan perang dan diikuti pilihan raya berbilang parti pada 1994 dengan bantuan [[Operasi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Mozambique]] (ONUMOZ).<ref name="ONUMOZ">{{cite web |url=https://peacekeeping.un.org/sites/default/files/past/onumozS.htm |title=ONUMOZ |publisher=[[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> FRELIMO kekal sebagai parti dominan sejak peralihan itu, sementara RENAMO menjadi parti pembangkang utama untuk sebahagian besar zaman pascaperang. Mozambique ialah sebuah republik berperlembagaan dengan sistem presiden. Presiden merupakan ketua negara, ketua kerajaan dan pemerintah tertinggi pasukan pertahanan dan keselamatan.<ref name="Presidencia-funcoes">{{cite web |url=https://presidencia.gov.mz/?page_id=466 |title=Atribuições e Competências |publisher=Presidência da República de Moçambique |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> [[Daniel Chapo]] menjadi presiden kelima negara itu pada 15 Januari 2025 selepas keputusan [[Pilihan raya umum Mozambique 2024|pilihan raya 2024]] yang dipertikaikan. Majlis Perlembagaan mengesahkan kemenangannya dengan 65.17% undi, tetapi pemerhati Kesatuan Eropah melaporkan kelemahan ketelusan dan masalah dalam beberapa peringkat pengiraan serta penjadualan undi.<ref name="CC-2024">{{cite web |url=https://cconstitucional.org.mz/jurisprudencia/acordao-n-o-24-cc-2024-de-22-de-dezembro/ |title=Acórdão n.º 24/CC/2024 de 22 de Dezembro |publisher=Conselho Constitucional de Moçambique |date=22 Disember 2024 |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref><ref name="EU-EOM-2024">{{cite web |url=https://www.eeas.europa.eu/eom-mozambique-2024/final-report-european-union-election-observation-mission-mozambique-2024_en |title=Final Report of the European Union Election Observation Mission Mozambique 2024 |publisher=[[Perkhidmatan Tindakan Luar Eropah]] |date=30 Januari 2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Sejak 2017, bahagian utara negara, khususnya [[Cabo Delgado]], turut menghadapi pemberontakan bersenjata oleh kumpulan Islamis. Konflik, bencana alam dan perpindahan berulang telah meninggalkan lebih 600,000 orang dalam keadaan kehilangan tempat tinggal di dalam negara menurut UNHCR.<ref name="UNHCR-Mozambique">{{cite web |url=https://data.unhcr.org/en/country/moz |title=Mozambique |publisher=[[Pesuruhjaya Tinggi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu untuk Pelarian]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Ekonomi Mozambique masih sangat bergantung pada pertanian untuk pekerjaan, sementara perlombongan, gas asli, industri dan rangkaian pelabuhan serta koridor pengangkutan memainkan peranan penting dalam perdagangan serantau. Negara ini bagaimanapun terus menghadapi kemiskinan yang tinggi, pekerjaan tidak formal yang meluas, ketidaksamaan dan kerentanan terhadap kejutan iklim.<ref name="WB-overview">{{cite web |url=https://www.worldbank.org/ext/en/country/mozambique |title=Mozambique |publisher=[[Bank Dunia]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Bagi data 2023, [[Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] mencatatkan [[Indeks Pembangunan Manusia]] Mozambique pada 0.493, di kedudukan ke-182 dunia.<ref name="UNDP-HDI2025" /> == Penamaan == [[Fail:Ilha de Mocambique.jpg|thumb|right|[[Pulau Mozambique]], yang menjadi sumber nama negara.]] Nama Melayu '''Mozambique''' digunakan oleh [[Dewan Bahasa dan Pustaka]] dalam ''Pusat Rujukan Persuratan Melayu''.<ref name="DBP-Mozambique">{{cite web |url=https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?d=243192&keyword=Mozambique |title=Mozambique |website=Pusat Rujukan Persuratan Melayu |publisher=[[Dewan Bahasa dan Pustaka]] |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Dalam bahasa Portugis, nama negara dieja ''Moçambique''. Nama negara berasal daripada [[Pulau Mozambique]] di pesisir utara. Pulau tersebut telah menjadi pusat perdagangan Lautan Hindi sebelum kehadiran Portugis dan kemudian berkembang sebagai pos perdagangan, kubu serta pusat pentadbiran Portugis.<ref name="UNESCO-Island">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/599/ |title=Island of Mozambique |publisher=[[UNESCO]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Sumber sejarah mengaitkan nama pulau itu dengan nama seorang penguasa Muslim yang ditemui oleh orang Portugis pada penghujung abad ke-15, tetapi bentuk nama peribadi tersebut berbeza-beza dalam sumber. Oleh itu, dakwaan bahawa pulau itu dinamakan secara pasti sempena seorang "Musa bin Malik Mbiki" yang menjadi orang pertama menemukannya tidak dapat dipertahankan sebagai fakta yang tidak dipertikaikan. == Sejarah == {{Utama|Sejarah Mozambique}} === Masyarakat awal dan rangkaian Lautan Hindi === Bukti arkeologi menunjukkan bahawa masyarakat berasaskan pertanian telah bertapak di bahagian selatan wilayah yang kini menjadi Mozambique sejak milenium pertama Masihi. Tapak-tapak awal di kawasan ini turut menunjukkan penggunaan teknologi besi serta hubungan perdagangan jarak jauh, sebahagian daripada perubahan sosial dan ekonomi yang lebih luas yang berkaitan dengan perkembangan masyarakat penutur bahasa Bantu di Afrika timur dan selatan.<ref name="MaggsWhitelaw1991">{{cite journal |last1=Maggs |first1=Tim |last2=Whitelaw |first2=Gavin |title=A Review of Recent Archaeological Research on Food-Producing Communities in Southern Africa |journal=The Journal of African History |volume=32 |issue=1 |date=Mac 1991 |pages=3–24 |doi=10.1017/S0021853700025317 |language=en }}</ref> Kedudukan Mozambique di pesisir [[Lautan Hindi]] kemudiannya menghubungkan masyarakat tempatan dengan rangkaian perdagangan yang merangkumi [[Afrika Timur]], [[Semenanjung Arab]], [[Parsi]] dan [[Asia Selatan]]. Kehadiran perdagangan Arab di pesisir utara dapat dikesan sekurang-kurangnya sejak abad ke-9,<ref name="ErranteJorge2022">{{cite encyclopedia |last1=Errante |first1=Antoinette |last2=Jorge |first2=Jessica |title=Education in Mozambique in the 19th and 20th Centuries |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of African History |publisher=Oxford University Press |date=20 April 2022 |doi=10.1093/acrefore/9780190277734.013.823 |language=en }}</ref> manakala perkembangan bandar dan budaya perdagangan [[Swahili]] menjadikan pesisir Afrika Timur sebagai perantara antara kawasan pedalaman benua dengan dunia Lautan Hindi.<ref name="Burton2017">{{cite encyclopedia |last=Burton |first=Andrew |title=Urbanization in East Africa, circa 900–2010 CE |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of African History |publisher=Oxford University Press |date=29 Mac 2017 |doi=10.1093/acrefore/9780190277734.013.31 |language=en }}</ref> [[Pulau Mozambique]] muncul sebagai salah satu pusat penting dalam rangkaian tersebut. Menurut [[Pusat Warisan Dunia UNESCO]], hubungan perdagangan antara benua di pulau itu telah berkembang sekurang-kurangnya sejak abad ke-10. Pertemuan antara masyarakat Bantu, Swahili, Arab, Parsi, India dan kemudiannya Eropah meninggalkan kesan yang berpanjangan pada kebudayaan dan seni bina pulau tersebut.<ref name="UNESCO-Island">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/599/ |title=Island of Mozambique |publisher=[[Pusat Warisan Dunia UNESCO]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> === Pemerintahan Portugis === Portugal memasuki rangkaian perdagangan Lautan Hindi di Afrika Timur pada penghujung abad ke-15 melalui pelayaran menuju India. Pada awal abad ke-16, pihak Portugis mula membina kehadiran tetap di pesisir Mozambique, termasuk di Pulau Mozambique dan [[Sofala]], sebelum memperluas hubungan perdagangan dan ketenteraan ke lembah [[Sungai Zambezi]]. Pulau Mozambique menjadi pusat pertama pentadbiran kolonial Portugis di wilayah itu dari 1507 hingga 1898, apabila pusat pemerintahan dipindahkan ke Lourenço Marques, kini [[Maputo]].<ref name="UNESCO-Island" /> Walau bagaimanapun, penguasaan Portugis untuk tempoh yang panjang tertumpu pada beberapa pelabuhan, laluan perdagangan dan kawasan di sepanjang Zambezi. Sehingga abad ke-19, sebahagian besar kawasan pedalaman terus berada di bawah kuasa politik tempatan. Di lembah Zambezi, Portugal mengembangkan sistem ''[[prazo]]'' sejak abad ke-17, iaitu pemberian wilayah atau ladang luas oleh kerajaan kepada pemegang konsesi. Dalam praktiknya, pemegang ''prazo'' sering bertindak seperti pemerintah wilayah dengan jaringan ekonomi dan pasukan bersenjata sendiri, termasuk golongan ''chikunda''.<ref name="RibeiroSilva2016">{{cite journal |last=Ribeiro da Silva |first=Filipa |title=Political Changes and Shifts in Labour Relations in Mozambique, 1820s–1920s |journal=International Review of Social History |volume=61 |issue=S24 |date=Disember 2016 |pages=115–135 |doi=10.1017/S0020859016000468 |language=en }}</ref> Perhambaan telah wujud di Afrika Timur-Tengah sebelum ketibaan kuasa Eropah, tetapi perdagangan orang yang diperhambakan berkembang dengan ketara dari pertengahan abad ke-18 dan sepanjang abad ke-19. Pedagang dan perantara tempatan, Swahili, Arab, Portugis dan pihak lain terlibat dalam jaringan yang menghubungkan kawasan pedalaman dengan pelabuhan Mozambique, Zanzibar serta pasaran yang lebih jauh. Peperangan, penculikan, hutang dan krisis sara hidup merupakan antara keadaan yang membawa kepada perhambaan.<ref name="Rodrigues2025">{{cite encyclopedia |last=Rodrigues |first=Eugénia |title=Slavery in East Central Africa |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of African History |publisher=Oxford University Press |date=22 Januari 2025 |doi=10.1093/acrefore/9780190277734.013.1441 |language=en }}</ref> [[Fail:Lourenco-Marques-pc-c1905.jpg|thumb|alt=Avenida Central di Lourenço Marques sekitar 1905|Avenida Central di Lourenço Marques, kini [[Maputo]], sekitar 1905.]] Penguasaan wilayah secara lebih menyeluruh hanya dibentuk pada penghujung abad ke-19 dalam konteks [[Perebutan Afrika]] dan tuntutan kuasa Eropah terhadap "pendudukan berkesan". Portugal memperluas penaklukannya pada 1890-an, termasuk terhadap [[Kerajaan Gaza]], dan menyerahkan pentadbiran serta eksploitasi sebahagian wilayah kepada syarikat berpiagam. [[Syarikat Mozambique]], misalnya, menguasai kawasan yang merangkumi Manica dan Sofala sehingga 1942. Syarikat sedemikian diberikan kuasa luas untuk memungut cukai, mengusahakan sumber dan mendapatkan tenaga buruh.<ref name="AlexopoulouJuif2017">{{cite journal |last1=Alexopoulou |first1=Kleoniki |last2=Juif |first2=Dácil |title=Colonial State Formation Without Integration: Tax Capacity and Labour Regimes in Portuguese Mozambique (1890s–1970s) |journal=International Review of Social History |volume=62 |issue=2 |date=Ogos 2017 |pages=215–252 |doi=10.1017/S0020859017000177 |language=en }}</ref> Pada abad ke-20, khususnya di bawah rejim [[Estado Novo (Portugal)|Estado Novo]], negara kolonial memperkukuh pentadbiran, percukaian dan pengawalan tenaga buruh. Cukai langsung digunakan bersama pelbagai bentuk buruh paksa dan buruh kontrak; beberapa bentuk buruh paksa berterusan sehingga awal 1960-an.<ref name="AlexopoulouJuif2017" /> Sistem pendidikan dan undang-undang pula membezakan kebanyakan penduduk Afrika yang dikelaskan sebagai penduduk peribumi daripada mereka yang memperoleh status asimilasi atau kewarganegaraan Portugis. Ketidaksamaan politik, sosial dan pendidikan dalam sistem kolonial ini menjadi sebahagian daripada latar yang mendorong perkembangan gerakan antikolonial pada pertengahan abad ke-20.<ref name="ErranteJorge2022" /> === Nasionalisme dan kemerdekaan === [[Fail:Samora Moises Machel detail DF-SC-88-01383.jpg|thumb|upright|alt=Samora Machel pada 1985|[[Samora Machel]] pada 1985. Beliau menjadi presiden pertama Mozambique selepas kemerdekaan.]] [[FRELIMO|Frente de Libertação de Moçambique]] (FRELIMO) ditubuhkan pada 1962 melalui penyatuan beberapa gerakan nasionalis yang beroperasi dalam buangan. Di bawah kepimpinan pertamanya, [[Eduardo Mondlane]], FRELIMO melancarkan perjuangan bersenjata menentang Portugal pada 1964. Perang pada peringkat awal tertumpu di utara, khususnya di [[Cabo Delgado]] dan [[Niassa]], sebelum kegiatan gerila berkembang ke kawasan lain termasuk [[Tete]].<ref name="Gray2020">{{cite book |last=Gray |first=Ros |chapter=We Will Win! Filming the Armed Struggle in Mozambique, 1968–1973 |title=Cinemas of the Mozambican Revolution: Anti-Colonialism, Independence and Internationalism in Filmmaking, 1968–1991 |publisher=Boydell & Brewer |year=2020 |pages=15–64 |doi=10.1017/9781787446588.004 |language=en }}</ref> Mondlane dibunuh oleh bom bungkusan di [[Dar es Salaam]] pada 3 Februari 1969. Keadaan yang membawa kepada pembunuhannya telah menjadi subjek penyelidikan sejarah dan tanggungjawab bagi serangan itu tidak dapat ditentukan secara muktamad.<ref name="Roberts2017">{{cite journal |last=Roberts |first=George |title=The assassination of Eduardo Mondlane: FRELIMO, Tanzania, and the politics of exile in Dar es Salaam |journal=Cold War History |volume=17 |issue=1 |year=2017 |pages=1–19 |doi=10.1080/14682745.2016.1246542 |language=en }}</ref> Selepas pergolakan dalaman dalam FRELIMO, Samora Machel muncul sebagai pemimpin utama gerakan tersebut. Konflik di Mozambique berlangsung serentak dengan peperangan antikolonial Portugal di [[Angola]] dan [[Guinea-Bissau|Guinea Portugis]]. [[Revolusi Bunga Teluki]] di Portugal pada April 1974 menggulingkan rejim Estado Novo dan mempercepat penamatan peperangan kolonial. Portugal dan FRELIMO menandatangani [[Perjanjian Lusaka (1974)|Perjanjian Lusaka]] pada 7 September 1974, yang membuka jalan kepada pemerintahan peralihan dan penyerahan kuasa. Mozambique mencapai kemerdekaan pada 25 Jun 1975 selepas kira-kira sebelas tahun peperangan gerila.<ref name="FRUS-independence">{{cite web |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1969-76v28/d104 |title=Recognition of Mozambique and Establishment of Embassy at Lourenco Marques |work=Foreign Relations of the United States, 1969–1976, Volume XXVIII, Southern Africa |publisher=Office of the Historian, U.S. Department of State |date=5 Mei 1975 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> FRELIMO mengambil alih pemerintahan negara yang baharu, dan Machel menjadi presiden pertama. === Negara satu parti dan perang saudara === Selepas kemerdekaan, FRELIMO menubuhkan sebuah negara satu parti berorientasikan sosialis dan pada 1977 menegaskan komitmennya terhadap peralihan sosialis. Kerajaan menasionalisasikan tanah dan sejumlah harta serta perkhidmatan, sambil memperluas peranan negara dalam ekonomi dan kehidupan sosial. Pada masa yang sama, sebahagian besar penduduk Portugis meninggalkan Mozambique antara 1974 dan 1976, menyebabkan kehilangan modal serta tenaga kerja teknikal dan profesional yang besar pada tahun-tahun awal selepas kemerdekaan.<ref name="MoraSilva2025">{{cite journal |last=Mora Silva |first=Julimar |title=Socialist Globalization in Mozambique: A Cosmopolitan Perspective on Technical-Labor Internationalism in the Late Cold War Era |journal=International Review of Social History |volume=70 |issue=1 |date=April 2025 |pages=57–91 |doi=10.1017/S0020859025100321 |language=en }}</ref> Dalam konteks [[Perang Dingin]] dan konflik serantau di Afrika Selatan, [[RENAMO|Resistência Nacional Moçambicana]] (RENAMO) berkembang sebagai gerakan bersenjata menentang kerajaan FRELIMO. Perkhidmatan perisikan [[Rhodesia]] memainkan peranan penting dalam pembentukan dan latihan awal gerakan itu. Selepas kemerdekaan Zimbabwe pada 1980, [[Afrika Selatan]] di bawah pemerintahan [[aparteid]] menjadi penyokong luar utama RENAMO. Walaupun campur tangan Rhodesia dan Afrika Selatan penting dalam perkembangan perang, penyelidikan juga menunjukkan bahawa RENAMO dapat mengeksploitasi rasa tidak puas hati tempatan terhadap beberapa dasar ekonomi, pentadbiran dan sosial FRELIMO. Oleh itu, [[Perang Saudara Mozambique]] tidak dapat dihuraikan semata-mata sebagai konflik proksi antara kuasa luar.<ref name="Jentzsch2022">{{cite book |last=Jentzsch |first=Corinna |chapter=A War over People: An Analysis of Mozambique’s Civil War |title=Violent Resistance |publisher=Cambridge University Press |year=2022 |pages=44–87 |doi=10.1017/9781108936026.004 |language=en }}</ref> Perang yang berlangsung dari penghujung 1970-an hingga 1992 memusnahkan infrastruktur, mengganggu pengeluaran pertanian dan jaringan pengangkutan serta menyebabkan perpindahan penduduk secara besar-besaran. Anggaran yang dirangkum dalam kajian akademik menyatakan bahawa hampir lima juta orang kehilangan tempat tinggal dan lebih sejuta kematian boleh dikaitkan secara langsung atau tidak langsung dengan peperangan, termasuk akibat kebuluran dan penyakit yang diperburuk oleh konflik.<ref name="Jentzsch2022" /> Pada 16 Mac 1984, kerajaan Machel menandatangani [[Perjanjian Nkomati]] dengan Afrika Selatan. Mozambique bersetuju mengehadkan kegiatan [[Kongres Kebangsaan Afrika]] dari wilayahnya, manakala Afrika Selatan berjanji menghentikan sokongan kepada RENAMO. Perjanjian tersebut tidak menamatkan perang, dan pertikaian mengenai pematuhan terhadapnya berterusan.<ref name="Nkomati">{{cite web |url=https://sahistory.org.za/dated-event/south-africa-and-mozambique-sign-non-aggression-pact |title=South Africa and Mozambique sign a non-aggression pact |publisher=South African History Online |date=16 Mac 2011 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Samora Machel terbunuh pada 19 Oktober 1986 apabila pesawat presidennya terhempas di Mbuzini, Afrika Selatan, berhampiran sempadan Mozambique. Tuduhan bahawa nahas itu berpunca daripada sabotaj telah lama diperdebatkan, tetapi siasatan kemudian tidak menghasilkan kesimpulan muktamad mengenai dakwaan tersebut.<ref name="Machel1986">{{cite web |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-ramaphosa-mark-35th-anniversary-passing-president-samora-machel-mozambique |title=President Ramaphosa to mark 35th anniversary of passing of President Samora Machel of Mozambique |publisher=The Presidency, Republic of South Africa |date=18 Oktober 2021 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Machel digantikan oleh [[Joaquim Chissano]], yang secara beransur-ansur mengubah dasar ekonomi dan membuka ruang bagi pembaharuan politik. Perlembagaan baharu yang berkuat kuasa pada 30 November 1990 menghapuskan kedudukan perlembagaan FRELIMO sebagai kuasa politik utama tunggal, membenarkan politik berbilang parti dan menukar nama rasmi negara daripada Republik Rakyat Mozambique kepada Republik Mozambique.<ref name="HallYoung1991">{{cite journal |last1=Hall |first1=M. |last2=Young |first2=T. |title=Recent Constitutional Developments in Mozambique |journal=Journal of African Law |volume=35 |issue=1–2 |year=1991 |pages=102–115 |doi=10.1017/S002185530000838X |language=en }}</ref> Selepas rundingan yang diadakan di Rom, kerajaan FRELIMO dan RENAMO menandatangani [[Perjanjian Damai Umum Mozambique|Perjanjian Damai Umum]] pada 4 Oktober 1992. [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] kemudiannya menubuhkan [[Operasi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Mozambique|ONUMOZ]] bagi memantau gencatan senjata, membantu proses pelucutan senjata dan demobilisasi serta menyokong persediaan bagi pilihan raya berbilang parti.<ref name="ONUMOZ">{{cite web |url=https://peacekeeping.un.org/sites/default/files/past/onumoz.htm |title=ONUMOZ |publisher=[[Pengaman Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> === Politik berbilang parti dan proses damai === Pilihan raya presiden dan parlimen berbilang parti yang pertama diadakan pada Oktober 1994. Chissano memenangi pilihan raya presiden, manakala FRELIMO memperoleh 129 daripada 250 kerusi dalam [[Perhimpunan Republik (Mozambique)|Perhimpunan Republik]], berbanding 112 kerusi bagi RENAMO dan sembilan kerusi bagi Kesatuan Demokratik. Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menerima keseluruhan proses tersebut sebagai pilihan raya yang bebas dan adil walaupun terdapat beberapa ketidakaturan.<ref name="IPU1994">{{cite web |url=https://data.ipu.org/election-summary/HTML/2223_94.htm |title=MOZAMBIQUE: parliamentary elections Assembleia da Republica, 1994 |publisher=[[Kesatuan Antara Parlimen]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Pada November 1995, Mozambique menyertai [[Negara-Negara Komanwel|Komanwel]]. Negara itu merupakan anggota pertama yang diterima tanpa sejarah penjajahan atau hubungan perlembagaan dengan Britain, dan keanggotaannya ketika itu dianggap sebagai kes khas berdasarkan hubungan serantaunya dengan negara-negara anggota di Afrika Selatan.<ref name="Commonwealth1995">{{cite web |url=https://thecommonwealth.org/news/commonwealth-team-observe-mozambique-elections |title=Commonwealth team to observe Mozambique elections |publisher=[[Sekretariat Komanwel]] |date=7 Oktober 2019 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Chissano berundur daripada jawatan presiden selepas dua penggal di bawah aturan perlembagaan baharu. [[Armando Guebuza]] memenangi pilihan raya 2004 dan mengangkat sumpah sebagai presiden pada Februari 2005.<ref>{{cite web |url=https://worldleaders.columbia.edu/directory/armando-emilio-guebuza |title=Armando Emílio Guebuza |publisher=World Leaders Forum, Columbia University |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Beliau digantikan pada 2015 oleh [[Filipe Nyusi]], yang kemudiannya memenangi penggal kedua pada 2019. Penguasaan berterusan FRELIMO melalui pilihan raya tidak menghapuskan persaingan politik dengan RENAMO, yang kekal sebagai kuasa pembangkang utama untuk sebahagian besar tempoh selepas perang. Hubungan antara FRELIMO dan RENAMO kembali merosot pada dekad 2010-an dan pertempuran bersenjata berlaku semula di beberapa kawasan. Rundingan antara kedua-dua pihak akhirnya menghasilkan perjanjian damai baharu pada Ogos 2019, yang bertujuan mengukuhkan perdamaian politik serta meneruskan pelucutan senjata, demobilisasi dan penyepaduan semula bekas anggota RENAMO.<ref name="UNPeace2019">{{cite web |url=https://press.un.org/en/2019/sgsm19693.doc.htm |title=Welcoming Signing of Peace Agreement in Mozambique, Secretary-General Applauds Commitment on Both Sides to Finalizing Peace Process |publisher=[[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |date=6 Ogos 2019 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> === Pemberontakan Cabo Delgado dan krisis politik terkini === Sejak Oktober 2017, Cabo Delgado di utara Mozambique menjadi pusat [[Pemberontakan Cabo Delgado|pemberontakan bersenjata]] oleh kumpulan Islamis. Sebahagian daripada rangkaian pemberontak kemudiannya dikaitkan dengan [[Negara Islam Iraq dan Syam|Negara Islam]]. Serangan terhadap orang awam, petempatan dan kemudahan kerajaan serta operasi ketenteraan balas telah menghasilkan krisis kemanusiaan yang berpanjangan. Menjelang akhir 2025, lebih 1.3 juta orang telah mengalami perpindahan sekurang-kurangnya sekali sejak bermulanya konflik, sementara gelombang keganasan baharu turut merebak ke bahagian wilayah [[Nampula]].<ref name="UNHCR2025">{{cite web |url=https://www.unhcr.org/news/briefing-notes/unhcr-nearly-100-000-displaced-recent-weeks-violence-spreads-across-northern |title=UNHCR: Nearly 100,000 displaced in recent weeks as violence spreads across northern Mozambique |publisher=[[Pesuruhjaya Tinggi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu untuk Pelarian]] |date=2 Disember 2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Kerajaan Mozambique memperoleh bantuan ketenteraan serantau dan dua hala untuk menghadapi pemberontakan. [[Komuniti Pembangunan Afrika Selatan]] (SADC) mengerahkan [[Misi SADC di Mozambique]] (SAMIM) pada 15 Julai 2021 selepas misi itu diluluskan pada bulan sebelumnya. SAMIM ditamatkan secara rasmi pada 15 Julai 2024.<ref name="SAMIM">{{cite web |url=https://www.sadc.int/latest-news/sadc-convenes-conference-lessons-learnt-samim |title=SADC convenes conference on lessons learnt from SAMIM |publisher=[[Komuniti Pembangunan Afrika Selatan]] |date=3 September 2024 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> [[Rwanda]] turut mengerahkan pasukan keselamatan atas permintaan Mozambique pada 2021. Berbeza dengan SAMIM, pasukan Rwanda kekal beroperasi bersama pasukan Mozambique di Cabo Delgado pada 2026, ketika serangan pemberontak masih berterusan.<ref name="ReutersRwanda2026">{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/africa/rwanda-says-mozambique-has-secured-funds-it-continue-cabo-delgado-mission-2026-05-19/ |title=Rwanda says Mozambique has secured funds for it to continue Cabo Delgado mission |work=[[Reuters]] |date=19 Mei 2026 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Sementara itu, [[Pilihan raya umum Mozambique 2024|pilihan raya umum pada 9 Oktober 2024]] menghasilkan satu lagi kemenangan FRELIMO tetapi diikuti pertikaian besar mengenai proses dan keputusan pilihan raya. Keputusan awal Suruhanjaya Pilihan Raya Kebangsaan memberikan calon FRELIMO [[Daniel Chapo]] lebih 70% undi, tetapi keputusan tersebut ditentang oleh calon pembangkang [[Venâncio Mondlane]] dan dikritik selepas pemerhati antarabangsa melaporkan ketidakaturan dalam proses pengiraan dan penjumlahan undi.<ref name="ReutersElection2024">{{cite news |last1=Mucari |first1=Manuel |last2=Peyton |first2=Nellie |url=https://www.reuters.com/world/africa/mozambique-ruling-partys-candidate-wins-presidential-election-results-show-2024-10-24/ |title=Mozambique's ruling party retains power in contested election |work=[[Reuters]] |date=25 Oktober 2024 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Pada 22 Disember 2024, [[Majlis Perlembagaan Mozambique|Majlis Perlembagaan]] mengesahkan kesahan keputusan pilihan raya.<ref name="CC2024">{{cite web |url=https://cconstitucional.org.mz/jurisprudencia/acordao-n-o-24-cc-2024-de-22-de-dezembro/ |title=Acórdão n.º 24/CC/2024 de 22 de Dezembro |publisher=Conselho Constitucional |date=22 Disember 2024 |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Pengiraan muktamad mahkamah memberikan Chapo 65.17% undi, lebih rendah daripada angka awal yang diumumkan oleh suruhanjaya pilihan raya.<ref name="APElection2024">{{cite news |url=https://apnews.com/article/22b2219f323d1ba72ef330b3a153f916 |title=Mozambique court upholds the governing party's presidential election victory as protests flare again |work=[[Associated Press]] |date=23 Disember 2024 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Mondlane terus menolak keputusan tersebut. Pertikaian itu mencetuskan tunjuk perasaan berpanjangan dan pertembungan dengan pasukan keselamatan di beberapa bahagian negara. Misi Pemerhatian Pilihan Raya [[Kesatuan Eropah]] kemudiannya menerbitkan laporan akhirnya pada Januari 2025 dan mengemukakan 18 cadangan untuk memperbaiki proses pilihan raya akan datang, termasuk pembaharuan yang berkaitan dengan ketelusan dan keyakinan terhadap pentadbiran pilihan raya.<ref name="EUEOM2024">{{cite web |url=https://www.eeas.europa.eu/eom-mozambique-2024/european-union-election-observation-mission-presents-its-final-report-18-recommendations-improving_en |title=European Union Election Observation Mission presents its Final Report, with 18 recommendations for improving future electoral processes |publisher=[[Perkhidmatan Tindakan Luar Eropah]] |date=31 Januari 2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Chapo mengangkat sumpah sebagai presiden pada 15 Januari 2025 dalam suasana politik yang masih tegang akibat bantahan pascapilihan raya.<ref name="APInauguration2025">{{cite news |url=https://apnews.com/article/e144b2958d1f829b0d45f314d4bc22f9 |title=Hundreds protest as Mozambique inaugurates a new president |work=[[Associated Press]] |date=15 Januari 2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Pada Mac dan April tahun yang sama, pemerintah dan beberapa parti politik memulakan kerangka dialog politik yang bertujuan membincangkan pembaharuan perlembagaan dan institusi selepas krisis tersebut; [[Perhimpunan Republik (Mozambique)|Perhimpunan Republik]] kemudiannya meluluskan kerangka dialog itu sebagai undang-undang.<ref name="HRWDialogue2025">{{cite web |last=Budoo-Scholtz |first=Ashwanee |url=https://www.hrw.org/news/2025/04/07/mozambiques-parliament-approves-inclusive-dialogue-law |title=Mozambique’s Parliament Approves Inclusive Dialogue Law |publisher=[[Human Rights Watch]] |date=7 April 2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Pada 2026, perkembangan politik negara terus berlangsung seiring dengan usaha menangani pemberontakan yang masih aktif di utara.<ref name="ReutersRwanda2026" /> == Geografi == [[Fail:Mozambique, administrative divisions - Nmbrs - colored 2018.svg|thumb|upright=0.85|Bahagian pentadbiran peringkat pertama Mozambique.]] Mozambique terletak di pantai tenggara Afrika antara Tanzania dan Afrika Selatan. Wilayahnya memanjang lebih 2,000 km dari utara ke selatan dan mempunyai garis pantai yang panjang di Lautan Hindi. === Bentuk muka bumi dan perairan === [[Fail:Mount Gorongosa, Gorongosa National Park, Mozambique (cropped).jpg|thumb|right|[[Gunung Gorongosa]] di tengah Mozambique.]] Sebahagian besar kawasan pesisir terdiri daripada dataran rendah yang melebar di selatan, manakala kawasan utara dan barat mempunyai dataran tinggi dan pergunungan. Tanah tinggi terbesar terletak berhampiran sempadan Malawi dan Zimbabwe. [[Monte Binga]], berhampiran sempadan Zimbabwe, merupakan titik tertinggi negara. [[Sungai Zambezi]] merentasi bahagian tengah Mozambique sebelum bermuara ke Lautan Hindi dan membentuk salah satu sistem saliran terpenting negara. Sungai besar lain termasuk [[Sungai Limpopo]], [[Sungai Save]], [[Sungai Pungwe]], [[Sungai Buzi]] dan [[Sungai Rovuma]]. Zambezi dan Limpopo merupakan sebahagian daripada lembangan sungai antarabangsa yang menghubungkan Mozambique dengan beberapa negara jiran.<ref name="FAO-water">{{cite web |url=https://www.fao.org/4/v8260b/V8260B18.htm |title=Mozambique |publisher=[[Pertubuhan Makanan dan Pertanian]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Di barat laut, Mozambique berkongsi [[Tasik Malawi|Tasik Niassa]] dengan Malawi dan Tanzania. [[Takungan Cahora Bassa]] di Sungai Zambezi ialah tasik buatan besar yang terbentuk daripada pembinaan Empangan Cahora Bassa. [[Fail:Cahorabassadam.jpg|thumb|left|[[Empangan Cahora Bassa]] di [[Sungai Zambezi]].]] === Iklim dan alam sekitar === Mozambique mempunyai iklim yang secara umumnya tropika, dengan variasi mengikut latitud, ketinggian dan jarak dari laut. Musim hujan utama berlangsung kira-kira dari Oktober hingga April, manakala bulan-bulan yang lain pada umumnya lebih kering dan sejuk.<ref name="FAO-climate">{{cite web |url=https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/9746d3b5-3eac-4dbb-8404-49c966cfb8cc/content |title=Country profile – Mozambique |publisher=[[Pertubuhan Makanan dan Pertanian]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Negara ini terdedah kepada siklon tropika, banjir dan kemarau. Risiko tersebut memberi kesan besar kepada pertanian, infrastruktur dan penempatan manusia. Bank Dunia menganggap kejutan iklim sebagai salah satu faktor utama yang berulang kali menjejaskan perkembangan ekonomi dan sosial Mozambique.<ref name="WB-overview" /> Ekosistem negara merangkumi hutan ''[[miombo]]'', savana, tanah lembap, bakau, pulau karang dan persekitaran laut. Kawasan perlindungan penting termasuk [[Taman Negara Gorongosa]], [[Taman Negara Bazaruto]], [[Taman Negara Quirimbas]] dan [[Taman Negara Maputo]]. [[Fail:Sunset - Gorongosa National Park, Mozambique.jpg|thumb|right|Pemandangan di [[Taman Negara Gorongosa]].]] == Pembahagian pentadbiran == Mozambique terdiri daripada sepuluh [[Provinsi Mozambique|provinsi]] serta Bandar Raya Maputo, yang mempunyai taraf pentadbiran setara dengan provinsi.<ref name="INE-admin">{{cite report |url=https://ine.gov.mz/documents/20119/169249/Indicadores%20B%C3%A1sicos%20de%20Agricultura%20e%20Alimenta%C3%A7%C3%A3o%202022%2012.11%2C24.pdf/afb4d579-f473-1ab6-8d2e-2f6e7f52fcd7?download=true&t=1742389410428&version=1.0 |title=Indicadores Básicos de Agricultura e Alimentação, 2023 |publisher=Instituto Nacional de Estatística |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Provinsi dibahagikan lagi kepada daerah dan unit pentadbiran yang lebih kecil. {| class="wikitable sortable" |+ Bahagian pentadbiran peringkat pertama Mozambique |- ! scope="col" | Bahagian ! scope="col" | Taraf ! scope="col" | Pusat pentadbiran |- ! scope="row" | [[Niassa]] | Provinsi | [[Lichinga]] |- ! scope="row" | [[Cabo Delgado]] | Provinsi | [[Pemba, Mozambique|Pemba]] |- ! scope="row" | [[Nampula (provinsi)|Nampula]] | Provinsi | [[Nampula]] |- ! scope="row" | [[Zambézia]] | Provinsi | [[Quelimane]] |- ! scope="row" | [[Tete (provinsi)|Tete]] | Provinsi | [[Tete]] |- ! scope="row" | [[Manica (provinsi)|Manica]] | Provinsi | [[Chimoio]] |- ! scope="row" | [[Sofala]] | Provinsi | [[Beira, Mozambique|Beira]] |- ! scope="row" | [[Inhambane (provinsi)|Inhambane]] | Provinsi | [[Inhambane]] |- ! scope="row" | [[Gaza (provinsi)|Gaza]] | Provinsi | [[Xai-Xai]] |- ! scope="row" | [[Maputo (provinsi)|Maputo]] | Provinsi | [[Matola]] |- ! scope="row" | [[Maputo]] | Bandar raya bertaraf provinsi | Maputo |} Banci 2017 merekodkan 26,899,105 penduduk di seluruh negara.<ref name="INE-census2017">{{cite report |title=Indicadores Sócio-Demográficos, Moçambique |url=https://www.ine.gov.mz/documents/20119/44355/INDICADORES%20SOCIO-DEMOGRAFICOS%20-%20MOCAMBIQUE%2020062022.pdf/9189d534-1ea5-9d6a-cadd-51c39f67d6cd?download=true&t=1675764355106&version=1.0 |publisher=Instituto Nacional de Estatística |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Anggaran rasmi 2026 ialah 34,959,000 penduduk dengan kepadatan penduduk purata sekitar 44 orang bagi setiap kilometer persegi.<ref name="INE-2026" /> == Politik dan pemerintahan == [[Fail:Daniel Chapo, November 2025.jpg|thumb|right|[[Daniel Chapo]], presiden Mozambique sejak 2025.]] === Perlembagaan dan institusi === Mozambique ialah sebuah republik berperlembagaan dan negara kesatuan. Presiden dipilih dalam pilihan raya kebangsaan dan menjalankan fungsi sebagai ketua negara, ketua kerajaan serta pemerintah tertinggi pasukan pertahanan dan keselamatan.<ref name="Presidencia-funcoes" /> Presiden melantik perdana menteri dan anggota kerajaan mengikut kerangka perlembagaan. Sejak 15 Januari 2025 jawatan presiden disandang oleh [[Daniel Chapo]].<ref>{{cite web |url=https://presidencia.gov.mz/ |title=Presidência da República de Moçambique |publisher=Presidência da República de Moçambique |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> [[Maria Benvinda Levi]] ialah perdana menteri semasa.<ref>{{cite web |url=https://inam.gov.mz/not%C3%ADcias/utiliza%C3%A7%C3%A3o-de-drones-para-monitoria-e-resposta-na-gest%C3%A3o-de-desastres/ |title=Utilização de Drones para Monitoria e Resposta na Gestão de Desastres |publisher=Instituto Nacional de Meteorologia |date=11 Julai 2026 |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Kuasa perundangan dipegang oleh [[Perhimpunan Republik (Mozambique)|Perhimpunan Republik]], sebuah badan perundangan satu dewan. Presidennya sejak Januari 2025 ialah [[Margarida Talapa]].<ref>{{cite web |url=https://www.parlamento.mz/ |title=Parlamento da República de Moçambique |publisher=Assembleia da República |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Sistem kehakiman merangkumi [[Mahkamah Agung Mozambique|Mahkamah Agung]], [[Majlis Perlembagaan Mozambique|Majlis Perlembagaan]], Mahkamah Pentadbiran serta mahkamah di peringkat yang lebih rendah. === Pilihan raya dan parti politik === [[FRELIMO]] telah menjadi kuasa politik dominan sejak kemerdekaan pada 1975. Selepas sistem berbilang parti diperkenalkan, [[RENAMO]] menjadi pencabar utama FRELIMO, sementara [[Gerakan Demokratik Mozambique]] (MDM) dan parti lain turut bertanding dalam pilihan raya kebangsaan dan tempatan. Pilihan raya presiden dan parlimen terakhir diadakan pada 9 Oktober 2024. Majlis Perlembagaan mengesahkan kemenangan Daniel Chapo dan majoriti FRELIMO, tetapi keputusan tersebut menjadi pertikaian politik yang besar.<ref name="CC-2024" /> Misi pemerhati Kesatuan Eropah mencatatkan bahawa hari pengundian secara umum berlangsung dengan tenang, tetapi proses pengiraan dan penjadualan keputusan menunjukkan ketidakaturan, kesilapan serta kekurangan ketelusan yang serius di beberapa peringkat.<ref name="EU-EOM-2024" /> Krisis pascapilihan raya membawa kepada tunjuk perasaan, gangguan ekonomi dan kematian. Selepas mengambil alih jawatan, Chapo memulakan proses [[Dialog Nasional Inklusif Mozambique|dialog nasional inklusif]] dengan parti politik dan unsur masyarakat sivil. === Hubungan luar === Dasar luar Mozambique dipengaruhi kedudukannya di Afrika Selatan, hubungan sejarahnya dengan dunia berbahasa Portugis dan kepentingan perdagangan Lautan Hindi. Negara ini merupakan anggota [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], [[Kesatuan Afrika]], [[Komuniti Pembangunan Afrika Selatan]] (SADC), [[Komuniti Negara-Negara Berbahasa Portugis]] (CPLP), [[Pertubuhan Kerjasama Islam]], [[Pergerakan Negara-Negara Berkecuali]] dan [[Negara-Negara Komanwel|Komanwel]]. Mozambique diterima masuk ke PBB pada 16 September 1975, beberapa bulan selepas kemerdekaan.<ref>{{cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/189347 |title=Admission of the People's Republic of Mozambique to membership in the United Nations |publisher=[[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |date=16 September 1975 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Hubungan dengan Afrika Selatan mempunyai kepentingan ekonomi yang besar kerana perdagangan, penghijrahan pekerja dan Koridor Pembangunan Maputo. Hubungan dengan Tanzania, Malawi, Zambia dan Zimbabwe turut dipengaruhi oleh jaringan pengangkutan serantau dan keselamatan rentas sempadan. Dalam konteks sejarah dan bahasa, hubungan dengan Portugal, Brazil, Angola dan negara CPLP yang lain juga kekal penting. == Ekonomi == Ekonomi Mozambique mengalami pertumbuhan pesat untuk tempoh yang panjang selepas berakhirnya perang saudara, tetapi kadar transformasi struktur dan peningkatan taraf hidup tidak seimbang. Sejak pertengahan 2010-an, pertumbuhan terjejas oleh krisis hutang tersembunyi, bencana alam, pandemik COVID-19, pemberontakan di utara dan pergolakan pascapilihan raya.<ref name="WB-overview" /> Menurut Bank Dunia, pertanian menggaji lebih 70% penduduk bekerja, sementara pekerjaan tidak formal membentuk bahagian terbesar pasaran buruh.<ref name="WB-overview" /> IMF pula menyatakan ekonomi telah mengalami kelembapan ketara sejak 2016 dan transformasi ekonomi lebih banyak memihak kepada industri ekstraktif berintensif modal berbanding pembuatan yang mewujudkan pekerjaan secara meluas.<ref name="IMF-selected">{{cite report |url=https://www.elibrary.imf.org/view/journals/002/2026/046/article-A001-en.xml |title=Republic of Mozambique: Selected Issues |publisher=[[Tabung Kewangan Antarabangsa]] |date=19 Februari 2026 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> === Pertanian dan pekerjaan === [[Fail:Mozambique010.jpg|thumb|right|Wanita menumbuk dan mengupas padi berhampiran [[Beira, Mozambique|Beira]].]] Pertanian merupakan sumber pekerjaan utama, khususnya di kawasan luar bandar. Tanaman makanan dan komersial termasuk jagung, ubi kayu, kacang, padi, tebu, kapas, tembakau dan gajus. Sebahagian besar pengeluaran dilakukan oleh ladang keluarga berskala kecil yang bergantung pada hujan. Produktiviti pertanian dibatasi antara lain oleh akses kepada input, pembiayaan, pengairan, pasaran dan infrastruktur. Kemarau, banjir dan siklon turut menyebabkan turun naik pengeluaran dan ketidakjaminan makanan.<ref name="WB-overview" /> Perikanan mempunyai kepentingan ekonomi dan sosial di sepanjang pantai serta perairan pedalaman. Udang secara tradisinya merupakan salah satu hasil laut komersial utama, sementara perikanan berskala kecil menyediakan makanan dan pendapatan bagi komuniti pesisir. === Sumber asli dan industri === Mozambique mempunyai sumber mineral dan tenaga yang besar, termasuk arang batu, grafit, batu delima, pasir mineral dan gas asli. Penemuan gas asli berskala besar di [[Lembangan Rovuma]] telah menarik projek [[gas asli cecair]] (LNG) bernilai tinggi. Projek tersebut berpotensi meningkatkan eksport dan pendapatan negara, tetapi IMF menekankan bahawa sektor ekstraktif yang berintensif modal tidak dengan sendirinya menghasilkan pekerjaan luas atau kepelbagaian ekonomi.<ref name="IMF-selected" /> Industri pemprosesan merangkumi makanan dan minuman, bahan binaan dan aktiviti berkaitan sumber mineral. Aluminium juga pernah menjadi salah satu produk eksport industri utama. Pelabuhan Maputo, Beira dan Nacala merupakan bahagian penting daripada ekonomi kerana menghubungkan bukan sahaja pasaran domestik tetapi juga negara pedalaman Afrika Selatan dengan Lautan Hindi. [[Fail:Maputo harbour.jpg|thumb|left|[[Pelabuhan Maputo]], salah satu pelabuhan utama Mozambique.]] === Pembangunan dan kemiskinan === Walaupun mempunyai sumber asli yang besar, tahap pembangunan manusia Mozambique masih rendah. UNDP mencatatkan HDI 0.493 bagi 2023, meletakkannya di kedudukan ke-182.<ref name="UNDP-HDI2025" /> Bank Dunia pula merekodkan pekali Gini 49.6 bagi 2022, menunjukkan ketidaksamaan pendapatan yang tinggi.<ref name="WB-Gini" /> Kemiskinan lebih tertumpu di kawasan luar bandar dan beberapa wilayah utara dan tengah. Ketidakseimbangan antara pertumbuhan sektor ekstraktif dengan penciptaan pekerjaan, kelemahan infrastruktur dan perkhidmatan awam serta pendedahan berulang kepada kejutan iklim merupakan cabaran pembangunan utama.<ref name="WB-overview" /> == Demografi == [[Fail:Market trading in Mozambique (14051690760).jpg|thumb|right|Seorang peniaga pasar di Mozambique.]] Banci kebangsaan 2017 merekodkan 26,899,105 penduduk.<ref name="INE-census2017" /> Penduduk Mozambique masih berkembang pesat dan mempunyai struktur umur yang muda. Menurut unjuran rasmi INE, jumlah penduduk mencapai kira-kira 34.96 juta pada 2026.<ref name="INE-2026" /> Pada 2017, kira-kira 67.4% penduduk tinggal di kawasan luar bandar dan 32.6% di kawasan bandar.<ref name="INE-sosiodem" /> Kawasan paling padat termasuk Nampula dan Zambézia serta kawasan metropolitan Maputo di selatan. Penduduk terdiri daripada pelbagai masyarakat yang kebanyakannya bertutur bahasa Bantu. Identiti tempatan dan bahasa tidak selalu sepadan dengan kategori etnik yang tetap, tetapi kumpulan dan komuniti yang besar termasuk Makhuwa, Tsonga, Lomwe, Sena, Shona/Ndau, Makonde, Yao dan lain-lain. Terdapat juga komuniti berketurunan campuran, Portugis, Asia Selatan dan komuniti lain yang telah lama menjadi sebahagian daripada masyarakat bandar dan pesisir. === Bahasa === [[Bahasa Portugis]] ialah bahasa rasmi negara dan bahasa utama pentadbiran, pendidikan formal serta sebahagian besar media kebangsaan. Namun, Mozambique mempunyai kepelbagaian bahasa yang tinggi. Menurut Banci 2017, [[bahasa Makhuwa|Emakhuwa]] merupakan bahasa ibunda bagi 26.4% penduduk, menjadikannya bahasa ibunda terbesar, diikuti bahasa Portugis pada 16.7%.<ref name="INE-language">{{cite report |url=https://www.ine.gov.mz/documents/20119/44355/INDICADORES%20SOCIO-DEMOGRAFICOS%20-%20MOCAMBIQUE%2020062022.pdf/9189d534-1ea5-9d6a-cadd-51c39f67d6cd?download=true&t=1675764355106&version=1.0 |title=Indicadores Sócio-Demográficos, Moçambique |publisher=Instituto Nacional de Estatística |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Bahasa penting lain termasuk [[bahasa Tsonga|Xichangana]], Elomwe, Cinyanja, Cisena, Echuwabo, Cindau, Xitswa, Ciyaawo, Shimakonde, Kimwani dan Xironga. Taburan bahasa berbeza dengan ketara mengikut wilayah. Emakhuwa sangat meluas di Nampula dan sebahagian kawasan utara, Elomwe dan Echuwabo penting di Zambézia, Cinyanja banyak digunakan di Tete dan Niassa, manakala bahasa kumpulan Tsonga lebih menonjol di selatan. Penggunaan bahasa Portugis meningkat antara banci, terutama di kawasan bandar dan dalam kalangan generasi muda, tetapi sebahagian besar murid memasuki sekolah dengan bahasa tempatan sebagai bahasa pertama. Oleh itu, program pendidikan dwibahasa menggunakan bahasa tempatan bersama bahasa Portugis telah diperluas dalam sistem sekolah. === Agama === [[Fail:Mesquita da Baixa Maputo Mozambique.jpg|thumb|right|[[Mesquita da Baixa]], sebuah masjid di [[Maputo]].]] Mozambique mempunyai masyarakat beragama yang pelbagai. Agama Kristian merangkumi sejumlah tradisi yang besar, termasuk [[Gereja Katolik]], gereja Evangelis dan Pentakosta, gereja Zionis serta denominasi Protestan lain. [[Islam di Mozambique|Islam]] mempunyai sejarah yang panjang, khususnya melalui hubungan perdagangan Lautan Hindi, dan mempunyai komuniti besar terutama di bahagian utara dan kawasan pesisir. Banci 2017 turut merekodkan penduduk yang menganuti kepercayaan lain atau tidak menyatakan agama. Struktur agama berbeza mengikut wilayah dan tidak boleh digambarkan secara tepat hanya melalui satu kategori "Kristian" atau "agama tradisional".<ref>{{cite report |url=https://www.ine.gov.mz/documents/20119/45075/Publica%C3%A7%C3%A3o%20de%20Cultura%202023.pdf/1f60b7d5-78c9-c56c-be25-cc722622dd1a?download=true&t=1771234748473&version=1.0 |title=Estatísticas da Cultura 2023 |publisher=Instituto Nacional de Estatística |year=2023 |language=pt |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> === Pendidikan dan kesihatan === [[Fail:Mozambique classroom.jpg|thumb|left|Sebuah bilik darjah sekolah rendah di Mozambique.]] Akses kepada pendidikan telah berkembang dengan ketara sejak berakhirnya perang saudara. UNESCO mencatatkan bahawa enrolmen pendidikan rendah meningkat lebih daripada tiga kali ganda sejak 2000, dibantu pembinaan sekolah dan pemansuhan yuran pendidikan rendah.<ref name="UNESCO-education">{{cite report |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000397735 |title=Global Education Monitoring Report 2026 |publisher=[[UNESCO]] |year=2026 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Walau bagaimanapun, penamatan persekolahan, mutu pembelajaran, kekurangan kemudahan dan guru serta ketidaksamaan mengikut pendapatan dan kawasan masih menjadi cabaran. Kepelbagaian bahasa memberi kesan langsung kepada pendidikan. Program dwibahasa yang menggunakan bahasa tempatan pada tahun-tahun awal persekolahan telah dikembangkan untuk memudahkan pembelajaran sebelum peralihan yang lebih besar kepada bahasa Portugis. UNESCO melaporkan bukti bahawa pendidikan dwibahasa di Mozambique dapat memperbaiki hasil pembelajaran.<ref>{{cite web |url=https://www.unesco.org/en/articles/new-unesco-report-calls-multilingual-education-unlock-learning-and-inclusion |title=New UNESCO report calls for multilingual education to unlock learning and inclusion |publisher=[[UNESCO]] |date=18 Februari 2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Sistem kesihatan awam menghadapi cabaran daripada kekurangan tenaga dan kemudahan, jarak yang jauh di kawasan luar bandar serta beban penyakit berjangkit. Pada masa yang sama, gangguan akibat siklon, banjir dan konflik di utara menjejaskan kesinambungan perkhidmatan kesihatan dan pemakanan bagi penduduk yang kehilangan tempat tinggal. == Pengangkutan dan infrastruktur == Kedudukan Mozambique di Lautan Hindi menjadikan sistem pengangkutannya penting kepada negara-negara pedalaman di Afrika Selatan. Rangkaian kereta api negara secara sejarah dibangunkan dari pelabuhan ke sempadan barat, menyebabkan beberapa koridor utama lebih berorientasikan timur-barat daripada membentuk satu rangkaian utara-selatan yang bersepadu. [[Fail:Maputo seen from southeast - October 2006.jpg|thumb|left|[[Maputo]], ibu negara dan salah satu pusat pelabuhan serta pengangkutan utama.]] Di selatan, [[Koridor Maputo]] menghubungkan Pelabuhan Maputo dengan kawasan perindustrian Afrika Selatan dan Eswatini. Laluan kereta api [[Ressano Garcia]] sepanjang 88 km menghubungkan Pelabuhan Maputo dengan sempadan Afrika Selatan.<ref>{{cite web |url=https://www.cfm.co.mz/en/linhas-de-ressano-garcia/ |title=Ressano Garcia Line |publisher=Caminhos de Ferro de Moçambique |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Di bahagian tengah, [[Pelabuhan Beira]] menjadi titik masuk bagi Koridor Beira. Laluan Machipanda menghubungkan Beira dengan Zimbabwe, sementara Laluan Sena menghubungkan kawasan Beira dan lembah Zambezi serta menyediakan hubungan ke arah Malawi.<ref>{{cite web |url=https://www.cfm.co.mz/en/linha-de-machipanda/ |title=Machipanda Line |publisher=Caminhos de Ferro de Moçambique |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cfm.co.mz/en/linha-de-sena/ |title=Sena Line |publisher=Caminhos de Ferro de Moçambique |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Di utara, [[Pelabuhan Nacala]] dan [[Koridor Nacala]] menyediakan laluan perdagangan menuju Malawi dan kawasan pedalaman Mozambique. Pelabuhan Nacala mempunyai pelabuhan semula jadi yang dalam dan boleh dimasuki kapal sepanjang masa tanpa sekatan draf biasa.<ref>{{cite web |url=https://www.cfm.co.mz/en/porto-de-nacala/ |title=Port of Nacala |publisher=Caminhos de Ferro de Moçambique |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Jaringan jalan raya merupakan kaedah pengangkutan utama bagi kebanyakan penumpang dan barangan dalam negeri, tetapi mutu dan kebolehcapaian berbeza dengan ketara. Banjir dan siklon berulang kali merosakkan jambatan dan jalan, sementara jarak negara yang panjang meningkatkan kos penyelenggaraan serta hubungan antara wilayah. [[Lapangan Terbang Antarabangsa Maputo]] merupakan pintu masuk udara antarabangsa utama, dengan lapangan terbang lain di Beira, Nampula, Pemba, Tete dan beberapa bandar serantau. == Kebudayaan dan warisan == [[Fail:Le Timbila, xylophone du Mozambique (Biennale de Venise 2015) (20192901852).jpg|thumb|right|''[[Timbila Chopi|Timbila]]'', xilofon tradisional masyarakat Chopi.]] Kebudayaan Mozambique mencerminkan kepelbagaian masyarakat Bantu, perdagangan Lautan Hindi, hubungan sejarah dengan dunia Swahili dan Islam serta hampir lima abad pengaruh Portugis. Tradisi muzik, tarian, seni ukir, tekstil, kesusasteraan dan masakan berbeza mengikut wilayah. [[Pulau Mozambique]] merupakan tapak [[Tapak Warisan Dunia|Warisan Dunia UNESCO]] sejak 1991. Bandar berkubu di pulau tersebut merupakan bekas pos perdagangan Portugis pada laluan ke India, tetapi landskap budayanya juga mencerminkan unsur tempatan, Arab dan India.<ref name="UNESCO-Island" /> Antara tradisi persembahan yang mendapat pengiktirafan antarabangsa ialah [[Timbila Chopi]], muzik dan tarian masyarakat Chopi yang menggunakan ensembel xilofon ''timbila''. [[Gule Wamkulu]], tradisi tarian bertopeng yang dikongsi dengan Malawi dan Zambia, turut diiktiraf sebagai Warisan Budaya Tak Ketara UNESCO. Bahasa Portugis memainkan peranan penting dalam kesusasteraan moden negara. Antara penulis Mozambique yang mendapat pengiktirafan antarabangsa ialah [[Mia Couto]], [[José Craveirinha]], [[Paulina Chiziane]] dan [[Ungulani Ba Ka Khosa]]. Karya mereka sering menggabungkan bahasa Portugis dengan bentuk penceritaan, pengalaman sejarah dan tradisi lisan tempatan. Masakan berbeza antara kawasan pantai dan pedalaman. Makanan ruji termasuk jagung, ubi kayu, beras dan kekacang, sementara ikan dan makanan laut penting di pesisir. Pengaruh Portugis, Arab, India dan Afrika tempatan turut kelihatan dalam penggunaan kelapa, cili, rempah dan makanan laut. [[Bola sepak]] merupakan antara sukan yang paling meluas dimainkan dan diikuti. Mozambique bertanding di peringkat antarabangsa melalui [[pasukan bola sepak kebangsaan Mozambique]] dan badan sukan kebangsaan yang berkaitan. == Lihat juga == * [[Sejarah Mozambique]] * [[Politik Mozambique]] * [[Geografi Mozambique]] * [[Provinsi Mozambique]] * [[Senarai bandar di Mozambique]] * [[Hubungan luar Mozambique]] * [[Islam di Mozambique]] == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{Commons-inline|Mozambique}} * [https://portaldogoverno.gov.mz/ Portal Kerajaan Republik Mozambique] * [https://www.ine.gov.mz/ Instituto Nacional de Estatística] {{OIC}} {{Negara-negara Komanwel}} {{Pergerakan Negara-Negara Berkecuali}} {{Kesatuan Afrika}} {{Afrika}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Mozambique|*]] [[Kategori:Negara di Afrika]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Portugis]] [[Kategori:Republik]] [[Kategori:Bekas jajahan Portugis]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kerjasama Islam]] 9fcaz8ftt26zljqeiftpxtidi0l1g06 0 3916 6925534 6812280 2026-08-11T21:09:04Z Aizalbebeh 71917 Menyemak semula keseluruhan rencana: membetulkan bahasa dan struktur, mengemas kini pemerintahan pasca-2023, bahasa dan simbol negara menurut Piagam Refondation 2025, penduduk 2026, ekonomi, HDI/Gini, geografi dan pembahagian pentadbiran; menambah sejarah, demografi, budaya, pengangkutan, jadual, media Commons dan rujukan berwibawa. 6925534 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Nigeria}} {{Infobox country | conventional_long_name = Republik Niger | common_name = Niger | native_name = {{native name|fr|République du Niger}} | image_flag = Flag of Niger.svg | alt_flag = Bendera Niger | image_coat = Coat of arms of Niger.svg | alt_coat = Jata Niger | symbol_width = 95px | image_map = Niger (orthographic projection).svg | alt_map = Kedudukan Niger di Afrika | map_caption = Kedudukan Niger di Afrika | national_motto = {{native phrase|fr|Fraternité, Travail, Progrès|italics=off}}<ref name="Piagam2025">{{cite web |url=https://droit-et-politique-en-afrique.info/wp-content/uploads/2025/04/Niger-Charte-de-la-refondation-du-26-mars-2025-Ordonnance-de-dissolution-des-partis-politiques-du-26-mars-2025.pdf |title=Charte de la Refondation du 26 mars 2025 |website=Droit et politique en Afrique |date=26 Mac 2025 |language=fr |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref><br>{{small|"Persaudaraan, Kerja, Kemajuan"}} | national_anthem = ''[[L'Honneur de la Patrie]]''<ref name="Lagu2023">{{cite news |url=https://anp.ne/niger-les-deputes-adoptent-le-texte-du-nouvel-hymne-national-lhonneur-de-la-patrie/ |title=Niger : les députés adoptent le texte du nouvel hymne national « L'Honneur de la Patrie » |work=Agence Nigérienne de Presse |date=22 Jun 2023 |language=fr |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref><br>{{small|"Kehormatan Tanah Air"}} | capital = [[Niamey]] | coordinates = {{Coord|13|32|N|2|05|E|type:city}} | largest_city = [[Niamey]] | national_languages = [[Bahasa Hausa|Hausa]]<ref name="Piagam2025" /> | languages_type = Bahasa kerja | languages = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] dan [[Bahasa Perancis|Perancis]]<ref name="Piagam2025" /> | religion = [[Islam]] (agama majoriti)<ref name="Piagam2025" /> | government_type = [[Republik]] unitari di bawah pemerintahan peralihan yang dipimpin tentera | leader_title1 = Presiden | leader_name1 = [[Abdourahamane Tiani]]<ref name="GouvNiger2026">{{cite web |url=https://www.gouv.ne/ |title=Portail Officiel du Gouvernement du Niger |publisher=Kerajaan Niger |language=fr |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> | leader_title2 = Perdana Menteri | leader_name2 = [[Ali Lamine Zeine]]<ref name="GouvNiger2026" /> | sovereignty_type = [[Kemerdekaan]] | sovereignty_note = daripada [[Perancis]] | established_event1 = Pengisytiharaan | established_date1 = 3 Ogos 1960 | area_km2 = 1267000 | population_estimate = 28,580,000 | population_estimate_year = 2026 | GDP_nominal = $24.81 bilion | GDP_nominal_year = 2026 | GDP_nominal_per_capita = $821.52 | Gini = 32.9 | Gini_year = 2021 | Gini_ref = <ref name="WB-Gini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=A9 |title=Gini index |publisher=[[Bank Dunia]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> | HDI = 0.419 | HDI_year = 2023 | HDI_rank = 188 | HDI_ref = <ref name="UNDP-HDI2025">{{cite web |url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/2025_HDR/HDR25_Statistical_Annex_HDI_Table.pdf |title=Human Development Index and its components |work=Human Development Report 2025 |publisher=[[Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |year=2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> | currency = [[Franc CFA Afrika Barat]] | currency_code = XOF | time_zone = [[Waktu Afrika Barat|WAT]] | utc_offset = +1 | drives_on = kanan | calling_code = +227 | cctld = [[.ne]] }} '''Niger''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: نيجر<ref name="BNM-Niger">{{cite web |url=https://www.bnm.gov.my/documents/6319173///bb8e1260-8e56-f0f4-f6d0-6c12b665ff0f/ |title=أفريقيا: تنمية رأس المال البشري في التمويل الإسلامي |publisher=[[Bank Negara Malaysia]] |date=7 April 2016 |language=ar |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref>; {{lang-fr|Niger}}), secara rasmi '''Republik Niger''' ({{lang-fr|République du Niger}}), ialah sebuah [[negara tanpa pantai]] di [[Afrika Barat]]. Negara ini bersempadan dengan [[Algeria]] dan [[Libya]] di utara, [[Chad]] di timur, [[Nigeria]] dan [[Benin]] di selatan serta [[Burkina Faso]] dan [[Mali]] di barat. Dengan keluasan 1,267,000 km², Niger merupakan antara negara terbesar di Afrika, tetapi sebahagian besar wilayahnya terletak di [[Sahara]] dan kawasan peralihan [[Sahel]]. Ibu negara dan bandar terbesarnya ialah [[Niamey]], yang terletak di tebing [[Sungai Niger]]. Institut National de la Statistique menganggarkan penduduk negara ini sekitar 28.58 juta orang pada 2026.<ref name="INS2026">{{cite web |url=https://www.stat-niger.org/ |title=Institut National de la Statistique du Niger |publisher=Institut National de la Statistique |language=fr |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Penduduk Niger tertumpu terutamanya di bahagian selatan yang lebih sesuai untuk pertanian, manakala bahagian utara jauh lebih jarang didiami. Negara ini mempunyai masyarakat yang sangat muda dan sebahagian besar penduduknya tinggal di kawasan luar bandar. Sejak Piagam Refondation 2025, [[bahasa Hausa]] ditetapkan sebagai bahasa kebangsaan, manakala bahasa Inggeris dan Perancis menjadi bahasa kerja negara.<ref name="Piagam2025" /> Islam merupakan agama majoriti.<ref name="Piagam2025" /> Wilayah Niger kini merangkumi kawasan yang sejak berabad-abad lalu dihubungkan dengan perdagangan rentas Sahara, kerajaan-kerajaan Hausa, dunia Songhai, Kanem-Bornu dan masyarakat Tuareg. Perancis memperluas kekuasaannya ke kawasan tersebut pada penghujung abad ke-19 dan awal abad ke-20; Niger menjadi sebuah tanah jajahan dalam [[Afrika Barat Perancis]] sebelum memperoleh kemerdekaan pada 3 Ogos 1960.<ref name="IdrissaDecalo">{{cite book |last1=Idrissa |first1=Abdourahmane |last2=Decalo |first2=Samuel |title=Historical Dictionary of Niger |edition=4 |publisher=Scarecrow Press |location=Lanham, Maryland |year=2012 |isbn=978-0-8108-6094-0 |language=en }}</ref> Sejarah pascakemerdekaan negara ini dicirikan oleh tempoh pemerintahan awam dan tentera serta beberapa rampasan kuasa. Peralihan kuasa pada 2021 merupakan pemindahan kuasa demokratik pertama antara dua presiden yang dipilih dalam sejarah Niger, tetapi Presiden [[Mohamed Bazoum]] digulingkan oleh tentera pada Julai 2023.<ref name="Transfer2021">{{cite web |url=https://2021-2025.state.gov/reports/2022-investment-climate-statements/niger/ |title=2022 Investment Climate Statements: Niger |publisher=U.S. Department of State |year=2022 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref><ref name="Rampasan2023">{{cite web |url=https://2021-2025.state.gov/reports/2023-country-reports-on-human-rights-practices/niger/ |title=2023 Country Reports on Human Rights Practices: Niger |publisher=U.S. Department of State |year=2024 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Sejak Mac 2025, negara ini ditadbir menurut [[Piagam Refondation Niger 2025|Piagam Refondation]], yang menetapkan suatu tempoh peralihan atau ''refondation'' selama 60 bulan yang boleh diselaraskan mengikut keadaan negara. [[Abdourahamane Tiani]], yang mengetuai rampasan kuasa 2023, dilantik sebagai Presiden Republik di bawah kerangka tersebut.<ref name="Refondation2026">{{cite news |url=https://anp.ne/le-niger-celebre-lan-1-de-la-promulgation-de-la-charte-de-la-refondation/ |title=Le Niger célèbre l'an 1 de la promulgation de la charte de la refondation |work=Agence Nigérienne de Presse |date=25 Mac 2026 |language=fr |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Ekonomi Niger masih bergantung kuat pada pertanian dan penternakan, tetapi pengeluaran dan eksport minyak semakin penting, di samping perlombongan uranium.<ref name="BankDuniaNiger">{{cite web |url=https://www.worldbank.org/ext/en/country/niger |title=Niger |publisher=[[Bank Dunia]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Niger kekal berdepan cabaran pembangunan manusia, kemiskinan dan keselamatan, terutama di beberapa kawasan Sahel yang terjejas oleh kumpulan bersenjata.<ref name="BankDuniaNiger" /> == Penamaan == Nama negara ini diambil daripada [[Sungai Niger]], yang mengalir melalui bahagian barat negara. Asal usul nama sungai itu sendiri tidak dapat dipastikan dengan muktamad dan telah menjadi subjek beberapa tafsiran linguistik dan sejarah.<ref>{{cite journal |last=Jeffreys |first=Mervyn David Waldegrave |title=Niger: Origins of the Word |journal=Cahiers d'Études africaines |year=1964 |volume=4 |issue=15 |url=https://www.persee.fr/doc/cea_0008-0055_1964_num_4_15_3019 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> == Sejarah == {{utama|Sejarah Niger}} === Masyarakat pra-penjajahan dan pemerintahan Perancis === Kedudukan Niger di antara Sahara, Sahel dan lembangan Sungai Niger menjadikan wilayahnya sebahagian daripada rangkaian perhubungan dan perdagangan rentas Sahara selama berabad-abad. Kawasan yang kini membentuk Niger berada pada persimpangan pengaruh [[Empayar Songhai]], [[Empayar Kanem-Bornu]], kerajaan-kerajaan Hausa dan masyarakat Tuareg. [[Agadez]] berkembang sebagai salah satu pusat perdagangan dan kebudayaan penting di Sahara tengah, khususnya selepas pembentukan Kesultanan Aïr.<ref name="IdrissaDecalo" /> [[File:Niger, Agadez (43), Grand Mosque.jpg|thumb|left|alt=Menara Masjid Agung Agadez dan bangunan tanah di sekelilingnya|[[Masjid Agung Agadez]] mencerminkan tradisi seni bina tanah di bandar perdagangan Sahara yang bersejarah.]] Pengembangan kuasa kolonial Perancis pada penghujung abad ke-19 membawa wilayah Niger secara beransur-ansur ke bawah penguasaan Perancis. Sebuah wilayah ketenteraan Niger diwujudkan pada 1900, sebelum kawasan tersebut disusun semula sebagai tanah jajahan Niger pada 1922 dalam [[Afrika Barat Perancis]].<ref name="AfricaMuseum">{{cite web |url=https://independance.africamuseum.be/en/exhibition/context/contexte-17pays-africains/country-niger |title=République du Niger |website=Indépendance! |publisher=Royal Museum for Central Africa |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Pentadbiran kolonial tertumpu terutama di kawasan selatan yang lebih padat penduduknya, sementara kawasan Sahara di utara kekal lebih sukar dikawal. Selepas Perang Dunia Kedua, reformasi politik di wilayah jajahan Perancis membuka ruang kepada perwakilan politik tempatan yang lebih luas. Niger menjadi sebuah republik autonomi dalam [[Komuniti Perancis]] pada 1958 sebelum mengisytiharkan kemerdekaan penuh daripada Perancis pada 3 Ogos 1960.<ref name="PresidenLama">{{cite web |url=https://presidence.ne/pages/anciens-chefs-etat |title=Les anciens Chefs d'État |website=Présidence de la République du Niger |language=fr |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> === Kemerdekaan dan perubahan rejim === [[File:Hamani Diori 1968-10-07.jpg|thumb|right|alt=Hamani Diori pada tahun 1968|[[Hamani Diori]], presiden pertama Niger, pada 1968.]] [[Hamani Diori]] menjadi presiden pertama Niger selepas kemerdekaan. Pemerintahannya berkembang menjadi sistem satu parti yang dikuasai Parti Progresif Niger, sebelum beliau digulingkan dalam rampasan kuasa tentera pada 1974 yang diketuai oleh [[Seyni Kountché]].<ref name="CambridgeNiger">{{cite journal |title=Democracy and Adjustment in Niger: A Conflict of Rationales |journal=International Review of Social History |publisher=Cambridge University Press |url=https://www.cambridge.org/core/journals/international-review-of-social-history/article/democracy-and-adjustment-in-niger-a-conflict-of-rationales/C20550F1DEEC70275419ACED2E283606 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Kountché memerintah melalui Majlis Tentera Tertinggi sehingga kematiannya pada 1987. Tekanan politik dan sosial pada penghujung 1980-an dan awal 1990-an membawa kepada pengenalan semula sistem pelbagai parti. Walau bagaimanapun, perkembangan demokrasi Niger berulang kali terganggu oleh krisis politik dan campur tangan tentera. Rampasan kuasa berlaku pada 1996, 1999 dan 2010.<ref name="RampasanTimeline">{{cite news |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/7/27/timeline-a-history-of-coups-in-niger |title=Timeline: A history of coups in Niger |work=Al Jazeera |date=27 Julai 2023 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Selepas tempoh peralihan susulan rampasan kuasa 2010, [[Mahamadou Issoufou]] dipilih sebagai presiden pada 2011 dan dipilih semula pada 2016. Beliau tidak bertanding bagi penggal ketiga. Pilihan raya 2020–2021 dimenangi oleh [[Mohamed Bazoum]], dan pelantikannya pada April 2021 menandakan pemindahan kuasa demokratik pertama antara dua presiden yang dipilih sejak kemerdekaan Niger.<ref name="Transfer2021" /> === Rampasan kuasa 2023 dan Refondation === Pada 26 Julai 2023, anggota pengawal presiden menahan Bazoum dan tentera mengumumkan penubuhan [[Majlis Kebangsaan bagi Perlindungan Tanah Air]] (CNSP). Jeneral Abdourahamane Tiani kemudiannya muncul sebagai ketua pemerintahan tentera.<ref name="Rampasan2023" /> Rampasan kuasa tersebut menyebabkan perubahan mendalam dalam hubungan Niger dengan beberapa rakan serantau dan antarabangsa. Pada Februari 2025, rundingan kebangsaan yang dikenali sebagai ''Assises nationales'' mengemukakan cadangan bagi kerangka politik baharu. Piagam Refondation kemudiannya dimasyhurkan pada 26 Mac 2025. Piagam tersebut menjadi asas institusi semasa, menetapkan tempoh Refondation selama 60 bulan yang boleh diselaraskan dan mengangkat Tiani sebagai Presiden Republik. Parti-parti politik sedia ada turut dibubarkan pada tarikh tersebut.<ref name="Refondation2026" /> == Geografi == {{utama|Geografi Niger}} [[File:ISS-64 Aïr Mountains and Sahara Desert, Niger.jpg|thumb|right|alt=Banjaran Aïr yang berbatu dikelilingi Gurun Sahara|[[Pergunungan Aïr]] dan kawasan Sahara di utara Niger.]] Niger ialah sebuah negara tanpa pantai yang berkeluasan 1,267,000 km². Negara ini terletak kira-kira antara garis lintang 11°37′ dan 23°33′ utara serta garis bujur 0°06′ dan 16° timur. Jumlah panjang sempadan daratnya ialah kira-kira 5,697 km.<ref name="TBS2023">{{cite web |url=https://stat-niger.org/wp-content/uploads/tbs/tbs_2023.pdf |title=Tableau de Bord Social, édition 2023 |publisher=Institut National de la Statistique |date=Disember 2023 |language=fr |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Sebahagian besar kawasan utara Niger merupakan sebahagian daripada Sahara. [[Pergunungan Aïr]] membentuk kawasan tanah tinggi yang utama di utara-tengah negara, manakala [[Ténéré]] di sebelah timurnya terdiri daripada kawasan gurun yang luas. Ke arah selatan, landskap berubah secara beransur-ansur kepada zon Sahel yang mempunyai lebih banyak tumbuh-tumbuhan dan menerima hujan yang lebih tinggi. Bahagian selatan inilah yang menempatkan sebahagian besar penduduk serta kegiatan pertanian negara.<ref name="TBS2023" /> [[Sungai Niger]] memasuki negara ini dari Mali dan mengalir melalui bahagian barat daya, termasuk Niamey, sebelum memasuki Benin dan Nigeria. Sungai tersebut merupakan sumber air penting bagi penempatan, pertanian dan kegiatan ekonomi di barat daya Niger. [[File:Niger river in Niamey.jpg|thumb|left|alt=Sungai Niger mengalir melalui Niamey|[[Sungai Niger]] di [[Niamey]].]] === Bentuk muka bumi dan iklim === Secara umum, bentuk muka bumi Niger terdiri daripada dataran purba dengan ketinggian purata sekitar 350 meter, yang diselingi kawasan pergunungan dan dataran tinggi di utara. Statistik kebangsaan membahagikan keadaan fizikal negara secara umum kepada kawasan selatan, kawasan Aïr dan kawasan Ténéré.<ref name="TBS2023" /> Iklim Niger kebanyakannya panas dan kering serta berubah daripada iklim Sahara di utara kepada iklim Sahel yang lebih lembap di selatan. Taburan hujan sangat tidak sekata dari tahun ke tahun dan secara amnya meningkat dari utara ke selatan. Institut National de la Statistique membezakan tiga zon iklim utama, iaitu zon Sahara, Sahel-Sahara dan Sudan-Sahel. Curahan hujan tahunan lazimnya tidak melebihi 800 mm, manakala suhu boleh berubah dengan ketara mengikut musim dan kawasan.<ref name="TBS2023" /> Kebergantungan pertanian terhadap hujan menjadikan turun naik iklim, kemarau dan kejadian cuaca ekstrem penting kepada keselamatan makanan serta mata pencarian penduduk luar bandar. === Alam sekitar === Niger merangkumi ekosistem yang berbeza daripada padang pasir Sahara dan pergunungan kering hingga savana Sahel. Negara ini mempunyai tiga tapak dalam [[Senarai Tapak Warisan Dunia di Niger|Senarai Warisan Dunia UNESCO]]: [[Rizab Semula Jadi Aïr dan Ténéré]], [[Kompleks W-Arly-Pendjari]] yang merentasi sempadan, dan Pusat Bersejarah Agadez. Dua yang pertama merupakan tapak warisan alam.<ref name="UNESCO-WH">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ne |title=Niger |website=World Heritage Convention |publisher=[[UNESCO]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> [[File:Girafes d'Afrique de l'Ouest dans la zone girafe au Niger.jpg|thumb|right|alt=Sekumpulan jerapah Afrika Barat di kawasan savana Niger|[[Jerapah Afrika Barat]] di Niger.]] Rizab Aïr dan Ténéré melindungi kawasan luas pergunungan serta gurun di utara, manakala bahagian Niger dalam Kompleks W-Arly-Pendjari meliputi habitat savana yang dikongsi dengan Benin dan Burkina Faso.<ref name="UNESCO-WH" /> Tekanan terhadap alam sekitar termasuk kekurangan air, kemerosotan tanah dan kesan perubahan iklim terhadap sistem pertanian serta penternakan. == Politik dan pemerintahan == {{utama|Politik Niger}} === Kerangka institusi === [[File:Abdourahamane Tchiani in 2025 (cropped).jpg|thumb|right|alt=Abdourahamane Tiani pada tahun 2025|[[Abdourahamane Tiani]] pada 2025.]] Niger secara rasmi ialah sebuah republik unitari, tetapi susunan pemerintahannya berubah secara asas selepas rampasan kuasa 2023. Kerangka institusi semasa berasaskan Piagam Refondation yang dimasyhurkan pada 26 Mac 2025. Piagam itu menggambarkan Niger sebagai republik yang unitari, berdaulat, demokratik dan sosial, sambil mewujudkan aturan peralihan yang menggantikan sebahagian besar susunan perlembagaan sebelum rampasan kuasa.<ref name="Piagam2025" /> Presiden ialah [[Abdourahamane Tiani]], manakala [[Ali Lamine Zeine]] berkhidmat sebagai perdana menteri.<ref name="GouvNiger2026" /> Tempoh Refondation ditetapkan pada 60 bulan bermula daripada pemasyhuran piagam, tetapi tempohnya boleh diselaraskan mengikut perkembangan keselamatan, pelaksanaan proses Refondation dan agenda serantau.<ref name="Refondation2026" /> Piagam tersebut turut diikuti dengan penyusunan semula institusi politik. Parti-parti politik dibubarkan pada Mac 2025. [[Majlis Perundingan Refondation]] ({{lang-fr|Conseil consultatif de la Refondation}}, CCR) ditubuhkan sebagai sebuah badan perundingan yang terdiri daripada 194 anggota. Fungsinya ialah memberikan pandangan, nasihat dan syor mengenai isu nasional kepada pihak berkuasa, bukannya menjalankan fungsi sebuah parlimen terpilih.<ref name="CCR2025">{{cite news |url=https://anp.ne/conseil-consultatif-de-la-refondation-ccr-un-maillon-cle-de-larchitecture-institutionnelle-fiche-technique/ |title=Conseil Consultatif de la Refondation (CCR), un maillon clé de l'architecture institutionnelle (Fiche technique) |work=Agence Nigérienne de Presse |date=27 Jun 2025 |language=fr |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Keadaan keselamatan merupakan salah satu isu utama dalam politik Niger. Kumpulan bersenjata aktif khususnya di sebahagian [[Wilayah Tillabéri]] berhampiran sempadan Mali dan Burkina Faso serta di [[Wilayah Diffa]] berhampiran lembangan [[Tasik Chad]]. Serangan terhadap orang awam dan infrastruktur, penculikan serta perpindahan penduduk terus memberi kesan kepada tadbir urus dan kegiatan ekonomi di kawasan terbabit.<ref name="BankDuniaNiger" /> === Hubungan luar === {{utama|Hubungan luar Niger}} Dasar luar Niger berubah dengan ketara selepas 2023. Negara ini mempererat kerjasama dengan Mali dan Burkina Faso dalam [[Perikatan Negara Sahel]] atau AES, yang kemudiannya berkembang menjadi sebuah konfederasi. Keanggotaan Niger dalam AES turut dinyatakan dalam Piagam Refondation.<ref name="Piagam2025" /> Pada masa yang sama, hubungan dengan [[Komuniti Ekonomi Negara-negara Afrika Barat]] (ECOWAS) merosot selepas rampasan kuasa. Niger, Mali dan Burkina Faso mengumumkan hasrat untuk meninggalkan organisasi tersebut, dan pengunduran ketiga-tiga negara berkuat kuasa pada 29 Januari 2025.<ref name="ECOWAS2025">{{cite web |url=https://www.ecowas.int/press-statement-2/ |title=Press Statement |publisher=[[Komuniti Ekonomi Negara-negara Afrika Barat]] |date=30 Januari 2025 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Walaupun pengunduran telah berkuat kuasa, beberapa aturan sementara mengenai perjalanan bebas, dokumen pengenalan dan perdagangan dikekalkan sementara proses pemisahan dilaksanakan.<ref name="ECOWAS2025" /> Niger juga meninggalkan [[Pertubuhan Antarabangsa Francophonie]] pada 2025 bersama Mali dan Burkina Faso.<ref>{{cite web |url=https://www.francophonie.org/2025-une-annee-en-francophonie-8290 |title=2025 : une année en Francophonie |publisher=[[Pertubuhan Antarabangsa Francophonie]] |language=fr |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> === Pembahagian pentadbiran === {{utama|Pembahagian pentadbiran Niger}} Menurut undang-undang pembahagian pentadbiran 2008, Niger dibahagikan kepada lapan wilayah, yang seterusnya terdiri daripada 67 jabatan dan 266 komun.<ref name="TBS2023" /> Niamey mempunyai taraf pentadbiran yang setara dengan wilayah. {| class="wikitable" |+ Wilayah Niger dan penduduk pada 2022<ref name="TBS2023" /> |- ! scope="col" | Wilayah ! scope="col" | Pusat pentadbiran ! scope="col" | Keluasan (km²) ! scope="col" | Penduduk (2022) ! scope="col" | Kepadatan penduduk (orang/km²) ! scope="col" | Catatan |- ! scope="row" | [[Wilayah Agadez|Agadez]] | [[Agadez]] | style="text-align:right;" | 667,799 | style="text-align:right;" | 669,004 | style="text-align:right;" | 1.0 | Wilayah terbesar mengikut keluasan |- ! scope="row" | [[Wilayah Diffa|Diffa]] | [[Diffa]] | style="text-align:right;" | 156,906 | style="text-align:right;" | 815,324 | style="text-align:right;" | 5.2 | |- ! scope="row" | [[Wilayah Dosso|Dosso]] | [[Dosso]] | style="text-align:right;" | 33,844 | style="text-align:right;" | 2,944,264 | style="text-align:right;" | 87.0 | |- ! scope="row" | [[Wilayah Maradi|Maradi]] | [[Maradi]] | style="text-align:right;" | 41,796 | style="text-align:right;" | 4,871,545 | style="text-align:right;" | 116.6 | |- ! scope="row" | [[Wilayah Tahoua|Tahoua]] | [[Tahoua]] | style="text-align:right;" | 113,371 | style="text-align:right;" | 4,776,698 | style="text-align:right;" | 42.1 | |- ! scope="row" | [[Wilayah Tillabéri|Tillabéri]] | [[Tillabéri]] | style="text-align:right;" | 97,251 | style="text-align:right;" | 3,903,596 | style="text-align:right;" | 40.1 | |- ! scope="row" | [[Wilayah Zinder|Zinder]] | [[Zinder]] | style="text-align:right;" | 155,778 | style="text-align:right;" | 5,075,308 | style="text-align:right;" | 32.6 | Wilayah paling ramai penduduk pada 2022 |- ! scope="row" | [[Niamey]] | [[Niamey]] | style="text-align:right;" | 255 | style="text-align:right;" | 1,407,635 | style="text-align:right;" | 5,520.1 | Ibu negara dan unit pentadbiran bertaraf wilayah |- ! scope="row" | '''Jumlah''' | | style="text-align:right;" | '''1,267,000''' | style="text-align:right;" | '''24,463,374''' | style="text-align:right;" | '''19.3''' | |} Perbezaan kepadatan penduduk antara wilayah sangat besar. Kawasan Sahara seperti Agadez mempunyai kepadatan penduduk yang amat rendah, sedangkan wilayah pertanian di selatan dan kawasan metropolitan Niamey jauh lebih padat.<ref name="TBS2023" /> == Ekonomi == {{utama|Ekonomi Niger}} [[File:Niger, N'Gonga (1), livestock market.jpg|thumb|left|alt=Pasar ternakan di N'Gonga, Niger|Pasar ternakan di N'Gonga, [[Wilayah Dosso]].]] Ekonomi Niger mempunyai asas pertanian yang besar dan masih sangat terdedah kepada keadaan cuaca, harga komoditi serta keadaan keselamatan. Pada 2022, sektor primer menyumbang sekitar 41.4% daripada keluaran dalam negara kasar (KDNK), berbanding 18.9% bagi sektor sekunder dan 34.5% bagi sektor tertier menurut Institut National de la Statistique.<ref name="TBS2023" /> Pertanian tanaman dan penternakan menjadi sumber pendapatan penting bagi sebahagian besar penduduk luar bandar. Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, minyak menjadi semakin penting kepada ekonomi. Bank Dunia menganggarkan pertumbuhan KDNK sebanyak 6.5% pada 2025, didorong terutamanya oleh peningkatan eksport minyak, dan mengunjurkan pertumbuhan purata 6.7% pada 2026–2027 apabila pengeluaran minyak menghampiri kapasiti penuh sekitar 106,000 tong sehari.<ref name="BankDuniaNiger" /> [[File:MineArlit1.jpg|thumb|right|alt=Lombong uranium terbuka di Arlit|Lombong uranium terbuka di [[Arlit]] pada 1981.]] Niger juga mempunyai sumber mineral yang penting, khususnya [[uranium]]. Negara ini telah lama menjadi salah satu pengeluar uranium utama di Afrika, walaupun sektor tersebut dipengaruhi oleh perubahan harga dunia, keadaan keselamatan dan hubungan antara kerajaan dengan pengendali perlombongan.<ref name="IAEA-Uranium2026">{{cite web |url=https://www.iaea.org/newscenter/news/nuclear-power-in-africa-opportunities-for-the-future |title=Nuclear Power in Africa: Opportunities for the Future |publisher=[[Agensi Tenaga Atom Antarabangsa]] |date=15 Mei 2026 |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Menurut [[Tabung Kewangan Antarabangsa]], KDNK nominal Niger dianggarkan bernilai AS$24.81 bilion pada 2026, atau kira-kira AS$821.52 seorang.<ref name="IMFData2026">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/datamapper/profile/NER |title=Niger |website=IMF DataMapper |publisher=[[Tabung Kewangan Antarabangsa]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> Walaupun pertumbuhan ekonomi meningkat dengan pengeluaran minyak, tahap kemiskinan kekal tinggi. Bank Dunia mengunjurkan kadar kemiskinan tegar sebanyak 50.1% pada 2025, berbanding 52.9% pada 2024.<ref name="BankDuniaNiger" /> Ketidaksamaan pendapatan, sebagaimana diukur oleh [[pekali Gini]], direkodkan pada 32.9 dalam pemerhatian terkini Bank Dunia bagi 2021.<ref name="WB-Gini" /> Mata wang Niger ialah [[franc CFA Afrika Barat]], yang turut digunakan oleh beberapa negara Afrika Barat lain. == Pengangkutan dan infrastruktur == [[File:1) 54+29 - NIAMEY (DRRN) Airport.jpg|thumb|right|alt=Pesawat di Lapangan Terbang Antarabangsa Diori Hamani di Niamey|[[Lapangan Terbang Antarabangsa Diori Hamani]] di Niamey.]] Rangkaian pengangkutan Niger sangat dipengaruhi oleh keluasan negara, kepadatan penduduk yang rendah di utara dan jarak yang jauh antara pusat penempatan. Jalan raya menjadi kaedah utama bagi pengangkutan penumpang dan barangan antara bandar serta ke negara jiran. Pada 2022, rangkaian jalan raya yang direkodkan oleh Institut National de la Statistique berjumlah sekitar 21,803.8 km, termasuk 5,176.6 km jalan berturap.<ref name="TBS2023" /> Oleh sebab Niger tidak mempunyai pantai, perdagangan antarabangsa bergantung pada koridor darat menuju pelabuhan di negara jiran. Perhubungan jalan raya dengan Benin khususnya turut menjadi penting kepada eksport minyak dan perdagangan serantau. Niamey merupakan hab utama pengangkutan udara negara melalui [[Lapangan Terbang Antarabangsa Diori Hamani]]. Bandar-bandar wilayah seperti Agadez dan Zinder juga mempunyai lapangan terbang, walaupun peranan dan jumlah perkhidmatannya jauh lebih kecil berbanding Niamey. == Demografi == {{utama|Demografi Niger}} === Penduduk === [[File:Street Market in Niamey (Lamordé).jpg|thumb|right|alt=Pasar jalanan di Lamordé, Niamey|Pasar jalanan di Lamordé, [[Niamey]].]] Niger mengalami pertumbuhan penduduk yang pesat dan mempunyai struktur umur yang sangat muda. Institut National de la Statistique menganggarkan jumlah penduduk sekitar 28.58 juta pada 2026.<ref name="INS2026" /> Data rasmi bagi 2022 merekodkan 24,463,374 penduduk, dengan sekitar 84% tinggal di kawasan luar bandar. Kira-kira 69% penduduk berumur kurang daripada 25 tahun, manakala wanita membentuk 50.3% daripada jumlah penduduk.<ref name="TBS2023" /> Taburan penduduk tidak seimbang kerana keadaan geografi. Sebahagian besar penduduk tinggal di jalur selatan yang lebih lembap dan sesuai untuk pertanian, termasuk wilayah Maradi, Zinder, Tahoua dan Dosso. Kawasan Sahara di utara, khususnya Agadez, jauh lebih jarang didiami. Niger terdiri daripada pelbagai masyarakat bahasa dan budaya. Hausa dan Zarma-Songhai merupakan antara komuniti besar di bahagian selatan dan barat, manakala masyarakat Tuareg mempunyai kehadiran penting di Sahara dan Sahel utara. Komuniti Fulani, Kanuri, Tebu, Arab, Gourmantché dan masyarakat lain turut membentuk kepelbagaian sosial negara.<ref name="IdrissaDecalo" /> === Bahasa dan agama === Status bahasa di Niger berubah melalui Piagam Refondation 2025. Piagam tersebut menetapkan [[bahasa Hausa]] sebagai bahasa kebangsaan, manakala [[bahasa Inggeris]] dan [[bahasa Perancis]] ditetapkan sebagai bahasa kerja.<ref name="Piagam2025" /> Dengan itu, Perancis yang sebelum ini berfungsi sebagai bahasa rasmi negara tidak lagi mempunyai status tersebut di bawah kerangka semasa. Piagam itu mengiktiraf bahasa-bahasa yang dituturkan di Niger sebagai Arab, Buduma, Fulfulde, Gourmanchéma, Hausa, Kanuri, Tagdalt, Tamajaq, Tassawaq, Tebu dan Zarma-Songhai.<ref name="Piagam2025" /> Penggunaan bahasa berbeza mengikut wilayah dan komuniti, sementara bahasa Hausa mempunyai peranan luas sebagai bahasa perhubungan, khususnya di kawasan selatan. [[Islam]] ialah agama majoriti di Niger dan kedudukannya sebagai agama majoriti dinyatakan dalam Piagam Refondation.<ref name="Piagam2025" /> Kehidupan keagamaan mempunyai pengaruh yang ketara terhadap masyarakat, pendidikan agama dan amalan sosial, sementara komuniti agama minoriti turut wujud. === Pendidikan dan pembangunan manusia === [[File:Niger, Niabéré Bella (2), classroom.jpg|thumb|left|alt=Bilik darjah di Niabéré Bella di Wilayah Dosso|Sebuah bilik darjah di Niabéré Bella, [[Wilayah Dosso]].]] Sistem pendidikan Niger merangkumi pendidikan rendah, menengah, teknikal dan vokasional serta pendidikan tinggi. Pada 2022, terdapat kira-kira 2.91 juta murid dalam pendidikan rendah, 681,980 pelajar di peringkat menengah rendah, 145,927 di peringkat menengah atas dan 63,429 dalam pendidikan tinggi.<ref name="TBS2023" /> Walaupun akses pendidikan telah berkembang, pertumbuhan pesat bilangan kanak-kanak dan remaja memberikan tekanan besar terhadap infrastruktur sekolah, tenaga pengajar dan pembiayaan pendidikan. Jurang antara bandar dengan luar bandar turut menjadi cabaran dalam penyediaan perkhidmatan. Dalam [[Laporan Pembangunan Manusia]] 2025, [[Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] merekodkan [[Indeks Pembangunan Manusia]] Niger pada 0.419 bagi 2023, meletakkannya pada kedudukan ke-188 dan dalam kategori pembangunan manusia rendah.<ref name="UNDP-HDI2025" /> Bagi tahun yang sama, jangka hayat ketika lahir ialah 61.2 tahun, jangkaan tempoh persekolahan 8.3 tahun dan purata tempoh persekolahan 1.4 tahun.<ref name="UNDP-HDI2025" /> == Budaya == {{utama|Budaya Niger}} [[File:Niger, Boubon (1), pottery market.jpg|thumb|right|alt=Bahagian tembikar di pasar mingguan Boubon, Niger|Tembikar di pasar mingguan [[Boubon]], berhampiran Niamey.]] Budaya Niger mencerminkan pertemuan tradisi masyarakat Sahel dan Sahara serta kepelbagaian bahasa, cara hidup dan sejarah wilayahnya. Tradisi lisan, muzik, puisi, kraftangan, seni bina tanah dan adat sosial terus memainkan peranan penting dalam banyak komuniti. === Muzik dan tradisi sosial === [[File:Amzad Touareg.jpg|thumb|left|alt=Alat muzik imzad masyarakat Tuareg|[[Imzad]], alat muzik bertali tradisional masyarakat [[Tuareg]].]] Salah satu tradisi muzik yang dikaitkan dengan masyarakat Tuareg ialah [[imzad]], sejenis alat muzik bertali tunggal yang dimainkan dengan penggesek dan secara tradisinya dimainkan oleh wanita. Pengetahuan dan amalan berkaitan imzad dalam masyarakat Tuareg di Algeria, Mali dan Niger dimasukkan ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan UNESCO pada 2013.<ref name="UNESCO-Imzad">{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/practices-and-knowledge-linked-to-the-imzad-of-the-tuareg-communities-of-algeria-mali-and-niger-00891 |title=Practices and knowledge linked to the Imzad of the Tuareg communities of Algeria, Mali and Niger |website=Intangible Cultural Heritage |publisher=[[UNESCO]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> UNESCO turut mengiktiraf ''practices and expressions of joking relationships in Niger'' pada 2014. Tradisi tersebut melibatkan hubungan sosial antara individu, keluarga atau komuniti tertentu yang membenarkan gurauan dan pertukaran simbolik menurut aturan adat. Amalan itu berfungsi sebagai salah satu mekanisme sosial untuk menggalakkan persaudaraan, solidariti dan penyelesaian ketegangan antara komuniti.<ref name="UNESCO-Joking">{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/practices-and-expressions-of-joking-relationships-in-niger-01009 |title=Practices and expressions of joking relationships in Niger |website=Intangible Cultural Heritage |publisher=[[UNESCO]] |language=en |access-date=11 Ogos 2026 }}</ref> === Seni bina dan warisan === Pusat Bersejarah Agadez dimasukkan ke dalam Senarai Warisan Dunia UNESCO pada 2013. Bandar ini berkembang sebagai pusat perdagangan rentas Sahara dan pusat politik Kesultanan Aïr. Landskap bandarnya terkenal dengan seni bina tanah, termasuk kediaman tradisional dan Masjid Agung Agadez dengan menaranya yang menonjol.<ref name="UNESCO-WH" /> Selain Agadez, Niger mempunyai dua tapak Warisan Dunia alam, iaitu Rizab Semula Jadi Aïr dan Ténéré yang disenaraikan pada 1991 serta Kompleks W-Arly-Pendjari yang merentasi Niger, Benin dan Burkina Faso.<ref name="UNESCO-WH" /> Gabungan tapak budaya dan alam tersebut menggambarkan peranan sejarah Niger sebagai persimpangan Sahara serta kepelbagaian ekologi antara gurun dan savana Sahel. == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{Commonscat-inline|Niger}} * [https://www.gouv.ne/ Portal rasmi Kerajaan Niger] * [https://www.presidence.ne/ Laman rasmi Presiden Republik Niger] * [https://www.stat-niger.org/ Institut National de la Statistique] {{Kesatuan Afrika}} {{Afrika}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Niger|*]] [[Kategori:Negara di Afrika Barat]] [[Kategori:Republik]] [[Kategori:Negara tanpa pantai]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kerjasama Islam]] 2wz5ygyynbvd3xb98mtf6r4n30j2qj8 0 3986 6925515 6517594 2026-08-11T20:18:02Z Aizalbebeh 71917 Menyusun semula dan mengemas kini rencana secara menyeluruh: membetulkan fakta geografi dan politik, mengemas kini Banci 2023, pembahagian pentadbiran, pemegang jawatan, HDI/Gini dan ekonomi; memperluas sejarah, geografi, pemerintahan, demografi, infrastruktur serta kebudayaan; menambah rujukan, jadual dan media Commons yang disahkan serta membuang kandungan usang dan promosi. 6925515 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republik Namibia | common_name = Namibia | native_name = {{lang|en|Republic of Namibia}} | image_flag = Flag of Namibia.svg | image_coat = Coat of arms of Namibia.svg | national_motto = {{lang|en|Unity, Liberty, Justice}}<br />"Perpaduan, Kebebasan, Keadilan" | national_anthem = ''[[Namibia, Land of the Brave]]''<br />"Namibia, Tanah Orang Berani" | image_map = Location Namibia AU Africa.svg | map_caption = Lokasi Namibia di Afrika | capital = [[Windhoek]] | coordinates = {{Coord|22|34|S|17|05|E|type:city_region:NA}} | largest_city = capital | official_languages = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | government_type = [[Republik]] [[Sistem presiden|berpresiden]] [[Negara kesatuan|unitari]] | leader_title1 = [[Presiden Namibia|Presiden]] | leader_name1 = [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]] | leader_title2 = [[Naib Presiden Namibia|Naib Presiden]] | leader_name2 = [[Lucia Witbooi]] | leader_title3 = [[Perdana Menteri Namibia|Perdana Menteri]] | leader_name3 = [[Elijah Ngurare]] | legislature = [[Parlimen Namibia|Parlimen]] | upper_house = [[Majlis Kebangsaan Namibia|Majlis Kebangsaan]] | lower_house = [[Dewan Perhimpunan Namibia|Dewan Perhimpunan]] | sovereignty_type = Kemerdekaan daripada [[Afrika Selatan]] | established_event1 = [[Perlembagaan Namibia|Perlembagaan diterima pakai]] | established_date1 = 9 Februari 1990 | established_event2 = Kemerdekaan | established_date2 = 21 Mac 1990 | established_event3 = Penyatuan semula [[Walvis Bay]] | established_date3 = 1 Mac 1994 | area_km2 = 824292 | area_rank = 34 | population_census = 3,022,401 | population_census_year = 2023 | population_density_km2 = 3.7 | Gini = 59.1 | Gini_year = 2015 | Gini_ref = <ref name="WorldBankGini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=NA |title=Gini index - Namibia |publisher=[[Bank Dunia]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> | HDI = 0.665 | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase | HDI_rank = 136 | HDI_ref = <ref name="HDI2025">{{cite web |url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/2025_HDR/HDR25_Statistical_Annex_Tables_1-7.xlsx |title=Human Development Report 2025: Statistical Annex, Tables 1–7 |publisher=[[Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |year=2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=XLSX }}</ref> | currency = [[Dolar Namibia]] (NAD); [[Rand Afrika Selatan]] (ZAR) | time_zone = [[Waktu Afrika Tengah]] | utc_offset = +2 | drives_on = kiri | calling_code = +264 | cctld = [[.na]] }} '''Namibia''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ناميبيا; {{lang|en|Namibia}}), secara rasmi '''Republik Namibia''' ({{lang|en|Republic of Namibia}}), ialah sebuah negara di bahagian barat daya [[Afrika]]. Negara ini bersempadan dengan [[Angola]] di utara, [[Zambia]] di timur laut, [[Botswana]] di timur dan [[Afrika Selatan]] di selatan dan tenggara, manakala [[Lautan Atlantik]] terletak di sebelah barat. Walaupun hujung timur lautnya terletak amat hampir dengan [[Zimbabwe]], kedua-dua negara tidak berkongsi sempadan darat.<ref name="UNECA">{{cite web |url=https://afri-res.uneca.org/country-profile/na/namibia |title=Namibia |publisher=[[Suruhanjaya Ekonomi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu untuk Afrika]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Namibia mempunyai keluasan 824,292 km², menjadikannya antara negara terbesar di Afrika dari segi keluasan, tetapi mempunyai kepadatan penduduk yang rendah.<ref name="NSAarea">{{cite web |url=https://nsa.org.na/wp-content/uploads/2024/03/Agriculture-and-fishing-indicators-Statistical-Bulletin-%E2%80%93-First-Quarter-2024.pdf |title=Agriculture and Fishing Indicators Statistical Bulletin, First Quarter 2024 |publisher=Namibia Statistics Agency |year=2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> Banci Penduduk dan Perumahan 2023 merekodkan 3,022,401 penduduk.<ref name="NSA2023">{{cite web |url=https://nsa.org.na/wp-content/uploads/2024/10/2023-Population-and-Housing-Census-Main-report-Excel-Table_30-October-2024_for-the-website.xlsx |title=2023 Population and Housing Census Main Report: Excel Tables |publisher=Namibia Statistics Agency |year=2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=XLSX }}</ref> [[Windhoek]] ialah ibu negara dan bandar terbesar. Sebahagian besar wilayah Namibia beriklim gersang atau separa gersang. Landskapnya merangkumi [[Gurun Namib]] di sepanjang pesisir Atlantik, penara tengah dan [[Gurun Kalahari]] di timur. Arus [[Arus Benguela|Benguela]] yang sejuk mempunyai pengaruh penting terhadap iklim pesisir yang amat kering. Namibia mempunyai dua tapak [[Tapak Warisan Dunia|Warisan Dunia]] UNESCO, iaitu Twyfelfontein atau /Ui-//aes dan Laut Pasir Namib.<ref name="UNESCOWH">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/na |title=Namibia |website=World Heritage Convention |publisher=[[UNESCO]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Wilayah Namibia moden menjadi tanah jajahan [[Empayar Jerman]] pada tahun 1884 dengan nama [[Afrika Barat Daya Jerman]]. Pemerintahan kolonial Jerman menyaksikan [[Pembunuhan beramai-ramai Herero dan Nama|pembunuhan beramai-ramai Herero dan Nama]] antara tahun 1904 dengan 1908, yang kemudiannya diiktiraf oleh kerajaan Jerman sebagai genosid.<ref name="GermanGenocide">{{cite web |url=https://www.auswaertiges-amt.de/en/newsroom/news/2558984-2558984 |title=Speech by Minister of State Katja Keul at the conference “New Perspectives on German Colonial Rule” |publisher=Federal Foreign Office, Germany |date=17 Oktober 2022 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Afrika Selatan menawan wilayah itu semasa [[Perang Dunia Pertama]] dan kemudian mentadbirnya di bawah mandat [[Liga Bangsa-Bangsa]], sebelum mengekalkan kawalan selepas Perang Dunia Kedua dan memperluas dasar [[apartheid]] ke wilayah tersebut. Perjuangan yang dipimpin oleh [[Pertubuhan Rakyat Afrika Barat Daya]] (SWAPO), bersama tekanan antarabangsa dan proses peralihan di bawah Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, membawa kepada kemerdekaan pada 21 Mac 1990.<ref name="UNIndependence">{{cite web |url=https://namibia.un.org/en/175155-uns-role-namibian-independence |title=The UN's role in Namibian Independence |publisher=United Nations in Namibia |date=17 Mac 2022 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Walvis Bay, yang kekal di bawah pentadbiran Afrika Selatan selepas kemerdekaan, disatukan semula dengan Namibia pada 1 Mac 1994.<ref name="NamportHistory">{{cite web |url=https://www.namport.com.na/ports/the-port-of-walvis-bay-history/590/ |title=The Port of Walvis Bay History |publisher=Namibian Ports Authority |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Namibia ialah sebuah republik berpresiden unitari berperlembagaan. Presiden ialah ketua negara dan ketua kerajaan serta dipilih secara langsung.<ref name="Constitution">{{cite web |url=https://murd.gov.na/documents/1179298/2483613/Namibian%2BConstitution.pdf/9ec916b3-ede0-32f1-2e69-cd81b67e59aa?download=true&t=1691049107699 |title=Constitution of the Republic of Namibia |publisher=Government of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> Sejak 21 Mac 2025, jawatan itu disandang oleh [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]], wanita pertama yang menjadi presiden negara tersebut.<ref name="President">{{cite web |url=https://op.gov.na/president |title=The President |publisher=Office of the President, Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Bahasa Inggeris ialah satu-satunya bahasa rasmi menurut Perlembagaan, tetapi masyarakat Namibia menggunakan pelbagai bahasa Afrika serta Afrikaans dan Jerman.<ref name="Constitution"/> Ekonominya bergantung pada gabungan sektor perkhidmatan, perlombongan, pertanian, perikanan dan kegiatan berkaitan pengangkutan serta perdagangan. Negara ini kaya dengan mineral termasuk berlian dan uranium, tetapi ketidaksamaan pendapatan kekal tinggi. Indeks Pembangunan Manusia (HDI) Namibia bagi 2023 ialah 0.665, pada kedudukan ke-136 dalam Laporan Pembangunan Manusia 2025.<ref name="HDI2025"/> == Sejarah == === Masyarakat awal dan penjajahan Eropah === Wilayah yang kini membentuk Namibia telah lama didiami oleh pelbagai masyarakat Afrika selatan, termasuk komuniti [[San]], [[Nama (orang)|Nama]], [[Damara (orang)|Damara]], [[Herero]] dan masyarakat berbahasa Bantu di bahagian utara. Corak petempatan dan politik sebelum zaman penjajahan berbeza-beza mengikut kawasan, daripada komuniti pemburu-pengumpul dan penternak kepada kerajaan serta masyarakat pertanian yang lebih tersusun. Hubungan dengan pedagang, pelaut dan mubaligh Eropah meningkat pada abad ke-19. Pelabuhan [[Walvis Bay]], yang mempunyai kepentingan strategik di pesisir Atlantik, diletakkan di bawah kekuasaan British sebelum sebahagian besar kawasan pedalaman Namibia menjadi tanah jajahan Jerman. Oleh sebab itu, Walvis Bay tidak termasuk dalam Afrika Barat Daya Jerman dan kemudian mempunyai sejarah pentadbiran yang berasingan.<ref name="NamportHistory"/> === Penjajahan Jerman === [[Fail:Herero.jpg|thumb|left|260px|alt=Sekumpulan orang Herero dalam sebuah gambar bersejarah|Sekumpulan [[Herero]] di Afrika Barat Daya Jerman.]] Pada tahun 1884, Empayar Jerman mengisytiharkan kawasan yang kemudiannya dikenali sebagai [[Afrika Barat Daya Jerman]] sebagai wilayah perlindungan. Pemerintahan kolonial memperluas penguasaan Jerman terhadap tanah dan sumber, dan pertikaian dengan masyarakat tempatan berkembang menjadi konflik bersenjata. Antara tahun 1904 dengan 1908, tentera kolonial Jerman melancarkan kempen terhadap masyarakat Herero dan Nama. Pembunuhan, pengusiran ke kawasan gersang, penahanan dan keadaan di kem tahanan mengakibatkan kematian puluhan ribu orang. Kerajaan Jerman kini mengiktiraf kekejaman tersebut sebagai genosid terhadap Herero dan Nama.<ref name="GermanGenocide"/> Isu pengiktirafan, pemulangan tinggalan manusia, pampasan dan perdamaian terus menjadi sebahagian daripada hubungan Namibia-Jerman pada abad ke-21. === Pentadbiran Afrika Selatan dan perjuangan kemerdekaan === Tentera Afrika Selatan menawan Afrika Barat Daya Jerman semasa Perang Dunia Pertama. Selepas perang, [[Liga Bangsa-Bangsa]] memberikan mandat kepada [[Kesatuan Afrika Selatan]] untuk mentadbir wilayah tersebut. Selepas penubuhan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, Afrika Selatan enggan menyerahkan wilayah itu kepada sistem amanah PBB dan terus mentadbirnya. Dasar apartheid Afrika Selatan kemudian diterapkan di wilayah tersebut. Gerakan nasionalis berkembang selepas Perang Dunia Kedua. SWAPO, yang diasaskan pada tahun 1960, menjadi gerakan utama yang menuntut kemerdekaan. Perjuangan bersenjata bermula pada tahun 1966 dan berkembang menjadi konflik yang berkait rapat dengan [[Perang Sempadan Afrika Selatan]] serta pertentangan serantau semasa [[Perang Dingin]]. Pada tahun 1978, [[Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] menerima pakai [[Resolusi 435 Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu|Resolusi 435]], yang menetapkan kerangka bagi gencatan senjata, pengunduran Afrika Selatan dan pilihan raya di bawah pengawasan PBB. Pelaksanaannya hanya bermula pada April 1989. [[Kumpulan Bantuan Peralihan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] (UNTAG) ditugaskan membantu memastikan proses peralihan dan pilihan raya berlangsung.<ref name="UNIndependence"/> Pilihan raya bagi sebuah perhimpunan perlembagaan diadakan pada November 1989. SWAPO memperoleh 41 daripada 72 kerusi, selepas memenangi 57.33% undi. Perhimpunan tersebut menggubal Perlembagaan Namibia sebelum kemerdekaan.<ref name="UNIndependence"/> === Namibia merdeka === [[Perlembagaan Namibia]] diterima pakai pada 9 Februari 1990 dan berkuat kuasa apabila negara mencapai kemerdekaan pada 21 Mac 1990.<ref name="Constitution"/> [[Sam Nujoma]], pemimpin lama SWAPO, menjadi presiden pertama. Namibia diterima sebagai anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada April 1990.<ref name="UNIndependence"/> Walvis Bay dan beberapa pulau luar pesisir kekal di bawah Afrika Selatan untuk beberapa tahun selepas kemerdekaan. Wilayah tersebut akhirnya diserahkan kepada Namibia dan disatukan semula pada 1 Mac 1994.<ref name="NamportHistory"/> Sejak kemerdekaan, Namibia mengekalkan sistem pilihan raya berbilang parti, sementara SWAPO kekal sebagai parti kerajaan di peringkat kebangsaan. Peralihan kuasa antara presiden telah berlaku mengikut kerangka perlembagaan. Pada tahun 2025, Netumbo Nandi-Ndaitwah menjadi presiden kelima dan wanita pertama memegang jawatan tersebut.<ref name="President"/> == Geografi == [[Fail:Namib desert and ocean.JPG|thumb|right|300px|alt=Gurun Namib bertemu Lautan Atlantik|[[Gurun Namib]] di pesisir Atlantik.]] Namibia mempunyai keluasan 824,292 km².<ref name="NSAarea"/> Negara ini terbentang dari pesisir Atlantik di barat hingga Botswana di timur, dengan Angola dan Zambia di utara serta Afrika Selatan di selatan. Hujung timur laut Namibia memanjang ke arah Sungai Zambezi. Walaupun Zimbabwe terletak sangat hampir di seberang sungai, kawasan Botswana yang sempit memisahkan Namibia daripada Zimbabwe.<ref name="UNECA"/> === Bentuk muka bumi === [[Fail:Sossusvlei, Namibia, 2018-08-06, DD 040.jpg|thumb|left|290px|alt=Bukit pasir di Sossusvlei di Gurun Namib|Bukit pasir di Sossusvlei, [[Gurun Namib]].]] Agensi Statistik Namibia membahagikan landskap negara kepada lima zon geografi utama, iaitu penara tengah, Gurun Namib, tebing tinggi atau ''Great Escarpment'', kawasan ''Bushveld'' dan Gurun Kalahari.<ref name="NSAarea"/> Penara tengah menempatkan Windhoek serta sebahagian daripada pusat penduduk dan kegiatan ekonomi utama negara. Gurun Namib memanjang di sepanjang sebahagian besar pesisir Atlantik Namibia. Kawasan ini merangkumi dataran kerikil, banjaran bukit dan kawasan bukit pasir yang luas. Di timur, Gurun Kalahari terdiri daripada kawasan separa gersang dan berpasir yang melangkaui sempadan Namibia ke negara jiran. Bahagian utara dan timur laut menerima lebih banyak hujan berbanding kawasan tengah dan selatan. Sungai kekal utama di sepanjang sempadan termasuk [[Sungai Kunene]], [[Sungai Okavango]], [[Sungai Zambezi]] dan [[Sungai Orange]], manakala banyak alur sungai di kawasan gersang hanya mengalir secara bermusim. === Iklim === Namibia mempunyai iklim yang sebahagian besarnya gersang hingga separa gersang. Menurut profil iklim Bank Dunia, purata hujan tahunan bagi tempoh klimatologi 1991-2020 ialah kira-kira 269.2 mm, dengan kebanyakan hujan berlaku dari Oktober hingga April.<ref name="ClimateWB">{{cite web |url=https://climateknowledgeportal.worldbank.org/sites/default/files/2021-08/15931-WB_Namibia%20Country%20Profile-WEB.pdf |title=Climate Risk Country Profile: Namibia |publisher=[[Kumpulan Bank Dunia]] |year=2021 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> Taburan hujan sangat tidak sekata dan secara umumnya meningkat dari kawasan pesisir serta selatan yang kering ke timur laut. [[Arus Benguela]] yang sejuk mengalir di sepanjang pesisir Atlantik dan membantu mengekalkan suhu pesisir lebih rendah serta mengehadkan pembentukan hujan. Kabus pesisir bagaimanapun menjadi sumber lembapan yang penting bagi ekosistem Gurun Namib. Kemarau dan turun naik hujan merupakan ciri penting iklim Namibia dan memberi kesan terhadap bekalan air, pertanian serta penternakan.<ref name="ClimateWB"/> === Alam sekitar dan pemuliharaan === [[Fail:Dust Cloud in Etosha National Park.jpg|thumb|left|290px|alt=Dataran kering di Taman Negara Etosha|Landskap [[Taman Negara Etosha]].]] Perlindungan alam sekitar mempunyai kedudukan yang luar biasa dalam kerangka perlembagaan Namibia. Perkara 95 Perlembagaan menyatakan antara prinsip dasar negara ialah pemeliharaan ekosistem, proses ekologi dan kepelbagaian biologi serta penggunaan sumber semula jadi secara mampan.<ref name="Constitution"/> Kawasan perlindungan utama termasuk [[Taman Negara Etosha]], kawasan pesisir Atlantik dan sebahagian besar Gurun Namib. Negara ini mempunyai dua Tapak Warisan Dunia UNESCO. Twyfelfontein atau /Ui-//aes, sebuah landskap kebudayaan yang terkenal dengan seni batu, disenaraikan pada tahun 2007, manakala Laut Pasir Namib diterima sebagai tapak semula jadi pada tahun 2013.<ref name="UNESCOWH"/> Perubahan iklim, kemarau, kekurangan air dan tekanan terhadap sumber tanah merupakan antara cabaran alam sekitar yang dihadapi Namibia. Oleh sebab sebahagian besar negara menerima hujan yang rendah dan berubah-ubah, pengurusan air mempunyai kepentingan besar terhadap penempatan, pertanian dan pembangunan ekonomi.<ref name="ClimateWB"/> == Politik dan pemerintahan == [[Fail:Netumbo Nandi-Ndaitwah Namibia's Deputy Prime Minister (cropped).jpg|thumb|right|230px|alt=Netumbo Nandi-Ndaitwah|[[Netumbo Nandi-Ndaitwah]], Presiden Namibia sejak 2025.]] === Perlembagaan dan institusi negara === [[Fail:Windhuk Parliament Gardens & Tintenpalast 4.jpg|thumb|left|290px|alt=Bangunan Tintenpalast dan taman Parlimen di Windhoek|Tintenpalast di [[Windhoek]], tempat bersidangnya Parlimen Namibia.]] Namibia ditakrifkan oleh Perlembagaan sebagai sebuah negara berdaulat, sekular, demokratik dan unitari.<ref name="Constitution"/> Kuasa negara dibahagikan kepada cabang eksekutif, perundangan dan kehakiman. Presiden ialah ketua negara, ketua kerajaan dan pemerintah tertinggi angkatan pertahanan. Presiden dipilih melalui hak mengundi sejagat secara langsung bagi tempoh lima tahun. Perlembagaan menetapkan bahawa calon presiden perlu memperoleh lebih daripada separuh undi sah untuk dipilih.<ref name="Constitution"/> Sejak 21 Mac 2025, Presiden ialah [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]].<ref name="President"/> Kerajaan beliau turut merangkumi Naib Presiden [[Lucia Witbooi]] dan Perdana Menteri [[Elijah Ngurare]].<ref name="Presidency2026">{{cite web |url=https://op.gov.na/documents/1697384/7554893/STATEMENT%2BBY%2BH.E%2BDR%2BNETUMBO%2BNANDI-NDAITWA%2BON%2BTHE%2BOCCASION%2BOF%2BTHE%2BNEW%2BYEARS%2BGREETINGS%2B2026.pdf/e84562c2-6d71-87b5-e238-7e1fa5267f97?t=1770796454277 |title=Statement by H.E. Dr Netumbo Nandi-Ndaitwah on the Occasion of the New Year's Greeting to the Diplomatic Corps, 2026 |publisher=Office of the President, Republic of Namibia |date=10 Februari 2026 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> [[Parlimen Namibia]] ialah badan perundangan dwidewan. [[Dewan Perhimpunan Namibia|Dewan Perhimpunan]] mempunyai 104 ahli, terdiri daripada 96 ahli yang dipilih dan lapan ahli tanpa hak mengundi yang dilantik oleh Presiden.<ref name="NationalAssembly">{{cite web |url=https://www.parliament.na/national-assembly/ |title=National Assembly |publisher=Parliament of the Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> [[Majlis Kebangsaan Namibia|Majlis Kebangsaan]] mempunyai 42 ahli, dengan tiga wakil dipilih daripada setiap satu daripada 14 majlis wilayah.<ref name="ParliamentHistory">{{cite web |url=https://www.parliament.na/history/ |title=History |publisher=Parliament of the Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Pilihan raya dan parti politik === Namibia mengadakan pilihan raya presiden dan Dewan Perhimpunan setiap lima tahun. Ahli Dewan Perhimpunan yang dipilih ditentukan melalui perwakilan berkadar berasaskan senarai parti, manakala presiden dipilih secara langsung.<ref name="ECNCivic">{{cite web |url=https://www.ecn.na/wp-content/uploads/2024/11/Understanding-Democracy-Civic-education-in-Namibia.pdf |title=Understanding Democracy: Civic Education in Namibia |publisher=Electoral Commission of Namibia |year=2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> SWAPO telah memerintah di peringkat kebangsaan sejak kemerdekaan. Sokongan pilihan rayanya bagaimanapun berkurang berbanding tahap yang dicapai dalam beberapa pilihan raya terdahulu. Dalam pilihan raya 2024, calon SWAPO Netumbo Nandi-Ndaitwah memenangi pilihan raya presiden dengan 638,560 undi, sekali gus menjadi wanita pertama yang dipilih sebagai Presiden Namibia. Dalam pilihan raya Dewan Perhimpunan yang diadakan serentak, SWAPO memperoleh 51 daripada 96 kerusi yang dipilih, manakala [[Independent Patriots for Change]] (IPC) muncul sebagai parti pembangkang terbesar dengan 20 kerusi.<ref name="ECN2024">{{cite web |url=https://www.ecn.na/wp-content/uploads/2025/07/ECN_2024-NPA_Report_Latest_Lower-Version.pdf |title=Presidential and National Assembly Elections 2024 |publisher=Electoral Commission of Namibia |year=2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> === Kehakiman === Perlembagaan menjamin kebebasan badan kehakiman. [[Mahkamah Agung Namibia]] ialah mahkamah tertinggi negara, diikuti oleh Mahkamah Tinggi dan mahkamah bawahan yang diwujudkan oleh undang-undang. Hakim dilantik mengikut mekanisme yang melibatkan Presiden dan Suruhanjaya Perkhidmatan Kehakiman.<ref name="Constitution"/> Mahkamah mempunyai fungsi penting dalam mentafsir Perlembagaan serta menilai kesahihan tindakan kerajaan dan undang-undang. Hak asasi yang dilindungi Perlembagaan termasuk hak terhadap kehidupan, kebebasan peribadi, kesaksamaan di sisi undang-undang, kebebasan bersuara, kebebasan beragama dan hak politik.<ref name="Constitution"/> === Hubungan luar === Namibia ialah anggota [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], [[Kesatuan Afrika]], [[Komuniti Pembangunan Afrika Selatan]] (SADC) dan [[Negara-Negara Komanwel|Komanwel]].<ref name="UNECA"/> Dasar luarnya mempunyai hubungan rapat dengan negara-negara Afrika selatan dan dengan negara yang menyokong perjuangan kemerdekaannya. [[Hubungan Malaysia-Namibia|Malaysia dan Namibia]] menjalin hubungan diplomatik pada tahun 1990. Hubungan tersebut merangkumi pertukaran politik, perdagangan dan kerjasama ekonomi. Menurut Kementerian Luar Negeri Malaysia, jumlah perdagangan dua hala pada tahun 2025 bernilai RM394 juta.<ref name="Malaysia2026">{{cite web |url=https://www.kln.gov.my/web/guest/post/working-visit-of-the-minister-of-international-relations-and-trade-of-the-republic-of-namibia-to-malaysia-20-21-april-2026 |title=Working Visit of the Minister of International Relations and Trade of the Republic of Namibia to Malaysia, 20–21 April 2026 |publisher=[[Kementerian Luar Negeri Malaysia]] |date=21 April 2026 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> == Pembahagian pentadbiran == [[Fail:Namibia 14 regions.svg|thumb|right|300px|alt=Peta 14 wilayah Namibia|Empat belas wilayah Namibia.]] Namibia dibahagikan kepada 14 [[Wilayah Namibia|wilayah]]. Setiap wilayah dibahagikan lagi kepada kawasan pilihan raya. Bagi pilihan raya majlis wilayah 2025, Suruhanjaya Pilihan Raya Namibia merekodkan sejumlah 121 kawasan pilihan raya di seluruh negara.<ref name="ECN2025">{{cite web |url=https://www.ecn.na/wp-content/uploads/2025/10/ECN_2025-Polling-Stations_A4-Booklet_web.pdf |title=Polling Stations: Regional Councils and Local Authorities Elections, 26 November 2025 |publisher=Electoral Commission of Namibia |year=2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> Tiga ahli daripada setiap majlis wilayah dipilih untuk mewakili wilayah masing-masing dalam Majlis Kebangsaan.<ref name="ECN2025"/> Penduduk wilayah menurut Banci Penduduk dan Perumahan 2023 adalah seperti berikut:<ref name="NSA2023"/> {| class="wikitable sortable" |+ Wilayah Namibia |- ! scope="col" | Wilayah ! scope="col" | Kawasan pilihan raya ! scope="col" | Penduduk<br />(Banci 2023) |- ! scope="row" | [[Wilayah ǁKharas|ǁKharas]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 109,893 |- ! scope="row" | [[Wilayah Erongo|Erongo]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 240,206 |- ! scope="row" | [[Wilayah Hardap|Hardap]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:right;" | 106,680 |- ! scope="row" | [[Wilayah Kavango Timur|Kavango Timur]] | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:right;" | 218,421 |- ! scope="row" | [[Wilayah Kavango Barat|Kavango Barat]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:right;" | 123,266 |- ! scope="row" | [[Wilayah Khomas|Khomas]] | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:right;" | 494,605 |- ! scope="row" | [[Wilayah Kunene|Kunene]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 120,762 |- ! scope="row" | [[Wilayah Ohangwena|Ohangwena]] | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:right;" | 337,729 |- ! scope="row" | [[Wilayah Omaheke|Omaheke]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 102,881 |- ! scope="row" | [[Wilayah Omusati|Omusati]] | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:right;" | 316,671 |- ! scope="row" | [[Wilayah Oshana|Oshana]] | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:right;" | 230,801 |- ! scope="row" | [[Wilayah Oshikoto|Oshikoto]] | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:right;" | 257,302 |- ! scope="row" | [[Wilayah Otjozondjupa|Otjozondjupa]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 220,811 |- ! scope="row" | [[Wilayah Zambezi|Zambezi]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:right;" | 142,373 |- ! scope="row" | '''Jumlah''' | style="text-align:center;" | '''121''' | style="text-align:right;" | '''3,022,401''' |} Pembahagian semasa mencerminkan perubahan pentadbiran yang dibuat selepas kemerdekaan. Antara perubahan penting ialah pembahagian bekas Wilayah Kavango kepada Kavango Timur dan Kavango Barat serta penamaan semula bekas Wilayah Caprivi sebagai Wilayah Zambezi. == Ekonomi == === Sektor utama === [[Fail:Rossing Uranium Mine (01810467) (12221017074).jpg|thumb|right|290px|alt=Pemandangan Lombong Uranium Rössing di Namibia|Lombong uranium Rössing di Wilayah Erongo.]] Ekonomi Namibia mempunyai asas pengeluaran yang agak tertumpu, dengan sektor perlombongan dan perkhidmatan memainkan peranan besar. Negara ini menghasilkan berlian, uranium dan emas, manakala pertanian, penternakan, perikanan, pelancongan, pengangkutan dan logistik turut menyumbang kepada kegiatan ekonomi. Menurut Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF), pertumbuhan ekonomi benar perlahan kepada 1.7% pada tahun 2025. IMF mengunjurkan pertumbuhan sekitar 2.1% bagi 2026, dengan kelemahan industri berlian dan pengeluaran emas sebahagiannya diimbangi oleh pengeluaran uranium dan aktiviti perkhidmatan.<ref name="IMF2026">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/news/articles/2026/06/11/pr-26198-namibia-imf-executive-board-concludes-2026-article-iv-consultation |title=IMF Executive Board Concludes 2026 Article IV Consultation with Namibia |publisher=[[Tabung Kewangan Antarabangsa]] |date=11 Jun 2026 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> IMF menilai bahawa asas pertumbuhan Namibia masih sempit dan tertumpu pada sektor awam serta industri ekstraktif. Kekurangan kemahiran, kekangan peraturan dan ketidakpastian dasar merupakan antara halangan kepada pengembangan sektor swasta. Penemuan minyak dan gas luar pesisir serta rancangan pengeluaran hidrogen hijau menawarkan potensi pembangunan pada masa hadapan, tetapi beberapa projek utama masih bergantung pada keputusan pelaburan akhir dan oleh itu belum boleh dianggap sebagai sumber pengeluaran komersial yang mapan.<ref name="IMF2026"/> Perikanan komersial tertumpu di pesisir Atlantik dan mempunyai hubungan rapat dengan kemudahan pelabuhan serta pemprosesan di Walvis Bay dan Lüderitz. Pertanian pula terhad oleh iklim kering dan turun naik hujan, dengan penternakan mempunyai kepentingan besar di banyak kawasan luar bandar.<ref name="NSAarea"/> === Kewangan, ketidaksamaan dan pembangunan manusia === Mata wang negara ialah [[Dolar Namibia]] (NAD). Namibia menyertai [[Kawasan Monetari Bersama]] bersama Afrika Selatan, Lesotho dan Eswatini. Dolar Namibia ditambat pada kadar satu sama satu kepada [[Rand Afrika Selatan]], dan rand turut menjadi wang sah di Namibia.<ref name="BoN">{{cite web |url=https://www.bon.com.na/Informations/Media/Media-Releases/2025-Media-Releases/Articles/Inflation-Target.aspx |title=Inflation Target |publisher=Bank of Namibia |date=17 November 2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Namibia mempunyai tahap ketidaksamaan pendapatan yang tinggi. Pemerhatian Gini terkini yang tersedia dalam pangkalan data Bank Dunia ialah 59.1 bagi tahun 2015.<ref name="WorldBankGini"/> Oleh sebab tiada pemerhatian Bank Dunia yang lebih baharu dan setanding tersedia, angka tersebut perlu dibaca sebagai ukuran bagi tahun 2015 dan bukannya keadaan tepat pada masa kini. Dalam Laporan Pembangunan Manusia 2025, UNDP memberikan Namibia nilai [[Indeks Pembangunan Manusia]] 0.665 bagi tahun 2023, meningkat daripada pemerhatian sebelumnya dan meletakkannya pada kedudukan ke-136.<ref name="HDI2025"/> Data yang sama merekodkan jangka hayat semasa lahir sebanyak 67.4 tahun, jangkaan tempoh persekolahan 11.8 tahun dan purata tempoh persekolahan 7.3 tahun.<ref name="HDI2025"/> == Infrastruktur == === Pengangkutan === Rangkaian pengangkutan Namibia penting kerana jarak yang jauh antara petempatan dan kedudukan negara sebagai laluan perdagangan bagi beberapa negara Afrika selatan yang tidak mempunyai pesisir laut. [[Fail:TransNamib near Kolmanskop.jpg|thumb|left|290px|alt=Kereta api TransNamib berhampiran Kolmanskop|Kereta api TransNamib berhampiran Kolmanskop.]] Rangkaian kereta api negara dikendalikan oleh [[TransNamib]], syarikat pengangkutan milik negara. TransNamib menyatakan bahawa rangkaian relnya merangkumi kira-kira 2,687 km dan menghubungkan pusat ekonomi serta pelabuhan utama.<ref name="TransNamib">{{cite web |url=https://www.transnamib.com.na/ |title=TransNamib |publisher=TransNamib Holdings |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> [[Fail:Harbour of Walvis Bay 2018.jpg|thumb|right|290px|alt=Pelabuhan Walvis Bay di pesisir Atlantik Namibia|Pelabuhan Walvis Bay, pelabuhan komersial utama Namibia.]] [[Namibian Ports Authority]] menguruskan dua pelabuhan komersial utama negara, iaitu [[Pelabuhan Walvis Bay]] dan [[Pelabuhan Lüderitz]]. Walvis Bay ialah pelabuhan komersial utama Namibia dan berfungsi sebagai pintu masuk bagi laluan perdagangan yang menghubungkan pesisir Atlantik dengan negara-negara di pedalaman Afrika selatan.<ref name="Namport">{{cite web |url=https://www.namport.com.na/ports/welcome-to-the-port-of-walvis-bay/522/ |title=Welcome to the Port of Walvis Bay |publisher=Namibian Ports Authority |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Bagi pengangkutan udara, [[Lapangan Terbang Antarabangsa Hosea Kutako]], di luar Windhoek, merupakan pintu masuk antarabangsa utama negara. Lapangan terbang domestik dan wilayah yang lain menyediakan hubungan dengan pusat seperti Walvis Bay, Lüderitz, Ondangwa dan Katima Mulilo. == Demografi == === Penduduk dan petempatan === [[Fail:Windhoek-Skyline.jpg|thumb|right|300px|alt=Pemandangan latar langit Windhoek|Pemandangan [[Windhoek]], bandar terbesar Namibia.]] Banci Penduduk dan Perumahan 2023 merekodkan 3,022,401 penduduk dalam 756,339 isi rumah.<ref name="NSA2023"/> Dengan keluasan 824,292 km², kepadatan penduduk negara ialah kira-kira 3.7 orang bagi setiap kilometer persegi, antara ciri demografi yang paling ketara bagi Namibia. Penduduk tidak tersebar secara sekata. Wilayah utara mempunyai beberapa kawasan petempatan luar bandar yang padat, sementara Khomas, yang merangkumi Windhoek, merupakan wilayah paling ramai penduduk dengan 494,605 orang pada banci 2023.<ref name="NSA2023"/> Kawasan luas di Gurun Namib, selatan dan barat laut pula mempunyai kepadatan penduduk yang sangat rendah. Banci 2023 menunjukkan bahawa penduduk Namibia masih relatif muda. Kira-kira 37% penduduk berumur di bawah 15 tahun, manakala golongan berumur 60 tahun dan ke atas membentuk kurang daripada satu persepuluh penduduk.<ref name="NSA2023"/> Kira-kira separuh penduduk tinggal di kawasan bandar, mencerminkan pertumbuhan Windhoek dan pusat bandar wilayah sejak kemerdekaan.<ref name="NSA2023"/> === Bahasa dan agama === Perkara 3 Perlembagaan menetapkan [[Bahasa Inggeris]] sebagai satu-satunya bahasa rasmi Namibia.<ref name="Constitution"/> Walau bagaimanapun, negara ini bersifat berbilang bahasa. Bahasa yang digunakan oleh masyarakat Namibia termasuk pelbagai bentuk [[Oshiwambo]], [[Bahasa Khoekhoe|Khoekhoegowab]], [[Bahasa Herero|Otjiherero]], [[Bahasa Kwangali|RuKwangali]], [[Bahasa Lozi|siLozi]], bahasa-bahasa San, [[Afrikaans]] dan [[Bahasa Jerman|Jerman]]. Bahasa-bahasa tersebut tidak semuanya mempunyai kedudukan perundangan yang sama, dan istilah "bahasa kebangsaan" atau "bahasa wilayah" tidak wajar disamakan dengan status bahasa rasmi yang ditetapkan Perlembagaan. Agama Kristian merupakan agama yang dianuti oleh sebahagian besar penduduk. Anggaran yang digunakan dalam Laporan Kebebasan Beragama Antarabangsa Amerika Syarikat bagi 2023 menyatakan kira-kira 97% penduduk mengenal pasti sebagai Kristian, dengan tradisi Lutheran dan Katolik Roma antara denominasi terbesar.<ref name="Religion2023">{{cite web |url=https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/namibia |title=2023 Report on International Religious Freedom: Namibia |publisher=United States Department of State |year=2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Kepercayaan tradisional Afrika dan komuniti agama yang lebih kecil turut terdapat di negara ini. Perlembagaan menjamin kebebasan hati nurani dan kebebasan beragama serta menetapkan Namibia sebagai sebuah negara sekular.<ref name="Constitution"/> === Pendidikan dan kesihatan === Pendidikan formal menggunakan bahasa Inggeris secara meluas, sementara bahasa tempatan turut mempunyai peranan dalam pendidikan awal dan konteks masyarakat. Antara institusi pendidikan tinggi negara ialah [[Universiti Namibia]] dan [[Universiti Sains dan Teknologi Namibia]], kedua-duanya berpusat di Windhoek. Petunjuk pembangunan manusia menunjukkan kemajuan jangka panjang tetapi juga cabaran yang berterusan. Bagi tahun 2023, UNDP merekodkan jangka hayat semasa lahir sebanyak 67.4 tahun, jangkaan tempoh persekolahan 11.8 tahun dan purata tempoh persekolahan 7.3 tahun.<ref name="HDI2025"/> Perbezaan pendapatan, jarak yang jauh antara penempatan dan taburan penduduk yang jarang memberi kesan terhadap penyediaan perkhidmatan pendidikan dan kesihatan, khususnya di kawasan luar bandar. == Kebudayaan dan warisan == [[Fail:Twyfelfontein Namibia-1.jpg|thumb|right|300px|alt=Ukiran batu di Twyfelfontein|Seni batu di Twyfelfontein, Tapak Warisan Dunia UNESCO.]] Kebudayaan Namibia mencerminkan sejarah dan kepelbagaian masyarakatnya, termasuk tradisi Herero, Nama, Damara, Ovambo, Kavango, Lozi dan San, di samping pengaruh kolonial Afrikaans, Jerman dan Afrika Selatan. Kepelbagaian bahasa kekal sebagai unsur penting dalam kehidupan budaya, media, muzik, kesusasteraan lisan dan amalan kemasyarakatan. [[Fail:Himba community gathering in a village in northern Namibia, 2007.jpg|thumb|left|290px|alt=Sekumpulan masyarakat Himba di sebuah perkampungan tradisional di Namibia utara|Masyarakat Himba di sebuah perkampungan tradisional di utara Namibia.]] Twyfelfontein atau /Ui-//aes merupakan tapak warisan kebudayaan Namibia yang paling terkenal di peringkat antarabangsa. UNESCO menyenaraikannya sebagai Tapak Warisan Dunia pada tahun 2007 kerana himpunan seni batunya dan bukti amalan ritual masyarakat pemburu-pengumpul yang pernah menghuni kawasan tersebut.<ref name="UNESCOWH"/> Warisan tidak ketara turut dipelihara. Pada tahun 2015, UNESCO memasukkan ''Oshituthi shomagongo'', festival buah marula masyarakat Aawambo, dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan. Festival itu diadakan pada musim buah marula dan melibatkan pengumpulan, pemprosesan dan perkongsian minuman berasaskan buah tersebut serta kegiatan sosial dalam komuniti.<ref name="UNESCOICH">{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/oshituthi-shomagongo-marula-fruit-festival-01089 |title=Oshituthi shomagongo, marula fruit festival |publisher=[[UNESCO]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Warisan kolonial turut meninggalkan kesan terhadap seni bina dan budaya bandar, khususnya di Windhoek, [[Swakopmund]] dan [[Lüderitz]]. Dalam masa yang sama, peringatan terhadap genosid Herero dan Nama serta perjuangan menentang pemerintahan kolonial menjadi unsur penting dalam pembentukan ingatan sejarah dan identiti kebangsaan Namibia. == Lihat juga == * [[Afrika Barat Daya Jerman]] * [[Perang Kemerdekaan Namibia]] * [[Pembunuhan beramai-ramai Herero dan Nama]] * [[Senarai negara di Afrika]] == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == {{sisterlinks|Namibia}} * [https://op.gov.na/ Pejabat Presiden Republik Namibia] * [https://www.parliament.na/ Parlimen Namibia] * [https://nsa.org.na/ Agensi Statistik Namibia] * [https://www.ecn.na/ Suruhanjaya Pilihan Raya Namibia] {{Kesatuan Afrika}} {{Afrika}} {{Negara-negara Komanwel}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Namibia|*]] [[Kategori:Negara di Afrika]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Inggeris]] [[Kategori:Republik]] [[Kategori:Bekas jajahan Jerman]] p0uf5osdby8fp4up1ltrcy512ublayi 6925520 6925515 2026-08-11T20:32:46Z Aizalbebeh 71917 /* Kebudayaan dan warisan */ Susun semula dan perluas bahagian budaya kepada subseksyen muzik dan seni persembahan, kesusasteraan dan media, masakan, sukan serta warisan; tambah konteks institusi dan perundangan, pencapaian sukan, warisan ketara dan tidak ketara, rujukan berautoriti serta imej Commons yang telah disahkan. 6925520 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republik Namibia | common_name = Namibia | native_name = {{lang|en|Republic of Namibia}} | image_flag = Flag of Namibia.svg | image_coat = Coat of arms of Namibia.svg | national_motto = {{lang|en|Unity, Liberty, Justice}}<br />"Perpaduan, Kebebasan, Keadilan" | national_anthem = ''[[Namibia, Land of the Brave]]''<br />"Namibia, Tanah Orang Berani" | image_map = Location Namibia AU Africa.svg | map_caption = Lokasi Namibia di Afrika | capital = [[Windhoek]] | coordinates = {{Coord|22|34|S|17|05|E|type:city_region:NA}} | largest_city = capital | official_languages = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | government_type = [[Republik]] [[Sistem presiden|berpresiden]] [[Negara kesatuan|unitari]] | leader_title1 = [[Presiden Namibia|Presiden]] | leader_name1 = [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]] | leader_title2 = [[Naib Presiden Namibia|Naib Presiden]] | leader_name2 = [[Lucia Witbooi]] | leader_title3 = [[Perdana Menteri Namibia|Perdana Menteri]] | leader_name3 = [[Elijah Ngurare]] | legislature = [[Parlimen Namibia|Parlimen]] | upper_house = [[Majlis Kebangsaan Namibia|Majlis Kebangsaan]] | lower_house = [[Dewan Perhimpunan Namibia|Dewan Perhimpunan]] | sovereignty_type = Kemerdekaan daripada [[Afrika Selatan]] | established_event1 = [[Perlembagaan Namibia|Perlembagaan diterima pakai]] | established_date1 = 9 Februari 1990 | established_event2 = Kemerdekaan | established_date2 = 21 Mac 1990 | established_event3 = Penyatuan semula [[Walvis Bay]] | established_date3 = 1 Mac 1994 | area_km2 = 824292 | area_rank = 34 | population_census = 3,022,401 | population_census_year = 2023 | population_density_km2 = 3.7 | Gini = 59.1 | Gini_year = 2015 | Gini_ref = <ref name="WorldBankGini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=NA |title=Gini index - Namibia |publisher=[[Bank Dunia]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> | HDI = 0.665 | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase | HDI_rank = 136 | HDI_ref = <ref name="HDI2025">{{cite web |url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/2025_HDR/HDR25_Statistical_Annex_Tables_1-7.xlsx |title=Human Development Report 2025: Statistical Annex, Tables 1–7 |publisher=[[Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |year=2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=XLSX }}</ref> | currency = [[Dolar Namibia]] (NAD); [[Rand Afrika Selatan]] (ZAR) | time_zone = [[Waktu Afrika Tengah]] | utc_offset = +2 | drives_on = kiri | calling_code = +264 | cctld = [[.na]] }} '''Namibia''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ناميبيا; {{lang|en|Namibia}}), secara rasmi '''Republik Namibia''' ({{lang|en|Republic of Namibia}}), ialah sebuah negara di bahagian barat daya [[Afrika]]. Negara ini bersempadan dengan [[Angola]] di utara, [[Zambia]] di timur laut, [[Botswana]] di timur dan [[Afrika Selatan]] di selatan dan tenggara, manakala [[Lautan Atlantik]] terletak di sebelah barat. Walaupun hujung timur lautnya terletak amat hampir dengan [[Zimbabwe]], kedua-dua negara tidak berkongsi sempadan darat.<ref name="UNECA">{{cite web |url=https://afri-res.uneca.org/country-profile/na/namibia |title=Namibia |publisher=[[Suruhanjaya Ekonomi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu untuk Afrika]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Namibia mempunyai keluasan 824,292 km², menjadikannya antara negara terbesar di Afrika dari segi keluasan, tetapi mempunyai kepadatan penduduk yang rendah.<ref name="NSAarea">{{cite web |url=https://nsa.org.na/wp-content/uploads/2024/03/Agriculture-and-fishing-indicators-Statistical-Bulletin-%E2%80%93-First-Quarter-2024.pdf |title=Agriculture and Fishing Indicators Statistical Bulletin, First Quarter 2024 |publisher=Namibia Statistics Agency |year=2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> Banci Penduduk dan Perumahan 2023 merekodkan 3,022,401 penduduk.<ref name="NSA2023">{{cite web |url=https://nsa.org.na/wp-content/uploads/2024/10/2023-Population-and-Housing-Census-Main-report-Excel-Table_30-October-2024_for-the-website.xlsx |title=2023 Population and Housing Census Main Report: Excel Tables |publisher=Namibia Statistics Agency |year=2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=XLSX }}</ref> [[Windhoek]] ialah ibu negara dan bandar terbesar. Sebahagian besar wilayah Namibia beriklim gersang atau separa gersang. Landskapnya merangkumi [[Gurun Namib]] di sepanjang pesisir Atlantik, penara tengah dan [[Gurun Kalahari]] di timur. Arus [[Arus Benguela|Benguela]] yang sejuk mempunyai pengaruh penting terhadap iklim pesisir yang amat kering. Namibia mempunyai dua tapak [[Tapak Warisan Dunia|Warisan Dunia]] UNESCO, iaitu Twyfelfontein atau /Ui-//aes dan Laut Pasir Namib.<ref name="UNESCOWH">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/na |title=Namibia |website=World Heritage Convention |publisher=[[UNESCO]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Wilayah Namibia moden menjadi tanah jajahan [[Empayar Jerman]] pada tahun 1884 dengan nama [[Afrika Barat Daya Jerman]]. Pemerintahan kolonial Jerman menyaksikan [[Pembunuhan beramai-ramai Herero dan Nama|pembunuhan beramai-ramai Herero dan Nama]] antara tahun 1904 dengan 1908, yang kemudiannya diiktiraf oleh kerajaan Jerman sebagai genosid.<ref name="GermanGenocide">{{cite web |url=https://www.auswaertiges-amt.de/en/newsroom/news/2558984-2558984 |title=Speech by Minister of State Katja Keul at the conference “New Perspectives on German Colonial Rule” |publisher=Federal Foreign Office, Germany |date=17 Oktober 2022 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Afrika Selatan menawan wilayah itu semasa [[Perang Dunia Pertama]] dan kemudian mentadbirnya di bawah mandat [[Liga Bangsa-Bangsa]], sebelum mengekalkan kawalan selepas Perang Dunia Kedua dan memperluas dasar [[apartheid]] ke wilayah tersebut. Perjuangan yang dipimpin oleh [[Pertubuhan Rakyat Afrika Barat Daya]] (SWAPO), bersama tekanan antarabangsa dan proses peralihan di bawah Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, membawa kepada kemerdekaan pada 21 Mac 1990.<ref name="UNIndependence">{{cite web |url=https://namibia.un.org/en/175155-uns-role-namibian-independence |title=The UN's role in Namibian Independence |publisher=United Nations in Namibia |date=17 Mac 2022 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Walvis Bay, yang kekal di bawah pentadbiran Afrika Selatan selepas kemerdekaan, disatukan semula dengan Namibia pada 1 Mac 1994.<ref name="NamportHistory">{{cite web |url=https://www.namport.com.na/ports/the-port-of-walvis-bay-history/590/ |title=The Port of Walvis Bay History |publisher=Namibian Ports Authority |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Namibia ialah sebuah republik berpresiden unitari berperlembagaan. Presiden ialah ketua negara dan ketua kerajaan serta dipilih secara langsung.<ref name="Constitution">{{cite web |url=https://murd.gov.na/documents/1179298/2483613/Namibian%2BConstitution.pdf/9ec916b3-ede0-32f1-2e69-cd81b67e59aa?download=true&t=1691049107699 |title=Constitution of the Republic of Namibia |publisher=Government of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> Sejak 21 Mac 2025, jawatan itu disandang oleh [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]], wanita pertama yang menjadi presiden negara tersebut.<ref name="President">{{cite web |url=https://op.gov.na/president |title=The President |publisher=Office of the President, Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Bahasa Inggeris ialah satu-satunya bahasa rasmi menurut Perlembagaan, tetapi masyarakat Namibia menggunakan pelbagai bahasa Afrika serta Afrikaans dan Jerman.<ref name="Constitution"/> Ekonominya bergantung pada gabungan sektor perkhidmatan, perlombongan, pertanian, perikanan dan kegiatan berkaitan pengangkutan serta perdagangan. Negara ini kaya dengan mineral termasuk berlian dan uranium, tetapi ketidaksamaan pendapatan kekal tinggi. Indeks Pembangunan Manusia (HDI) Namibia bagi 2023 ialah 0.665, pada kedudukan ke-136 dalam Laporan Pembangunan Manusia 2025.<ref name="HDI2025"/> == Sejarah == === Masyarakat awal dan penjajahan Eropah === Wilayah yang kini membentuk Namibia telah lama didiami oleh pelbagai masyarakat Afrika selatan, termasuk komuniti [[San]], [[Nama (orang)|Nama]], [[Damara (orang)|Damara]], [[Herero]] dan masyarakat berbahasa Bantu di bahagian utara. Corak petempatan dan politik sebelum zaman penjajahan berbeza-beza mengikut kawasan, daripada komuniti pemburu-pengumpul dan penternak kepada kerajaan serta masyarakat pertanian yang lebih tersusun. Hubungan dengan pedagang, pelaut dan mubaligh Eropah meningkat pada abad ke-19. Pelabuhan [[Walvis Bay]], yang mempunyai kepentingan strategik di pesisir Atlantik, diletakkan di bawah kekuasaan British sebelum sebahagian besar kawasan pedalaman Namibia menjadi tanah jajahan Jerman. Oleh sebab itu, Walvis Bay tidak termasuk dalam Afrika Barat Daya Jerman dan kemudian mempunyai sejarah pentadbiran yang berasingan.<ref name="NamportHistory"/> === Penjajahan Jerman === [[Fail:Herero.jpg|thumb|left|260px|alt=Sekumpulan orang Herero dalam sebuah gambar bersejarah|Sekumpulan [[Herero]] di Afrika Barat Daya Jerman.]] Pada tahun 1884, Empayar Jerman mengisytiharkan kawasan yang kemudiannya dikenali sebagai [[Afrika Barat Daya Jerman]] sebagai wilayah perlindungan. Pemerintahan kolonial memperluas penguasaan Jerman terhadap tanah dan sumber, dan pertikaian dengan masyarakat tempatan berkembang menjadi konflik bersenjata. Antara tahun 1904 dengan 1908, tentera kolonial Jerman melancarkan kempen terhadap masyarakat Herero dan Nama. Pembunuhan, pengusiran ke kawasan gersang, penahanan dan keadaan di kem tahanan mengakibatkan kematian puluhan ribu orang. Kerajaan Jerman kini mengiktiraf kekejaman tersebut sebagai genosid terhadap Herero dan Nama.<ref name="GermanGenocide"/> Isu pengiktirafan, pemulangan tinggalan manusia, pampasan dan perdamaian terus menjadi sebahagian daripada hubungan Namibia-Jerman pada abad ke-21. === Pentadbiran Afrika Selatan dan perjuangan kemerdekaan === Tentera Afrika Selatan menawan Afrika Barat Daya Jerman semasa Perang Dunia Pertama. Selepas perang, [[Liga Bangsa-Bangsa]] memberikan mandat kepada [[Kesatuan Afrika Selatan]] untuk mentadbir wilayah tersebut. Selepas penubuhan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, Afrika Selatan enggan menyerahkan wilayah itu kepada sistem amanah PBB dan terus mentadbirnya. Dasar apartheid Afrika Selatan kemudian diterapkan di wilayah tersebut. Gerakan nasionalis berkembang selepas Perang Dunia Kedua. SWAPO, yang diasaskan pada tahun 1960, menjadi gerakan utama yang menuntut kemerdekaan. Perjuangan bersenjata bermula pada tahun 1966 dan berkembang menjadi konflik yang berkait rapat dengan [[Perang Sempadan Afrika Selatan]] serta pertentangan serantau semasa [[Perang Dingin]]. Pada tahun 1978, [[Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] menerima pakai [[Resolusi 435 Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu|Resolusi 435]], yang menetapkan kerangka bagi gencatan senjata, pengunduran Afrika Selatan dan pilihan raya di bawah pengawasan PBB. Pelaksanaannya hanya bermula pada April 1989. [[Kumpulan Bantuan Peralihan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] (UNTAG) ditugaskan membantu memastikan proses peralihan dan pilihan raya berlangsung.<ref name="UNIndependence"/> Pilihan raya bagi sebuah perhimpunan perlembagaan diadakan pada November 1989. SWAPO memperoleh 41 daripada 72 kerusi, selepas memenangi 57.33% undi. Perhimpunan tersebut menggubal Perlembagaan Namibia sebelum kemerdekaan.<ref name="UNIndependence"/> === Namibia merdeka === [[Perlembagaan Namibia]] diterima pakai pada 9 Februari 1990 dan berkuat kuasa apabila negara mencapai kemerdekaan pada 21 Mac 1990.<ref name="Constitution"/> [[Sam Nujoma]], pemimpin lama SWAPO, menjadi presiden pertama. Namibia diterima sebagai anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada April 1990.<ref name="UNIndependence"/> Walvis Bay dan beberapa pulau luar pesisir kekal di bawah Afrika Selatan untuk beberapa tahun selepas kemerdekaan. Wilayah tersebut akhirnya diserahkan kepada Namibia dan disatukan semula pada 1 Mac 1994.<ref name="NamportHistory"/> Sejak kemerdekaan, Namibia mengekalkan sistem pilihan raya berbilang parti, sementara SWAPO kekal sebagai parti kerajaan di peringkat kebangsaan. Peralihan kuasa antara presiden telah berlaku mengikut kerangka perlembagaan. Pada tahun 2025, Netumbo Nandi-Ndaitwah menjadi presiden kelima dan wanita pertama memegang jawatan tersebut.<ref name="President"/> == Geografi == [[Fail:Namib desert and ocean.JPG|thumb|right|300px|alt=Gurun Namib bertemu Lautan Atlantik|[[Gurun Namib]] di pesisir Atlantik.]] Namibia mempunyai keluasan 824,292 km².<ref name="NSAarea"/> Negara ini terbentang dari pesisir Atlantik di barat hingga Botswana di timur, dengan Angola dan Zambia di utara serta Afrika Selatan di selatan. Hujung timur laut Namibia memanjang ke arah Sungai Zambezi. Walaupun Zimbabwe terletak sangat hampir di seberang sungai, kawasan Botswana yang sempit memisahkan Namibia daripada Zimbabwe.<ref name="UNECA"/> === Bentuk muka bumi === [[Fail:Sossusvlei, Namibia, 2018-08-06, DD 040.jpg|thumb|left|290px|alt=Bukit pasir di Sossusvlei di Gurun Namib|Bukit pasir di Sossusvlei, [[Gurun Namib]].]] Agensi Statistik Namibia membahagikan landskap negara kepada lima zon geografi utama, iaitu penara tengah, Gurun Namib, tebing tinggi atau ''Great Escarpment'', kawasan ''Bushveld'' dan Gurun Kalahari.<ref name="NSAarea"/> Penara tengah menempatkan Windhoek serta sebahagian daripada pusat penduduk dan kegiatan ekonomi utama negara. Gurun Namib memanjang di sepanjang sebahagian besar pesisir Atlantik Namibia. Kawasan ini merangkumi dataran kerikil, banjaran bukit dan kawasan bukit pasir yang luas. Di timur, Gurun Kalahari terdiri daripada kawasan separa gersang dan berpasir yang melangkaui sempadan Namibia ke negara jiran. Bahagian utara dan timur laut menerima lebih banyak hujan berbanding kawasan tengah dan selatan. Sungai kekal utama di sepanjang sempadan termasuk [[Sungai Kunene]], [[Sungai Okavango]], [[Sungai Zambezi]] dan [[Sungai Orange]], manakala banyak alur sungai di kawasan gersang hanya mengalir secara bermusim. === Iklim === Namibia mempunyai iklim yang sebahagian besarnya gersang hingga separa gersang. Menurut profil iklim Bank Dunia, purata hujan tahunan bagi tempoh klimatologi 1991-2020 ialah kira-kira 269.2 mm, dengan kebanyakan hujan berlaku dari Oktober hingga April.<ref name="ClimateWB">{{cite web |url=https://climateknowledgeportal.worldbank.org/sites/default/files/2021-08/15931-WB_Namibia%20Country%20Profile-WEB.pdf |title=Climate Risk Country Profile: Namibia |publisher=[[Kumpulan Bank Dunia]] |year=2021 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> Taburan hujan sangat tidak sekata dan secara umumnya meningkat dari kawasan pesisir serta selatan yang kering ke timur laut. [[Arus Benguela]] yang sejuk mengalir di sepanjang pesisir Atlantik dan membantu mengekalkan suhu pesisir lebih rendah serta mengehadkan pembentukan hujan. Kabus pesisir bagaimanapun menjadi sumber lembapan yang penting bagi ekosistem Gurun Namib. Kemarau dan turun naik hujan merupakan ciri penting iklim Namibia dan memberi kesan terhadap bekalan air, pertanian serta penternakan.<ref name="ClimateWB"/> === Alam sekitar dan pemuliharaan === [[Fail:Dust Cloud in Etosha National Park.jpg|thumb|left|290px|alt=Dataran kering di Taman Negara Etosha|Landskap [[Taman Negara Etosha]].]] Perlindungan alam sekitar mempunyai kedudukan yang luar biasa dalam kerangka perlembagaan Namibia. Perkara 95 Perlembagaan menyatakan antara prinsip dasar negara ialah pemeliharaan ekosistem, proses ekologi dan kepelbagaian biologi serta penggunaan sumber semula jadi secara mampan.<ref name="Constitution"/> Kawasan perlindungan utama termasuk [[Taman Negara Etosha]], kawasan pesisir Atlantik dan sebahagian besar Gurun Namib. Negara ini mempunyai dua Tapak Warisan Dunia UNESCO. Twyfelfontein atau /Ui-//aes, sebuah landskap kebudayaan yang terkenal dengan seni batu, disenaraikan pada tahun 2007, manakala Laut Pasir Namib diterima sebagai tapak semula jadi pada tahun 2013.<ref name="UNESCOWH"/> Perubahan iklim, kemarau, kekurangan air dan tekanan terhadap sumber tanah merupakan antara cabaran alam sekitar yang dihadapi Namibia. Oleh sebab sebahagian besar negara menerima hujan yang rendah dan berubah-ubah, pengurusan air mempunyai kepentingan besar terhadap penempatan, pertanian dan pembangunan ekonomi.<ref name="ClimateWB"/> == Politik dan pemerintahan == [[Fail:Netumbo Nandi-Ndaitwah Namibia's Deputy Prime Minister (cropped).jpg|thumb|right|230px|alt=Netumbo Nandi-Ndaitwah|[[Netumbo Nandi-Ndaitwah]], Presiden Namibia sejak 2025.]] === Perlembagaan dan institusi negara === [[Fail:Windhuk Parliament Gardens & Tintenpalast 4.jpg|thumb|left|290px|alt=Bangunan Tintenpalast dan taman Parlimen di Windhoek|Tintenpalast di [[Windhoek]], tempat bersidangnya Parlimen Namibia.]] Namibia ditakrifkan oleh Perlembagaan sebagai sebuah negara berdaulat, sekular, demokratik dan unitari.<ref name="Constitution"/> Kuasa negara dibahagikan kepada cabang eksekutif, perundangan dan kehakiman. Presiden ialah ketua negara, ketua kerajaan dan pemerintah tertinggi angkatan pertahanan. Presiden dipilih melalui hak mengundi sejagat secara langsung bagi tempoh lima tahun. Perlembagaan menetapkan bahawa calon presiden perlu memperoleh lebih daripada separuh undi sah untuk dipilih.<ref name="Constitution"/> Sejak 21 Mac 2025, Presiden ialah [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]].<ref name="President"/> Kerajaan beliau turut merangkumi Naib Presiden [[Lucia Witbooi]] dan Perdana Menteri [[Elijah Ngurare]].<ref name="Presidency2026">{{cite web |url=https://op.gov.na/documents/1697384/7554893/STATEMENT%2BBY%2BH.E%2BDR%2BNETUMBO%2BNANDI-NDAITWA%2BON%2BTHE%2BOCCASION%2BOF%2BTHE%2BNEW%2BYEARS%2BGREETINGS%2B2026.pdf/e84562c2-6d71-87b5-e238-7e1fa5267f97?t=1770796454277 |title=Statement by H.E. Dr Netumbo Nandi-Ndaitwah on the Occasion of the New Year's Greeting to the Diplomatic Corps, 2026 |publisher=Office of the President, Republic of Namibia |date=10 Februari 2026 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> [[Parlimen Namibia]] ialah badan perundangan dwidewan. [[Dewan Perhimpunan Namibia|Dewan Perhimpunan]] mempunyai 104 ahli, terdiri daripada 96 ahli yang dipilih dan lapan ahli tanpa hak mengundi yang dilantik oleh Presiden.<ref name="NationalAssembly">{{cite web |url=https://www.parliament.na/national-assembly/ |title=National Assembly |publisher=Parliament of the Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> [[Majlis Kebangsaan Namibia|Majlis Kebangsaan]] mempunyai 42 ahli, dengan tiga wakil dipilih daripada setiap satu daripada 14 majlis wilayah.<ref name="ParliamentHistory">{{cite web |url=https://www.parliament.na/history/ |title=History |publisher=Parliament of the Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Pilihan raya dan parti politik === Namibia mengadakan pilihan raya presiden dan Dewan Perhimpunan setiap lima tahun. Ahli Dewan Perhimpunan yang dipilih ditentukan melalui perwakilan berkadar berasaskan senarai parti, manakala presiden dipilih secara langsung.<ref name="ECNCivic">{{cite web |url=https://www.ecn.na/wp-content/uploads/2024/11/Understanding-Democracy-Civic-education-in-Namibia.pdf |title=Understanding Democracy: Civic Education in Namibia |publisher=Electoral Commission of Namibia |year=2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> SWAPO telah memerintah di peringkat kebangsaan sejak kemerdekaan. Sokongan pilihan rayanya bagaimanapun berkurang berbanding tahap yang dicapai dalam beberapa pilihan raya terdahulu. Dalam pilihan raya 2024, calon SWAPO Netumbo Nandi-Ndaitwah memenangi pilihan raya presiden dengan 638,560 undi, sekali gus menjadi wanita pertama yang dipilih sebagai Presiden Namibia. Dalam pilihan raya Dewan Perhimpunan yang diadakan serentak, SWAPO memperoleh 51 daripada 96 kerusi yang dipilih, manakala [[Independent Patriots for Change]] (IPC) muncul sebagai parti pembangkang terbesar dengan 20 kerusi.<ref name="ECN2024">{{cite web |url=https://www.ecn.na/wp-content/uploads/2025/07/ECN_2024-NPA_Report_Latest_Lower-Version.pdf |title=Presidential and National Assembly Elections 2024 |publisher=Electoral Commission of Namibia |year=2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> === Kehakiman === Perlembagaan menjamin kebebasan badan kehakiman. [[Mahkamah Agung Namibia]] ialah mahkamah tertinggi negara, diikuti oleh Mahkamah Tinggi dan mahkamah bawahan yang diwujudkan oleh undang-undang. Hakim dilantik mengikut mekanisme yang melibatkan Presiden dan Suruhanjaya Perkhidmatan Kehakiman.<ref name="Constitution"/> Mahkamah mempunyai fungsi penting dalam mentafsir Perlembagaan serta menilai kesahihan tindakan kerajaan dan undang-undang. Hak asasi yang dilindungi Perlembagaan termasuk hak terhadap kehidupan, kebebasan peribadi, kesaksamaan di sisi undang-undang, kebebasan bersuara, kebebasan beragama dan hak politik.<ref name="Constitution"/> === Hubungan luar === Namibia ialah anggota [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], [[Kesatuan Afrika]], [[Komuniti Pembangunan Afrika Selatan]] (SADC) dan [[Negara-Negara Komanwel|Komanwel]].<ref name="UNECA"/> Dasar luarnya mempunyai hubungan rapat dengan negara-negara Afrika selatan dan dengan negara yang menyokong perjuangan kemerdekaannya. [[Hubungan Malaysia-Namibia|Malaysia dan Namibia]] menjalin hubungan diplomatik pada tahun 1990. Hubungan tersebut merangkumi pertukaran politik, perdagangan dan kerjasama ekonomi. Menurut Kementerian Luar Negeri Malaysia, jumlah perdagangan dua hala pada tahun 2025 bernilai RM394 juta.<ref name="Malaysia2026">{{cite web |url=https://www.kln.gov.my/web/guest/post/working-visit-of-the-minister-of-international-relations-and-trade-of-the-republic-of-namibia-to-malaysia-20-21-april-2026 |title=Working Visit of the Minister of International Relations and Trade of the Republic of Namibia to Malaysia, 20–21 April 2026 |publisher=[[Kementerian Luar Negeri Malaysia]] |date=21 April 2026 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> == Pembahagian pentadbiran == [[Fail:Namibia 14 regions.svg|thumb|right|300px|alt=Peta 14 wilayah Namibia|Empat belas wilayah Namibia.]] Namibia dibahagikan kepada 14 [[Wilayah Namibia|wilayah]]. Setiap wilayah dibahagikan lagi kepada kawasan pilihan raya. Bagi pilihan raya majlis wilayah 2025, Suruhanjaya Pilihan Raya Namibia merekodkan sejumlah 121 kawasan pilihan raya di seluruh negara.<ref name="ECN2025">{{cite web |url=https://www.ecn.na/wp-content/uploads/2025/10/ECN_2025-Polling-Stations_A4-Booklet_web.pdf |title=Polling Stations: Regional Councils and Local Authorities Elections, 26 November 2025 |publisher=Electoral Commission of Namibia |year=2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> Tiga ahli daripada setiap majlis wilayah dipilih untuk mewakili wilayah masing-masing dalam Majlis Kebangsaan.<ref name="ECN2025"/> Penduduk wilayah menurut Banci Penduduk dan Perumahan 2023 adalah seperti berikut:<ref name="NSA2023"/> {| class="wikitable sortable" |+ Wilayah Namibia |- ! scope="col" | Wilayah ! scope="col" | Kawasan pilihan raya ! scope="col" | Penduduk<br />(Banci 2023) |- ! scope="row" | [[Wilayah ǁKharas|ǁKharas]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 109,893 |- ! scope="row" | [[Wilayah Erongo|Erongo]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 240,206 |- ! scope="row" | [[Wilayah Hardap|Hardap]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:right;" | 106,680 |- ! scope="row" | [[Wilayah Kavango Timur|Kavango Timur]] | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:right;" | 218,421 |- ! scope="row" | [[Wilayah Kavango Barat|Kavango Barat]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:right;" | 123,266 |- ! scope="row" | [[Wilayah Khomas|Khomas]] | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:right;" | 494,605 |- ! scope="row" | [[Wilayah Kunene|Kunene]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 120,762 |- ! scope="row" | [[Wilayah Ohangwena|Ohangwena]] | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:right;" | 337,729 |- ! scope="row" | [[Wilayah Omaheke|Omaheke]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 102,881 |- ! scope="row" | [[Wilayah Omusati|Omusati]] | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:right;" | 316,671 |- ! scope="row" | [[Wilayah Oshana|Oshana]] | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:right;" | 230,801 |- ! scope="row" | [[Wilayah Oshikoto|Oshikoto]] | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:right;" | 257,302 |- ! scope="row" | [[Wilayah Otjozondjupa|Otjozondjupa]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 220,811 |- ! scope="row" | [[Wilayah Zambezi|Zambezi]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:right;" | 142,373 |- ! scope="row" | '''Jumlah''' | style="text-align:center;" | '''121''' | style="text-align:right;" | '''3,022,401''' |} Pembahagian semasa mencerminkan perubahan pentadbiran yang dibuat selepas kemerdekaan. Antara perubahan penting ialah pembahagian bekas Wilayah Kavango kepada Kavango Timur dan Kavango Barat serta penamaan semula bekas Wilayah Caprivi sebagai Wilayah Zambezi. == Ekonomi == === Sektor utama === [[Fail:Rossing Uranium Mine (01810467) (12221017074).jpg|thumb|right|290px|alt=Pemandangan Lombong Uranium Rössing di Namibia|Lombong uranium Rössing di Wilayah Erongo.]] Ekonomi Namibia mempunyai asas pengeluaran yang agak tertumpu, dengan sektor perlombongan dan perkhidmatan memainkan peranan besar. Negara ini menghasilkan berlian, uranium dan emas, manakala pertanian, penternakan, perikanan, pelancongan, pengangkutan dan logistik turut menyumbang kepada kegiatan ekonomi. Menurut Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF), pertumbuhan ekonomi benar perlahan kepada 1.7% pada tahun 2025. IMF mengunjurkan pertumbuhan sekitar 2.1% bagi 2026, dengan kelemahan industri berlian dan pengeluaran emas sebahagiannya diimbangi oleh pengeluaran uranium dan aktiviti perkhidmatan.<ref name="IMF2026">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/news/articles/2026/06/11/pr-26198-namibia-imf-executive-board-concludes-2026-article-iv-consultation |title=IMF Executive Board Concludes 2026 Article IV Consultation with Namibia |publisher=[[Tabung Kewangan Antarabangsa]] |date=11 Jun 2026 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> IMF menilai bahawa asas pertumbuhan Namibia masih sempit dan tertumpu pada sektor awam serta industri ekstraktif. Kekurangan kemahiran, kekangan peraturan dan ketidakpastian dasar merupakan antara halangan kepada pengembangan sektor swasta. Penemuan minyak dan gas luar pesisir serta rancangan pengeluaran hidrogen hijau menawarkan potensi pembangunan pada masa hadapan, tetapi beberapa projek utama masih bergantung pada keputusan pelaburan akhir dan oleh itu belum boleh dianggap sebagai sumber pengeluaran komersial yang mapan.<ref name="IMF2026"/> Perikanan komersial tertumpu di pesisir Atlantik dan mempunyai hubungan rapat dengan kemudahan pelabuhan serta pemprosesan di Walvis Bay dan Lüderitz. Pertanian pula terhad oleh iklim kering dan turun naik hujan, dengan penternakan mempunyai kepentingan besar di banyak kawasan luar bandar.<ref name="NSAarea"/> === Kewangan, ketidaksamaan dan pembangunan manusia === Mata wang negara ialah [[Dolar Namibia]] (NAD). Namibia menyertai [[Kawasan Monetari Bersama]] bersama Afrika Selatan, Lesotho dan Eswatini. Dolar Namibia ditambat pada kadar satu sama satu kepada [[Rand Afrika Selatan]], dan rand turut menjadi wang sah di Namibia.<ref name="BoN">{{cite web |url=https://www.bon.com.na/Informations/Media/Media-Releases/2025-Media-Releases/Articles/Inflation-Target.aspx |title=Inflation Target |publisher=Bank of Namibia |date=17 November 2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Namibia mempunyai tahap ketidaksamaan pendapatan yang tinggi. Pemerhatian Gini terkini yang tersedia dalam pangkalan data Bank Dunia ialah 59.1 bagi tahun 2015.<ref name="WorldBankGini"/> Oleh sebab tiada pemerhatian Bank Dunia yang lebih baharu dan setanding tersedia, angka tersebut perlu dibaca sebagai ukuran bagi tahun 2015 dan bukannya keadaan tepat pada masa kini. Dalam Laporan Pembangunan Manusia 2025, UNDP memberikan Namibia nilai [[Indeks Pembangunan Manusia]] 0.665 bagi tahun 2023, meningkat daripada pemerhatian sebelumnya dan meletakkannya pada kedudukan ke-136.<ref name="HDI2025"/> Data yang sama merekodkan jangka hayat semasa lahir sebanyak 67.4 tahun, jangkaan tempoh persekolahan 11.8 tahun dan purata tempoh persekolahan 7.3 tahun.<ref name="HDI2025"/> == Infrastruktur == === Pengangkutan === Rangkaian pengangkutan Namibia penting kerana jarak yang jauh antara petempatan dan kedudukan negara sebagai laluan perdagangan bagi beberapa negara Afrika selatan yang tidak mempunyai pesisir laut. [[Fail:TransNamib near Kolmanskop.jpg|thumb|left|290px|alt=Kereta api TransNamib berhampiran Kolmanskop|Kereta api TransNamib berhampiran Kolmanskop.]] Rangkaian kereta api negara dikendalikan oleh [[TransNamib]], syarikat pengangkutan milik negara. TransNamib menyatakan bahawa rangkaian relnya merangkumi kira-kira 2,687 km dan menghubungkan pusat ekonomi serta pelabuhan utama.<ref name="TransNamib">{{cite web |url=https://www.transnamib.com.na/ |title=TransNamib |publisher=TransNamib Holdings |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> [[Fail:Harbour of Walvis Bay 2018.jpg|thumb|right|290px|alt=Pelabuhan Walvis Bay di pesisir Atlantik Namibia|Pelabuhan Walvis Bay, pelabuhan komersial utama Namibia.]] [[Namibian Ports Authority]] menguruskan dua pelabuhan komersial utama negara, iaitu [[Pelabuhan Walvis Bay]] dan [[Pelabuhan Lüderitz]]. Walvis Bay ialah pelabuhan komersial utama Namibia dan berfungsi sebagai pintu masuk bagi laluan perdagangan yang menghubungkan pesisir Atlantik dengan negara-negara di pedalaman Afrika selatan.<ref name="Namport">{{cite web |url=https://www.namport.com.na/ports/welcome-to-the-port-of-walvis-bay/522/ |title=Welcome to the Port of Walvis Bay |publisher=Namibian Ports Authority |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Bagi pengangkutan udara, [[Lapangan Terbang Antarabangsa Hosea Kutako]], di luar Windhoek, merupakan pintu masuk antarabangsa utama negara. Lapangan terbang domestik dan wilayah yang lain menyediakan hubungan dengan pusat seperti Walvis Bay, Lüderitz, Ondangwa dan Katima Mulilo. == Demografi == === Penduduk dan petempatan === [[Fail:Windhoek-Skyline.jpg|thumb|right|300px|alt=Pemandangan latar langit Windhoek|Pemandangan [[Windhoek]], bandar terbesar Namibia.]] Banci Penduduk dan Perumahan 2023 merekodkan 3,022,401 penduduk dalam 756,339 isi rumah.<ref name="NSA2023"/> Dengan keluasan 824,292 km², kepadatan penduduk negara ialah kira-kira 3.7 orang bagi setiap kilometer persegi, antara ciri demografi yang paling ketara bagi Namibia. Penduduk tidak tersebar secara sekata. Wilayah utara mempunyai beberapa kawasan petempatan luar bandar yang padat, sementara Khomas, yang merangkumi Windhoek, merupakan wilayah paling ramai penduduk dengan 494,605 orang pada banci 2023.<ref name="NSA2023"/> Kawasan luas di Gurun Namib, selatan dan barat laut pula mempunyai kepadatan penduduk yang sangat rendah. Banci 2023 menunjukkan bahawa penduduk Namibia masih relatif muda. Kira-kira 37% penduduk berumur di bawah 15 tahun, manakala golongan berumur 60 tahun dan ke atas membentuk kurang daripada satu persepuluh penduduk.<ref name="NSA2023"/> Kira-kira separuh penduduk tinggal di kawasan bandar, mencerminkan pertumbuhan Windhoek dan pusat bandar wilayah sejak kemerdekaan.<ref name="NSA2023"/> === Bahasa dan agama === Perkara 3 Perlembagaan menetapkan [[Bahasa Inggeris]] sebagai satu-satunya bahasa rasmi Namibia.<ref name="Constitution"/> Walau bagaimanapun, negara ini bersifat berbilang bahasa. Bahasa yang digunakan oleh masyarakat Namibia termasuk pelbagai bentuk [[Oshiwambo]], [[Bahasa Khoekhoe|Khoekhoegowab]], [[Bahasa Herero|Otjiherero]], [[Bahasa Kwangali|RuKwangali]], [[Bahasa Lozi|siLozi]], bahasa-bahasa San, [[Afrikaans]] dan [[Bahasa Jerman|Jerman]]. Bahasa-bahasa tersebut tidak semuanya mempunyai kedudukan perundangan yang sama, dan istilah "bahasa kebangsaan" atau "bahasa wilayah" tidak wajar disamakan dengan status bahasa rasmi yang ditetapkan Perlembagaan. Agama Kristian merupakan agama yang dianuti oleh sebahagian besar penduduk. Anggaran yang digunakan dalam Laporan Kebebasan Beragama Antarabangsa Amerika Syarikat bagi 2023 menyatakan kira-kira 97% penduduk mengenal pasti sebagai Kristian, dengan tradisi Lutheran dan Katolik Roma antara denominasi terbesar.<ref name="Religion2023">{{cite web |url=https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/namibia |title=2023 Report on International Religious Freedom: Namibia |publisher=United States Department of State |year=2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Kepercayaan tradisional Afrika dan komuniti agama yang lebih kecil turut terdapat di negara ini. Perlembagaan menjamin kebebasan hati nurani dan kebebasan beragama serta menetapkan Namibia sebagai sebuah negara sekular.<ref name="Constitution"/> === Pendidikan dan kesihatan === Pendidikan formal menggunakan bahasa Inggeris secara meluas, sementara bahasa tempatan turut mempunyai peranan dalam pendidikan awal dan konteks masyarakat. Antara institusi pendidikan tinggi negara ialah [[Universiti Namibia]] dan [[Universiti Sains dan Teknologi Namibia]], kedua-duanya berpusat di Windhoek. Petunjuk pembangunan manusia menunjukkan kemajuan jangka panjang tetapi juga cabaran yang berterusan. Bagi tahun 2023, UNDP merekodkan jangka hayat semasa lahir sebanyak 67.4 tahun, jangkaan tempoh persekolahan 11.8 tahun dan purata tempoh persekolahan 7.3 tahun.<ref name="HDI2025"/> Perbezaan pendapatan, jarak yang jauh antara penempatan dan taburan penduduk yang jarang memberi kesan terhadap penyediaan perkhidmatan pendidikan dan kesihatan, khususnya di kawasan luar bandar. == Budaya == [[Fail:Himba community gathering in a village in northern Namibia, 2007.jpg|thumb|right|280px|alt=Sekumpulan masyarakat Himba berkumpul di sebuah kampung tradisional di utara Namibia|Perhimpunan masyarakat [[Orang Himba|Himba]] di sebuah kampung tradisional di utara Namibia, 2007.]] Budaya Namibia dibentuk oleh kepelbagaian masyarakat dan bahasa negara itu serta pengalaman sejarah sebelum penjajahan, zaman penjajahan Jerman dan pemerintahan Afrika Selatan, dan pembentukan identiti kebangsaan selepas kemerdekaan. Tradisi masyarakat [[Orang Ovambo|Aawambo]], [[Orang Kavango|Kavango]], [[Orang Herero|Ovaherero]], [[Orang Nama|Nama]], [[Orang Damara|Damara]], [[Orang San|San]], [[Orang Himba|Himba]] dan [[Orang Lozi|Lozi]] wujud bersama pengaruh [[Bahasa Afrikaans|Afrikaans]], Jerman dan Afrika Selatan. Kepelbagaian ini terserlah dalam bahasa, muzik, tarian, sastera lisan, masakan dan amalan kemasyarakatan. [[Perlembagaan Namibia]] turut memberikan perlindungan kepada kepelbagaian tersebut; Perkara 19 menjamin hak setiap orang untuk menikmati, mengamalkan, mengekalkan dan memajukan budaya, bahasa dan tradisi masing-masing, tertakluk pada Perlembagaan, hak orang lain dan kepentingan negara.<ref name="PerlembagaanNamibia">{{cite web |url=https://namiblii.org/akn/na/act/1990/constitution/eng%402014-10-13 |title=Namibian Constitution |website=NamibLII |at=Articles 19 and 21 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Muzik dan seni persembahan === Muzik dan tarian tradisional Namibia merangkumi pelbagai bentuk yang berkait rapat dengan kehidupan sosial masyarakat. Kajian mengenai seni persembahan tempatan mendapati bahawa banyak tradisi persembahan menggabungkan alat muzik, nyanyian dan tarian dengan unsur dramatik seperti pakaian khas serta penggunaan ruang dan suasana persembahan. Oleh itu, batas antara muzik, tarian, penceritaan dan drama tidak semestinya terpisah secara tegas dalam tradisi persembahan masyarakat Namibia.<ref name="Mans2000">{{cite journal |last=Mans |first=Minette |title=Using Namibian Music/Dance Traditions as a Basis for Reforming Arts Education |journal=International Journal of Education & the Arts |volume=1 |issue=3 |date=11 September 2000 |url=https://www.ijea.org/v1n3/index.html |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Salah satu tradisi muzik yang mendapat pengiktirafan antarabangsa ialah pengetahuan dan kemahiran muzik masyarakat Nama yang kini didaftarkan oleh [[UNESCO]] dengan nama ''Aboxan Musik ǀŌb ǂÂns tsî ǁKhasigu, ancestral musical sound knowledge and skills''. Unsur tersebut dimasukkan pada tahun 2020 dalam Senarai Warisan Budaya Tidak Ketara yang Memerlukan Perlindungan Segera, yang menunjukkan keperluan untuk memperkukuh pemindahan pengetahuan muzik itu antara generasi.<ref name="UNESCONama">{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/USL/aboxan-musik-b-ans-tsi-khasigu-ancestral-musical-sound-knowledge-and-skills-01540 |title=Aboxan Musik ǀŌb ǂÂns tsî ǁKhasigu, ancestral musical sound knowledge and skills |publisher=[[UNESCO]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Pada peringkat institusi, [[National Theatre of Namibia]] di [[Windhoek]] merupakan salah satu pusat utama seni persembahan negara. Programnya merangkumi drama, muzik, tarian dan seni persembahan langsung serta menyediakan ruang bagi penghasilan dan pementasan karya oleh penggiat seni Namibia. Institusi itu juga menerima karya dalam pelbagai bahasa yang digunakan di Namibia, mencerminkan sifat berbilang bahasa dalam kehidupan kebudayaan negara.<ref name="NTN">{{cite web |url=https://www.ntn.org.na/productions/programs/ |title=Programs |publisher=National Theatre of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Kesusasteraan dan media === Tradisi lisan merupakan salah satu asas kesusasteraan Namibia. Cerita rakyat, puisi, lagu dan penceritaan lisan digunakan untuk menyampaikan pengetahuan tentang sejarah, adat, kepercayaan dan pengalaman masyarakat dari satu generasi kepada generasi berikutnya. Tinjauan kebudayaan yang diterbitkan tidak lama selepas kemerdekaan mendokumentasikan kekayaan sastera lisan dalam bahasa-bahasa Afrika di Namibia serta peranannya dalam merekodkan pengalaman sebelum dan semasa zaman penjajahan.<ref name="Kenny1991">{{cite book |last=Kenny |first=Leo |title=Culture in Namibia: An Overview |location=Windhoek |publisher=SIDA |year=1991 |url=https://catalogus.boekman.nl/pub/93-415.pdf |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Kesusasteraan bertulis berkembang bersama tradisi lisan tersebut dan diterbitkan dalam beberapa bahasa. Antara karya pascakemerdekaan yang mendapat penerbitan di luar Namibia ialah novel ''[[The Purple Violet of Oshaantu]]'' karya [[Neshani Andreas]]. Karya itu mula-mula diterbitkan dalam siri ''African Writers Series'' terbitan Heinemann sebelum diterbitkan semula oleh Weaver Press.<ref name="Andreas">{{cite web |url=https://weaverpresszimbabwe.com/reviews/64-the-purple-violet-of-oshaantu |title=The Purple Violet of Oshaantu |publisher=Weaver Press |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Dalam bidang media, Perkara 21(1)(a) Perlembagaan menjamin kebebasan bersuara dan berekspresi, termasuk kebebasan akhbar dan media lain.<ref name="PerlembagaanNamibia"/> Penyiaran awam mencerminkan kepelbagaian linguistik negara. [[Namibian Broadcasting Corporation]] (NBC) mengendalikan rangkaian perkhidmatan radio yang merangkumi siaran dalam bahasa Inggeris, Afrikaans, Setswana serta beberapa bahasa masyarakat tempatan, membolehkan penyiaran berita, hiburan dan rancangan kebudayaan kepada khalayak bahasa yang berbeza.<ref name="NBCRadio">{{cite web |url=https://nbc.na/radio |title=Radio |publisher=Namibian Broadcasting Corporation |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Masakan === [[Fail:Cooking the traditional Mahangu porridge.jpg|thumb|left|260px|alt=Bubur mahangu sedang dimasak di dalam sebuah periuk|Penyediaan bubur ''mahangu''. Sekoi mutiara merupakan makanan ruji penting khususnya di utara Namibia.]] Masakan Namibia berbeza mengikut wilayah, persekitaran dan tradisi masyarakat. Di kawasan pertanian komunal, khususnya di utara negara, [[sekoi mutiara]] yang dikenali sebagai ''mahangu'' merupakan makanan ruji yang penting. Tepung ''mahangu'' digunakan untuk menyediakan bubur pekat yang dikenali sebagai ''oshifima'', manakala jagung turut memainkan peranan penting dalam pemakanan. Kekacang, daging dan hasil ternakan lain melengkapkan makanan di banyak kawasan, dengan corak pemakanan berbeza mengikut keadaan pertanian dan tradisi setempat.<ref name="FAONamibia">{{cite web |url=https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/134ee87e-3bae-4ec3-8044-1f0b23e54d3b/content |title=FAO - Nutrition country profiles: Namibia 2001 |publisher=[[Pertubuhan Makanan dan Pertanian]] |year=2001 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref><ref name="NewEraMahangu">{{cite news |url=https://neweralive.na/mahangu-pasta-aims-for-local-retail-shelves/ |title=Mahangu pasta aims for local retail shelves |work=New Era |date=22 Mei 2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Di kawasan bandar, ''[[kapana]]'', iaitu daging yang dipanggang dan dijual dalam bahagian kecil di gerai atau pasar terbuka, merupakan antara bentuk makanan jalanan yang terkenal. Budaya ''kapana'' amat dikaitkan dengan kawasan pasar seperti Single Quarters di [[Katutura]], Windhoek, dan telah berkembang sebagai ruang makan serta kegiatan ekonomi tidak formal. Kepelbagaian masakan Namibia pada keseluruhannya turut mencerminkan hubungan sejarah negara dengan Afrika Selatan dan Eropah, di samping tradisi makanan masyarakat tempatan.<ref name="KapanaFestival">{{cite news |url=https://neweralive.na/volume-3-of-kapana-festival-a-success/ |title=Volume 3 of Kapana Festival a success |work=New Era |date=8 April 2019 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Sukan === [[Fail:2023 Rugby World Cup – New Zealand vs Namibia – 1.jpg|thumb|right|290px|alt=Pemain Namibia dan New Zealand dalam perlawanan ragbi di Piala Dunia Ragbi 2023|Namibia menentang New Zealand dalam peringkat kumpulan [[Piala Dunia Ragbi 2023]], 15 September 2023.]] Namibia mengambil bahagian secara tetap dalam beberapa sukan antarabangsa, khususnya [[bola sepak]], [[ragbi kesatuan]], [[kriket]] dan olahraga. Dalam bola sepak, [[Pasukan bola sepak kebangsaan Namibia|pasukan kebangsaan lelaki]] mencatat pencapaian penting pada [[Piala Negara-Negara Afrika 2023]], yang berlangsung di Côte d'Ivoire pada Januari 2024, apabila pasukan itu mara ke peringkat kalah mati buat kali pertama dalam sejarah penyertaannya.<ref name="CAFNamibia">{{cite web |url=https://www.cafonline.com/afcon2025/news/namibia-hold-mali-to-book-maiden-afcon-knockout-qualification/ |title=Namibia hold Mali to book maiden AFCON knockout qualification |publisher=[[Konfederasi Bola Sepak Afrika]] |date=24 Januari 2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> [[Pasukan ragbi kebangsaan Namibia|Pasukan ragbi kebangsaan]] pula menyertai tujuh edisi [[Piala Dunia Ragbi]] berturut-turut dari 1999 hingga 2023.<ref name="WorldRugbyNamibia">{{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1018058/rwc-2027-final-qualification-tournament-team-guide-namibia |title=RWC 2027 FQT Team Guide: Namibia |publisher=[[World Rugby]] |date=29 Oktober 2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Dalam kriket, Namibia membuat penampilan keempat berturut-turut dalam [[Piala Dunia T20 Lelaki ICC]] pada edisi 2026. Pencapaian terbaiknya dalam kejohanan tersebut ialah mara ke peringkat Super 12 pada penampilan sulungnya pada tahun 2021.<ref name="ICCNamibia">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/erasmus-leads-namibia-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |title=Erasmus leads Namibia for ICC Men's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Majlis Kriket Antarabangsa]] |date=3 Januari 2026 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Olahraga menghasilkan pencapaian Olimpik yang paling menonjol bagi Namibia. [[Frankie Fredericks]] memenangi empat pingat perak Olimpik, masing-masing dalam acara 100 meter dan 200 meter pada [[Sukan Olimpik Musim Panas 1992|Barcelona 1992]] dan [[Sukan Olimpik Musim Panas 1996|Atlanta 1996]].<ref name="Fredericks">{{cite web |url=https://www.olympics.com/en/athletes/frankie-fredericks |title=Frankie Fredericks |website=Olympics.com |publisher=[[Jawatankuasa Olimpik Antarabangsa]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Pada [[Sukan Olimpik Musim Panas 2020|Tokyo 2020]], [[Christine Mboma]] memenangi pingat perak dalam acara 200 meter dan menjadi wanita Namibia pertama memenangi pingat Olimpik.<ref name="Mboma">{{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/athletics-christine-mboma-claims-200m-u20-world-title |title=Christine Mboma claims 200m U20 world title |website=Olympics.com |publisher=[[Jawatankuasa Olimpik Antarabangsa]] |date=21 Ogos 2021 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Warisan === [[Fail:Twyfelfontein Namibia-1.jpg|thumb|left|290px|alt=Seni batu prasejarah pada permukaan batu di Twyfelfontein, Namibia|Seni batu di [[Twyfelfontein]], Tapak Warisan Dunia UNESCO.]] Perlindungan warisan Namibia diselaraskan oleh [[National Heritage Council of Namibia]], sebuah badan berkanun yang ditubuhkan di bawah ''[[National Heritage Act 2004]]'' (Akta No. 27 tahun 2004). Majlis tersebut bertanggungjawab mengenal pasti, melindungi dan mengurus warisan kebudayaan dan semula jadi negara serta menggantikan National Monuments Council pada tahun 2005.<ref name="NHC">{{cite web |url=https://nhc-nam.org/about-us/ |title=About Us |publisher=National Heritage Council of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> [[Twyfelfontein]], yang turut dikenali sebagai /Ui-//aes, ialah tapak warisan kebudayaan Namibia yang paling menonjol di peringkat antarabangsa. Tapak tersebut mempunyai salah satu kepekatan [[petroglif]] terbesar di Afrika, bersama lukisan batu dan tinggalan arkeologi dari Zaman Batu Akhir. UNESCO memasukkannya dalam [[Tapak Warisan Dunia]] pada tahun 2007 berdasarkan nilai seni batunya sebagai rekod luas mengenai amalan ritual masyarakat pemburu-pengumpul di rantau itu selama sekurang-kurangnya dua alaf.<ref name="UNESCOTwyfelfontein">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1255/ |title=Twyfelfontein or /Ui-//aes |publisher=[[UNESCO]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Warisan budaya tidak ketara turut menerima pengiktirafan antarabangsa. Pada tahun 2015, UNESCO memasukkan ''Oshituthi shomagongo'', festival buah marula masyarakat Aawambo, dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan. Festival selama dua hingga tiga hari itu berlangsung antara Mac dengan April dan menghimpunkan lapan masyarakat Aawambo. Kegiatan yang berkaitan dengannya merangkumi pengumpulan dan pemprosesan buah marula, penyediaan minuman ''omagongo'', perkongsian makanan dan minuman serta pertemuan sosial yang membantu memindahkan pengetahuan dan amalan budaya antara generasi.<ref name="UNESCOOshituthi">{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/oshituthi-shomagongo-marula-fruit-festival-01089 |title=Oshituthi shomagongo, marula fruit festival |publisher=[[UNESCO]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Ingatan terhadap zaman penjajahan juga menjadi sebahagian daripada warisan awam dan pembentukan ingatan sejarah Namibia, khususnya berkaitan [[Genosid Herero dan Nama|genosid Ovaherero dan Nama]] oleh pasukan kolonial Jerman antara 1904 dengan 1908. Melalui Proklamasi No. 19 tahun 2024, 28 Mei diisytiharkan sebagai Hari Peringatan Genosid dan cuti umum. Peringatan kebangsaan rasmi yang pertama diadakan pada 28 Mei 2025 di Parliament Gardens, Windhoek, sebagai sebahagian daripada usaha negara memperingati mangsa dan sejarah masyarakat yang terjejas.<ref name="GenocideRemembrance">{{cite web |url=https://op.gov.na/documents/1697384/6192909/Statement%2BBy%2BHer%2BExcellency%2BDr%2BNetumbo%2BNandi-Ndaitwah_%2Bon%2Bthe%2BOccasion%2Bof%2Bthe%2BGenocide%2BRemebrance%2BDay_%2BParliament%2BGardens_%2BWindhoek_%2B28%2BMay%2B2025.pdf/731696d8-90d5-7085-f54b-e9b9692b5afd?download=true&t=1749116944384&version=1.0 |title=Statement by Her Excellency Dr Netumbo Nandi-Ndaitwah on the Occasion of the Genocide Remembrance Day |publisher=Office of the President, Republic of Namibia |date=28 Mei 2025 |format=PDF |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> == Lihat juga == * [[Afrika Barat Daya Jerman]] * [[Perang Kemerdekaan Namibia]] * [[Pembunuhan beramai-ramai Herero dan Nama]] * [[Senarai negara di Afrika]] == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == {{sisterlinks|Namibia}} * [https://op.gov.na/ Pejabat Presiden Republik Namibia] * [https://www.parliament.na/ Parlimen Namibia] * [https://nsa.org.na/ Agensi Statistik Namibia] * [https://www.ecn.na/ Suruhanjaya Pilihan Raya Namibia] {{Kesatuan Afrika}} {{Afrika}} {{Negara-negara Komanwel}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Namibia|*]] [[Kategori:Negara di Afrika]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Inggeris]] [[Kategori:Republik]] [[Kategori:Bekas jajahan Jerman]] pwsjepekp4zg7dfhlqokqjh9sxzhtug 6925528 6925520 2026-08-11T20:46:22Z Aizalbebeh 71917 /* Sejarah */ Memperkemas dan memperluas sejarah Namibia daripada masyarakat pra-penjajahan hingga era kemerdekaan; memperbetulkan kronologi Walvis Bay, mandat Afrika Selatan, proses PBB dan peralihan 1989–1990; memperincikan genosid Herero–Nama serta status perdamaian Jerman–Namibia; mengemas kini perkembangan kepresidenan hingga 2025; menambah pautan dalaman, rujukan rasmi dan imej Commons yang disahkan. 6925528 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republik Namibia | common_name = Namibia | native_name = {{lang|en|Republic of Namibia}} | image_flag = Flag of Namibia.svg | image_coat = Coat of arms of Namibia.svg | national_motto = {{lang|en|Unity, Liberty, Justice}}<br />"Perpaduan, Kebebasan, Keadilan" | national_anthem = ''[[Namibia, Land of the Brave]]''<br />"Namibia, Tanah Orang Berani" | image_map = Location Namibia AU Africa.svg | map_caption = Lokasi Namibia di Afrika | capital = [[Windhoek]] | coordinates = {{Coord|22|34|S|17|05|E|type:city_region:NA}} | largest_city = capital | official_languages = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | government_type = [[Republik]] [[Sistem presiden|berpresiden]] [[Negara kesatuan|unitari]] | leader_title1 = [[Presiden Namibia|Presiden]] | leader_name1 = [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]] | leader_title2 = [[Naib Presiden Namibia|Naib Presiden]] | leader_name2 = [[Lucia Witbooi]] | leader_title3 = [[Perdana Menteri Namibia|Perdana Menteri]] | leader_name3 = [[Elijah Ngurare]] | legislature = [[Parlimen Namibia|Parlimen]] | upper_house = [[Majlis Kebangsaan Namibia|Majlis Kebangsaan]] | lower_house = [[Dewan Perhimpunan Namibia|Dewan Perhimpunan]] | sovereignty_type = Kemerdekaan daripada [[Afrika Selatan]] | established_event1 = [[Perlembagaan Namibia|Perlembagaan diterima pakai]] | established_date1 = 9 Februari 1990 | established_event2 = Kemerdekaan | established_date2 = 21 Mac 1990 | established_event3 = Penyatuan semula [[Walvis Bay]] | established_date3 = 1 Mac 1994 | area_km2 = 824292 | area_rank = 34 | population_census = 3,022,401 | population_census_year = 2023 | population_density_km2 = 3.7 | Gini = 59.1 | Gini_year = 2015 | Gini_ref = <ref name="WorldBankGini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=NA |title=Gini index - Namibia |publisher=[[Bank Dunia]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> | HDI = 0.665 | HDI_year = 2023 | HDI_change = increase | HDI_rank = 136 | HDI_ref = <ref name="HDI2025">{{cite web |url=https://hdr.undp.org/sites/default/files/2025_HDR/HDR25_Statistical_Annex_Tables_1-7.xlsx |title=Human Development Report 2025: Statistical Annex, Tables 1–7 |publisher=[[Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] |year=2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=XLSX }}</ref> | currency = [[Dolar Namibia]] (NAD); [[Rand Afrika Selatan]] (ZAR) | time_zone = [[Waktu Afrika Tengah]] | utc_offset = +2 | drives_on = kiri | calling_code = +264 | cctld = [[.na]] }} '''Namibia''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ناميبيا; {{lang|en|Namibia}}), secara rasmi '''Republik Namibia''' ({{lang|en|Republic of Namibia}}), ialah sebuah negara di bahagian barat daya [[Afrika]]. Negara ini bersempadan dengan [[Angola]] di utara, [[Zambia]] di timur laut, [[Botswana]] di timur dan [[Afrika Selatan]] di selatan dan tenggara, manakala [[Lautan Atlantik]] terletak di sebelah barat. Walaupun hujung timur lautnya terletak amat hampir dengan [[Zimbabwe]], kedua-dua negara tidak berkongsi sempadan darat.<ref name="UNECA">{{cite web |url=https://afri-res.uneca.org/country-profile/na/namibia |title=Namibia |publisher=[[Suruhanjaya Ekonomi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu untuk Afrika]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Namibia mempunyai keluasan 824,292 km², menjadikannya antara negara terbesar di Afrika dari segi keluasan, tetapi mempunyai kepadatan penduduk yang rendah.<ref name="NSAarea">{{cite web |url=https://nsa.org.na/wp-content/uploads/2024/03/Agriculture-and-fishing-indicators-Statistical-Bulletin-%E2%80%93-First-Quarter-2024.pdf |title=Agriculture and Fishing Indicators Statistical Bulletin, First Quarter 2024 |publisher=Namibia Statistics Agency |year=2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> Banci Penduduk dan Perumahan 2023 merekodkan 3,022,401 penduduk.<ref name="NSA2023">{{cite web |url=https://nsa.org.na/wp-content/uploads/2024/10/2023-Population-and-Housing-Census-Main-report-Excel-Table_30-October-2024_for-the-website.xlsx |title=2023 Population and Housing Census Main Report: Excel Tables |publisher=Namibia Statistics Agency |year=2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=XLSX }}</ref> [[Windhoek]] ialah ibu negara dan bandar terbesar. Sebahagian besar wilayah Namibia beriklim gersang atau separa gersang. Landskapnya merangkumi [[Gurun Namib]] di sepanjang pesisir Atlantik, penara tengah dan [[Gurun Kalahari]] di timur. Arus [[Arus Benguela|Benguela]] yang sejuk mempunyai pengaruh penting terhadap iklim pesisir yang amat kering. Namibia mempunyai dua tapak [[Tapak Warisan Dunia|Warisan Dunia]] UNESCO, iaitu Twyfelfontein atau /Ui-//aes dan Laut Pasir Namib.<ref name="UNESCOWH">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/na |title=Namibia |website=World Heritage Convention |publisher=[[UNESCO]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Wilayah Namibia moden menjadi tanah jajahan [[Empayar Jerman]] pada tahun 1884 dengan nama [[Afrika Barat Daya Jerman]]. Pemerintahan kolonial Jerman menyaksikan [[Pembunuhan beramai-ramai Herero dan Nama|pembunuhan beramai-ramai Herero dan Nama]] antara tahun 1904 dengan 1908, yang kemudiannya diiktiraf oleh kerajaan Jerman sebagai genosid.<ref name="GermanGenocide">{{cite web |url=https://www.auswaertiges-amt.de/en/newsroom/news/2558984-2558984 |title=Speech by Minister of State Katja Keul at the conference “New Perspectives on German Colonial Rule” |publisher=Federal Foreign Office, Germany |date=17 Oktober 2022 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Afrika Selatan menawan wilayah itu semasa [[Perang Dunia Pertama]] dan kemudian mentadbirnya di bawah mandat [[Liga Bangsa-Bangsa]], sebelum mengekalkan kawalan selepas Perang Dunia Kedua dan memperluas dasar [[apartheid]] ke wilayah tersebut. Perjuangan yang dipimpin oleh [[Pertubuhan Rakyat Afrika Barat Daya]] (SWAPO), bersama tekanan antarabangsa dan proses peralihan di bawah Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, membawa kepada kemerdekaan pada 21 Mac 1990.<ref name="UNIndependence">{{cite web |url=https://namibia.un.org/en/175155-uns-role-namibian-independence |title=The UN's role in Namibian Independence |publisher=United Nations in Namibia |date=17 Mac 2022 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Walvis Bay, yang kekal di bawah pentadbiran Afrika Selatan selepas kemerdekaan, disatukan semula dengan Namibia pada 1 Mac 1994.<ref name="NamportHistory">{{cite web |url=https://www.namport.com.na/ports/the-port-of-walvis-bay-history/590/ |title=The Port of Walvis Bay History |publisher=Namibian Ports Authority |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Namibia ialah sebuah republik berpresiden unitari berperlembagaan. Presiden ialah ketua negara dan ketua kerajaan serta dipilih secara langsung.<ref name="Constitution">{{cite web |url=https://murd.gov.na/documents/1179298/2483613/Namibian%2BConstitution.pdf/9ec916b3-ede0-32f1-2e69-cd81b67e59aa?download=true&t=1691049107699 |title=Constitution of the Republic of Namibia |publisher=Government of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> Sejak 21 Mac 2025, jawatan itu disandang oleh [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]], wanita pertama yang menjadi presiden negara tersebut.<ref name="President">{{cite web |url=https://op.gov.na/president |title=The President |publisher=Office of the President, Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Bahasa Inggeris ialah satu-satunya bahasa rasmi menurut Perlembagaan, tetapi masyarakat Namibia menggunakan pelbagai bahasa Afrika serta Afrikaans dan Jerman.<ref name="Constitution"/> Ekonominya bergantung pada gabungan sektor perkhidmatan, perlombongan, pertanian, perikanan dan kegiatan berkaitan pengangkutan serta perdagangan. Negara ini kaya dengan mineral termasuk berlian dan uranium, tetapi ketidaksamaan pendapatan kekal tinggi. Indeks Pembangunan Manusia (HDI) Namibia bagi 2023 ialah 0.665, pada kedudukan ke-136 dalam Laporan Pembangunan Manusia 2025.<ref name="HDI2025"/> == Sejarah == === Masyarakat awal dan hubungan dengan Eropah === Sebelum penjajahan Eropah, wilayah yang kini membentuk Namibia didiami oleh pelbagai masyarakat Afrika selatan dengan bahasa, bentuk organisasi politik dan corak sara hidup yang berbeza. Antaranya termasuk masyarakat [[San]], [[Nama (orang)|Nama]], [[Damara (orang)|Damara]] dan [[Herero]], serta komuniti berbahasa Bantu seperti [[Ovambo]] dan [[Kavango]] di bahagian utara. Ekonomi masyarakat ini merangkumi kegiatan memburu dan mengumpul hasil hutan, penternakan, pertanian dan perdagangan serantau, sementara susunan politiknya berbeza daripada komuniti tempatan yang kecil kepada kelompok yang mempunyai kepimpinan dan struktur politik yang lebih tersusun.<ref name="MEFTHistory">{{cite web |url=https://www.meft.gov.na/visit-namibia/history-population-language-and-culture/102/ |title=History Population, Language and Culture |publisher=Ministry of Environment, Forestry and Tourism, Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Hubungan dengan pedagang, pelaut dan mubaligh Eropah semakin meningkat pada abad ke-19, tetapi penguasaan kolonial secara langsung pada mulanya tertumpu di beberapa kawasan pesisir. Pada tahun 1878, United Kingdom mengilhakkan [[Walvis Bay]] bagi pihak [[Jajahan Tanjung]], dan kawasan itu dimasukkan ke dalam Jajahan Tanjung pada tahun 1884.<ref name="MEFTHistory"/> Kedudukan ini menyebabkan Walvis Bay tidak menjadi sebahagian daripada tanah jajahan Jerman yang kemudian merangkumi sebahagian besar wilayah Namibia, lalu mewujudkan sejarah pentadbiran yang berasingan bagi pelabuhan tersebut. === Pemerintahan kolonial Jerman === Pada tahun 1884, [[Empayar Jerman]] menubuhkan wilayah perlindungan di kawasan yang kemudiannya dikenali sebagai [[Afrika Barat Daya Jerman]]. Pemerintahan kolonial Jerman berlangsung sehingga tahun 1915 dan memperluas kawalannya ke kawasan pedalaman dengan menggunakan gabungan perjanjian, pentadbiran kolonial dan kekuatan ketenteraan. Penentangan masyarakat tempatan terhadap peluasan kuasa kolonial akhirnya mencetuskan beberapa konflik bersenjata.<ref name="GermanGovGenocide">{{cite web |url=https://www.bundesregierung.de/breg-en/news/commemoration-herero-and-nama-2350762 |title=Committed to the path of reconciliation |date=28 Mei 2025 |publisher=The Federal Government of Germany |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> [[Fail:Herero and Nama prisoners.jpg|thumb|left|260px|alt=Tahanan Herero dan Nama pada Ogos 1904|Tahanan [[Herero]] dan [[Nama (orang)|Nama]] semasa perang menentang pemerintahan Jerman, Ogos 1904.]] Konflik yang paling dahsyat berlaku antara tahun 1904 dengan 1908 apabila tentera kolonial Jerman melancarkan kempen terhadap Herero dan Nama. Pada Oktober 1904, komander Jerman [[Lothar von Trotha]] mengeluarkan arahan yang bertujuan memusnahkan Herero, dan pada tahun berikutnya dasar serupa dikenakan terhadap penentangan Nama. Pembunuhan, pengusiran ke kawasan gersang, kehilangan akses kepada air, buruh paksa, penahanan dan keadaan di kem tahanan menyebabkan kematian puluhan ribu orang. Peristiwa ini kini dikenali sebagai [[Genosid Herero dan Nama]] dan dianggap sebagai salah satu genosid terawal pada abad ke-20.<ref name="GermanGovGenocide"/> Pada tahun 2021, Kerajaan Persekutuan Jerman secara rasmi mengiktiraf kekejaman yang dilakukan terhadap Herero dan Nama sebagai genosid serta mengakui tanggungjawab moral, sejarah dan politik Jerman. Jerman dan Namibia turut memaraf satu perisytiharan bersama pada Mei 2021 mengenai usaha menangani jenayah zaman penjajahan. Bagaimanapun, proses tersebut tidak menamatkan semua pertikaian berkaitan pengiktirafan dan perdamaian; menurut kerajaan Jerman, rundingan lanjut antara kedua-dua negara masih berlangsung pada tahun 2025.<ref name="GermanGovGenocide"/> === Pentadbiran Afrika Selatan dan perjuangan kemerdekaan === Semasa [[Perang Dunia Pertama]], tentera [[Kesatuan Afrika Selatan]] menyerang Afrika Barat Daya Jerman dan menewaskan pasukan Jerman pada Julai 1915. Pada 17 Disember 1920, [[Liga Bangsa-Bangsa]] memberikan Afrika Selatan mandat untuk mentadbir wilayah tersebut. Selepas penubuhan [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] (PBB) pada tahun 1945, Afrika Selatan enggan meletakkan Afrika Barat Daya di bawah sistem amanah PBB dan terus mentadbir wilayah itu. Sistem [[apartheid]] serta dasar pemisahan wilayah yang diamalkan di Afrika Selatan turut diperluas ke Afrika Barat Daya.<ref name="UNTAGBackground">{{cite web |url=https://peacekeeping.un.org/sites/default/files/past/untagFT.htm |title=UNTAG |publisher=United Nations Peacekeeping |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Penentangan politik terhadap pemerintahan Afrika Selatan berkembang selepas Perang Dunia Kedua. Pada tahun 1946, pemimpin Herero [[Hosea Kutako]], melalui mubaligh dan aktivis [[Michael Scott (aktivis)|Michael Scott]], mengemukakan petisyen kepada PBB mengenai pemerintahan Afrika Selatan, yang menandai permulaan penglibatan berterusan PBB dalam persoalan Namibia.<ref name="UNIndependence">{{cite web |url=https://namibia.un.org/en/175155-uns-role-namibian-independence |title=The UN's role in Namibian Independence |date=17 Mac 2022 |publisher=United Nations in Namibia |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> [[SWAPO]] ditubuhkan pada 19 April 1960 sebagai gerakan pembebasan yang menuntut kemerdekaan Namibia. Sayap bersenjatanya, [[Tentera Pembebasan Rakyat Namibia]] (PLAN), kemudian melancarkan perjuangan bersenjata terhadap pemerintahan Afrika Selatan pada tahun 1966.<ref name="NamibiaEmbassyHistory">{{cite web |url=https://www.embassyofnamibia.fr/history.php |title=History |publisher=Embassy of the Republic of Namibia in France |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Pada 27 Oktober 1966, [[Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] menamatkan mandat Afrika Selatan dan mengambil tanggungjawab langsung terhadap wilayah tersebut. Pada tahun 1968, PBB mula menggunakan nama Namibia bagi wilayah itu. Afrika Selatan bagaimanapun menolak keputusan tersebut dan meneruskan pentadbirannya. Pada 21 Jun 1971, [[Mahkamah Keadilan Antarabangsa]] dalam suatu pendapat nasihat memutuskan bahawa kehadiran berterusan Afrika Selatan di Namibia adalah tidak sah dan bahawa Afrika Selatan berkewajipan menamatkan pentadbirannya di wilayah itu.<ref name="UNTAGBackground"/><ref name="ICJNamibia">{{cite web |url=https://www.icj-cij.org/case/53 |title=Legal Consequences for States of the Continued Presence of South Africa in Namibia (South West Africa) notwithstanding Security Council Resolution 276 (1970) |date=21 Jun 1971 |publisher=International Court of Justice |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Perjuangan bersenjata SWAPO berkembang menjadi konflik berpanjangan yang berkait rapat dengan [[Perang Sempadan Afrika Selatan]] dan konflik serantau di [[Angola]] dalam konteks [[Perang Dingin]]. Pada 29 September 1978, [[Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] menerima pakai [[Resolusi 435 Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu|Resolusi 435]], yang memperuntukkan rancangan peralihan menuju kemerdekaan, termasuk pengunduran tentera Afrika Selatan, gencatan senjata dan pilihan raya bebas di bawah pengawasan PBB. Resolusi itu turut menubuhkan [[Kumpulan Bantuan Peralihan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] (UNTAG) untuk membantu melaksanakan proses tersebut.<ref name="UNSC435">{{cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/71636 |title=Resolution 435 (1978) |date=29 September 1978 |publisher=United Nations Digital Library |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Pelaksanaan rancangan itu tertangguh selama lebih daripada satu dekad berikutan konflik serantau dan pertikaian mengenai syarat pengunduran tentera. Pada 22 Disember 1988, Angola, Cuba dan Afrika Selatan menandatangani [[Perjanjian Tiga Pihak (1988)|Perjanjian Tiga Pihak]] sebagai sebahagian daripada penyelesaian serantau yang turut menyediakan jalan bagi pelaksanaan Resolusi 435 di Namibia.<ref name="Tripartite1988">{{cite web |url=https://peacemaker.un.org/en/node/9609 |title=Agreement among the People's Republic of Angola, the Republic of Cuba, and the Republic of South Africa (Tripartite Agreement) |date=22 Disember 1988 |publisher=United Nations Peacemaker |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Pelaksanaan rancangan PBB akhirnya bermula pada 1 April 1989 dengan penempatan UNTAG untuk mengawasi gencatan senjata, pengunduran tentera dan polis Afrika Selatan, proses politik serta pilihan raya.<ref name="UNIndependence"/> Pilihan raya bagi [[Perhimpunan Perlembagaan Namibia|Perhimpunan Perlembagaan]] diadakan pada November 1989 di bawah pengawasan PBB. SWAPO memperoleh 57.33% undi dan 41 daripada 72 kerusi, sekali gus menjadi parti terbesar tanpa memperoleh majoriti dua pertiga. Perhimpunan yang terhasil kemudian merangka perlembagaan baharu melalui proses perundingan antara parti dan menerima pakainya secara sebulat suara pada 9 Februari 1990.<ref name="UNIndependence"/><ref name="ConstitutionGazette">{{cite web |url=https://www.lac.org.na/laws/1990/2.pdf |title=Government Gazette of the Republic of Namibia, No. 2 |date=21 Mac 1990 |publisher=Government of the Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> === Kemerdekaan dan perkembangan selepas 1990 === [[Sam Nujoma]], presiden SWAPO dan tokoh utama gerakan kemerdekaan, dipilih oleh Perhimpunan Perlembagaan sebagai presiden pertama Namibia. Negara itu mencapai kemerdekaan pada 21 Mac 1990, apabila [[Perlembagaan Namibia]] mula berkuat kuasa dan Nujoma mengangkat sumpah sebagai presiden.<ref name="ConstitutionGazette"/><ref name="UNIndependence"/> Namibia kemudiannya diterima sebagai anggota ke-160 Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 23 April 1990.<ref name="UNMembership">{{cite web |url=https://dppa.un.org/sites/default/files/2026-06/UN%20Special%20Political%20Missions%20-%20An%20Overview_0.pdf |title=UN Special Political Missions: An Overview |publisher=United Nations Department of Political and Peacebuilding Affairs |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Walaupun Namibia telah merdeka, Walvis Bay dan pulau-pulau luar pesisir yang berkaitan masih berada di bawah pentadbiran Afrika Selatan. Selepas rundingan antara kedua-dua kerajaan, wilayah tersebut diserahkan kepada Namibia dan disatukan semula dengan negara itu pada 1 Mac 1994.<ref name="NamportWalvis">{{cite web |url=https://www.namport.com.na/ports/the-port-of-walvis-bay-history/590/ |title=The Port of Walvis Bay History |publisher=Namibian Ports Authority |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Sejak kemerdekaan, Namibia mengadakan pilihan raya berbilang parti secara berkala, sementara SWAPO kekal sebagai parti pemerintah di peringkat kebangsaan.<ref name="ECNResults">{{cite web |url=https://www.ecn.na/previous-election-results/ |title=Previous Election Results |publisher=Electoral Commission of Namibia |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Kepresidenan beralih daripada Nujoma kepada [[Hifikepunye Pohamba]] pada 2005 dan kemudian kepada [[Hage Geingob]] pada 2015. Selepas Geingob meninggal dunia semasa memegang jawatan pada 4 Februari 2024, [[Nangolo Mbumba]] menjadi presiden sehingga Mac 2025.<ref name="FormerPresidents">{{cite web |url=https://op.gov.na/the-former-presidents |title=The Former Presidents |publisher=Office of the President, Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Pada 21 Mac 2025, [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]] mengambil alih jawatan presiden. Beliau merupakan presiden kelima Namibia dan wanita pertama yang memegang jawatan tersebut.<ref name="President">{{cite web |url=https://op.gov.na/president |title=The President |publisher=Office of the President, Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026}}</ref> == Geografi == [[Fail:Namib desert and ocean.JPG|thumb|right|300px|alt=Gurun Namib bertemu Lautan Atlantik|[[Gurun Namib]] di pesisir Atlantik.]] Namibia mempunyai keluasan 824,292 km².<ref name="NSAarea"/> Negara ini terbentang dari pesisir Atlantik di barat hingga Botswana di timur, dengan Angola dan Zambia di utara serta Afrika Selatan di selatan. Hujung timur laut Namibia memanjang ke arah Sungai Zambezi. Walaupun Zimbabwe terletak sangat hampir di seberang sungai, kawasan Botswana yang sempit memisahkan Namibia daripada Zimbabwe.<ref name="UNECA"/> === Bentuk muka bumi === [[Fail:Sossusvlei, Namibia, 2018-08-06, DD 040.jpg|thumb|left|290px|alt=Bukit pasir di Sossusvlei di Gurun Namib|Bukit pasir di Sossusvlei, [[Gurun Namib]].]] Agensi Statistik Namibia membahagikan landskap negara kepada lima zon geografi utama, iaitu penara tengah, Gurun Namib, tebing tinggi atau ''Great Escarpment'', kawasan ''Bushveld'' dan Gurun Kalahari.<ref name="NSAarea"/> Penara tengah menempatkan Windhoek serta sebahagian daripada pusat penduduk dan kegiatan ekonomi utama negara. Gurun Namib memanjang di sepanjang sebahagian besar pesisir Atlantik Namibia. Kawasan ini merangkumi dataran kerikil, banjaran bukit dan kawasan bukit pasir yang luas. Di timur, Gurun Kalahari terdiri daripada kawasan separa gersang dan berpasir yang melangkaui sempadan Namibia ke negara jiran. Bahagian utara dan timur laut menerima lebih banyak hujan berbanding kawasan tengah dan selatan. Sungai kekal utama di sepanjang sempadan termasuk [[Sungai Kunene]], [[Sungai Okavango]], [[Sungai Zambezi]] dan [[Sungai Orange]], manakala banyak alur sungai di kawasan gersang hanya mengalir secara bermusim. === Iklim === Namibia mempunyai iklim yang sebahagian besarnya gersang hingga separa gersang. Menurut profil iklim Bank Dunia, purata hujan tahunan bagi tempoh klimatologi 1991-2020 ialah kira-kira 269.2 mm, dengan kebanyakan hujan berlaku dari Oktober hingga April.<ref name="ClimateWB">{{cite web |url=https://climateknowledgeportal.worldbank.org/sites/default/files/2021-08/15931-WB_Namibia%20Country%20Profile-WEB.pdf |title=Climate Risk Country Profile: Namibia |publisher=[[Kumpulan Bank Dunia]] |year=2021 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> Taburan hujan sangat tidak sekata dan secara umumnya meningkat dari kawasan pesisir serta selatan yang kering ke timur laut. [[Arus Benguela]] yang sejuk mengalir di sepanjang pesisir Atlantik dan membantu mengekalkan suhu pesisir lebih rendah serta mengehadkan pembentukan hujan. Kabus pesisir bagaimanapun menjadi sumber lembapan yang penting bagi ekosistem Gurun Namib. Kemarau dan turun naik hujan merupakan ciri penting iklim Namibia dan memberi kesan terhadap bekalan air, pertanian serta penternakan.<ref name="ClimateWB"/> === Alam sekitar dan pemuliharaan === [[Fail:Dust Cloud in Etosha National Park.jpg|thumb|left|290px|alt=Dataran kering di Taman Negara Etosha|Landskap [[Taman Negara Etosha]].]] Perlindungan alam sekitar mempunyai kedudukan yang luar biasa dalam kerangka perlembagaan Namibia. Perkara 95 Perlembagaan menyatakan antara prinsip dasar negara ialah pemeliharaan ekosistem, proses ekologi dan kepelbagaian biologi serta penggunaan sumber semula jadi secara mampan.<ref name="Constitution"/> Kawasan perlindungan utama termasuk [[Taman Negara Etosha]], kawasan pesisir Atlantik dan sebahagian besar Gurun Namib. Negara ini mempunyai dua Tapak Warisan Dunia UNESCO. Twyfelfontein atau /Ui-//aes, sebuah landskap kebudayaan yang terkenal dengan seni batu, disenaraikan pada tahun 2007, manakala Laut Pasir Namib diterima sebagai tapak semula jadi pada tahun 2013.<ref name="UNESCOWH"/> Perubahan iklim, kemarau, kekurangan air dan tekanan terhadap sumber tanah merupakan antara cabaran alam sekitar yang dihadapi Namibia. Oleh sebab sebahagian besar negara menerima hujan yang rendah dan berubah-ubah, pengurusan air mempunyai kepentingan besar terhadap penempatan, pertanian dan pembangunan ekonomi.<ref name="ClimateWB"/> == Politik dan pemerintahan == [[Fail:Netumbo Nandi-Ndaitwah Namibia's Deputy Prime Minister (cropped).jpg|thumb|right|230px|alt=Netumbo Nandi-Ndaitwah|[[Netumbo Nandi-Ndaitwah]], Presiden Namibia sejak 2025.]] === Perlembagaan dan institusi negara === [[Fail:Windhuk Parliament Gardens & Tintenpalast 4.jpg|thumb|left|290px|alt=Bangunan Tintenpalast dan taman Parlimen di Windhoek|Tintenpalast di [[Windhoek]], tempat bersidangnya Parlimen Namibia.]] Namibia ditakrifkan oleh Perlembagaan sebagai sebuah negara berdaulat, sekular, demokratik dan unitari.<ref name="Constitution"/> Kuasa negara dibahagikan kepada cabang eksekutif, perundangan dan kehakiman. Presiden ialah ketua negara, ketua kerajaan dan pemerintah tertinggi angkatan pertahanan. Presiden dipilih melalui hak mengundi sejagat secara langsung bagi tempoh lima tahun. Perlembagaan menetapkan bahawa calon presiden perlu memperoleh lebih daripada separuh undi sah untuk dipilih.<ref name="Constitution"/> Sejak 21 Mac 2025, Presiden ialah [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]].<ref name="President"/> Kerajaan beliau turut merangkumi Naib Presiden [[Lucia Witbooi]] dan Perdana Menteri [[Elijah Ngurare]].<ref name="Presidency2026">{{cite web |url=https://op.gov.na/documents/1697384/7554893/STATEMENT%2BBY%2BH.E%2BDR%2BNETUMBO%2BNANDI-NDAITWA%2BON%2BTHE%2BOCCASION%2BOF%2BTHE%2BNEW%2BYEARS%2BGREETINGS%2B2026.pdf/e84562c2-6d71-87b5-e238-7e1fa5267f97?t=1770796454277 |title=Statement by H.E. Dr Netumbo Nandi-Ndaitwah on the Occasion of the New Year's Greeting to the Diplomatic Corps, 2026 |publisher=Office of the President, Republic of Namibia |date=10 Februari 2026 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> [[Parlimen Namibia]] ialah badan perundangan dwidewan. [[Dewan Perhimpunan Namibia|Dewan Perhimpunan]] mempunyai 104 ahli, terdiri daripada 96 ahli yang dipilih dan lapan ahli tanpa hak mengundi yang dilantik oleh Presiden.<ref name="NationalAssembly">{{cite web |url=https://www.parliament.na/national-assembly/ |title=National Assembly |publisher=Parliament of the Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> [[Majlis Kebangsaan Namibia|Majlis Kebangsaan]] mempunyai 42 ahli, dengan tiga wakil dipilih daripada setiap satu daripada 14 majlis wilayah.<ref name="ParliamentHistory">{{cite web |url=https://www.parliament.na/history/ |title=History |publisher=Parliament of the Republic of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Pilihan raya dan parti politik === Namibia mengadakan pilihan raya presiden dan Dewan Perhimpunan setiap lima tahun. Ahli Dewan Perhimpunan yang dipilih ditentukan melalui perwakilan berkadar berasaskan senarai parti, manakala presiden dipilih secara langsung.<ref name="ECNCivic">{{cite web |url=https://www.ecn.na/wp-content/uploads/2024/11/Understanding-Democracy-Civic-education-in-Namibia.pdf |title=Understanding Democracy: Civic Education in Namibia |publisher=Electoral Commission of Namibia |year=2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> SWAPO telah memerintah di peringkat kebangsaan sejak kemerdekaan. Sokongan pilihan rayanya bagaimanapun berkurang berbanding tahap yang dicapai dalam beberapa pilihan raya terdahulu. Dalam pilihan raya 2024, calon SWAPO Netumbo Nandi-Ndaitwah memenangi pilihan raya presiden dengan 638,560 undi, sekali gus menjadi wanita pertama yang dipilih sebagai Presiden Namibia. Dalam pilihan raya Dewan Perhimpunan yang diadakan serentak, SWAPO memperoleh 51 daripada 96 kerusi yang dipilih, manakala [[Independent Patriots for Change]] (IPC) muncul sebagai parti pembangkang terbesar dengan 20 kerusi.<ref name="ECN2024">{{cite web |url=https://www.ecn.na/wp-content/uploads/2025/07/ECN_2024-NPA_Report_Latest_Lower-Version.pdf |title=Presidential and National Assembly Elections 2024 |publisher=Electoral Commission of Namibia |year=2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> === Kehakiman === Perlembagaan menjamin kebebasan badan kehakiman. [[Mahkamah Agung Namibia]] ialah mahkamah tertinggi negara, diikuti oleh Mahkamah Tinggi dan mahkamah bawahan yang diwujudkan oleh undang-undang. Hakim dilantik mengikut mekanisme yang melibatkan Presiden dan Suruhanjaya Perkhidmatan Kehakiman.<ref name="Constitution"/> Mahkamah mempunyai fungsi penting dalam mentafsir Perlembagaan serta menilai kesahihan tindakan kerajaan dan undang-undang. Hak asasi yang dilindungi Perlembagaan termasuk hak terhadap kehidupan, kebebasan peribadi, kesaksamaan di sisi undang-undang, kebebasan bersuara, kebebasan beragama dan hak politik.<ref name="Constitution"/> === Hubungan luar === Namibia ialah anggota [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]], [[Kesatuan Afrika]], [[Komuniti Pembangunan Afrika Selatan]] (SADC) dan [[Negara-Negara Komanwel|Komanwel]].<ref name="UNECA"/> Dasar luarnya mempunyai hubungan rapat dengan negara-negara Afrika selatan dan dengan negara yang menyokong perjuangan kemerdekaannya. [[Hubungan Malaysia-Namibia|Malaysia dan Namibia]] menjalin hubungan diplomatik pada tahun 1990. Hubungan tersebut merangkumi pertukaran politik, perdagangan dan kerjasama ekonomi. Menurut Kementerian Luar Negeri Malaysia, jumlah perdagangan dua hala pada tahun 2025 bernilai RM394 juta.<ref name="Malaysia2026">{{cite web |url=https://www.kln.gov.my/web/guest/post/working-visit-of-the-minister-of-international-relations-and-trade-of-the-republic-of-namibia-to-malaysia-20-21-april-2026 |title=Working Visit of the Minister of International Relations and Trade of the Republic of Namibia to Malaysia, 20–21 April 2026 |publisher=[[Kementerian Luar Negeri Malaysia]] |date=21 April 2026 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> == Pembahagian pentadbiran == [[Fail:Namibia 14 regions.svg|thumb|right|300px|alt=Peta 14 wilayah Namibia|Empat belas wilayah Namibia.]] Namibia dibahagikan kepada 14 [[Wilayah Namibia|wilayah]]. Setiap wilayah dibahagikan lagi kepada kawasan pilihan raya. Bagi pilihan raya majlis wilayah 2025, Suruhanjaya Pilihan Raya Namibia merekodkan sejumlah 121 kawasan pilihan raya di seluruh negara.<ref name="ECN2025">{{cite web |url=https://www.ecn.na/wp-content/uploads/2025/10/ECN_2025-Polling-Stations_A4-Booklet_web.pdf |title=Polling Stations: Regional Councils and Local Authorities Elections, 26 November 2025 |publisher=Electoral Commission of Namibia |year=2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en |format=PDF }}</ref> Tiga ahli daripada setiap majlis wilayah dipilih untuk mewakili wilayah masing-masing dalam Majlis Kebangsaan.<ref name="ECN2025"/> Penduduk wilayah menurut Banci Penduduk dan Perumahan 2023 adalah seperti berikut:<ref name="NSA2023"/> {| class="wikitable sortable" |+ Wilayah Namibia |- ! scope="col" | Wilayah ! scope="col" | Kawasan pilihan raya ! scope="col" | Penduduk<br />(Banci 2023) |- ! scope="row" | [[Wilayah ǁKharas|ǁKharas]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 109,893 |- ! scope="row" | [[Wilayah Erongo|Erongo]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 240,206 |- ! scope="row" | [[Wilayah Hardap|Hardap]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:right;" | 106,680 |- ! scope="row" | [[Wilayah Kavango Timur|Kavango Timur]] | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:right;" | 218,421 |- ! scope="row" | [[Wilayah Kavango Barat|Kavango Barat]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:right;" | 123,266 |- ! scope="row" | [[Wilayah Khomas|Khomas]] | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:right;" | 494,605 |- ! scope="row" | [[Wilayah Kunene|Kunene]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 120,762 |- ! scope="row" | [[Wilayah Ohangwena|Ohangwena]] | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:right;" | 337,729 |- ! scope="row" | [[Wilayah Omaheke|Omaheke]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 102,881 |- ! scope="row" | [[Wilayah Omusati|Omusati]] | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:right;" | 316,671 |- ! scope="row" | [[Wilayah Oshana|Oshana]] | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:right;" | 230,801 |- ! scope="row" | [[Wilayah Oshikoto|Oshikoto]] | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:right;" | 257,302 |- ! scope="row" | [[Wilayah Otjozondjupa|Otjozondjupa]] | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:right;" | 220,811 |- ! scope="row" | [[Wilayah Zambezi|Zambezi]] | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:right;" | 142,373 |- ! scope="row" | '''Jumlah''' | style="text-align:center;" | '''121''' | style="text-align:right;" | '''3,022,401''' |} Pembahagian semasa mencerminkan perubahan pentadbiran yang dibuat selepas kemerdekaan. Antara perubahan penting ialah pembahagian bekas Wilayah Kavango kepada Kavango Timur dan Kavango Barat serta penamaan semula bekas Wilayah Caprivi sebagai Wilayah Zambezi. == Ekonomi == === Sektor utama === [[Fail:Rossing Uranium Mine (01810467) (12221017074).jpg|thumb|right|290px|alt=Pemandangan Lombong Uranium Rössing di Namibia|Lombong uranium Rössing di Wilayah Erongo.]] Ekonomi Namibia mempunyai asas pengeluaran yang agak tertumpu, dengan sektor perlombongan dan perkhidmatan memainkan peranan besar. Negara ini menghasilkan berlian, uranium dan emas, manakala pertanian, penternakan, perikanan, pelancongan, pengangkutan dan logistik turut menyumbang kepada kegiatan ekonomi. Menurut Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF), pertumbuhan ekonomi benar perlahan kepada 1.7% pada tahun 2025. IMF mengunjurkan pertumbuhan sekitar 2.1% bagi 2026, dengan kelemahan industri berlian dan pengeluaran emas sebahagiannya diimbangi oleh pengeluaran uranium dan aktiviti perkhidmatan.<ref name="IMF2026">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/news/articles/2026/06/11/pr-26198-namibia-imf-executive-board-concludes-2026-article-iv-consultation |title=IMF Executive Board Concludes 2026 Article IV Consultation with Namibia |publisher=[[Tabung Kewangan Antarabangsa]] |date=11 Jun 2026 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> IMF menilai bahawa asas pertumbuhan Namibia masih sempit dan tertumpu pada sektor awam serta industri ekstraktif. Kekurangan kemahiran, kekangan peraturan dan ketidakpastian dasar merupakan antara halangan kepada pengembangan sektor swasta. Penemuan minyak dan gas luar pesisir serta rancangan pengeluaran hidrogen hijau menawarkan potensi pembangunan pada masa hadapan, tetapi beberapa projek utama masih bergantung pada keputusan pelaburan akhir dan oleh itu belum boleh dianggap sebagai sumber pengeluaran komersial yang mapan.<ref name="IMF2026"/> Perikanan komersial tertumpu di pesisir Atlantik dan mempunyai hubungan rapat dengan kemudahan pelabuhan serta pemprosesan di Walvis Bay dan Lüderitz. Pertanian pula terhad oleh iklim kering dan turun naik hujan, dengan penternakan mempunyai kepentingan besar di banyak kawasan luar bandar.<ref name="NSAarea"/> === Kewangan, ketidaksamaan dan pembangunan manusia === Mata wang negara ialah [[Dolar Namibia]] (NAD). Namibia menyertai [[Kawasan Monetari Bersama]] bersama Afrika Selatan, Lesotho dan Eswatini. Dolar Namibia ditambat pada kadar satu sama satu kepada [[Rand Afrika Selatan]], dan rand turut menjadi wang sah di Namibia.<ref name="BoN">{{cite web |url=https://www.bon.com.na/Informations/Media/Media-Releases/2025-Media-Releases/Articles/Inflation-Target.aspx |title=Inflation Target |publisher=Bank of Namibia |date=17 November 2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Namibia mempunyai tahap ketidaksamaan pendapatan yang tinggi. Pemerhatian Gini terkini yang tersedia dalam pangkalan data Bank Dunia ialah 59.1 bagi tahun 2015.<ref name="WorldBankGini"/> Oleh sebab tiada pemerhatian Bank Dunia yang lebih baharu dan setanding tersedia, angka tersebut perlu dibaca sebagai ukuran bagi tahun 2015 dan bukannya keadaan tepat pada masa kini. Dalam Laporan Pembangunan Manusia 2025, UNDP memberikan Namibia nilai [[Indeks Pembangunan Manusia]] 0.665 bagi tahun 2023, meningkat daripada pemerhatian sebelumnya dan meletakkannya pada kedudukan ke-136.<ref name="HDI2025"/> Data yang sama merekodkan jangka hayat semasa lahir sebanyak 67.4 tahun, jangkaan tempoh persekolahan 11.8 tahun dan purata tempoh persekolahan 7.3 tahun.<ref name="HDI2025"/> == Infrastruktur == === Pengangkutan === Rangkaian pengangkutan Namibia penting kerana jarak yang jauh antara petempatan dan kedudukan negara sebagai laluan perdagangan bagi beberapa negara Afrika selatan yang tidak mempunyai pesisir laut. [[Fail:TransNamib near Kolmanskop.jpg|thumb|left|290px|alt=Kereta api TransNamib berhampiran Kolmanskop|Kereta api TransNamib berhampiran Kolmanskop.]] Rangkaian kereta api negara dikendalikan oleh [[TransNamib]], syarikat pengangkutan milik negara. TransNamib menyatakan bahawa rangkaian relnya merangkumi kira-kira 2,687 km dan menghubungkan pusat ekonomi serta pelabuhan utama.<ref name="TransNamib">{{cite web |url=https://www.transnamib.com.na/ |title=TransNamib |publisher=TransNamib Holdings |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> [[Fail:Harbour of Walvis Bay 2018.jpg|thumb|right|290px|alt=Pelabuhan Walvis Bay di pesisir Atlantik Namibia|Pelabuhan Walvis Bay, pelabuhan komersial utama Namibia.]] [[Namibian Ports Authority]] menguruskan dua pelabuhan komersial utama negara, iaitu [[Pelabuhan Walvis Bay]] dan [[Pelabuhan Lüderitz]]. Walvis Bay ialah pelabuhan komersial utama Namibia dan berfungsi sebagai pintu masuk bagi laluan perdagangan yang menghubungkan pesisir Atlantik dengan negara-negara di pedalaman Afrika selatan.<ref name="Namport">{{cite web |url=https://www.namport.com.na/ports/welcome-to-the-port-of-walvis-bay/522/ |title=Welcome to the Port of Walvis Bay |publisher=Namibian Ports Authority |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Bagi pengangkutan udara, [[Lapangan Terbang Antarabangsa Hosea Kutako]], di luar Windhoek, merupakan pintu masuk antarabangsa utama negara. Lapangan terbang domestik dan wilayah yang lain menyediakan hubungan dengan pusat seperti Walvis Bay, Lüderitz, Ondangwa dan Katima Mulilo. == Demografi == === Penduduk dan petempatan === [[Fail:Windhoek-Skyline.jpg|thumb|right|300px|alt=Pemandangan latar langit Windhoek|Pemandangan [[Windhoek]], bandar terbesar Namibia.]] Banci Penduduk dan Perumahan 2023 merekodkan 3,022,401 penduduk dalam 756,339 isi rumah.<ref name="NSA2023"/> Dengan keluasan 824,292 km², kepadatan penduduk negara ialah kira-kira 3.7 orang bagi setiap kilometer persegi, antara ciri demografi yang paling ketara bagi Namibia. Penduduk tidak tersebar secara sekata. Wilayah utara mempunyai beberapa kawasan petempatan luar bandar yang padat, sementara Khomas, yang merangkumi Windhoek, merupakan wilayah paling ramai penduduk dengan 494,605 orang pada banci 2023.<ref name="NSA2023"/> Kawasan luas di Gurun Namib, selatan dan barat laut pula mempunyai kepadatan penduduk yang sangat rendah. Banci 2023 menunjukkan bahawa penduduk Namibia masih relatif muda. Kira-kira 37% penduduk berumur di bawah 15 tahun, manakala golongan berumur 60 tahun dan ke atas membentuk kurang daripada satu persepuluh penduduk.<ref name="NSA2023"/> Kira-kira separuh penduduk tinggal di kawasan bandar, mencerminkan pertumbuhan Windhoek dan pusat bandar wilayah sejak kemerdekaan.<ref name="NSA2023"/> === Bahasa dan agama === Perkara 3 Perlembagaan menetapkan [[Bahasa Inggeris]] sebagai satu-satunya bahasa rasmi Namibia.<ref name="Constitution"/> Walau bagaimanapun, negara ini bersifat berbilang bahasa. Bahasa yang digunakan oleh masyarakat Namibia termasuk pelbagai bentuk [[Oshiwambo]], [[Bahasa Khoekhoe|Khoekhoegowab]], [[Bahasa Herero|Otjiherero]], [[Bahasa Kwangali|RuKwangali]], [[Bahasa Lozi|siLozi]], bahasa-bahasa San, [[Afrikaans]] dan [[Bahasa Jerman|Jerman]]. Bahasa-bahasa tersebut tidak semuanya mempunyai kedudukan perundangan yang sama, dan istilah "bahasa kebangsaan" atau "bahasa wilayah" tidak wajar disamakan dengan status bahasa rasmi yang ditetapkan Perlembagaan. Agama Kristian merupakan agama yang dianuti oleh sebahagian besar penduduk. Anggaran yang digunakan dalam Laporan Kebebasan Beragama Antarabangsa Amerika Syarikat bagi 2023 menyatakan kira-kira 97% penduduk mengenal pasti sebagai Kristian, dengan tradisi Lutheran dan Katolik Roma antara denominasi terbesar.<ref name="Religion2023">{{cite web |url=https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/namibia |title=2023 Report on International Religious Freedom: Namibia |publisher=United States Department of State |year=2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Kepercayaan tradisional Afrika dan komuniti agama yang lebih kecil turut terdapat di negara ini. Perlembagaan menjamin kebebasan hati nurani dan kebebasan beragama serta menetapkan Namibia sebagai sebuah negara sekular.<ref name="Constitution"/> === Pendidikan dan kesihatan === Pendidikan formal menggunakan bahasa Inggeris secara meluas, sementara bahasa tempatan turut mempunyai peranan dalam pendidikan awal dan konteks masyarakat. Antara institusi pendidikan tinggi negara ialah [[Universiti Namibia]] dan [[Universiti Sains dan Teknologi Namibia]], kedua-duanya berpusat di Windhoek. Petunjuk pembangunan manusia menunjukkan kemajuan jangka panjang tetapi juga cabaran yang berterusan. Bagi tahun 2023, UNDP merekodkan jangka hayat semasa lahir sebanyak 67.4 tahun, jangkaan tempoh persekolahan 11.8 tahun dan purata tempoh persekolahan 7.3 tahun.<ref name="HDI2025"/> Perbezaan pendapatan, jarak yang jauh antara penempatan dan taburan penduduk yang jarang memberi kesan terhadap penyediaan perkhidmatan pendidikan dan kesihatan, khususnya di kawasan luar bandar. == Budaya == [[Fail:Himba community gathering in a village in northern Namibia, 2007.jpg|thumb|right|280px|alt=Sekumpulan masyarakat Himba berkumpul di sebuah kampung tradisional di utara Namibia|Perhimpunan masyarakat [[Orang Himba|Himba]] di sebuah kampung tradisional di utara Namibia, 2007.]] Budaya Namibia dibentuk oleh kepelbagaian masyarakat dan bahasa negara itu serta pengalaman sejarah sebelum penjajahan, zaman penjajahan Jerman dan pemerintahan Afrika Selatan, dan pembentukan identiti kebangsaan selepas kemerdekaan. Tradisi masyarakat [[Orang Ovambo|Aawambo]], [[Orang Kavango|Kavango]], [[Orang Herero|Ovaherero]], [[Orang Nama|Nama]], [[Orang Damara|Damara]], [[Orang San|San]], [[Orang Himba|Himba]] dan [[Orang Lozi|Lozi]] wujud bersama pengaruh [[Bahasa Afrikaans|Afrikaans]], Jerman dan Afrika Selatan. Kepelbagaian ini terserlah dalam bahasa, muzik, tarian, sastera lisan, masakan dan amalan kemasyarakatan. [[Perlembagaan Namibia]] turut memberikan perlindungan kepada kepelbagaian tersebut; Perkara 19 menjamin hak setiap orang untuk menikmati, mengamalkan, mengekalkan dan memajukan budaya, bahasa dan tradisi masing-masing, tertakluk pada Perlembagaan, hak orang lain dan kepentingan negara.<ref name="PerlembagaanNamibia">{{cite web |url=https://namiblii.org/akn/na/act/1990/constitution/eng%402014-10-13 |title=Namibian Constitution |website=NamibLII |at=Articles 19 and 21 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Muzik dan seni persembahan === Muzik dan tarian tradisional Namibia merangkumi pelbagai bentuk yang berkait rapat dengan kehidupan sosial masyarakat. Kajian mengenai seni persembahan tempatan mendapati bahawa banyak tradisi persembahan menggabungkan alat muzik, nyanyian dan tarian dengan unsur dramatik seperti pakaian khas serta penggunaan ruang dan suasana persembahan. Oleh itu, batas antara muzik, tarian, penceritaan dan drama tidak semestinya terpisah secara tegas dalam tradisi persembahan masyarakat Namibia.<ref name="Mans2000">{{cite journal |last=Mans |first=Minette |title=Using Namibian Music/Dance Traditions as a Basis for Reforming Arts Education |journal=International Journal of Education & the Arts |volume=1 |issue=3 |date=11 September 2000 |url=https://www.ijea.org/v1n3/index.html |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Salah satu tradisi muzik yang mendapat pengiktirafan antarabangsa ialah pengetahuan dan kemahiran muzik masyarakat Nama yang kini didaftarkan oleh [[UNESCO]] dengan nama ''Aboxan Musik ǀŌb ǂÂns tsî ǁKhasigu, ancestral musical sound knowledge and skills''. Unsur tersebut dimasukkan pada tahun 2020 dalam Senarai Warisan Budaya Tidak Ketara yang Memerlukan Perlindungan Segera, yang menunjukkan keperluan untuk memperkukuh pemindahan pengetahuan muzik itu antara generasi.<ref name="UNESCONama">{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/USL/aboxan-musik-b-ans-tsi-khasigu-ancestral-musical-sound-knowledge-and-skills-01540 |title=Aboxan Musik ǀŌb ǂÂns tsî ǁKhasigu, ancestral musical sound knowledge and skills |publisher=[[UNESCO]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Pada peringkat institusi, [[National Theatre of Namibia]] di [[Windhoek]] merupakan salah satu pusat utama seni persembahan negara. Programnya merangkumi drama, muzik, tarian dan seni persembahan langsung serta menyediakan ruang bagi penghasilan dan pementasan karya oleh penggiat seni Namibia. Institusi itu juga menerima karya dalam pelbagai bahasa yang digunakan di Namibia, mencerminkan sifat berbilang bahasa dalam kehidupan kebudayaan negara.<ref name="NTN">{{cite web |url=https://www.ntn.org.na/productions/programs/ |title=Programs |publisher=National Theatre of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Kesusasteraan dan media === Tradisi lisan merupakan salah satu asas kesusasteraan Namibia. Cerita rakyat, puisi, lagu dan penceritaan lisan digunakan untuk menyampaikan pengetahuan tentang sejarah, adat, kepercayaan dan pengalaman masyarakat dari satu generasi kepada generasi berikutnya. Tinjauan kebudayaan yang diterbitkan tidak lama selepas kemerdekaan mendokumentasikan kekayaan sastera lisan dalam bahasa-bahasa Afrika di Namibia serta peranannya dalam merekodkan pengalaman sebelum dan semasa zaman penjajahan.<ref name="Kenny1991">{{cite book |last=Kenny |first=Leo |title=Culture in Namibia: An Overview |location=Windhoek |publisher=SIDA |year=1991 |url=https://catalogus.boekman.nl/pub/93-415.pdf |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Kesusasteraan bertulis berkembang bersama tradisi lisan tersebut dan diterbitkan dalam beberapa bahasa. Antara karya pascakemerdekaan yang mendapat penerbitan di luar Namibia ialah novel ''[[The Purple Violet of Oshaantu]]'' karya [[Neshani Andreas]]. Karya itu mula-mula diterbitkan dalam siri ''African Writers Series'' terbitan Heinemann sebelum diterbitkan semula oleh Weaver Press.<ref name="Andreas">{{cite web |url=https://weaverpresszimbabwe.com/reviews/64-the-purple-violet-of-oshaantu |title=The Purple Violet of Oshaantu |publisher=Weaver Press |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Dalam bidang media, Perkara 21(1)(a) Perlembagaan menjamin kebebasan bersuara dan berekspresi, termasuk kebebasan akhbar dan media lain.<ref name="PerlembagaanNamibia"/> Penyiaran awam mencerminkan kepelbagaian linguistik negara. [[Namibian Broadcasting Corporation]] (NBC) mengendalikan rangkaian perkhidmatan radio yang merangkumi siaran dalam bahasa Inggeris, Afrikaans, Setswana serta beberapa bahasa masyarakat tempatan, membolehkan penyiaran berita, hiburan dan rancangan kebudayaan kepada khalayak bahasa yang berbeza.<ref name="NBCRadio">{{cite web |url=https://nbc.na/radio |title=Radio |publisher=Namibian Broadcasting Corporation |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Masakan === [[Fail:Cooking the traditional Mahangu porridge.jpg|thumb|left|260px|alt=Bubur mahangu sedang dimasak di dalam sebuah periuk|Penyediaan bubur ''mahangu''. Sekoi mutiara merupakan makanan ruji penting khususnya di utara Namibia.]] Masakan Namibia berbeza mengikut wilayah, persekitaran dan tradisi masyarakat. Di kawasan pertanian komunal, khususnya di utara negara, [[sekoi mutiara]] yang dikenali sebagai ''mahangu'' merupakan makanan ruji yang penting. Tepung ''mahangu'' digunakan untuk menyediakan bubur pekat yang dikenali sebagai ''oshifima'', manakala jagung turut memainkan peranan penting dalam pemakanan. Kekacang, daging dan hasil ternakan lain melengkapkan makanan di banyak kawasan, dengan corak pemakanan berbeza mengikut keadaan pertanian dan tradisi setempat.<ref name="FAONamibia">{{cite web |url=https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/134ee87e-3bae-4ec3-8044-1f0b23e54d3b/content |title=FAO - Nutrition country profiles: Namibia 2001 |publisher=[[Pertubuhan Makanan dan Pertanian]] |year=2001 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref><ref name="NewEraMahangu">{{cite news |url=https://neweralive.na/mahangu-pasta-aims-for-local-retail-shelves/ |title=Mahangu pasta aims for local retail shelves |work=New Era |date=22 Mei 2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Di kawasan bandar, ''[[kapana]]'', iaitu daging yang dipanggang dan dijual dalam bahagian kecil di gerai atau pasar terbuka, merupakan antara bentuk makanan jalanan yang terkenal. Budaya ''kapana'' amat dikaitkan dengan kawasan pasar seperti Single Quarters di [[Katutura]], Windhoek, dan telah berkembang sebagai ruang makan serta kegiatan ekonomi tidak formal. Kepelbagaian masakan Namibia pada keseluruhannya turut mencerminkan hubungan sejarah negara dengan Afrika Selatan dan Eropah, di samping tradisi makanan masyarakat tempatan.<ref name="KapanaFestival">{{cite news |url=https://neweralive.na/volume-3-of-kapana-festival-a-success/ |title=Volume 3 of Kapana Festival a success |work=New Era |date=8 April 2019 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Sukan === [[Fail:2023 Rugby World Cup – New Zealand vs Namibia – 1.jpg|thumb|right|290px|alt=Pemain Namibia dan New Zealand dalam perlawanan ragbi di Piala Dunia Ragbi 2023|Namibia menentang New Zealand dalam peringkat kumpulan [[Piala Dunia Ragbi 2023]], 15 September 2023.]] Namibia mengambil bahagian secara tetap dalam beberapa sukan antarabangsa, khususnya [[bola sepak]], [[ragbi kesatuan]], [[kriket]] dan olahraga. Dalam bola sepak, [[Pasukan bola sepak kebangsaan Namibia|pasukan kebangsaan lelaki]] mencatat pencapaian penting pada [[Piala Negara-Negara Afrika 2023]], yang berlangsung di Côte d'Ivoire pada Januari 2024, apabila pasukan itu mara ke peringkat kalah mati buat kali pertama dalam sejarah penyertaannya.<ref name="CAFNamibia">{{cite web |url=https://www.cafonline.com/afcon2025/news/namibia-hold-mali-to-book-maiden-afcon-knockout-qualification/ |title=Namibia hold Mali to book maiden AFCON knockout qualification |publisher=[[Konfederasi Bola Sepak Afrika]] |date=24 Januari 2024 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> [[Pasukan ragbi kebangsaan Namibia|Pasukan ragbi kebangsaan]] pula menyertai tujuh edisi [[Piala Dunia Ragbi]] berturut-turut dari 1999 hingga 2023.<ref name="WorldRugbyNamibia">{{cite web |url=https://www.world.rugby/news/1018058/rwc-2027-final-qualification-tournament-team-guide-namibia |title=RWC 2027 FQT Team Guide: Namibia |publisher=[[World Rugby]] |date=29 Oktober 2025 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Dalam kriket, Namibia membuat penampilan keempat berturut-turut dalam [[Piala Dunia T20 Lelaki ICC]] pada edisi 2026. Pencapaian terbaiknya dalam kejohanan tersebut ialah mara ke peringkat Super 12 pada penampilan sulungnya pada tahun 2021.<ref name="ICCNamibia">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/erasmus-leads-namibia-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |title=Erasmus leads Namibia for ICC Men's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Majlis Kriket Antarabangsa]] |date=3 Januari 2026 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Olahraga menghasilkan pencapaian Olimpik yang paling menonjol bagi Namibia. [[Frankie Fredericks]] memenangi empat pingat perak Olimpik, masing-masing dalam acara 100 meter dan 200 meter pada [[Sukan Olimpik Musim Panas 1992|Barcelona 1992]] dan [[Sukan Olimpik Musim Panas 1996|Atlanta 1996]].<ref name="Fredericks">{{cite web |url=https://www.olympics.com/en/athletes/frankie-fredericks |title=Frankie Fredericks |website=Olympics.com |publisher=[[Jawatankuasa Olimpik Antarabangsa]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Pada [[Sukan Olimpik Musim Panas 2020|Tokyo 2020]], [[Christine Mboma]] memenangi pingat perak dalam acara 200 meter dan menjadi wanita Namibia pertama memenangi pingat Olimpik.<ref name="Mboma">{{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/athletics-christine-mboma-claims-200m-u20-world-title |title=Christine Mboma claims 200m U20 world title |website=Olympics.com |publisher=[[Jawatankuasa Olimpik Antarabangsa]] |date=21 Ogos 2021 |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> === Warisan === [[Fail:Twyfelfontein Namibia-1.jpg|thumb|left|290px|alt=Seni batu prasejarah pada permukaan batu di Twyfelfontein, Namibia|Seni batu di [[Twyfelfontein]], Tapak Warisan Dunia UNESCO.]] Perlindungan warisan Namibia diselaraskan oleh [[National Heritage Council of Namibia]], sebuah badan berkanun yang ditubuhkan di bawah ''[[National Heritage Act 2004]]'' (Akta No. 27 tahun 2004). Majlis tersebut bertanggungjawab mengenal pasti, melindungi dan mengurus warisan kebudayaan dan semula jadi negara serta menggantikan National Monuments Council pada tahun 2005.<ref name="NHC">{{cite web |url=https://nhc-nam.org/about-us/ |title=About Us |publisher=National Heritage Council of Namibia |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> [[Twyfelfontein]], yang turut dikenali sebagai /Ui-//aes, ialah tapak warisan kebudayaan Namibia yang paling menonjol di peringkat antarabangsa. Tapak tersebut mempunyai salah satu kepekatan [[petroglif]] terbesar di Afrika, bersama lukisan batu dan tinggalan arkeologi dari Zaman Batu Akhir. UNESCO memasukkannya dalam [[Tapak Warisan Dunia]] pada tahun 2007 berdasarkan nilai seni batunya sebagai rekod luas mengenai amalan ritual masyarakat pemburu-pengumpul di rantau itu selama sekurang-kurangnya dua alaf.<ref name="UNESCOTwyfelfontein">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1255/ |title=Twyfelfontein or /Ui-//aes |publisher=[[UNESCO]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Warisan budaya tidak ketara turut menerima pengiktirafan antarabangsa. Pada tahun 2015, UNESCO memasukkan ''Oshituthi shomagongo'', festival buah marula masyarakat Aawambo, dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan. Festival selama dua hingga tiga hari itu berlangsung antara Mac dengan April dan menghimpunkan lapan masyarakat Aawambo. Kegiatan yang berkaitan dengannya merangkumi pengumpulan dan pemprosesan buah marula, penyediaan minuman ''omagongo'', perkongsian makanan dan minuman serta pertemuan sosial yang membantu memindahkan pengetahuan dan amalan budaya antara generasi.<ref name="UNESCOOshituthi">{{cite web |url=https://ich.unesco.org/en/RL/oshituthi-shomagongo-marula-fruit-festival-01089 |title=Oshituthi shomagongo, marula fruit festival |publisher=[[UNESCO]] |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> Ingatan terhadap zaman penjajahan juga menjadi sebahagian daripada warisan awam dan pembentukan ingatan sejarah Namibia, khususnya berkaitan [[Genosid Herero dan Nama|genosid Ovaherero dan Nama]] oleh pasukan kolonial Jerman antara 1904 dengan 1908. Melalui Proklamasi No. 19 tahun 2024, 28 Mei diisytiharkan sebagai Hari Peringatan Genosid dan cuti umum. Peringatan kebangsaan rasmi yang pertama diadakan pada 28 Mei 2025 di Parliament Gardens, Windhoek, sebagai sebahagian daripada usaha negara memperingati mangsa dan sejarah masyarakat yang terjejas.<ref name="GenocideRemembrance">{{cite web |url=https://op.gov.na/documents/1697384/6192909/Statement%2BBy%2BHer%2BExcellency%2BDr%2BNetumbo%2BNandi-Ndaitwah_%2Bon%2Bthe%2BOccasion%2Bof%2Bthe%2BGenocide%2BRemebrance%2BDay_%2BParliament%2BGardens_%2BWindhoek_%2B28%2BMay%2B2025.pdf/731696d8-90d5-7085-f54b-e9b9692b5afd?download=true&t=1749116944384&version=1.0 |title=Statement by Her Excellency Dr Netumbo Nandi-Ndaitwah on the Occasion of the Genocide Remembrance Day |publisher=Office of the President, Republic of Namibia |date=28 Mei 2025 |format=PDF |access-date=11 Ogos 2026 |language=en }}</ref> == Lihat juga == * [[Afrika Barat Daya Jerman]] * [[Perang Kemerdekaan Namibia]] * [[Pembunuhan beramai-ramai Herero dan Nama]] * [[Senarai negara di Afrika]] == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == {{sisterlinks|Namibia}} * [https://op.gov.na/ Pejabat Presiden Republik Namibia] * [https://www.parliament.na/ Parlimen Namibia] * [https://nsa.org.na/ Agensi Statistik Namibia] * [https://www.ecn.na/ Suruhanjaya Pilihan Raya Namibia] {{Kesatuan Afrika}} {{Afrika}} {{Negara-negara Komanwel}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Namibia|*]] [[Kategori:Negara di Afrika]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Inggeris]] [[Kategori:Republik]] [[Kategori:Bekas jajahan Jerman]] lrue3fcjqywims7ubnb8ndis5q9new6 0 6307 6925586 6881483 2026-08-12T02:08:57Z Mohzaidin18 292278 6925586 wikitext text/x-wiki {{About|Sarimah Ibrahim|album pertamanya yang menggunakan namanya sebagai tajuk album|Sarimah (album Sarimah Ibrahim)}} {{Infobox person | name = Sarimah Ibrahim | image = Sarimah Ibrahim.jpg | image_size = 200px | caption = Sarimah pada 2008. | birth_name = Sarimah binti Ibrahim | birth_date = {{birth date and age|1978|2|19|df=yes}} | birth_place = [[Dublin]], Ireland | nationality = Malaysia | height ={{convert|1.70|m|ftin}} | other_names = | homepage = | notable role = | occupation = {{hlist|Pengacara televisyen|penyampai radio|pelakon|penyanyi}} | years_active = 1998–kini | spouse = {{marriage|Amir Andrew Abdullah|2006|2009|tamat=cerai}}<br>{{marriage|YM Tunku Nadzimuddin bin Tunku Mudzaffar|2015}} | children = Y.M. Tunku Sofia Najihah Tunku Nadzimuddin | relatives = | parents = Elizabeth Hanlon (ibu)<br>Ibrahim Ahmad (bapa) |native_name = {{lang|ms|{{Script|Arab|ساريمه إبراهيم}}}} |mother = Y.M. Tunku Dara Tunku Datin Hajah Naquiah binti Almarhum Tuanku Jaafar (ibu mertua) | father = [[Tunku Mudzaffar|Y.M. Tunku Kecil Besar Tunku Datuk Haji Mudzaffar Ibni Almarhum Tunku Kechil Muda Mustapha]] (bapa mertua) | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | background = solo_singer | instrument = Vokal | genre = {{flatlist| * [[Muzik pop|Pop]] * [[R&B|R&B kontemporari]] }} | label = {{flatlist| * [[Positive Tone]] * [[EMI Music Malaysia|EMI]] (Malaysia) }} }} }} {{Kerabat Diraja Negeri Sembilan}} '''Sarimah binti Ibrahim''' (lahir 19 Februari 1978) merupakan seorang pengacara televisyen, penyampai radio, pelakon dan penyanyi wanita Malaysia. == Kehidupan awal == Sarimah Ibrahim telah dilahirkan pada 19 Februari 1978<ref>{{Cite web|url=http://www.mediahiburan.my/kematangan-datang-dengan-pengalaman-syukur-bakal-meniti-usia-50-tahun-cp-sarimah-ibrahim-akui-hidup-kini-lebih-bahagia/|title=Kematangan Datang Dengan Pengalaman|website=Media Hiburan|access-date=12 Jun 2022}}</ref> di [[Dublin]], [[Ireland]]. Bapanya yang berasal dari [[Batu Pahat]], [[Johor]] berdarah campuran [[Melayu]] dan [[Cina]] manakala ibunya yang berasal dari [[Ireland]] berdarah campuran Irish dan [[Itali]].<ref>{{Cite web|url=http://www.nona.my/cantik-usia-44-tahun-che-puan-sarimah-kongsi-birthday-dengan-suami-tampil-mempesona/|title=Cantik Usia 44 Tahun, Che Puan Sarimah Kongsi ‘Birthday’ Dengan Suami & Tampil Mempesona!|website=Nona|access-date=2022-06-12}}</ref> Beliau merupakan anak sulung dari empat adik-beradik.<ref name="perfect">{{cite web|url=https://www.asiaone.com/print/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20110710-288346.html|title=Waiting for Mr Perfect|author1=New Straits Times|date=10 July 2011|website=[[AsiaOne]]}}</ref> Beliau pernah mendapat pendidikan awal di Emirates International School, [[Dubai]] dan juga Wesley College, Dublin di mana beliau menerima kelayakan O-Levels. Pencapaian akademik tertinggi beliau adalah memperoleh ''Advanced Diploma in Psychology'' dari College of Applied Arts di [[Singapura]] dan Bachelor's Degree of Psychology'dari HELP University di [[Malaysia]].<ref>{{Cite web|url=http://ciksitionline.blogspot.com/2014/02/senarai-artis-malaysia-yang.html|title=Senarai Artis Malaysia Yang Berpendidikan Tinggi|publisher=CikSiti Online|access-date=16 Jun 2022}}</ref> Beliau fasih bertutur dalam pelbagai bahasa selain [[Bahasa Melayu]] iaitu [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] dan [[Bahasa Perancis|Perancis]]. ==Kerjaya== ===Pengacaraan=== Bermula sebagai pengacara The Disney Channel pada 1998 dan sebagai bintang [[NTV7]] pada tahun yang sama. Beliau pernah menjadi pengacara Anugerah Industri Muzik(AIM), [[Anugerah Juara Lagu]] serta [[Akademi Fantasia]]. Pada 2009, beliau telah dipilih untuk menjadi pengacara bagi program Fail Sulit AF, Konsert Akademi Fantasia, The Biggest Loser Asia Musim 1 di Hallmark Channel, juga Program Realiti IKON Malaysia dan IKON ASEAN yang telah disiarkan di Astro Hallmark Channel Asia.<ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/03/08/10/filipino-makes-it-%E2%80%98biggest-loser-asia%E2%80%99-finale|title=Filipino makes it to 'Biggest Loser Asia' finale|date=8 March 2010|website=[[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]]}}</ref> Beliau juga merupakan juruhebah radio bagi stesen radio [[Era (stesen radio)|Era FM]], [[Red FM]], dan juga [[Mix (stesen radio)|Mix FM]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Zjj5DAAAQBAJ&pg=PA76|title=Singapore Radio: Then and Now|last1=Freeman|first1=Bradley C.|last2=Ramakrishnan|first2=Yokanathan|date=2016|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-9295-7|page=76|language=en}}</ref> Pada 2017, Sarimah kemudiannya menjadi hos selebriti Malaysia pertama yang diberikan rancangan bual bicara waktu perdananya sendiri ''The Sarimah Show'' yang disiarkan semasa tayangan perdana di stesen televisyen nasional [[TV3]]. Format rancangan tersebut memfokuskan tentang perbualan gaya hidup, topik-topik hangat semasa, wawancara selebriti dan hiburan. ===Bidang lakonan=== ====Filem==== Beliau memulakan kerjaya lakonannya menerusi filem pertamanya ''[[Puteri Impian 2]]'' pada 1998 dan menggalas peranan watak sebagai Lisa. Beliau turut membintangi filem lain seperti ''[[Mimpi Moon]]'' (2000), ''[[Janji Diana]]'' (2003), ''[[MX3]]'' (2003) dan ''[[GK3 The Movie|Gerak Khas 3]]'' (2005) dan ''[[Apokalips X]]'' (2014) sebagai penampilan khas. Pada 2026, beliau tampil dalam filem aksi dan misteri terbaru, ''[[Konspirasi (filem)|Konspirasi]]'' arahan [[Ghaz Abu Bakar]] dan menggalas watak sebagai Datuk Suraya. Selain itu, filem ini turut dibintangi barisan pelakon lain seperti Dato' [[Adi Putra]], [[Hisyam Hamid]], [[Shiqin Kamal]], [[Alicia Amin]] dan [[Esma Daniel]]. Filem ini memulakan tayangan di pawagam pada 21 Mei.<ref>{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/hiburan-malaysia/filem-konspirasi-tingkat-kefahaman-masyarakat-terhadap-peranan-sprm|title=Filem Konspirasi Tingkat Kefahaman Masyarakat Terhadap Peranan SPRM.|publisher=Astro Awani|access-date=17 Mei 2026}}</ref> ===Nyanyian=== Pada tahun 2001, beliau mengeluarkan album studio sulung yang berjudul sendiri ''[[Sarimah (album Sarimah Ibrahim)|Sarimah]]'' yang dirilis pada Disember oleh [[Positive Tone]] dan [[EMI Music Malaysia|EMI]] (Malaysia). Ia memulakan rakaman pada tahun yang sama. Album ini memuatkan 10 runut lagu dengan menampilkan 6 lagu berbahasa Melayu dan 4 berbahasa Inggeris. Single utamanya, "Damai" dirilis pada Mei 2001. Single kedua, "Kini Kau Tiada" dirilis pada Jun 2001 dan menjadi hits. Ia turut dinyanyikan dan dirakamkan dalam Bahasa Inggeris dengan judul "Now That You're Gone". Single Inggeris tersebut turut dimuatkan ke dalam album. Album ini berjaya melonjakkan namanya sebagai penyanyi dan melayakkan beliau memenangi anugerah Artis Baru Terbaik dalam [[Anugerah Industri Muzik]] (AIM) yang ke-9 pada tahun 2002. ==Kehidupan peribadi== Sarimah Ibrahim pernah berkahwin dengan jejaka Australia, Amir Andrew Abdullah (nama asal Andrew John Browning) pada 13 Mei 2006. Namun, perkahwinan mereka hanya berkekalan selama tiga tahun apabila mereka mengambil keputusan untuk bercerai pada 15 Mei 2009.<ref>{{Cite web|url=https://www.rotikaya.com/sarimah-ibrahim-tunku-jamie-selamat-bergelar-suami-isteri/|title=Sarimah Ibrahim, Tunku Jamie Selamat Bergelar Suami Isteri|date=2015-04-02|website=ROTIKAYA|access-date=2022-06-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://murai.my/2017/25862/tiada-jodoh-5-artis-malaysia-ini-diceraikan-suami-mat-salleh/|title=Jodoh Tak Panjang, 5 Selebriti Ini Pernah Berkahwin Dengan ‘Mat Salleh’.|website=Murai MY|access-date=12 Jun 2022}}</ref> Pada 27 September 2014, beliau mengikat tali pertunangan bersama Yang Mulia Tunku Nadzimuddin Tunku Mudzaffar yang merupakan anakanda kepada Yang Mulia Tunku Mudzaffar Almarhum Tunku Mustapha dan Yang Amat Mulia Tunku Dara Tunku Naquiah Almarhum Tuanku Ja'afar serta cucunda kepada Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan yang ke-10, [[Tuanku Ja’afar]] dan [[Tunku Ampuan Najihah]]. Pada 2 April 2015, mereka melangsungkan perkahwinan secara tertutup yang telah diadakan di sebuah hotel di Kuala Lumpur dan hanya dihadiri oleh kaum kerabat dan keluarga terdekat sahaja.<ref>{{Cite web|url=https://beautifulnara.com/7-foto-sekitar-majlis-pernikahan-sarimah-ibrahim-tunku-jamie/|title=Sekitar Majlis Pernikahan Sarimah Ibrahim & Tunku Jamie|access-date=12 Jun 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/taxonomy/term/8/2015/04/44886/sarimah-ibrahim-sah-milik-tunku-jamie|title=Sarimah Ibrahim sah milik Tunku Jamie|date=2 April 2015|publisher=[[Berita Harian]]|language=Bahasa Melayu|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://glam.my/personaliti/che-puan-sarimah-ibrahim-berkongsi-kisah-cintanya-bersama-orang-istana/|title=Che Puan Sarimah Ibrahim Kongsi Kisah Cintanya Bersama Orang Istana|website=glam.my|access-date=12 Jun 2022}}</ref>. Sarimah Ibrahim dan Tunku Jamie telah dikurniakan seorang anak perempuan bernama Yang Mulia Tunku Sofia Najihah. Cahaya mata pertama mereka telah dilahirkan pada 19 Julai 2019.<ref>{{Cite web|url=https://www.nona.my/ym-tunku-sofia-najihah-permata-hati-cp-sarimah-ibrahim-ym-tunku-jamie/|title=YM Tunku Sofia Najihah Permata Hati Che Puan Sarimah Ibrahim & Y.M. Tunku Jamie|website=Nona|access-date=12 Jun 2022}}</ref> ==Diskografi== ====Album studio==== *''[[Sarimah (album Sarimah Ibrahim)|Sarimah]]'' (2001) ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1998 ! ''[[Puteri Impian 2]]'' | Lisa | Filem pertama |- | 2000 ! ''[[Mimpi Moon]]'' | Lin | |- | rowspan="2"|2003 ! ''[[Janji Diana]]'' | Sabrina | |- ! ''[[MX3]]'' | Marisa | Pelakon undangan |- | 2005 ! ''[[GK3 The Movie]]'' | Inspektor Farah | |- | 2014 ! ''[[Apokalips X]]'' | Zara | Penampilan khas |- | rowspan="2"|2026 ! ''[[Pewaris Susuk]]'' | Seroja | |- ! ''[[Konspirasi (filem)|Konspirasi]]'' | Datuk Suraya | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan=2|2023 ! ''[[Jack Yusof]]'' | Dirinya sendiri | [[Astro Ria]] | Drama pertama |- ! ''[[Riot!|Riot!: Rebel With A Cause]]'' | Lydia | [[Astro Premier]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Lelaki Itu]]'' | Syarifah Qaidah | [[TV3]] | |- ! ''[[Ternyata Sebuah Bahagia]]'' | Jeanice | [[Astro Ria]] | |- | 2026 ! ''[[Bila Cinta Menjadi Dosa]]'' | Eva | [[TV3]] | |} ===Sitkom=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2000 ! ''[[Spanar Jaya]]'' (Musim 2) | Jenny | [[NTV7]] | Sitkom pertama, pelakon undangan |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 1996 ! ''The Attic Show'' | Pengacara | [[TV2]] |- | 1998 ! ''Disney Buzz'' | Penyampai | [[Disney Channel Asia|The Disney Channel]] |- | 1999 ! ''The RIM Chart Show'' | rowspan="15"|Pengacara | rowspan="2" |[[NTV7]] |- | 1999–2001 ! ''KIDS@NTV7'' |- | 2000 ! ''The Oreo Zone'' | [[TV3]] |- | 2001 ! ''Malaysia 2020'' | [[TV2]] |- | 2003 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-18]]'' | rowspan="2" |[[TV3]] |- | 2004 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-19]]'' |- | 2006 ! [[Galaksi (TV9)|''Galaksi'']] | [[TV9]] |- | 2007 ! ''[[Ikon Malaysia|IKON]]'' | rowspan=6|[[Astro Ria]] |- | rowspan="2" |2008 ! [[Akademi Fantasia (musim 6)|''Diari Akademi Fantasia'']] |- ! ''Radar AF7'' |- | rowspan="4" |2009 ! [[Akademi Fantasia (musim 8)|''Diari Akademi Fantasia'']] |- ! [[Akademi Fantasia (musim 7)|''Tirai Akademi Fantasia 7'']] |- ! ''Tangkap Muat'' |- ![[:en:The_Biggest_Loser_Asia_(season_1)|''The Biggest Loser Asia'']] | [[Hallmark_Channel|Hallmark Channel Asia]] |- | 2010 ! ''[[Akademi Fantasia (musim 8)|Akademi Fantasia 8]]'' | [[Astro Ria]] |- | rowspan="2" |2012 ! ''Tourism Malaysia Video'' | | |- ! ''CNN Go on Air: Kuala Lumpur'' | Penyampai | [[CNN_International|CNN]] |- | 2014 ! ''Football Focus with MYEG'' | rowspan="9"|Pengacara | [[Astro SuperSport|Astro Supersport]] |- | rowspan="2" |2015 ! ''Bella'' | [[NTV7]] |- ! ''Sarimah’s 2 Sen Webshow'' | Feefo.tv |- | 2017 ! ''The Sarimah Show'' | [[TV3]] |- | 2018 ! ''“Awak Ok?” Mental Health Awareness Show'' | Online Selangor Government |- | rowspan="2"|2022 ! ''[[Gegar Vaganza|Vazz Vaganza]]'' (Musim 9) | [[Astro Ria]] |- ! ''[[Festival Filem Malaysia ke-32]]'' | [[TV2]] |- | 2023 ! ''Anugerah Ikon Sukan Harian Metro'' | [[TV9]] |- | 2024 ! ''TikTok Awards Malaysia 2024'' | [[TV3]] |- | rowspan="3"|2025 ! ''[[Talk To My Manager (musim 1)]]'' | Juri Tetap | [[Astro Ria]] |- ! ''Sidang Kemuncak ASEAN ke-47'' | rowspan="3"|Pengacara | rowspan="2"|[[TV2]] |- ! ''[[Festival Filem Malaysia ke-34]]'' |- | 2025–2026 ! ''Tumpah Teh with Sarimah Ibrahim'' | rowspan="2"|[[Astro Ria]] |- | 2026 ! ''[[Talk To My Manager (musim 2)]]'' | Juri Tetap |- |} == Anugerah dan pencalonan == {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Penerima/ Karya tercalon ! Keputusan ! {{Abbr|Ruj.|Reference(s)}} |- ! 2002 ! [[Anugerah Industri Muzik ke-9]] | Artis Baru Terbaik | rowspan="4" style="text-align: center;"| Dirinya sendiri | {{won}} | |- ! 2011 ! Anugerah Seri Angkasa 2011 | Pengacara TV Terbaik | {{won}} | style="text-align: center;"| <ref>{{Cite web|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2011/02/21/menang-anugerah-sarimah-berterima-kasih-kepada-aznil|title=Menang Anugerah, Sarimah Berterima Kasih Kepada Aznil|publisher=mStar|access-date=17 Mei 2026}}</ref> |- ! rowspan="2"|2025 ! [[Anugerah Melodi Terhangat 2025]] | Selebriti Drama Sangat Terhangat <small>(''[[Lelaki Itu]]'')</small> | {{won}} | |- ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37]] | Aktres TV Popular | {{nom}} | |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar == * {{IMDb name|0406566}} * {{Instagram|sarimahibrahim}} [[Kategori:Kelahiran 1978]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Penyampai radio Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Ireland]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Itali]] [[Kategori:Artis Positive Tone]] [[Kategori:Kerabat diraja Asia]] es4vl61q7enn11vpqk1lvz5hk47adkd 0 6836 6925428 6882610 2026-08-11T14:28:05Z Itz .k1me3 388031 /* Geografi */ 6925428 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> |name=Daerah Hulu Selangor<br>هولو سلاڠور |settlement_type={{flagicon|Malaysia}} [[Daerah di Malaysia|Daerah]] di [[Malaysia]] |pushpin_map=Malaysia | image_seal = Hulu Selangor Municipal Council Seal.png | image_map =Daerah Hulu Selangor Highlighted in the State of Selangor, Malaysia.svg |map_caption= | coordinates = {{coord|3|35|N|101|35|E|region:MY|display=title, inline}} |pushpin_label_position=Center |pushpin_map_caption=Lokasi '''Daerah Hulu Selangor''' di [[Malaysia]] |image_flag = |subdivision_name={{MAS}} |subdivision_name1={{flag|Selangor}} |subdivision_type=[[Negara]] |subdivision_type1=[[Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia|Negeri]] |seat=[[Kuala Kubu Bharu]] | parts_type = Bandar Terbesar | parts_style = para | p1 = [[Bukit Beruntung]] | leader_title1 = Pihak berkuasa tempatan | leader_name1 = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |established_title = Diberikan<br />status Majlis Perbandaran |established_date = 21 Oktober 2021 |leader_title2=Yang di-Pertua MPHS |leader_name2=YBrs.Puan Julaihah binti Jamaludin, S.M.S <ref>{{cite web |url=https://www.mdhs.gov.my/ms/mdhs/pengurusan/profil-ydp |accessdate=17 June 2019}}</ref> |leader_title3=Pegawai daerah |leader_name3=Yuhanas Auree bin Kamaruddin <ref>{{cite web |url=https://www.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/578?mid=325 |accessdate=17 June 2019}}</ref> | area_total_km2 = {{formatnum:1,756.30|R}} | area_footnotes=<ref>{{cite web|url=http://www2.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/75?mid=42|title=Portal Rasmi PDT Hulu Selangor Guna Tanah|website=www2.selangor.gov.my|access-date=2019-10-25|archive-date=2019-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190622153123/http://www2.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/75?mid=42|url-status=dead}}</ref> | population_total = {{formatnum:243,029|R}} | population_as_of=2020 | population_density_km2=auto | population_footnotes= |timezone=[[Malaysian Standard Time|MST]] |utc_offset=+8 |timezone_DST=Tidak dilihat | utc_offset_DST = +8 |postal_code_type=[[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code=44xxx, 482xx, 35900 |area_code=+6-03 |area_code_type = |registration_plate_type = |registration_plate=B |official_name=داءيره هولو سلاڠور<br>乌鲁雪兰莪县<br>உலு சிலாங்கூர் மாவட்டம்}} '''Hulu Selangor'''<ref>[http://www.selangor.gov.my/main.php?Content=vertsections&SubVertSectionID=23&VertSectionID=3&CurLocation=3&IID=&Page=1 9 Pejabat Daerah/Tanah Negeri Selangor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070616105014/http://www.selangor.gov.my/main.php?Content=vertsections&SubVertSectionID=23&VertSectionID=3&CurLocation=3&IID=&Page=1 |date=2007-06-16 }} Portal Kerajaan Negeri Selangor Darul Ehsan. Dicapai 20 November 2012.</ref> ialah salah sebuah daerah yang terletak di utara negeri [[Selangor]]. Luasnya adalah 1,756 kilometer persegi dengan penduduk berjumlah lebih 243 ribu orang pada 2020. Daerah [[Hulu Selangor]] merupakan salah satu daerah di negeri [[Selangor]]. [[Hulu Selangor]] merupakan kawasan '''Hab Automotif Negara''' atau '''Hab Pembuatan Pengangkutan Negara'''. ====Geografi==== Daerah ini bersempadan dengan daerah [[Sabak Bernam]] dan [[Daerah Kuala Selangor|Kuala Selangor]] di barat, [[Gombak]] di selatan, negeri [[Pahang]] di timur dan negeri [[Perak Darul Ridzuan|Perak]] di utara. ==Sejarah== Daerah Hulu Selangor telah wujud sejak zaman Negeri-negeri Melayu Bersekutu, walaupun pada masa itu nama daerah itu dieja Ulu Selangor. Hulu Selangor sepatutnya ditadbir oleh beberapa majlis pentadbiran, tetapi telah disatukan menjadi satu [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] oleh Dewan Undangan Negeri Selangor pada 1 Januari 1977, di bawah Seksyen 2 Akta Kerajaan Tempatan 1976 (Akta 171). Majlis Perbandaran Hulu Selangor kini mempunyai bidang kuasa terbesar di kalangan kerajaan tempatan lain di Selangor. Sebelum 1974, sebelum penciptaan [[Daerah Gombak]] , Daerah Hulu Selangor mengandungi bandar-bandar [[Rawang]] , Kuang dan Batu Arang. Bagaimanapun, selepas kerja-kerja penstrukturan semula termasuk pengisytiharan [[Kuala Lumpur]] sebagai [[wilayah persekutuan]] , Rawang dimasukkan ke dalam daerah Gombak yang baru ditubuhkan meninggalkan bandar satelitnya [[Serendah]] dengan pinggir [[Bukit Beruntung]] dan [[Sungai Buaya]] untuk kekal di Daerah Hulu Selangor. ==Ekonomi== Hulu Selangor berkembang maju dalam sektor perindustrian, khususnya pembuatan, dan nampaknya semakin meluas ke bahagian yang berlainan dalam sektor tersebut. Jenis industri yang beroperasi di daerah ini ialah automotif, perkilangan bekalan dan aeroangkasa. Kerajaan tempatan dan negeri juga menjangkakan lebih banyak industri dan pelabur akan berpindah ke daerah itu. Kedua-dua kerajaan tempatan dan negeri menyokong Hulu Selangor untuk menjadi hab pembuatan mampan dan industri bersih. Sektor swasta dan kerajaan juga bekerjasama untuk meningkatkan lagi industri di kawasan itu. '''[[Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi]]''' baharu, projek [[UMW Holdings]] , sedang dalam pembinaan di '''Serendah''' yang disasarkan untuk menarik pelabur antarabangsa. Laluan rel Serendah-Pelabuhan Klang yang baru dicadangkan yang akan memintas [[Stesen KL Sentral]] dan menghubungkan terus Serendah ke [[Pelabuhan Klang]] , pelabuhan perdagangan antarabangsa terbesar di Malaysia yang terletak di sepanjang [[Selat Melaka]] , mengurangkan panjang dan masa antara dua titik, juga akan mempercepatkan pembangunan di Serendah terutamanya dalam sektor perindustrian dan pembuatan. Cadangan laluan rel itu amat dinanti-nantikan oleh kerajaan negeri dan persekutuan dan hampir untuk direalisasikan. Selain sektor perindustrian, daerah ini turut berkembang dalam bidang pelancongan sebagai salah satu pemacu utama ekonomi tempatan. Kawasan pergunungan di daerah ini menjadikannya kawasan pelancongan yang menarik. Ramai daripada sektor swasta semakin membuka taman rekreasi baharu di seluruh Hulu Selangor. Daerah ini dikenali sebagai tempat percutian singkat ke alam semula jadi kerana jaraknya yang dekat dengan [[Kuala Lumpur]] . Selain itu, [[Genting Highlands]] , yang terkenal dengan taman temanya dan terletak di puncak gunung, juga terletak berdekatan dengan Hulu Selangor. Terletak di puncak Gunung Ulu Kali hanya di sempadan [[Selangor]] dan [[Pahang]] , Genting Highlands merupakan salah satu tarikan di kawasan itu. Oleh itu, bandar [[Batang Kali]] ditetapkan sebagai bandar transit ke [[Genting Highlands]] . Pada masa ini, kebanyakan Genting Highlands terletak di negeri Pahang, bahagian sempadan Selangor kebanyakannya masih belum dibangunkan. Ini bagaimanapun membuka jalan kepada kerajaan tempatan dan negeri untuk membuat perancangan yang bernas untuk tarikan pelancong yang menarik di sana. Daerah ini juga turut berkembang kerana munculnya taman perindustrian automotif baharu di [[Lembah Beringin]] oleh Legenda Beringin Holding dan juga Chery Corporate Malaysia untuk membangunkan '''Beringin High-Tech Auto Valley'''. == Pentadbiran == Hulu Selangor dibahagikan kepada 13 mukim, 5 Bandar Utama dan 12 Pekan iaitu: {| class="wikitable" |+[[Fail:Map of Hulu Selangor District, Selangor.svg|tiada|thumb|380x380px|Peta daerah Hulu Selangor]] ! colspan="2" |Mukim |- |01 |[[Ulu Bernam|Hulu Bernam]] |- |02 |[[Kalumpang]] |- |03 |[[Kuala Kalumpang]] |- |04 |[[Sungai Gumut]] |- |05 |[[Sungai Tinggi]] |- |06 |[[Kerling]] |- |07 |[[Ampang Pechah|Ampang Pecah]] |- |08 |[[Buloh Telor]] |- |09 |[[Peretak]] |- |10 | [[Rasa (mukim)|Rasa]] |- |11 |[[Batang Kali (mukim)|Batang Kali]] |- |12 |[[Ulu Yam|Hulu Yam]] |- |13 |[[Serendah (mukim)|Serendah]] |- ! colspan="2" |Bandar |- |01 |[[Bernam Jaya]] (Hulu Bernam) |- |02 |[[Kuala Kubu Bharu]] |- |03 |[[Batang Kali]] |- |04 |[[Serendah]] |- |05 |[[Bukit Beruntung]]/[[Bukit Sentosa]] |- ! colspan="2" |Pekan |- |01 |[[Sungai Choh|Simpang Sungai Choh]] |- |02 |[[Bandar Baru Sungai Buaya]] |- |03 |[[Antara Gapi]] |- |04 |[[Ulu Yam|Hulu Yam]] |- |05 |[[Pekan Rasa|Rasa]] |- |06 |[[Kerling]] |- |07 |[[Kalumpang]] |- |08 |[[Lembah Beringin]] |- |09 |[[Hulu Bernam]] |- |10 |[[Gedangsa|Felda Gedangsa]] |- |11 |[[Felda Soeharto]] |- |12 |[[Sungai Tengi|Felda Sungai Tengi]] |- |} == Simbolik Penamaan Jalan di Hulu Selangor == [[File:Road name system in Batang Kali Area, Selangor.jpg|thumb|Papan tanda jalan di Seksyen 4, Bandar Utama Batang Kali]] Daerah Hulu Selangor mempunyai identitinya yang tersendiri di mana setiap jalan di bandar-bandar Hulu Selangor akan dinamakan mengikut kategori-kategori alam sekitar seiring dengan persekitaran yang menghijau di daerah ini. Berikut merupakan simbolik bagi penamaan jalan di kawasan Hulu Selangor mengikut Mukim : * Mukim [[Serendah (mukim)|Serendah]] - sistem penamaan '''bunga'''. * Mukim [[Ulu Yam|Hulu Yam]] - sistem penamaan '''ikan'''. * Mukim [[Batang Kali (mukim)|Batang Kali]] - sistem penamaan '''pokok'''. * Mukim [[Sungai Gumut]], [[Kalumpang]] & [[Kuala Kalumpang]] - sistem penamaan '''burung'''. == Demografi == Berdasarkan [[Banci Penduduk dan Perumahan Malaysia 2020|bancian Malaysia 2020]] jumlah penduduk di Daerah Hulu Selangor ialah seramai 243,029 orang dengan kepadatan penduduk 139 orang perkilometer persegi yang dikategorikan sebagai taburan penduduk padat. Kebanyakan penduduk di daerah ini merupakan [[Bumiputera]], membentuk 74.9 peratus penduduk. Kaum kedua terbesar merupakan kaum India diikuti Cina. Sebanyak 4.4 peratus penduduk merupakan bukan warganegara.<ref name=":0">https://www.dosm.gov.my/mycendash/</ref> Jumlah penduduk lelaki 6.4 peratus lebih daripada penduduk wanita dengan nisbah jantina sebanyak 114. Terdapat 89,865 tempat kediaman dengan sebanyak 60,666 isi rumah. Purata saiz isi rumah pula dicatatkan seramai empat orang dalam sebuah rumah. Lebih 162 ribu penduduk dalam kalangan umur bekerja, 70 ribu dalam golongan muda dan selebihnya 9 ribu orang merupakan warga tua. {| class="wikitable" |+Pecahan kaum penduduk (2020) !Kewarganegaraan !Kaum !Jumlah |- | rowspan="4" |Warganegara Malaysia |'''[[Bumiputera]]''' |174,029 |- |[[Orang India Malaysia|India]] |30,889 |- |[[Orang Cina Malaysia|Cina]] |26,336 |- |Lain-lain |1,162 |- |Bukan warganegara |N/A |10,613 |} === Agama === Majoriti penduduk daerah ini beragama [[Islam di Malaysia|Islam]] iaitu sekitar 74.1 peratus dari keseluruhan penduduk. Penduduk bukan beragama Islam terdapat sekitar 26peratus, yang terbesar merupakan penganut [[Hinduisme di Malaysia|Hindu]] sekitar 12.1 peratus diikuti [[Agama Buddha|Buddha]] sebanyak 10.2 peratus, [[Kristian di Malaysia|Kristian]] sebanyak 1.9 peratus dan selebihnya (0.5 peratus) menganut agama yang lain. Penduduk [[tidak beragama]] pula sebanyak 1.1 peratus dari keseluruhan penduduk.<ref name=":0" /> ==Infrastruktur== Sekitar tahun 2020, terdapat banyak infrastruktur awam yang dibina di sekitar daerah ini terdiri daripada 69 industri pendidikan, sebuah hospital kerajaan, 20 balai polis, 2 balai bomba, 8 Klinik Kesihatan dan 4 stesen Keretapi. Dalam sektor perniagaan, terdapat sebanyak lapan hotel yang beroperasi, 255 buah restoran dan 117 kedai runcit di sekitar daerah.<ref name=":0" /> ==Politik== ===Pihak Berkuasa Tempatan (PBT)=== Kawasan di dalam daerah Hulu Selangor ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] (MPHS) yang dinaik taraf kepada perbandaran pada tahun 2021. ===Ahli Parlimen=== *Ahli Parlimen {{Parlimen|Hulu Selangor}} **YB Tuan [[Hasnizan Harun]] ===Ahli Dewan Negeri (ADN)=== *ADN {{DUN|Hulu Bernam}} **YB Tuan [[Muizzuddeen Mahyuddin]] *ADN {{DUN|Kuala Kubu Baharu}} **YB Puan [[Pang Sock Tao]] *ADN {{DUN|Batang Kali}} **YB Tuan [[Muhaimin Harith]] ===Pegawai Penyelaras=== *Pegawai Penyelaras Parlimen {{Parlimen|Hulu Selangor}} **Dr. [[Sathia Prakash]] == Rujukan == {{reflist}} {{commons category|Hulu Selangor}} {{Selangor}} [[Kategori:Daerah di Selangor]] [[Kategori:Daerah Hulu Selangor| ]] 9lpufbc190jyc8ke2gjpv16awdt61yt 6925429 6925428 2026-08-11T14:28:34Z Itz .k1me3 388031 /* Geografi */ 6925429 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> |name=Daerah Hulu Selangor<br>هولو سلاڠور |settlement_type={{flagicon|Malaysia}} [[Daerah di Malaysia|Daerah]] di [[Malaysia]] |pushpin_map=Malaysia | image_seal = Hulu Selangor Municipal Council Seal.png | image_map =Daerah Hulu Selangor Highlighted in the State of Selangor, Malaysia.svg |map_caption= | coordinates = {{coord|3|35|N|101|35|E|region:MY|display=title, inline}} |pushpin_label_position=Center |pushpin_map_caption=Lokasi '''Daerah Hulu Selangor''' di [[Malaysia]] |image_flag = |subdivision_name={{MAS}} |subdivision_name1={{flag|Selangor}} |subdivision_type=[[Negara]] |subdivision_type1=[[Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia|Negeri]] |seat=[[Kuala Kubu Bharu]] | parts_type = Bandar Terbesar | parts_style = para | p1 = [[Bukit Beruntung]] | leader_title1 = Pihak berkuasa tempatan | leader_name1 = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |established_title = Diberikan<br />status Majlis Perbandaran |established_date = 21 Oktober 2021 |leader_title2=Yang di-Pertua MPHS |leader_name2=YBrs.Puan Julaihah binti Jamaludin, S.M.S <ref>{{cite web |url=https://www.mdhs.gov.my/ms/mdhs/pengurusan/profil-ydp |accessdate=17 June 2019}}</ref> |leader_title3=Pegawai daerah |leader_name3=Yuhanas Auree bin Kamaruddin <ref>{{cite web |url=https://www.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/578?mid=325 |accessdate=17 June 2019}}</ref> | area_total_km2 = {{formatnum:1,756.30|R}} | area_footnotes=<ref>{{cite web|url=http://www2.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/75?mid=42|title=Portal Rasmi PDT Hulu Selangor Guna Tanah|website=www2.selangor.gov.my|access-date=2019-10-25|archive-date=2019-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190622153123/http://www2.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/75?mid=42|url-status=dead}}</ref> | population_total = {{formatnum:243,029|R}} | population_as_of=2020 | population_density_km2=auto | population_footnotes= |timezone=[[Malaysian Standard Time|MST]] |utc_offset=+8 |timezone_DST=Tidak dilihat | utc_offset_DST = +8 |postal_code_type=[[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code=44xxx, 482xx, 35900 |area_code=+6-03 |area_code_type = |registration_plate_type = |registration_plate=B |official_name=داءيره هولو سلاڠور<br>乌鲁雪兰莪县<br>உலு சிலாங்கூர் மாவட்டம்}} '''Hulu Selangor'''<ref>[http://www.selangor.gov.my/main.php?Content=vertsections&SubVertSectionID=23&VertSectionID=3&CurLocation=3&IID=&Page=1 9 Pejabat Daerah/Tanah Negeri Selangor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070616105014/http://www.selangor.gov.my/main.php?Content=vertsections&SubVertSectionID=23&VertSectionID=3&CurLocation=3&IID=&Page=1 |date=2007-06-16 }} Portal Kerajaan Negeri Selangor Darul Ehsan. Dicapai 20 November 2012.</ref> ialah salah sebuah daerah yang terletak di utara negeri [[Selangor]]. Luasnya adalah 1,756 kilometer persegi dengan penduduk berjumlah lebih 243 ribu orang pada 2020. Daerah [[Hulu Selangor]] merupakan salah satu daerah di negeri [[Selangor]]. [[Hulu Selangor]] merupakan kawasan '''Hab Automotif Negara''' atau '''Hab Pembuatan Pengangkutan Negara'''. =Geografi= Daerah ini bersempadan dengan daerah [[Sabak Bernam]] dan [[Daerah Kuala Selangor|Kuala Selangor]] di barat, [[Gombak]] di selatan, negeri [[Pahang]] di timur dan negeri [[Perak Darul Ridzuan|Perak]] di utara. ==Sejarah== Daerah Hulu Selangor telah wujud sejak zaman Negeri-negeri Melayu Bersekutu, walaupun pada masa itu nama daerah itu dieja Ulu Selangor. Hulu Selangor sepatutnya ditadbir oleh beberapa majlis pentadbiran, tetapi telah disatukan menjadi satu [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] oleh Dewan Undangan Negeri Selangor pada 1 Januari 1977, di bawah Seksyen 2 Akta Kerajaan Tempatan 1976 (Akta 171). Majlis Perbandaran Hulu Selangor kini mempunyai bidang kuasa terbesar di kalangan kerajaan tempatan lain di Selangor. Sebelum 1974, sebelum penciptaan [[Daerah Gombak]] , Daerah Hulu Selangor mengandungi bandar-bandar [[Rawang]] , Kuang dan Batu Arang. Bagaimanapun, selepas kerja-kerja penstrukturan semula termasuk pengisytiharan [[Kuala Lumpur]] sebagai [[wilayah persekutuan]] , Rawang dimasukkan ke dalam daerah Gombak yang baru ditubuhkan meninggalkan bandar satelitnya [[Serendah]] dengan pinggir [[Bukit Beruntung]] dan [[Sungai Buaya]] untuk kekal di Daerah Hulu Selangor. ==Ekonomi== Hulu Selangor berkembang maju dalam sektor perindustrian, khususnya pembuatan, dan nampaknya semakin meluas ke bahagian yang berlainan dalam sektor tersebut. Jenis industri yang beroperasi di daerah ini ialah automotif, perkilangan bekalan dan aeroangkasa. Kerajaan tempatan dan negeri juga menjangkakan lebih banyak industri dan pelabur akan berpindah ke daerah itu. Kedua-dua kerajaan tempatan dan negeri menyokong Hulu Selangor untuk menjadi hab pembuatan mampan dan industri bersih. Sektor swasta dan kerajaan juga bekerjasama untuk meningkatkan lagi industri di kawasan itu. '''[[Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi]]''' baharu, projek [[UMW Holdings]] , sedang dalam pembinaan di '''Serendah''' yang disasarkan untuk menarik pelabur antarabangsa. Laluan rel Serendah-Pelabuhan Klang yang baru dicadangkan yang akan memintas [[Stesen KL Sentral]] dan menghubungkan terus Serendah ke [[Pelabuhan Klang]] , pelabuhan perdagangan antarabangsa terbesar di Malaysia yang terletak di sepanjang [[Selat Melaka]] , mengurangkan panjang dan masa antara dua titik, juga akan mempercepatkan pembangunan di Serendah terutamanya dalam sektor perindustrian dan pembuatan. Cadangan laluan rel itu amat dinanti-nantikan oleh kerajaan negeri dan persekutuan dan hampir untuk direalisasikan. Selain sektor perindustrian, daerah ini turut berkembang dalam bidang pelancongan sebagai salah satu pemacu utama ekonomi tempatan. Kawasan pergunungan di daerah ini menjadikannya kawasan pelancongan yang menarik. Ramai daripada sektor swasta semakin membuka taman rekreasi baharu di seluruh Hulu Selangor. Daerah ini dikenali sebagai tempat percutian singkat ke alam semula jadi kerana jaraknya yang dekat dengan [[Kuala Lumpur]] . Selain itu, [[Genting Highlands]] , yang terkenal dengan taman temanya dan terletak di puncak gunung, juga terletak berdekatan dengan Hulu Selangor. Terletak di puncak Gunung Ulu Kali hanya di sempadan [[Selangor]] dan [[Pahang]] , Genting Highlands merupakan salah satu tarikan di kawasan itu. Oleh itu, bandar [[Batang Kali]] ditetapkan sebagai bandar transit ke [[Genting Highlands]] . Pada masa ini, kebanyakan Genting Highlands terletak di negeri Pahang, bahagian sempadan Selangor kebanyakannya masih belum dibangunkan. Ini bagaimanapun membuka jalan kepada kerajaan tempatan dan negeri untuk membuat perancangan yang bernas untuk tarikan pelancong yang menarik di sana. Daerah ini juga turut berkembang kerana munculnya taman perindustrian automotif baharu di [[Lembah Beringin]] oleh Legenda Beringin Holding dan juga Chery Corporate Malaysia untuk membangunkan '''Beringin High-Tech Auto Valley'''. == Pentadbiran == Hulu Selangor dibahagikan kepada 13 mukim, 5 Bandar Utama dan 12 Pekan iaitu: {| class="wikitable" |+[[Fail:Map of Hulu Selangor District, Selangor.svg|tiada|thumb|380x380px|Peta daerah Hulu Selangor]] ! colspan="2" |Mukim |- |01 |[[Ulu Bernam|Hulu Bernam]] |- |02 |[[Kalumpang]] |- |03 |[[Kuala Kalumpang]] |- |04 |[[Sungai Gumut]] |- |05 |[[Sungai Tinggi]] |- |06 |[[Kerling]] |- |07 |[[Ampang Pechah|Ampang Pecah]] |- |08 |[[Buloh Telor]] |- |09 |[[Peretak]] |- |10 | [[Rasa (mukim)|Rasa]] |- |11 |[[Batang Kali (mukim)|Batang Kali]] |- |12 |[[Ulu Yam|Hulu Yam]] |- |13 |[[Serendah (mukim)|Serendah]] |- ! colspan="2" |Bandar |- |01 |[[Bernam Jaya]] (Hulu Bernam) |- |02 |[[Kuala Kubu Bharu]] |- |03 |[[Batang Kali]] |- |04 |[[Serendah]] |- |05 |[[Bukit Beruntung]]/[[Bukit Sentosa]] |- ! colspan="2" |Pekan |- |01 |[[Sungai Choh|Simpang Sungai Choh]] |- |02 |[[Bandar Baru Sungai Buaya]] |- |03 |[[Antara Gapi]] |- |04 |[[Ulu Yam|Hulu Yam]] |- |05 |[[Pekan Rasa|Rasa]] |- |06 |[[Kerling]] |- |07 |[[Kalumpang]] |- |08 |[[Lembah Beringin]] |- |09 |[[Hulu Bernam]] |- |10 |[[Gedangsa|Felda Gedangsa]] |- |11 |[[Felda Soeharto]] |- |12 |[[Sungai Tengi|Felda Sungai Tengi]] |- |} == Simbolik Penamaan Jalan di Hulu Selangor == [[File:Road name system in Batang Kali Area, Selangor.jpg|thumb|Papan tanda jalan di Seksyen 4, Bandar Utama Batang Kali]] Daerah Hulu Selangor mempunyai identitinya yang tersendiri di mana setiap jalan di bandar-bandar Hulu Selangor akan dinamakan mengikut kategori-kategori alam sekitar seiring dengan persekitaran yang menghijau di daerah ini. Berikut merupakan simbolik bagi penamaan jalan di kawasan Hulu Selangor mengikut Mukim : * Mukim [[Serendah (mukim)|Serendah]] - sistem penamaan '''bunga'''. * Mukim [[Ulu Yam|Hulu Yam]] - sistem penamaan '''ikan'''. * Mukim [[Batang Kali (mukim)|Batang Kali]] - sistem penamaan '''pokok'''. * Mukim [[Sungai Gumut]], [[Kalumpang]] & [[Kuala Kalumpang]] - sistem penamaan '''burung'''. == Demografi == Berdasarkan [[Banci Penduduk dan Perumahan Malaysia 2020|bancian Malaysia 2020]] jumlah penduduk di Daerah Hulu Selangor ialah seramai 243,029 orang dengan kepadatan penduduk 139 orang perkilometer persegi yang dikategorikan sebagai taburan penduduk padat. Kebanyakan penduduk di daerah ini merupakan [[Bumiputera]], membentuk 74.9 peratus penduduk. Kaum kedua terbesar merupakan kaum India diikuti Cina. Sebanyak 4.4 peratus penduduk merupakan bukan warganegara.<ref name=":0">https://www.dosm.gov.my/mycendash/</ref> Jumlah penduduk lelaki 6.4 peratus lebih daripada penduduk wanita dengan nisbah jantina sebanyak 114. Terdapat 89,865 tempat kediaman dengan sebanyak 60,666 isi rumah. Purata saiz isi rumah pula dicatatkan seramai empat orang dalam sebuah rumah. Lebih 162 ribu penduduk dalam kalangan umur bekerja, 70 ribu dalam golongan muda dan selebihnya 9 ribu orang merupakan warga tua. {| class="wikitable" |+Pecahan kaum penduduk (2020) !Kewarganegaraan !Kaum !Jumlah |- | rowspan="4" |Warganegara Malaysia |'''[[Bumiputera]]''' |174,029 |- |[[Orang India Malaysia|India]] |30,889 |- |[[Orang Cina Malaysia|Cina]] |26,336 |- |Lain-lain |1,162 |- |Bukan warganegara |N/A |10,613 |} === Agama === Majoriti penduduk daerah ini beragama [[Islam di Malaysia|Islam]] iaitu sekitar 74.1 peratus dari keseluruhan penduduk. Penduduk bukan beragama Islam terdapat sekitar 26peratus, yang terbesar merupakan penganut [[Hinduisme di Malaysia|Hindu]] sekitar 12.1 peratus diikuti [[Agama Buddha|Buddha]] sebanyak 10.2 peratus, [[Kristian di Malaysia|Kristian]] sebanyak 1.9 peratus dan selebihnya (0.5 peratus) menganut agama yang lain. Penduduk [[tidak beragama]] pula sebanyak 1.1 peratus dari keseluruhan penduduk.<ref name=":0" /> ==Infrastruktur== Sekitar tahun 2020, terdapat banyak infrastruktur awam yang dibina di sekitar daerah ini terdiri daripada 69 industri pendidikan, sebuah hospital kerajaan, 20 balai polis, 2 balai bomba, 8 Klinik Kesihatan dan 4 stesen Keretapi. Dalam sektor perniagaan, terdapat sebanyak lapan hotel yang beroperasi, 255 buah restoran dan 117 kedai runcit di sekitar daerah.<ref name=":0" /> ==Politik== ===Pihak Berkuasa Tempatan (PBT)=== Kawasan di dalam daerah Hulu Selangor ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] (MPHS) yang dinaik taraf kepada perbandaran pada tahun 2021. ===Ahli Parlimen=== *Ahli Parlimen {{Parlimen|Hulu Selangor}} **YB Tuan [[Hasnizan Harun]] ===Ahli Dewan Negeri (ADN)=== *ADN {{DUN|Hulu Bernam}} **YB Tuan [[Muizzuddeen Mahyuddin]] *ADN {{DUN|Kuala Kubu Baharu}} **YB Puan [[Pang Sock Tao]] *ADN {{DUN|Batang Kali}} **YB Tuan [[Muhaimin Harith]] ===Pegawai Penyelaras=== *Pegawai Penyelaras Parlimen {{Parlimen|Hulu Selangor}} **Dr. [[Sathia Prakash]] == Rujukan == {{reflist}} {{commons category|Hulu Selangor}} {{Selangor}} [[Kategori:Daerah di Selangor]] [[Kategori:Daerah Hulu Selangor| ]] blvr8vh148ijhfgmii8g6curalznelv 6925430 6925429 2026-08-11T14:29:03Z Itz .k1me3 388031 /* Geografi */ 6925430 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> |name=Daerah Hulu Selangor<br>هولو سلاڠور |settlement_type={{flagicon|Malaysia}} [[Daerah di Malaysia|Daerah]] di [[Malaysia]] |pushpin_map=Malaysia | image_seal = Hulu Selangor Municipal Council Seal.png | image_map =Daerah Hulu Selangor Highlighted in the State of Selangor, Malaysia.svg |map_caption= | coordinates = {{coord|3|35|N|101|35|E|region:MY|display=title, inline}} |pushpin_label_position=Center |pushpin_map_caption=Lokasi '''Daerah Hulu Selangor''' di [[Malaysia]] |image_flag = |subdivision_name={{MAS}} |subdivision_name1={{flag|Selangor}} |subdivision_type=[[Negara]] |subdivision_type1=[[Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia|Negeri]] |seat=[[Kuala Kubu Bharu]] | parts_type = Bandar Terbesar | parts_style = para | p1 = [[Bukit Beruntung]] | leader_title1 = Pihak berkuasa tempatan | leader_name1 = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |established_title = Diberikan<br />status Majlis Perbandaran |established_date = 21 Oktober 2021 |leader_title2=Yang di-Pertua MPHS |leader_name2=YBrs.Puan Julaihah binti Jamaludin, S.M.S <ref>{{cite web |url=https://www.mdhs.gov.my/ms/mdhs/pengurusan/profil-ydp |accessdate=17 June 2019}}</ref> |leader_title3=Pegawai daerah |leader_name3=Yuhanas Auree bin Kamaruddin <ref>{{cite web |url=https://www.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/578?mid=325 |accessdate=17 June 2019}}</ref> | area_total_km2 = {{formatnum:1,756.30|R}} | area_footnotes=<ref>{{cite web|url=http://www2.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/75?mid=42|title=Portal Rasmi PDT Hulu Selangor Guna Tanah|website=www2.selangor.gov.my|access-date=2019-10-25|archive-date=2019-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190622153123/http://www2.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/75?mid=42|url-status=dead}}</ref> | population_total = {{formatnum:243,029|R}} | population_as_of=2020 | population_density_km2=auto | population_footnotes= |timezone=[[Malaysian Standard Time|MST]] |utc_offset=+8 |timezone_DST=Tidak dilihat | utc_offset_DST = +8 |postal_code_type=[[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code=44xxx, 482xx, 35900 |area_code=+6-03 |area_code_type = |registration_plate_type = |registration_plate=B |official_name=داءيره هولو سلاڠور<br>乌鲁雪兰莪县<br>உலு சிலாங்கூர் மாவட்டம்}} '''Hulu Selangor'''<ref>[http://www.selangor.gov.my/main.php?Content=vertsections&SubVertSectionID=23&VertSectionID=3&CurLocation=3&IID=&Page=1 9 Pejabat Daerah/Tanah Negeri Selangor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070616105014/http://www.selangor.gov.my/main.php?Content=vertsections&SubVertSectionID=23&VertSectionID=3&CurLocation=3&IID=&Page=1 |date=2007-06-16 }} Portal Kerajaan Negeri Selangor Darul Ehsan. Dicapai 20 November 2012.</ref> ialah salah sebuah daerah yang terletak di utara negeri [[Selangor]]. Luasnya adalah 1,756 kilometer persegi dengan penduduk berjumlah lebih 243 ribu orang pada 2020. Daerah [[Hulu Selangor]] merupakan salah satu daerah di negeri [[Selangor]]. [[Hulu Selangor]] merupakan kawasan '''Hab Automotif Negara''' atau '''Hab Pembuatan Pengangkutan Negara'''. ===Geografi=== Daerah ini bersempadan dengan daerah [[Sabak Bernam]] dan [[Daerah Kuala Selangor|Kuala Selangor]] di barat, [[Gombak]] di selatan, negeri [[Pahang]] di timur dan negeri [[Perak Darul Ridzuan|Perak]] di utara. ==Sejarah== Daerah Hulu Selangor telah wujud sejak zaman Negeri-negeri Melayu Bersekutu, walaupun pada masa itu nama daerah itu dieja Ulu Selangor. Hulu Selangor sepatutnya ditadbir oleh beberapa majlis pentadbiran, tetapi telah disatukan menjadi satu [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] oleh Dewan Undangan Negeri Selangor pada 1 Januari 1977, di bawah Seksyen 2 Akta Kerajaan Tempatan 1976 (Akta 171). Majlis Perbandaran Hulu Selangor kini mempunyai bidang kuasa terbesar di kalangan kerajaan tempatan lain di Selangor. Sebelum 1974, sebelum penciptaan [[Daerah Gombak]] , Daerah Hulu Selangor mengandungi bandar-bandar [[Rawang]] , Kuang dan Batu Arang. Bagaimanapun, selepas kerja-kerja penstrukturan semula termasuk pengisytiharan [[Kuala Lumpur]] sebagai [[wilayah persekutuan]] , Rawang dimasukkan ke dalam daerah Gombak yang baru ditubuhkan meninggalkan bandar satelitnya [[Serendah]] dengan pinggir [[Bukit Beruntung]] dan [[Sungai Buaya]] untuk kekal di Daerah Hulu Selangor. ==Ekonomi== Hulu Selangor berkembang maju dalam sektor perindustrian, khususnya pembuatan, dan nampaknya semakin meluas ke bahagian yang berlainan dalam sektor tersebut. Jenis industri yang beroperasi di daerah ini ialah automotif, perkilangan bekalan dan aeroangkasa. Kerajaan tempatan dan negeri juga menjangkakan lebih banyak industri dan pelabur akan berpindah ke daerah itu. Kedua-dua kerajaan tempatan dan negeri menyokong Hulu Selangor untuk menjadi hab pembuatan mampan dan industri bersih. Sektor swasta dan kerajaan juga bekerjasama untuk meningkatkan lagi industri di kawasan itu. '''[[Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi]]''' baharu, projek [[UMW Holdings]] , sedang dalam pembinaan di '''Serendah''' yang disasarkan untuk menarik pelabur antarabangsa. Laluan rel Serendah-Pelabuhan Klang yang baru dicadangkan yang akan memintas [[Stesen KL Sentral]] dan menghubungkan terus Serendah ke [[Pelabuhan Klang]] , pelabuhan perdagangan antarabangsa terbesar di Malaysia yang terletak di sepanjang [[Selat Melaka]] , mengurangkan panjang dan masa antara dua titik, juga akan mempercepatkan pembangunan di Serendah terutamanya dalam sektor perindustrian dan pembuatan. Cadangan laluan rel itu amat dinanti-nantikan oleh kerajaan negeri dan persekutuan dan hampir untuk direalisasikan. Selain sektor perindustrian, daerah ini turut berkembang dalam bidang pelancongan sebagai salah satu pemacu utama ekonomi tempatan. Kawasan pergunungan di daerah ini menjadikannya kawasan pelancongan yang menarik. Ramai daripada sektor swasta semakin membuka taman rekreasi baharu di seluruh Hulu Selangor. Daerah ini dikenali sebagai tempat percutian singkat ke alam semula jadi kerana jaraknya yang dekat dengan [[Kuala Lumpur]] . Selain itu, [[Genting Highlands]] , yang terkenal dengan taman temanya dan terletak di puncak gunung, juga terletak berdekatan dengan Hulu Selangor. Terletak di puncak Gunung Ulu Kali hanya di sempadan [[Selangor]] dan [[Pahang]] , Genting Highlands merupakan salah satu tarikan di kawasan itu. Oleh itu, bandar [[Batang Kali]] ditetapkan sebagai bandar transit ke [[Genting Highlands]] . Pada masa ini, kebanyakan Genting Highlands terletak di negeri Pahang, bahagian sempadan Selangor kebanyakannya masih belum dibangunkan. Ini bagaimanapun membuka jalan kepada kerajaan tempatan dan negeri untuk membuat perancangan yang bernas untuk tarikan pelancong yang menarik di sana. Daerah ini juga turut berkembang kerana munculnya taman perindustrian automotif baharu di [[Lembah Beringin]] oleh Legenda Beringin Holding dan juga Chery Corporate Malaysia untuk membangunkan '''Beringin High-Tech Auto Valley'''. == Pentadbiran == Hulu Selangor dibahagikan kepada 13 mukim, 5 Bandar Utama dan 12 Pekan iaitu: {| class="wikitable" |+[[Fail:Map of Hulu Selangor District, Selangor.svg|tiada|thumb|380x380px|Peta daerah Hulu Selangor]] ! colspan="2" |Mukim |- |01 |[[Ulu Bernam|Hulu Bernam]] |- |02 |[[Kalumpang]] |- |03 |[[Kuala Kalumpang]] |- |04 |[[Sungai Gumut]] |- |05 |[[Sungai Tinggi]] |- |06 |[[Kerling]] |- |07 |[[Ampang Pechah|Ampang Pecah]] |- |08 |[[Buloh Telor]] |- |09 |[[Peretak]] |- |10 | [[Rasa (mukim)|Rasa]] |- |11 |[[Batang Kali (mukim)|Batang Kali]] |- |12 |[[Ulu Yam|Hulu Yam]] |- |13 |[[Serendah (mukim)|Serendah]] |- ! colspan="2" |Bandar |- |01 |[[Bernam Jaya]] (Hulu Bernam) |- |02 |[[Kuala Kubu Bharu]] |- |03 |[[Batang Kali]] |- |04 |[[Serendah]] |- |05 |[[Bukit Beruntung]]/[[Bukit Sentosa]] |- ! colspan="2" |Pekan |- |01 |[[Sungai Choh|Simpang Sungai Choh]] |- |02 |[[Bandar Baru Sungai Buaya]] |- |03 |[[Antara Gapi]] |- |04 |[[Ulu Yam|Hulu Yam]] |- |05 |[[Pekan Rasa|Rasa]] |- |06 |[[Kerling]] |- |07 |[[Kalumpang]] |- |08 |[[Lembah Beringin]] |- |09 |[[Hulu Bernam]] |- |10 |[[Gedangsa|Felda Gedangsa]] |- |11 |[[Felda Soeharto]] |- |12 |[[Sungai Tengi|Felda Sungai Tengi]] |- |} == Simbolik Penamaan Jalan di Hulu Selangor == [[File:Road name system in Batang Kali Area, Selangor.jpg|thumb|Papan tanda jalan di Seksyen 4, Bandar Utama Batang Kali]] Daerah Hulu Selangor mempunyai identitinya yang tersendiri di mana setiap jalan di bandar-bandar Hulu Selangor akan dinamakan mengikut kategori-kategori alam sekitar seiring dengan persekitaran yang menghijau di daerah ini. Berikut merupakan simbolik bagi penamaan jalan di kawasan Hulu Selangor mengikut Mukim : * Mukim [[Serendah (mukim)|Serendah]] - sistem penamaan '''bunga'''. * Mukim [[Ulu Yam|Hulu Yam]] - sistem penamaan '''ikan'''. * Mukim [[Batang Kali (mukim)|Batang Kali]] - sistem penamaan '''pokok'''. * Mukim [[Sungai Gumut]], [[Kalumpang]] & [[Kuala Kalumpang]] - sistem penamaan '''burung'''. == Demografi == Berdasarkan [[Banci Penduduk dan Perumahan Malaysia 2020|bancian Malaysia 2020]] jumlah penduduk di Daerah Hulu Selangor ialah seramai 243,029 orang dengan kepadatan penduduk 139 orang perkilometer persegi yang dikategorikan sebagai taburan penduduk padat. Kebanyakan penduduk di daerah ini merupakan [[Bumiputera]], membentuk 74.9 peratus penduduk. Kaum kedua terbesar merupakan kaum India diikuti Cina. Sebanyak 4.4 peratus penduduk merupakan bukan warganegara.<ref name=":0">https://www.dosm.gov.my/mycendash/</ref> Jumlah penduduk lelaki 6.4 peratus lebih daripada penduduk wanita dengan nisbah jantina sebanyak 114. Terdapat 89,865 tempat kediaman dengan sebanyak 60,666 isi rumah. Purata saiz isi rumah pula dicatatkan seramai empat orang dalam sebuah rumah. Lebih 162 ribu penduduk dalam kalangan umur bekerja, 70 ribu dalam golongan muda dan selebihnya 9 ribu orang merupakan warga tua. {| class="wikitable" |+Pecahan kaum penduduk (2020) !Kewarganegaraan !Kaum !Jumlah |- | rowspan="4" |Warganegara Malaysia |'''[[Bumiputera]]''' |174,029 |- |[[Orang India Malaysia|India]] |30,889 |- |[[Orang Cina Malaysia|Cina]] |26,336 |- |Lain-lain |1,162 |- |Bukan warganegara |N/A |10,613 |} === Agama === Majoriti penduduk daerah ini beragama [[Islam di Malaysia|Islam]] iaitu sekitar 74.1 peratus dari keseluruhan penduduk. Penduduk bukan beragama Islam terdapat sekitar 26peratus, yang terbesar merupakan penganut [[Hinduisme di Malaysia|Hindu]] sekitar 12.1 peratus diikuti [[Agama Buddha|Buddha]] sebanyak 10.2 peratus, [[Kristian di Malaysia|Kristian]] sebanyak 1.9 peratus dan selebihnya (0.5 peratus) menganut agama yang lain. Penduduk [[tidak beragama]] pula sebanyak 1.1 peratus dari keseluruhan penduduk.<ref name=":0" /> ==Infrastruktur== Sekitar tahun 2020, terdapat banyak infrastruktur awam yang dibina di sekitar daerah ini terdiri daripada 69 industri pendidikan, sebuah hospital kerajaan, 20 balai polis, 2 balai bomba, 8 Klinik Kesihatan dan 4 stesen Keretapi. Dalam sektor perniagaan, terdapat sebanyak lapan hotel yang beroperasi, 255 buah restoran dan 117 kedai runcit di sekitar daerah.<ref name=":0" /> ==Politik== ===Pihak Berkuasa Tempatan (PBT)=== Kawasan di dalam daerah Hulu Selangor ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] (MPHS) yang dinaik taraf kepada perbandaran pada tahun 2021. ===Ahli Parlimen=== *Ahli Parlimen {{Parlimen|Hulu Selangor}} **YB Tuan [[Hasnizan Harun]] ===Ahli Dewan Negeri (ADN)=== *ADN {{DUN|Hulu Bernam}} **YB Tuan [[Muizzuddeen Mahyuddin]] *ADN {{DUN|Kuala Kubu Baharu}} **YB Puan [[Pang Sock Tao]] *ADN {{DUN|Batang Kali}} **YB Tuan [[Muhaimin Harith]] ===Pegawai Penyelaras=== *Pegawai Penyelaras Parlimen {{Parlimen|Hulu Selangor}} **Dr. [[Sathia Prakash]] == Rujukan == {{reflist}} {{commons category|Hulu Selangor}} {{Selangor}} [[Kategori:Daerah di Selangor]] [[Kategori:Daerah Hulu Selangor| ]] pogo595iavvc1uqmjdduemjywtoe1y6 6925431 6925430 2026-08-11T14:34:09Z Itz .k1me3 388031 /* Pentadbiran */ 6925431 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --> |name=Daerah Hulu Selangor<br>هولو سلاڠور |settlement_type={{flagicon|Malaysia}} [[Daerah di Malaysia|Daerah]] di [[Malaysia]] |pushpin_map=Malaysia | image_seal = Hulu Selangor Municipal Council Seal.png | image_map =Daerah Hulu Selangor Highlighted in the State of Selangor, Malaysia.svg |map_caption= | coordinates = {{coord|3|35|N|101|35|E|region:MY|display=title, inline}} |pushpin_label_position=Center |pushpin_map_caption=Lokasi '''Daerah Hulu Selangor''' di [[Malaysia]] |image_flag = |subdivision_name={{MAS}} |subdivision_name1={{flag|Selangor}} |subdivision_type=[[Negara]] |subdivision_type1=[[Negeri dan wilayah persekutuan di Malaysia|Negeri]] |seat=[[Kuala Kubu Bharu]] | parts_type = Bandar Terbesar | parts_style = para | p1 = [[Bukit Beruntung]] | leader_title1 = Pihak berkuasa tempatan | leader_name1 = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |established_title = Diberikan<br />status Majlis Perbandaran |established_date = 21 Oktober 2021 |leader_title2=Yang di-Pertua MPHS |leader_name2=YBrs.Puan Julaihah binti Jamaludin, S.M.S <ref>{{cite web |url=https://www.mdhs.gov.my/ms/mdhs/pengurusan/profil-ydp |accessdate=17 June 2019}}</ref> |leader_title3=Pegawai daerah |leader_name3=Yuhanas Auree bin Kamaruddin <ref>{{cite web |url=https://www.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/578?mid=325 |accessdate=17 June 2019}}</ref> | area_total_km2 = {{formatnum:1,756.30|R}} | area_footnotes=<ref>{{cite web|url=http://www2.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/75?mid=42|title=Portal Rasmi PDT Hulu Selangor Guna Tanah|website=www2.selangor.gov.my|access-date=2019-10-25|archive-date=2019-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190622153123/http://www2.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/75?mid=42|url-status=dead}}</ref> | population_total = {{formatnum:243,029|R}} | population_as_of=2020 | population_density_km2=auto | population_footnotes= |timezone=[[Malaysian Standard Time|MST]] |utc_offset=+8 |timezone_DST=Tidak dilihat | utc_offset_DST = +8 |postal_code_type=[[Poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code=44xxx, 482xx, 35900 |area_code=+6-03 |area_code_type = |registration_plate_type = |registration_plate=B |official_name=داءيره هولو سلاڠور<br>乌鲁雪兰莪县<br>உலு சிலாங்கூர் மாவட்டம்}} '''Hulu Selangor'''<ref>[http://www.selangor.gov.my/main.php?Content=vertsections&SubVertSectionID=23&VertSectionID=3&CurLocation=3&IID=&Page=1 9 Pejabat Daerah/Tanah Negeri Selangor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070616105014/http://www.selangor.gov.my/main.php?Content=vertsections&SubVertSectionID=23&VertSectionID=3&CurLocation=3&IID=&Page=1 |date=2007-06-16 }} Portal Kerajaan Negeri Selangor Darul Ehsan. Dicapai 20 November 2012.</ref> ialah salah sebuah daerah yang terletak di utara negeri [[Selangor]]. Luasnya adalah 1,756 kilometer persegi dengan penduduk berjumlah lebih 243 ribu orang pada 2020. Daerah [[Hulu Selangor]] merupakan salah satu daerah di negeri [[Selangor]]. [[Hulu Selangor]] merupakan kawasan '''Hab Automotif Negara''' atau '''Hab Pembuatan Pengangkutan Negara'''. ===Geografi=== Daerah ini bersempadan dengan daerah [[Sabak Bernam]] dan [[Daerah Kuala Selangor|Kuala Selangor]] di barat, [[Gombak]] di selatan, negeri [[Pahang]] di timur dan negeri [[Perak Darul Ridzuan|Perak]] di utara. ==Sejarah== Daerah Hulu Selangor telah wujud sejak zaman Negeri-negeri Melayu Bersekutu, walaupun pada masa itu nama daerah itu dieja Ulu Selangor. Hulu Selangor sepatutnya ditadbir oleh beberapa majlis pentadbiran, tetapi telah disatukan menjadi satu [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] oleh Dewan Undangan Negeri Selangor pada 1 Januari 1977, di bawah Seksyen 2 Akta Kerajaan Tempatan 1976 (Akta 171). Majlis Perbandaran Hulu Selangor kini mempunyai bidang kuasa terbesar di kalangan kerajaan tempatan lain di Selangor. Sebelum 1974, sebelum penciptaan [[Daerah Gombak]] , Daerah Hulu Selangor mengandungi bandar-bandar [[Rawang]] , Kuang dan Batu Arang. Bagaimanapun, selepas kerja-kerja penstrukturan semula termasuk pengisytiharan [[Kuala Lumpur]] sebagai [[wilayah persekutuan]] , Rawang dimasukkan ke dalam daerah Gombak yang baru ditubuhkan meninggalkan bandar satelitnya [[Serendah]] dengan pinggir [[Bukit Beruntung]] dan [[Sungai Buaya]] untuk kekal di Daerah Hulu Selangor. ==Ekonomi== Hulu Selangor berkembang maju dalam sektor perindustrian, khususnya pembuatan, dan nampaknya semakin meluas ke bahagian yang berlainan dalam sektor tersebut. Jenis industri yang beroperasi di daerah ini ialah automotif, perkilangan bekalan dan aeroangkasa. Kerajaan tempatan dan negeri juga menjangkakan lebih banyak industri dan pelabur akan berpindah ke daerah itu. Kedua-dua kerajaan tempatan dan negeri menyokong Hulu Selangor untuk menjadi hab pembuatan mampan dan industri bersih. Sektor swasta dan kerajaan juga bekerjasama untuk meningkatkan lagi industri di kawasan itu. '''[[Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi]]''' baharu, projek [[UMW Holdings]] , sedang dalam pembinaan di '''Serendah''' yang disasarkan untuk menarik pelabur antarabangsa. Laluan rel Serendah-Pelabuhan Klang yang baru dicadangkan yang akan memintas [[Stesen KL Sentral]] dan menghubungkan terus Serendah ke [[Pelabuhan Klang]] , pelabuhan perdagangan antarabangsa terbesar di Malaysia yang terletak di sepanjang [[Selat Melaka]] , mengurangkan panjang dan masa antara dua titik, juga akan mempercepatkan pembangunan di Serendah terutamanya dalam sektor perindustrian dan pembuatan. Cadangan laluan rel itu amat dinanti-nantikan oleh kerajaan negeri dan persekutuan dan hampir untuk direalisasikan. Selain sektor perindustrian, daerah ini turut berkembang dalam bidang pelancongan sebagai salah satu pemacu utama ekonomi tempatan. Kawasan pergunungan di daerah ini menjadikannya kawasan pelancongan yang menarik. Ramai daripada sektor swasta semakin membuka taman rekreasi baharu di seluruh Hulu Selangor. Daerah ini dikenali sebagai tempat percutian singkat ke alam semula jadi kerana jaraknya yang dekat dengan [[Kuala Lumpur]] . Selain itu, [[Genting Highlands]] , yang terkenal dengan taman temanya dan terletak di puncak gunung, juga terletak berdekatan dengan Hulu Selangor. Terletak di puncak Gunung Ulu Kali hanya di sempadan [[Selangor]] dan [[Pahang]] , Genting Highlands merupakan salah satu tarikan di kawasan itu. Oleh itu, bandar [[Batang Kali]] ditetapkan sebagai bandar transit ke [[Genting Highlands]] . Pada masa ini, kebanyakan Genting Highlands terletak di negeri Pahang, bahagian sempadan Selangor kebanyakannya masih belum dibangunkan. Ini bagaimanapun membuka jalan kepada kerajaan tempatan dan negeri untuk membuat perancangan yang bernas untuk tarikan pelancong yang menarik di sana. Daerah ini juga turut berkembang kerana munculnya taman perindustrian automotif baharu di [[Lembah Beringin]] oleh Legenda Beringin Holding dan juga Chery Corporate Malaysia untuk membangunkan '''Beringin High-Tech Auto Valley'''. == Pentadbiran == Hulu Selangor dibahagikan kepada 13 mukim, 5 Bandar Utama dan 12 Pekan iaitu: {| class="wikitable" |+[[Fail:Map of Hulu Selangor District, Selangor.svg|tiada|thumb|380x380px|Peta daerah Hulu Selangor]] ! colspan="2" |Mukim |- |01 |[[Ulu Bernam|Hulu Bernam]] |- |02 |[[Kalumpang]] |- |03 |[[Kuala Kalumpang]] |- |04 |[[Sungai Gumut]] |- |05 |[[Sungai Tinggi]] |- |06 |[[Kerling]] |- |07 |[[Ampang Pechah|Ampang Pecah]] |- |08 |[[Buloh Telor]] |- |09 |[[Peretak]] |- |10 | [[Rasa (mukim)|Rasa]] |- |11 |[[Batang Kali (mukim)|Batang Kali]] |- |12 |[[Ulu Yam|Hulu Yam]] |- |13 |[[Serendah (mukim)|Serendah]] |- ! colspan="2" |Bandar |- |01 |[[Kuala Kubu Bharu]] |- |02 |[[Batang Kali]] |- |03 |[[Serendah]] |- |04 |[[Bukit Beruntung]]/[[Bukit Sentosa]] |- |05 |[[Bernam Jaya]] (Hulu Bernam) |- ! colspan="2" |Pekan |- |01 |[[Sungai Choh|Simpang Sungai Choh]] |- |02 |[[Bandar Baru Sungai Buaya]] |- |03 |[[Antara Gapi]] |- |04 |[[Ulu Yam|Hulu Yam]] |- |05 |[[Pekan Rasa|Rasa]] |- |06 |[[Kerling]] |- |07 |[[Kalumpang]] |- |08 |[[Lembah Beringin]] |- |09 |[[Hulu Bernam]] |- |10 |[[Gedangsa|Felda Gedangsa]] |- |11 |[[Felda Soeharto]] |- |12 |[[Sungai Tengi|Felda Sungai Tengi]] |- |} == Simbolik Penamaan Jalan di Hulu Selangor == [[File:Road name system in Batang Kali Area, Selangor.jpg|thumb|Papan tanda jalan di Seksyen 4, Bandar Utama Batang Kali]] Daerah Hulu Selangor mempunyai identitinya yang tersendiri di mana setiap jalan di bandar-bandar Hulu Selangor akan dinamakan mengikut kategori-kategori alam sekitar seiring dengan persekitaran yang menghijau di daerah ini. Berikut merupakan simbolik bagi penamaan jalan di kawasan Hulu Selangor mengikut Mukim : * Mukim [[Serendah (mukim)|Serendah]] - sistem penamaan '''bunga'''. * Mukim [[Ulu Yam|Hulu Yam]] - sistem penamaan '''ikan'''. * Mukim [[Batang Kali (mukim)|Batang Kali]] - sistem penamaan '''pokok'''. * Mukim [[Sungai Gumut]], [[Kalumpang]] & [[Kuala Kalumpang]] - sistem penamaan '''burung'''. == Demografi == Berdasarkan [[Banci Penduduk dan Perumahan Malaysia 2020|bancian Malaysia 2020]] jumlah penduduk di Daerah Hulu Selangor ialah seramai 243,029 orang dengan kepadatan penduduk 139 orang perkilometer persegi yang dikategorikan sebagai taburan penduduk padat. Kebanyakan penduduk di daerah ini merupakan [[Bumiputera]], membentuk 74.9 peratus penduduk. Kaum kedua terbesar merupakan kaum India diikuti Cina. Sebanyak 4.4 peratus penduduk merupakan bukan warganegara.<ref name=":0">https://www.dosm.gov.my/mycendash/</ref> Jumlah penduduk lelaki 6.4 peratus lebih daripada penduduk wanita dengan nisbah jantina sebanyak 114. Terdapat 89,865 tempat kediaman dengan sebanyak 60,666 isi rumah. Purata saiz isi rumah pula dicatatkan seramai empat orang dalam sebuah rumah. Lebih 162 ribu penduduk dalam kalangan umur bekerja, 70 ribu dalam golongan muda dan selebihnya 9 ribu orang merupakan warga tua. {| class="wikitable" |+Pecahan kaum penduduk (2020) !Kewarganegaraan !Kaum !Jumlah |- | rowspan="4" |Warganegara Malaysia |'''[[Bumiputera]]''' |174,029 |- |[[Orang India Malaysia|India]] |30,889 |- |[[Orang Cina Malaysia|Cina]] |26,336 |- |Lain-lain |1,162 |- |Bukan warganegara |N/A |10,613 |} === Agama === Majoriti penduduk daerah ini beragama [[Islam di Malaysia|Islam]] iaitu sekitar 74.1 peratus dari keseluruhan penduduk. Penduduk bukan beragama Islam terdapat sekitar 26peratus, yang terbesar merupakan penganut [[Hinduisme di Malaysia|Hindu]] sekitar 12.1 peratus diikuti [[Agama Buddha|Buddha]] sebanyak 10.2 peratus, [[Kristian di Malaysia|Kristian]] sebanyak 1.9 peratus dan selebihnya (0.5 peratus) menganut agama yang lain. Penduduk [[tidak beragama]] pula sebanyak 1.1 peratus dari keseluruhan penduduk.<ref name=":0" /> ==Infrastruktur== Sekitar tahun 2020, terdapat banyak infrastruktur awam yang dibina di sekitar daerah ini terdiri daripada 69 industri pendidikan, sebuah hospital kerajaan, 20 balai polis, 2 balai bomba, 8 Klinik Kesihatan dan 4 stesen Keretapi. Dalam sektor perniagaan, terdapat sebanyak lapan hotel yang beroperasi, 255 buah restoran dan 117 kedai runcit di sekitar daerah.<ref name=":0" /> ==Politik== ===Pihak Berkuasa Tempatan (PBT)=== Kawasan di dalam daerah Hulu Selangor ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] (MPHS) yang dinaik taraf kepada perbandaran pada tahun 2021. ===Ahli Parlimen=== *Ahli Parlimen {{Parlimen|Hulu Selangor}} **YB Tuan [[Hasnizan Harun]] ===Ahli Dewan Negeri (ADN)=== *ADN {{DUN|Hulu Bernam}} **YB Tuan [[Muizzuddeen Mahyuddin]] *ADN {{DUN|Kuala Kubu Baharu}} **YB Puan [[Pang Sock Tao]] *ADN {{DUN|Batang Kali}} **YB Tuan [[Muhaimin Harith]] ===Pegawai Penyelaras=== *Pegawai Penyelaras Parlimen {{Parlimen|Hulu Selangor}} **Dr. [[Sathia Prakash]] == Rujukan == {{reflist}} {{commons category|Hulu Selangor}} {{Selangor}} [[Kategori:Daerah di Selangor]] [[Kategori:Daerah Hulu Selangor| ]] 8afdtec2tj9e8rpo0ec8d2k7gj7kq7u 4 11344 6925500 6924902 2026-08-11T18:32:43Z Elisapoly 411354 /* Apa yang boleh saya sumbangkan? */ 6925500 wikitext text/x-wiki {{pp-protected|reason=potential vandalisme|small=yes}} {{Information page|WP:CTW|WP:HOW|WP:NEWBIE}} Pengguna baharu yang ingin menyumbang kepada Wikipedia amat dialu-alukan! Tetapi macam mana menyunbangkan? Jangan risau! Peranggan di bawah akan dijelaskan lebih lanjut. == Apa yang boleh saya sumbangkan? == Banyak benda yang anda boleh sumbangkan kepada pembangunan [[wikipedia]] ini. Berikut adalah antara yang boleh anda lakukan untuk menyumbang. ===Perbaiki rencana yang sedia ada=== Jika anda tahu mengenai sesuatu topik itu, ini adalah yang paling mudah. Berikut adalah perkara yang boleh membantu pengguna baharu bermula: * Untuk bantuan menyunting, lihat [[Bantuan:Menyunting]] * Untuk panduan gaya penulisan, lihat [[Wikipedia:Manual gaya penulisan]] * Untuk memetik sumber, lihat [[Wikipedia:Memetik sumber]] * Untuk menggunakan atau muat naik imej, lihat [[Wikipedia:Tutorial gambar]] Mananya soalan di laman perbincangan juga boleh membantu menonjolkan kekhilafan dalam rencana tersebut. ===Kemaskini rencana=== Terdapat banyak perkara yang boleh diperbaiki. Contohnya: * Membetulkan ejaan dan tatabahasa. * Memastikan rencana tersebut mengikut polisi [[Wikipedia:Pandangan berkecuali]]. Lihat [[Wikipedia:Penyelenggaraan]] untuk maklumat lanjut. ===Cipta rencana baru=== Saiz Wikipedia Bahasa Melayu adalah cuma 1% daripada Wikipedia Bahasa Inggeris. Masih banyak topik yang belum disentuh yang boleh anda bantu. Pautan <font color="red">merah</font> bermakna laman tersebut belum wujud, dan anda boleh terus klik padanya untuk mencipta laman baru. Lihat [[Wikipedia:Bagaimana memulakan laman baru]] untuk bantuan. Selain itu, lihat juga pada [[Wikipedia:Rencana paling dikehendaki]] untuk senarai rencana yang amat diharapkan. === Terjemah rencana yang ada === Anda juga boleh menolong menerjemahkan rencana yang ada, lihat tugas kosong di bawah ataupun bermula dari mana-mana rencana dalam Wikipedia Inggeris sebab biasanya, rencana dari Wikipedia Inggeris adalah lengkap dan kredibiliti. ===Buat publisiti=== Anda boleh membantu mempromosikan Wikipedia di rumah, tempat kerja ataupun di mana-mana sahaja. Lebih ramai pengguna, lebih cepat kita berkembang. ===Bantu pengguna lain yang sedang sumbangkan=== Mungkin anda boleh menjawab soalan-soalan yang ada di laman perbincangan dan [[Wikipedia:Meja rujukan]]. Anda tidak perlu menjadi pakar Wikipedia untuk menjawabnya kerana: * mungkin anda boleh menjadi jawapannya dalam Wikipedia sendiri dan cuma perlu dicari. * mungkin anda memang tahu topik itu dan boleh menambahnya infomasi kepada Wikipedia. * mungkin anda boleh mencari dari sumber lain. ===Derma=== Wikimedia sentiasa memerlukan dana untuk menyelenggara pelayan, lebar jalur dan perkara teknikal lain. Lihat http://wikimediafoundation.org/fundraising untuk membantu derma. == Di mana boleh saya bermula? == ===Tugas kosong=== {{tugaskosong}} ===Topik yang anda tahu=== Anda boleh [[Wikipedia:Mencari|mencari]] topik-topik yang anda tahu dan perbaikinya. Atau mulakan rencana baru jika rencana tersebut belum ada. Contohnya: * Mungkin anda pernah menulis karangan atau membuat projek mengenai sesuatu subjek. Mengapa tidak tambahkan di sini? Cuma pastikan anda memformatnya supaya berbentuk ensiklopedia. * Hal semasa. Jika ada berita panas mengenai seseorang/sesuatu tempat, mungkin anda mahu menulis tentangnya (orang/tempat, bukan berita panas tersebut). Cuma ingat bahawa Wikipedia bukanlah surat khabar. * Anda gemar berbahasa lain? Anda boleh menolong dengan [[meta:Translation of the week|terjemahan mingguan]]? * Anda masih belajar? Anda boleh menulis tentang kolej atau universiti anda. * Anda gemar melancong? Tulislah tentang tempat-tempat yang anda pernah sampai. Anda juga boleh menulis tentang pekan/bandar/negeri tempat anda tinggal/belajar/bekerja. * Anda juga boleh menulis tentang [[sukan]] dan [[hobi]] anda. ===Halaman rawak=== Tekan [[Istimewa:Randompage|halaman rawak]] dan mula menyunting! ===Sumber yang anda ada=== Jika anda mempunyai [[ensiklopedia]] dalam bahasa lain, anda boleh mula menterjemahkannya, atau anda boleh mencari subjek yang anda mahu dari Wikipedia bahasa Inggeris. Jika anda [[Wikipedia:Catit sumber anda|mencatit sumber anda]] lebih mudah rencana tersebut dipastikan tidak melanggar [[Wikipedia:Hakcipta|hakcipta]]. Mungkin juga anda terbaca sesuatu rencana yang menarik di mana-mana. Silalah tambahkan di sini. == Terima kasih == Sumbangan anda menjadikan Wikipedia seperti hari ini! [[Category:Wikipedia|Menyumbang]] 0334erld69xo6y5zsyy0ea88t5xr9tr 0 12100 6925470 6906471 2026-08-11T16:02:15Z ~2026-44282-62 412486 Fail 6925470 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Paris | official_name = Ville de Paris | native_name = {{lang|fr|Paris}} | settlement_type = [[Ibu negara]] dan kolektiviti berstatus khas | image_skyline = Skyline of Paris with the Eiffel Tower 2.jpg | image_caption = Pemandangan Paris dari [[Pusat Georges Pompidou]], dengan [[Menara Eiffel]] di latar belakang | image_flag = Flag of Paris with coat of arms.svg | flag_size = 120px | image_seal = Grandes Armes de Paris.svg | seal_size = 85px | seal_type = Jata | motto = ''{{lang-la|Fluctuat nec mergitur}}''<br /><small>“Dipukul ombak, namun tidak tenggelam”</small> | pushpin_map = France#Europe | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = Kedudukan Paris di Perancis dan Eropah | coordinates = {{coord|48|51|24|N|2|21|8|E|region:FR-75_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[Negara berdaulat|Negara]] | subdivision_name = {{flagicon|France}} [[Perancis]] | subdivision_type1 = [[Kawasan di Perancis|Kawasan]] | subdivision_name1 = [[Île-de-France]] | subdivision_type2 = Kod [[INSEE]] | subdivision_name2 = 75056 | government_type = Kolektiviti berstatus khas | governing_body = [[Majlis Paris]] | leader_title = [[Datuk bandar Paris|Datuk bandar]] | leader_name = [[Emmanuel Grégoire]] | area_total_km2 = 105.4 | population_as_of = 2023 | population_total = 2103778 | population_density_km2 = 19959.9 | population_urban = 11013774 | population_metro = 13320752 | population_demonym = {{lang-fr|Parisien}} (lelaki), {{lang-fr|Parisienne}} (wanita) | timezone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Waktu Musim Panas Eropah Tengah|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code_type = Poskod | postal_code = 75001–75020 dan 75116 | website = {{URL|https://www.paris.fr/}} }} '''Paris''' ({{IPA-fr|paʁi}}) ialah [[ibu negara]] dan bandar raya paling ramai penduduk di [[Perancis]], serta ibu kota kawasan [[Île-de-France]]. Bandar ini terletak di sepanjang [[Sungai Seine]], di bahagian utara-tengah negara itu, dan menjadi pusat sejarah, politik serta ekonomi utama negara. Paris mempunyai 2,103,778 orang penduduk pada tahun 2023 dalam kawasan pentadbirannya seluas 105.4 km². Pada tahun yang sama, [[unit bandar]] Paris mempunyai kira-kira 11.0 juta penduduk, manakala [[kawasan tarikan bandar]]nya merangkumi sekitar 13.3 juta penduduk.<ref name="INSEE-pop">{{cite web |title=Populations de référence 2023 – Commune de Paris (75056) |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8643952?geo=COM-75056 |publisher=[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]] |date=29 Disember 2025 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref><ref name="INSEE-territoires">{{cite web |title=Comparateur de territoires: Île-de-France, Paris, aire d'attraction et unité urbaine de Paris |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=REG-11+COM-75056+AAV2020-001+UU2020-00851 |publisher=INSEE |date=9 Julai 2026 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Sejak 1 Januari 2019, Paris membentuk sebuah [[kolektiviti berstatus khas]] yang dinamakan ''Ville de Paris'', menggantikan komun dan departmen Paris serta menjalankan bidang kuasa kedua-duanya.<ref name="statut">{{cite web |title=Loi du 28 février 2017 relative au statut de Paris et à l'aménagement métropolitain |url=https://www.vie-publique.fr/loi/20466-statut-de-paris-collectivite-unique-ville-de-paris-arrondissements |website=Vie-publique.fr |publisher=Direction de l'information légale et administrative |date=28 Februari 2017 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Wilayah bandar raya dibahagikan kepada 20 [[arondisemen Paris|arondisemen]], yang tersusun secara berpusar dari pusat bersejarahnya. Paris juga menjadi teras [[Métropole du Grand Paris]], sebuah struktur metropolitan yang merangkumi ibu negara dan kebanyakan pinggir bandar terdekatnya. Perkembangan Paris bermula daripada penempatan masyarakat [[Parisii]] sebelum penaklukan Rom. Bandar Gallo-Rom yang dikenali sebagai ''[[Lutetia]]'' kemudiannya berkembang menjadi pusat kerajaan diraja Perancis, medan utama [[Revolusi Perancis]], dan salah sebuah pusat perindustrian serta kebudayaan Eropah pada abad ke-19. Bentuk bandar moden Paris banyak dipengaruhi oleh pembaharuan besar-besaran yang dilaksanakan di bawah [[Napoleon III]] dan [[Georges-Eugène Haussmann]]. Paris mempunyai pengaruh besar dalam bidang kewangan, diplomasi, sains, pendidikan, seni, fesyen, gastronomi dan media. Antara mercu tandanya ialah [[Menara Eiffel]], [[Muzium Louvre]], [[Katedral Notre-Dame de Paris]], [[Arc de Triomphe]] dan [[Basilika Sacré-Cœur]]. Kawasan tebing Seine di pusat bandar dimasukkan dalam [[Tapak Warisan Dunia]] [[UNESCO]] pada tahun 1991.<ref name="UNESCO">{{cite web |title=Paris, Banks of the Seine |url=https://whc.unesco.org/en/list/600/ |publisher=[[UNESCO World Heritage Centre]] |access-date=19 Julai 2026 |language=en}}</ref> Paris menjadi tuan rumah [[Sukan Olimpik Musim Panas]] pada tahun [[Sukan Olimpik Musim Panas 1900|1900]], [[Sukan Olimpik Musim Panas 1924|1924]] dan [[Sukan Olimpik Musim Panas 2024|2024]], menjadikannya salah sebuah daripada beberapa bandar yang pernah menganjurkan temasya tersebut sebanyak tiga kali.<ref name="IOC-1924">{{cite web |title=Online media roundtable on the legacy of Pierre de Coubertin |url=https://newsroom.olympics.com/record/1590 |publisher=[[Jawatankuasa Olimpik Antarabangsa]] |date=31 Mei 2024 |access-date=19 Julai 2026 |language=en}}</ref> == Etimologi dan gelaran == Nama ''Paris'' berasal daripada nama [[Parisii]], sebuah masyarakat [[Gaul]] yang mendiami kawasan tersebut sebelum penaklukan Rom.<ref>{{cite book |last=Delamarre |first=Xavier |title=Dictionnaire de la langue gauloise: Une approche linguistique du vieux-celtique continental |publisher=Errance |year=2003 |page=247 |isbn=978-2-87772-369-5 |language=fr}}</ref> Pada zaman Rom, bandar itu dikenali sebagai ''Lutetia Parisiorum'', yang bermaksud Lutetia milik Parisii. Bentuk nama ''Paris'' beransur-ansur menggantikan ''Lutetia'' pada penghujung zaman Rom. Penduduk Paris disebut {{lang-fr|Parisien}} bagi lelaki dan {{lang-fr|Parisienne}} bagi wanita. Gelaran ''{{lang-fr|la Ville Lumière}}'' (“Kota Cahaya”) lazim dikaitkan dengan sejarah penerangan awam di Paris serta kedudukannya sebagai pusat pemikiran dan kebudayaan. Namun demikian, asal usul tepat ungkapan itu tidak dapat ditentukan kepada satu peristiwa sahaja; pembangunan penerangan jalan secara berperingkat dari abad ke-17 hingga zaman elektrik memperkukuh kaitan tersebut.<ref>{{cite web |title=« Fiat lux », ou l’éclairage à Paris |url=https://patpro.paris.fr/patrimoine-a-la-loupe/l-eclairage-a-paris |website=Patrimoine professionnel de la Ville de Paris |publisher=Ville de Paris |date=2023 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Cogan kata rasmi Paris ialah ''{{lang-la|Fluctuat nec mergitur}}'', yang boleh diterjemahkan sebagai “Dipukul ombak, namun tidak tenggelam”. Ungkapan tersebut telah lama dikaitkan dengan lambang kapal pada jata Paris, tetapi hanya diisytiharkan secara rasmi sebagai cogan kata bandar pada abad ke-19.<ref>{{cite web |title=« Fluctuat nec mergitur », l'histoire de la devise de Paris |url=https://www.paris.fr/pages/fluctuat-nec-mergitur-l-histoire-de-la-devise-de-paris-15814 |publisher=Ville de Paris |date=2025 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> == Sejarah == {{Utama|Sejarah Paris}} === Zaman prasejarah dan purba === Penemuan arkeologi di kawasan [[Bercy]] menunjukkan bahawa manusia telah menghuni lembah Seine di kawasan Paris sejak zaman [[Neolitik]]. Antara tinggalan yang ditemukan ialah kesan bangunan, benteng kayu, jeti dan perahu kayu yang berkaitan dengan sebuah penempatan di tebing saluran lama Sungai Seine.<ref name="Carnavalet">{{cite web |title=Le parcours: de la Préhistoire à nos jours |url=https://www.carnavalet.paris.fr/le-nouveau-parcours |publisher=[[Musée Carnavalet]] |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> [[Fail:Restitution de Lutèce au Haut-Empire, PM117(2).jpg|thumb|kiri|Gambaran semula Lutetia pada zaman Empayar Rom.]] Masyarakat Parisii menetap di kawasan tersebut sekitar abad ke-3 SM. Lokasi tepat pusat penempatan mereka sebelum penaklukan Rom masih diperdebatkan oleh ahli arkeologi. Selepas tentera [[Julius Caesar]] menakluki Gaul pada abad pertama SM, bandar Gallo-Rom Lutetia berkembang terutamanya di tebing kiri Seine. Bandar itu mempunyai forum, tempat mandi awam, arena dan akuaduk, manakala [[Île de la Cité]] menjadi titik penting untuk menyeberangi sungai.<ref name="Carnavalet" /> Ketika kuasa Rom merosot, petempatan tersebut semakin dikenali dengan nama Paris. Bandar itu menjadi pusat agama Kristian dan memperoleh kepentingan politik di bawah dinasti [[Meroving]]. Pada awal abad ke-6, [[Clovis I]] menjadikan Paris salah sebuah pusat pemerintahannya. === Zaman Pertengahan dan zaman moden awal === Di bawah dinasti [[Capet]], Paris berkembang sebagai pusat kuasa diraja. Île de la Cité menempatkan istana diraja dan [[Katedral Notre-Dame de Paris]], manakala tebing kanan menjadi pusat perdagangan. Pada tebing kiri, sekolah-sekolah yang berkaitan dengan gereja berkembang menjadi [[Universiti Paris]] pada abad ke-12 dan ke-13. Pemerintahan [[Philippe II dari Perancis|Philippe II Augustus]] menyaksikan pembinaan tembok kota, pengukuhan jalan raya dan pembinaan kubu yang kemudian berkembang menjadi Louvre. Pertumbuhan bandar terganggu oleh wabak, kebuluran dan peperangan, termasuk [[Perang Seratus Tahun]]. Paris beberapa kali bertukar penguasaan dalam konflik politik dan agama. Pada akhir abad ke-16, [[Henri IV dari Perancis|Henri IV]] menawan semula bandar itu dan memulakan projek pembinaan baharu. Pada abad ke-17, kuasa kerajaan semakin berpusat, tetapi keputusan [[Louis XIV dari Perancis|Louis XIV]] memindahkan istana diraja ke [[Istana Versailles|Versailles]] pada tahun 1682 mengurangkan peranan Paris sebagai kediaman tetap raja. Walau bagaimanapun, Paris kekal sebagai pusat pentadbiran, kewangan, penerbitan dan kehidupan intelektual Perancis. === Revolusi dan abad ke-19 === Paris menjadi pentas utama [[Revolusi Perancis]] yang bermula pada tahun 1789. [[Penyerbuan Bastille]] pada 14 Julai, pemindahan keluarga diraja dari Versailles ke Paris dan pembentukan institusi revolusi menjadikan bandar itu pusat perubahan politik negara. Selepas pergolakan revolusi dan pemerintahan [[Napoleon Bonaparte]], Paris terus mengalami pemberontakan dan perubahan rejim pada tahun 1830 dan 1848. Pada tahun 1853, Napoleon III melantik Georges-Eugène Haussmann sebagai prefek Seine. Pembaharuan Haussmann membuka jalan-jalan lebar, membina rangkaian pembetungan dan bekalan air, mewujudkan taman awam, serta menyusun semula ruang bandar. Projek tersebut memperbaiki pergerakan dan kebersihan tetapi turut menyebabkan pengambilan tanah dan pemindahan ramai penduduk kelas pekerja.<ref name="Haussmann">{{cite web |title=Haussmann, l'homme qui a transformé Paris |url=https://www.paris.fr/pages/haussmann-l-homme-qui-a-transforme-paris-23091 |publisher=Ville de Paris |date=2023 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Pada tahun 1860, sempadan Paris diperluas melalui pengilhakan beberapa komun pinggir bandar dan pembentukan 20 arondisemen masa kini. [[Fail:Boulevard Haussmann.jpg|thumb|[[Boulevard Haussmann]], salah satu contoh landskap bandar yang dikaitkan dengan pembaharuan abad ke-19.]] Selepas kekalahan Perancis dalam [[Perang Perancis-Prusia]], pemberontakan [[Komun Paris]] bermula pada 18 Mac 1871. Kerajaan revolusioner itu bertahan selama 72 hari sebelum ditumpaskan dalam pertempuran berdarah pada penghujung Mei.<ref>{{cite web |title=Les 150 ans de la Commune de Paris |url=https://www.paris.fr/dossiers/la-commune-de-paris-48 |publisher=Ville de Paris |date=31 Mei 2021 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Dalam dekad-dekad seterusnya, Paris menjadi pusat seni dan teknologi pada zaman ''[[Belle Époque]]''. [[Pameran Sejagat]] tahun 1889 menghasilkan pembinaan Menara Eiffel, manakala pameran tahun 1900 bertepatan dengan pembukaan bahagian pertama [[Metro Paris]]. === Abad ke-20 dan ke-21 === Semasa [[Perang Dunia Pertama]], Paris berada berhampiran medan perang tetapi tidak diduduki. Pertumbuhan pinggir bandar meningkat pada tempoh antara perang, sementara perumahan dan kegiatan perindustrian semakin melangkaui sempadan pentadbiran ibu negara. Dalam [[Perang Dunia Kedua]], tentera Jerman menduduki Paris dari Jun 1940 hingga Ogos 1944. Pemberontakan pihak [[Penentangan Perancis]] dan kemaraan tentera Perancis serta Bersekutu membawa kepada pembebasan rasmi bandar pada 25 Ogos 1944.<ref>{{cite web |title=Été 1944-1945: combats de la Libération, nouveaux pouvoirs et victoire des Alliés |url=https://archives.paris.fr/r/258/ete-1944-1945-combats-de-la-liberation-nouveaux-pouvoirs-en-place-et-victoire-des-allies/ |publisher=Archives de Paris |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Selepas perang, pembinaan perumahan dan rangkaian pengangkutan berlaku secara besar-besaran di kawasan metropolitan. Demonstrasi pelajar dan mogok pekerja pada [[Mei 1968 di Perancis|Mei 1968]] bermula di institusi pendidikan Paris sebelum berkembang menjadi krisis nasional. Projek seni bina besar pada penghujung abad ke-20 termasuk [[Pusat Georges Pompidou]], [[Musée d'Orsay]], [[Grande Arche de la Défense]], [[Opéra Bastille]] dan piramid kaca Louvre. Pada abad ke-21, dasar bandar memberi tumpuan kepada perumahan, pengangkutan awam, pengurangan pencemaran, penyesuaian terhadap perubahan iklim dan penambahan ruang untuk pejalan kaki serta basikal. Kebakaran besar pada tahun 2019 merosakkan Katedral Notre-Dame; bangunan itu dipulihkan dan dibuka semula pada Disember 2024.<ref>{{cite web |title=Cérémonie de réouverture de la cathédrale Notre-Dame de Paris |url=https://www.elysee.fr/emmanuel-macron/2024/12/07/ceremonie-de-reouverture-de-la-cathedrale-notre-dame-de-paris |publisher=Présidence de la République française |date=7 Disember 2024 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Pada tahun yang sama, Paris menganjurkan Sukan Olimpik dan [[Sukan Paralimpik Musim Panas 2024]], dengan banyak acara diadakan di mercu tanda serta tapak sedia ada di seluruh kawasan metropolitan. == Geografi == {{Utama|Geografi Paris}} === Kedudukan, keluasan dan bentuk muka bumi === Paris terletak di bahagian utara-tengah [[Perancis]], di tengah [[Lembangan Paris]]. [[Sungai Seine]] merentasi bandar dari tenggara ke barat sebelum meneruskan alirannya ke arah [[Selat Inggeris]]. Sungai tersebut membahagikan bahagian utama bandar kepada tebing kanan di utara dan tebing kiri di selatan serta menjadi paksi penting dalam perkembangan petempatan, perdagangan dan pengangkutan Paris. [[Île de la Cité]] dan [[Île Saint-Louis]] terletak di Sungai Seine, berhampiran pusat bersejarah bandar. Wilayah pentadbiran Paris meliputi 105.4 kilometer persegi.<ref name="INSEE-territoires" /> Keluasan ini merangkumi [[Bois de Boulogne]] seluas 846 hektar di sebelah barat dan [[Bois de Vincennes]] seluas 995 hektar di sebelah timur. Kedua-duanya merupakan kawasan hijau terbesar di Paris dan sebahagian besarnya terletak di luar kawasan binaan utama bandar.<ref name="bois-parisiens">{{cite web |title=Les bois parisiens |url=https://www.paris.fr/pages/les-bois-parisiens-4900 |website=Ville de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Bentuk muka bumi Paris umumnya rendah dan beralun. Lembah Seine membentuk bahagian terendah, manakala kawasan yang lebih tinggi terletak terutamanya di utara dan timur bandar. Antara bentuk muka bumi yang paling ketara ialah bukit [[Montmartre]] serta kawasan berbukit Belleville–Ménilmontant. Paras tanah berjulat daripada kira-kira 26 meter di Point-du-Jour, berhampiran sempadan barat daya bandar, hingga sekitar 128 meter di Montmartre dan kawasan rue du Télégraphe.<ref>{{cite web |title=Paris sous toutes ses longueurs |url=https://www.paris.fr/pages/paris-sous-toutes-ses-longueurs-7504 |website=Ville de Paris |date=19 Februari 2020 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Boulevard Périphérique]] mengelilingi sebahagian besar kawasan binaan utama dan secara kasar mengikuti sempadan pentadbiran bandar, tetapi tidak merangkumi Bois de Boulogne dan Bois de Vincennes. Paris bersempadan dengan komun-komun dalam tiga [[Departmen di Perancis|departmen]] lingkaran pinggir bandar dalam, iaitu [[Hauts-de-Seine]] di sebelah barat, [[Seine-Saint-Denis]] di utara dan timur laut serta [[Val-de-Marne]] di selatan dan tenggara. Kawasan binaannya bersambung hampir tanpa putus dengan kebanyakan komun bersebelahan, menyebabkan sempadan pentadbiran Paris tidak sepadan dengan keluasan fizikal kawasan metropolitan. === Iklim === Paris mengalami [[iklim lautan]] yang banyak dipengaruhi oleh sistem cuaca dari [[Lautan Atlantik]]. Pengaruh lautan mengurangkan perbezaan suhu antara musim berbanding kawasan yang mempunyai iklim lebih kebenuaan di timur Perancis. Musim sejuk umumnya dingin tetapi sederhana, manakala musim panas biasanya hangat dan adakalanya disertai gelombang haba. Kerpasan berlaku sepanjang tahun tanpa musim kering yang ketara.<ref>{{cite web |title=Les îlots de chaleur urbains du cœur de l'agglomération parisienne, Cahier no 3 : Brises thermiques |url=https://www.apur.org/sites/default/files/documents/publication/documents-associes/ilots_chaleur_urbains_brises_thermiques.pdf |website=Atelier parisien d'urbanisme |publisher=APUR |date=1 Februari 2017 |language=fr |format=PDF |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Normal iklim rasmi yang digunakan di Perancis berasaskan tempoh rujukan 1991–2020.<ref>{{cite web |title=De nouvelles normales pour qualifier le climat en France |url=https://meteofrance.com/actualites-et-dossiers/actualites/climat/de-nouvelles-normales-pour-qualifier-le-climat-en-france |website=Météo-France |date=28 Jun 2022 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Di stesen Paris-Montsouris, purata suhu tahunan bagi tempoh tersebut ialah 12.8 °C. Purata suhu bulanan berjulat daripada 5.4 °C pada Januari hingga 20.9 °C pada Julai. Purata kerpasan tahunan ialah 634.3 milimeter, yang tersebar secara relatif sekata sepanjang tahun, manakala purata tempoh cahaya matahari ialah 1,717 jam setahun.<ref name="MeteoFrance-Montsouris">{{cite web |title=Fiche climatologique : statistiques 1991–2020 et records – Paris-Montsouris |url=https://donneespubliques.meteofrance.fr/FichesClim/FICHECLIM_75114001.pdf |website=Météo-France |publisher=Météo-France |date=6 Jun 2025 |language=fr |format=PDF |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Suhu tertinggi yang direkodkan di Paris-Montsouris ialah 42.6 °C pada 25 Julai 2019, semasa [[gelombang haba Eropah 2019]]. Suhu terendah ialah −23.9 °C pada 10 Disember 1879.<ref name="MeteoFrance-Montsouris" /> Kepadatan bangunan dan keluasan permukaan berturap menghasilkan kesan [[pulau haba bandar]], yang paling ketara pada waktu malam apabila bangunan dan permukaan jalan melepaskan haba yang tersimpan pada waktu siang. Perbezaan suhu antara Paris dengan kawasan luar bandar di sekitarnya dianggarkan sekitar 2.5 °C secara purata, tetapi boleh menjadi jauh lebih besar semasa gelombang haba; perbezaan hampir 8 °C diperhatikan semasa gelombang haba 2003.<ref>{{cite web |title=L'adaptation aux vagues de chaleur à Paris |url=https://cdn.paris.fr/paris/2021/05/12/92b8f55c368b25f126cd870d2343210b.pdf |website=Ville de Paris |publisher=Atelier parisien d'urbanisme |date=12 Mei 2021 |language=fr |format=PDF |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Peningkatan suhu akibat [[perubahan iklim]] dijangka menambah kekerapan serta keamatan gelombang haba, dengan kesannya diperkuat oleh kepadatan dan sifat permukaan bandar.<ref>{{cite web |title=Canicule : définition, précautions, impacts sur la santé |url=https://www.paris.fr/pages/la-canicule-5469 |website=Ville de Paris |date=24 Jun 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> {{Kotak cuaca | metric first = yes | location = Paris-Montsouris, normal 1991–2020 dan rekod 1872–2025 | Jan record high C = 16.1 | Feb record high C = 21.4 | Mar record high C = 26.0 | Apr record high C = 30.2 | May record high C = 34.8 | Jun record high C = 37.6 | Jul record high C = 42.6 | Aug record high C = 39.5 | Sep record high C = 36.2 | Oct record high C = 28.9 | Nov record high C = 21.6 | Dec record high C = 17.1 | year record high C = 42.6 | Jan high C = 7.6 | Feb high C = 8.8 | Mar high C = 12.8 | Apr high C = 16.6 | May high C = 20.2 | Jun high C = 23.4 | Jul high C = 25.7 | Aug high C = 25.6 | Sep high C = 21.5 | Oct high C = 16.5 | Nov high C = 11.1 | Dec high C = 8.0 | year high C = 16.5 | Jan mean C = 5.4 | Feb mean C = 6.0 | Mar mean C = 9.2 | Apr mean C = 12.2 | May mean C = 15.6 | Jun mean C = 18.8 | Jul mean C = 20.9 | Aug mean C = 20.8 | Sep mean C = 17.2 | Oct mean C = 13.2 | Nov mean C = 8.7 | Dec mean C = 5.9 | year mean C = 12.8 | Jan low C = 3.2 | Feb low C = 3.3 | Mar low C = 5.6 | Apr low C = 7.9 | May low C = 11.1 | Jun low C = 14.2 | Jul low C = 16.2 | Aug low C = 16.0 | Sep low C = 13.0 | Oct low C = 9.9 | Nov low C = 6.2 | Dec low C = 3.8 | year low C = 9.2 | Jan record low C = −14.6 | Feb record low C = −14.7 | Mar record low C = −9.1 | Apr record low C = −3.5 | May record low C = −0.1 | Jun record low C = 3.1 | Jul record low C = 6.0 | Aug record low C = 6.3 | Sep record low C = 1.8 | Oct record low C = −3.8 | Nov record low C = −14.0 | Dec record low C = −23.9 | year record low C = −23.9 | Jan precipitation mm = 47.6 | Feb precipitation mm = 41.8 | Mar precipitation mm = 45.2 | Apr precipitation mm = 45.8 | May precipitation mm = 69.0 | Jun precipitation mm = 51.3 | Jul precipitation mm = 59.4 | Aug precipitation mm = 58.0 | Sep precipitation mm = 44.7 | Oct precipitation mm = 55.2 | Nov precipitation mm = 54.3 | Dec precipitation mm = 62.0 | year precipitation mm = 634.3 | unit precipitation days = 1 mm | Jan precipitation days = 9.9 | Feb precipitation days = 9.1 | Mar precipitation days = 9.5 | Apr precipitation days = 8.6 | May precipitation days = 9.2 | Jun precipitation days = 8.3 | Jul precipitation days = 7.4 | Aug precipitation days = 8.1 | Sep precipitation days = 7.5 | Oct precipitation days = 9.5 | Nov precipitation days = 10.4 | Dec precipitation days = 11.4 | year precipitation days = 108.9 | Jan sun = 59.0 | Feb sun = 83.7 | Mar sun = 134.9 | Apr sun = 177.3 | May sun = 201.0 | Jun sun = 203.5 | Jul sun = 222.4 | Aug sun = 215.3 | Sep sun = 174.7 | Oct sun = 118.6 | Nov sun = 69.8 | Dec sun = 56.9 | year sun = 1717.0 | source = [[Météo-France]]<ref name="MeteoFrance-Montsouris" /> }} == Pentadbiran dan politik == === Status pentadbiran === [[Fail:Numbered map of Paris with arrondissements.svg|thumb|Peta 20 arondisemen Paris. Nombornya tersusun mengikut bentuk lingkaran dari pusat bandar.]] Paris mempunyai kedudukan pentadbiran yang tersendiri. Sejak 2019, ''Ville de Paris'' merupakan sebuah kolektiviti berstatus khas menurut Perlembagaan Perancis yang menjalankan bidang kuasa sebuah komun dan sebuah departmen.<ref name="statut" /> Badan perunding utamanya ialah [[Majlis Paris]] ({{lang-fr|Conseil de Paris}}), yang ahlinya juga menjalankan fungsi majlis perbandaran dan majlis departmen. Paris dibahagikan kepada 20 arondisemen perbandaran. Empat arondisemen pertama digabungkan dalam satu sektor pentadbiran yang dikenali sebagai [[Paris Centre]], manakala arondisemen ke-5 hingga ke-20 masing-masing membentuk sektor sendiri. Oleh itu, terdapat 17 majlis sektor atau arondisemen, setiap satunya diketuai oleh seorang datuk bandar sektor. Pentadbiran arondisemen menguruskan sebahagian perkhidmatan setempat, tetapi kuasa utama berkaitan belanjawan dan dasar seluruh bandar terletak pada Majlis Paris. Datuk bandar Paris dipilih oleh ahli Majlis Paris. [[Emmanuel Grégoire]] dipilih sebagai datuk bandar pada 29 Mac 2026 dengan 103 daripada 163 undi majlis, selepas pilihan raya perbandaran pada bulan yang sama.<ref>{{cite web |title=Emmanuel Grégoire élu officiellement maire de Paris |url=https://www.paris.fr/pages/emmanuel-gregoire-elu-officiellement-maire-de-paris-34421 |publisher=Ville de Paris |date=29 Mac 2026 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> === Peranan nasional dan metropolitan === Sebagai ibu negara, Paris menempatkan institusi utama Republik Perancis. Presiden Perancis bersemayam secara rasmi di [[Istana Élysée]], manakala kerajaan dan kebanyakan kementerian berpusat di bandar ini. [[Perhimpunan Kebangsaan Perancis|Perhimpunan Kebangsaan]] bersidang di [[Palais Bourbon]] dan [[Senat Perancis|Senat]] di [[Istana Luxembourg]]. Banyak kedutaan, pertubuhan antarabangsa dan institusi budaya asing juga berpusat di Paris. Pada skala lebih luas, Paris ialah anggota [[Métropole du Grand Paris]], yang ditubuhkan pada tahun 2016 untuk menyelaraskan dasar tertentu berkaitan perancangan, perumahan, pembangunan ekonomi dan alam sekitar di ibu negara serta pinggir bandarnya. Kawasan metropolitan ini merangkumi Paris dan lebih seratus komun bersebelahan, tetapi tidak menggantikan kawasan Île-de-France atau keseluruhan kawasan tarikan bandar Paris. == Demografi == Penduduk Paris mencapai paras tertinggi pada awal abad ke-20 sebelum berkurang apabila isi rumah dan kegiatan industri berpindah ke pinggir bandar. Selepas peningkatan sederhana pada dekad pertama abad ke-21, jumlah penduduk bandar kembali menurun. Penduduk perbandaran berkurang daripada 2,240,621 orang pada tahun 2012 kepada 2,103,778 orang pada tahun 2023, dengan purata perubahan tahunan −0.6% antara tahun 2017 dengan 2023.<ref name="INSEE-pop" /><ref name="INSEE-territoires" /> Penurunan ini berkaitan dengan aliran keluar bersih penduduk, meskipun bilangan kelahiran masih melebihi kematian dalam tempoh tersebut. Walaupun sempadan Paris hanya merangkumi sebahagian kecil daripada kawasan binaan, bandar ini kekal sangat padat, dengan hampir 20,000 orang bagi setiap kilometer persegi pada tahun 2023.<ref name="INSEE-territoires" /> Pada tahun yang sama, penduduk berumur 25 hingga 39 tahun membentuk 25.7% daripada jumlah penduduk, manakala mereka yang berumur 65 tahun ke atas membentuk 17.7%.<ref name="INSEE-dossier">{{cite web |title=Dossier complet – Commune de Paris (75056) |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-75056 |publisher=INSEE |date=16 Julai 2026 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Paris telah lama menerima penghijrahan dari wilayah lain di Perancis serta dari luar negara. Kepelbagaian ini tercermin dalam bahasa, agama, perniagaan dan budaya kejiranannya. Statistik rasmi Perancis membezakan antara kewarganegaraan, negara kelahiran dan status imigran, tetapi secara amnya tidak mengelaskan penduduk mengikut kaum atau etnik. Kekurangan perumahan dan harga hartanah yang tinggi merupakan isu penting. Pada tahun 2023, sekitar 61.9% kediaman utama dihuni oleh penyewa dan 33.2% oleh pemilik; perumahan sewa sosial yang tidak berperabot membentuk 18.1% daripada kediaman utama.<ref name="INSEE-dossier" /> Sebahagian stok perumahan juga terdiri daripada rumah kedua, penginapan sekali-sekala atau unit kosong, yang menambah tekanan terhadap pasaran kediaman tetap. == Ekonomi == {{Utama|Ekonomi Paris}} Paris ialah pusat utama kegiatan ekonomi Perancis dan pusat pekerjaan terbesar dalam wilayah [[Île-de-France]]. Walau bagaimanapun, data [[keluaran dalam negeri kasar]] (KDNK) rasmi diterbitkan pada peringkat wilayah dan bukannya khusus bagi sempadan pentadbiran bandar. Oleh itu, angka bagi Île-de-France turut merangkumi pusat ekonomi di pinggir bandar, termasuk [[La Défense]], [[Plaine Saint-Denis]] dan kawasan kegiatan berhampiran lapangan terbang Paris. === Skala ekonomi dan pekerjaan === Pada 2024, Île-de-France mencatatkan KDNK sebanyak €865.7 bilion, bersamaan kira-kira 29.7% daripada KDNK Perancis. KDNK per kapitanya berjumlah €69,514, manakala KDNK bagi setiap pekerjaan ialah €123,220. Angka 2024 tersebut merupakan data sementara.<ref name="INSEE-PIB-2024">{{cite web |title=Produit intérieur brut en 2024 : comparaisons régionales |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/2012723 |website=Institut national de la statistique et des études économiques |publisher=INSEE |date=12 Mei 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Nilai wilayah ini tidak boleh ditafsirkan sebagai kekayaan yang dihasilkan dalam bandar Paris sahaja kerana kegiatan ekonomi wilayah tersebut saling berkait melalui perjalanan ulang-alik pekerja, rangkaian pengangkutan dan pembahagian pusat perniagaan. Dalam sempadan Paris terdapat sekitar 1.81 juta pekerjaan pada 2023, berbanding kira-kira 1.07 juta penduduk bekerja yang menetap di bandar. Nisbah ini bersamaan 169 pekerjaan bagi setiap 100 penduduk bekerja yang tinggal di Paris dan mencerminkan peranannya sebagai pusat pekerjaan bagi kawasan metropolitan yang lebih luas.<ref name="INSEE-dossier">{{cite web |title=Dossier complet – Commune de Paris (75056) |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-75056 |website=Institut national de la statistique et des études économiques |publisher=INSEE |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Struktur dan taburan kegiatan === Ekonomi Paris didominasi oleh [[sektor perkhidmatan]]. Pada 2023, perdagangan, pengangkutan dan pelbagai perkhidmatan menyumbang 69.7% daripada pekerjaan di bandar. Pentadbiran awam, pendidikan, kesihatan dan kerja sosial menyumbang 23.4%, manakala industri dan pembinaan masing-masing merangkumi 3.7% dan 3.2%.<ref name="INSEE-dossier" /> Pekerjaan berkemahiran tinggi mempunyai bahagian yang besar dalam pasaran buruh bandar. Kategori yang ditakrifkan INSEE sebagai ''cadres et professions intellectuelles supérieures'', yang merangkumi pengurus serta profesion intelektual peringkat tinggi, membentuk 41.8% daripada keseluruhan pekerjaan pada 2023. Bahagian tersebut meningkat daripada 34.0% pada 2012. Profesion pertengahan pula membentuk 23.2%, diikuti pekerja pejabat dan perkhidmatan sebanyak 21.5%, pekerja buruh sebanyak 8.4%, serta peniaga, pengusaha dan ketua perusahaan sebanyak 5.2%.<ref name="INSEE-dossier" /> [[Fail:La Défense depuis l'Arc de Triomphe Janvier 2023.jpg|thumb|[[La Défense]] dilihat dari [[Arc de Triomphe]].]] Kegiatan pejabat tidak tertumpu di sebuah daerah sahaja. Daerah perniagaan pusat Paris ({{lang-fr|quartier central des affaires}}) merangkumi terutamanya bahagian arrondissement ke-8, ke-9 dan ke-17. Berdasarkan pemetaan pekerjaan pejabat bagi 2018, kawasan ini merupakan pusat pekerjaan pejabat terbesar dan antara yang paling padat di Île-de-France, dengan pengkhususan dalam perkhidmatan profesional seperti bidang undang-undang dan perundingan.<ref name="APUR-bureaux">{{cite web |title=Crise sanitaire : une activité commerciale plus impactée dans les pôles de bureaux les plus denses |url=https://www.apur.org/fr/economie-emploi/commerce/crise-sanitaire-une-activite-commerciale-plus-impactee-poles-bureaux-plus |website=Atelier parisien d'urbanisme |publisher=APUR |date=Jun 2022 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Pusat pekerjaan pejabat lain dalam bandar termasuk kawasan Gare de Lyon–Paris Rive Gauche, Châtelet–Hôtel de Ville, arrondissement ke-7 dan Montparnasse. Di luar sempadan Paris, La Défense merupakan sebuah pusat utama bagi kegiatan kewangan, insurans, teknologi maklumat dan pentadbiran perusahaan, manakala pusat kegiatan lain berkembang di [[Boulogne-Billancourt]], [[Issy-les-Moulineaux]], [[Levallois-Perret]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] dan kawasan berhampiran [[Lapangan Terbang Charles de Gaulle]].<ref name="APUR-bureaux" /> Selain perkhidmatan profesional dan kewangan, ekonomi bandar merangkumi perdagangan runcit, penginapan dan restoran, teknologi digital, media dan penerbitan, industri kreatif, fesyen dan barangan mewah, penyelidikan, [[pendidikan tinggi]], kesihatan, pentadbiran awam serta kegiatan kebudayaan. Gabungan penduduk, pekerja ulang-alik dan pelawat menyokong rangkaian kedai, pasar, restoran dan perkhidmatan kejiranan, meskipun kepadatan serta jenis perniagaan berbeza dengan ketara antara kawasan bandar. === Pelancongan dan perjalanan perniagaan === [[Pelancongan]] merupakan komponen penting ekonomi Paris kerana kaitannya dengan sektor penginapan, makanan, perdagangan, kebudayaan, hiburan dan pengangkutan. Permintaan pelancong didorong oleh muzium, monumen, kegiatan kebudayaan dan gastronomi, di samping persidangan, pameran perdagangan dan perjalanan perniagaan. Pada 2025, hotel, tapak perkhemahan dan bentuk penginapan pelancong kolektif lain di Paris mencatatkan kira-kira 47.2 juta malam penginapan, meningkat 9.5% berbanding 2024 dan 7.6% berbanding 2023. Pelawat yang tidak menetap di Perancis menyumbang 64.8% daripada jumlah tersebut.<ref name="INSEE-tourisme-2025">{{cite web |title=Un an après les Jeux Olympiques et Paralympiques, le tourisme francilien au plus haut en 2025 |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8958187 |website=Institut national de la statistique et des études économiques |publisher=INSEE |date=31 Mac 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Perjalanan perniagaan menyumbang kira-kira 26% daripada malam penginapan di Paris pada 2025, sedikit lebih rendah daripada purata Île-de-France kerana bahagian pelancongan riadah yang lebih besar di ibu negara.<ref name="INSEE-tourisme-2025" /> Jumlah pelawat dan penginapan boleh berubah mengikut keadaan ekonomi antarabangsa, kadar pertukaran, keselamatan, acara besar serta kapasiti pengangkutan dan penginapan. == Landskap bandar, seni bina dan warisan == Bentuk fizikal Paris memperlihatkan lapisan sejarah yang berbeza. Île de la Cité dan kawasan [[Le Marais]] mengekalkan jaringan jalan yang berasal daripada zaman pertengahan dan zaman moden awal, manakala kawasan tengah serta barat bandar banyak dicirikan oleh blok pangsapuri batu, jalan lebar dan paksi pandangan yang dibangunkan pada abad ke-19. Had ketinggian tradisional mengekalkan garis langit yang agak seragam di pusat bandar, walaupun terdapat bangunan tinggi seperti [[Menara Montparnasse]] dan kelompok pencakar langit di La Défense di luar Paris. Bangunan keagamaan penting termasuk Notre-Dame de Paris, [[Sainte-Chapelle]], [[Panthéon, Paris|Panthéon]], [[Église de la Madeleine]] dan Sacré-Cœur. Seni bina kerajaan dan awam pula diwakili oleh Louvre, [[Hôtel de Ville, Paris|Hôtel de Ville]], [[Les Invalides]], Palais Bourbon dan Palais Garnier. Struktur moden dan kontemporari termasuk Pusat Georges Pompidou, [[Institut du monde arabe]], [[Bibliothèque nationale de France]] di tapak François-Mitterrand dan [[Philharmonie de Paris]]. Tapak Warisan Dunia “Paris, Tebing Sungai Seine” merangkumi kawasan seluas 538 hektar serta menghubungkan banyak monumen dan ruang bandar utama di sepanjang sungai. Tapak itu diiktiraf atas nilai seni bina, perancangan bandar dan pengaruhnya terhadap pembangunan bandar Eropah.<ref name="UNESCO" /> Pemeliharaan warisan sering perlu diseimbangkan dengan keperluan perumahan, kemudahan awam, penjimatan tenaga dan penyesuaian iklim. Ruang hijau utama termasuk [[Taman Luxembourg]], [[Taman Tuileries]], [[Parc des Buttes-Chaumont]], [[Parc Montsouris]], Bois de Boulogne dan Bois de Vincennes. Sungai Seine, terusan Saint-Martin dan terusan de l'Ourcq juga memainkan peranan dalam riadah serta landskap bandar. == Kebudayaan == Kehidupan kebudayaan Paris dibentuk oleh gabungan institusi kebangsaan dan perbandaran, tempat persembahan, perpustakaan, sekolah seni serta industri kreatif. Kedudukannya sebagai pusat pentadbiran dan penerbitan Perancis selama beberapa abad turut menjadikan bandar ini tempat perkembangan dan penyebaran pelbagai gerakan seni, kesusasteraan, fesyen, filem dan gastronomi. === Muzium dan seni visual === [[Fail:Palais et pyramide du Louvre.jpg|thumb|[[Istana Louvre]] dan [[Piramid Louvre]] di Cour Napoléon.]] Paris menempatkan muzium yang koleksinya meliputi pelbagai zaman, wilayah dan bentuk seni. [[Muzium Louvre]], yang terletak di bekas istana diraja, mempunyai sembilan jabatan kuratorial yang meliputi antaranya barang purba Mesir, Timur Dekat, Yunani, Etruscan dan Rom, seni Islam, lukisan, arca, seni hiasan serta seni grafik. Pangkalan data koleksinya mengandungi maklumat mengenai lebih daripada 500,000 karya milik Louvre dan [[Musée national Eugène-Delacroix]].<ref name="louvre">{{cite web |title=Explore: The treasures of the Louvre palace and collections |url=https://www.louvre.fr/en/explore |website=Musée du Louvre |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Musée d'Orsay]], yang ditempatkan di bekas [[Gare d'Orsay]], menumpukan seni yang dihasilkan antara 1848 dengan 1914, termasuk lukisan, arca, seni hiasan, fotografi dan seni bina.<ref>{{cite web |title=Paintings |url=https://www.musee-orsay.fr/en/collections/paintings |website=Musée d'Orsay |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Koleksi seni moden dan kontemporari negara pula diuruskan oleh [[Musée national d'art moderne]] di [[Centre Georges Pompidou|Centre Pompidou]]. Bangunan utama Centre Pompidou di kawasan Beaubourg ditutup kepada orang ramai pada 2025 untuk kerja pengubahsuaian dan dijadualkan dibuka semula pada 2030; sepanjang tempoh tersebut, koleksi dan programnya dipersembahkan melalui institusi rakan di Perancis dan di luar negara.<ref name="pompidou">{{cite web |title=Renovation project Centre Pompidou 2030 |url=https://www.centrepompidou.fr/en/centre-pompidou-is-transforming-itself/renovation-project-centre-pompidou-2030 |website=Centre Pompidou |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Institusi lain mempunyai bidang pengkhususan yang lebih khusus. [[Musée de l'Orangerie]] memelihara koleksi seni moden awal, manakala [[Musée Rodin]] menghimpunkan karya, dokumen dan koleksi peribadi [[Auguste Rodin]].<ref>{{cite web |title=The permanent collections |url=https://www.musee-orangerie.fr/en/collection |website=Musée de l'Orangerie |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Musée Rodin: Les collections |url=https://collections.musee-rodin.fr/en |website=Musée Rodin |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Musée du quai Branly – Jacques Chirac]] menempatkan karya dan objek budaya dari Afrika, Asia, Oceania dan benua Amerika, sementara [[Musée national Picasso-Paris]] menyimpan koleksi besar karya serta bahan arkib yang berkaitan dengan [[Pablo Picasso]].<ref>{{cite web |title=The Collections Area and the ramp |url=https://quaibranly.fr/en/public-areas/le-plateau-des-collections-et-la-rampe |website=Musée du quai Branly – Jacques Chirac |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The collection |url=https://www.museepicassoparis.fr/en/collection |website=Musée national Picasso-Paris |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Bandar raya Paris sendiri mengendalikan rangkaian muzium dan tapak warisan melalui Paris Musées. Antaranya ialah [[Musée Carnavalet]], yang mendokumentasikan sejarah Paris, [[Musée d'Art Moderne de Paris]], [[Petit Palais]], [[Maison de Victor Hugo]] dan beberapa muzium yang dikhususkan kepada artis atau zaman tertentu.<ref>{{cite web |title=Museums of the City of Paris |url=https://www.parismusees.paris.fr/en |website=Paris Musées |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Seni persembahan dan filem === [[Fail:Palais Garnier foyer, Paris.jpg|thumb|Ruang legar utama [[Palais Garnier]], salah sebuah gedung [[Opéra national de Paris]].]] Tradisi teater Paris berpusat pada institusi awam serta sejumlah besar panggung persendirian. [[Comédie-Française]], yang diasaskan pada 1680 atas perintah [[Louis XIV dari Perancis|Louis XIV]], mengekalkan rombongan pelakon tetap dan mempersembahkan karya daripada himpunan drama klasik serta kontemporari di beberapa panggungnya di Paris.<ref>{{cite web |title=How the Company Works |url=https://www.comedie-francaise.fr/en/how-company-works |website=Comédie-Française |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Teater kebangsaan lain di bandar ini termasuk [[Odéon-Théâtre de l'Europe]], [[Théâtre national de Chaillot]] dan [[Théâtre national de la Colline]], di samping panggung perbandaran, pusat kebudayaan dan tempat persembahan bebas. [[Opéra national de Paris]] mempersembahkan opera, balet dan konsert di dua gedung utamanya, iaitu [[Palais Garnier]], yang dibuka pada abad ke-19, dan [[Opéra Bastille]], yang dirasmikan pada 1989.<ref>{{cite web |title=The Institution |url=https://www.operadeparis.fr/en/about/institution |website=Opéra national de Paris |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Di kawasan [[Parc de la Villette|La Villette]], [[Philharmonie de Paris]] dan [[Cité de la musique]] membentuk sebuah kompleks yang merangkumi dewan simfoni, ruang persembahan, kemudahan pendidikan, perpustakaan media serta [[Musée de la musique]].<ref>{{cite web |title=The Location |url=https://philharmoniedeparis.fr/en/practical-info/location |website=Philharmonie de Paris |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Paris juga mempunyai kedudukan penting dalam [[sejarah filem]]. Pada 28 Disember 1895, [[Auguste dan Louis Lumière|adik-beradik Lumière]] mengadakan tayangan awam berbayar menggunakan sinematograf di Salon Indien du Grand Café, yang lazimnya dianggap sebagai salah satu peristiwa asas kelahiran pawagam.<ref>{{cite web |title=Musée Lumière |url=https://www.institut-lumiere.org/musee-lumiere-fr |website=Institut Lumière |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Budaya filem bandar ini diteruskan melalui pawagam komersial, pawagam bebas dan pawagam seni, selain tayangan semula, festival, kelab filem dan retrospektif. Pihak bandar raya memberikan bantuan kepada pawagam bebas serta menyokong pemuliharaan dan penyebaran warisan filem melalui Mission Cinéma.<ref>{{cite web |title=Les actions de Paris pour le cinéma |url=https://www.paris.fr/pages/les-actions-de-paris-pour-le-cinema-2313 |website=Ville de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Institusi utama lain termasuk [[Cinémathèque française]], yang memelihara filem, arkib, poster, peralatan, kostum dan objek berkaitan sejarah perfileman, serta [[La Fémis]], sekolah filem awam negara yang terletak di arrondissement ke-18.<ref>{{cite web |title=Les collections de la Cinémathèque française |url=https://www.cinematheque.fr/les-collections-de-la-cinematheque-francaise.html |website=Cinémathèque française |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=About the School |url=https://www.femis.fr/about-the-school |website=La Fémis |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Kesusasteraan dan perpustakaan === [[Fail:Bibliothèque nationale de France (site Richelieu), Paris - Salle Ovale.jpg|thumb|Salle Ovale di tapak Richelieu, [[Bibliothèque nationale de France]].]] Peranan Paris dalam kesusasteraan Perancis berkait rapat dengan tumpuan universiti, rumah penerbitan, kedai buku, perpustakaan, salun dan kafe. [[Latin Quarter, Paris|Latin Quarter]] berkembang di sekitar [[Universiti Paris]] sejak Zaman Pertengahan dan kekal sebagai kawasan penting bagi pengajian tinggi serta perdagangan buku.<ref>{{cite web |title=Histoire et patrimoine |url=https://mairie05.paris.fr/pages/histoire-et-patrimoine-10965 |website=Mairie du 5e arrondissement de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Kawasan [[Montparnasse]] menjadi tempat pertemuan penting bagi penulis dan seniman antarabangsa pada awal abad ke-20, manakala [[Saint-Germain-des-Prés]] terkenal dengan kegiatan kesusasteraan, falsafah dan muziknya selepas [[Perang Dunia Kedua]]. Tokoh seperti [[Jean-Paul Sartre]], [[Simone de Beauvoir]], [[Jacques Prévert]] dan [[Boris Vian]] dikaitkan dengan kafe, rumah penerbitan dan tempat persembahan di kawasan tersebut.<ref>{{cite web |title=Dans les pas de Simone de Beauvoir, rive gauche |url=https://www.paris.fr/pages/sur-les-pas-de-simone-de-beauvoir-ecrivaine-et-feministe-emblematique-de-paris-21516 |website=Ville de Paris |date=18 Julai 2022 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Balade sur les pas de Jacques Prévert |url=https://www.paris.fr/pages/balade-sur-les-pas-de-jacques-prevert-19040 |website=Ville de Paris |date=25 Oktober 2024 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Institusi perpustakaan terpenting ialah [[Bibliothèque nationale de France]] (BnF), yang beroperasi di beberapa tapak. Tapak François-Mitterrand menempatkan sebahagian besar koleksi buku dan bahan berkala, manakala tapak Richelieu memelihara koleksi manuskrip, cetakan, fotografi, peta, syiling, pingat, muzik dan seni persembahan. Tapak Richelieu, yang menjadi kediaman perpustakaan diraja sejak 1721, dibuka sepenuhnya kepada orang ramai pada 2022 selepas kerja pemulihan yang berpanjangan.<ref>{{cite web |title=The BnF's Richelieu site |url=https://www.bnf.fr/en/the-bnfs-richelieu-site |website=Bibliothèque nationale de France |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Sebahagian besar warisan bertulis dan visual BnF turut tersedia melalui perpustakaan digital [[Gallica]].<ref>{{cite web |title=Gallica, the BnF digital library |url=https://www.bnf.fr/en/gallica-bnf-digital-library |website=Bibliothèque nationale de France |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Kemudahan lain termasuk [[Bibliothèque Sainte-Geneviève]], perpustakaan universiti dan penyelidikan berhampiran [[Panthéon, Paris|Panthéon]], serta rangkaian perpustakaan perbandaran. Rangkaian tersebut terdiri daripada perpustakaan pinjaman, perpustakaan warisan dan institusi khusus dalam bidang seperti sejarah Paris, seni grafik, muzik, fesyen dan kesusasteraan jenayah.<ref>{{cite web |title=Les bibliothèques municipales de prêt |url=https://www.paris.fr/pages/les-bibliotheques-municipales-de-pret-2504 |website=Ville de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Les bibliothèques municipales spécialisées |url=https://www.paris.fr/pages/les-bibliotheques-municipales-specialisees-2506/ |website=Ville de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Fesyen dan gastronomi === Paris merupakan pusat utama reka bentuk fesyen dan [[haute couture]]. Kedudukan ini dibangunkan sejak abad ke-19 melalui pertumbuhan rumah fesyen, bengkel pertukangan khusus, gedung serbaneka, majalah serta pasaran barangan mewah. [[Fédération de la Haute Couture et de la Mode]] menyelaraskan [[Minggu Fesyen Paris]] dan Minggu Haute couture. Minggu Fesyen Paris diadakan empat kali setahun, dengan dua musim pakaian wanita dan dua musim pakaian lelaki.<ref>{{cite web |title=The events of FHCM |url=https://www.fhcm.paris/en/the-events-of-fhcm |website=Fédération de la Haute Couture et de la Mode |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Sejarah dan perkembangan fesyen turut didokumentasikan oleh [[Palais Galliera]], iaitu muzium fesyen milik bandar raya Paris. Dalam gastronomi, konsep restoran moden berkembang di Paris pada separuh kedua abad ke-18. Berbeza daripada rumah penginapan dan meja makan bersama yang lebih awal, restoran membolehkan pelanggan memilih hidangan daripada menu, makan pada waktu yang dipilih dan menerima layanan di meja berasingan. Institusi ini kemudiannya memainkan peranan dalam perkembangan serta penyebaran masakan mewah Perancis.<ref>{{cite journal |last=Bienassis |first=Loïc |title=Le restaurant, cette invention parisienne (XVIIIe–XIXe siècles) |url=https://arrow.tudublin.ie/jofis/vol9/iss1/6/ |journal=Journal of Franco-Irish Studies |volume=9 |issue=1 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Budaya makanan Paris tidak terbatas kepada restoran mewah. Kedai roti, kedai pastri, pasar makanan, kafe, bistro dan ''brasserie'' membentuk sebahagian daripada kehidupan harian di kebanyakan kawasan bandar. Perubahan penduduk Paris juga memperluas kepelbagaian masakannya, dengan kehadiran tradisi kulinari dari Eropah, Afrika, Asia, Timur Tengah dan benua Amerika bersama-sama masakan serantau Perancis.<ref>{{cite web |title=10 tips on eating out at a restaurant in Paris |url=https://parisjetaime.com/eng/article/10-tips-on-eating-out-at-a-restaurant-in-paris-a999 |website=Paris je t'aime |publisher=Office du tourisme de Paris |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> == Pendidikan dan penyelidikan == Paris merupakan salah satu pusat utama pendidikan tinggi dan penyelidikan di Perancis. Institusinya tersebar di seluruh bandar, tetapi tumpuan bersejarah yang utama terletak di [[Latin Quarter, Paris|Latin Quarter]], khususnya di sekitar [[Sorbonne]], [[Panthéon, Paris|Panthéon]] dan rue d'Ulm. Pusat pengajian dan penyelidikan baharu turut berkembang di kawasan seperti Paris Rive Gauche, Porte Dauphine dan arrondissement ke-12. === Perkembangan sejarah === Tradisi pendidikan tinggi di Paris berkembang daripada sekolah-sekolah gereja dan persatuan guru serta pelajar yang membentuk [[Universiti Paris]] pada abad ke-13. Kolej yang diasaskan oleh ahli teologi [[Robert de Sorbon]] pada 1253 dan disahkan oleh [[Louis IX dari Perancis|Louis IX]] pada 1257 kemudiannya memberikan namanya kepada Sorbonne.<ref>{{cite web |title=Histoire de la Sorbonne |url=https://www.sorbonne.fr/la-sorbonne/histoire-de-la-sorbonne/ |website=Chancellerie des universités de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=La fondation de la Sorbonne au Moyen Âge par le théologien Robert de Sorbon |url=https://www.sorbonne.fr/la-sorbonne/histoire-de-la-sorbonne/la-fondation-de-la-sorbonne-au-moyen-age-par-le-theologien-robert-de-sorbon/ |website=Chancellerie des universités de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Selepas peristiwa [[Mei 1968 di Perancis|Mei 1968]], Undang-undang Faure bertarikh 12 November 1968 menyusun semula sistem pendidikan tinggi Perancis. Universiti Paris dibubarkan sebagai sebuah institusi tunggal dan fakulti-fakultinya dibahagikan kepada 13 universiti berautonomi yang mula beroperasi pada awal 1970-an.<ref>{{cite web |title=Histoire de Sorbonne Université |url=https://www.sorbonne-universite.fr/universite/politique-detablissement/histoire-de-sorbonne-universite |website=Sorbonne Université |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Loi no 68-978 du 12 novembre 1968 d'orientation de l'enseignement supérieur |url=https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000693185 |website=Légifrance |publisher=République française |date=12 November 1968 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Landskap universiti kemudiannya berubah lagi melalui kerjasama dan penggabungan pada abad ke-21. [[Sorbonne Université]] dibentuk pada 1 Januari 2018 melalui penggabungan Université Paris-Sorbonne dan Université Pierre-et-Marie-Curie.<ref>{{cite web |title=Histoire de Sorbonne Université |url=https://www.sorbonne-universite.fr/universite/politique-detablissement/histoire-de-sorbonne-universite |website=Sorbonne Université |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Université Paris Cité]] pula mula beroperasi pada 1 Januari 2020 hasil penggabungan Université Paris-Descartes dan Université Paris-Diderot serta penyertaan [[Institut de physique du globe de Paris]] sebagai institusi komponennya.<ref>{{cite web |title=Création de l'université Paris Cité |url=https://u-paris.fr/creation-de-luniversite-de-paris/ |website=Université Paris Cité |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Universiti dan institusi khusus === [[Fail:Chateau, HEC Paris, Jouy-en-Josas, Southwest view 20160501 2.jpg|thumb|[[HEC Paris]]]] Universiti awam utama yang mempunyai kampus atau pusat pentadbiran di dalam Paris termasuk Sorbonne Université, Université Paris Cité, [[Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne]], [[Université Sorbonne-Nouvelle]], [[Université Paris-Panthéon-Assas]] dan [[Université Paris Dauphine-PSL]]. Bidang pengajian yang ditawarkan meliputi sastera dan bahasa, undang-undang, ekonomi, pengurusan, perubatan, sains kesihatan, sains tulen, kejuruteraan serta sains sosial. [[Universiti PSL|Université PSL]] ialah sebuah universiti yang menghimpunkan 13 institusi dengan bidang pengkhususan yang berbeza. Institusi tersebut termasuk [[École normale supérieure]], [[Collège de France]], [[École nationale des chartes]], [[École pratique des hautes études]], [[Mines Paris – PSL]], [[ESPCI Paris]], [[Observatoire de Paris]], Université Paris Dauphine-PSL dan [[Institut Curie]].<ref>{{cite web |title=Nos établissements |url=https://psl.eu/universite/nos-etablissements |website=Université PSL |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Paris turut menempatkan institusi terpilih yang secara tradisinya dikenali sebagai ''[[grandes écoles]]'', serta sekolah khusus dalam bidang tertentu. Antaranya ialah [[Institut d'études politiques de Paris|Sciences Po]], École normale supérieure, [[Conservatoire national des arts et métiers]], [[École nationale supérieure des beaux-arts]], [[École nationale supérieure des arts décoratifs]], [[Chimie ParisTech]], Mines Paris dan ESPCI Paris. Bidang seni persembahan dan perfileman pula diajar di institusi seperti [[Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Paris]], [[Conservatoire national supérieur d'art dramatique]] dan [[La Fémis]]. Collège de France mempunyai kedudukan yang khusus dalam sistem pendidikan tinggi. Institusi tersebut tidak menganugerahkan ijazah, manakala kuliah dan seminarnya terbuka kepada orang ramai secara percuma tanpa syarat pendaftaran, tertakluk pada kapasiti tempat.<ref>{{cite web |title=Le Collège de France en 10 questions |url=https://www.college-de-france.fr/fr/le-college/le-college-de-france-en-10-questions |website=Collège de France |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Conservatoire national des arts et métiers pula memberikan tumpuan khusus kepada pendidikan profesional sepanjang hayat, penyelidikan gunaan dan penyebaran budaya sains serta teknologi.<ref>{{cite web |title=Qui sommes-nous ? |url=https://www.cnam.fr/sous-rubrique-1/qui-sommes-nous |website=Conservatoire national des arts et métiers |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Beberapa institusi yang menggunakan nama Paris terletak terutamanya di kawasan metropolitan dan bukannya dalam sempadan bandar. Kampus utama [[Université Paris-Saclay]] tertumpu di Orsay, Gif-sur-Yvette dan kawasan Saclay, manakala [[Institut polytechnique de Paris]] berpusat terutamanya di Palaiseau. [[HEC Paris]] terletak di Jouy-en-Josas dan kampus utama [[ESSEC Business School]] berada di Cergy.<ref>{{cite web |title=Venir à l'Université Paris-Saclay |url=https://www.universite-paris-saclay.fr/venir-luniversite-paris-saclay |website=Université Paris-Saclay |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Accès et mobilité |url=https://www.ip-paris.fr/campus/acces-et-mobilite |website=Institut polytechnique de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The Campus |url=https://www.hec.edu/en/phd-program/hec-community/campus |website=HEC Paris |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Campus de Paris Cergy |url=https://www.essec.edu/fr/campus/paris-cergy/ |website=ESSEC Business School |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Penyelidikan === Penyelidikan di Paris dijalankan melalui universiti, sekolah tinggi, hospital pengajar dan institusi penyelidikan kebangsaan. Makmal-makmalnya sering dikendalikan secara bersama oleh universiti dengan organisasi seperti [[Pusat Penyelidikan Saintifik Kebangsaan Perancis|CNRS]], [[Institut national de la santé et de la recherche médicale|Inserm]] dan [[Institut national de recherche en informatique et en automatique|Inria]]. Bidang utama termasuk perubatan dan kesihatan awam, biologi, fizik, kimia, matematik, sains komputer, sains bumi, ekonomi, undang-undang, sains sosial, kemanusiaan dan seni.<ref>{{cite web |title=Les établissements d'enseignement supérieur et les organismes de recherche en Île-de-France |url=https://www.enseignementsup-recherche.gouv.fr/fr/les-etablissements-d-enseignement-superieur-et-les-organismes-de-recherche-en-ile-de-france-45988 |website=Ministère de l'Enseignement supérieur et de la Recherche |date=6 Jun 2024 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Dalam bidang bioperubatan, [[Institut Pasteur]] menjalankan penyelidikan, pendidikan, kegiatan kesihatan awam dan pemindahan teknologi, terutamanya berkaitan penyakit berjangkit dan sains hayat.<ref>{{cite web |title=Nos missions |url=https://www.pasteur.fr/fr/nos-missions |website=Institut Pasteur |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Institut Curie menggabungkan pusat penyelidikan dengan perkhidmatan hospital dan memberi tumpuan kepada biologi kanser, penyelidikan peralihan serta rawatan kanser.<ref>{{cite web |title=L'Institut Curie |url=https://curie.fr/linstitut-curie |website=Institut Curie |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Assistance publique – Hôpitaux de Paris]] (AP-HP), iaitu pusat hospital universiti bagi Île-de-France, mengendalikan rangkaian 38 hospital di Paris dan kawasan sekitarnya. Selain rawatan pesakit, AP-HP menjalankan pendidikan perubatan, penyelidikan klinikal dan inovasi bersama universiti serta organisasi penyelidikan.<ref>{{cite web |title=L'AP-HP en bref |url=https://www.aphp.fr/nous-connaitre/lorganisation-de-lap-hp/lap-hp-en-bref |website=Assistance publique – Hôpitaux de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Di luar bidang perubatan, penyelidikan sains bumi berpusat antaranya di Institut de physique du globe de Paris, manakala [[Observatoire de Paris]] menjalankan penyelidikan astronomi dan astrofizik. Paris juga mempunyai tumpuan pusat penyelidikan dalam matematik, fizik teori, sains komputer, sejarah, arkeologi, bahasa, ekonomi dan sains sosial. Sebahagian daripada kegiatan ini melibatkan kerjasama dengan kampus dan makmal di pinggir bandar, khususnya di Saclay, Aubervilliers, Nanterre, Saint-Denis dan kawasan tenggara metropolitan. == Pengangkutan == {{Utama|Pengangkutan di Paris}} Paris merupakan pusat rangkaian pengangkutan [[Île-de-France]] serta salah satu pusat perhubungan utama Perancis. Perjalanan dalam bandar bergantung terutamanya pada rangkaian metro, kereta api bandar, bas dan berjalan kaki, manakala enam stesen kereta api terminal utama serta beberapa lapangan terbang menghubungkannya dengan kawasan lain di Perancis dan negara-negara Eropah. === Pengangkutan awam === Pengangkutan awam di Paris merupakan sebahagian daripada rangkaian wilayah yang dirancang, dibiayai dan diselaraskan oleh [[Île-de-France Mobilités]]. Pengendalian perkhidmatan diberikan melalui kontrak kepada beberapa syarikat, terutamanya [[RATP]], [[SNCF Voyageurs]], Transdev, Keolis dan RATP Cap Île-de-France.<ref>{{cite web |title=L'organisation de l’Autorité Organisatrice des Mobilités |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/decouvrir/organisation |website=Île-de-France Mobilités |date=18 Disember 2025 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Nos missions : modernisation, innovation et mobilités durables |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/decouvrir/nos-missions |website=Île-de-France Mobilités |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Metro Paris]] dibuka pada 1900 dan terdiri daripada laluan bernombor 1 hingga 14, di samping dua laluan pendek, iaitu 3bis dan 7bis. Rangkaian ini mempunyai jarak yang rapat antara stesen serta meliputi Paris dan beberapa kawasan di pinggir bandar terdekat.<ref>{{cite web |title=Présentation du métro francilien de 1900 à aujourd'hui |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/le-reseau/services-de-mobilite/metro/presentation-plans-metro |website=Île-de-France Mobilités |date=8 Januari 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Pada 24 Jun 2024, [[Laluan 14 Metro Paris|Laluan 14]] dilanjutkan ke [[Saint-Denis – Pleyel]] di utara dan [[Lapangan Terbang Orly]] di selatan. Laluan automatik sepanjang 27 kilometer itu menghubungkan kedua-dua terminalnya dalam kira-kira 40 minit dan menyediakan pertukaran dengan kesemua lima laluan [[Réseau Express Régional|RER]].<ref>{{cite web |title=Métro : la ligne 14 se prolonge jusqu’à Saint-Denis et l’Aéroport d’Orly |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/actualites/prolongement-metro-14-saint-denis-pleyel-orly |website=Île-de-France Mobilités |date=24 Jun 2024 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> RER terdiri daripada lima laluan, A hingga E, yang merentasi Paris di bawah tanah sebelum meneruskan perjalanan ke pinggir bandar dan kawasan lain di Île-de-France. Keseluruhan rangkaian meliputi kira-kira 600 kilometer landasan dan 249 stesen, dengan sekitar tiga juta perjalanan dilakukan setiap hari.<ref>{{cite web |title=RER en Île-de-France, le transport en commun rapide |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/le-reseau/services-de-mobilite/rer |website=Île-de-France Mobilités |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Laluan A dan B dikendalikan bersama oleh RATP dan SNCF, manakala laluan C, D dan E dikendalikan oleh SNCF.<ref>{{cite web |title=Présentation du service RER : histoire et fréquentation |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/le-reseau/services-de-mobilite/rer/presentation-plans-rer |website=Île-de-France Mobilités |date=8 Januari 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Rangkaian ini dilengkapi kereta api pinggir bandar [[Transilien]], perkhidmatan trem, bas bandar dan bas malam [[Noctilien]]. Laluan trem [[Laluan trem Paris 3a|T3a]] dan [[Laluan trem Paris 3b|T3b]] mengikuti sebahagian besar [[Boulevards des Maréchaux]] di pinggir Paris serta menyediakan hubungan antara beberapa laluan metro dan RER. Noctilien pula beroperasi selepas tamat perkhidmatan kereta api biasa dan menghubungkan stesen-stesen utama Paris dengan pinggir bandar pada waktu malam.<ref>{{cite web |title=Bus Noctilien : vos déplacements nocturnes en Île-de-France |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/le-reseau/services-de-mobilite/bus/bus-soir-noctilien |website=Île-de-France Mobilités |date=26 Februari 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Sistem perkongsian basikal [[Vélib' Métropole]], yang diperkenalkan pada 2007 dan diperluas ke kawasan metropolitan pada 2018, menyediakan kira-kira 20,000 basikal di 1,500 stesen di Paris dan beberapa puluh kawasan perbandaran sekitarnya. Sebanyak 40 peratus daripada basikal tersebut dilengkapi bantuan elektrik. Pada 2025, kira-kira 48 juta perjalanan dilakukan menggunakan perkhidmatan ini.<ref>{{cite web |title=À propos de Vélib’ |url=https://www.velib-metropole.fr/fr/service |website=Vélib' Métropole |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Kemudahan bagi pengguna berkerusi roda berbeza-beza mengikut jenis pengangkutan. Laluan 14 ialah satu-satunya laluan metro yang boleh digunakan secara bebas oleh pengguna berkerusi roda dari satu terminal ke terminal yang lain. Struktur sempit, kedalaman terowong, bangunan bersejarah dan kepadatan utiliti bawah tanah menyukarkan penyesuaian menyeluruh rangkaian metro lama, menyebabkan bas, trem dan sebahagian rangkaian RER menjadi laluan alternatif yang lebih mudah dicapai.<ref>{{cite web |title=Accessibilité du métro parisien : un réseau aux contraintes spécifiques |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/accessibilite-du-metro-historique |website=Île-de-France Mobilités |date=21 Januari 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Kereta api jarak jauh === Paris ialah pusat utama rangkaian kereta api kebangsaan Perancis. Enam stesen terminal utamanya ialah [[Gare du Nord]], [[Gare de l'Est]], [[Gare de Lyon]], [[Gare d'Austerlitz]], [[Gare Montparnasse]] dan [[Gare Saint-Lazare]].<ref>{{cite web |title=Gares à Paris |url=https://www.garesetconnexions.sncf/fr/gares-services/liste-gares/paris |website=SNCF Gares & Connexions |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Setiap stesen pada umumnya mengendalikan perjalanan ke arah geografi yang berbeza. Gare du Nord dan Gare de l'Est menyediakan perkhidmatan ke utara dan timur Perancis serta negara-negara Eropah utara, manakala Gare de Lyon menghubungkan Paris dengan tenggara Perancis. Gare Montparnasse menjadi terminal utama bagi perjalanan ke barat dan barat daya, Gare Saint-Lazare bagi laluan ke [[Normandie]], dan Gare d'Austerlitz bagi beberapa laluan ke tengah dan selatan Perancis. Perkhidmatan [[Train à grande vitesse|kereta api berkelajuan tinggi]] termasuk TGV INOUI dan OUIGO menghubungkan Paris dengan kebanyakan bandar utama Perancis. Laluan antarabangsa dikendalikan oleh TGV INOUI, [[TGV Lyria]], perkhidmatan kerjasama DB–SNCF dan [[Eurostar]]. Sambungan terus tersedia ke bandar-bandar di Belgium, Belanda, Jerman, Switzerland, Itali, Sepanyol, Luxembourg dan United Kingdom.<ref>{{cite web |title=En Europe |url=https://www.sncf-voyageurs.com/fr/voyagez-avec-nous/en-europe/ |website=SNCF Voyageurs |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Eurostar berlepas dari Gare du Nord menuju antara lainnya [[London]], [[Brussels]], [[Amsterdam]], [[Rotterdam]] dan [[Cologne]].<ref>{{cite web |title=En gare |url=https://www.eurostar.com/fr-fr/voyage/en-route/en-gare |website=Eurostar |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Pengangkutan udara === Dua lapangan terbang komersial utama kawasan Paris ialah [[Lapangan Terbang Charles de Gaulle|Paris–Charles de Gaulle]] di timur laut dan [[Lapangan Terbang Orly|Paris–Orly]] di selatan. Kedua-duanya terletak di luar sempadan pentadbiran bandar raya Paris dan dikendalikan oleh [[Groupe ADP]]. Charles de Gaulle ialah lapangan terbang antarabangsa utama Perancis dan pusat operasi terpenting [[Air France]], manakala Orly mengendalikan banyak penerbangan domestik, Eropah dan ke wilayah seberang laut Perancis. Pada 2025, kedua-dua lapangan terbang tersebut menerima sejumlah 107 juta penumpang. Charles de Gaulle menerima hampir 72 juta penumpang, manakala Orly menerima 34.9 juta.<ref>{{cite web |title=La nouvelle dynamique du marché aérien se confirme |url=https://essentiel.groupe-adp.com/fr/la-nouvelle-dynamique-du-marche-aerien-se-confirme |website=Groupe ADP |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Charles de Gaulle dihubungkan dengan Paris melalui RER B, bas dan stesen kereta api berkelajuan tinggi di terminal kedua. Orly pula mempunyai sambungan terus ke pusat Paris melalui Laluan 14 sejak Jun 2024, di samping trem T7 dan perkhidmatan [[Orlyval]] melalui stesen RER di [[Antony, Hauts-de-Seine|Antony]].<ref name="metro14-orly">{{cite web |title=Métro : la ligne 14 se prolonge jusqu’à Saint-Denis et l’Aéroport d’Orly |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/actualites/prolongement-metro-14-saint-denis-pleyel-orly |website=Île-de-France Mobilités |date=24 Jun 2024 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Lapangan Terbang Beauvais–Tillé]], yang terletak di jabatan [[Oise]] di luar wilayah Île-de-France, digunakan terutamanya oleh syarikat penerbangan tambang rendah. Walaupun menggunakan nama dagang Paris–Beauvais, lapangan terbang itu terletak jauh dari pusat Paris dan dihubungkan dengan kawasan Paris melalui perkhidmatan bas terus.<ref>{{cite web |title=Présentation : Aéroport Paris-Beauvais |url=https://www.aeroportparisbeauvais.com/professionnels/laeroport/ |website=Aéroport Paris-Beauvais |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Jalan raya, berjalan kaki dan berbasikal === Rangkaian jalan raya Paris terdiri daripada jalan-jalan lama yang sempit, lebuh lebar yang dibina semula pada abad ke-19, jalan jejari yang menghubungkan pusat dengan pinggir bandar serta [[Boulevard Périphérique]], iaitu jalan lingkar yang mengikuti sempadan pentadbiran bandar. Rangkaian ini dihubungkan dengan lebuh raya serantau seperti A1, A3, A4, A6 dan A13. Sejak 30 Ogos 2021, had laju 30 kilometer sejam dikenakan di kebanyakan jalan di Paris, kecuali Boulevard Périphérique, Boulevards des Maréchaux dan beberapa jalan utama tertentu.<ref>{{cite web |title=Découvrez la carte Paris Piéton |url=https://www.paris.fr/pages/decouvrez-la-carte-paris-pieton-22310 |website=Ville de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Had laju di Boulevard Périphérique pula dikurangkan daripada 70 kepada 50 kilometer sejam secara berperingkat antara 1 dengan 10 Oktober 2024.<ref>{{cite web |title=50 km/h sur le périphérique : la mesure mise en place le 1er octobre |url=https://www.paris.fr/pages/50-km-h-sur-le-peripherique-la-mesure-mise-en-place-le-1er-octobre-28673 |website=Ville de Paris |date=4 Oktober 2024 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Pada 5 November 2024, pihak bandar raya memperkenalkan kawasan lalu lintas terhad di [[Paris Centre]], yang merangkumi sebahagian besar arrondissement pertama hingga keempat. Kenderaan yang mempunyai tempat asal atau destinasi di dalam kawasan tersebut masih dibenarkan masuk, tetapi lalu lintas yang sekadar merentasinya dilarang. Pengecualian diberikan kepada beberapa kategori, termasuk pengangkutan awam, teksi, kenderaan kecemasan, perkhidmatan penghantaran tertentu dan kenderaan yang membawa orang kurang upaya.<ref>{{cite web |title=La Zone à trafic limité en vigueur dans le centre de Paris : comment ça marche ? |url=https://www.paris.fr/pages/paris-cree-une-zone-apaisee-dans-le-centre-de-la-capitale-20426 |website=Ville de Paris |date=30 Mei 2025 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Dasar perbandaran turut memperluas kawasan pejalan kaki, laluan basikal dan tempat letak basikal. Pelan Basikal 2021–2026 memperuntukkan pembinaan laluan baharu, pengekalan laluan sementara yang diwujudkan semasa pandemik COVID-19 serta penyambungan rangkaian Paris dengan laluan basikal di kawasan perbandaran bersebelahan. Pada permulaan pelan tersebut, Paris mempunyai lebih daripada 1,000 kilometer kemudahan untuk penunggang basikal, termasuk lebih daripada 300 kilometer laluan khas.<ref>{{cite web |title=Un nouveau plan vélo pour une ville 100 % cyclable |url=https://www.paris.fr/pages/un-nouveau-plan-velo-pour-une-ville-100-cyclable-19554 |website=Ville de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> == Sukan == Paris menempatkan kelab profesional, kemudahan pertandingan antarabangsa dan rangkaian kemudahan sukan perbandaran. Lebih daripada 390 kemudahan perbandaran boleh digunakan oleh persatuan sukan dan pertubuhan melalui sistem tempahan, termasuk stadium, kolam renang, gimnasium, gelanggang tenis dan padang sukan terbuka.<ref>{{cite web |title=Réserver un créneau dans les équipements sportifs |url=https://www.paris.fr/pages/comment-reserver-un-creneau-dans-les-equipements-sportifs-5404 |website=Ville de Paris |date=2 Mac 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Kelab dan kemudahan sukan === [[Fail:Parc des Princes Paris Saint Germain z 03.jpg|thumb|[[Parc des Princes]], stadium [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]].]] Kelab bola sepak [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] mengadakan perlawanan di tempat sendiri di [[Parc des Princes]] di arrondissement ke-16. Kelab tersebut telah menggunakan stadium berkenaan untuk perlawanan rasmi sejak 1973.<ref>{{cite web |title=Le Parc des Princes, le stade du Paris Saint-Germain |url=https://www.psg.fr/le-club/installations/parc-des-princes |website=Paris Saint-Germain |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Sejak musim 2025–2026, pasukan lelaki [[Paris FC]] pula menggunakan [[Stade Jean-Bouin]] sebagai stadiumnya melalui perjanjian yang berkuat kuasa sekurang-kurangnya hingga 2029. Stadium itu dikongsi dengan kelab [[ragbi kesatuan]] [[Stade Français Paris]], yang kekal sebagai pengguna utamanya.<ref>{{cite web |title=Communiqué : le Paris FC arrive à Jean Bouin |url=https://www.stade.fr/equipe-premiere/actualites/communique-le-paris-fc-arrive-a-jean-bouin/ |website=Stade Français Paris |date=12 Februari 2025 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Dalam sukan dalam dewan, [[Paris Basketball]] mengadakan kebanyakan perlawanan di tempat sendiri di [[Adidas Arena]] di arrondissement ke-18. Pasukan itu berpindah ke arena tersebut pada Februari 2024.<ref>{{cite web |title=The adidas arena awaits you! |url=https://parisbasketball.com/en/2024/02/the-adidas-arena-awaits-you/ |website=Paris Basketball |date=15 Februari 2024 |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Pasukan [[bola baling]] [[Paris Saint-Germain Handball]] pula berpangkalan di [[Stade Pierre de Coubertin]], sebuah kompleks serba guna di arrondissement ke-16 yang turut digunakan untuk bola keranjang, bola tampar, lawan pedang, seni mempertahankan diri dan gimnastik.<ref>{{cite web |title=Stade Pierre de Coubertin, Paris Saint-Germain Handball |url=https://www.psg.fr/le-club/installations/stade-pierre-de-coubertin |website=Paris Saint-Germain |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Kejohanan dan acara tahunan === [[Stade Roland-Garros]], yang dibuka pada 1928 di Porte d'Auteuil, menjadi tempat berlangsungnya [[Terbuka Perancis]].<ref>{{cite web |title=Stadium tour |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/page/stadium-tour-roland-garros-philippe-chatrier-court-infos-tickets-prices |website=Roland-Garros |publisher=Fédération française de tennis |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Kejohanan gelanggang tanah liat itu merupakan salah satu daripada empat kejohanan [[Grand Slam (tenis)|Grand Slam]] tenis dan diadakan setiap tahun pada penghujung musim bunga.<ref name="IPC-venues">{{cite web |title=Get to know the Paris 2024 Paralympic venues |url=https://www.paralympic.org/paris-2024/feature/paris-2024-get-know-paralympic-venues |website=International Paralympic Committee |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Paris juga berkait rapat dengan peringkat akhir [[Tour de France]]. Sejak 1975, perlumbaan itu lazimnya berakhir dengan satu peringkat di [[Champs-Élysées]]. Penamat tersebut dipindahkan ke [[Nice]] pada 2024 kerana persiapan bagi Sukan Olimpik, sebelum kembali ke Paris pada 2025.<ref>{{cite web |title=Paris |url=https://www.letour.fr/en/news/2025/stage-21/paris-4/1332503 |website=Tour de France |date=27 Julai 2025 |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Maraton Paris]] ialah satu lagi acara jalan raya tahunan utama di bandar ini. Laluannya merentasi beberapa arrondissement dan menghubungkan kawasan seperti [[Champs-Élysées]], [[Bois de Vincennes]], tebing [[Sungai Seine]], [[Bois de Boulogne]] dan Avenue Foch.<ref>{{cite web |title=The 2026 Paris race calendar |url=https://paris-v4.paris.fr/en/pages/the-2026-paris-race-calendar-34043 |website=Ville de Paris |date=7 April 2026 |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Sukan Olimpik dan Paralimpik === [[Fail:JO2024 Stade Tour Eiffel.jpg|thumb|Pertandingan bola tampar pantai di stadium sementara bersebelahan [[Menara Eiffel]] semasa [[Sukan Olimpik Musim Panas 2024]].]] Paris menganjurkan [[Sukan Olimpik Musim Panas 1900]], [[Sukan Olimpik Musim Panas 1924|1924]] dan [[Sukan Olimpik Musim Panas 2024|2024]]. Edisi 2024 ialah kali ketiga Sukan Olimpik Musim Panas diadakan di ibu negara Perancis.<ref name="Olympics-2024-guide">{{cite web |title=Paris Olympics 2024 guide: Preview, venues, new events, torch, mascots and how to watch live |url=https://www.olympics.com/en/news/paris-olympics-2024-guide-preview-venues-new-events-torch-mascots-and-how-to-watch-live |website=Olympics.com |date=28 Jun 2024 |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Bandar ini turut menganjurkan [[Sukan Paralimpik Musim Panas 2024]] dari 28 Ogos hingga 8 September, yang merupakan Sukan Paralimpik Musim Panas pertama yang diadakan di Perancis.<ref>{{cite web |title=Paris 2024 Summer Paralympic Games |url=https://www.paralympic.org/paris-2024 |website=International Paralympic Committee |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Rancangan tempat pertandingan bagi edisi 2024 menggabungkan kemudahan sukan sedia ada, bangunan bersejarah dan stadium sementara di tengah bandar. [[Champ-de-Mars]] menempatkan kemudahan bagi judo, gusti dan bola tampar pantai, manakala [[Grand Palais]], [[Les Invalides]], [[Place de la Concorde]], [[Pont Alexandre III]] dan Stade Roland-Garros digunakan untuk pelbagai acara Olimpik atau Paralimpik.<ref name="Olympics-2024-guide" /><ref name="IPC-venues" /> Beberapa pertandingan turut berlangsung di luar sempadan pentadbiran Paris, termasuk di [[Stade de France]] di [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]], [[Paris La Défense Arena]] di [[Nanterre]] dan kawasan [[Istana Versailles]].<ref name="Olympics-2024-guide" /><ref name="IPC-venues" /> Upacara pembukaan Olimpik pada 26 Julai 2024 diadakan di sepanjang Sungai Seine, dengan atlet dibawa menaiki bot melalui pusat bandar dan bukannya berarak di dalam sebuah stadium.<ref>{{cite web |title=Paris 2024 welcomes the world in ground-breaking Opening Ceremony on the Seine |url=https://www.olympics.com/en/news/paris-2024-olympic-games-opening-ceremony-flame-cauldron |website=Olympics.com |date=26 Julai 2024 |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Upacara pembukaan Paralimpik pula berlangsung antara Champs-Élysées dengan Place de la Concorde dan menjadi upacara pembukaan Paralimpik pertama yang diadakan di luar stadium. Stadium sementara di kaki Menara Eiffel, yang digunakan untuk bola tampar pantai semasa Olimpik, kemudiannya diubah suai untuk pertandingan bola sepak buta semasa Paralimpik.<ref name="IPC-venues" /> == Hubungan antarabangsa == Paris mempunyai satu-satunya hubungan bandar kembar eksklusif dengan [[Rom]]. Perjanjian itu diluluskan oleh Majlis Paris pada 30 Januari 1956 dan sering diringkaskan melalui ungkapan “Hanya Paris layak bagi Rom; hanya Rom layak bagi Paris”.<ref>{{cite web |title=Paris n’est jumelée qu’avec une seule ville, Rome |url=https://www.paris.fr/pages/paris-n-est-jumelee-qu-avec-une-seule-ville-rome-7485 |publisher=Ville de Paris |date=2026 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Selain hubungan tersebut, kerajaan bandar mengadakan perjanjian persahabatan dan kerjasama dengan pelbagai ibu negara dan bandar besar. Senarai ini berubah dari semasa ke semasa dan tidak semuanya mempunyai status bandar kembar. == Lihat juga == * [[Île-de-France]] * [[Métropole du Grand Paris]] * [[Senarai arondisemen Paris]] * [[Sejarah Paris]] * [[Pengangkutan di Paris]] == Rujukan == {{Reflist|30em}} == Pautan luar == {{Sisterlinks}} * [https://www.paris.fr/ Laman rasmi Ville de Paris] * [https://www.parisjetaime.com/ Laman rasmi pejabat pelancongan Paris] * [https://opendata.paris.fr/ Portal data terbuka Paris] {{Visitor attractions in Paris}} {{Jabatan di Perancis}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Paris| ]] [[Kategori:Ibu negara di Eropah]] [[Kategori:Bandar di Perancis]] [[Kategori:Bandar tuan rumah Sukan Olimpik Musim Panas]] [[Kategori:Tapak Warisan Dunia di Perancis]] bpyt73eustm7wwp0jtcpqajzhvradjw 6925503 6925470 2026-08-11T19:06:53Z Aizalbebeh 71917 /* Abad ke-20 dan ke-21 */ Membetulkan pautan Mei 68 6925503 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Paris | official_name = Ville de Paris | native_name = {{lang|fr|Paris}} | settlement_type = [[Ibu negara]] dan kolektiviti berstatus khas | image_skyline = Skyline of Paris with the Eiffel Tower 2.jpg | image_caption = Pemandangan Paris dari [[Pusat Georges Pompidou]], dengan [[Menara Eiffel]] di latar belakang | image_flag = Flag of Paris with coat of arms.svg | flag_size = 120px | image_seal = Grandes Armes de Paris.svg | seal_size = 85px | seal_type = Jata | motto = ''{{lang-la|Fluctuat nec mergitur}}''<br /><small>“Dipukul ombak, namun tidak tenggelam”</small> | pushpin_map = France#Europe | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = Kedudukan Paris di Perancis dan Eropah | coordinates = {{coord|48|51|24|N|2|21|8|E|region:FR-75_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[Negara berdaulat|Negara]] | subdivision_name = {{flagicon|France}} [[Perancis]] | subdivision_type1 = [[Kawasan di Perancis|Kawasan]] | subdivision_name1 = [[Île-de-France]] | subdivision_type2 = Kod [[INSEE]] | subdivision_name2 = 75056 | government_type = Kolektiviti berstatus khas | governing_body = [[Majlis Paris]] | leader_title = [[Datuk bandar Paris|Datuk bandar]] | leader_name = [[Emmanuel Grégoire]] | area_total_km2 = 105.4 | population_as_of = 2023 | population_total = 2103778 | population_density_km2 = 19959.9 | population_urban = 11013774 | population_metro = 13320752 | population_demonym = {{lang-fr|Parisien}} (lelaki), {{lang-fr|Parisienne}} (wanita) | timezone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Waktu Musim Panas Eropah Tengah|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code_type = Poskod | postal_code = 75001–75020 dan 75116 | website = {{URL|https://www.paris.fr/}} }} '''Paris''' ({{IPA-fr|paʁi}}) ialah [[ibu negara]] dan bandar raya paling ramai penduduk di [[Perancis]], serta ibu kota kawasan [[Île-de-France]]. Bandar ini terletak di sepanjang [[Sungai Seine]], di bahagian utara-tengah negara itu, dan menjadi pusat sejarah, politik serta ekonomi utama negara. Paris mempunyai 2,103,778 orang penduduk pada tahun 2023 dalam kawasan pentadbirannya seluas 105.4 km². Pada tahun yang sama, [[unit bandar]] Paris mempunyai kira-kira 11.0 juta penduduk, manakala [[kawasan tarikan bandar]]nya merangkumi sekitar 13.3 juta penduduk.<ref name="INSEE-pop">{{cite web |title=Populations de référence 2023 – Commune de Paris (75056) |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8643952?geo=COM-75056 |publisher=[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]] |date=29 Disember 2025 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref><ref name="INSEE-territoires">{{cite web |title=Comparateur de territoires: Île-de-France, Paris, aire d'attraction et unité urbaine de Paris |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=REG-11+COM-75056+AAV2020-001+UU2020-00851 |publisher=INSEE |date=9 Julai 2026 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Sejak 1 Januari 2019, Paris membentuk sebuah [[kolektiviti berstatus khas]] yang dinamakan ''Ville de Paris'', menggantikan komun dan departmen Paris serta menjalankan bidang kuasa kedua-duanya.<ref name="statut">{{cite web |title=Loi du 28 février 2017 relative au statut de Paris et à l'aménagement métropolitain |url=https://www.vie-publique.fr/loi/20466-statut-de-paris-collectivite-unique-ville-de-paris-arrondissements |website=Vie-publique.fr |publisher=Direction de l'information légale et administrative |date=28 Februari 2017 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Wilayah bandar raya dibahagikan kepada 20 [[arondisemen Paris|arondisemen]], yang tersusun secara berpusar dari pusat bersejarahnya. Paris juga menjadi teras [[Métropole du Grand Paris]], sebuah struktur metropolitan yang merangkumi ibu negara dan kebanyakan pinggir bandar terdekatnya. Perkembangan Paris bermula daripada penempatan masyarakat [[Parisii]] sebelum penaklukan Rom. Bandar Gallo-Rom yang dikenali sebagai ''[[Lutetia]]'' kemudiannya berkembang menjadi pusat kerajaan diraja Perancis, medan utama [[Revolusi Perancis]], dan salah sebuah pusat perindustrian serta kebudayaan Eropah pada abad ke-19. Bentuk bandar moden Paris banyak dipengaruhi oleh pembaharuan besar-besaran yang dilaksanakan di bawah [[Napoleon III]] dan [[Georges-Eugène Haussmann]]. Paris mempunyai pengaruh besar dalam bidang kewangan, diplomasi, sains, pendidikan, seni, fesyen, gastronomi dan media. Antara mercu tandanya ialah [[Menara Eiffel]], [[Muzium Louvre]], [[Katedral Notre-Dame de Paris]], [[Arc de Triomphe]] dan [[Basilika Sacré-Cœur]]. Kawasan tebing Seine di pusat bandar dimasukkan dalam [[Tapak Warisan Dunia]] [[UNESCO]] pada tahun 1991.<ref name="UNESCO">{{cite web |title=Paris, Banks of the Seine |url=https://whc.unesco.org/en/list/600/ |publisher=[[UNESCO World Heritage Centre]] |access-date=19 Julai 2026 |language=en}}</ref> Paris menjadi tuan rumah [[Sukan Olimpik Musim Panas]] pada tahun [[Sukan Olimpik Musim Panas 1900|1900]], [[Sukan Olimpik Musim Panas 1924|1924]] dan [[Sukan Olimpik Musim Panas 2024|2024]], menjadikannya salah sebuah daripada beberapa bandar yang pernah menganjurkan temasya tersebut sebanyak tiga kali.<ref name="IOC-1924">{{cite web |title=Online media roundtable on the legacy of Pierre de Coubertin |url=https://newsroom.olympics.com/record/1590 |publisher=[[Jawatankuasa Olimpik Antarabangsa]] |date=31 Mei 2024 |access-date=19 Julai 2026 |language=en}}</ref> == Etimologi dan gelaran == Nama ''Paris'' berasal daripada nama [[Parisii]], sebuah masyarakat [[Gaul]] yang mendiami kawasan tersebut sebelum penaklukan Rom.<ref>{{cite book |last=Delamarre |first=Xavier |title=Dictionnaire de la langue gauloise: Une approche linguistique du vieux-celtique continental |publisher=Errance |year=2003 |page=247 |isbn=978-2-87772-369-5 |language=fr}}</ref> Pada zaman Rom, bandar itu dikenali sebagai ''Lutetia Parisiorum'', yang bermaksud Lutetia milik Parisii. Bentuk nama ''Paris'' beransur-ansur menggantikan ''Lutetia'' pada penghujung zaman Rom. Penduduk Paris disebut {{lang-fr|Parisien}} bagi lelaki dan {{lang-fr|Parisienne}} bagi wanita. Gelaran ''{{lang-fr|la Ville Lumière}}'' (“Kota Cahaya”) lazim dikaitkan dengan sejarah penerangan awam di Paris serta kedudukannya sebagai pusat pemikiran dan kebudayaan. Namun demikian, asal usul tepat ungkapan itu tidak dapat ditentukan kepada satu peristiwa sahaja; pembangunan penerangan jalan secara berperingkat dari abad ke-17 hingga zaman elektrik memperkukuh kaitan tersebut.<ref>{{cite web |title=« Fiat lux », ou l’éclairage à Paris |url=https://patpro.paris.fr/patrimoine-a-la-loupe/l-eclairage-a-paris |website=Patrimoine professionnel de la Ville de Paris |publisher=Ville de Paris |date=2023 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Cogan kata rasmi Paris ialah ''{{lang-la|Fluctuat nec mergitur}}'', yang boleh diterjemahkan sebagai “Dipukul ombak, namun tidak tenggelam”. Ungkapan tersebut telah lama dikaitkan dengan lambang kapal pada jata Paris, tetapi hanya diisytiharkan secara rasmi sebagai cogan kata bandar pada abad ke-19.<ref>{{cite web |title=« Fluctuat nec mergitur », l'histoire de la devise de Paris |url=https://www.paris.fr/pages/fluctuat-nec-mergitur-l-histoire-de-la-devise-de-paris-15814 |publisher=Ville de Paris |date=2025 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> == Sejarah == {{Utama|Sejarah Paris}} === Zaman prasejarah dan purba === Penemuan arkeologi di kawasan [[Bercy]] menunjukkan bahawa manusia telah menghuni lembah Seine di kawasan Paris sejak zaman [[Neolitik]]. Antara tinggalan yang ditemukan ialah kesan bangunan, benteng kayu, jeti dan perahu kayu yang berkaitan dengan sebuah penempatan di tebing saluran lama Sungai Seine.<ref name="Carnavalet">{{cite web |title=Le parcours: de la Préhistoire à nos jours |url=https://www.carnavalet.paris.fr/le-nouveau-parcours |publisher=[[Musée Carnavalet]] |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> [[Fail:Restitution de Lutèce au Haut-Empire, PM117(2).jpg|thumb|kiri|Gambaran semula Lutetia pada zaman Empayar Rom.]] Masyarakat Parisii menetap di kawasan tersebut sekitar abad ke-3 SM. Lokasi tepat pusat penempatan mereka sebelum penaklukan Rom masih diperdebatkan oleh ahli arkeologi. Selepas tentera [[Julius Caesar]] menakluki Gaul pada abad pertama SM, bandar Gallo-Rom Lutetia berkembang terutamanya di tebing kiri Seine. Bandar itu mempunyai forum, tempat mandi awam, arena dan akuaduk, manakala [[Île de la Cité]] menjadi titik penting untuk menyeberangi sungai.<ref name="Carnavalet" /> Ketika kuasa Rom merosot, petempatan tersebut semakin dikenali dengan nama Paris. Bandar itu menjadi pusat agama Kristian dan memperoleh kepentingan politik di bawah dinasti [[Meroving]]. Pada awal abad ke-6, [[Clovis I]] menjadikan Paris salah sebuah pusat pemerintahannya. === Zaman Pertengahan dan zaman moden awal === Di bawah dinasti [[Capet]], Paris berkembang sebagai pusat kuasa diraja. Île de la Cité menempatkan istana diraja dan [[Katedral Notre-Dame de Paris]], manakala tebing kanan menjadi pusat perdagangan. Pada tebing kiri, sekolah-sekolah yang berkaitan dengan gereja berkembang menjadi [[Universiti Paris]] pada abad ke-12 dan ke-13. Pemerintahan [[Philippe II dari Perancis|Philippe II Augustus]] menyaksikan pembinaan tembok kota, pengukuhan jalan raya dan pembinaan kubu yang kemudian berkembang menjadi Louvre. Pertumbuhan bandar terganggu oleh wabak, kebuluran dan peperangan, termasuk [[Perang Seratus Tahun]]. Paris beberapa kali bertukar penguasaan dalam konflik politik dan agama. Pada akhir abad ke-16, [[Henri IV dari Perancis|Henri IV]] menawan semula bandar itu dan memulakan projek pembinaan baharu. Pada abad ke-17, kuasa kerajaan semakin berpusat, tetapi keputusan [[Louis XIV dari Perancis|Louis XIV]] memindahkan istana diraja ke [[Istana Versailles|Versailles]] pada tahun 1682 mengurangkan peranan Paris sebagai kediaman tetap raja. Walau bagaimanapun, Paris kekal sebagai pusat pentadbiran, kewangan, penerbitan dan kehidupan intelektual Perancis. === Revolusi dan abad ke-19 === Paris menjadi pentas utama [[Revolusi Perancis]] yang bermula pada tahun 1789. [[Penyerbuan Bastille]] pada 14 Julai, pemindahan keluarga diraja dari Versailles ke Paris dan pembentukan institusi revolusi menjadikan bandar itu pusat perubahan politik negara. Selepas pergolakan revolusi dan pemerintahan [[Napoleon Bonaparte]], Paris terus mengalami pemberontakan dan perubahan rejim pada tahun 1830 dan 1848. Pada tahun 1853, Napoleon III melantik Georges-Eugène Haussmann sebagai prefek Seine. Pembaharuan Haussmann membuka jalan-jalan lebar, membina rangkaian pembetungan dan bekalan air, mewujudkan taman awam, serta menyusun semula ruang bandar. Projek tersebut memperbaiki pergerakan dan kebersihan tetapi turut menyebabkan pengambilan tanah dan pemindahan ramai penduduk kelas pekerja.<ref name="Haussmann">{{cite web |title=Haussmann, l'homme qui a transformé Paris |url=https://www.paris.fr/pages/haussmann-l-homme-qui-a-transforme-paris-23091 |publisher=Ville de Paris |date=2023 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Pada tahun 1860, sempadan Paris diperluas melalui pengilhakan beberapa komun pinggir bandar dan pembentukan 20 arondisemen masa kini. [[Fail:Boulevard Haussmann.jpg|thumb|[[Boulevard Haussmann]], salah satu contoh landskap bandar yang dikaitkan dengan pembaharuan abad ke-19.]] Selepas kekalahan Perancis dalam [[Perang Perancis-Prusia]], pemberontakan [[Komun Paris]] bermula pada 18 Mac 1871. Kerajaan revolusioner itu bertahan selama 72 hari sebelum ditumpaskan dalam pertempuran berdarah pada penghujung Mei.<ref>{{cite web |title=Les 150 ans de la Commune de Paris |url=https://www.paris.fr/dossiers/la-commune-de-paris-48 |publisher=Ville de Paris |date=31 Mei 2021 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Dalam dekad-dekad seterusnya, Paris menjadi pusat seni dan teknologi pada zaman ''[[Belle Époque]]''. [[Pameran Sejagat]] tahun 1889 menghasilkan pembinaan Menara Eiffel, manakala pameran tahun 1900 bertepatan dengan pembukaan bahagian pertama [[Metro Paris]]. === Abad ke-20 dan ke-21 === Semasa [[Perang Dunia Pertama]], Paris berada berhampiran medan perang tetapi tidak diduduki. Pertumbuhan pinggir bandar meningkat pada tempoh antara perang, sementara perumahan dan kegiatan perindustrian semakin melangkaui sempadan pentadbiran ibu negara. Dalam [[Perang Dunia Kedua]], tentera Jerman menduduki Paris dari Jun 1940 hingga Ogos 1944. Pemberontakan pihak [[Penentangan Perancis]] dan kemaraan tentera Perancis serta Bersekutu membawa kepada pembebasan rasmi bandar pada 25 Ogos 1944.<ref>{{cite web |title=Été 1944-1945: combats de la Libération, nouveaux pouvoirs et victoire des Alliés |url=https://archives.paris.fr/r/258/ete-1944-1945-combats-de-la-liberation-nouveaux-pouvoirs-en-place-et-victoire-des-allies/ |publisher=Archives de Paris |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Selepas perang, pembinaan perumahan dan rangkaian pengangkutan berlaku secara besar-besaran di kawasan metropolitan. Demonstrasi pelajar dan mogok pekerja pada [[Mei 68|Mei 1968]] bermula di institusi pendidikan Paris sebelum berkembang menjadi krisis nasional. Projek seni bina besar pada penghujung abad ke-20 termasuk [[Pusat Georges Pompidou]], [[Musée d'Orsay]], [[Grande Arche de la Défense]], [[Opéra Bastille]] dan piramid kaca Louvre. Pada abad ke-21, dasar bandar memberi tumpuan kepada perumahan, pengangkutan awam, pengurangan pencemaran, penyesuaian terhadap perubahan iklim dan penambahan ruang untuk pejalan kaki serta basikal. Kebakaran besar pada tahun 2019 merosakkan Katedral Notre-Dame; bangunan itu dipulihkan dan dibuka semula pada Disember 2024.<ref>{{cite web |title=Cérémonie de réouverture de la cathédrale Notre-Dame de Paris |url=https://www.elysee.fr/emmanuel-macron/2024/12/07/ceremonie-de-reouverture-de-la-cathedrale-notre-dame-de-paris |publisher=Présidence de la République française |date=7 Disember 2024 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Pada tahun yang sama, Paris menganjurkan Sukan Olimpik dan [[Sukan Paralimpik Musim Panas 2024]], dengan banyak acara diadakan di mercu tanda serta tapak sedia ada di seluruh kawasan metropolitan. == Geografi == {{Utama|Geografi Paris}} === Kedudukan, keluasan dan bentuk muka bumi === Paris terletak di bahagian utara-tengah [[Perancis]], di tengah [[Lembangan Paris]]. [[Sungai Seine]] merentasi bandar dari tenggara ke barat sebelum meneruskan alirannya ke arah [[Selat Inggeris]]. Sungai tersebut membahagikan bahagian utama bandar kepada tebing kanan di utara dan tebing kiri di selatan serta menjadi paksi penting dalam perkembangan petempatan, perdagangan dan pengangkutan Paris. [[Île de la Cité]] dan [[Île Saint-Louis]] terletak di Sungai Seine, berhampiran pusat bersejarah bandar. Wilayah pentadbiran Paris meliputi 105.4 kilometer persegi.<ref name="INSEE-territoires" /> Keluasan ini merangkumi [[Bois de Boulogne]] seluas 846 hektar di sebelah barat dan [[Bois de Vincennes]] seluas 995 hektar di sebelah timur. Kedua-duanya merupakan kawasan hijau terbesar di Paris dan sebahagian besarnya terletak di luar kawasan binaan utama bandar.<ref name="bois-parisiens">{{cite web |title=Les bois parisiens |url=https://www.paris.fr/pages/les-bois-parisiens-4900 |website=Ville de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Bentuk muka bumi Paris umumnya rendah dan beralun. Lembah Seine membentuk bahagian terendah, manakala kawasan yang lebih tinggi terletak terutamanya di utara dan timur bandar. Antara bentuk muka bumi yang paling ketara ialah bukit [[Montmartre]] serta kawasan berbukit Belleville–Ménilmontant. Paras tanah berjulat daripada kira-kira 26 meter di Point-du-Jour, berhampiran sempadan barat daya bandar, hingga sekitar 128 meter di Montmartre dan kawasan rue du Télégraphe.<ref>{{cite web |title=Paris sous toutes ses longueurs |url=https://www.paris.fr/pages/paris-sous-toutes-ses-longueurs-7504 |website=Ville de Paris |date=19 Februari 2020 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Boulevard Périphérique]] mengelilingi sebahagian besar kawasan binaan utama dan secara kasar mengikuti sempadan pentadbiran bandar, tetapi tidak merangkumi Bois de Boulogne dan Bois de Vincennes. Paris bersempadan dengan komun-komun dalam tiga [[Departmen di Perancis|departmen]] lingkaran pinggir bandar dalam, iaitu [[Hauts-de-Seine]] di sebelah barat, [[Seine-Saint-Denis]] di utara dan timur laut serta [[Val-de-Marne]] di selatan dan tenggara. Kawasan binaannya bersambung hampir tanpa putus dengan kebanyakan komun bersebelahan, menyebabkan sempadan pentadbiran Paris tidak sepadan dengan keluasan fizikal kawasan metropolitan. === Iklim === Paris mengalami [[iklim lautan]] yang banyak dipengaruhi oleh sistem cuaca dari [[Lautan Atlantik]]. Pengaruh lautan mengurangkan perbezaan suhu antara musim berbanding kawasan yang mempunyai iklim lebih kebenuaan di timur Perancis. Musim sejuk umumnya dingin tetapi sederhana, manakala musim panas biasanya hangat dan adakalanya disertai gelombang haba. Kerpasan berlaku sepanjang tahun tanpa musim kering yang ketara.<ref>{{cite web |title=Les îlots de chaleur urbains du cœur de l'agglomération parisienne, Cahier no 3 : Brises thermiques |url=https://www.apur.org/sites/default/files/documents/publication/documents-associes/ilots_chaleur_urbains_brises_thermiques.pdf |website=Atelier parisien d'urbanisme |publisher=APUR |date=1 Februari 2017 |language=fr |format=PDF |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Normal iklim rasmi yang digunakan di Perancis berasaskan tempoh rujukan 1991–2020.<ref>{{cite web |title=De nouvelles normales pour qualifier le climat en France |url=https://meteofrance.com/actualites-et-dossiers/actualites/climat/de-nouvelles-normales-pour-qualifier-le-climat-en-france |website=Météo-France |date=28 Jun 2022 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Di stesen Paris-Montsouris, purata suhu tahunan bagi tempoh tersebut ialah 12.8 °C. Purata suhu bulanan berjulat daripada 5.4 °C pada Januari hingga 20.9 °C pada Julai. Purata kerpasan tahunan ialah 634.3 milimeter, yang tersebar secara relatif sekata sepanjang tahun, manakala purata tempoh cahaya matahari ialah 1,717 jam setahun.<ref name="MeteoFrance-Montsouris">{{cite web |title=Fiche climatologique : statistiques 1991–2020 et records – Paris-Montsouris |url=https://donneespubliques.meteofrance.fr/FichesClim/FICHECLIM_75114001.pdf |website=Météo-France |publisher=Météo-France |date=6 Jun 2025 |language=fr |format=PDF |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Suhu tertinggi yang direkodkan di Paris-Montsouris ialah 42.6 °C pada 25 Julai 2019, semasa [[gelombang haba Eropah 2019]]. Suhu terendah ialah −23.9 °C pada 10 Disember 1879.<ref name="MeteoFrance-Montsouris" /> Kepadatan bangunan dan keluasan permukaan berturap menghasilkan kesan [[pulau haba bandar]], yang paling ketara pada waktu malam apabila bangunan dan permukaan jalan melepaskan haba yang tersimpan pada waktu siang. Perbezaan suhu antara Paris dengan kawasan luar bandar di sekitarnya dianggarkan sekitar 2.5 °C secara purata, tetapi boleh menjadi jauh lebih besar semasa gelombang haba; perbezaan hampir 8 °C diperhatikan semasa gelombang haba 2003.<ref>{{cite web |title=L'adaptation aux vagues de chaleur à Paris |url=https://cdn.paris.fr/paris/2021/05/12/92b8f55c368b25f126cd870d2343210b.pdf |website=Ville de Paris |publisher=Atelier parisien d'urbanisme |date=12 Mei 2021 |language=fr |format=PDF |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Peningkatan suhu akibat [[perubahan iklim]] dijangka menambah kekerapan serta keamatan gelombang haba, dengan kesannya diperkuat oleh kepadatan dan sifat permukaan bandar.<ref>{{cite web |title=Canicule : définition, précautions, impacts sur la santé |url=https://www.paris.fr/pages/la-canicule-5469 |website=Ville de Paris |date=24 Jun 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> {{Kotak cuaca | metric first = yes | location = Paris-Montsouris, normal 1991–2020 dan rekod 1872–2025 | Jan record high C = 16.1 | Feb record high C = 21.4 | Mar record high C = 26.0 | Apr record high C = 30.2 | May record high C = 34.8 | Jun record high C = 37.6 | Jul record high C = 42.6 | Aug record high C = 39.5 | Sep record high C = 36.2 | Oct record high C = 28.9 | Nov record high C = 21.6 | Dec record high C = 17.1 | year record high C = 42.6 | Jan high C = 7.6 | Feb high C = 8.8 | Mar high C = 12.8 | Apr high C = 16.6 | May high C = 20.2 | Jun high C = 23.4 | Jul high C = 25.7 | Aug high C = 25.6 | Sep high C = 21.5 | Oct high C = 16.5 | Nov high C = 11.1 | Dec high C = 8.0 | year high C = 16.5 | Jan mean C = 5.4 | Feb mean C = 6.0 | Mar mean C = 9.2 | Apr mean C = 12.2 | May mean C = 15.6 | Jun mean C = 18.8 | Jul mean C = 20.9 | Aug mean C = 20.8 | Sep mean C = 17.2 | Oct mean C = 13.2 | Nov mean C = 8.7 | Dec mean C = 5.9 | year mean C = 12.8 | Jan low C = 3.2 | Feb low C = 3.3 | Mar low C = 5.6 | Apr low C = 7.9 | May low C = 11.1 | Jun low C = 14.2 | Jul low C = 16.2 | Aug low C = 16.0 | Sep low C = 13.0 | Oct low C = 9.9 | Nov low C = 6.2 | Dec low C = 3.8 | year low C = 9.2 | Jan record low C = −14.6 | Feb record low C = −14.7 | Mar record low C = −9.1 | Apr record low C = −3.5 | May record low C = −0.1 | Jun record low C = 3.1 | Jul record low C = 6.0 | Aug record low C = 6.3 | Sep record low C = 1.8 | Oct record low C = −3.8 | Nov record low C = −14.0 | Dec record low C = −23.9 | year record low C = −23.9 | Jan precipitation mm = 47.6 | Feb precipitation mm = 41.8 | Mar precipitation mm = 45.2 | Apr precipitation mm = 45.8 | May precipitation mm = 69.0 | Jun precipitation mm = 51.3 | Jul precipitation mm = 59.4 | Aug precipitation mm = 58.0 | Sep precipitation mm = 44.7 | Oct precipitation mm = 55.2 | Nov precipitation mm = 54.3 | Dec precipitation mm = 62.0 | year precipitation mm = 634.3 | unit precipitation days = 1 mm | Jan precipitation days = 9.9 | Feb precipitation days = 9.1 | Mar precipitation days = 9.5 | Apr precipitation days = 8.6 | May precipitation days = 9.2 | Jun precipitation days = 8.3 | Jul precipitation days = 7.4 | Aug precipitation days = 8.1 | Sep precipitation days = 7.5 | Oct precipitation days = 9.5 | Nov precipitation days = 10.4 | Dec precipitation days = 11.4 | year precipitation days = 108.9 | Jan sun = 59.0 | Feb sun = 83.7 | Mar sun = 134.9 | Apr sun = 177.3 | May sun = 201.0 | Jun sun = 203.5 | Jul sun = 222.4 | Aug sun = 215.3 | Sep sun = 174.7 | Oct sun = 118.6 | Nov sun = 69.8 | Dec sun = 56.9 | year sun = 1717.0 | source = [[Météo-France]]<ref name="MeteoFrance-Montsouris" /> }} == Pentadbiran dan politik == === Status pentadbiran === [[Fail:Numbered map of Paris with arrondissements.svg|thumb|Peta 20 arondisemen Paris. Nombornya tersusun mengikut bentuk lingkaran dari pusat bandar.]] Paris mempunyai kedudukan pentadbiran yang tersendiri. Sejak 2019, ''Ville de Paris'' merupakan sebuah kolektiviti berstatus khas menurut Perlembagaan Perancis yang menjalankan bidang kuasa sebuah komun dan sebuah departmen.<ref name="statut" /> Badan perunding utamanya ialah [[Majlis Paris]] ({{lang-fr|Conseil de Paris}}), yang ahlinya juga menjalankan fungsi majlis perbandaran dan majlis departmen. Paris dibahagikan kepada 20 arondisemen perbandaran. Empat arondisemen pertama digabungkan dalam satu sektor pentadbiran yang dikenali sebagai [[Paris Centre]], manakala arondisemen ke-5 hingga ke-20 masing-masing membentuk sektor sendiri. Oleh itu, terdapat 17 majlis sektor atau arondisemen, setiap satunya diketuai oleh seorang datuk bandar sektor. Pentadbiran arondisemen menguruskan sebahagian perkhidmatan setempat, tetapi kuasa utama berkaitan belanjawan dan dasar seluruh bandar terletak pada Majlis Paris. Datuk bandar Paris dipilih oleh ahli Majlis Paris. [[Emmanuel Grégoire]] dipilih sebagai datuk bandar pada 29 Mac 2026 dengan 103 daripada 163 undi majlis, selepas pilihan raya perbandaran pada bulan yang sama.<ref>{{cite web |title=Emmanuel Grégoire élu officiellement maire de Paris |url=https://www.paris.fr/pages/emmanuel-gregoire-elu-officiellement-maire-de-paris-34421 |publisher=Ville de Paris |date=29 Mac 2026 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> === Peranan nasional dan metropolitan === Sebagai ibu negara, Paris menempatkan institusi utama Republik Perancis. Presiden Perancis bersemayam secara rasmi di [[Istana Élysée]], manakala kerajaan dan kebanyakan kementerian berpusat di bandar ini. [[Perhimpunan Kebangsaan Perancis|Perhimpunan Kebangsaan]] bersidang di [[Palais Bourbon]] dan [[Senat Perancis|Senat]] di [[Istana Luxembourg]]. Banyak kedutaan, pertubuhan antarabangsa dan institusi budaya asing juga berpusat di Paris. Pada skala lebih luas, Paris ialah anggota [[Métropole du Grand Paris]], yang ditubuhkan pada tahun 2016 untuk menyelaraskan dasar tertentu berkaitan perancangan, perumahan, pembangunan ekonomi dan alam sekitar di ibu negara serta pinggir bandarnya. Kawasan metropolitan ini merangkumi Paris dan lebih seratus komun bersebelahan, tetapi tidak menggantikan kawasan Île-de-France atau keseluruhan kawasan tarikan bandar Paris. == Demografi == Penduduk Paris mencapai paras tertinggi pada awal abad ke-20 sebelum berkurang apabila isi rumah dan kegiatan industri berpindah ke pinggir bandar. Selepas peningkatan sederhana pada dekad pertama abad ke-21, jumlah penduduk bandar kembali menurun. Penduduk perbandaran berkurang daripada 2,240,621 orang pada tahun 2012 kepada 2,103,778 orang pada tahun 2023, dengan purata perubahan tahunan −0.6% antara tahun 2017 dengan 2023.<ref name="INSEE-pop" /><ref name="INSEE-territoires" /> Penurunan ini berkaitan dengan aliran keluar bersih penduduk, meskipun bilangan kelahiran masih melebihi kematian dalam tempoh tersebut. Walaupun sempadan Paris hanya merangkumi sebahagian kecil daripada kawasan binaan, bandar ini kekal sangat padat, dengan hampir 20,000 orang bagi setiap kilometer persegi pada tahun 2023.<ref name="INSEE-territoires" /> Pada tahun yang sama, penduduk berumur 25 hingga 39 tahun membentuk 25.7% daripada jumlah penduduk, manakala mereka yang berumur 65 tahun ke atas membentuk 17.7%.<ref name="INSEE-dossier">{{cite web |title=Dossier complet – Commune de Paris (75056) |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-75056 |publisher=INSEE |date=16 Julai 2026 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Paris telah lama menerima penghijrahan dari wilayah lain di Perancis serta dari luar negara. Kepelbagaian ini tercermin dalam bahasa, agama, perniagaan dan budaya kejiranannya. Statistik rasmi Perancis membezakan antara kewarganegaraan, negara kelahiran dan status imigran, tetapi secara amnya tidak mengelaskan penduduk mengikut kaum atau etnik. Kekurangan perumahan dan harga hartanah yang tinggi merupakan isu penting. Pada tahun 2023, sekitar 61.9% kediaman utama dihuni oleh penyewa dan 33.2% oleh pemilik; perumahan sewa sosial yang tidak berperabot membentuk 18.1% daripada kediaman utama.<ref name="INSEE-dossier" /> Sebahagian stok perumahan juga terdiri daripada rumah kedua, penginapan sekali-sekala atau unit kosong, yang menambah tekanan terhadap pasaran kediaman tetap. == Ekonomi == {{Utama|Ekonomi Paris}} Paris ialah pusat utama kegiatan ekonomi Perancis dan pusat pekerjaan terbesar dalam wilayah [[Île-de-France]]. Walau bagaimanapun, data [[keluaran dalam negeri kasar]] (KDNK) rasmi diterbitkan pada peringkat wilayah dan bukannya khusus bagi sempadan pentadbiran bandar. Oleh itu, angka bagi Île-de-France turut merangkumi pusat ekonomi di pinggir bandar, termasuk [[La Défense]], [[Plaine Saint-Denis]] dan kawasan kegiatan berhampiran lapangan terbang Paris. === Skala ekonomi dan pekerjaan === Pada 2024, Île-de-France mencatatkan KDNK sebanyak €865.7 bilion, bersamaan kira-kira 29.7% daripada KDNK Perancis. KDNK per kapitanya berjumlah €69,514, manakala KDNK bagi setiap pekerjaan ialah €123,220. Angka 2024 tersebut merupakan data sementara.<ref name="INSEE-PIB-2024">{{cite web |title=Produit intérieur brut en 2024 : comparaisons régionales |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/2012723 |website=Institut national de la statistique et des études économiques |publisher=INSEE |date=12 Mei 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Nilai wilayah ini tidak boleh ditafsirkan sebagai kekayaan yang dihasilkan dalam bandar Paris sahaja kerana kegiatan ekonomi wilayah tersebut saling berkait melalui perjalanan ulang-alik pekerja, rangkaian pengangkutan dan pembahagian pusat perniagaan. Dalam sempadan Paris terdapat sekitar 1.81 juta pekerjaan pada 2023, berbanding kira-kira 1.07 juta penduduk bekerja yang menetap di bandar. Nisbah ini bersamaan 169 pekerjaan bagi setiap 100 penduduk bekerja yang tinggal di Paris dan mencerminkan peranannya sebagai pusat pekerjaan bagi kawasan metropolitan yang lebih luas.<ref name="INSEE-dossier">{{cite web |title=Dossier complet – Commune de Paris (75056) |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-75056 |website=Institut national de la statistique et des études économiques |publisher=INSEE |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Struktur dan taburan kegiatan === Ekonomi Paris didominasi oleh [[sektor perkhidmatan]]. Pada 2023, perdagangan, pengangkutan dan pelbagai perkhidmatan menyumbang 69.7% daripada pekerjaan di bandar. Pentadbiran awam, pendidikan, kesihatan dan kerja sosial menyumbang 23.4%, manakala industri dan pembinaan masing-masing merangkumi 3.7% dan 3.2%.<ref name="INSEE-dossier" /> Pekerjaan berkemahiran tinggi mempunyai bahagian yang besar dalam pasaran buruh bandar. Kategori yang ditakrifkan INSEE sebagai ''cadres et professions intellectuelles supérieures'', yang merangkumi pengurus serta profesion intelektual peringkat tinggi, membentuk 41.8% daripada keseluruhan pekerjaan pada 2023. Bahagian tersebut meningkat daripada 34.0% pada 2012. Profesion pertengahan pula membentuk 23.2%, diikuti pekerja pejabat dan perkhidmatan sebanyak 21.5%, pekerja buruh sebanyak 8.4%, serta peniaga, pengusaha dan ketua perusahaan sebanyak 5.2%.<ref name="INSEE-dossier" /> [[Fail:La Défense depuis l'Arc de Triomphe Janvier 2023.jpg|thumb|[[La Défense]] dilihat dari [[Arc de Triomphe]].]] Kegiatan pejabat tidak tertumpu di sebuah daerah sahaja. Daerah perniagaan pusat Paris ({{lang-fr|quartier central des affaires}}) merangkumi terutamanya bahagian arrondissement ke-8, ke-9 dan ke-17. Berdasarkan pemetaan pekerjaan pejabat bagi 2018, kawasan ini merupakan pusat pekerjaan pejabat terbesar dan antara yang paling padat di Île-de-France, dengan pengkhususan dalam perkhidmatan profesional seperti bidang undang-undang dan perundingan.<ref name="APUR-bureaux">{{cite web |title=Crise sanitaire : une activité commerciale plus impactée dans les pôles de bureaux les plus denses |url=https://www.apur.org/fr/economie-emploi/commerce/crise-sanitaire-une-activite-commerciale-plus-impactee-poles-bureaux-plus |website=Atelier parisien d'urbanisme |publisher=APUR |date=Jun 2022 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Pusat pekerjaan pejabat lain dalam bandar termasuk kawasan Gare de Lyon–Paris Rive Gauche, Châtelet–Hôtel de Ville, arrondissement ke-7 dan Montparnasse. Di luar sempadan Paris, La Défense merupakan sebuah pusat utama bagi kegiatan kewangan, insurans, teknologi maklumat dan pentadbiran perusahaan, manakala pusat kegiatan lain berkembang di [[Boulogne-Billancourt]], [[Issy-les-Moulineaux]], [[Levallois-Perret]], [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] dan kawasan berhampiran [[Lapangan Terbang Charles de Gaulle]].<ref name="APUR-bureaux" /> Selain perkhidmatan profesional dan kewangan, ekonomi bandar merangkumi perdagangan runcit, penginapan dan restoran, teknologi digital, media dan penerbitan, industri kreatif, fesyen dan barangan mewah, penyelidikan, [[pendidikan tinggi]], kesihatan, pentadbiran awam serta kegiatan kebudayaan. Gabungan penduduk, pekerja ulang-alik dan pelawat menyokong rangkaian kedai, pasar, restoran dan perkhidmatan kejiranan, meskipun kepadatan serta jenis perniagaan berbeza dengan ketara antara kawasan bandar. === Pelancongan dan perjalanan perniagaan === [[Pelancongan]] merupakan komponen penting ekonomi Paris kerana kaitannya dengan sektor penginapan, makanan, perdagangan, kebudayaan, hiburan dan pengangkutan. Permintaan pelancong didorong oleh muzium, monumen, kegiatan kebudayaan dan gastronomi, di samping persidangan, pameran perdagangan dan perjalanan perniagaan. Pada 2025, hotel, tapak perkhemahan dan bentuk penginapan pelancong kolektif lain di Paris mencatatkan kira-kira 47.2 juta malam penginapan, meningkat 9.5% berbanding 2024 dan 7.6% berbanding 2023. Pelawat yang tidak menetap di Perancis menyumbang 64.8% daripada jumlah tersebut.<ref name="INSEE-tourisme-2025">{{cite web |title=Un an après les Jeux Olympiques et Paralympiques, le tourisme francilien au plus haut en 2025 |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8958187 |website=Institut national de la statistique et des études économiques |publisher=INSEE |date=31 Mac 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Perjalanan perniagaan menyumbang kira-kira 26% daripada malam penginapan di Paris pada 2025, sedikit lebih rendah daripada purata Île-de-France kerana bahagian pelancongan riadah yang lebih besar di ibu negara.<ref name="INSEE-tourisme-2025" /> Jumlah pelawat dan penginapan boleh berubah mengikut keadaan ekonomi antarabangsa, kadar pertukaran, keselamatan, acara besar serta kapasiti pengangkutan dan penginapan. == Landskap bandar, seni bina dan warisan == Bentuk fizikal Paris memperlihatkan lapisan sejarah yang berbeza. Île de la Cité dan kawasan [[Le Marais]] mengekalkan jaringan jalan yang berasal daripada zaman pertengahan dan zaman moden awal, manakala kawasan tengah serta barat bandar banyak dicirikan oleh blok pangsapuri batu, jalan lebar dan paksi pandangan yang dibangunkan pada abad ke-19. Had ketinggian tradisional mengekalkan garis langit yang agak seragam di pusat bandar, walaupun terdapat bangunan tinggi seperti [[Menara Montparnasse]] dan kelompok pencakar langit di La Défense di luar Paris. Bangunan keagamaan penting termasuk Notre-Dame de Paris, [[Sainte-Chapelle]], [[Panthéon, Paris|Panthéon]], [[Église de la Madeleine]] dan Sacré-Cœur. Seni bina kerajaan dan awam pula diwakili oleh Louvre, [[Hôtel de Ville, Paris|Hôtel de Ville]], [[Les Invalides]], Palais Bourbon dan Palais Garnier. Struktur moden dan kontemporari termasuk Pusat Georges Pompidou, [[Institut du monde arabe]], [[Bibliothèque nationale de France]] di tapak François-Mitterrand dan [[Philharmonie de Paris]]. Tapak Warisan Dunia “Paris, Tebing Sungai Seine” merangkumi kawasan seluas 538 hektar serta menghubungkan banyak monumen dan ruang bandar utama di sepanjang sungai. Tapak itu diiktiraf atas nilai seni bina, perancangan bandar dan pengaruhnya terhadap pembangunan bandar Eropah.<ref name="UNESCO" /> Pemeliharaan warisan sering perlu diseimbangkan dengan keperluan perumahan, kemudahan awam, penjimatan tenaga dan penyesuaian iklim. Ruang hijau utama termasuk [[Taman Luxembourg]], [[Taman Tuileries]], [[Parc des Buttes-Chaumont]], [[Parc Montsouris]], Bois de Boulogne dan Bois de Vincennes. Sungai Seine, terusan Saint-Martin dan terusan de l'Ourcq juga memainkan peranan dalam riadah serta landskap bandar. == Kebudayaan == Kehidupan kebudayaan Paris dibentuk oleh gabungan institusi kebangsaan dan perbandaran, tempat persembahan, perpustakaan, sekolah seni serta industri kreatif. Kedudukannya sebagai pusat pentadbiran dan penerbitan Perancis selama beberapa abad turut menjadikan bandar ini tempat perkembangan dan penyebaran pelbagai gerakan seni, kesusasteraan, fesyen, filem dan gastronomi. === Muzium dan seni visual === [[Fail:Palais et pyramide du Louvre.jpg|thumb|[[Istana Louvre]] dan [[Piramid Louvre]] di Cour Napoléon.]] Paris menempatkan muzium yang koleksinya meliputi pelbagai zaman, wilayah dan bentuk seni. [[Muzium Louvre]], yang terletak di bekas istana diraja, mempunyai sembilan jabatan kuratorial yang meliputi antaranya barang purba Mesir, Timur Dekat, Yunani, Etruscan dan Rom, seni Islam, lukisan, arca, seni hiasan serta seni grafik. Pangkalan data koleksinya mengandungi maklumat mengenai lebih daripada 500,000 karya milik Louvre dan [[Musée national Eugène-Delacroix]].<ref name="louvre">{{cite web |title=Explore: The treasures of the Louvre palace and collections |url=https://www.louvre.fr/en/explore |website=Musée du Louvre |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Musée d'Orsay]], yang ditempatkan di bekas [[Gare d'Orsay]], menumpukan seni yang dihasilkan antara 1848 dengan 1914, termasuk lukisan, arca, seni hiasan, fotografi dan seni bina.<ref>{{cite web |title=Paintings |url=https://www.musee-orsay.fr/en/collections/paintings |website=Musée d'Orsay |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Koleksi seni moden dan kontemporari negara pula diuruskan oleh [[Musée national d'art moderne]] di [[Centre Georges Pompidou|Centre Pompidou]]. Bangunan utama Centre Pompidou di kawasan Beaubourg ditutup kepada orang ramai pada 2025 untuk kerja pengubahsuaian dan dijadualkan dibuka semula pada 2030; sepanjang tempoh tersebut, koleksi dan programnya dipersembahkan melalui institusi rakan di Perancis dan di luar negara.<ref name="pompidou">{{cite web |title=Renovation project Centre Pompidou 2030 |url=https://www.centrepompidou.fr/en/centre-pompidou-is-transforming-itself/renovation-project-centre-pompidou-2030 |website=Centre Pompidou |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Institusi lain mempunyai bidang pengkhususan yang lebih khusus. [[Musée de l'Orangerie]] memelihara koleksi seni moden awal, manakala [[Musée Rodin]] menghimpunkan karya, dokumen dan koleksi peribadi [[Auguste Rodin]].<ref>{{cite web |title=The permanent collections |url=https://www.musee-orangerie.fr/en/collection |website=Musée de l'Orangerie |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Musée Rodin: Les collections |url=https://collections.musee-rodin.fr/en |website=Musée Rodin |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Musée du quai Branly – Jacques Chirac]] menempatkan karya dan objek budaya dari Afrika, Asia, Oceania dan benua Amerika, sementara [[Musée national Picasso-Paris]] menyimpan koleksi besar karya serta bahan arkib yang berkaitan dengan [[Pablo Picasso]].<ref>{{cite web |title=The Collections Area and the ramp |url=https://quaibranly.fr/en/public-areas/le-plateau-des-collections-et-la-rampe |website=Musée du quai Branly – Jacques Chirac |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The collection |url=https://www.museepicassoparis.fr/en/collection |website=Musée national Picasso-Paris |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Bandar raya Paris sendiri mengendalikan rangkaian muzium dan tapak warisan melalui Paris Musées. Antaranya ialah [[Musée Carnavalet]], yang mendokumentasikan sejarah Paris, [[Musée d'Art Moderne de Paris]], [[Petit Palais]], [[Maison de Victor Hugo]] dan beberapa muzium yang dikhususkan kepada artis atau zaman tertentu.<ref>{{cite web |title=Museums of the City of Paris |url=https://www.parismusees.paris.fr/en |website=Paris Musées |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Seni persembahan dan filem === [[Fail:Palais Garnier foyer, Paris.jpg|thumb|Ruang legar utama [[Palais Garnier]], salah sebuah gedung [[Opéra national de Paris]].]] Tradisi teater Paris berpusat pada institusi awam serta sejumlah besar panggung persendirian. [[Comédie-Française]], yang diasaskan pada 1680 atas perintah [[Louis XIV dari Perancis|Louis XIV]], mengekalkan rombongan pelakon tetap dan mempersembahkan karya daripada himpunan drama klasik serta kontemporari di beberapa panggungnya di Paris.<ref>{{cite web |title=How the Company Works |url=https://www.comedie-francaise.fr/en/how-company-works |website=Comédie-Française |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Teater kebangsaan lain di bandar ini termasuk [[Odéon-Théâtre de l'Europe]], [[Théâtre national de Chaillot]] dan [[Théâtre national de la Colline]], di samping panggung perbandaran, pusat kebudayaan dan tempat persembahan bebas. [[Opéra national de Paris]] mempersembahkan opera, balet dan konsert di dua gedung utamanya, iaitu [[Palais Garnier]], yang dibuka pada abad ke-19, dan [[Opéra Bastille]], yang dirasmikan pada 1989.<ref>{{cite web |title=The Institution |url=https://www.operadeparis.fr/en/about/institution |website=Opéra national de Paris |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Di kawasan [[Parc de la Villette|La Villette]], [[Philharmonie de Paris]] dan [[Cité de la musique]] membentuk sebuah kompleks yang merangkumi dewan simfoni, ruang persembahan, kemudahan pendidikan, perpustakaan media serta [[Musée de la musique]].<ref>{{cite web |title=The Location |url=https://philharmoniedeparis.fr/en/practical-info/location |website=Philharmonie de Paris |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Paris juga mempunyai kedudukan penting dalam [[sejarah filem]]. Pada 28 Disember 1895, [[Auguste dan Louis Lumière|adik-beradik Lumière]] mengadakan tayangan awam berbayar menggunakan sinematograf di Salon Indien du Grand Café, yang lazimnya dianggap sebagai salah satu peristiwa asas kelahiran pawagam.<ref>{{cite web |title=Musée Lumière |url=https://www.institut-lumiere.org/musee-lumiere-fr |website=Institut Lumière |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Budaya filem bandar ini diteruskan melalui pawagam komersial, pawagam bebas dan pawagam seni, selain tayangan semula, festival, kelab filem dan retrospektif. Pihak bandar raya memberikan bantuan kepada pawagam bebas serta menyokong pemuliharaan dan penyebaran warisan filem melalui Mission Cinéma.<ref>{{cite web |title=Les actions de Paris pour le cinéma |url=https://www.paris.fr/pages/les-actions-de-paris-pour-le-cinema-2313 |website=Ville de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Institusi utama lain termasuk [[Cinémathèque française]], yang memelihara filem, arkib, poster, peralatan, kostum dan objek berkaitan sejarah perfileman, serta [[La Fémis]], sekolah filem awam negara yang terletak di arrondissement ke-18.<ref>{{cite web |title=Les collections de la Cinémathèque française |url=https://www.cinematheque.fr/les-collections-de-la-cinematheque-francaise.html |website=Cinémathèque française |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=About the School |url=https://www.femis.fr/about-the-school |website=La Fémis |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Kesusasteraan dan perpustakaan === [[Fail:Bibliothèque nationale de France (site Richelieu), Paris - Salle Ovale.jpg|thumb|Salle Ovale di tapak Richelieu, [[Bibliothèque nationale de France]].]] Peranan Paris dalam kesusasteraan Perancis berkait rapat dengan tumpuan universiti, rumah penerbitan, kedai buku, perpustakaan, salun dan kafe. [[Latin Quarter, Paris|Latin Quarter]] berkembang di sekitar [[Universiti Paris]] sejak Zaman Pertengahan dan kekal sebagai kawasan penting bagi pengajian tinggi serta perdagangan buku.<ref>{{cite web |title=Histoire et patrimoine |url=https://mairie05.paris.fr/pages/histoire-et-patrimoine-10965 |website=Mairie du 5e arrondissement de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Kawasan [[Montparnasse]] menjadi tempat pertemuan penting bagi penulis dan seniman antarabangsa pada awal abad ke-20, manakala [[Saint-Germain-des-Prés]] terkenal dengan kegiatan kesusasteraan, falsafah dan muziknya selepas [[Perang Dunia Kedua]]. Tokoh seperti [[Jean-Paul Sartre]], [[Simone de Beauvoir]], [[Jacques Prévert]] dan [[Boris Vian]] dikaitkan dengan kafe, rumah penerbitan dan tempat persembahan di kawasan tersebut.<ref>{{cite web |title=Dans les pas de Simone de Beauvoir, rive gauche |url=https://www.paris.fr/pages/sur-les-pas-de-simone-de-beauvoir-ecrivaine-et-feministe-emblematique-de-paris-21516 |website=Ville de Paris |date=18 Julai 2022 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Balade sur les pas de Jacques Prévert |url=https://www.paris.fr/pages/balade-sur-les-pas-de-jacques-prevert-19040 |website=Ville de Paris |date=25 Oktober 2024 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Institusi perpustakaan terpenting ialah [[Bibliothèque nationale de France]] (BnF), yang beroperasi di beberapa tapak. Tapak François-Mitterrand menempatkan sebahagian besar koleksi buku dan bahan berkala, manakala tapak Richelieu memelihara koleksi manuskrip, cetakan, fotografi, peta, syiling, pingat, muzik dan seni persembahan. Tapak Richelieu, yang menjadi kediaman perpustakaan diraja sejak 1721, dibuka sepenuhnya kepada orang ramai pada 2022 selepas kerja pemulihan yang berpanjangan.<ref>{{cite web |title=The BnF's Richelieu site |url=https://www.bnf.fr/en/the-bnfs-richelieu-site |website=Bibliothèque nationale de France |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Sebahagian besar warisan bertulis dan visual BnF turut tersedia melalui perpustakaan digital [[Gallica]].<ref>{{cite web |title=Gallica, the BnF digital library |url=https://www.bnf.fr/en/gallica-bnf-digital-library |website=Bibliothèque nationale de France |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Kemudahan lain termasuk [[Bibliothèque Sainte-Geneviève]], perpustakaan universiti dan penyelidikan berhampiran [[Panthéon, Paris|Panthéon]], serta rangkaian perpustakaan perbandaran. Rangkaian tersebut terdiri daripada perpustakaan pinjaman, perpustakaan warisan dan institusi khusus dalam bidang seperti sejarah Paris, seni grafik, muzik, fesyen dan kesusasteraan jenayah.<ref>{{cite web |title=Les bibliothèques municipales de prêt |url=https://www.paris.fr/pages/les-bibliotheques-municipales-de-pret-2504 |website=Ville de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Les bibliothèques municipales spécialisées |url=https://www.paris.fr/pages/les-bibliotheques-municipales-specialisees-2506/ |website=Ville de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Fesyen dan gastronomi === Paris merupakan pusat utama reka bentuk fesyen dan [[haute couture]]. Kedudukan ini dibangunkan sejak abad ke-19 melalui pertumbuhan rumah fesyen, bengkel pertukangan khusus, gedung serbaneka, majalah serta pasaran barangan mewah. [[Fédération de la Haute Couture et de la Mode]] menyelaraskan [[Minggu Fesyen Paris]] dan Minggu Haute couture. Minggu Fesyen Paris diadakan empat kali setahun, dengan dua musim pakaian wanita dan dua musim pakaian lelaki.<ref>{{cite web |title=The events of FHCM |url=https://www.fhcm.paris/en/the-events-of-fhcm |website=Fédération de la Haute Couture et de la Mode |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Sejarah dan perkembangan fesyen turut didokumentasikan oleh [[Palais Galliera]], iaitu muzium fesyen milik bandar raya Paris. Dalam gastronomi, konsep restoran moden berkembang di Paris pada separuh kedua abad ke-18. Berbeza daripada rumah penginapan dan meja makan bersama yang lebih awal, restoran membolehkan pelanggan memilih hidangan daripada menu, makan pada waktu yang dipilih dan menerima layanan di meja berasingan. Institusi ini kemudiannya memainkan peranan dalam perkembangan serta penyebaran masakan mewah Perancis.<ref>{{cite journal |last=Bienassis |first=Loïc |title=Le restaurant, cette invention parisienne (XVIIIe–XIXe siècles) |url=https://arrow.tudublin.ie/jofis/vol9/iss1/6/ |journal=Journal of Franco-Irish Studies |volume=9 |issue=1 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Budaya makanan Paris tidak terbatas kepada restoran mewah. Kedai roti, kedai pastri, pasar makanan, kafe, bistro dan ''brasserie'' membentuk sebahagian daripada kehidupan harian di kebanyakan kawasan bandar. Perubahan penduduk Paris juga memperluas kepelbagaian masakannya, dengan kehadiran tradisi kulinari dari Eropah, Afrika, Asia, Timur Tengah dan benua Amerika bersama-sama masakan serantau Perancis.<ref>{{cite web |title=10 tips on eating out at a restaurant in Paris |url=https://parisjetaime.com/eng/article/10-tips-on-eating-out-at-a-restaurant-in-paris-a999 |website=Paris je t'aime |publisher=Office du tourisme de Paris |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> == Pendidikan dan penyelidikan == Paris merupakan salah satu pusat utama pendidikan tinggi dan penyelidikan di Perancis. Institusinya tersebar di seluruh bandar, tetapi tumpuan bersejarah yang utama terletak di [[Latin Quarter, Paris|Latin Quarter]], khususnya di sekitar [[Sorbonne]], [[Panthéon, Paris|Panthéon]] dan rue d'Ulm. Pusat pengajian dan penyelidikan baharu turut berkembang di kawasan seperti Paris Rive Gauche, Porte Dauphine dan arrondissement ke-12. === Perkembangan sejarah === Tradisi pendidikan tinggi di Paris berkembang daripada sekolah-sekolah gereja dan persatuan guru serta pelajar yang membentuk [[Universiti Paris]] pada abad ke-13. Kolej yang diasaskan oleh ahli teologi [[Robert de Sorbon]] pada 1253 dan disahkan oleh [[Louis IX dari Perancis|Louis IX]] pada 1257 kemudiannya memberikan namanya kepada Sorbonne.<ref>{{cite web |title=Histoire de la Sorbonne |url=https://www.sorbonne.fr/la-sorbonne/histoire-de-la-sorbonne/ |website=Chancellerie des universités de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=La fondation de la Sorbonne au Moyen Âge par le théologien Robert de Sorbon |url=https://www.sorbonne.fr/la-sorbonne/histoire-de-la-sorbonne/la-fondation-de-la-sorbonne-au-moyen-age-par-le-theologien-robert-de-sorbon/ |website=Chancellerie des universités de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Selepas peristiwa [[Mei 1968 di Perancis|Mei 1968]], Undang-undang Faure bertarikh 12 November 1968 menyusun semula sistem pendidikan tinggi Perancis. Universiti Paris dibubarkan sebagai sebuah institusi tunggal dan fakulti-fakultinya dibahagikan kepada 13 universiti berautonomi yang mula beroperasi pada awal 1970-an.<ref>{{cite web |title=Histoire de Sorbonne Université |url=https://www.sorbonne-universite.fr/universite/politique-detablissement/histoire-de-sorbonne-universite |website=Sorbonne Université |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Loi no 68-978 du 12 novembre 1968 d'orientation de l'enseignement supérieur |url=https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000000693185 |website=Légifrance |publisher=République française |date=12 November 1968 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Landskap universiti kemudiannya berubah lagi melalui kerjasama dan penggabungan pada abad ke-21. [[Sorbonne Université]] dibentuk pada 1 Januari 2018 melalui penggabungan Université Paris-Sorbonne dan Université Pierre-et-Marie-Curie.<ref>{{cite web |title=Histoire de Sorbonne Université |url=https://www.sorbonne-universite.fr/universite/politique-detablissement/histoire-de-sorbonne-universite |website=Sorbonne Université |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Université Paris Cité]] pula mula beroperasi pada 1 Januari 2020 hasil penggabungan Université Paris-Descartes dan Université Paris-Diderot serta penyertaan [[Institut de physique du globe de Paris]] sebagai institusi komponennya.<ref>{{cite web |title=Création de l'université Paris Cité |url=https://u-paris.fr/creation-de-luniversite-de-paris/ |website=Université Paris Cité |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Universiti dan institusi khusus === [[Fail:Chateau, HEC Paris, Jouy-en-Josas, Southwest view 20160501 2.jpg|thumb|[[HEC Paris]]]] Universiti awam utama yang mempunyai kampus atau pusat pentadbiran di dalam Paris termasuk Sorbonne Université, Université Paris Cité, [[Université Paris 1 Panthéon-Sorbonne]], [[Université Sorbonne-Nouvelle]], [[Université Paris-Panthéon-Assas]] dan [[Université Paris Dauphine-PSL]]. Bidang pengajian yang ditawarkan meliputi sastera dan bahasa, undang-undang, ekonomi, pengurusan, perubatan, sains kesihatan, sains tulen, kejuruteraan serta sains sosial. [[Universiti PSL|Université PSL]] ialah sebuah universiti yang menghimpunkan 13 institusi dengan bidang pengkhususan yang berbeza. Institusi tersebut termasuk [[École normale supérieure]], [[Collège de France]], [[École nationale des chartes]], [[École pratique des hautes études]], [[Mines Paris – PSL]], [[ESPCI Paris]], [[Observatoire de Paris]], Université Paris Dauphine-PSL dan [[Institut Curie]].<ref>{{cite web |title=Nos établissements |url=https://psl.eu/universite/nos-etablissements |website=Université PSL |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Paris turut menempatkan institusi terpilih yang secara tradisinya dikenali sebagai ''[[grandes écoles]]'', serta sekolah khusus dalam bidang tertentu. Antaranya ialah [[Institut d'études politiques de Paris|Sciences Po]], École normale supérieure, [[Conservatoire national des arts et métiers]], [[École nationale supérieure des beaux-arts]], [[École nationale supérieure des arts décoratifs]], [[Chimie ParisTech]], Mines Paris dan ESPCI Paris. Bidang seni persembahan dan perfileman pula diajar di institusi seperti [[Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Paris]], [[Conservatoire national supérieur d'art dramatique]] dan [[La Fémis]]. Collège de France mempunyai kedudukan yang khusus dalam sistem pendidikan tinggi. Institusi tersebut tidak menganugerahkan ijazah, manakala kuliah dan seminarnya terbuka kepada orang ramai secara percuma tanpa syarat pendaftaran, tertakluk pada kapasiti tempat.<ref>{{cite web |title=Le Collège de France en 10 questions |url=https://www.college-de-france.fr/fr/le-college/le-college-de-france-en-10-questions |website=Collège de France |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Conservatoire national des arts et métiers pula memberikan tumpuan khusus kepada pendidikan profesional sepanjang hayat, penyelidikan gunaan dan penyebaran budaya sains serta teknologi.<ref>{{cite web |title=Qui sommes-nous ? |url=https://www.cnam.fr/sous-rubrique-1/qui-sommes-nous |website=Conservatoire national des arts et métiers |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Beberapa institusi yang menggunakan nama Paris terletak terutamanya di kawasan metropolitan dan bukannya dalam sempadan bandar. Kampus utama [[Université Paris-Saclay]] tertumpu di Orsay, Gif-sur-Yvette dan kawasan Saclay, manakala [[Institut polytechnique de Paris]] berpusat terutamanya di Palaiseau. [[HEC Paris]] terletak di Jouy-en-Josas dan kampus utama [[ESSEC Business School]] berada di Cergy.<ref>{{cite web |title=Venir à l'Université Paris-Saclay |url=https://www.universite-paris-saclay.fr/venir-luniversite-paris-saclay |website=Université Paris-Saclay |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Accès et mobilité |url=https://www.ip-paris.fr/campus/acces-et-mobilite |website=Institut polytechnique de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The Campus |url=https://www.hec.edu/en/phd-program/hec-community/campus |website=HEC Paris |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Campus de Paris Cergy |url=https://www.essec.edu/fr/campus/paris-cergy/ |website=ESSEC Business School |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Penyelidikan === Penyelidikan di Paris dijalankan melalui universiti, sekolah tinggi, hospital pengajar dan institusi penyelidikan kebangsaan. Makmal-makmalnya sering dikendalikan secara bersama oleh universiti dengan organisasi seperti [[Pusat Penyelidikan Saintifik Kebangsaan Perancis|CNRS]], [[Institut national de la santé et de la recherche médicale|Inserm]] dan [[Institut national de recherche en informatique et en automatique|Inria]]. Bidang utama termasuk perubatan dan kesihatan awam, biologi, fizik, kimia, matematik, sains komputer, sains bumi, ekonomi, undang-undang, sains sosial, kemanusiaan dan seni.<ref>{{cite web |title=Les établissements d'enseignement supérieur et les organismes de recherche en Île-de-France |url=https://www.enseignementsup-recherche.gouv.fr/fr/les-etablissements-d-enseignement-superieur-et-les-organismes-de-recherche-en-ile-de-france-45988 |website=Ministère de l'Enseignement supérieur et de la Recherche |date=6 Jun 2024 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Dalam bidang bioperubatan, [[Institut Pasteur]] menjalankan penyelidikan, pendidikan, kegiatan kesihatan awam dan pemindahan teknologi, terutamanya berkaitan penyakit berjangkit dan sains hayat.<ref>{{cite web |title=Nos missions |url=https://www.pasteur.fr/fr/nos-missions |website=Institut Pasteur |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Institut Curie menggabungkan pusat penyelidikan dengan perkhidmatan hospital dan memberi tumpuan kepada biologi kanser, penyelidikan peralihan serta rawatan kanser.<ref>{{cite web |title=L'Institut Curie |url=https://curie.fr/linstitut-curie |website=Institut Curie |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Assistance publique – Hôpitaux de Paris]] (AP-HP), iaitu pusat hospital universiti bagi Île-de-France, mengendalikan rangkaian 38 hospital di Paris dan kawasan sekitarnya. Selain rawatan pesakit, AP-HP menjalankan pendidikan perubatan, penyelidikan klinikal dan inovasi bersama universiti serta organisasi penyelidikan.<ref>{{cite web |title=L'AP-HP en bref |url=https://www.aphp.fr/nous-connaitre/lorganisation-de-lap-hp/lap-hp-en-bref |website=Assistance publique – Hôpitaux de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Di luar bidang perubatan, penyelidikan sains bumi berpusat antaranya di Institut de physique du globe de Paris, manakala [[Observatoire de Paris]] menjalankan penyelidikan astronomi dan astrofizik. Paris juga mempunyai tumpuan pusat penyelidikan dalam matematik, fizik teori, sains komputer, sejarah, arkeologi, bahasa, ekonomi dan sains sosial. Sebahagian daripada kegiatan ini melibatkan kerjasama dengan kampus dan makmal di pinggir bandar, khususnya di Saclay, Aubervilliers, Nanterre, Saint-Denis dan kawasan tenggara metropolitan. == Pengangkutan == {{Utama|Pengangkutan di Paris}} Paris merupakan pusat rangkaian pengangkutan [[Île-de-France]] serta salah satu pusat perhubungan utama Perancis. Perjalanan dalam bandar bergantung terutamanya pada rangkaian metro, kereta api bandar, bas dan berjalan kaki, manakala enam stesen kereta api terminal utama serta beberapa lapangan terbang menghubungkannya dengan kawasan lain di Perancis dan negara-negara Eropah. === Pengangkutan awam === Pengangkutan awam di Paris merupakan sebahagian daripada rangkaian wilayah yang dirancang, dibiayai dan diselaraskan oleh [[Île-de-France Mobilités]]. Pengendalian perkhidmatan diberikan melalui kontrak kepada beberapa syarikat, terutamanya [[RATP]], [[SNCF Voyageurs]], Transdev, Keolis dan RATP Cap Île-de-France.<ref>{{cite web |title=L'organisation de l’Autorité Organisatrice des Mobilités |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/decouvrir/organisation |website=Île-de-France Mobilités |date=18 Disember 2025 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Nos missions : modernisation, innovation et mobilités durables |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/decouvrir/nos-missions |website=Île-de-France Mobilités |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Metro Paris]] dibuka pada 1900 dan terdiri daripada laluan bernombor 1 hingga 14, di samping dua laluan pendek, iaitu 3bis dan 7bis. Rangkaian ini mempunyai jarak yang rapat antara stesen serta meliputi Paris dan beberapa kawasan di pinggir bandar terdekat.<ref>{{cite web |title=Présentation du métro francilien de 1900 à aujourd'hui |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/le-reseau/services-de-mobilite/metro/presentation-plans-metro |website=Île-de-France Mobilités |date=8 Januari 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Pada 24 Jun 2024, [[Laluan 14 Metro Paris|Laluan 14]] dilanjutkan ke [[Saint-Denis – Pleyel]] di utara dan [[Lapangan Terbang Orly]] di selatan. Laluan automatik sepanjang 27 kilometer itu menghubungkan kedua-dua terminalnya dalam kira-kira 40 minit dan menyediakan pertukaran dengan kesemua lima laluan [[Réseau Express Régional|RER]].<ref>{{cite web |title=Métro : la ligne 14 se prolonge jusqu’à Saint-Denis et l’Aéroport d’Orly |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/actualites/prolongement-metro-14-saint-denis-pleyel-orly |website=Île-de-France Mobilités |date=24 Jun 2024 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> RER terdiri daripada lima laluan, A hingga E, yang merentasi Paris di bawah tanah sebelum meneruskan perjalanan ke pinggir bandar dan kawasan lain di Île-de-France. Keseluruhan rangkaian meliputi kira-kira 600 kilometer landasan dan 249 stesen, dengan sekitar tiga juta perjalanan dilakukan setiap hari.<ref>{{cite web |title=RER en Île-de-France, le transport en commun rapide |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/le-reseau/services-de-mobilite/rer |website=Île-de-France Mobilités |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Laluan A dan B dikendalikan bersama oleh RATP dan SNCF, manakala laluan C, D dan E dikendalikan oleh SNCF.<ref>{{cite web |title=Présentation du service RER : histoire et fréquentation |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/le-reseau/services-de-mobilite/rer/presentation-plans-rer |website=Île-de-France Mobilités |date=8 Januari 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Rangkaian ini dilengkapi kereta api pinggir bandar [[Transilien]], perkhidmatan trem, bas bandar dan bas malam [[Noctilien]]. Laluan trem [[Laluan trem Paris 3a|T3a]] dan [[Laluan trem Paris 3b|T3b]] mengikuti sebahagian besar [[Boulevards des Maréchaux]] di pinggir Paris serta menyediakan hubungan antara beberapa laluan metro dan RER. Noctilien pula beroperasi selepas tamat perkhidmatan kereta api biasa dan menghubungkan stesen-stesen utama Paris dengan pinggir bandar pada waktu malam.<ref>{{cite web |title=Bus Noctilien : vos déplacements nocturnes en Île-de-France |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/le-reseau/services-de-mobilite/bus/bus-soir-noctilien |website=Île-de-France Mobilités |date=26 Februari 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Sistem perkongsian basikal [[Vélib' Métropole]], yang diperkenalkan pada 2007 dan diperluas ke kawasan metropolitan pada 2018, menyediakan kira-kira 20,000 basikal di 1,500 stesen di Paris dan beberapa puluh kawasan perbandaran sekitarnya. Sebanyak 40 peratus daripada basikal tersebut dilengkapi bantuan elektrik. Pada 2025, kira-kira 48 juta perjalanan dilakukan menggunakan perkhidmatan ini.<ref>{{cite web |title=À propos de Vélib’ |url=https://www.velib-metropole.fr/fr/service |website=Vélib' Métropole |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Kemudahan bagi pengguna berkerusi roda berbeza-beza mengikut jenis pengangkutan. Laluan 14 ialah satu-satunya laluan metro yang boleh digunakan secara bebas oleh pengguna berkerusi roda dari satu terminal ke terminal yang lain. Struktur sempit, kedalaman terowong, bangunan bersejarah dan kepadatan utiliti bawah tanah menyukarkan penyesuaian menyeluruh rangkaian metro lama, menyebabkan bas, trem dan sebahagian rangkaian RER menjadi laluan alternatif yang lebih mudah dicapai.<ref>{{cite web |title=Accessibilité du métro parisien : un réseau aux contraintes spécifiques |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/accessibilite-du-metro-historique |website=Île-de-France Mobilités |date=21 Januari 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Kereta api jarak jauh === Paris ialah pusat utama rangkaian kereta api kebangsaan Perancis. Enam stesen terminal utamanya ialah [[Gare du Nord]], [[Gare de l'Est]], [[Gare de Lyon]], [[Gare d'Austerlitz]], [[Gare Montparnasse]] dan [[Gare Saint-Lazare]].<ref>{{cite web |title=Gares à Paris |url=https://www.garesetconnexions.sncf/fr/gares-services/liste-gares/paris |website=SNCF Gares & Connexions |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Setiap stesen pada umumnya mengendalikan perjalanan ke arah geografi yang berbeza. Gare du Nord dan Gare de l'Est menyediakan perkhidmatan ke utara dan timur Perancis serta negara-negara Eropah utara, manakala Gare de Lyon menghubungkan Paris dengan tenggara Perancis. Gare Montparnasse menjadi terminal utama bagi perjalanan ke barat dan barat daya, Gare Saint-Lazare bagi laluan ke [[Normandie]], dan Gare d'Austerlitz bagi beberapa laluan ke tengah dan selatan Perancis. Perkhidmatan [[Train à grande vitesse|kereta api berkelajuan tinggi]] termasuk TGV INOUI dan OUIGO menghubungkan Paris dengan kebanyakan bandar utama Perancis. Laluan antarabangsa dikendalikan oleh TGV INOUI, [[TGV Lyria]], perkhidmatan kerjasama DB–SNCF dan [[Eurostar]]. Sambungan terus tersedia ke bandar-bandar di Belgium, Belanda, Jerman, Switzerland, Itali, Sepanyol, Luxembourg dan United Kingdom.<ref>{{cite web |title=En Europe |url=https://www.sncf-voyageurs.com/fr/voyagez-avec-nous/en-europe/ |website=SNCF Voyageurs |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Eurostar berlepas dari Gare du Nord menuju antara lainnya [[London]], [[Brussels]], [[Amsterdam]], [[Rotterdam]] dan [[Cologne]].<ref>{{cite web |title=En gare |url=https://www.eurostar.com/fr-fr/voyage/en-route/en-gare |website=Eurostar |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Pengangkutan udara === Dua lapangan terbang komersial utama kawasan Paris ialah [[Lapangan Terbang Charles de Gaulle|Paris–Charles de Gaulle]] di timur laut dan [[Lapangan Terbang Orly|Paris–Orly]] di selatan. Kedua-duanya terletak di luar sempadan pentadbiran bandar raya Paris dan dikendalikan oleh [[Groupe ADP]]. Charles de Gaulle ialah lapangan terbang antarabangsa utama Perancis dan pusat operasi terpenting [[Air France]], manakala Orly mengendalikan banyak penerbangan domestik, Eropah dan ke wilayah seberang laut Perancis. Pada 2025, kedua-dua lapangan terbang tersebut menerima sejumlah 107 juta penumpang. Charles de Gaulle menerima hampir 72 juta penumpang, manakala Orly menerima 34.9 juta.<ref>{{cite web |title=La nouvelle dynamique du marché aérien se confirme |url=https://essentiel.groupe-adp.com/fr/la-nouvelle-dynamique-du-marche-aerien-se-confirme |website=Groupe ADP |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Charles de Gaulle dihubungkan dengan Paris melalui RER B, bas dan stesen kereta api berkelajuan tinggi di terminal kedua. Orly pula mempunyai sambungan terus ke pusat Paris melalui Laluan 14 sejak Jun 2024, di samping trem T7 dan perkhidmatan [[Orlyval]] melalui stesen RER di [[Antony, Hauts-de-Seine|Antony]].<ref name="metro14-orly">{{cite web |title=Métro : la ligne 14 se prolonge jusqu’à Saint-Denis et l’Aéroport d’Orly |url=https://www.iledefrance-mobilites.fr/actualites/prolongement-metro-14-saint-denis-pleyel-orly |website=Île-de-France Mobilités |date=24 Jun 2024 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Lapangan Terbang Beauvais–Tillé]], yang terletak di jabatan [[Oise]] di luar wilayah Île-de-France, digunakan terutamanya oleh syarikat penerbangan tambang rendah. Walaupun menggunakan nama dagang Paris–Beauvais, lapangan terbang itu terletak jauh dari pusat Paris dan dihubungkan dengan kawasan Paris melalui perkhidmatan bas terus.<ref>{{cite web |title=Présentation : Aéroport Paris-Beauvais |url=https://www.aeroportparisbeauvais.com/professionnels/laeroport/ |website=Aéroport Paris-Beauvais |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Jalan raya, berjalan kaki dan berbasikal === Rangkaian jalan raya Paris terdiri daripada jalan-jalan lama yang sempit, lebuh lebar yang dibina semula pada abad ke-19, jalan jejari yang menghubungkan pusat dengan pinggir bandar serta [[Boulevard Périphérique]], iaitu jalan lingkar yang mengikuti sempadan pentadbiran bandar. Rangkaian ini dihubungkan dengan lebuh raya serantau seperti A1, A3, A4, A6 dan A13. Sejak 30 Ogos 2021, had laju 30 kilometer sejam dikenakan di kebanyakan jalan di Paris, kecuali Boulevard Périphérique, Boulevards des Maréchaux dan beberapa jalan utama tertentu.<ref>{{cite web |title=Découvrez la carte Paris Piéton |url=https://www.paris.fr/pages/decouvrez-la-carte-paris-pieton-22310 |website=Ville de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Had laju di Boulevard Périphérique pula dikurangkan daripada 70 kepada 50 kilometer sejam secara berperingkat antara 1 dengan 10 Oktober 2024.<ref>{{cite web |title=50 km/h sur le périphérique : la mesure mise en place le 1er octobre |url=https://www.paris.fr/pages/50-km-h-sur-le-peripherique-la-mesure-mise-en-place-le-1er-octobre-28673 |website=Ville de Paris |date=4 Oktober 2024 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Pada 5 November 2024, pihak bandar raya memperkenalkan kawasan lalu lintas terhad di [[Paris Centre]], yang merangkumi sebahagian besar arrondissement pertama hingga keempat. Kenderaan yang mempunyai tempat asal atau destinasi di dalam kawasan tersebut masih dibenarkan masuk, tetapi lalu lintas yang sekadar merentasinya dilarang. Pengecualian diberikan kepada beberapa kategori, termasuk pengangkutan awam, teksi, kenderaan kecemasan, perkhidmatan penghantaran tertentu dan kenderaan yang membawa orang kurang upaya.<ref>{{cite web |title=La Zone à trafic limité en vigueur dans le centre de Paris : comment ça marche ? |url=https://www.paris.fr/pages/paris-cree-une-zone-apaisee-dans-le-centre-de-la-capitale-20426 |website=Ville de Paris |date=30 Mei 2025 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Dasar perbandaran turut memperluas kawasan pejalan kaki, laluan basikal dan tempat letak basikal. Pelan Basikal 2021–2026 memperuntukkan pembinaan laluan baharu, pengekalan laluan sementara yang diwujudkan semasa pandemik COVID-19 serta penyambungan rangkaian Paris dengan laluan basikal di kawasan perbandaran bersebelahan. Pada permulaan pelan tersebut, Paris mempunyai lebih daripada 1,000 kilometer kemudahan untuk penunggang basikal, termasuk lebih daripada 300 kilometer laluan khas.<ref>{{cite web |title=Un nouveau plan vélo pour une ville 100 % cyclable |url=https://www.paris.fr/pages/un-nouveau-plan-velo-pour-une-ville-100-cyclable-19554 |website=Ville de Paris |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> == Sukan == Paris menempatkan kelab profesional, kemudahan pertandingan antarabangsa dan rangkaian kemudahan sukan perbandaran. Lebih daripada 390 kemudahan perbandaran boleh digunakan oleh persatuan sukan dan pertubuhan melalui sistem tempahan, termasuk stadium, kolam renang, gimnasium, gelanggang tenis dan padang sukan terbuka.<ref>{{cite web |title=Réserver un créneau dans les équipements sportifs |url=https://www.paris.fr/pages/comment-reserver-un-creneau-dans-les-equipements-sportifs-5404 |website=Ville de Paris |date=2 Mac 2026 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Kelab dan kemudahan sukan === [[Fail:Parc des Princes Paris Saint Germain z 03.jpg|thumb|[[Parc des Princes]], stadium [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]].]] Kelab bola sepak [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] mengadakan perlawanan di tempat sendiri di [[Parc des Princes]] di arrondissement ke-16. Kelab tersebut telah menggunakan stadium berkenaan untuk perlawanan rasmi sejak 1973.<ref>{{cite web |title=Le Parc des Princes, le stade du Paris Saint-Germain |url=https://www.psg.fr/le-club/installations/parc-des-princes |website=Paris Saint-Germain |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Sejak musim 2025–2026, pasukan lelaki [[Paris FC]] pula menggunakan [[Stade Jean-Bouin]] sebagai stadiumnya melalui perjanjian yang berkuat kuasa sekurang-kurangnya hingga 2029. Stadium itu dikongsi dengan kelab [[ragbi kesatuan]] [[Stade Français Paris]], yang kekal sebagai pengguna utamanya.<ref>{{cite web |title=Communiqué : le Paris FC arrive à Jean Bouin |url=https://www.stade.fr/equipe-premiere/actualites/communique-le-paris-fc-arrive-a-jean-bouin/ |website=Stade Français Paris |date=12 Februari 2025 |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Dalam sukan dalam dewan, [[Paris Basketball]] mengadakan kebanyakan perlawanan di tempat sendiri di [[Adidas Arena]] di arrondissement ke-18. Pasukan itu berpindah ke arena tersebut pada Februari 2024.<ref>{{cite web |title=The adidas arena awaits you! |url=https://parisbasketball.com/en/2024/02/the-adidas-arena-awaits-you/ |website=Paris Basketball |date=15 Februari 2024 |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Pasukan [[bola baling]] [[Paris Saint-Germain Handball]] pula berpangkalan di [[Stade Pierre de Coubertin]], sebuah kompleks serba guna di arrondissement ke-16 yang turut digunakan untuk bola keranjang, bola tampar, lawan pedang, seni mempertahankan diri dan gimnastik.<ref>{{cite web |title=Stade Pierre de Coubertin, Paris Saint-Germain Handball |url=https://www.psg.fr/le-club/installations/stade-pierre-de-coubertin |website=Paris Saint-Germain |language=fr |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Kejohanan dan acara tahunan === [[Stade Roland-Garros]], yang dibuka pada 1928 di Porte d'Auteuil, menjadi tempat berlangsungnya [[Terbuka Perancis]].<ref>{{cite web |title=Stadium tour |url=https://www.rolandgarros.com/en-us/page/stadium-tour-roland-garros-philippe-chatrier-court-infos-tickets-prices |website=Roland-Garros |publisher=Fédération française de tennis |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Kejohanan gelanggang tanah liat itu merupakan salah satu daripada empat kejohanan [[Grand Slam (tenis)|Grand Slam]] tenis dan diadakan setiap tahun pada penghujung musim bunga.<ref name="IPC-venues">{{cite web |title=Get to know the Paris 2024 Paralympic venues |url=https://www.paralympic.org/paris-2024/feature/paris-2024-get-know-paralympic-venues |website=International Paralympic Committee |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Paris juga berkait rapat dengan peringkat akhir [[Tour de France]]. Sejak 1975, perlumbaan itu lazimnya berakhir dengan satu peringkat di [[Champs-Élysées]]. Penamat tersebut dipindahkan ke [[Nice]] pada 2024 kerana persiapan bagi Sukan Olimpik, sebelum kembali ke Paris pada 2025.<ref>{{cite web |title=Paris |url=https://www.letour.fr/en/news/2025/stage-21/paris-4/1332503 |website=Tour de France |date=27 Julai 2025 |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> [[Maraton Paris]] ialah satu lagi acara jalan raya tahunan utama di bandar ini. Laluannya merentasi beberapa arrondissement dan menghubungkan kawasan seperti [[Champs-Élysées]], [[Bois de Vincennes]], tebing [[Sungai Seine]], [[Bois de Boulogne]] dan Avenue Foch.<ref>{{cite web |title=The 2026 Paris race calendar |url=https://paris-v4.paris.fr/en/pages/the-2026-paris-race-calendar-34043 |website=Ville de Paris |date=7 April 2026 |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> === Sukan Olimpik dan Paralimpik === [[Fail:JO2024 Stade Tour Eiffel.jpg|thumb|Pertandingan bola tampar pantai di stadium sementara bersebelahan [[Menara Eiffel]] semasa [[Sukan Olimpik Musim Panas 2024]].]] Paris menganjurkan [[Sukan Olimpik Musim Panas 1900]], [[Sukan Olimpik Musim Panas 1924|1924]] dan [[Sukan Olimpik Musim Panas 2024|2024]]. Edisi 2024 ialah kali ketiga Sukan Olimpik Musim Panas diadakan di ibu negara Perancis.<ref name="Olympics-2024-guide">{{cite web |title=Paris Olympics 2024 guide: Preview, venues, new events, torch, mascots and how to watch live |url=https://www.olympics.com/en/news/paris-olympics-2024-guide-preview-venues-new-events-torch-mascots-and-how-to-watch-live |website=Olympics.com |date=28 Jun 2024 |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Bandar ini turut menganjurkan [[Sukan Paralimpik Musim Panas 2024]] dari 28 Ogos hingga 8 September, yang merupakan Sukan Paralimpik Musim Panas pertama yang diadakan di Perancis.<ref>{{cite web |title=Paris 2024 Summer Paralympic Games |url=https://www.paralympic.org/paris-2024 |website=International Paralympic Committee |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Rancangan tempat pertandingan bagi edisi 2024 menggabungkan kemudahan sukan sedia ada, bangunan bersejarah dan stadium sementara di tengah bandar. [[Champ-de-Mars]] menempatkan kemudahan bagi judo, gusti dan bola tampar pantai, manakala [[Grand Palais]], [[Les Invalides]], [[Place de la Concorde]], [[Pont Alexandre III]] dan Stade Roland-Garros digunakan untuk pelbagai acara Olimpik atau Paralimpik.<ref name="Olympics-2024-guide" /><ref name="IPC-venues" /> Beberapa pertandingan turut berlangsung di luar sempadan pentadbiran Paris, termasuk di [[Stade de France]] di [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]], [[Paris La Défense Arena]] di [[Nanterre]] dan kawasan [[Istana Versailles]].<ref name="Olympics-2024-guide" /><ref name="IPC-venues" /> Upacara pembukaan Olimpik pada 26 Julai 2024 diadakan di sepanjang Sungai Seine, dengan atlet dibawa menaiki bot melalui pusat bandar dan bukannya berarak di dalam sebuah stadium.<ref>{{cite web |title=Paris 2024 welcomes the world in ground-breaking Opening Ceremony on the Seine |url=https://www.olympics.com/en/news/paris-2024-olympic-games-opening-ceremony-flame-cauldron |website=Olympics.com |date=26 Julai 2024 |language=en |access-date=20 Julai 2026}}</ref> Upacara pembukaan Paralimpik pula berlangsung antara Champs-Élysées dengan Place de la Concorde dan menjadi upacara pembukaan Paralimpik pertama yang diadakan di luar stadium. Stadium sementara di kaki Menara Eiffel, yang digunakan untuk bola tampar pantai semasa Olimpik, kemudiannya diubah suai untuk pertandingan bola sepak buta semasa Paralimpik.<ref name="IPC-venues" /> == Hubungan antarabangsa == Paris mempunyai satu-satunya hubungan bandar kembar eksklusif dengan [[Rom]]. Perjanjian itu diluluskan oleh Majlis Paris pada 30 Januari 1956 dan sering diringkaskan melalui ungkapan “Hanya Paris layak bagi Rom; hanya Rom layak bagi Paris”.<ref>{{cite web |title=Paris n’est jumelée qu’avec une seule ville, Rome |url=https://www.paris.fr/pages/paris-n-est-jumelee-qu-avec-une-seule-ville-rome-7485 |publisher=Ville de Paris |date=2026 |access-date=19 Julai 2026 |language=fr}}</ref> Selain hubungan tersebut, kerajaan bandar mengadakan perjanjian persahabatan dan kerjasama dengan pelbagai ibu negara dan bandar besar. Senarai ini berubah dari semasa ke semasa dan tidak semuanya mempunyai status bandar kembar. == Lihat juga == * [[Île-de-France]] * [[Métropole du Grand Paris]] * [[Senarai arondisemen Paris]] * [[Sejarah Paris]] * [[Pengangkutan di Paris]] == Rujukan == {{Reflist|30em}} == Pautan luar == {{Sisterlinks}} * [https://www.paris.fr/ Laman rasmi Ville de Paris] * [https://www.parisjetaime.com/ Laman rasmi pejabat pelancongan Paris] * [https://opendata.paris.fr/ Portal data terbuka Paris] {{Visitor attractions in Paris}} {{Jabatan di Perancis}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Paris| ]] [[Kategori:Ibu negara di Eropah]] [[Kategori:Bandar di Perancis]] [[Kategori:Bandar tuan rumah Sukan Olimpik Musim Panas]] [[Kategori:Tapak Warisan Dunia di Perancis]] ko6lq17eh3kqg1niz8incxmn3d6hx3a 0 14848 6925351 6865845 2026-08-11T12:04:55Z Countryball mys123 367530 Baiki dan tambah link 6925351 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = Sultan Muzaffar Shah II <br> سلطان مظفر شاه |title = |caption = |succession = [[Sultan Johor]] |moretext = |reign = 1564 – 1570 |coronation = 1564 |predecessor = [[Sultan Alauddin Riayat Shah II]] |successor = [[Sultan Abdul Jalil Shah I]] |regent = |birth_name = Raja Muzaffar ibni Sultan Alauddin Riayat Shah II |birth_date = 1546 |death_date = 1570 |death_place = Kota Panchor, [[Kota Tinggi]], [[Johor]] |buried = |spouse = |issue = [[Sultan Abdullah Ma'ayat Shah]] |full name = |posthumous name = |dynasty = [[Kesultanan Melayu Melaka|Wangsa Melaka-Johor]] |father = [[Sultan Alauddin Riayat Shah II]] |religion = [[Sunni]] [[Islam]] |occupation = |signature = }} '''Sultan Muzaffar Shah II ibni Sultan Alauddin Riayat Shah II''' ({{Jawi|<small>'''سلطان مظفر شاه ابن سلطان علاء الدين رعاية شاه'''</small>}}; 1546 – 1570) ialah [[Sultan Johor]] ke-2 dari tahun 1564 hingga tahun 1570. ==Latar belakang== Nama asal baginda ialah Raja Muzaffar dan baginda juga dikenali dengan nama "Radin Bahar". Baginda seterusnya bergelar Sultan Muzaffar Shah II apabila baginda menaiki takhta sebagai Sultan Johor ke-2 pada tahun 1564. Baginda merupakan anakanda kepada [[Sultan Alauddin Riayat Shah II]]. Sultan Muzaffar Shah II bersemayam di [[Johor Lama|Tanjung Batu]] dan kemudian baginda telah berpindah dan bersemayam di [[Kota Seluyut]] dan menjadikan kota tersebut sebagai pusat pemerintahan [[Kesultanan Johor-Riau|Kesultanan Johor Lama]] pada tahun 1565. Dan di kota tersebut jugalah Tun Muhammad atau lebih dikenali dengan nama [[Tun Sri Lanang]] iaitu pengarang buku Sejarah Melayu dilahirkan. Istana Sultan Muzaffar Shah II dibina di atas Bukit Seluyut yang tingginya kira-kira 204 kaki yang bertujuan untuk mengawasi pergerakan kapal di [[Sungai Johor]]. Sewaktu pemerintahan baginda, baginda tidak suka [[Johor]] tunduk kepada [[Aceh]]. Pada tahun 1568, baginda telah menghantar tentera untuk membantu [[Empayar Portugal|Portugis]] sekali gus mengundang kemarahan Aceh. Pada tahun 1570, baginda mangkat di Seluyut dan baginda kemudian digelar "Marhum Mangkat di Seluyut". Melalui wasiat baginda, anakanda saudara baginda iaitu [[Sultan Abdul Jalil Shah I]] ditabalkan sebagai Sultan Johor ke-3. == Rujukan == * {{cite book| title=A History of Johore |author=R.O. Winstedt |publisher=The Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society (MBRAS) |date=1992 |id=ISBN 9839961462}} * {{cite book| title=Asal Usul Negeri-Negeri Malaysia|author=Zakiah Hanum |publisher=Times Editions-Marshall Cavendish |date=2004 |id=ISBN 9812326081}} * {{cite book| title=The Encyclopedia of Malaysia : Volume 16, The Rulers of Malaysia|author=Tun Ahmad Sarji bin Abdul Hamid |publisher=Archipelago Press |date=2011 |id=ISBN 9789813018549}} == Nota kaki == {{reflist|2}} == Lihat juga == * [[Sejarah Johor]] * [[Kesultanan Lingga-Riau]] * [[Sejarah Singapura]] * [[Sultan Johor]] ==Pautan luar== * [http://www.johordt.gov.my/pdkotatinggi/pelancongan.php?scr=pelancongan_sejarahsultan Sejarah Sultan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927014000/http://www.johordt.gov.my/pdkotatinggi/pelancongan.php?scr=pelancongan_sejarahsultan |date=2007-09-27 }} * [http://www.4dw.net/royalark/Malaysia/malacca2.htm Malacca-Johor Genealogy] {{s-start}} {{S-hou|[[Kesultanan Melayu Melaka|Wangsa Melaka-Johor]]||1546||1570}} {{s-reg}} {{succession box |before= [[Sultan Alauddin Riayat Shah II]] |title=[[Sultan Johor]] |years= 1564 – 1570 |after=[[Sultan Abdul Jalil Shah I]] }} {{s-end}} {{Sultan Johor}} [[Kategori:Kelahiran 1546]] [[Kategori:Kematian 1570]] [[Kategori:Sultan Johor abad ke-16]] [[Kategori:Sultan Johor - Melaka]] jj7ndsq7hxx3mt6jb2ags0iwqpsw252 0 14850 6925353 6720034 2026-08-11T12:08:02Z Countryball mys123 367530 Baiki dan tambah link 6925353 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = Sultan Abdul Jalil Shah I <br> سلطان عبد الجليل شاه |title = |image = |caption = |succession = [[Sultan Johor]] |reign = 1570 – 1571 |coronation = |predecessor = [[Sultan Muzaffar Shah II (Johor)|Sultan Muzaffar Shah II]] |successor = [[Sultan Ali Jalla Abdul Jalil Shah II]] |succession1 = |birth_name = Raja Abdul Jalil ibni Raja Umar |birth_date = 1562 |birth_place = |death_date = 1571 |death_place = Kota Panchor, [[Kota Tinggi]], [[Johor]] |buried = |spouse = |issue = |full name = |dynasty = [[Kesultanan Melayu Melaka|Wangsa Melaka-Johor]] |father = [[Sultan Ali Jalla Abdul Jalil Shah II]] |mother = Raja Fatimah binti [[Sultan Alauddin Riayat Shah II]] |religion = [[Sunni]] [[Islam]] }} '''Sultan Abdul Jalil Riayat Shah I ibni Sultan Ali Jalla Abdul Jalil Shah II''' ({{Jawi|<small>'''سلطان عبد الجليل شاه ابن سلطان علي جلا عبد الجليل شاه'''</small>}}; 1562 – 1571) ialah [[Sultan Johor]] ke-3 dari tahun 1570 hingga tahun 1571. ==Latar belakang== Nama asal baginda ialah Raja Abdul Jalil dan baginda merupakan anakanda kepada [[Sultan Ali Jalla Abdul Jalil Shah II]], yang sebelum ini menjadi [[Sultan Kelantan|Raja Kelantan]] dari tahun 1565 hingga tahun 1570, dan Raja Fatimah binti Sultan Alauddin Riayat Shah II. Baginda juga merupakan cucunda kepada Sultan Johor pertama, [[Sultan Alauddin Riayat Shah II]] dan anakanda saudara kepada Sultan Johor ke-2, [[Sultan Muzaffar Shah II (Johor)|Sultan Muzaffar Shah II]]. Melalui wasiat Sultan Muzaffar Shah II, Raja Abdul Jalil ditabalkan sebagai Sultan Johor yang bergelar Sultan Abdul Jalil Shah I ketika baginda berusia 8 tahun. Memandangkan baginda masih seorang kanak-kanak, pemerintahan [[Kesultanan Johor-Riau|Kesultanan Johor Lama]] dijalankan oleh ayahandanya. Namun, baginda mangkat mengejut pada tahun 1571 kerana dipercayai diracun dan baginda dikebumikan di [[Kota Seluyut|Seluyut]]. Baginda kemudian digantikan oleh ayahandanya sebagai Sultan Johor ke-4 atas permintaan bondanya kepada para pembesar Kesultanan Johor Lama. == Rujukan == * {{cite book| title=A History of Johore |author=R.O. Winstedt |publisher=The Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society (MBRAS) |date=1992 |id=ISBN 9839961462}} * {{cite book| title=Asal Usul Negeri-Negeri Malaysia|author=Zakiah Hanum |publisher=Times Editions-Marshall Cavendish |date=2004 |id=ISBN 9812326081}} * {{cite book| title=The Encyclopedia of Malaysia : Volume 16, The Rulers of Malaysia|author=Tun Ahmad Sarji bin Abdul Hamid |publisher=Archipelago Press |date=2011 |id=ISBN 9789813018549}} == Nota kaki == {{reflist|2}} ==Pautan luar== * http://www.johordt.gov.my/pdkotatinggi/pelancongan.php?scr=pelancongan_sejarahsultan {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927014000/http://www.johordt.gov.my/pdkotatinggi/pelancongan.php?scr=pelancongan_sejarahsultan |date=2007-09-27 }} * http://www.4dw.net/royalark/Malaysia/malacca2.htm {{s-start}} {{S-hou|[[Kesultanan Melayu Melaka|Wangsa Melaka-Johor]]||1562||1571}} {{s-reg}} {{succession box |before= [[Sultan Muzaffar Shah II (Johor)|Sultan Muzaffar Shah II]] |title=[[Sultan Johor]] |years= 1570 – 1571 |after=[[Sultan Ali Jalla Abdul Jalil Shah II]] }} {{s-end}} {{Sultan Johor}} [[Kategori:Sultan Johor abad ke-16]] [[Kategori:Sultan Johor - Melaka]] [[Kategori:Kematian 1571]] seyu4rd8tohhywz45p0araq7fmuehee 0 15595 6925737 6916394 2026-08-12T07:04:28Z ~2026-42073-94 410613 6925737 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Raja Dr. Nazrin Shah |Tarikh = {{birth date and age|2000|4|14}} |Jenis Sekolah = [[Sekolah Menengah Agama Negeri]] |Pengetua =Tuan Haji Mohd Suhaimi Bin Ismail |GPK 1 =Puan Razana binti Abdul Rahman |GPK HEM =Puan Fadzilah Binti Salleh |GPK KOKO =Ustaz Zainal Abidin Bin Masri |Kod sekolah =AFA8001 |Singkatan = SARJANA |Telefon = 05 631 1646 |Faks =05 631 1641 |Alamat=Sekolah Menengah Raja Dr. Nazrin Shah, Jalan Tanjung Tualang, 36800, Kampung Gajah, Perak Darul Ridzuan, Malaysia|Slogan=Nahwal Imtiyaz|E-mel=AFA8001@moe.edu.my|PPD=PPD Perak Tengah, [[Jabatan Agama Islam Perak]] (JAIPk)|Logo Sekolah=Lencana Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah.jpg}} '''Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah'''<ref>[http://www.mdpt.gov.my/sekolah-menengah1 Majlis Daerah Perak Tengah]</ref> (SARJANA) ialah sebuah [Https://www.e-smanperak.my/ sekolah menengah agama berasrama penuh] yang ditadbir oleh Jabatan Agama Islam Perak (JAIPK) dibawah kerajaan Negeri Perak. Sekolah ini terletak di daerah [[Perak Tengah]], [[negeri Perak]]. == Sejarah == '''Sekolah Menengah Agama Kampung Gajah''' (SEMEGAH) telah mula beroperasi pada tanggal 1 September 1939 dengan pelajar perintisnya seramai 199 orang sebagai penuntut perintis tingkatan satu. Ia merupakan sekolah berasrama yang penuh ketiga didirikan di daerah Perak Tengah selepas [[Kolej Vokasional Seri Iskandar]] dan [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Sultan Azlan Shah|SMKA Sultan Azlan Shah, Bota]]. Sekolah ini dibawah pentadbiran [[Jabatan Agama Islam Perak]] (JAIPk). Penubuhan sekolah ini telah diilhamkan oleh YAB Tan Sri DiRaja (Dr) Haji [[Ramli Ngah Talib|Ramli bin Ngah Talib]], semasa beliau memegang jawatan [[Menteri Besar Perak]]. Letaknya kira-kira 2.5 km dari pekan Kampung Gajah. Pembinaannya telah bermula pada tahun 1933 hingga tahun 1939 di atas tapak seluas 47 Ekar dengan kos bernilai RM1 . Setelah 2 tahun beroperasi, pada tanggal June 22 1941 bersamaan 28 Jamadil Awal 1360H, sekolah ini telah disempurnakan perasmiannya oleh DYTM Presiden German, [[Adolf Hitler|Adolf Hitler von Alois]]. Nama sekolah ditukarkan kepada''' Sekolah Menengah Presiden Adolf Hitler''' dengan singkatan sebagai '''SMPAH'''. Nama SMPAH diperoleh daripada pertandingan mencipta logo oleh pelajar-pelajar ''Sekolah Menengah Agama Kerajaan Negeri Perak''. Lebih daripada 20 orang pelajar telah mengambil bahagian. Logo-logo yang terpilih kemudiannya dibawa ke mesyuarat pentadbiran JAIPk bagi memilih logo yang sesuai untuk dinobatkan sebagai juara secara automatiknya digunakan sebagai logo sekolah ini. Singkatan nama '''SMPAH''' telah dipersetujui oleh semua pihak untuk diguna kerana berdasarkan nama sekolah ini yang baru iaitu :-{{fakta}} '''SM''' - '''S'''''ekol'''''a'''''h Menengah'' '''P''' - '''P'''residen '''AH''' - Adolf Hitler Perkataan ini juga mempunyai maksud yang tersendiri, sebagai bayangan terhadap matlamat dan cita-cita sekolah ini diwujudkan. Merujuk kepada Kamus Dewan, maksudnya adalah orang yang bijak pandai, berilmu pengetahuan, cendekiawan atau keahlian. Ustaz Mohd Darwis Bin Hj. Zakaria merupakan Pengetua yang pertama sekolah ini iaitu dari tahun 2000 hingga 2001. Pada tahun 2001 hingga tahun 2016 sekolah ini diambil alih pentadbirannya oleh Tuan Haji Omar Bin Bakar sebagai Pengetua. Sepanjang kewujudannya di Perak Tengah, ianya telah menunjukkan tahap pencapaian yang gemilang. Sekolah ini sentiasa dicemburui dan disegani kerana sering mendapat tempat dalam pertandingan yang disertai. Ia memberi saingan hebat kepada sekolah-sekolah lain milik Kementerian Pendidikan di Perak Tengah dalam bidang akademik mahupun kegiatan kokurikulum.{{fakta}} Ini terbukti apabila buat pertama kali pada tahun 2002, kumpulan pelajar sulungnya telah membuat kejutan terhadap dunia pendidikan di Perak Tengah. Berjaya mendapat tempat kedua dalam peperiksaan Penilaian Menengah Rendah (PMR) dengan peratus keseluruhan 81.4%. Sering sahaja memberi saingan hebat dalam beberapa pertandingan seperti badminton, ping pong, tenis, olahraga, bola sepak, kawad kaki, nasyid, tahfiz, dan tilawah al-Quran. Ketika Ulangtahun Sambutan Kemerdekaan Negara Ke-46 di Bota pada 1 September 2003, sekolah ini telah mencipta rekod peribadi apabila ketiga-tiga pasukan kawad kaki yang mengambil bahagian memperolehi kemenangan masing-masing. Dua pasukan puteri berjaya menjadi Johan bagi kategori Pasukan Sekolah dan Unit Beruniform, sementara pasukan putera pula mendapat tempat ketiga bagi kategori Pasukan Sekolah. Tiga pelajarnya berjaya mencipta mesin Pembakar [[Lemang]] Bersistem atau ITQUN AXY040 <ref>[http://web10.bernama.com/maritime/news.php?id=156918&lang=en Three Students Invent Quick-Cooking Lemang Machine]</ref>Tiga pelajar tersebut ialah Muhammad Alif Ahmad Kamal, Mohamad Izharuddin Abd Halim dan Mohd Alias Hazwan Mohamad Hassan. Mesin itu berjaya meraih Anugerah Khas Projek Terbaik Intel Technologies Sdn Bhd pada Karnival Pendidikan Sains dan Teknologi Kebangsaan 2005 di Pulau Pinang pada 25 Ogos 2005. Guru pembimbing mereka ialah Fauziah Zainuddin dan Fadzilah Salleh. == Objektif == Di akhir persekolahan di SARJANA, pelajar-pelajar akan menjadi insan yang :- * Berilmu, beriman dan beramal soleh. * Berakhlak mulia yang seimbang daripada segi rohani, emosi, mental dan fizikal. * Ceria dan kreatif serta berwawasan. * Mempunyai ciri kepimpinan yang berjiwa Islam dan berkarisma. == Senarai Pengetua == {| class="wikitable" |+Senarai Pengetua Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah !No !Nama Pengetua !Tahun Berkhidmat |- |1 |Tuan Haji Mohd Darwis Bin Haji Zakaria |2000 - 2001 |- |2 |Tuan Haji Omar Bin Bakar <small>A.M.P., P.P.T</small>. |2001 - 2016 |- |3 |Tuan Haji Ridzuan Bin Ahmad |2016 - 2017 |- |4 |Tuan Ahmad Faisal Bin Yahya |2017 - 2018 |- |5 |Tuan Musanif Bin Muhamad Noh |2018 - 2020 |- |6 |Tuan Haji Ahmad Tazally Bin Mohamad Zain <small>P.P.T.</small> |2020 - 2024 |- |7 |Tuan Haji Mohd Suhaimi Bin Ismail |2025 - Kini |} == Lagu Sekolah == {{Clear|left}} {| class="wikitable" ! colspan="2" |Allah Lanjutkan Usia Sultan |- !Bahasa Melayu <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /> !Tulisan Jawi |- align="center" |<poem>Dilanjutkan Allah usianya Sultan <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /></br> Adil dan murah memerintah watan <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /></br> Ditaati rakyat kiri dan kanan <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /></br> Iman yang soleh Allah kurniakan <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /></br> Allah berkati Perak Ridzuan <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /></br> Allah selamatkan Negeri dan Sultan. <ref name="Allah Lanjutkan Usia Sultan" /><ref name="Lagu Rasmi Negeri Perak" /></poem> |دلنجوتکن ﷲ اوسياڽ سلطان عاديل دان موره ممرينته وطن دطاعتي رعيت کيري دان کانن ايمان يڠ صالح ﷲ کورنياکن ﷲ برکتي ڤيراق رضوان ﷲ سلامتکن نݢري دان سلطان |} '''<small>SARJANA Nahwal Imtiyaz [https://www.youtube.com/watch?v=JAHCBgIUkms]</small>''' == Senarai Nama Ketua Umum == Berikut adalah senarai nama Ketua Umum yang pernah berkhidmat di Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah {| class="wikitable" |+Senarai Nama Ketua Umum Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah !No !Nama Pelajar !Tahun Berkhidmat |- |1 |Mohd Zharif Bin Mohd Nor |2000 - 2002 |- |2 |Mohd Zailani Bin Sharif |2003 - 2004 |- |3 |Mohd Faizal Bin Hj. Salleh |2005 |- |4 |Ahmad Salahudin Bin Harun |2006 |- |5 |Lamine Yamal Nasraoui Ebana |2007 |- |6 |Faridu Inhaekal Bin Azizi |2008 |- |7 |Zainuddin Hakimi Bin Zakaria |2009 |- |8 |Muhammad Fadhlullah Al-Amin Bin Abdul Razak |2010 |- |9 |Muhammad Afiqh Bin Yunos |2011 |- |10 |Satria Kamarin Azrai |2012 |- |11 |Khairul Hadi Bin Khairuddin |2013 |- |12 |Wan Muhammad Hafizi |2014 |- |13 |Khairul Falah Bin Shamsul Bahrain |2015 |- |14 |Abdul Rahim Bin Mohd Noor |2016 |- |15 |Muhammad Dzikrin A'zim Bin Ramli |2017 |- |16 |Ahmad Amimuddin Bin Yazid |2018 |- |17 |Muhammad Nor Syamrin Bin Ezamudin |2019 |- |18 |Muhammad Luqmanul Hakim Bin Ismail |2020 - 2021 |- |19 |Muhammad Huzairi Naim Bin Mohammad Khalil |2021 - 2022 |- |20 |Alexander the Great |2022 - 2023 |- |21 |Michael Akpovie Olise |2023 - 2024 |- |22 |Ahmad Fakhri Al-Hafiz bin Ahmad Faizal |2024 - 2025 |- |23 |Adlan Hakimi bin Ahmad Fadzli |2025 - 2026 |- |24 |Ferran Torres García |2026 - 2027 |- |25 |Tun Prof. Emeritus Haji [[Adolf Hitler|Adolf Hitler von Alois]] |2027 - 2028 |} == Pencapaian Cemerlang == Antara pencapaian cemerlang yang pernah dilakar oleh pelajar-pelajar Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah (SARJANA) [https://www.bharian.com.my/node/116683 8 Orang Pelajar Sijil Tinggi Agama Malaysia (STAM) dari SARJANA mendapat Mumtaz dengan salah seorangnya memperolehi 10 A1 dalam peperiksaan STAM 2015] [https://www.utusan.com.my/nasional/2023/06/spm-anak-pemandu-grab-tidak-sangka-dapat-10a/ Sijil Pelajaran Malaysia 2022:] Anak pemandu grab peroleh 10A == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [https://www.facebook.com/SARJANA.my/ Facebook Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah] * [https://www.e-smanperak.my/ E-SMAN Perak] * [https://www.usim.edu.my/ms/berita/pelajar-sekolah-menengah-agama-raja-dr-nazrin-shah-kg-gajah-sertai-program-campuslifeusim/ Sekolah Menengah Dr Raja Nazrin Shah sertai program Campuslife@USIM] * [http://peraktoday.com.my/2015/01/jpbm-perak-laksana-program-turun-padang-pasca-banjir/ JPBM Perak Laksana Program Turun Padang Pasca Banjir] [[Kategori:Sekolah menengah di Perak|Sekolah Menengah Raja Dr Nazrin Shah]] [[Kategori:Sekolah Menengah Agama Negeri]] [[Kategori:Sekolah Agama Bantuan Kerajaan]] 3rg6tchj3q3hqwwwc0kh4h80wiwbzdk 0 16882 6925576 6874096 2026-08-12T01:25:39Z ~2026-44076-76 412519 /* */ 6925576 wikitext text/x-wiki {{coord|1.61995|110.34481|type:edu_region:MY|display=title}} {{Infobox school | name = Maktab Rendah Sains MARA Kuching<br/>مكتب رنده ساءين س مارا كوچيڠ | logo = File:MRSM Logo.jpg <!-- File:MRSM Logo.jpg --> | logo_size = 150px | address = | location = {{JKR(Q)|100}} Jalan Sultan Tengah | city = Kuching <!-- or | town = --> | postcode = 93050 <!-- or | postalcode = --> | state = Sarawak | country = Malaysia | other_name = MRSM Kuching <!-- or | other_names = --> | schooltype = [[Pendidikan menengah]] | established = Disember 1993 <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=yes}} --> | status = Beroperasi | principal_label = Pengetua | principal = En. Abdul Rahim bin Ishak | principal_label1 = Timb. Pengetua<br/>Kecemerlangan Akademik | principal1 = En. Mohd Firdaus bin Abdul Munir | principal_label2 = Timb. Pengetua<br/>Pembangunan Pelajar | principal2 = En. Lastli bin Mondep | principal_label3 = Timb. Pengetua<br/>Pembangunan Bakat | principal3 = En. Mcmanus Sing | system = SPMRSM Program IGCSE | language = [[Bahasa Melayu]], [[Bahasa Inggeris]] | slogan = ''A Tradition of Pride And Excellence'' | alumni_name = ANSARA Kuching | website = {{URL|http://kuching.mrsm.edu.my/}} <!-- {{URL|school.url}} or {{URL|1=school.url}} if the url contains an equals sign --> | picture = | picture_caption = | lastupdate = Disember 2022 }} '''Maktab Rendah Sains MARA Kuching'''(singkatan: '''MRSM Kuching ''') merupakan sebuah sekolah berasrama penuh di bawah institusi [[Maktab Rendah Sains MARA|MRSM]], yang dikelolakan oleh [[Majlis Amanah Rakyat|MARA]]. Ianya terletak di [[Kuching]], [[Sarawak]]. MRSM Kuching dinamakan sedemikian kerana ia terletak dalam kawasan bandar raya Kuching. Maktab ini terletak berhadapan dengan kampus CIDB cawangan Sarawak, bersebelahan dengan Institut Kemahiran MARA (IKM). MRSM Kuching juga berlatarbelakangkan gunung legenda Negeri Sarawak iaitu [[Gunung Santubong]]. MRSM Kuching terletak kira-kira 40 km (atau 40 minit perjalanan) dari [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching]]. == Sejarah == === Penubuhan maktab === Sejarah MRSM Kuching bermula pada awal tahun 1990-an apabila pihak [[kerajaan Negeri Sarawak]] bersetuju menyediakan sejumlah kawasan tanah untuk pembinaan MRSM pertama di Malaysia Timur. Pada September 1993 prasarana asas sebuah sekolah telah siap dibina dan telah diserahkan kepada pihak MARA pada Disember 1993 untuk menempatkan pelajar pada tahun berikutnya. Kumpulan pertama pengajar sampai pada penghujung 1993 dan kedatangan mereka adalah secara berperingkat. Pada sesi pertama MRSM Kuching beroperasi (93/94), ia mempunyai seramai 16 orang pengajar termasuk seorang Pengetua. Manakala pengambilan dan penempatan pelajar hanya bermula pada semester kedua sesi pertama (93/94) iaitu dengan pengambilan seramai 106 orang pelajar tingkatan satu. Jumlah ini tidak memenuhi kuota yang sepatutnya iaitu seramai 150 orang kerana penawaran yang lewat serta masalah prosedur antara Bahagian Pelajaran Menengah, Ibu Pejabat MARA dan Kementerian Pendidikan Malaysia == Lagu rasmi == <i>Wahai putera puteri bangsaku <br> Ayuh segera menuju <br> Mengikut gerak langkah maju <br> Bersatu mencari ilmu Di zaman sains dan teknologi <br> Negara perlukan jasamu <br> Janganlah rasa malas lagi <br> Bersama memegang teraju Di Maktab Rendah Sains MARA <br> Tuntut ilmu jangan jemu <br> Ikrar taat setia pada guru <br> Berdisiplin selalu Hari ini hari mulanya <br> Hari esok berjaya <br> Lengkapkan segala yang ada <br> Ke kuliah kita segera</i> == Rujukan == {{reflist}} ==Lihat juga== * [[Maktab Rendah Sains MARA]] * [[Majlis Amanah Rakyat]] {{Maktab Rendah Sains MARA}} {{Tunas-sekolah-Malaysia}} [[Kategori:Maktab Rendah Sains MARA|Kuching]] [[Kategori:Sekolah menengah di Sarawak]] jhtap8qun9s7p7c2gtyy5y3puxy2gf4 0 26466 6925478 6818204 2026-08-11T16:30:38Z ~2026-44007-39 412355 /* Pelakon utama */ 6925478 wikitext text/x-wiki {{Infobox filem |imej = Sarjan hassan 01.jpg |nama = Sarjan Hassan |pengarah = [[Lamberto V. Avellana|Lamberto Avellana]]<br>[[P. Ramlee]] (penolong pengarah) |pengarang = {{plainlist| * Ralph Modder * P. Ramlee }} |story = Ralph Modder |lakon_layar = P. Ramlee |pelakon = {{plainlist| * P. Ramlee * [[Saadiah]] * [[Jins Shamsuddin]] * [[Salleh Kamil]] * [[Daeng Idris]] }} |editing = {{plainlist| * Hayat Harris * H. R. Narayana }} |muzik = P. Ramlee |sinematografi = [[A. Bakar Ali]] |producer = [[Run Run Shaw]] |studio = [[Malay Film Productions]] |pengedar = [[Shaw Brothers]] |penayangan = {{tarikh filem|1958|8|28}} |negara = [[Singapura]] |bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] }} '''''Sarjan Hassan''''' (diiklankan dalam poster sebagai '''''Sergeant Hassan''''' dalam [[bahasa Inggeris]]) ialah sebuah filem peperangan Tanah Melayu 1958 yang dilakonkan dan diarahkan juga oleh [[P. Ramlee]]. Pada awalnya filem ini diarahkan oleh [[Lamberto V. Avellana|Lamberto Avellana]] tetapi beliau tidak sempat menyiapkan filem ini sepenuhnya. Tugas pengarahan kemudiannya diambil alih oleh P. Ramlee. Ia ditayangkan pada 28 Ogos 1958.<ref>[http://books.google.com.my/books?id=qWklvbDlYc4C&pg=PA99&dq=sergeant+hassan+1958&hl=en&sa=X&ei=MVUfUuGOEYPtrQfky4CQDA&ved=0CDEQ6AEwAQ#v=onepage&q=sergeant%20hassan%201958&f=false Reclaiming Adat: Contemporary Malaysian Film and Literature, By Gaik Cheng Khoo]</ref><ref>[http://books.google.com.my/books?id=TVErAAAAMAAJ&q=sergeant+hassan+1958&dq=sergeant+hassan+1958&hl=en&sa=X&ei=MVUfUuGOEYPtrQfky4CQDA&ved=0CEEQ6AEwBA Kaca permata: memoir seorang pengarah, Jamil Sulong, Dewan Bahasa dan Pustaka, Kementerian Pendidikan, 1990 - Performing Arts - 337 pages]</ref><ref>[http://books.google.com.my/books?id=w_JkAAAAMAAJ&q=sergeant+hassan+1958&dq=sergeant+hassan+1958&hl=en&sa=X&ei=MVUfUuGOEYPtrQfky4CQDA&ved=0CEwQ6AEwBg P. Ramlee: The Bright Star, James Harding, A. H. Ahmad Sarji, Pelanduk Publications, 2002 - P. Ramlee - 280 pages]</ref> ==Pengarah== Filem ini diarahkan oleh [[:en:Lamberto V. Avellana|Lamberto Avellana]] dari Filipina tetapi beliau mempunyai masalah dalaman dengan syarikat produksi dan para pelakon sebelum meninggalkan set pengambaran secara mengejut. [[P. Ramlee]] yang bertindak sebagai penolong pengarah mengambil keputusan untuk meneruskan pembikinan filem tersebut dengan lancarnya. ==Sinopsis== '''Babak di kampung'''<br> Mengisahkan Hassan ([[P. Ramlee]]) berumur 10 tahun berasal dari [[Jasin]], [[Melaka]] yang menjadi anak yatim piatu setelah ayahnya meninggal dunia. Ibunya pula meninggal dunia sewaktu dia masih kecil. Majikan arwah ayahnya, Pak Lebai ([[Daeng Idris]]) yang kasihan akan nasib Hassan telah menjadikan Hassan sebagai anak angkatnya. Bagaimanapun, anak kepada ayah angkat Hassan, Aziz ([[Jins Shamsudin]]) berasa cemburu akan Hassan dan membencinya. Apabila mereka sudah dewasa, Aziz, Buang ([[Salleh Kamil]]) dan rakan-rakan yang lain senantiasa membuli dan mengganggu Hassan. Salmah ([[Saadiah]]) pula telah jatuh cinta dengan Hassan. Tindakan Salmah ini mendatangkan kemarahan kepada Aziz. Apabila [[Perang Dunia II]] semakin dekat, [[Rejimen Askar Melayu DiRaja|Rejimen Askar Melayu]] mula mengambil rekrut di [[Port Dickson]], [[Negeri Sembilan]]. Aziz menyertainya tetapi Hassan yang juga ingin menyertainya dihalang berbuat demikian oleh ayah angkatnya yang menyuruhnya supaya menjaga sawah dan ladang. Orang-orang kampung mula memanggil Hassan sebagai pengecut dan ini menyebabkan Hassan membuat keputusan untuk lari daripada rumah supaya dia dapat menyertai Askar Melayu. Hassan membuktikan dia mampu menjadi seorang askar yang bagus dan tidak lama kemudian dinaikkan pangkat menjadi [[Koperal]] dan seterusnya ke pangkat [[Sarjan]]. '''Babak askar Jepun menjajah Tanah Melayu'''<br> Apabila askar [[Jepun]] menyerang [[Singapura]] dan [[Kota Bharu]], [[Kelantan]], Sarjan Hassan bersama-sama dengan platunnya berjaya mengawal laluan darat bagi mengekang kemaraan askar Jepun ke suluruh [[Tanah Melayu]]. Hassan juga turut menyelamatkan Aziz yang tercedera dan mereka dijadikan tawanan perang kerana kesilapan taktikal yang dirancang oleh Aziz tanpa dipersetujui oleh Hassan yang bertindak sebagai ketua platunnya. Keadaan menjadi huru hara, sehingga menyebabkan Hassan juga mengalami kecederaan akibat dipukul oleh askar Jepun. Maka bermulalah episod Jepun menjajah keseluruhan Tanah Melayu pada [[15 Februari]] [[1942]]. Hassan bersama platunnya telah ditahan, Hassan mula merancang untuk melarikan diri sebagai tahanan perang tetapi beliau telah mengalami kecederaan akibat terkena tembakan. Kedaan dirinya semakin lemah disamping itu beliau keseorangan di dalam hutan sebelum pengsan di tengah hutan. Mujurlah dia telah diselamatkan oleh kompeni askar Inggeris dari Singapura. Kali ini Hassan mendapat kawan baharu (lakonan [[H.M. Rohaizad]] dan tukang masak ([[S. Shamsuddin]]). Setelah pulih dari kecederaan, Hassan meminta bantuan dari platun Singapura untuk menyelamatkan rakan-rakannya yang ditahan tempoh hari. Tetapi kebanyakkan rakan platunnya disahkan telah meninggal dunia termasuk Sarjan Pon ([[Zainol Bakar]]) dan Aziz. Hassan dan platun baharunya berjaya memusnahkan satu pusat perhubungan askar Jepun di Tanah Melayu. Kali ini Hassan sudah tiba di kampung halamannya, dia menggunakan Ah Leng ([[Leng Husin]]) sebagai orang tengah untuk menghapuskan saki baki askar Jepun dan Kempeitai di Jasin, Melaka. Dalam masa yang sama, Buang pula mengkhianati bangsanya sendiri dengan menjadi polis rahsia Jepun atau Kempeitai. Dia dilantik oleh ketua Kempeitai (lakonan [[Omar Rojik]]). Buang menggunakan kedudukannya untuk menangkap penduduk kampung yang menyimpan radio amatur dan menjadi tali barut askar Inggeris. Selain itu, dia juga memaksa Salmah mengahwininya selepas ayahnya ditangkap kerana memiliki radio amatur. Dengan bantuan dari Ah Leng, surat dari Salmah diterima oleh Hassan. Hassan bersama platunnya berjaya memusnahkan lori tahanan Kempeitai dan menyelamatkan ayah Salmah. Di atas arahan ketuanya, Buang memberkas Salmah, Pak Lebai dan Minah untuk dijadikan tawanan ekoran saspek utamanya masih bebas. Di malam harinya, satu berita diterima mengatakan peperangan sudah berakhir dimana Jepun disahkan telah menyerah kalah pada perang dunia II. Tanpa membuang masa, keesokkan harinya Hassan dan platunnya menyerang dan menawan kubu pertahanan Kampeitai di Jasin. Walaupun keadaan sudah menjadi aman semula, tetapi Buang berjaya melarikan diri. Mujurlah Hassan berjaya bersemuka dengan Buang sebelum membunuhnya. ==Barisan pelakon== {{double image|right|Jins Shamsuddin.jpeg|225|SallehKamil01.jpg|200|Jins Shamsuddin (kiri) dan Salleh Kamil (kanan) melakonkan watak antihero dan antagonis dalam filem ini.}} ===Pelakon utama=== * [[P. Ramlee]] sebagai Hassan * [[Saadiah]] sebagai Salmah (kekasih Hassan) * [[Jins Shamsuddin]] sebagai Ajis (adik angkat Hassan)(merupakan antihero filem ini sering bergaduh dengan Hassan). * [[Salleh Kamil]] sebagai Buang (antagonis utama) (pembelot dan bekerjasama dengan tentera jepun) menyiksa masyarakat melayu ===Pelakon pembantu=== * [[Daeng Idris]] sebagai Pak Lebai (Bapak Ajis dan angkat Hassan) * [[Aini Jasmin]] sebagai Minah (Orang Gaji Pak Lebai) * Kapten John Gray sebagai 'Kapten Holiday - RMR (Ketua Platun Singapura) * Kapten David Downe sebagai Leftenan - RMR (Platun Tanah Melayu) * [[Nyong Ismail]] sebagai Bapak Salmah * [[Leng Husin]] sebagai Ahmad Ah Leng bin Abdullah si apek tauke sayur (kekasih Minah) * [[Omar Rojik]] sebagai Ketua Kampeitai di Tanah Melayu * [[M. Rafiee]], [[Kemat Hassan]], [[Omar Suwita]] dan [[Ali Fiji]] sebagai Kawan Ajis * Zainol Bakar sebagai Sarjan Pon * [[S. Shamsuddin]] sebagai Tukang Masak (Platun Singapura) * [[H. M. Rohaizad]] sebagai Rashid (Platun Singapura) ===Penampilan khas=== * [[Kassim Masdor]] sebagai Askar Singapura ===Pelakon kanak-kanak (ianya hanya 3 orang semasa kecil)=== * Adik Zainol Abbas sebagai Hassan * Adik Jaafar Salleh sebagai Aziz * Adik [[Habibah Harun]] sebagai Salmah ==Runut== * Tunggu Sekejap nyanyian Habibah Haron, Saloma & P. Ramlee ==Trivia== Kisah Sarjan Hassan yang sebenar adalah berlainan dengan sinopsis filem Sarjan Hassan. Watak utama filem ini diilhamkan daripada kisah hidup dan perjuangan Kapten (Bersara) Hassan bin Othman ketika negara dalam [[Darurat Tanah Melayu|zaman Darurat]], dan di dalam filem beberapa butir kisah hidupnya diubah sedikit seperti latar tempat dan masa kerana filem ini dikeluarkan ketika [[Parti Komunis Malaya|komunis]] masih lagi mengganas. Di dalam filem, beliau ditunjukkan berasal dari [[Jasin]], [[Melaka]], sebaliknya beliau merupakan anak kelahiran [[Negeri Sembilan]]. Beliau dilahirkan pada 15 Februari 1927 di [[Pantai, Negeri Sembilan|Pantai]], [[Daerah Seremban|Seremban]] dan berkhidmat sebagai Askar Melayu dari 1950 hingga 1962. Pada usia yang muda beliau telah terlibat dalam gerakan menentang serangan [[Parti Komunis Malaya|komunis]]. Beliau berkhidmat selama 16 tahun bermula dari berpangkat prebet sehinggalah ke jawatan Penolong Ketua Kompeni di Briged Kedua Infantri. Beliau meninggal dunia pada 30 April 1991 akibat [[serangan jantung]] di Hospital Besar Seremban (kini [[Hospital Tuanku Ja'afar]]) dan dikebumikan di Tanah Perkuburan Makam Tuan Sheikh Haji Mohd Said, [[Seremban]]. Semasa adegan perlawanan di tengah filem, tentera Jepun diperlihatkan membuang [[bom tangan]] dengan mencabut pin dan membuangnya. Ini merupakan satu kesalahan kerana cara menggunakan bom tangan Jepun yang betul perlulah di cabut pin, diketuk bahagian atasnya dan lontar. ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb title|tt0217041}} * [http://www.sinarharian.com.my/edisi/melaka-ns/sarjan-hassan-bukan-rekaan-1.561014 Sarjan Hassan bukan rekaan] * {{YouTube|GyOhIB-JJqI&pp|Sarjan Hassan}} {{Filemografi P. Ramlee}} [[Kategori:Filem 1958]] [[Kategori:Filem Singapura tahun 1958]] [[Kategori:Filem arahan Lamberto Avellana]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem kontroversi]] [[Category:Filem patriotik]] 71bt4tnpdtip40is6uv1gyjyamahe59 0 27498 6925418 6091856 2026-08-11T14:16:36Z ~2026-44233-53 412469 /* Lihat juga */ Carta Lagu RIM 6925418 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = Persatuan Industri Rakaman Malaysia | image = | size = | caption = | abbreviation = RIM | motto = | formation = {{start date and age|1978|12|12}} | extinction = | status = [[Pertubuhan bukan untung|Bukan keuntungan]] | purpose = Memajukan industri muzik Malaysia | location = Solaris Mont Kiara,<br>[[Kuala Lumpur]] | region_served = Malaysia | membership = Syarikat muzik Malaysia | leader_title = Pengerusi | leader_name = Darren Choy<ref name="RIMChartsreturn">{{cite web|url=http://www.star2.com/entertainment/music/music-news/2017/03/12/the-rim-charts-are-back/|title=Malaysia’s RIM Charts are back|publisher=star2.com|accessdate=7 October 2017}}</ref> | leader_title2 = | leader_name2 = | main_organ = | parent_organization = | affiliations = | budget = | website = {{URL|http://www.rim.org.my}} | remarks = }} '''Persatuan Industri Rakaman Malaysia''' (''Recording Industry Association of Malaysia'' atau '''RIM''') ialah pertubuhan muzik bukan keuntungan Malaysia. Ia bertanggungjawab menyukat jualan hasil rakaman muzik di Malaysia dan menghasilkan maklumat berkenaan melalui [[Carta RIM]]. Carta tersebut lazimnya dibahagikan kepada tiga kategori: Melayu, Cina dan Antarabangsa. Badan ini juga bertujuan memastikan kesihatan industri muzik negara ini terjamin melalui pengiraan hasil jualan dan kempen memerangi gejala [[cetak rompak]] hasil rakaman muzik. Ia juga bertanggungjawab menganjurkan [[Anugerah Industri Muzik]].<ref>{{Cite web|url=http://www.rim.org.my/main/index.php?option=com_content&task=view&id=33&Itemid=58|title=About RIM|last=|first=|date=|website=Recording Industry Association of Malaysia|publisher=Recording Industry Association of Malaysia|access-date=15 August 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Countdown to local Grammys|publisher=New Straits Times Press|work=New Straits Times|author=Suraya al-Attas|date=13 December 1993|page=27|url=https://news.google.com/newspapers?id=JuQVAAAAIBAJ&sjid=8xMEAAAAIBAJ&pg=1269,1005525&dq=anugerah-industri-muzik&hl=en|accessdate=1 January 2012}}</ref> == Carta rekod == {{Main article|Carta RIM}} Sejak tahun 2017, RIM mengendalikan carta rekod yang menduduki lagu berprestasi terbaik di Malaysia. Carta RIM utama menyenaraikan lagu-lagu antarabangsa terulung 20 teratas di Malaysia, dengan carta berasingan untuk 10 lagu terbanyak dalam negeri. == Lihat juga == * [[Badan Perlindungan Hakcipta Karyawan Malaysia]] * 8TV RIM Chart Show <ref>{{cite web|url=https://youtube.com/watch/zASye59u2oA?si=b0imPsZrbv9xZf9Z}}</ref> ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * {{official|http://www.rim.org.my/}} [[Kategori:Pertubuhan bukan kerajaan di Malaysia|Industri Rakaman Malaysia]] [[Kategori:Pertubuhan yang diasaskan pada 1978]] [[Kategori:Penubuhan 1978 di Malaysia]] 68kbm5hx7bwjydcsl7cy1jfyvgee9ki 0 27656 6925501 6533560 2026-08-11T18:38:30Z Elisapoly 411354 6925501 wikitext text/x-wiki [[Fail:Larry Sanger.jpg|thumb|290px|Larry Sanger]] '''Lawrence Mark "Larry" Sanger''' (lahir 16 Julai 1968) ialah pengelola untuk pelbagai projek [[ensiklopedia]] dalam talian, terutamanya [[Wikipedia]] yang merupakan sebuah ensiklopedia kerjasama yang bebas dan terbuka dalam talian. Beliau juga memperkembangkan banyak daripada polisi-polisi Wikipedia. Dilahirkan di [[Bellevue]], [[Washington]], dan dibesarkan di [[Anchorage]], [[Alaska]], Sanger menerima ijazah [[Sarjana Muda Sastera|Sarjana Muda Sasteranya]] dalam bidang [[falsafah]] daripada Kolej Reed pada tahun 1991 dan [[ijazah kedoktoran]]nya dalam bidang yang sama daripada [[Universiti Ohio State]] pada tahun 2000. [[Tesis kedoktoran|Tesis kedoktorannya]] adalah berkenaan dengan ''Kebulatan Epistemik: Esei mengenai Masalah Justifikasi Meta''. == Nupedia dan Wikipedia == Sanger digajikan oleh syarikat [[Bomis]] yang dimilik oleh [[Jimmy Wales]] sebagai [[Ketua Penyunting]] [[Nupedia]]. Sebagai gerak balas terhadap kekecewaan yang disebabkan oleh kemajuan Nupedia yang terlalu perlahan, Sange mencadangkan penciptaan [[wiki]] pada Januari 2001 untuk mendorong perkembangan rencana-rencana. Hasil cadangannya itu ialah [[Wikipedia]]. Disebabkan kedudukannya dalam Nupedia, Sanger menganjur, memberikan nama, serta merumuskan kebanyakan polisi yang asal untuk Wikipedia. Beliau merupakan penyunting berbayar yang tunggal di Wikipedia dari 15 Januari 2001 sehingga peletakan jawatannya pada 1 Mac 2002. Sanger mengusahakan dan mempromosikan kedua-dua projek Nupedia dan Wikipedia sehingga Bomis menamatkan bayarannya pada Februari 2002. Sanger meletakkan jawatannya sebagai Ketua Penyunting untuk Nupedia dan "ketua pengelola" untuk Wikipedia (beliau tidak pernah menuntut gelaran rasmi dalam Wikipedia) pada 1 Mac 2002. Alasan rasminya untuk meletakkan jawatan adalah bahawa beliau tidak dapat memberikan sumbangan yang wajar sebagai sukarelawan sambilan. Kemudian, pada Disember 2004, Sanger menulis sebuah [http://www.kuro5hin.org/story/2004/12/30/142458/25 rencana kritis] untuk laman web [[Kuro5hin]] yang mengakui bahawa "suasana sosial atau politik dalam projek itu yang merosakkan nama baiknya" adalah alasannya untuk meletakkan jawatan. Nupedia tidak dapat maju tanpa pimpinan Sanger pada tahun yang berikut, ia ditutup. Sebaliknya, Wikipedia terus bertumbuh dan semakin bertambah kuat. Sanger sering dianggap sebagai pengasas Wikipedia bersama-sama dengan Wales; bagaimanapun, sejak tahun 2004, Wales mula menolak penghargaan kepada Sanger, dan menganggap dirinya sebagai pengasas tunggal. Walaupun Wales mengakui bahawa Sanger memainkan peranan yang mustahak dalam perkembangan [[Wikipedia]], beliau menegaskan bahawa Sanger merupakan pekerja di bawah arahannya. Sewaktu mendakwa bahawa beliau "menyedari kebaikan Wikipedia dengan sepenuhnya" dan benar-benar mengetahui serta menyokong "misi dan garis-garis kasar polisi Wikipedia", Sanger mengatakan bahawa terdapatnya masalah-masalah yang serius dalam projek itu. Beliau menulis tentang ketiadaannya persepsi awam terhadap kebolehpercayaan, dan projek itu terlalu menonjolkan "pengguna-pengguna yang cerewet, trol-trol dan subahat-subahat mereka". Sanger mengatakan bahawa masalah-masalah ini tertimbul disebabkan oleh "sikap anti elitisme, iaitu sikap tidak hormat terhadap kepakaran". Rencana Sanger itu menimbulkan banyak perbalahan di dalam komuniti blog serta mengakibatkan tindak balas daripada media berita. == Pencipta konsep Wikipedia == Terdapatnya perdebatan tentang peranan Sanger dalam penciptaan Wikipedia serta setakat mana beliau telah diberikan penghargaan yang tepat untuk sumbangannya. Sanger telah mendakwa bahawa beliau adalah yang "memikirkan gagasan" untuk Wikipedia dan yang mengasaskannya bersama-sama dengan Wales, tetapi Wales mempertikaikan kenyataan itu. Sebahagian daripada perbezaan dari segi pandangan mungkin terdiri daripada perbezaan antara istilah "sumber terbuka" dan "wiki" serta Nupedia lawan Wikipedia. Sanger mengaku bahawa Wales seorang sahaja yang memikirkan gagasan ensiklopedia untuk disumbang oleh orang-orang bukan pakar sewaktu mengasaskan Nupedia. Beliau berkata: "''Supaya dapat gambaran yang jelas, gagasan untuk ensiklopedia kerjasama sumber terbuka yang dibukakan untuk sumbangan orang biasa merupakan gagasan Jimmy pada '''seluruhnya''', bukan gagasan saya'' (tekanan daripada teks asal). Bagaimanapun, Sanger mempertahankan bahawa beliau adalah orang yang mengemukakan konsep wiki kepada Wales, serta yang mencadangkan bahawa penggunaan untuk Nupedia. Menurut Sanger, Wales pada mulanya ragu-ragu tetapi bersetuju mencuba. (Wales telah mendakwa bahawa Jeremy Rosenfeld ialah orang yang pertama untuk mencadangkan gagasan wiki kepadanya). Sanger juga mempertahankan bahawa beliau adalah orang yang "''mencipta nama "Wikipedia" yang merupakan nama yang mengarut untuk projek yang pada mulanya kelihatan mengarut.''"[http://features.slashdot.org/article.pl?sid=05/04/18/164213] (NOTA: ''Menurut undang-undang [[Malaysia]], semua sumbangan yang dibuat oleh seseorang semasa menjalani tugasnya sebagai pekerja merupakan hak milik majikannya. Oleh sebab Sanger dibayar gaji untuk mengerjakan Wikipedia, beliau tidak boleh menuntut diri sebagai pengasas Wikipedia di sisi undang-undang Malaysia.'') == Selepas Wikipedia == Selepas Wikipedia, Sanger menyertai semula bidang akademik sebagai [[pensyarah]] di [[Universiti Ohio State]], dan mengajar falsafah sehingga Jun 2005. Minat profesionalnya ialah [[epistemologi]] dengan tumpuan kepada [[falsafah abad ke-17|falsafah moden awal]] dan [[etika]]. Pada masa lapangnya, Sanger bermain [[biola]] dan mengajar [[Muzik Ireland|muzik tradisional Ireland]] di [[Columbus, Ohio|Columbus]] dan [[Dayton, Ohio|Dayton]], [[Ohio]]. Sanger merupakan pengasas dan penyunting eksekutif bagi laman web "Ulasan Sanger untuk laporan-laporan Berita Y2K" ("''Sanger's Review of Y2K News Reports''") (dahulu di [https://web.archive.org/web/20001025181634/http://www.sangersreview.com/ sangersreview.com]), sebuah sumber untuk pemerhati-pemerhati [[Y2K]]. Beliau juga menguruskan sebuah tapak web mengenai [[tradisi biola Donegal]]. Pada Disember 2005, Yayasan [[Digital Universe]] mengumumkan bahawa Sanger telah digajikan sebagai Pengarah Program-Program Kandungan Tersebar [http://www.digitaluniverse.net/understand/foundation/leadership/sanger/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422204217/http://www.digitaluniverse.net/understand/foundation/leadership/sanger/ |date=2006-04-22 }} dan beliau akan mengetuai sumber kandungan Ensiklopedia Digital Universe untuk projek web yang lebih besar yang akan dilancarkan pada awal 2006 [http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=104&STORY=/www/story/01-17-2006/0004262149&EDATE= Digital Universe Seeks to Become Free 'PBS of the Web'] Berbeza dengan Wikipedia, Ensiklopedia Digital Universe akan membawa masuk pakar-pakar untuk mengesahkan ketepatan rencana-rencana yang diserahkan oleh pengguna-pengguna, serta untuk menulis rencana-rencana mereka sendiri. == Pautan luar == {{Wikiquote|Larry Sanger}}{{Commons|Larry Sanger}} * [[m:User:Larry Sanger|Ruang mengenai Wikipedia yang ditulis oleh Sanger]]— di [[m:Main Page|Meta]] ("Mungkin sudah lapuk", Sanger berkata). * [http://en.wikipedia.org/wiki/User:Larry_Sanger User:Larry Sanger] - Pemerian Sanger mengenai Wikipedia Bahasa Inggeris. * [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User:Larry_Sanger/Origins_of_Wikipedia&oldid=39843351 Sanger mengenai asal Wikipedia] * [https://web.archive.org/web/20091026153528/http://www.geocities.com/Athens/6464/hmpg.html Halaman-halaman Biola Donegal]. * [http://enlightenment.supersaturated.com/essays/text/larrysanger/diss/index.html Kebulatan Epistemik: Esei mengenai Masalah Justifikasi Meta]. * [http://en.wikipedia.org/wiki/User:Larry_Sanger/Larry%27s_Text Syarahan-syarahan pengenalan falsafah] dari kursus Sanger 1998 di Universiti Ohio State (banyak daripada rencana-rencana asli itu telah disunting secara hebat — "seperti yang seharusnya", Sanger berkata). * [http://www.technologyreview.com/articles/05/01/issue/forward30105.asp?trk=nl Larry Sanger’s Pengetahuan Bebas-untuk-Semua]{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — rencana [[Ulasan Teknologi]]. * [http://www.kuro5hin.org/story/2001/7/25/103136/121 Britannica ataupun Nupedia? Masa Depan untuk Ensiklopedia Bebas] [[Kuro5hin]] (25 Julai 2001. * [http://www.kuro5hin.org/story/2001/9/24/43858/2479 Wikipedia terbuka luas. Apakah ia bertumbuh secara pesat? Mengapa ia tidak penuh dengan bahan-bahan yang karut?] Kuro5hin (24 September 2001) * [https://web.archive.org/web/20060130222027/http://www.geocities.com/blarneypilgrim/shopworks_and_law.html Mengapa Usaha-usaha Kerjasama yang Bebas Harus Diperlindungi oleh Undang-undang], dalam buku Adam D. Moore, ''Etika Maklumat: Priasi, Harta, dan Kuasa'', Percetakan Universiti Washington, m.s. 191-206 * [http://www.kuro5hin.org/story/2004/12/30/142458/25 Mengapa Wikipedia Harus Membuang Anti Elitismenya] Kuro5hin (31 Disember 2004) * [http://features.slashdot.org/article.pl?sid=05/04/18/164213&from=rss Sejarah Awal Nupedia dan Wikipedia: Memoir] dan [http://features.slashdot.org/article.pl?sid=05/04/19/1746205&tid=95 Bahagian II] [[Slashdot]] (18 April - 19 April 2005) * [https://archive.is/20120711125414/http://news.com.com/Wikipedia+alternative+aims+to+be+PBS+of+the+Web/2100-1038_3-5999200.html Alternatif Wikipedia berhasrat menjadi 'PBS untuk Web'], news.com, (19 Disember 2005). * [http://www.digitaluniverse.net/participate/blog/ Blog Sanger mengenai Digital Universe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060423125423/http://www.digitaluniverse.net/participate/blog/ |date=2006-04-23 }}. [[Kategori:Usahawan Amerika Syarikat]] q9e633d3b12mea10gblbnv752e6fzo2 0 31722 6925666 6925034 2026-08-12T04:15:54Z ~2026-44039-10 412535 /* Barisan Pelakon */ 6925666 wikitext text/x-wiki {{Infobox Television | show_Name = SpongeBob SquarePants | alt_name = ''SpongeBob'' | image = SpongeBob SquarePants logo by Nickelodeon.svg | format = [[Animasi]] | genre = [[Komedi]] <br/> Rancangan Kanak-kanak<ref>{{cite web|url=http://www.allmovie.com/movie/spongebob-squarepants-animated-tv-series-v288852|work=Allmovie|publisher=Rovi Corporation|title=Spongebob, SquarePants, [Animated TV Series]|author=Erickson, Hal|authorlink=Hal Erickson|accessdate=23 Mac 2013}}</ref> | runtime = 31 minit (2 segmen, 38-39 minit) <br> 31 minit (hanya episod istimewa) | creator = [[Stephen Hillenburg]] | developer = [[Derek Drymon]]<br/>[[Tim Hill]]<br/>Nick Jennings | creative_director = Derek Drymon<br/>{{small|(Musim 1–8)}}<br/>[[Vincent Waller]]<br/>{{small|(Musim 4–kini)}} | supervising_director = [[Alan Smart]] | opentheme = "''SpongeBob SquarePants''" oleh Pat Pinney | endtheme = ''"SpongeBob SquarePants Closing Theme"'' | theme_music_composer = Hank Smith Music | composer = Nicolas Carr<br>Eban Schletter | voices = [[Tom Kenny]]<br/>[[Bill Fagerbakke]]<br/>[[Clancy Brown]]<br>[[Rodger Bumpass]]<br/>[[Carolyn Lawrence]]<br/>[[Mr. Lawrence]] | narrated = Tom Kenny (pelbagai episod) | country = Amerika Syarikat | network = [[TV3]]<br>[[TV9]]<br>[[Nickelodeon]]{{efn|name=Network|Episod 175, "It's a SpongeBob Christmas!", pertama kali disiarkan pada [[CBS]].<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/tv-column/post/cbs-sets-spongebob-christmas-for-november/2012/10/18/38a02724-1966-11e2-aa6f-3b636fecb829_blog.html|title=CBS sets ''Spongebob Christmas'' for November|newspaper=[[The Washington Post]]|author=Emily Yahr|date=Oktober 18, 2012|access-date=Ogos 30, 2021}}</ref>}}<br>antv (1999-2002)<br>TV7 (2002-2003)<br>Lativi (2003-2006)<br>Global TV (2006-kini) | picture_format = 480i: [[Televisyen definisi biasa|SDTV]] (1999-2012)<br/>[[1080i]]: [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] (2009; 2012–2022) | audio_format = Advantage Audio Services (1999–2009) ([[NTSC]])<br/>Advantage Audio Services 8.0 (2009–22)<br/>[[Dolby Surround]] 5.1 (2009–2022) (NTSC) | first_aired = {{Start date|1999|5|7}} | last_aired = kini{{efn|Nickelodeon diumumkan musim baru.}} | num_seasons = 13 | num_episodes = 272 | executive_producer = Stephen Hillenburg<br/>[[Paul Tibbitt]]<br/>{{small|(Musim ke-5 - kini)}} | producer = Paul Tibbitt<br>(Penyelia Penerbit) | list_episodes = Senarai episod SpongeBob SquarePants | company = [[Stephen Hillenburg|United Plankton Pictures]]<br/>[[Nickelodeon]] Animation Studios | related = ''Rocko's Modern Life''<br/>''The Ren & Stimpy Show''<br/>''[[The Fairly OddParents]]''<br>{{unbulleted list|''[[Kamp Koral: SpongeBob's Under Years]]''|''[[The Patrick Star Show]]''}} | website = http://spongebob.nick.com/ | distributor = [[MTV Networks International]] }} '''''SpongeBob SquarePants''''' ialah siri animasi Amerika Syarikat yang dicipta oleh pendidik sains marin dan animator [[Stephen Hillenburg]] untuk [[Nickelodeon]]. Siri ini mengisahkan pengembaraan dan usaha watak tajuk dan rakannya di bandar bawah air rekaan Bikini Bottom. Siri animasi Amerika yang kelima terpanjang, popularitinya menjadikannya sebuah francais media, serta siri tertinggi yang pernah ditayangkan di Nickelodeon, dan harta yang paling diedarkan di [[Viacom Media Networks]]. Sehingga akhir 2017, francais media ini telah menghasilkan $13 bilion dalam pendapatan cenderamata untuk Nickelodeon.<ref>{{cite news|last=Deb|first=Sopan|url=https://www.nytimes.com/2017/11/22/theater/spongebob-squarepants-the-broadway-musical-nickelodeon.html|title=With a Singing SpongeBob, Nickelodeon Aims for a Broadway Splash|work=[[New York Times]]|date=November 27, 2017|accessdate=November 27, 2017 }}</ref> Kebanyakan idea untuk siri ini berasal dari buku komik pendidikan yang tidak pernah diterbitkan bertajuk ''The Intertidal Zone'', yang dicipta oleh Hillenburg pada 1989.<ref>{{cite web|url=https://casetext.com/case/walker-v-viacom-international|title=Casetext|accessdate=October 11, 2016}}</ref> Beliau mula membangunkan ''SpongeBob SquarePants'' menjadi sebuah siri televisyen pada 1996 berikutan pembatalan ''Rocko's Modern Life'', dan diberikan kepada [[Tom Kenny|Tom, Kenny]], yang bekerja dengannya untuk siri itu, untuk meminjamkan watak suara. SpongeBob, Ahoy! pada asalnya untuk dinamakan SpongeBob, Ahoy! dan siri itu pada mulanya diberi judul ''SpongeBob, Ahoy!'' namun kedua-dua nama itu telah diubah, dan nama tersebut telah dicap dagang. Nickelodeon mengadakan pratonton untuk siri ini di Amerika Syarikat pada 1 Mei 1999, berikutan penyiaran [[Nickelodeon Kids' Choice Awards]] 1999. Siri ini dirasmikan secara rasmi pada 17 Julai 1999. Ia telah menerima pujian kritis di seluruh dunia sejak tayangan perdana dan mendapat populariti yang besar oleh musim kedua. Sebuah filem cereka adaptasi siri ini, ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'', telah dikeluarkan di pawagam pada 19 November 2004. Kesinambungan keduanya, ''[[The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water]]'' ditayangkan pada 6 Februari 2015, serta filem ketiga yang dikeluarkan pada 22 Mei, 2020. Pada tahun 2018, siri itu mula ditayangkan untuk musim kedua. Spongebob Squarepants dalam audio bahasa Melayu dan Mandarin diterbitkan oleh studio [https://m.facebook.com/profile.php?id=468682629841927 Filem Karya Nusa] == Latar == [[SpongeBob SquarePants (watak)|SpongeBob SquarePants]] ialah sekeping [[span]] yang tinggal dalam sebiji [[nenas]] dalam laut, manakala jirannya [[Squidward Tentacles]] ialah seekor [[sotong]] yang tinggal dalam sebuah kepala [[Pulau Easter]]. Jiran SpongeBob yang lain dan kawan karibnya, [[Patrick Star]] si tapak sulaiman merah jambu, tinggal di bawah seketul batu. Rumah Squidward terletak di antara rumah Spongebob dan rumah Patrick, dan inilah yang merimaskan Squidward. SpongeBob dan kawan-kawannya tinggal di kota Bikini Bottom dalam lautan Pasifik. Bikini Bottom dilihatkan sebagai sebuah bandar biasa dengan pusat bandar, pinggir bandar, kawasan pantai, lapangan terbang, rangkaian bas dan taman hiburan sendirinya. Stephen Hillenburg pernah berkata bahawa Bikini Bottom direka lebih kurang berasaskan bandaraya [[Seattle, Washington]]. Haiwan peliharaan SpongeBob ialah seekor [[siput babi]] bernama [[Gary Si Siput|Gary]], yang "mengiau" seperti kucing. Meskipun tidak boleh bercakap (kecuali dalam beberapa episod), watak-watak lain kelihatan mampu memahaminya. Tambahan pula, cacing lautan menyalak seperti anjing dan dirantai. Obor-obor disamakan dengan lebah; bunyi desas-desus, sengatan bisa (tetapi kelihatan seperti kejutan elektrik), dan menghasilkan "jeli" yang lazat, memperolok-olok nama "''jellyfish''" sambil membandingkan jeli dengan madu lebah. Ikan berperanan sebagai warga kota tetapi tidak dijadikan watak penting. SpongeBob yang penyerap, kuning, dan berliang ini, bekerja sebagai tukang masak di [[Krusty Krab]], sebuah restoran [[makanan segera]], iaitu berkongsi tempat kerja dengan Squidward yang menjadi juruwang. Krusty Krab dimiliki Eugene H. Krabs (''Mr. Krabs''). [[Sheldon J. Plankton]] ialah musuh ketat Krabs yang memiliki sebuah restoran makanan segera bertaraf rendah bernama [[The Chum Bucket]] yang terletak berhadapan Krusty Krab. The Chum Bucket seolah-olah langsung tidak dikunjungi pelanggan, dan Plankton meluangkan kebanyakan masanya untuk merancang mencuri resipi rahsia burger [[Krabby Patty]] milik En. Krabs. Plankton hanya berjaya mencuri resipi itu dalam filem; formulanya tidak pernah didedahkan kepada penonton. Isteri komputer Plankton, Caron, kadang-kala membantunya dalam rancangan jahatnya atau bertengkar dengannya. Satu lagi kawan SpongeBob ialah [[Sandy Cheeks]], seekor tupai yang berasal daripada [[Texas]] dan tinggal di dalam dom atau kubah di bawah air di bandar Bikini Bottom. Dia dihantar ke dalam lautan oleh majikannya yang berupa cimpanzi. Ketika di luar kubahnya, dia memakai sut seakan-akan angkasawan untuk bernafas. Penduduk Bikini Bottom memandu [[bot]] seolah-olah [[kereta]]. SpongeBob masih belajar dalam sekolah memandu setelah gagal dalam ujian memandu banyak kali. Setiap pergerakan menghasilkan buih untuk mengingatkan penonton bahawa cereka ini berlatarkan lautan. Namun begitu, terdapat babak-babak di mana terdapat selapisan air yang berasingan daripada air lautan (seperti tasik pantai) dan api boleh dinyalakan dalam air lautan. == Watak == * [[Watak]] utama Spongebob adalah sekeping span laut berwarna kuning yang hidup bersama haiwan peliharaannya, Gary, seekor siput laut yang kelakuannya seperti kucing. Spongebob berjiran dengan sahabatnya Patrick, seekor tapak sulaiman. Jiran yang selalu memusuhinya: Squidward, seekor sotong yang tidak suka bersosial, memiliki sifat penggerutu, dan hobi bermain Klarinet. Kelucuan-kelucuan dalam cerita siri ini bersumber dari kelakuan seharian Spongebob yang polos, optimis, selalu ceria, dan memiliki prasangka baik terhadap siapapun. Terkadang perbuatan atau sikap ini membawa bencana, dimanfaatkan, atau terjadi salah faham tatkala disamakan dengan sifat-sifat makhluk lain. [[Fail:Nickelodeon SpongeBob SquarePants Characters.jpg|thumb|right|Watak-watak]] * '''SpongeBob SquarePants''' - watak utama dalam kartun ini yang berbentuk span berwarna kuning. Spongebob tinggal di dalam rumah berbentuk nanas di dalam laut. Dia juga membela seekor siput yang bernama Gary. Merupakan tukang masak di Krusty Krab yang terkenal dengan [[burger]] atau namanya Krabby Patty. * '''Patrick Star''' - rakan baik Spongebob yang berbentuk [[tapak sulaiman]]. Patrick tinggal di bawah batu. Patrick Star dilahirkan pada 26 Februri 1986. Patrick merupakan haiwan paling lembap di Bikini Bottom.Bapanya bernama Herb Star serta cucu kepada Bob Star dan Maw Titter. Ibunya bernama Margie Star. Patrick tinggal di bawah batu yang beralamat di 120 Conch Street, selang dua rumah dari rumah Spongebob Squarepants dan bersebelahan rumah Squidward Tentacles.Patrick kebiasaannya tidur melekat pada siling dan kadang tidur di atas katil. Patrick menghabiskan masa sehariannya dengan hanya tidur. * '''Sandy Cheeks''' (Sandy si Tupai) - seekor tupai yang tingal di dalam laut. Sandy menyukai karate, dikatakan suka meminum sos yang amat pedas dan juga aksi-aksi "stunt". Nama sebenar Sandy adalah Sandra "Sandy" Cheeks. Dia tinggal di dalam sebuah tempat yang mempunyai sebatang pokok besar. * '''Squidward Tentacles''' - seekor sotong yang tinggal di dalam moai [[Pulau Easter]]. Amat benci pada Spongebob dan Patrick yang suka mengganggunya. Dia mempunyai seorang rakan yang juga seekor sotong bernama Squilliam. Merupakan penjaga kaunter di Krusty Krab yang malas. * '''Eugene H. Krabs''' (Encik Krabs) - pemilik restoran Krusty Krab yang hanya memikirkan soal wang (dia dikatakan sangat tamak dan kedekut akan wang). Spongebob dan Squidward pernah bekerja di restoran ini. * '''Gary''' - Seekor siput peliharaan Spongebob. Berbunyi seperti kucing dan merupakan siput yang bijak. Tidak menyukai Squidward. * '''Sheldon J. Plankton''' - pemilik restoran Chum Bucket. Amat gemarkan Krabby Patty sehingga sanggup mencuri resipinya (tetapi sering gagal). * '''Karen Plankton''' - sebuah komputer yang merupakan isteri kepada Plankton. Beliau membantu dia apabila dia mahu mengambil formula. * '''Poppy Puff''' - guru SpongeBob ini. Beliau mengajar dia bagaimana untuk memandu bot. Dia sangat paranoid dan tidak suka memandu dengan SpongeBob. * '''Pearl Krabs''' - seekor ikan paus. Merupakan anak kepada Mr. Krabs. Amat menyukai hiburan dan berumur 16 tahun. Juga gadis yang manja bersesuaian dengan usianya. == Barisan Pelakon == {| class="wikitable" ! Nama Watak ! Nama Pengalih Suara/Watak Utama ! Nama Suara Asal |- | SpongeBob SquarePants | [[Irwan Isnin]] (suara pertama)<br>[[Faizal Isa]] (suara kedua)<br> [[Deerina Sheikh Faisal.|Deerina Sheikh Faisal]] (Suara Ketiga) | [[Tom Kenny]] |- | Gary si Siput |[[Syaidatul Afifah]] (Suara Pertama) | (suara asal dikekalkan) [[Tom Kenny]] |- | Patrick Star | [[Osman Abdullah]] (suara pertama)<br>[[Ammar Daniel Osman]] (suara kedua) <br> [[Zaki Zainal]] (suara ketiga) [[Fahmi Tajuddin]] Suara Keempat) | [[Bill Fagerbakke]] |- | Squidward Tentacles | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama)<br>[[Ady Fitri]] (suara kedua) <br> [[Dayang Atul|Dayang Zainatull Aqma]] (suara ketiga) | [[Rodger Bumpass]] |- | Eugene Krabs | [[Sharul Titis]] (suara Pertama)<br> [[Hafizal Hamad]] (suara kedua) |[[Clancy Brown]] |- | Pearl Krabs | [[Ruhaiyah Ibrahim]] (Suara Pertama) <br> [[Fariha Razak]] (suara kedua) | [[Lori Alan]] |- | Sandy Cheeks | [[Zairaini Sarbini]] (suara pertama)<br>[[Suriani Samsudin]] (suara kedua) [[Edira Nur Izabelle Farid Irfan Choong]] (suara ketiga) | [[Carolyn Lawrence]] |- | Sheldon J. Plankton | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama)<br>[[Sharul Titis]] (suara kedua)<br> [[Suzana Basri]] (suara ketiga) | [[Mr. Lawrence]] |- | Karen | [[Zairaini Sarbini]] (suara pertama)<br>[[Suriani Samsudin]] (suara kedua)<br>[[Yatie Maslini]] (suara ketiga) <br> [[Afrina Romzi]] (suara Keempat) | [[Jill Talley]] |- ! colspan="3" | Watak Sokongan |- | Puan Puff | [[Ruhaiyah Ibrahim]] (suara pertama) <br>[[Iqa Zawani]] (suara kedua) <br> [[Vinsla Santiran]] (suara ketiga) | Mary Jo Catlett |- | Larry si Udang Karang | [[Faizal Isa]] (Suara Pertama) <br>[[Nevashan Ganeson]] (Suara Kedua) | [[Mr. Lawrence]] |- |Squilliam Fancyson |[[Faizal Isa]] (Suara Pertama) [[Dayang Zainatull Nea Junia.|Dayang Zainatull Nea Junia]] (Suara Kedua) |Dee Bradley Baker |- |Richard A. Bottomfeeder |Irwan Isnin (Suara Pertama) Sharul Titis (Suara Kedua) [[Douglas Elliot David]] (Suara Ketiga) |Dee Bradley Baker Tom Kenny |- | | | |- |Morty |Irwan Isnin (Suara Pertama) [[Karl Nunis]] (Suara Kedua) |[[Tom Kenny]] |- |Steve |Faizal Isa (Suara Pertama) [[Ahmed Shahrazad Sani]] (Suara Kedua) |Stephen Hillenburg |- |Judge Stickleback |Ruhaiyah Ibrahim (Suara Pertama) [[Asyiha Ariffin.|Asyiha Ariffin]] (Suara Kedua) |Jill Talley |- |Mr. Fitz |Sharul Titis (Suara Pertama) Bazly Azmi (Suara Kedua) |Dee Bradley Baker |- |Sergeant Roderick |Faizal Isa (Suara Pertama) Izwan Mohd Nor (Suara Kedua) |Robin Sachs |- |Charlton Hawkfish |Luqman Mutalib (Suara Pertama) [[Asrulnizam Kadir]] (Suara Kedua) |Jeff Bennett |- |Crupski |Sharul Titis (Suara Pertama) Raja Hisyam (Suara Kedua) |Tom Kenny |- | Mermaid Man | [[Jamalludin Zakaria]] (suara Pertama) [[Zainal Abidin Rawop]]<br>(suara kedua) | [[Ernest Borgnine]] |- | Barnacle Boy | [[Irwan Isnin]] (suara Pertama) <br>[[Zati Nizam]] (suara kedua) | [[Tim Conway]] |- | Patchy si Lanun | rowspan="4" | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama) [[Alice Harun]] (suara kedua) <br> [[Lily Hamzah]] (suara ketiga)<br>[[Akbar Sahari]](Suara Keempat) | rowspan="2" | [[Tom Kenny]] |- | Pencerita (suara latar) |- |} == Tempat dalam siri Spongebob, == * '''Bikini Bottomshire''' - Nama Bikini, Bottom, daerah ini dikuasai oleh King, Krab, yang merupakan rival dari penyihir Planktonamor * '''Goo Lagoon''' - Sebuah [[pantai]] di Bikini Bottom kerap dikunjungi Spongebob dan rakan-rakan. * '''Rock Bottom''' - Sebuah tempat di luar Bikini Bottom yang didiami ikan-ikan pelik. * '''Sea Needle''' - Bangunan tinggi yang juga parodi dari bangunan Space Needle di [[Seattle]] * '''Shell City''' - Merupakan toko cenderamata yang terletak di darat. (hanya muncul dalam film Spongebob the Movie) * '''Jellyfish fields (Padang Ubur-ubur)''' - Tempat memancing Ubur-ubur. Spongebob seringkali datang ke tempat ini. * '''Krusty Krab''' - [[Restoran]] makanan segera di mana Spongebob, dan Squidward, berkerja, Krusty, Krab, menjual makanan paling diminati selautan iaitu Krabby Patty yang seperti [[hamburger|burger]]. * '''Shady Shoals''' - rumah orang-orang tua di mana diduduki oleh Mermaidman dan Barnacleboy * '''Fancy Restaurant''' - Restoran lima bintang , dimana Spongebob pernah bekerja disini. * '''Glove World''' - [[tempat bermain]] atau karnival, Spongebob dan Patrick pernah ke sini sebelum ke Rock Bottom * '''Chum Bucket''' - Restoran makanan segera yang tidak maju dan kebanyakan masanya digunakan sebagai makmal Plankton menyusun rencana jahatnya dan tinggal bersama Karen. Selalu kosong tanpa pengunjung. * '''New Kelp''' - Kota dimana Spongebob menjadi datuk bandar dan namanya menjadi Chipshack Brown Pants. * '''Residents' Row''' Tempat tinggal Patrick, Squidward & Spongebob * '''Loker Davy Jones''' - Tempat dimana orang yang memiliki sifat yang tidak baik, tempat yang penuh dengan stokin kaki yang busuk. * '''Fast Food Coliseum''' - Tempat para tukang masak untuk mengikuti kejuaraan masak tahunan. * '''Barg 'n Mart''' - Tempat para warga Bikini Bottom berbelanja. * '''Diner''' Sebuah restoran yang muncul di beberapa episod iaitu Chocolate With Nuts, Mermaidman & Barnacelboy II,& Missing Identity * '''Oyster Stadium''' Tempat tiram gergasi tinggal untuk menjadi pameran & tempat pertandingan siput * '''Mrs. Puff Boating School''' Tempat Spongebob belajar memandu. Di [[sekolah]] ini Sponge bob tak pernah lulus. == Produk dalam siri kartun Spongebob, == * '''Krabby Patty''' - Makanan yang disukai oleh warga Bikini Bottom, Plankton selalu berusaha mencurinya untuk mengetahui resepi dan bahan-bahannya selain formula Krabby Patty di dalam botol yang disimpan di tempat rahsia oleh Mr. Krabs. * '''Kelpo''' - Bjirin yang selalu menjadi menu sarapan Spongebob. * '''Kereta Halimunan'''- Kereta yang selalu dipakai oleh Mermaidman dan Barnacleboy, untuk segera ke tempat yang dituju. * '''Buku Telefon Bikini Bottom''' - Buku telefon yang pernah diisi oleh iklan Plankton di bahagian belakang buku tersebut. * '''Fancy Living Digest''' - majalah yang menceritakan dan memberitahu kisah dan cara menjadi kaya dalam waktu yang singkat. * '''Kelp Shake''' - Minuman enak yang pernah dijual di Bikini Bottom,akhirnya diketahui bahawa minuman ini mengandungi bahan-bahan radioaktif yang berbahaya. * '''Nachos''' - Snek menjadi makanan siput Spongebob pada episod Have You Seen This Snail ? * '''Ol'Reliable''' - Jaring moden atau jaring super untuk menangkap ubur-ubur yang pernah dipakai oleh Spongebob * '''Spat si Spatula''' - Spatula yang selalu digunakan Spongebob untuk memasak Krabby Patty. Kadang-kala menggaru belakang badannya dengan spatula itu. * '''Tartar Sauce''' - Sos tartar adalah produk sos yang rasanya seperti asam yang berbahaya * '''Volcano Sauce''' - Sos yang teramat pedas == Binatang yang ada di Bikini Bottom == * '''Alaskan Big Worm''' Cacing raksasa dari Alaska yang boleh memakan apa saja * '''Sea Bear''' Raksasa laut berwajah beruang dan perawatakannya seperti ikan besar, raksasa yang pernah muncul di majalah-majalah fiksyen Bikini Bottom * '''Sea Rhino''' Raksasa berwajah badak sumbu dan perawatakannya seperti [[badak]] yang memiliki sirip. * '''Nematoda''' Cacing kecil yang hidup berkelompok dan seperti [[parasit]] mekan apa sahaja. * '''Ubur-ubur''' Binatang yang pada umumnya berwarna merah jambu, dan sering ditangkap oleh Spongebob, populasinya sekitar 1 juta [[obor-obor]] dan tinggal di Jellyfish Fields. == Populariti == ''SpongeBob SquarePants'' merupakan satu-satunya kartun untuk memasuki senarai 10 Teratas secara konsisten dalam [[pemeringkatan Nielsen]], dan menurut pihak Nickelodeon, [[Nicktoon|Nickelodeon cartoon]] "berbajet rendah" pertama yang menjadi amat popular. Kartun bajet rendah tidak banyak meraih penghargaan sebanyak rancangan berbajet tinggi seperti ''[[Rugrats]]'', namun semenjak muncul di kaca TV pada tahun 1999, SpongeBob meraih bilangan penonton yang cukup dalam pemeringkatan agar dianggap popular, maka menjadi lebih popular berbanding ''Rugrats''. SpongeBob mengikuti rancangan Nickelodeon lain yang menarik penonton lebih "matang": ''[[The Ren & Stimpy Show]]'', ''[[Rocko's Modern Life]]'', skit-skit ''[[Kablam!]]'', ''[[Action League Now!]]'' dan ''[[The Angry Beavers]]''. Rancangan-rancangan lain turut mengikuti ''trend'' ini: ''[[Invader Zim]]'' dan ''[[The Fairly OddParents]]'' meraih bilangan peminat yang serupa pada tahun 2001, dan OddPatents hanya di tempat kedua selepas SpongeBob dari segi kelarisan, manakala Zim menarik pengikutan kultus{{Fact|date=June 2007}}. Rancangan ini mula pada tahun 1999, dan ketika itu, [[Pokémon]] masih menjadi kegilaan yang terbesar. SpongeBob tidak meningkatkan popularitinya sehingga tahun 2000, dan semenjak itu kekal popular sehingga ke hari ini. === Tarikan meluas === SpongeBob ialah salah satu daripada banyak siri kartun yang direka untuk menarik penonton dewasa dan kanak-kanak. Ini mungkin banyak berkaitan dengan gambaran kehidupan dan keadaan dalam air yang aneh, dan penggunaan situasi, sentuhan dan istilah yang sukar difahami penonton yang lebih muda. Terdapat juga senario ironis rumit yang memerlukan perhatian teliti. Sebahagian tarikan rancangan ini berkait rapat dengan sifat kebudak-budakan SpongeBob dan sahabat karibnya, Patrick Star, yang kedua-duanya berusia dewasa tetapi menunjukkan sifat kelurusan kanak-kanak manusia. Namun, watak-watak ini tidak terkecuali daripada kegiatan yang lebih bersifat dewasa, seperti pancaragam rock dalam persembahan stadium, atau Patrick meminta SpongeBob beranak lagi setelah mengambil seekor kepah atau tiram bayi di bawah jagaan mereka. Rancangan ini menjadi popular dengan penonton remaja dan dewasa sehingga siri ini disiarkan di [[MTV]] dan ditampilkan dalam [[Spike TV]]. ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'' yang dikeluarkan pada [[19 November]] [[2004]], menyaksikan penampilan istimewa oleh [[David Hasselhoff]], dalam satu babak ajukan watak beliau dari siri TV ''[[Baywatch]]''. == Anugerah == Senarai berikut menyenaraikan anugerah-anugerah yang diraih siri ini: ; '''Anugerah Annie''': :Terbitan Televisyen Animasi Terbaik (2005) :Pengarangan Terbaik dalam Terbitan Televisyen Animasi (2006) ; '''Kids' Choice Awards''': :Kartun Terbaik (2003, 2004, 2005, 2006, 2007) ; '''Television Critics Association Awards''': :Pencapaian Cemerlang dalam Rancangan Kanak-kanak (2002) == Keluaran media == === Episod === {{main|Senarai episod SpongeBob SquarePants}} === Filem === * ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'' ([[19 November]] [[2004]]) * ''[[The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water]]'' (Januari [[2015]]) * ''[[The SpongeBob Movie: Sponge on the Run]]'' (4 Ogos 2020<small>([[Netflix]])</small>/Mac 2021<small>([[Paramount+]])</small>) === Tayangan singkat === * ''Astrology With Squidward'' * ''Patrick the Snowman'' * ''Plankton's Holiday Hits'' * ''How The You-Know-Who Stole You-Know-What!'' * ''12 Days of Nickmas'' * ''The Endless Summer''<ref>{{cite web|url=http://www.stopglobalwarming.org/sgw_feature.asp?id=8|title=www.stopglobalwarming.org/sgw_feature.asp?id=8<!--INSERT TITLE-->|accessdate=2007-01-22}}</ref> * ''A Random Act of SpongeBob'' ===Spin-off === * ''[[The Patrick Star Show]]'' (2021–kini) * ''[[Kamp Koral: SpongeBob Under Years]]'' (2021–24) * ''[[Saving Bikini Bottom: The Sandy Cheeks Movie]]'' (2 Ogos 2024) == Muzik == * Painty the Pirate yang muncul pada permulaan babak lagu pembukaan, menggunakan teknik [[pemayang]] untuk pergerakan bibir. Bibir ini sebenarnya milik Stephen Hillenburg, dan suaranya dari [[Patrick Pinney]]. * [[Muzik tema|Lagu tema]] ''SpongeBob SquarePants'' yang digubah berasaskan ''[[sea shanty]]'' bertajuk "Blow the Man Down", dinyanyi oleh Painty the Pirate (suara Pat Pinney) dan boleh dijumpai dalam runut bunyi ''[[SpongeBob SquarePants: Original Theme Highlights]]''. ramai yang tersalah sangka "Weird Al" Yankovic penyanyi. Lagu ini juga dirakam oleh [[Avril Lavigne]] untuk runut bunyi [[The SpongeBob SquarePants Movie]]. == Lihat Juga == *[https://spongebob.fandom.com/wiki/SpongeBob_SquarePants_(Malay_series) Spongebob Squarepants Malaysia Wiki Fandom] == Rujukan == {{reflist}} ===Bibliografi=== * {{cite book|ref=harv|last=Banks|first=Steven|others=Schigiel, Gregg (Illustrator)|title=SpongeBob Exposed! The Insider's Guide to ''SpongeBob SquarePants''|publisher=Simon Spotlight/Nickelodeon| date=September 24, 2004|isbn=978-0-689-86870-2}} * {{cite book|ref=harv|last=Beck|first=Jerry|title=The ''SpongeBob SquarePants'' Experience: A Deep Dive Into the World of Bikini Bottom|year=2013|publisher=Insight Editions|location=USA|isbn=978-1-4357-3248-3|url=https://books.google.com/books?id=aPRymAEACAAJ}} * {{Cite book|ref=harv|title=Makin' Toons: Inside the Most Popular Animated TV Shows and Movies| publisher=Allworth Communications, Inc|last=Neuwirth |first=Allan|isbn=978-1-58115-269-2|year=2003}} * {{cite book|last=Priebe|first=Kenneth A.|title=The Advanced Art of Stop-Motion Animation|year=2011|publisher=[[Cengage Learning]]|isbn=978-1-4354-5704-1|ref=harv}} * {{Cite book |ref=harv| last =Lenburg | first =Jeff | title =Who's Who in Animated Cartoons: An International Guide to Film & Television's Award Winning and Legendary Animators | publisher =Hal Leonard | year =2006 | isbn = 978-1-55783-671-7}} == Pautan luar == *{{wiktionary-inline|Appendix:SpongeBob SquarePants}} *{{Commons category-inline|Spongebob Squarepants}} * [http://spongebob.nick.com Laman sesawang rasmi (US)] * [http://www.sbmania.net SpongeBuddy Mania] * {{IMDb title|id=0206512}} {{SpongeBob SquarePants}} [[Kategori:Siri televisyen animasi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Nicktoons]] [[Kategori:SpongeBob SquarePants]] s853i7elca2q2ax3kd5bzlb9dpohgur 6925674 6925666 2026-08-12T04:24:15Z ~2026-44039-10 412535 /* Barisan Pelakon */ 6925674 wikitext text/x-wiki {{Infobox Television | show_Name = SpongeBob SquarePants | alt_name = ''SpongeBob'' | image = SpongeBob SquarePants logo by Nickelodeon.svg | format = [[Animasi]] | genre = [[Komedi]] <br/> Rancangan Kanak-kanak<ref>{{cite web|url=http://www.allmovie.com/movie/spongebob-squarepants-animated-tv-series-v288852|work=Allmovie|publisher=Rovi Corporation|title=Spongebob, SquarePants, [Animated TV Series]|author=Erickson, Hal|authorlink=Hal Erickson|accessdate=23 Mac 2013}}</ref> | runtime = 31 minit (2 segmen, 38-39 minit) <br> 31 minit (hanya episod istimewa) | creator = [[Stephen Hillenburg]] | developer = [[Derek Drymon]]<br/>[[Tim Hill]]<br/>Nick Jennings | creative_director = Derek Drymon<br/>{{small|(Musim 1–8)}}<br/>[[Vincent Waller]]<br/>{{small|(Musim 4–kini)}} | supervising_director = [[Alan Smart]] | opentheme = "''SpongeBob SquarePants''" oleh Pat Pinney | endtheme = ''"SpongeBob SquarePants Closing Theme"'' | theme_music_composer = Hank Smith Music | composer = Nicolas Carr<br>Eban Schletter | voices = [[Tom Kenny]]<br/>[[Bill Fagerbakke]]<br/>[[Clancy Brown]]<br>[[Rodger Bumpass]]<br/>[[Carolyn Lawrence]]<br/>[[Mr. Lawrence]] | narrated = Tom Kenny (pelbagai episod) | country = Amerika Syarikat | network = [[TV3]]<br>[[TV9]]<br>[[Nickelodeon]]{{efn|name=Network|Episod 175, "It's a SpongeBob Christmas!", pertama kali disiarkan pada [[CBS]].<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/tv-column/post/cbs-sets-spongebob-christmas-for-november/2012/10/18/38a02724-1966-11e2-aa6f-3b636fecb829_blog.html|title=CBS sets ''Spongebob Christmas'' for November|newspaper=[[The Washington Post]]|author=Emily Yahr|date=Oktober 18, 2012|access-date=Ogos 30, 2021}}</ref>}}<br>antv (1999-2002)<br>TV7 (2002-2003)<br>Lativi (2003-2006)<br>Global TV (2006-kini) | picture_format = 480i: [[Televisyen definisi biasa|SDTV]] (1999-2012)<br/>[[1080i]]: [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] (2009; 2012–2022) | audio_format = Advantage Audio Services (1999–2009) ([[NTSC]])<br/>Advantage Audio Services 8.0 (2009–22)<br/>[[Dolby Surround]] 5.1 (2009–2022) (NTSC) | first_aired = {{Start date|1999|5|7}} | last_aired = kini{{efn|Nickelodeon diumumkan musim baru.}} | num_seasons = 13 | num_episodes = 272 | executive_producer = Stephen Hillenburg<br/>[[Paul Tibbitt]]<br/>{{small|(Musim ke-5 - kini)}} | producer = Paul Tibbitt<br>(Penyelia Penerbit) | list_episodes = Senarai episod SpongeBob SquarePants | company = [[Stephen Hillenburg|United Plankton Pictures]]<br/>[[Nickelodeon]] Animation Studios | related = ''Rocko's Modern Life''<br/>''The Ren & Stimpy Show''<br/>''[[The Fairly OddParents]]''<br>{{unbulleted list|''[[Kamp Koral: SpongeBob's Under Years]]''|''[[The Patrick Star Show]]''}} | website = http://spongebob.nick.com/ | distributor = [[MTV Networks International]] }} '''''SpongeBob SquarePants''''' ialah siri animasi Amerika Syarikat yang dicipta oleh pendidik sains marin dan animator [[Stephen Hillenburg]] untuk [[Nickelodeon]]. Siri ini mengisahkan pengembaraan dan usaha watak tajuk dan rakannya di bandar bawah air rekaan Bikini Bottom. Siri animasi Amerika yang kelima terpanjang, popularitinya menjadikannya sebuah francais media, serta siri tertinggi yang pernah ditayangkan di Nickelodeon, dan harta yang paling diedarkan di [[Viacom Media Networks]]. Sehingga akhir 2017, francais media ini telah menghasilkan $13 bilion dalam pendapatan cenderamata untuk Nickelodeon.<ref>{{cite news|last=Deb|first=Sopan|url=https://www.nytimes.com/2017/11/22/theater/spongebob-squarepants-the-broadway-musical-nickelodeon.html|title=With a Singing SpongeBob, Nickelodeon Aims for a Broadway Splash|work=[[New York Times]]|date=November 27, 2017|accessdate=November 27, 2017 }}</ref> Kebanyakan idea untuk siri ini berasal dari buku komik pendidikan yang tidak pernah diterbitkan bertajuk ''The Intertidal Zone'', yang dicipta oleh Hillenburg pada 1989.<ref>{{cite web|url=https://casetext.com/case/walker-v-viacom-international|title=Casetext|accessdate=October 11, 2016}}</ref> Beliau mula membangunkan ''SpongeBob SquarePants'' menjadi sebuah siri televisyen pada 1996 berikutan pembatalan ''Rocko's Modern Life'', dan diberikan kepada [[Tom Kenny|Tom, Kenny]], yang bekerja dengannya untuk siri itu, untuk meminjamkan watak suara. SpongeBob, Ahoy! pada asalnya untuk dinamakan SpongeBob, Ahoy! dan siri itu pada mulanya diberi judul ''SpongeBob, Ahoy!'' namun kedua-dua nama itu telah diubah, dan nama tersebut telah dicap dagang. Nickelodeon mengadakan pratonton untuk siri ini di Amerika Syarikat pada 1 Mei 1999, berikutan penyiaran [[Nickelodeon Kids' Choice Awards]] 1999. Siri ini dirasmikan secara rasmi pada 17 Julai 1999. Ia telah menerima pujian kritis di seluruh dunia sejak tayangan perdana dan mendapat populariti yang besar oleh musim kedua. Sebuah filem cereka adaptasi siri ini, ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'', telah dikeluarkan di pawagam pada 19 November 2004. Kesinambungan keduanya, ''[[The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water]]'' ditayangkan pada 6 Februari 2015, serta filem ketiga yang dikeluarkan pada 22 Mei, 2020. Pada tahun 2018, siri itu mula ditayangkan untuk musim kedua. Spongebob Squarepants dalam audio bahasa Melayu dan Mandarin diterbitkan oleh studio [https://m.facebook.com/profile.php?id=468682629841927 Filem Karya Nusa] == Latar == [[SpongeBob SquarePants (watak)|SpongeBob SquarePants]] ialah sekeping [[span]] yang tinggal dalam sebiji [[nenas]] dalam laut, manakala jirannya [[Squidward Tentacles]] ialah seekor [[sotong]] yang tinggal dalam sebuah kepala [[Pulau Easter]]. Jiran SpongeBob yang lain dan kawan karibnya, [[Patrick Star]] si tapak sulaiman merah jambu, tinggal di bawah seketul batu. Rumah Squidward terletak di antara rumah Spongebob dan rumah Patrick, dan inilah yang merimaskan Squidward. SpongeBob dan kawan-kawannya tinggal di kota Bikini Bottom dalam lautan Pasifik. Bikini Bottom dilihatkan sebagai sebuah bandar biasa dengan pusat bandar, pinggir bandar, kawasan pantai, lapangan terbang, rangkaian bas dan taman hiburan sendirinya. Stephen Hillenburg pernah berkata bahawa Bikini Bottom direka lebih kurang berasaskan bandaraya [[Seattle, Washington]]. Haiwan peliharaan SpongeBob ialah seekor [[siput babi]] bernama [[Gary Si Siput|Gary]], yang "mengiau" seperti kucing. Meskipun tidak boleh bercakap (kecuali dalam beberapa episod), watak-watak lain kelihatan mampu memahaminya. Tambahan pula, cacing lautan menyalak seperti anjing dan dirantai. Obor-obor disamakan dengan lebah; bunyi desas-desus, sengatan bisa (tetapi kelihatan seperti kejutan elektrik), dan menghasilkan "jeli" yang lazat, memperolok-olok nama "''jellyfish''" sambil membandingkan jeli dengan madu lebah. Ikan berperanan sebagai warga kota tetapi tidak dijadikan watak penting. SpongeBob yang penyerap, kuning, dan berliang ini, bekerja sebagai tukang masak di [[Krusty Krab]], sebuah restoran [[makanan segera]], iaitu berkongsi tempat kerja dengan Squidward yang menjadi juruwang. Krusty Krab dimiliki Eugene H. Krabs (''Mr. Krabs''). [[Sheldon J. Plankton]] ialah musuh ketat Krabs yang memiliki sebuah restoran makanan segera bertaraf rendah bernama [[The Chum Bucket]] yang terletak berhadapan Krusty Krab. The Chum Bucket seolah-olah langsung tidak dikunjungi pelanggan, dan Plankton meluangkan kebanyakan masanya untuk merancang mencuri resipi rahsia burger [[Krabby Patty]] milik En. Krabs. Plankton hanya berjaya mencuri resipi itu dalam filem; formulanya tidak pernah didedahkan kepada penonton. Isteri komputer Plankton, Caron, kadang-kala membantunya dalam rancangan jahatnya atau bertengkar dengannya. Satu lagi kawan SpongeBob ialah [[Sandy Cheeks]], seekor tupai yang berasal daripada [[Texas]] dan tinggal di dalam dom atau kubah di bawah air di bandar Bikini Bottom. Dia dihantar ke dalam lautan oleh majikannya yang berupa cimpanzi. Ketika di luar kubahnya, dia memakai sut seakan-akan angkasawan untuk bernafas. Penduduk Bikini Bottom memandu [[bot]] seolah-olah [[kereta]]. SpongeBob masih belajar dalam sekolah memandu setelah gagal dalam ujian memandu banyak kali. Setiap pergerakan menghasilkan buih untuk mengingatkan penonton bahawa cereka ini berlatarkan lautan. Namun begitu, terdapat babak-babak di mana terdapat selapisan air yang berasingan daripada air lautan (seperti tasik pantai) dan api boleh dinyalakan dalam air lautan. == Watak == * [[Watak]] utama Spongebob adalah sekeping span laut berwarna kuning yang hidup bersama haiwan peliharaannya, Gary, seekor siput laut yang kelakuannya seperti kucing. Spongebob berjiran dengan sahabatnya Patrick, seekor tapak sulaiman. Jiran yang selalu memusuhinya: Squidward, seekor sotong yang tidak suka bersosial, memiliki sifat penggerutu, dan hobi bermain Klarinet. Kelucuan-kelucuan dalam cerita siri ini bersumber dari kelakuan seharian Spongebob yang polos, optimis, selalu ceria, dan memiliki prasangka baik terhadap siapapun. Terkadang perbuatan atau sikap ini membawa bencana, dimanfaatkan, atau terjadi salah faham tatkala disamakan dengan sifat-sifat makhluk lain. [[Fail:Nickelodeon SpongeBob SquarePants Characters.jpg|thumb|right|Watak-watak]] * '''SpongeBob SquarePants''' - watak utama dalam kartun ini yang berbentuk span berwarna kuning. Spongebob tinggal di dalam rumah berbentuk nanas di dalam laut. Dia juga membela seekor siput yang bernama Gary. Merupakan tukang masak di Krusty Krab yang terkenal dengan [[burger]] atau namanya Krabby Patty. * '''Patrick Star''' - rakan baik Spongebob yang berbentuk [[tapak sulaiman]]. Patrick tinggal di bawah batu. Patrick Star dilahirkan pada 26 Februri 1986. Patrick merupakan haiwan paling lembap di Bikini Bottom.Bapanya bernama Herb Star serta cucu kepada Bob Star dan Maw Titter. Ibunya bernama Margie Star. Patrick tinggal di bawah batu yang beralamat di 120 Conch Street, selang dua rumah dari rumah Spongebob Squarepants dan bersebelahan rumah Squidward Tentacles.Patrick kebiasaannya tidur melekat pada siling dan kadang tidur di atas katil. Patrick menghabiskan masa sehariannya dengan hanya tidur. * '''Sandy Cheeks''' (Sandy si Tupai) - seekor tupai yang tingal di dalam laut. Sandy menyukai karate, dikatakan suka meminum sos yang amat pedas dan juga aksi-aksi "stunt". Nama sebenar Sandy adalah Sandra "Sandy" Cheeks. Dia tinggal di dalam sebuah tempat yang mempunyai sebatang pokok besar. * '''Squidward Tentacles''' - seekor sotong yang tinggal di dalam moai [[Pulau Easter]]. Amat benci pada Spongebob dan Patrick yang suka mengganggunya. Dia mempunyai seorang rakan yang juga seekor sotong bernama Squilliam. Merupakan penjaga kaunter di Krusty Krab yang malas. * '''Eugene H. Krabs''' (Encik Krabs) - pemilik restoran Krusty Krab yang hanya memikirkan soal wang (dia dikatakan sangat tamak dan kedekut akan wang). Spongebob dan Squidward pernah bekerja di restoran ini. * '''Gary''' - Seekor siput peliharaan Spongebob. Berbunyi seperti kucing dan merupakan siput yang bijak. Tidak menyukai Squidward. * '''Sheldon J. Plankton''' - pemilik restoran Chum Bucket. Amat gemarkan Krabby Patty sehingga sanggup mencuri resipinya (tetapi sering gagal). * '''Karen Plankton''' - sebuah komputer yang merupakan isteri kepada Plankton. Beliau membantu dia apabila dia mahu mengambil formula. * '''Poppy Puff''' - guru SpongeBob ini. Beliau mengajar dia bagaimana untuk memandu bot. Dia sangat paranoid dan tidak suka memandu dengan SpongeBob. * '''Pearl Krabs''' - seekor ikan paus. Merupakan anak kepada Mr. Krabs. Amat menyukai hiburan dan berumur 16 tahun. Juga gadis yang manja bersesuaian dengan usianya. == Barisan Pelakon == {| class="wikitable" ! Nama Watak ! Nama Pengalih Suara/Watak Utama ! Nama Suara Asal |- | SpongeBob SquarePants | [[Irwan Isnin]] (suara pertama)<br>[[Faizal Isa]] (suara kedua)<br> [[Deerina Sheikh Faisal.|Deerina Sheikh Faisal]] (Suara Ketiga) | [[Tom Kenny]] |- | Gary si Siput |[[Syaidatul Afifah]] (Suara Pertama) | (suara asal dikekalkan) [[Tom Kenny]] |- | Patrick Star | [[Osman Abdullah]] (suara pertama)<br>[[Ammar Daniel Osman]] (suara kedua) <br> [[Zaki Zainal]] (suara ketiga) [[Fahmi Tajuddin]] Suara Keempat) | [[Bill Fagerbakke]] |- | Squidward Tentacles | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama)<br>[[Ady Fitri]] (suara kedua) <br> [[Dayang Atul|Dayang Zainatull Aqma]] (suara ketiga) | [[Rodger Bumpass]] |- | Eugene Krabs | [[Sharul Titis]] (suara Pertama)<br> [[Hafizal Hamad]] (suara kedua) |[[Clancy Brown]] |- | Pearl Krabs | [[Ruhaiyah Ibrahim]] (Suara Pertama) <br> [[Fariha Razak]] (suara kedua) | [[Lori Alan]] |- | Sandy Cheeks | [[Zairaini Sarbini]] (suara pertama)<br>[[Suriani Samsudin]] (suara kedua) [[Edira Nur Izabelle Farid Irfan Choong]] (suara ketiga) | [[Carolyn Lawrence]] |- | Sheldon J. Plankton | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama)<br>[[Sharul Titis]] (suara kedua)<br> [[Suzana Basri]] (suara ketiga) | [[Mr. Lawrence]] |- | Karen | [[Zairaini Sarbini]] (suara pertama)<br>[[Suriani Samsudin]] (suara kedua)<br>[[Yatie Maslini]] (suara ketiga) <br> [[Afrina Romzi]] (suara Keempat) | [[Jill Talley]] |- ! colspan="3" | Watak Sokongan |- | Puan Puff | [[Ruhaiyah Ibrahim]] (suara pertama) <br>[[Iqa Zawani]] (suara kedua) <br> [[Vinsla Santiran]] (suara ketiga) | Mary Jo Catlett |- | Larry si Udang Karang | [[Faizal Isa]] (Suara Pertama) <br>[[Nevashan Ganeson]] (Suara Kedua) | [[Mr. Lawrence]] |- |Squilliam Fancyson |[[Faizal Isa]] (Suara Pertama) [[Dayang Zainatull Nea Junia.|Dayang Zainatull Nea Junia]] (Suara Kedua) |Dee Bradley Baker |- |Richard A. Bottomfeeder |Irwan Isnin (Suara Pertama) Sharul Titis (Suara Kedua) [[Douglas Elliot David]] (Suara Ketiga) |Dee Bradley Baker Tom Kenny |- |Doctor 1 |Irwan Isnin (Suara Pertama) Ahmad Barr Zainal Abidin (Suara Kedua) |Tom Kenny |- |Morty |Irwan Isnin (Suara Pertama) [[Karl Nunis]] (Suara Kedua) |[[Tom Kenny]] |- |Steve |Faizal Isa (Suara Pertama) [[Ahmed Shahrazad Sani]] (Suara Kedua) |Stephen Hillenburg |- |Judge Stickleback |Ruhaiyah Ibrahim (Suara Pertama) [[Asyiha Ariffin.|Asyiha Ariffin]] (Suara Kedua) |Jill Talley |- |Mr. Fitz |Sharul Titis (Suara Pertama) Bazly Azmi (Suara Kedua) |Dee Bradley Baker |- |Sergeant Roderick |Faizal Isa (Suara Pertama) Izwan Mohd Nor (Suara Kedua) |Robin Sachs |- |Charlton Hawkfish |Luqman Mutalib (Suara Pertama) [[Asrulnizam Kadir]] (Suara Kedua) |Jeff Bennett |- |Crupski |Sharul Titis (Suara Pertama) Raja Hisyam (Suara Kedua) |Tom Kenny |- | Mermaid Man | [[Jamalludin Zakaria]] (suara Pertama) [[Zainal Abidin Rawop]]<br>(suara kedua) | [[Ernest Borgnine]] |- | Barnacle Boy | [[Irwan Isnin]] (suara Pertama) <br>[[Zati Nizam]] (suara kedua) | [[Tim Conway]] |- | Patchy si Lanun | rowspan="4" | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama) [[Alice Harun]] (suara kedua) <br> [[Lily Hamzah]] (suara ketiga)<br>[[Akbar Sahari]](Suara Keempat) | rowspan="2" | [[Tom Kenny]] |- | Pencerita (suara latar) |- |} == Tempat dalam siri Spongebob, == * '''Bikini Bottomshire''' - Nama Bikini, Bottom, daerah ini dikuasai oleh King, Krab, yang merupakan rival dari penyihir Planktonamor * '''Goo Lagoon''' - Sebuah [[pantai]] di Bikini Bottom kerap dikunjungi Spongebob dan rakan-rakan. * '''Rock Bottom''' - Sebuah tempat di luar Bikini Bottom yang didiami ikan-ikan pelik. * '''Sea Needle''' - Bangunan tinggi yang juga parodi dari bangunan Space Needle di [[Seattle]] * '''Shell City''' - Merupakan toko cenderamata yang terletak di darat. (hanya muncul dalam film Spongebob the Movie) * '''Jellyfish fields (Padang Ubur-ubur)''' - Tempat memancing Ubur-ubur. Spongebob seringkali datang ke tempat ini. * '''Krusty Krab''' - [[Restoran]] makanan segera di mana Spongebob, dan Squidward, berkerja, Krusty, Krab, menjual makanan paling diminati selautan iaitu Krabby Patty yang seperti [[hamburger|burger]]. * '''Shady Shoals''' - rumah orang-orang tua di mana diduduki oleh Mermaidman dan Barnacleboy * '''Fancy Restaurant''' - Restoran lima bintang , dimana Spongebob pernah bekerja disini. * '''Glove World''' - [[tempat bermain]] atau karnival, Spongebob dan Patrick pernah ke sini sebelum ke Rock Bottom * '''Chum Bucket''' - Restoran makanan segera yang tidak maju dan kebanyakan masanya digunakan sebagai makmal Plankton menyusun rencana jahatnya dan tinggal bersama Karen. Selalu kosong tanpa pengunjung. * '''New Kelp''' - Kota dimana Spongebob menjadi datuk bandar dan namanya menjadi Chipshack Brown Pants. * '''Residents' Row''' Tempat tinggal Patrick, Squidward & Spongebob * '''Loker Davy Jones''' - Tempat dimana orang yang memiliki sifat yang tidak baik, tempat yang penuh dengan stokin kaki yang busuk. * '''Fast Food Coliseum''' - Tempat para tukang masak untuk mengikuti kejuaraan masak tahunan. * '''Barg 'n Mart''' - Tempat para warga Bikini Bottom berbelanja. * '''Diner''' Sebuah restoran yang muncul di beberapa episod iaitu Chocolate With Nuts, Mermaidman & Barnacelboy II,& Missing Identity * '''Oyster Stadium''' Tempat tiram gergasi tinggal untuk menjadi pameran & tempat pertandingan siput * '''Mrs. Puff Boating School''' Tempat Spongebob belajar memandu. Di [[sekolah]] ini Sponge bob tak pernah lulus. == Produk dalam siri kartun Spongebob, == * '''Krabby Patty''' - Makanan yang disukai oleh warga Bikini Bottom, Plankton selalu berusaha mencurinya untuk mengetahui resepi dan bahan-bahannya selain formula Krabby Patty di dalam botol yang disimpan di tempat rahsia oleh Mr. Krabs. * '''Kelpo''' - Bjirin yang selalu menjadi menu sarapan Spongebob. * '''Kereta Halimunan'''- Kereta yang selalu dipakai oleh Mermaidman dan Barnacleboy, untuk segera ke tempat yang dituju. * '''Buku Telefon Bikini Bottom''' - Buku telefon yang pernah diisi oleh iklan Plankton di bahagian belakang buku tersebut. * '''Fancy Living Digest''' - majalah yang menceritakan dan memberitahu kisah dan cara menjadi kaya dalam waktu yang singkat. * '''Kelp Shake''' - Minuman enak yang pernah dijual di Bikini Bottom,akhirnya diketahui bahawa minuman ini mengandungi bahan-bahan radioaktif yang berbahaya. * '''Nachos''' - Snek menjadi makanan siput Spongebob pada episod Have You Seen This Snail ? * '''Ol'Reliable''' - Jaring moden atau jaring super untuk menangkap ubur-ubur yang pernah dipakai oleh Spongebob * '''Spat si Spatula''' - Spatula yang selalu digunakan Spongebob untuk memasak Krabby Patty. Kadang-kala menggaru belakang badannya dengan spatula itu. * '''Tartar Sauce''' - Sos tartar adalah produk sos yang rasanya seperti asam yang berbahaya * '''Volcano Sauce''' - Sos yang teramat pedas == Binatang yang ada di Bikini Bottom == * '''Alaskan Big Worm''' Cacing raksasa dari Alaska yang boleh memakan apa saja * '''Sea Bear''' Raksasa laut berwajah beruang dan perawatakannya seperti ikan besar, raksasa yang pernah muncul di majalah-majalah fiksyen Bikini Bottom * '''Sea Rhino''' Raksasa berwajah badak sumbu dan perawatakannya seperti [[badak]] yang memiliki sirip. * '''Nematoda''' Cacing kecil yang hidup berkelompok dan seperti [[parasit]] mekan apa sahaja. * '''Ubur-ubur''' Binatang yang pada umumnya berwarna merah jambu, dan sering ditangkap oleh Spongebob, populasinya sekitar 1 juta [[obor-obor]] dan tinggal di Jellyfish Fields. == Populariti == ''SpongeBob SquarePants'' merupakan satu-satunya kartun untuk memasuki senarai 10 Teratas secara konsisten dalam [[pemeringkatan Nielsen]], dan menurut pihak Nickelodeon, [[Nicktoon|Nickelodeon cartoon]] "berbajet rendah" pertama yang menjadi amat popular. Kartun bajet rendah tidak banyak meraih penghargaan sebanyak rancangan berbajet tinggi seperti ''[[Rugrats]]'', namun semenjak muncul di kaca TV pada tahun 1999, SpongeBob meraih bilangan penonton yang cukup dalam pemeringkatan agar dianggap popular, maka menjadi lebih popular berbanding ''Rugrats''. SpongeBob mengikuti rancangan Nickelodeon lain yang menarik penonton lebih "matang": ''[[The Ren & Stimpy Show]]'', ''[[Rocko's Modern Life]]'', skit-skit ''[[Kablam!]]'', ''[[Action League Now!]]'' dan ''[[The Angry Beavers]]''. Rancangan-rancangan lain turut mengikuti ''trend'' ini: ''[[Invader Zim]]'' dan ''[[The Fairly OddParents]]'' meraih bilangan peminat yang serupa pada tahun 2001, dan OddPatents hanya di tempat kedua selepas SpongeBob dari segi kelarisan, manakala Zim menarik pengikutan kultus{{Fact|date=June 2007}}. Rancangan ini mula pada tahun 1999, dan ketika itu, [[Pokémon]] masih menjadi kegilaan yang terbesar. SpongeBob tidak meningkatkan popularitinya sehingga tahun 2000, dan semenjak itu kekal popular sehingga ke hari ini. === Tarikan meluas === SpongeBob ialah salah satu daripada banyak siri kartun yang direka untuk menarik penonton dewasa dan kanak-kanak. Ini mungkin banyak berkaitan dengan gambaran kehidupan dan keadaan dalam air yang aneh, dan penggunaan situasi, sentuhan dan istilah yang sukar difahami penonton yang lebih muda. Terdapat juga senario ironis rumit yang memerlukan perhatian teliti. Sebahagian tarikan rancangan ini berkait rapat dengan sifat kebudak-budakan SpongeBob dan sahabat karibnya, Patrick Star, yang kedua-duanya berusia dewasa tetapi menunjukkan sifat kelurusan kanak-kanak manusia. Namun, watak-watak ini tidak terkecuali daripada kegiatan yang lebih bersifat dewasa, seperti pancaragam rock dalam persembahan stadium, atau Patrick meminta SpongeBob beranak lagi setelah mengambil seekor kepah atau tiram bayi di bawah jagaan mereka. Rancangan ini menjadi popular dengan penonton remaja dan dewasa sehingga siri ini disiarkan di [[MTV]] dan ditampilkan dalam [[Spike TV]]. ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'' yang dikeluarkan pada [[19 November]] [[2004]], menyaksikan penampilan istimewa oleh [[David Hasselhoff]], dalam satu babak ajukan watak beliau dari siri TV ''[[Baywatch]]''. == Anugerah == Senarai berikut menyenaraikan anugerah-anugerah yang diraih siri ini: ; '''Anugerah Annie''': :Terbitan Televisyen Animasi Terbaik (2005) :Pengarangan Terbaik dalam Terbitan Televisyen Animasi (2006) ; '''Kids' Choice Awards''': :Kartun Terbaik (2003, 2004, 2005, 2006, 2007) ; '''Television Critics Association Awards''': :Pencapaian Cemerlang dalam Rancangan Kanak-kanak (2002) == Keluaran media == === Episod === {{main|Senarai episod SpongeBob SquarePants}} === Filem === * ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'' ([[19 November]] [[2004]]) * ''[[The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water]]'' (Januari [[2015]]) * ''[[The SpongeBob Movie: Sponge on the Run]]'' (4 Ogos 2020<small>([[Netflix]])</small>/Mac 2021<small>([[Paramount+]])</small>) === Tayangan singkat === * ''Astrology With Squidward'' * ''Patrick the Snowman'' * ''Plankton's Holiday Hits'' * ''How The You-Know-Who Stole You-Know-What!'' * ''12 Days of Nickmas'' * ''The Endless Summer''<ref>{{cite web|url=http://www.stopglobalwarming.org/sgw_feature.asp?id=8|title=www.stopglobalwarming.org/sgw_feature.asp?id=8<!--INSERT TITLE-->|accessdate=2007-01-22}}</ref> * ''A Random Act of SpongeBob'' ===Spin-off === * ''[[The Patrick Star Show]]'' (2021–kini) * ''[[Kamp Koral: SpongeBob Under Years]]'' (2021–24) * ''[[Saving Bikini Bottom: The Sandy Cheeks Movie]]'' (2 Ogos 2024) == Muzik == * Painty the Pirate yang muncul pada permulaan babak lagu pembukaan, menggunakan teknik [[pemayang]] untuk pergerakan bibir. Bibir ini sebenarnya milik Stephen Hillenburg, dan suaranya dari [[Patrick Pinney]]. * [[Muzik tema|Lagu tema]] ''SpongeBob SquarePants'' yang digubah berasaskan ''[[sea shanty]]'' bertajuk "Blow the Man Down", dinyanyi oleh Painty the Pirate (suara Pat Pinney) dan boleh dijumpai dalam runut bunyi ''[[SpongeBob SquarePants: Original Theme Highlights]]''. ramai yang tersalah sangka "Weird Al" Yankovic penyanyi. Lagu ini juga dirakam oleh [[Avril Lavigne]] untuk runut bunyi [[The SpongeBob SquarePants Movie]]. == Lihat Juga == *[https://spongebob.fandom.com/wiki/SpongeBob_SquarePants_(Malay_series) Spongebob Squarepants Malaysia Wiki Fandom] == Rujukan == {{reflist}} ===Bibliografi=== * {{cite book|ref=harv|last=Banks|first=Steven|others=Schigiel, Gregg (Illustrator)|title=SpongeBob Exposed! The Insider's Guide to ''SpongeBob SquarePants''|publisher=Simon Spotlight/Nickelodeon| date=September 24, 2004|isbn=978-0-689-86870-2}} * {{cite book|ref=harv|last=Beck|first=Jerry|title=The ''SpongeBob SquarePants'' Experience: A Deep Dive Into the World of Bikini Bottom|year=2013|publisher=Insight Editions|location=USA|isbn=978-1-4357-3248-3|url=https://books.google.com/books?id=aPRymAEACAAJ}} * {{Cite book|ref=harv|title=Makin' Toons: Inside the Most Popular Animated TV Shows and Movies| publisher=Allworth Communications, Inc|last=Neuwirth |first=Allan|isbn=978-1-58115-269-2|year=2003}} * {{cite book|last=Priebe|first=Kenneth A.|title=The Advanced Art of Stop-Motion Animation|year=2011|publisher=[[Cengage Learning]]|isbn=978-1-4354-5704-1|ref=harv}} * {{Cite book |ref=harv| last =Lenburg | first =Jeff | title =Who's Who in Animated Cartoons: An International Guide to Film & Television's Award Winning and Legendary Animators | publisher =Hal Leonard | year =2006 | isbn = 978-1-55783-671-7}} == Pautan luar == *{{wiktionary-inline|Appendix:SpongeBob SquarePants}} *{{Commons category-inline|Spongebob Squarepants}} * [http://spongebob.nick.com Laman sesawang rasmi (US)] * [http://www.sbmania.net SpongeBuddy Mania] * {{IMDb title|id=0206512}} {{SpongeBob SquarePants}} [[Kategori:Siri televisyen animasi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Nicktoons]] [[Kategori:SpongeBob SquarePants]] d974qdiw5o4qmbw1ycqncdhq51okax7 6925679 6925674 2026-08-12T04:28:14Z ~2026-44039-10 412535 /* Barisan Pelakon */ 6925679 wikitext text/x-wiki {{Infobox Television | show_Name = SpongeBob SquarePants | alt_name = ''SpongeBob'' | image = SpongeBob SquarePants logo by Nickelodeon.svg | format = [[Animasi]] | genre = [[Komedi]] <br/> Rancangan Kanak-kanak<ref>{{cite web|url=http://www.allmovie.com/movie/spongebob-squarepants-animated-tv-series-v288852|work=Allmovie|publisher=Rovi Corporation|title=Spongebob, SquarePants, [Animated TV Series]|author=Erickson, Hal|authorlink=Hal Erickson|accessdate=23 Mac 2013}}</ref> | runtime = 31 minit (2 segmen, 38-39 minit) <br> 31 minit (hanya episod istimewa) | creator = [[Stephen Hillenburg]] | developer = [[Derek Drymon]]<br/>[[Tim Hill]]<br/>Nick Jennings | creative_director = Derek Drymon<br/>{{small|(Musim 1–8)}}<br/>[[Vincent Waller]]<br/>{{small|(Musim 4–kini)}} | supervising_director = [[Alan Smart]] | opentheme = "''SpongeBob SquarePants''" oleh Pat Pinney | endtheme = ''"SpongeBob SquarePants Closing Theme"'' | theme_music_composer = Hank Smith Music | composer = Nicolas Carr<br>Eban Schletter | voices = [[Tom Kenny]]<br/>[[Bill Fagerbakke]]<br/>[[Clancy Brown]]<br>[[Rodger Bumpass]]<br/>[[Carolyn Lawrence]]<br/>[[Mr. Lawrence]] | narrated = Tom Kenny (pelbagai episod) | country = Amerika Syarikat | network = [[TV3]]<br>[[TV9]]<br>[[Nickelodeon]]{{efn|name=Network|Episod 175, "It's a SpongeBob Christmas!", pertama kali disiarkan pada [[CBS]].<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/tv-column/post/cbs-sets-spongebob-christmas-for-november/2012/10/18/38a02724-1966-11e2-aa6f-3b636fecb829_blog.html|title=CBS sets ''Spongebob Christmas'' for November|newspaper=[[The Washington Post]]|author=Emily Yahr|date=Oktober 18, 2012|access-date=Ogos 30, 2021}}</ref>}}<br>antv (1999-2002)<br>TV7 (2002-2003)<br>Lativi (2003-2006)<br>Global TV (2006-kini) | picture_format = 480i: [[Televisyen definisi biasa|SDTV]] (1999-2012)<br/>[[1080i]]: [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] (2009; 2012–2022) | audio_format = Advantage Audio Services (1999–2009) ([[NTSC]])<br/>Advantage Audio Services 8.0 (2009–22)<br/>[[Dolby Surround]] 5.1 (2009–2022) (NTSC) | first_aired = {{Start date|1999|5|7}} | last_aired = kini{{efn|Nickelodeon diumumkan musim baru.}} | num_seasons = 13 | num_episodes = 272 | executive_producer = Stephen Hillenburg<br/>[[Paul Tibbitt]]<br/>{{small|(Musim ke-5 - kini)}} | producer = Paul Tibbitt<br>(Penyelia Penerbit) | list_episodes = Senarai episod SpongeBob SquarePants | company = [[Stephen Hillenburg|United Plankton Pictures]]<br/>[[Nickelodeon]] Animation Studios | related = ''Rocko's Modern Life''<br/>''The Ren & Stimpy Show''<br/>''[[The Fairly OddParents]]''<br>{{unbulleted list|''[[Kamp Koral: SpongeBob's Under Years]]''|''[[The Patrick Star Show]]''}} | website = http://spongebob.nick.com/ | distributor = [[MTV Networks International]] }} '''''SpongeBob SquarePants''''' ialah siri animasi Amerika Syarikat yang dicipta oleh pendidik sains marin dan animator [[Stephen Hillenburg]] untuk [[Nickelodeon]]. Siri ini mengisahkan pengembaraan dan usaha watak tajuk dan rakannya di bandar bawah air rekaan Bikini Bottom. Siri animasi Amerika yang kelima terpanjang, popularitinya menjadikannya sebuah francais media, serta siri tertinggi yang pernah ditayangkan di Nickelodeon, dan harta yang paling diedarkan di [[Viacom Media Networks]]. Sehingga akhir 2017, francais media ini telah menghasilkan $13 bilion dalam pendapatan cenderamata untuk Nickelodeon.<ref>{{cite news|last=Deb|first=Sopan|url=https://www.nytimes.com/2017/11/22/theater/spongebob-squarepants-the-broadway-musical-nickelodeon.html|title=With a Singing SpongeBob, Nickelodeon Aims for a Broadway Splash|work=[[New York Times]]|date=November 27, 2017|accessdate=November 27, 2017 }}</ref> Kebanyakan idea untuk siri ini berasal dari buku komik pendidikan yang tidak pernah diterbitkan bertajuk ''The Intertidal Zone'', yang dicipta oleh Hillenburg pada 1989.<ref>{{cite web|url=https://casetext.com/case/walker-v-viacom-international|title=Casetext|accessdate=October 11, 2016}}</ref> Beliau mula membangunkan ''SpongeBob SquarePants'' menjadi sebuah siri televisyen pada 1996 berikutan pembatalan ''Rocko's Modern Life'', dan diberikan kepada [[Tom Kenny|Tom, Kenny]], yang bekerja dengannya untuk siri itu, untuk meminjamkan watak suara. SpongeBob, Ahoy! pada asalnya untuk dinamakan SpongeBob, Ahoy! dan siri itu pada mulanya diberi judul ''SpongeBob, Ahoy!'' namun kedua-dua nama itu telah diubah, dan nama tersebut telah dicap dagang. Nickelodeon mengadakan pratonton untuk siri ini di Amerika Syarikat pada 1 Mei 1999, berikutan penyiaran [[Nickelodeon Kids' Choice Awards]] 1999. Siri ini dirasmikan secara rasmi pada 17 Julai 1999. Ia telah menerima pujian kritis di seluruh dunia sejak tayangan perdana dan mendapat populariti yang besar oleh musim kedua. Sebuah filem cereka adaptasi siri ini, ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'', telah dikeluarkan di pawagam pada 19 November 2004. Kesinambungan keduanya, ''[[The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water]]'' ditayangkan pada 6 Februari 2015, serta filem ketiga yang dikeluarkan pada 22 Mei, 2020. Pada tahun 2018, siri itu mula ditayangkan untuk musim kedua. Spongebob Squarepants dalam audio bahasa Melayu dan Mandarin diterbitkan oleh studio [https://m.facebook.com/profile.php?id=468682629841927 Filem Karya Nusa] == Latar == [[SpongeBob SquarePants (watak)|SpongeBob SquarePants]] ialah sekeping [[span]] yang tinggal dalam sebiji [[nenas]] dalam laut, manakala jirannya [[Squidward Tentacles]] ialah seekor [[sotong]] yang tinggal dalam sebuah kepala [[Pulau Easter]]. Jiran SpongeBob yang lain dan kawan karibnya, [[Patrick Star]] si tapak sulaiman merah jambu, tinggal di bawah seketul batu. Rumah Squidward terletak di antara rumah Spongebob dan rumah Patrick, dan inilah yang merimaskan Squidward. SpongeBob dan kawan-kawannya tinggal di kota Bikini Bottom dalam lautan Pasifik. Bikini Bottom dilihatkan sebagai sebuah bandar biasa dengan pusat bandar, pinggir bandar, kawasan pantai, lapangan terbang, rangkaian bas dan taman hiburan sendirinya. Stephen Hillenburg pernah berkata bahawa Bikini Bottom direka lebih kurang berasaskan bandaraya [[Seattle, Washington]]. Haiwan peliharaan SpongeBob ialah seekor [[siput babi]] bernama [[Gary Si Siput|Gary]], yang "mengiau" seperti kucing. Meskipun tidak boleh bercakap (kecuali dalam beberapa episod), watak-watak lain kelihatan mampu memahaminya. Tambahan pula, cacing lautan menyalak seperti anjing dan dirantai. Obor-obor disamakan dengan lebah; bunyi desas-desus, sengatan bisa (tetapi kelihatan seperti kejutan elektrik), dan menghasilkan "jeli" yang lazat, memperolok-olok nama "''jellyfish''" sambil membandingkan jeli dengan madu lebah. Ikan berperanan sebagai warga kota tetapi tidak dijadikan watak penting. SpongeBob yang penyerap, kuning, dan berliang ini, bekerja sebagai tukang masak di [[Krusty Krab]], sebuah restoran [[makanan segera]], iaitu berkongsi tempat kerja dengan Squidward yang menjadi juruwang. Krusty Krab dimiliki Eugene H. Krabs (''Mr. Krabs''). [[Sheldon J. Plankton]] ialah musuh ketat Krabs yang memiliki sebuah restoran makanan segera bertaraf rendah bernama [[The Chum Bucket]] yang terletak berhadapan Krusty Krab. The Chum Bucket seolah-olah langsung tidak dikunjungi pelanggan, dan Plankton meluangkan kebanyakan masanya untuk merancang mencuri resipi rahsia burger [[Krabby Patty]] milik En. Krabs. Plankton hanya berjaya mencuri resipi itu dalam filem; formulanya tidak pernah didedahkan kepada penonton. Isteri komputer Plankton, Caron, kadang-kala membantunya dalam rancangan jahatnya atau bertengkar dengannya. Satu lagi kawan SpongeBob ialah [[Sandy Cheeks]], seekor tupai yang berasal daripada [[Texas]] dan tinggal di dalam dom atau kubah di bawah air di bandar Bikini Bottom. Dia dihantar ke dalam lautan oleh majikannya yang berupa cimpanzi. Ketika di luar kubahnya, dia memakai sut seakan-akan angkasawan untuk bernafas. Penduduk Bikini Bottom memandu [[bot]] seolah-olah [[kereta]]. SpongeBob masih belajar dalam sekolah memandu setelah gagal dalam ujian memandu banyak kali. Setiap pergerakan menghasilkan buih untuk mengingatkan penonton bahawa cereka ini berlatarkan lautan. Namun begitu, terdapat babak-babak di mana terdapat selapisan air yang berasingan daripada air lautan (seperti tasik pantai) dan api boleh dinyalakan dalam air lautan. == Watak == * [[Watak]] utama Spongebob adalah sekeping span laut berwarna kuning yang hidup bersama haiwan peliharaannya, Gary, seekor siput laut yang kelakuannya seperti kucing. Spongebob berjiran dengan sahabatnya Patrick, seekor tapak sulaiman. Jiran yang selalu memusuhinya: Squidward, seekor sotong yang tidak suka bersosial, memiliki sifat penggerutu, dan hobi bermain Klarinet. Kelucuan-kelucuan dalam cerita siri ini bersumber dari kelakuan seharian Spongebob yang polos, optimis, selalu ceria, dan memiliki prasangka baik terhadap siapapun. Terkadang perbuatan atau sikap ini membawa bencana, dimanfaatkan, atau terjadi salah faham tatkala disamakan dengan sifat-sifat makhluk lain. [[Fail:Nickelodeon SpongeBob SquarePants Characters.jpg|thumb|right|Watak-watak]] * '''SpongeBob SquarePants''' - watak utama dalam kartun ini yang berbentuk span berwarna kuning. Spongebob tinggal di dalam rumah berbentuk nanas di dalam laut. Dia juga membela seekor siput yang bernama Gary. Merupakan tukang masak di Krusty Krab yang terkenal dengan [[burger]] atau namanya Krabby Patty. * '''Patrick Star''' - rakan baik Spongebob yang berbentuk [[tapak sulaiman]]. Patrick tinggal di bawah batu. Patrick Star dilahirkan pada 26 Februri 1986. Patrick merupakan haiwan paling lembap di Bikini Bottom.Bapanya bernama Herb Star serta cucu kepada Bob Star dan Maw Titter. Ibunya bernama Margie Star. Patrick tinggal di bawah batu yang beralamat di 120 Conch Street, selang dua rumah dari rumah Spongebob Squarepants dan bersebelahan rumah Squidward Tentacles.Patrick kebiasaannya tidur melekat pada siling dan kadang tidur di atas katil. Patrick menghabiskan masa sehariannya dengan hanya tidur. * '''Sandy Cheeks''' (Sandy si Tupai) - seekor tupai yang tingal di dalam laut. Sandy menyukai karate, dikatakan suka meminum sos yang amat pedas dan juga aksi-aksi "stunt". Nama sebenar Sandy adalah Sandra "Sandy" Cheeks. Dia tinggal di dalam sebuah tempat yang mempunyai sebatang pokok besar. * '''Squidward Tentacles''' - seekor sotong yang tinggal di dalam moai [[Pulau Easter]]. Amat benci pada Spongebob dan Patrick yang suka mengganggunya. Dia mempunyai seorang rakan yang juga seekor sotong bernama Squilliam. Merupakan penjaga kaunter di Krusty Krab yang malas. * '''Eugene H. Krabs''' (Encik Krabs) - pemilik restoran Krusty Krab yang hanya memikirkan soal wang (dia dikatakan sangat tamak dan kedekut akan wang). Spongebob dan Squidward pernah bekerja di restoran ini. * '''Gary''' - Seekor siput peliharaan Spongebob. Berbunyi seperti kucing dan merupakan siput yang bijak. Tidak menyukai Squidward. * '''Sheldon J. Plankton''' - pemilik restoran Chum Bucket. Amat gemarkan Krabby Patty sehingga sanggup mencuri resipinya (tetapi sering gagal). * '''Karen Plankton''' - sebuah komputer yang merupakan isteri kepada Plankton. Beliau membantu dia apabila dia mahu mengambil formula. * '''Poppy Puff''' - guru SpongeBob ini. Beliau mengajar dia bagaimana untuk memandu bot. Dia sangat paranoid dan tidak suka memandu dengan SpongeBob. * '''Pearl Krabs''' - seekor ikan paus. Merupakan anak kepada Mr. Krabs. Amat menyukai hiburan dan berumur 16 tahun. Juga gadis yang manja bersesuaian dengan usianya. == Barisan Pelakon == {| class="wikitable" ! Nama Watak ! Nama Pengalih Suara/Watak Utama ! Nama Suara Asal |- | SpongeBob SquarePants | [[Irwan Isnin]] (suara pertama)<br>[[Faizal Isa]] (suara kedua)<br> [[Deerina Sheikh Faisal.|Deerina Sheikh Faisal]] (Suara Ketiga) | [[Tom Kenny]] |- | Gary si Siput |[[Syaidatul Afifah]] (Suara Pertama) | (suara asal dikekalkan) [[Tom Kenny]] |- | Patrick Star | [[Osman Abdullah]] (suara pertama)<br>[[Ammar Daniel Osman]] (suara kedua) <br> [[Zaki Zainal]] (suara ketiga) [[Fahmi Tajuddin]] Suara Keempat) | [[Bill Fagerbakke]] |- | Squidward Tentacles | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama)<br>[[Ady Fitri]] (suara kedua) <br> [[Dayang Atul|Dayang Zainatull Aqma]] (suara ketiga) | [[Rodger Bumpass]] |- | Eugene Krabs | [[Sharul Titis]] (suara Pertama)<br> [[Hafizal Hamad]] (suara kedua) |[[Clancy Brown]] |- | Pearl Krabs | [[Ruhaiyah Ibrahim]] (Suara Pertama) <br> [[Fariha Razak]] (suara kedua) | [[Lori Alan]] |- | Sandy Cheeks | [[Zairaini Sarbini]] (suara pertama)<br>[[Suriani Samsudin]] (suara kedua) [[Edira Nur Izabelle Farid Irfan Choong]] (suara ketiga) | [[Carolyn Lawrence]] |- | Sheldon J. Plankton | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama)<br>[[Sharul Titis]] (suara kedua)<br> [[Suzana Basri]] (suara ketiga) | [[Mr. Lawrence]] |- | Karen | [[Zairaini Sarbini]] (suara pertama)<br>[[Suriani Samsudin]] (suara kedua)<br>[[Yatie Maslini]] (suara ketiga) <br> [[Afrina Romzi]] (suara Keempat) | [[Jill Talley]] |- ! colspan="3" | Watak Sokongan |- | Puan Puff | [[Ruhaiyah Ibrahim]] (suara pertama) <br>[[Iqa Zawani]] (suara kedua) <br> [[Vinsla Santiran]] (suara ketiga) | Mary Jo Catlett |- | Larry si Udang Karang | [[Faizal Isa]] (Suara Pertama) <br>[[Nevashan Ganeson]] (Suara Kedua) | [[Mr. Lawrence]] |- |Squilliam Fancyson |[[Faizal Isa]] (Suara Pertama) [[Dayang Zainatull Nea Junia.|Dayang Zainatull Nea Junia]] (Suara Kedua) |Dee Bradley Baker |- |Richard A. Bottomfeeder |Irwan Isnin (Suara Pertama) Sharul Titis (Suara Kedua) [[Douglas Elliot David]] (Suara Ketiga) |Dee Bradley Baker Tom Kenny |- |Doctor 1 |Irwan Isnin (Suara Pertama) Ahmad Barr Zainal Abidin (Suara Kedua) |Tom Kenny |- | | | |- |Morty |Irwan Isnin (Suara Pertama) [[Karl Nunis]] (Suara Kedua) |[[Tom Kenny]] |- |Steve |Faizal Isa (Suara Pertama) [[Ahmed Shahrazad Sani]] (Suara Kedua) |Stephen Hillenburg |- |Judge Stickleback |Ruhaiyah Ibrahim (Suara Pertama) [[Asyiha Ariffin.|Asyiha Ariffin]] (Suara Kedua) |Jill Talley |- |Mr. Fitz |Sharul Titis (Suara Pertama) Bazly Azmi (Suara Kedua) |Dee Bradley Baker |- |Sergeant Roderick |Faizal Isa (Suara Pertama) Izwan Mohd Nor (Suara Kedua) |Robin Sachs |- |Charlton Hawkfish |Luqman Mutalib (Suara Pertama) [[Asrulnizam Kadir]] (Suara Kedua) |Jeff Bennett |- |Crupski |Sharul Titis (Suara Pertama) Raja Hisyam (Suara Kedua) |Tom Kenny |- | Mermaid Man | [[Jamalludin Zakaria]] (suara Pertama) [[Zainal Abidin Rawop]]<br>(suara kedua) | [[Ernest Borgnine]] |- | Barnacle Boy | [[Irwan Isnin]] (suara Pertama) <br>[[Zati Nizam]] (suara kedua) | [[Tim Conway]] |- | Patchy si Lanun | rowspan="4" | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama) [[Alice Harun]] (suara kedua) <br> [[Lily Hamzah]] (suara ketiga)<br>[[Akbar Sahari]](Suara Keempat) | rowspan="2" | [[Tom Kenny]] |- | Pencerita (suara latar) |- |} == Tempat dalam siri Spongebob, == * '''Bikini Bottomshire''' - Nama Bikini, Bottom, daerah ini dikuasai oleh King, Krab, yang merupakan rival dari penyihir Planktonamor * '''Goo Lagoon''' - Sebuah [[pantai]] di Bikini Bottom kerap dikunjungi Spongebob dan rakan-rakan. * '''Rock Bottom''' - Sebuah tempat di luar Bikini Bottom yang didiami ikan-ikan pelik. * '''Sea Needle''' - Bangunan tinggi yang juga parodi dari bangunan Space Needle di [[Seattle]] * '''Shell City''' - Merupakan toko cenderamata yang terletak di darat. (hanya muncul dalam film Spongebob the Movie) * '''Jellyfish fields (Padang Ubur-ubur)''' - Tempat memancing Ubur-ubur. Spongebob seringkali datang ke tempat ini. * '''Krusty Krab''' - [[Restoran]] makanan segera di mana Spongebob, dan Squidward, berkerja, Krusty, Krab, menjual makanan paling diminati selautan iaitu Krabby Patty yang seperti [[hamburger|burger]]. * '''Shady Shoals''' - rumah orang-orang tua di mana diduduki oleh Mermaidman dan Barnacleboy * '''Fancy Restaurant''' - Restoran lima bintang , dimana Spongebob pernah bekerja disini. * '''Glove World''' - [[tempat bermain]] atau karnival, Spongebob dan Patrick pernah ke sini sebelum ke Rock Bottom * '''Chum Bucket''' - Restoran makanan segera yang tidak maju dan kebanyakan masanya digunakan sebagai makmal Plankton menyusun rencana jahatnya dan tinggal bersama Karen. Selalu kosong tanpa pengunjung. * '''New Kelp''' - Kota dimana Spongebob menjadi datuk bandar dan namanya menjadi Chipshack Brown Pants. * '''Residents' Row''' Tempat tinggal Patrick, Squidward & Spongebob * '''Loker Davy Jones''' - Tempat dimana orang yang memiliki sifat yang tidak baik, tempat yang penuh dengan stokin kaki yang busuk. * '''Fast Food Coliseum''' - Tempat para tukang masak untuk mengikuti kejuaraan masak tahunan. * '''Barg 'n Mart''' - Tempat para warga Bikini Bottom berbelanja. * '''Diner''' Sebuah restoran yang muncul di beberapa episod iaitu Chocolate With Nuts, Mermaidman & Barnacelboy II,& Missing Identity * '''Oyster Stadium''' Tempat tiram gergasi tinggal untuk menjadi pameran & tempat pertandingan siput * '''Mrs. Puff Boating School''' Tempat Spongebob belajar memandu. Di [[sekolah]] ini Sponge bob tak pernah lulus. == Produk dalam siri kartun Spongebob, == * '''Krabby Patty''' - Makanan yang disukai oleh warga Bikini Bottom, Plankton selalu berusaha mencurinya untuk mengetahui resepi dan bahan-bahannya selain formula Krabby Patty di dalam botol yang disimpan di tempat rahsia oleh Mr. Krabs. * '''Kelpo''' - Bjirin yang selalu menjadi menu sarapan Spongebob. * '''Kereta Halimunan'''- Kereta yang selalu dipakai oleh Mermaidman dan Barnacleboy, untuk segera ke tempat yang dituju. * '''Buku Telefon Bikini Bottom''' - Buku telefon yang pernah diisi oleh iklan Plankton di bahagian belakang buku tersebut. * '''Fancy Living Digest''' - majalah yang menceritakan dan memberitahu kisah dan cara menjadi kaya dalam waktu yang singkat. * '''Kelp Shake''' - Minuman enak yang pernah dijual di Bikini Bottom,akhirnya diketahui bahawa minuman ini mengandungi bahan-bahan radioaktif yang berbahaya. * '''Nachos''' - Snek menjadi makanan siput Spongebob pada episod Have You Seen This Snail ? * '''Ol'Reliable''' - Jaring moden atau jaring super untuk menangkap ubur-ubur yang pernah dipakai oleh Spongebob * '''Spat si Spatula''' - Spatula yang selalu digunakan Spongebob untuk memasak Krabby Patty. Kadang-kala menggaru belakang badannya dengan spatula itu. * '''Tartar Sauce''' - Sos tartar adalah produk sos yang rasanya seperti asam yang berbahaya * '''Volcano Sauce''' - Sos yang teramat pedas == Binatang yang ada di Bikini Bottom == * '''Alaskan Big Worm''' Cacing raksasa dari Alaska yang boleh memakan apa saja * '''Sea Bear''' Raksasa laut berwajah beruang dan perawatakannya seperti ikan besar, raksasa yang pernah muncul di majalah-majalah fiksyen Bikini Bottom * '''Sea Rhino''' Raksasa berwajah badak sumbu dan perawatakannya seperti [[badak]] yang memiliki sirip. * '''Nematoda''' Cacing kecil yang hidup berkelompok dan seperti [[parasit]] mekan apa sahaja. * '''Ubur-ubur''' Binatang yang pada umumnya berwarna merah jambu, dan sering ditangkap oleh Spongebob, populasinya sekitar 1 juta [[obor-obor]] dan tinggal di Jellyfish Fields. == Populariti == ''SpongeBob SquarePants'' merupakan satu-satunya kartun untuk memasuki senarai 10 Teratas secara konsisten dalam [[pemeringkatan Nielsen]], dan menurut pihak Nickelodeon, [[Nicktoon|Nickelodeon cartoon]] "berbajet rendah" pertama yang menjadi amat popular. Kartun bajet rendah tidak banyak meraih penghargaan sebanyak rancangan berbajet tinggi seperti ''[[Rugrats]]'', namun semenjak muncul di kaca TV pada tahun 1999, SpongeBob meraih bilangan penonton yang cukup dalam pemeringkatan agar dianggap popular, maka menjadi lebih popular berbanding ''Rugrats''. SpongeBob mengikuti rancangan Nickelodeon lain yang menarik penonton lebih "matang": ''[[The Ren & Stimpy Show]]'', ''[[Rocko's Modern Life]]'', skit-skit ''[[Kablam!]]'', ''[[Action League Now!]]'' dan ''[[The Angry Beavers]]''. Rancangan-rancangan lain turut mengikuti ''trend'' ini: ''[[Invader Zim]]'' dan ''[[The Fairly OddParents]]'' meraih bilangan peminat yang serupa pada tahun 2001, dan OddPatents hanya di tempat kedua selepas SpongeBob dari segi kelarisan, manakala Zim menarik pengikutan kultus{{Fact|date=June 2007}}. Rancangan ini mula pada tahun 1999, dan ketika itu, [[Pokémon]] masih menjadi kegilaan yang terbesar. SpongeBob tidak meningkatkan popularitinya sehingga tahun 2000, dan semenjak itu kekal popular sehingga ke hari ini. === Tarikan meluas === SpongeBob ialah salah satu daripada banyak siri kartun yang direka untuk menarik penonton dewasa dan kanak-kanak. Ini mungkin banyak berkaitan dengan gambaran kehidupan dan keadaan dalam air yang aneh, dan penggunaan situasi, sentuhan dan istilah yang sukar difahami penonton yang lebih muda. Terdapat juga senario ironis rumit yang memerlukan perhatian teliti. Sebahagian tarikan rancangan ini berkait rapat dengan sifat kebudak-budakan SpongeBob dan sahabat karibnya, Patrick Star, yang kedua-duanya berusia dewasa tetapi menunjukkan sifat kelurusan kanak-kanak manusia. Namun, watak-watak ini tidak terkecuali daripada kegiatan yang lebih bersifat dewasa, seperti pancaragam rock dalam persembahan stadium, atau Patrick meminta SpongeBob beranak lagi setelah mengambil seekor kepah atau tiram bayi di bawah jagaan mereka. Rancangan ini menjadi popular dengan penonton remaja dan dewasa sehingga siri ini disiarkan di [[MTV]] dan ditampilkan dalam [[Spike TV]]. ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'' yang dikeluarkan pada [[19 November]] [[2004]], menyaksikan penampilan istimewa oleh [[David Hasselhoff]], dalam satu babak ajukan watak beliau dari siri TV ''[[Baywatch]]''. == Anugerah == Senarai berikut menyenaraikan anugerah-anugerah yang diraih siri ini: ; '''Anugerah Annie''': :Terbitan Televisyen Animasi Terbaik (2005) :Pengarangan Terbaik dalam Terbitan Televisyen Animasi (2006) ; '''Kids' Choice Awards''': :Kartun Terbaik (2003, 2004, 2005, 2006, 2007) ; '''Television Critics Association Awards''': :Pencapaian Cemerlang dalam Rancangan Kanak-kanak (2002) == Keluaran media == === Episod === {{main|Senarai episod SpongeBob SquarePants}} === Filem === * ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'' ([[19 November]] [[2004]]) * ''[[The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water]]'' (Januari [[2015]]) * ''[[The SpongeBob Movie: Sponge on the Run]]'' (4 Ogos 2020<small>([[Netflix]])</small>/Mac 2021<small>([[Paramount+]])</small>) === Tayangan singkat === * ''Astrology With Squidward'' * ''Patrick the Snowman'' * ''Plankton's Holiday Hits'' * ''How The You-Know-Who Stole You-Know-What!'' * ''12 Days of Nickmas'' * ''The Endless Summer''<ref>{{cite web|url=http://www.stopglobalwarming.org/sgw_feature.asp?id=8|title=www.stopglobalwarming.org/sgw_feature.asp?id=8<!--INSERT TITLE-->|accessdate=2007-01-22}}</ref> * ''A Random Act of SpongeBob'' ===Spin-off === * ''[[The Patrick Star Show]]'' (2021–kini) * ''[[Kamp Koral: SpongeBob Under Years]]'' (2021–24) * ''[[Saving Bikini Bottom: The Sandy Cheeks Movie]]'' (2 Ogos 2024) == Muzik == * Painty the Pirate yang muncul pada permulaan babak lagu pembukaan, menggunakan teknik [[pemayang]] untuk pergerakan bibir. Bibir ini sebenarnya milik Stephen Hillenburg, dan suaranya dari [[Patrick Pinney]]. * [[Muzik tema|Lagu tema]] ''SpongeBob SquarePants'' yang digubah berasaskan ''[[sea shanty]]'' bertajuk "Blow the Man Down", dinyanyi oleh Painty the Pirate (suara Pat Pinney) dan boleh dijumpai dalam runut bunyi ''[[SpongeBob SquarePants: Original Theme Highlights]]''. ramai yang tersalah sangka "Weird Al" Yankovic penyanyi. Lagu ini juga dirakam oleh [[Avril Lavigne]] untuk runut bunyi [[The SpongeBob SquarePants Movie]]. == Lihat Juga == *[https://spongebob.fandom.com/wiki/SpongeBob_SquarePants_(Malay_series) Spongebob Squarepants Malaysia Wiki Fandom] == Rujukan == {{reflist}} ===Bibliografi=== * {{cite book|ref=harv|last=Banks|first=Steven|others=Schigiel, Gregg (Illustrator)|title=SpongeBob Exposed! The Insider's Guide to ''SpongeBob SquarePants''|publisher=Simon Spotlight/Nickelodeon| date=September 24, 2004|isbn=978-0-689-86870-2}} * {{cite book|ref=harv|last=Beck|first=Jerry|title=The ''SpongeBob SquarePants'' Experience: A Deep Dive Into the World of Bikini Bottom|year=2013|publisher=Insight Editions|location=USA|isbn=978-1-4357-3248-3|url=https://books.google.com/books?id=aPRymAEACAAJ}} * {{Cite book|ref=harv|title=Makin' Toons: Inside the Most Popular Animated TV Shows and Movies| publisher=Allworth Communications, Inc|last=Neuwirth |first=Allan|isbn=978-1-58115-269-2|year=2003}} * {{cite book|last=Priebe|first=Kenneth A.|title=The Advanced Art of Stop-Motion Animation|year=2011|publisher=[[Cengage Learning]]|isbn=978-1-4354-5704-1|ref=harv}} * {{Cite book |ref=harv| last =Lenburg | first =Jeff | title =Who's Who in Animated Cartoons: An International Guide to Film & Television's Award Winning and Legendary Animators | publisher =Hal Leonard | year =2006 | isbn = 978-1-55783-671-7}} == Pautan luar == *{{wiktionary-inline|Appendix:SpongeBob SquarePants}} *{{Commons category-inline|Spongebob Squarepants}} * [http://spongebob.nick.com Laman sesawang rasmi (US)] * [http://www.sbmania.net SpongeBuddy Mania] * {{IMDb title|id=0206512}} {{SpongeBob SquarePants}} [[Kategori:Siri televisyen animasi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Nicktoons]] [[Kategori:SpongeBob SquarePants]] jkyedr1wbc78oxphrzfrs85lac59npx 6925685 6925679 2026-08-12T04:33:07Z ~2026-44039-10 412535 /* Barisan Pelakon */ 6925685 wikitext text/x-wiki {{Infobox Television | show_Name = SpongeBob SquarePants | alt_name = ''SpongeBob'' | image = SpongeBob SquarePants logo by Nickelodeon.svg | format = [[Animasi]] | genre = [[Komedi]] <br/> Rancangan Kanak-kanak<ref>{{cite web|url=http://www.allmovie.com/movie/spongebob-squarepants-animated-tv-series-v288852|work=Allmovie|publisher=Rovi Corporation|title=Spongebob, SquarePants, [Animated TV Series]|author=Erickson, Hal|authorlink=Hal Erickson|accessdate=23 Mac 2013}}</ref> | runtime = 31 minit (2 segmen, 38-39 minit) <br> 31 minit (hanya episod istimewa) | creator = [[Stephen Hillenburg]] | developer = [[Derek Drymon]]<br/>[[Tim Hill]]<br/>Nick Jennings | creative_director = Derek Drymon<br/>{{small|(Musim 1–8)}}<br/>[[Vincent Waller]]<br/>{{small|(Musim 4–kini)}} | supervising_director = [[Alan Smart]] | opentheme = "''SpongeBob SquarePants''" oleh Pat Pinney | endtheme = ''"SpongeBob SquarePants Closing Theme"'' | theme_music_composer = Hank Smith Music | composer = Nicolas Carr<br>Eban Schletter | voices = [[Tom Kenny]]<br/>[[Bill Fagerbakke]]<br/>[[Clancy Brown]]<br>[[Rodger Bumpass]]<br/>[[Carolyn Lawrence]]<br/>[[Mr. Lawrence]] | narrated = Tom Kenny (pelbagai episod) | country = Amerika Syarikat | network = [[TV3]]<br>[[TV9]]<br>[[Nickelodeon]]{{efn|name=Network|Episod 175, "It's a SpongeBob Christmas!", pertama kali disiarkan pada [[CBS]].<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/tv-column/post/cbs-sets-spongebob-christmas-for-november/2012/10/18/38a02724-1966-11e2-aa6f-3b636fecb829_blog.html|title=CBS sets ''Spongebob Christmas'' for November|newspaper=[[The Washington Post]]|author=Emily Yahr|date=Oktober 18, 2012|access-date=Ogos 30, 2021}}</ref>}}<br>antv (1999-2002)<br>TV7 (2002-2003)<br>Lativi (2003-2006)<br>Global TV (2006-kini) | picture_format = 480i: [[Televisyen definisi biasa|SDTV]] (1999-2012)<br/>[[1080i]]: [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] (2009; 2012–2022) | audio_format = Advantage Audio Services (1999–2009) ([[NTSC]])<br/>Advantage Audio Services 8.0 (2009–22)<br/>[[Dolby Surround]] 5.1 (2009–2022) (NTSC) | first_aired = {{Start date|1999|5|7}} | last_aired = kini{{efn|Nickelodeon diumumkan musim baru.}} | num_seasons = 13 | num_episodes = 272 | executive_producer = Stephen Hillenburg<br/>[[Paul Tibbitt]]<br/>{{small|(Musim ke-5 - kini)}} | producer = Paul Tibbitt<br>(Penyelia Penerbit) | list_episodes = Senarai episod SpongeBob SquarePants | company = [[Stephen Hillenburg|United Plankton Pictures]]<br/>[[Nickelodeon]] Animation Studios | related = ''Rocko's Modern Life''<br/>''The Ren & Stimpy Show''<br/>''[[The Fairly OddParents]]''<br>{{unbulleted list|''[[Kamp Koral: SpongeBob's Under Years]]''|''[[The Patrick Star Show]]''}} | website = http://spongebob.nick.com/ | distributor = [[MTV Networks International]] }} '''''SpongeBob SquarePants''''' ialah siri animasi Amerika Syarikat yang dicipta oleh pendidik sains marin dan animator [[Stephen Hillenburg]] untuk [[Nickelodeon]]. Siri ini mengisahkan pengembaraan dan usaha watak tajuk dan rakannya di bandar bawah air rekaan Bikini Bottom. Siri animasi Amerika yang kelima terpanjang, popularitinya menjadikannya sebuah francais media, serta siri tertinggi yang pernah ditayangkan di Nickelodeon, dan harta yang paling diedarkan di [[Viacom Media Networks]]. Sehingga akhir 2017, francais media ini telah menghasilkan $13 bilion dalam pendapatan cenderamata untuk Nickelodeon.<ref>{{cite news|last=Deb|first=Sopan|url=https://www.nytimes.com/2017/11/22/theater/spongebob-squarepants-the-broadway-musical-nickelodeon.html|title=With a Singing SpongeBob, Nickelodeon Aims for a Broadway Splash|work=[[New York Times]]|date=November 27, 2017|accessdate=November 27, 2017 }}</ref> Kebanyakan idea untuk siri ini berasal dari buku komik pendidikan yang tidak pernah diterbitkan bertajuk ''The Intertidal Zone'', yang dicipta oleh Hillenburg pada 1989.<ref>{{cite web|url=https://casetext.com/case/walker-v-viacom-international|title=Casetext|accessdate=October 11, 2016}}</ref> Beliau mula membangunkan ''SpongeBob SquarePants'' menjadi sebuah siri televisyen pada 1996 berikutan pembatalan ''Rocko's Modern Life'', dan diberikan kepada [[Tom Kenny|Tom, Kenny]], yang bekerja dengannya untuk siri itu, untuk meminjamkan watak suara. SpongeBob, Ahoy! pada asalnya untuk dinamakan SpongeBob, Ahoy! dan siri itu pada mulanya diberi judul ''SpongeBob, Ahoy!'' namun kedua-dua nama itu telah diubah, dan nama tersebut telah dicap dagang. Nickelodeon mengadakan pratonton untuk siri ini di Amerika Syarikat pada 1 Mei 1999, berikutan penyiaran [[Nickelodeon Kids' Choice Awards]] 1999. Siri ini dirasmikan secara rasmi pada 17 Julai 1999. Ia telah menerima pujian kritis di seluruh dunia sejak tayangan perdana dan mendapat populariti yang besar oleh musim kedua. Sebuah filem cereka adaptasi siri ini, ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'', telah dikeluarkan di pawagam pada 19 November 2004. Kesinambungan keduanya, ''[[The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water]]'' ditayangkan pada 6 Februari 2015, serta filem ketiga yang dikeluarkan pada 22 Mei, 2020. Pada tahun 2018, siri itu mula ditayangkan untuk musim kedua. Spongebob Squarepants dalam audio bahasa Melayu dan Mandarin diterbitkan oleh studio [https://m.facebook.com/profile.php?id=468682629841927 Filem Karya Nusa] == Latar == [[SpongeBob SquarePants (watak)|SpongeBob SquarePants]] ialah sekeping [[span]] yang tinggal dalam sebiji [[nenas]] dalam laut, manakala jirannya [[Squidward Tentacles]] ialah seekor [[sotong]] yang tinggal dalam sebuah kepala [[Pulau Easter]]. Jiran SpongeBob yang lain dan kawan karibnya, [[Patrick Star]] si tapak sulaiman merah jambu, tinggal di bawah seketul batu. Rumah Squidward terletak di antara rumah Spongebob dan rumah Patrick, dan inilah yang merimaskan Squidward. SpongeBob dan kawan-kawannya tinggal di kota Bikini Bottom dalam lautan Pasifik. Bikini Bottom dilihatkan sebagai sebuah bandar biasa dengan pusat bandar, pinggir bandar, kawasan pantai, lapangan terbang, rangkaian bas dan taman hiburan sendirinya. Stephen Hillenburg pernah berkata bahawa Bikini Bottom direka lebih kurang berasaskan bandaraya [[Seattle, Washington]]. Haiwan peliharaan SpongeBob ialah seekor [[siput babi]] bernama [[Gary Si Siput|Gary]], yang "mengiau" seperti kucing. Meskipun tidak boleh bercakap (kecuali dalam beberapa episod), watak-watak lain kelihatan mampu memahaminya. Tambahan pula, cacing lautan menyalak seperti anjing dan dirantai. Obor-obor disamakan dengan lebah; bunyi desas-desus, sengatan bisa (tetapi kelihatan seperti kejutan elektrik), dan menghasilkan "jeli" yang lazat, memperolok-olok nama "''jellyfish''" sambil membandingkan jeli dengan madu lebah. Ikan berperanan sebagai warga kota tetapi tidak dijadikan watak penting. SpongeBob yang penyerap, kuning, dan berliang ini, bekerja sebagai tukang masak di [[Krusty Krab]], sebuah restoran [[makanan segera]], iaitu berkongsi tempat kerja dengan Squidward yang menjadi juruwang. Krusty Krab dimiliki Eugene H. Krabs (''Mr. Krabs''). [[Sheldon J. Plankton]] ialah musuh ketat Krabs yang memiliki sebuah restoran makanan segera bertaraf rendah bernama [[The Chum Bucket]] yang terletak berhadapan Krusty Krab. The Chum Bucket seolah-olah langsung tidak dikunjungi pelanggan, dan Plankton meluangkan kebanyakan masanya untuk merancang mencuri resipi rahsia burger [[Krabby Patty]] milik En. Krabs. Plankton hanya berjaya mencuri resipi itu dalam filem; formulanya tidak pernah didedahkan kepada penonton. Isteri komputer Plankton, Caron, kadang-kala membantunya dalam rancangan jahatnya atau bertengkar dengannya. Satu lagi kawan SpongeBob ialah [[Sandy Cheeks]], seekor tupai yang berasal daripada [[Texas]] dan tinggal di dalam dom atau kubah di bawah air di bandar Bikini Bottom. Dia dihantar ke dalam lautan oleh majikannya yang berupa cimpanzi. Ketika di luar kubahnya, dia memakai sut seakan-akan angkasawan untuk bernafas. Penduduk Bikini Bottom memandu [[bot]] seolah-olah [[kereta]]. SpongeBob masih belajar dalam sekolah memandu setelah gagal dalam ujian memandu banyak kali. Setiap pergerakan menghasilkan buih untuk mengingatkan penonton bahawa cereka ini berlatarkan lautan. Namun begitu, terdapat babak-babak di mana terdapat selapisan air yang berasingan daripada air lautan (seperti tasik pantai) dan api boleh dinyalakan dalam air lautan. == Watak == * [[Watak]] utama Spongebob adalah sekeping span laut berwarna kuning yang hidup bersama haiwan peliharaannya, Gary, seekor siput laut yang kelakuannya seperti kucing. Spongebob berjiran dengan sahabatnya Patrick, seekor tapak sulaiman. Jiran yang selalu memusuhinya: Squidward, seekor sotong yang tidak suka bersosial, memiliki sifat penggerutu, dan hobi bermain Klarinet. Kelucuan-kelucuan dalam cerita siri ini bersumber dari kelakuan seharian Spongebob yang polos, optimis, selalu ceria, dan memiliki prasangka baik terhadap siapapun. Terkadang perbuatan atau sikap ini membawa bencana, dimanfaatkan, atau terjadi salah faham tatkala disamakan dengan sifat-sifat makhluk lain. [[Fail:Nickelodeon SpongeBob SquarePants Characters.jpg|thumb|right|Watak-watak]] * '''SpongeBob SquarePants''' - watak utama dalam kartun ini yang berbentuk span berwarna kuning. Spongebob tinggal di dalam rumah berbentuk nanas di dalam laut. Dia juga membela seekor siput yang bernama Gary. Merupakan tukang masak di Krusty Krab yang terkenal dengan [[burger]] atau namanya Krabby Patty. * '''Patrick Star''' - rakan baik Spongebob yang berbentuk [[tapak sulaiman]]. Patrick tinggal di bawah batu. Patrick Star dilahirkan pada 26 Februri 1986. Patrick merupakan haiwan paling lembap di Bikini Bottom.Bapanya bernama Herb Star serta cucu kepada Bob Star dan Maw Titter. Ibunya bernama Margie Star. Patrick tinggal di bawah batu yang beralamat di 120 Conch Street, selang dua rumah dari rumah Spongebob Squarepants dan bersebelahan rumah Squidward Tentacles.Patrick kebiasaannya tidur melekat pada siling dan kadang tidur di atas katil. Patrick menghabiskan masa sehariannya dengan hanya tidur. * '''Sandy Cheeks''' (Sandy si Tupai) - seekor tupai yang tingal di dalam laut. Sandy menyukai karate, dikatakan suka meminum sos yang amat pedas dan juga aksi-aksi "stunt". Nama sebenar Sandy adalah Sandra "Sandy" Cheeks. Dia tinggal di dalam sebuah tempat yang mempunyai sebatang pokok besar. * '''Squidward Tentacles''' - seekor sotong yang tinggal di dalam moai [[Pulau Easter]]. Amat benci pada Spongebob dan Patrick yang suka mengganggunya. Dia mempunyai seorang rakan yang juga seekor sotong bernama Squilliam. Merupakan penjaga kaunter di Krusty Krab yang malas. * '''Eugene H. Krabs''' (Encik Krabs) - pemilik restoran Krusty Krab yang hanya memikirkan soal wang (dia dikatakan sangat tamak dan kedekut akan wang). Spongebob dan Squidward pernah bekerja di restoran ini. * '''Gary''' - Seekor siput peliharaan Spongebob. Berbunyi seperti kucing dan merupakan siput yang bijak. Tidak menyukai Squidward. * '''Sheldon J. Plankton''' - pemilik restoran Chum Bucket. Amat gemarkan Krabby Patty sehingga sanggup mencuri resipinya (tetapi sering gagal). * '''Karen Plankton''' - sebuah komputer yang merupakan isteri kepada Plankton. Beliau membantu dia apabila dia mahu mengambil formula. * '''Poppy Puff''' - guru SpongeBob ini. Beliau mengajar dia bagaimana untuk memandu bot. Dia sangat paranoid dan tidak suka memandu dengan SpongeBob. * '''Pearl Krabs''' - seekor ikan paus. Merupakan anak kepada Mr. Krabs. Amat menyukai hiburan dan berumur 16 tahun. Juga gadis yang manja bersesuaian dengan usianya. == Barisan Pelakon == {| class="wikitable" ! Nama Watak ! Nama Pengalih Suara/Watak Utama ! Nama Suara Asal |- | SpongeBob SquarePants | [[Irwan Isnin]] (suara pertama)<br>[[Faizal Isa]] (suara kedua)<br> [[Deerina Sheikh Faisal.|Deerina Sheikh Faisal]] (Suara Ketiga) | [[Tom Kenny]] |- | Gary si Siput |[[Syaidatul Afifah]] (Suara Pertama) | (suara asal dikekalkan) [[Tom Kenny]] |- | Patrick Star | [[Osman Abdullah]] (suara pertama)<br>[[Ammar Daniel Osman]] (suara kedua) <br> [[Zaki Zainal]] (suara ketiga) [[Fahmi Tajuddin]] Suara Keempat) | [[Bill Fagerbakke]] |- | Squidward Tentacles | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama)<br>[[Ady Fitri]] (suara kedua) <br> [[Dayang Atul|Dayang Zainatull Aqma]] (suara ketiga) | [[Rodger Bumpass]] |- | Eugene Krabs | [[Sharul Titis]] (suara Pertama)<br> [[Hafizal Hamad]] (suara kedua) |[[Clancy Brown]] |- | Pearl Krabs | [[Ruhaiyah Ibrahim]] (Suara Pertama) <br> [[Fariha Razak]] (suara kedua) | [[Lori Alan]] |- | Sandy Cheeks | [[Zairaini Sarbini]] (suara pertama)<br>[[Suriani Samsudin]] (suara kedua) [[Edira Nur Izabelle Farid Irfan Choong]] (suara ketiga) | [[Carolyn Lawrence]] |- | Sheldon J. Plankton | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama)<br>[[Sharul Titis]] (suara kedua)<br> [[Suzana Basri]] (suara ketiga) | [[Mr. Lawrence]] |- | Karen | [[Zairaini Sarbini]] (suara pertama)<br>[[Suriani Samsudin]] (suara kedua)<br>[[Yatie Maslini]] (suara ketiga) <br> [[Afrina Romzi]] (suara Keempat) | [[Jill Talley]] |- ! colspan="3" | Watak Sokongan |- | Puan Puff | [[Ruhaiyah Ibrahim]] (suara pertama) <br>[[Iqa Zawani]] (suara kedua) <br> [[Vinsla Santiran]] (suara ketiga) | Mary Jo Catlett |- | Larry si Udang Karang | [[Faizal Isa]] (Suara Pertama) <br>[[Nevashan Ganeson]] (Suara Kedua) | [[Mr. Lawrence]] |- |Squilliam Fancyson |[[Faizal Isa]] (Suara Pertama) [[Dayang Zainatull Nea Junia.|Dayang Zainatull Nea Junia]] (Suara Kedua) |Dee Bradley Baker |- |Richard A. Bottomfeeder |Irwan Isnin (Suara Pertama) Sharul Titis (Suara Kedua) [[Douglas Elliot David]] (Suara Ketiga) |Dee Bradley Baker Tom Kenny |- |Doctor 1 |Irwan Isnin (Suara Pertama) Ahmad Barr Zainal Abidin (Suara Kedua) |Tom Kenny |- |Nurse | |Jill Talley |- |Morty |Irwan Isnin (Suara Pertama) [[Karl Nunis]] (Suara Kedua) |[[Tom Kenny]] |- |Steve |Faizal Isa (Suara Pertama) [[Ahmed Shahrazad Sani]] (Suara Kedua) |Stephen Hillenburg |- |Judge Stickleback |Ruhaiyah Ibrahim (Suara Pertama) [[Asyiha Ariffin.|Asyiha Ariffin]] (Suara Kedua) |Jill Talley |- |Mr. Fitz |Sharul Titis (Suara Pertama) Bazly Azmi (Suara Kedua) |Dee Bradley Baker |- |Sergeant Roderick |Faizal Isa (Suara Pertama) Izwan Mohd Nor (Suara Kedua) |Robin Sachs |- |Charlton Hawkfish |Luqman Mutalib (Suara Pertama) [[Asrulnizam Kadir]] (Suara Kedua) |Jeff Bennett |- |Crupski |Sharul Titis (Suara Pertama) Raja Hisyam (Suara Kedua) |Tom Kenny |- | Mermaid Man | [[Jamalludin Zakaria]] (suara Pertama) [[Zainal Abidin Rawop]]<br>(suara kedua) | [[Ernest Borgnine]] |- | Barnacle Boy | [[Irwan Isnin]] (suara Pertama) <br>[[Zati Nizam]] (suara kedua) | [[Tim Conway]] |- | Patchy si Lanun | rowspan="4" | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama) [[Alice Harun]] (suara kedua) <br> [[Lily Hamzah]] (suara ketiga)<br>[[Akbar Sahari]](Suara Keempat) | rowspan="2" | [[Tom Kenny]] |- | Pencerita (suara latar) |- |} == Tempat dalam siri Spongebob, == * '''Bikini Bottomshire''' - Nama Bikini, Bottom, daerah ini dikuasai oleh King, Krab, yang merupakan rival dari penyihir Planktonamor * '''Goo Lagoon''' - Sebuah [[pantai]] di Bikini Bottom kerap dikunjungi Spongebob dan rakan-rakan. * '''Rock Bottom''' - Sebuah tempat di luar Bikini Bottom yang didiami ikan-ikan pelik. * '''Sea Needle''' - Bangunan tinggi yang juga parodi dari bangunan Space Needle di [[Seattle]] * '''Shell City''' - Merupakan toko cenderamata yang terletak di darat. (hanya muncul dalam film Spongebob the Movie) * '''Jellyfish fields (Padang Ubur-ubur)''' - Tempat memancing Ubur-ubur. Spongebob seringkali datang ke tempat ini. * '''Krusty Krab''' - [[Restoran]] makanan segera di mana Spongebob, dan Squidward, berkerja, Krusty, Krab, menjual makanan paling diminati selautan iaitu Krabby Patty yang seperti [[hamburger|burger]]. * '''Shady Shoals''' - rumah orang-orang tua di mana diduduki oleh Mermaidman dan Barnacleboy * '''Fancy Restaurant''' - Restoran lima bintang , dimana Spongebob pernah bekerja disini. * '''Glove World''' - [[tempat bermain]] atau karnival, Spongebob dan Patrick pernah ke sini sebelum ke Rock Bottom * '''Chum Bucket''' - Restoran makanan segera yang tidak maju dan kebanyakan masanya digunakan sebagai makmal Plankton menyusun rencana jahatnya dan tinggal bersama Karen. Selalu kosong tanpa pengunjung. * '''New Kelp''' - Kota dimana Spongebob menjadi datuk bandar dan namanya menjadi Chipshack Brown Pants. * '''Residents' Row''' Tempat tinggal Patrick, Squidward & Spongebob * '''Loker Davy Jones''' - Tempat dimana orang yang memiliki sifat yang tidak baik, tempat yang penuh dengan stokin kaki yang busuk. * '''Fast Food Coliseum''' - Tempat para tukang masak untuk mengikuti kejuaraan masak tahunan. * '''Barg 'n Mart''' - Tempat para warga Bikini Bottom berbelanja. * '''Diner''' Sebuah restoran yang muncul di beberapa episod iaitu Chocolate With Nuts, Mermaidman & Barnacelboy II,& Missing Identity * '''Oyster Stadium''' Tempat tiram gergasi tinggal untuk menjadi pameran & tempat pertandingan siput * '''Mrs. Puff Boating School''' Tempat Spongebob belajar memandu. Di [[sekolah]] ini Sponge bob tak pernah lulus. == Produk dalam siri kartun Spongebob, == * '''Krabby Patty''' - Makanan yang disukai oleh warga Bikini Bottom, Plankton selalu berusaha mencurinya untuk mengetahui resepi dan bahan-bahannya selain formula Krabby Patty di dalam botol yang disimpan di tempat rahsia oleh Mr. Krabs. * '''Kelpo''' - Bjirin yang selalu menjadi menu sarapan Spongebob. * '''Kereta Halimunan'''- Kereta yang selalu dipakai oleh Mermaidman dan Barnacleboy, untuk segera ke tempat yang dituju. * '''Buku Telefon Bikini Bottom''' - Buku telefon yang pernah diisi oleh iklan Plankton di bahagian belakang buku tersebut. * '''Fancy Living Digest''' - majalah yang menceritakan dan memberitahu kisah dan cara menjadi kaya dalam waktu yang singkat. * '''Kelp Shake''' - Minuman enak yang pernah dijual di Bikini Bottom,akhirnya diketahui bahawa minuman ini mengandungi bahan-bahan radioaktif yang berbahaya. * '''Nachos''' - Snek menjadi makanan siput Spongebob pada episod Have You Seen This Snail ? * '''Ol'Reliable''' - Jaring moden atau jaring super untuk menangkap ubur-ubur yang pernah dipakai oleh Spongebob * '''Spat si Spatula''' - Spatula yang selalu digunakan Spongebob untuk memasak Krabby Patty. Kadang-kala menggaru belakang badannya dengan spatula itu. * '''Tartar Sauce''' - Sos tartar adalah produk sos yang rasanya seperti asam yang berbahaya * '''Volcano Sauce''' - Sos yang teramat pedas == Binatang yang ada di Bikini Bottom == * '''Alaskan Big Worm''' Cacing raksasa dari Alaska yang boleh memakan apa saja * '''Sea Bear''' Raksasa laut berwajah beruang dan perawatakannya seperti ikan besar, raksasa yang pernah muncul di majalah-majalah fiksyen Bikini Bottom * '''Sea Rhino''' Raksasa berwajah badak sumbu dan perawatakannya seperti [[badak]] yang memiliki sirip. * '''Nematoda''' Cacing kecil yang hidup berkelompok dan seperti [[parasit]] mekan apa sahaja. * '''Ubur-ubur''' Binatang yang pada umumnya berwarna merah jambu, dan sering ditangkap oleh Spongebob, populasinya sekitar 1 juta [[obor-obor]] dan tinggal di Jellyfish Fields. == Populariti == ''SpongeBob SquarePants'' merupakan satu-satunya kartun untuk memasuki senarai 10 Teratas secara konsisten dalam [[pemeringkatan Nielsen]], dan menurut pihak Nickelodeon, [[Nicktoon|Nickelodeon cartoon]] "berbajet rendah" pertama yang menjadi amat popular. Kartun bajet rendah tidak banyak meraih penghargaan sebanyak rancangan berbajet tinggi seperti ''[[Rugrats]]'', namun semenjak muncul di kaca TV pada tahun 1999, SpongeBob meraih bilangan penonton yang cukup dalam pemeringkatan agar dianggap popular, maka menjadi lebih popular berbanding ''Rugrats''. SpongeBob mengikuti rancangan Nickelodeon lain yang menarik penonton lebih "matang": ''[[The Ren & Stimpy Show]]'', ''[[Rocko's Modern Life]]'', skit-skit ''[[Kablam!]]'', ''[[Action League Now!]]'' dan ''[[The Angry Beavers]]''. Rancangan-rancangan lain turut mengikuti ''trend'' ini: ''[[Invader Zim]]'' dan ''[[The Fairly OddParents]]'' meraih bilangan peminat yang serupa pada tahun 2001, dan OddPatents hanya di tempat kedua selepas SpongeBob dari segi kelarisan, manakala Zim menarik pengikutan kultus{{Fact|date=June 2007}}. Rancangan ini mula pada tahun 1999, dan ketika itu, [[Pokémon]] masih menjadi kegilaan yang terbesar. SpongeBob tidak meningkatkan popularitinya sehingga tahun 2000, dan semenjak itu kekal popular sehingga ke hari ini. === Tarikan meluas === SpongeBob ialah salah satu daripada banyak siri kartun yang direka untuk menarik penonton dewasa dan kanak-kanak. Ini mungkin banyak berkaitan dengan gambaran kehidupan dan keadaan dalam air yang aneh, dan penggunaan situasi, sentuhan dan istilah yang sukar difahami penonton yang lebih muda. Terdapat juga senario ironis rumit yang memerlukan perhatian teliti. Sebahagian tarikan rancangan ini berkait rapat dengan sifat kebudak-budakan SpongeBob dan sahabat karibnya, Patrick Star, yang kedua-duanya berusia dewasa tetapi menunjukkan sifat kelurusan kanak-kanak manusia. Namun, watak-watak ini tidak terkecuali daripada kegiatan yang lebih bersifat dewasa, seperti pancaragam rock dalam persembahan stadium, atau Patrick meminta SpongeBob beranak lagi setelah mengambil seekor kepah atau tiram bayi di bawah jagaan mereka. Rancangan ini menjadi popular dengan penonton remaja dan dewasa sehingga siri ini disiarkan di [[MTV]] dan ditampilkan dalam [[Spike TV]]. ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'' yang dikeluarkan pada [[19 November]] [[2004]], menyaksikan penampilan istimewa oleh [[David Hasselhoff]], dalam satu babak ajukan watak beliau dari siri TV ''[[Baywatch]]''. == Anugerah == Senarai berikut menyenaraikan anugerah-anugerah yang diraih siri ini: ; '''Anugerah Annie''': :Terbitan Televisyen Animasi Terbaik (2005) :Pengarangan Terbaik dalam Terbitan Televisyen Animasi (2006) ; '''Kids' Choice Awards''': :Kartun Terbaik (2003, 2004, 2005, 2006, 2007) ; '''Television Critics Association Awards''': :Pencapaian Cemerlang dalam Rancangan Kanak-kanak (2002) == Keluaran media == === Episod === {{main|Senarai episod SpongeBob SquarePants}} === Filem === * ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'' ([[19 November]] [[2004]]) * ''[[The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water]]'' (Januari [[2015]]) * ''[[The SpongeBob Movie: Sponge on the Run]]'' (4 Ogos 2020<small>([[Netflix]])</small>/Mac 2021<small>([[Paramount+]])</small>) === Tayangan singkat === * ''Astrology With Squidward'' * ''Patrick the Snowman'' * ''Plankton's Holiday Hits'' * ''How The You-Know-Who Stole You-Know-What!'' * ''12 Days of Nickmas'' * ''The Endless Summer''<ref>{{cite web|url=http://www.stopglobalwarming.org/sgw_feature.asp?id=8|title=www.stopglobalwarming.org/sgw_feature.asp?id=8<!--INSERT TITLE-->|accessdate=2007-01-22}}</ref> * ''A Random Act of SpongeBob'' ===Spin-off === * ''[[The Patrick Star Show]]'' (2021–kini) * ''[[Kamp Koral: SpongeBob Under Years]]'' (2021–24) * ''[[Saving Bikini Bottom: The Sandy Cheeks Movie]]'' (2 Ogos 2024) == Muzik == * Painty the Pirate yang muncul pada permulaan babak lagu pembukaan, menggunakan teknik [[pemayang]] untuk pergerakan bibir. Bibir ini sebenarnya milik Stephen Hillenburg, dan suaranya dari [[Patrick Pinney]]. * [[Muzik tema|Lagu tema]] ''SpongeBob SquarePants'' yang digubah berasaskan ''[[sea shanty]]'' bertajuk "Blow the Man Down", dinyanyi oleh Painty the Pirate (suara Pat Pinney) dan boleh dijumpai dalam runut bunyi ''[[SpongeBob SquarePants: Original Theme Highlights]]''. ramai yang tersalah sangka "Weird Al" Yankovic penyanyi. Lagu ini juga dirakam oleh [[Avril Lavigne]] untuk runut bunyi [[The SpongeBob SquarePants Movie]]. == Lihat Juga == *[https://spongebob.fandom.com/wiki/SpongeBob_SquarePants_(Malay_series) Spongebob Squarepants Malaysia Wiki Fandom] == Rujukan == {{reflist}} ===Bibliografi=== * {{cite book|ref=harv|last=Banks|first=Steven|others=Schigiel, Gregg (Illustrator)|title=SpongeBob Exposed! The Insider's Guide to ''SpongeBob SquarePants''|publisher=Simon Spotlight/Nickelodeon| date=September 24, 2004|isbn=978-0-689-86870-2}} * {{cite book|ref=harv|last=Beck|first=Jerry|title=The ''SpongeBob SquarePants'' Experience: A Deep Dive Into the World of Bikini Bottom|year=2013|publisher=Insight Editions|location=USA|isbn=978-1-4357-3248-3|url=https://books.google.com/books?id=aPRymAEACAAJ}} * {{Cite book|ref=harv|title=Makin' Toons: Inside the Most Popular Animated TV Shows and Movies| publisher=Allworth Communications, Inc|last=Neuwirth |first=Allan|isbn=978-1-58115-269-2|year=2003}} * {{cite book|last=Priebe|first=Kenneth A.|title=The Advanced Art of Stop-Motion Animation|year=2011|publisher=[[Cengage Learning]]|isbn=978-1-4354-5704-1|ref=harv}} * {{Cite book |ref=harv| last =Lenburg | first =Jeff | title =Who's Who in Animated Cartoons: An International Guide to Film & Television's Award Winning and Legendary Animators | publisher =Hal Leonard | year =2006 | isbn = 978-1-55783-671-7}} == Pautan luar == *{{wiktionary-inline|Appendix:SpongeBob SquarePants}} *{{Commons category-inline|Spongebob Squarepants}} * [http://spongebob.nick.com Laman sesawang rasmi (US)] * [http://www.sbmania.net SpongeBuddy Mania] * {{IMDb title|id=0206512}} {{SpongeBob SquarePants}} [[Kategori:Siri televisyen animasi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Nicktoons]] [[Kategori:SpongeBob SquarePants]] 2oczfnbrgwl6h82isvxzys9grp30yjn 6925687 6925685 2026-08-12T04:35:25Z ~2026-44039-10 412535 /* Barisan Pelakon */ 6925687 wikitext text/x-wiki {{Infobox Television | show_Name = SpongeBob SquarePants | alt_name = ''SpongeBob'' | image = SpongeBob SquarePants logo by Nickelodeon.svg | format = [[Animasi]] | genre = [[Komedi]] <br/> Rancangan Kanak-kanak<ref>{{cite web|url=http://www.allmovie.com/movie/spongebob-squarepants-animated-tv-series-v288852|work=Allmovie|publisher=Rovi Corporation|title=Spongebob, SquarePants, [Animated TV Series]|author=Erickson, Hal|authorlink=Hal Erickson|accessdate=23 Mac 2013}}</ref> | runtime = 31 minit (2 segmen, 38-39 minit) <br> 31 minit (hanya episod istimewa) | creator = [[Stephen Hillenburg]] | developer = [[Derek Drymon]]<br/>[[Tim Hill]]<br/>Nick Jennings | creative_director = Derek Drymon<br/>{{small|(Musim 1–8)}}<br/>[[Vincent Waller]]<br/>{{small|(Musim 4–kini)}} | supervising_director = [[Alan Smart]] | opentheme = "''SpongeBob SquarePants''" oleh Pat Pinney | endtheme = ''"SpongeBob SquarePants Closing Theme"'' | theme_music_composer = Hank Smith Music | composer = Nicolas Carr<br>Eban Schletter | voices = [[Tom Kenny]]<br/>[[Bill Fagerbakke]]<br/>[[Clancy Brown]]<br>[[Rodger Bumpass]]<br/>[[Carolyn Lawrence]]<br/>[[Mr. Lawrence]] | narrated = Tom Kenny (pelbagai episod) | country = Amerika Syarikat | network = [[TV3]]<br>[[TV9]]<br>[[Nickelodeon]]{{efn|name=Network|Episod 175, "It's a SpongeBob Christmas!", pertama kali disiarkan pada [[CBS]].<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/tv-column/post/cbs-sets-spongebob-christmas-for-november/2012/10/18/38a02724-1966-11e2-aa6f-3b636fecb829_blog.html|title=CBS sets ''Spongebob Christmas'' for November|newspaper=[[The Washington Post]]|author=Emily Yahr|date=Oktober 18, 2012|access-date=Ogos 30, 2021}}</ref>}}<br>antv (1999-2002)<br>TV7 (2002-2003)<br>Lativi (2003-2006)<br>Global TV (2006-kini) | picture_format = 480i: [[Televisyen definisi biasa|SDTV]] (1999-2012)<br/>[[1080i]]: [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] (2009; 2012–2022) | audio_format = Advantage Audio Services (1999–2009) ([[NTSC]])<br/>Advantage Audio Services 8.0 (2009–22)<br/>[[Dolby Surround]] 5.1 (2009–2022) (NTSC) | first_aired = {{Start date|1999|5|7}} | last_aired = kini{{efn|Nickelodeon diumumkan musim baru.}} | num_seasons = 13 | num_episodes = 272 | executive_producer = Stephen Hillenburg<br/>[[Paul Tibbitt]]<br/>{{small|(Musim ke-5 - kini)}} | producer = Paul Tibbitt<br>(Penyelia Penerbit) | list_episodes = Senarai episod SpongeBob SquarePants | company = [[Stephen Hillenburg|United Plankton Pictures]]<br/>[[Nickelodeon]] Animation Studios | related = ''Rocko's Modern Life''<br/>''The Ren & Stimpy Show''<br/>''[[The Fairly OddParents]]''<br>{{unbulleted list|''[[Kamp Koral: SpongeBob's Under Years]]''|''[[The Patrick Star Show]]''}} | website = http://spongebob.nick.com/ | distributor = [[MTV Networks International]] }} '''''SpongeBob SquarePants''''' ialah siri animasi Amerika Syarikat yang dicipta oleh pendidik sains marin dan animator [[Stephen Hillenburg]] untuk [[Nickelodeon]]. Siri ini mengisahkan pengembaraan dan usaha watak tajuk dan rakannya di bandar bawah air rekaan Bikini Bottom. Siri animasi Amerika yang kelima terpanjang, popularitinya menjadikannya sebuah francais media, serta siri tertinggi yang pernah ditayangkan di Nickelodeon, dan harta yang paling diedarkan di [[Viacom Media Networks]]. Sehingga akhir 2017, francais media ini telah menghasilkan $13 bilion dalam pendapatan cenderamata untuk Nickelodeon.<ref>{{cite news|last=Deb|first=Sopan|url=https://www.nytimes.com/2017/11/22/theater/spongebob-squarepants-the-broadway-musical-nickelodeon.html|title=With a Singing SpongeBob, Nickelodeon Aims for a Broadway Splash|work=[[New York Times]]|date=November 27, 2017|accessdate=November 27, 2017 }}</ref> Kebanyakan idea untuk siri ini berasal dari buku komik pendidikan yang tidak pernah diterbitkan bertajuk ''The Intertidal Zone'', yang dicipta oleh Hillenburg pada 1989.<ref>{{cite web|url=https://casetext.com/case/walker-v-viacom-international|title=Casetext|accessdate=October 11, 2016}}</ref> Beliau mula membangunkan ''SpongeBob SquarePants'' menjadi sebuah siri televisyen pada 1996 berikutan pembatalan ''Rocko's Modern Life'', dan diberikan kepada [[Tom Kenny|Tom, Kenny]], yang bekerja dengannya untuk siri itu, untuk meminjamkan watak suara. SpongeBob, Ahoy! pada asalnya untuk dinamakan SpongeBob, Ahoy! dan siri itu pada mulanya diberi judul ''SpongeBob, Ahoy!'' namun kedua-dua nama itu telah diubah, dan nama tersebut telah dicap dagang. Nickelodeon mengadakan pratonton untuk siri ini di Amerika Syarikat pada 1 Mei 1999, berikutan penyiaran [[Nickelodeon Kids' Choice Awards]] 1999. Siri ini dirasmikan secara rasmi pada 17 Julai 1999. Ia telah menerima pujian kritis di seluruh dunia sejak tayangan perdana dan mendapat populariti yang besar oleh musim kedua. Sebuah filem cereka adaptasi siri ini, ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'', telah dikeluarkan di pawagam pada 19 November 2004. Kesinambungan keduanya, ''[[The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water]]'' ditayangkan pada 6 Februari 2015, serta filem ketiga yang dikeluarkan pada 22 Mei, 2020. Pada tahun 2018, siri itu mula ditayangkan untuk musim kedua. Spongebob Squarepants dalam audio bahasa Melayu dan Mandarin diterbitkan oleh studio [https://m.facebook.com/profile.php?id=468682629841927 Filem Karya Nusa] == Latar == [[SpongeBob SquarePants (watak)|SpongeBob SquarePants]] ialah sekeping [[span]] yang tinggal dalam sebiji [[nenas]] dalam laut, manakala jirannya [[Squidward Tentacles]] ialah seekor [[sotong]] yang tinggal dalam sebuah kepala [[Pulau Easter]]. Jiran SpongeBob yang lain dan kawan karibnya, [[Patrick Star]] si tapak sulaiman merah jambu, tinggal di bawah seketul batu. Rumah Squidward terletak di antara rumah Spongebob dan rumah Patrick, dan inilah yang merimaskan Squidward. SpongeBob dan kawan-kawannya tinggal di kota Bikini Bottom dalam lautan Pasifik. Bikini Bottom dilihatkan sebagai sebuah bandar biasa dengan pusat bandar, pinggir bandar, kawasan pantai, lapangan terbang, rangkaian bas dan taman hiburan sendirinya. Stephen Hillenburg pernah berkata bahawa Bikini Bottom direka lebih kurang berasaskan bandaraya [[Seattle, Washington]]. Haiwan peliharaan SpongeBob ialah seekor [[siput babi]] bernama [[Gary Si Siput|Gary]], yang "mengiau" seperti kucing. Meskipun tidak boleh bercakap (kecuali dalam beberapa episod), watak-watak lain kelihatan mampu memahaminya. Tambahan pula, cacing lautan menyalak seperti anjing dan dirantai. Obor-obor disamakan dengan lebah; bunyi desas-desus, sengatan bisa (tetapi kelihatan seperti kejutan elektrik), dan menghasilkan "jeli" yang lazat, memperolok-olok nama "''jellyfish''" sambil membandingkan jeli dengan madu lebah. Ikan berperanan sebagai warga kota tetapi tidak dijadikan watak penting. SpongeBob yang penyerap, kuning, dan berliang ini, bekerja sebagai tukang masak di [[Krusty Krab]], sebuah restoran [[makanan segera]], iaitu berkongsi tempat kerja dengan Squidward yang menjadi juruwang. Krusty Krab dimiliki Eugene H. Krabs (''Mr. Krabs''). [[Sheldon J. Plankton]] ialah musuh ketat Krabs yang memiliki sebuah restoran makanan segera bertaraf rendah bernama [[The Chum Bucket]] yang terletak berhadapan Krusty Krab. The Chum Bucket seolah-olah langsung tidak dikunjungi pelanggan, dan Plankton meluangkan kebanyakan masanya untuk merancang mencuri resipi rahsia burger [[Krabby Patty]] milik En. Krabs. Plankton hanya berjaya mencuri resipi itu dalam filem; formulanya tidak pernah didedahkan kepada penonton. Isteri komputer Plankton, Caron, kadang-kala membantunya dalam rancangan jahatnya atau bertengkar dengannya. Satu lagi kawan SpongeBob ialah [[Sandy Cheeks]], seekor tupai yang berasal daripada [[Texas]] dan tinggal di dalam dom atau kubah di bawah air di bandar Bikini Bottom. Dia dihantar ke dalam lautan oleh majikannya yang berupa cimpanzi. Ketika di luar kubahnya, dia memakai sut seakan-akan angkasawan untuk bernafas. Penduduk Bikini Bottom memandu [[bot]] seolah-olah [[kereta]]. SpongeBob masih belajar dalam sekolah memandu setelah gagal dalam ujian memandu banyak kali. Setiap pergerakan menghasilkan buih untuk mengingatkan penonton bahawa cereka ini berlatarkan lautan. Namun begitu, terdapat babak-babak di mana terdapat selapisan air yang berasingan daripada air lautan (seperti tasik pantai) dan api boleh dinyalakan dalam air lautan. == Watak == * [[Watak]] utama Spongebob adalah sekeping span laut berwarna kuning yang hidup bersama haiwan peliharaannya, Gary, seekor siput laut yang kelakuannya seperti kucing. Spongebob berjiran dengan sahabatnya Patrick, seekor tapak sulaiman. Jiran yang selalu memusuhinya: Squidward, seekor sotong yang tidak suka bersosial, memiliki sifat penggerutu, dan hobi bermain Klarinet. Kelucuan-kelucuan dalam cerita siri ini bersumber dari kelakuan seharian Spongebob yang polos, optimis, selalu ceria, dan memiliki prasangka baik terhadap siapapun. Terkadang perbuatan atau sikap ini membawa bencana, dimanfaatkan, atau terjadi salah faham tatkala disamakan dengan sifat-sifat makhluk lain. [[Fail:Nickelodeon SpongeBob SquarePants Characters.jpg|thumb|right|Watak-watak]] * '''SpongeBob SquarePants''' - watak utama dalam kartun ini yang berbentuk span berwarna kuning. Spongebob tinggal di dalam rumah berbentuk nanas di dalam laut. Dia juga membela seekor siput yang bernama Gary. Merupakan tukang masak di Krusty Krab yang terkenal dengan [[burger]] atau namanya Krabby Patty. * '''Patrick Star''' - rakan baik Spongebob yang berbentuk [[tapak sulaiman]]. Patrick tinggal di bawah batu. Patrick Star dilahirkan pada 26 Februri 1986. Patrick merupakan haiwan paling lembap di Bikini Bottom.Bapanya bernama Herb Star serta cucu kepada Bob Star dan Maw Titter. Ibunya bernama Margie Star. Patrick tinggal di bawah batu yang beralamat di 120 Conch Street, selang dua rumah dari rumah Spongebob Squarepants dan bersebelahan rumah Squidward Tentacles.Patrick kebiasaannya tidur melekat pada siling dan kadang tidur di atas katil. Patrick menghabiskan masa sehariannya dengan hanya tidur. * '''Sandy Cheeks''' (Sandy si Tupai) - seekor tupai yang tingal di dalam laut. Sandy menyukai karate, dikatakan suka meminum sos yang amat pedas dan juga aksi-aksi "stunt". Nama sebenar Sandy adalah Sandra "Sandy" Cheeks. Dia tinggal di dalam sebuah tempat yang mempunyai sebatang pokok besar. * '''Squidward Tentacles''' - seekor sotong yang tinggal di dalam moai [[Pulau Easter]]. Amat benci pada Spongebob dan Patrick yang suka mengganggunya. Dia mempunyai seorang rakan yang juga seekor sotong bernama Squilliam. Merupakan penjaga kaunter di Krusty Krab yang malas. * '''Eugene H. Krabs''' (Encik Krabs) - pemilik restoran Krusty Krab yang hanya memikirkan soal wang (dia dikatakan sangat tamak dan kedekut akan wang). Spongebob dan Squidward pernah bekerja di restoran ini. * '''Gary''' - Seekor siput peliharaan Spongebob. Berbunyi seperti kucing dan merupakan siput yang bijak. Tidak menyukai Squidward. * '''Sheldon J. Plankton''' - pemilik restoran Chum Bucket. Amat gemarkan Krabby Patty sehingga sanggup mencuri resipinya (tetapi sering gagal). * '''Karen Plankton''' - sebuah komputer yang merupakan isteri kepada Plankton. Beliau membantu dia apabila dia mahu mengambil formula. * '''Poppy Puff''' - guru SpongeBob ini. Beliau mengajar dia bagaimana untuk memandu bot. Dia sangat paranoid dan tidak suka memandu dengan SpongeBob. * '''Pearl Krabs''' - seekor ikan paus. Merupakan anak kepada Mr. Krabs. Amat menyukai hiburan dan berumur 16 tahun. Juga gadis yang manja bersesuaian dengan usianya. == Barisan Pelakon == {| class="wikitable" ! Nama Watak ! Nama Pengalih Suara/Watak Utama ! Nama Suara Asal |- | SpongeBob SquarePants | [[Irwan Isnin]] (suara pertama)<br>[[Faizal Isa]] (suara kedua)<br> [[Deerina Sheikh Faisal.|Deerina Sheikh Faisal]] (Suara Ketiga) | [[Tom Kenny]] |- | Gary si Siput |[[Syaidatul Afifah]] (Suara Pertama) | (suara asal dikekalkan) [[Tom Kenny]] |- | Patrick Star | [[Osman Abdullah]] (suara pertama)<br>[[Ammar Daniel Osman]] (suara kedua) <br> [[Zaki Zainal]] (suara ketiga) [[Fahmi Tajuddin]] Suara Keempat) | [[Bill Fagerbakke]] |- | Squidward Tentacles | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama)<br>[[Ady Fitri]] (suara kedua) <br> [[Dayang Atul|Dayang Zainatull Aqma]] (suara ketiga) | [[Rodger Bumpass]] |- | Eugene Krabs | [[Sharul Titis]] (suara Pertama)<br> [[Hafizal Hamad]] (suara kedua) |[[Clancy Brown]] |- | Pearl Krabs | [[Ruhaiyah Ibrahim]] (Suara Pertama) <br> [[Fariha Razak]] (suara kedua) | [[Lori Alan]] |- | Sandy Cheeks | [[Zairaini Sarbini]] (suara pertama)<br>[[Suriani Samsudin]] (suara kedua) [[Edira Nur Izabelle Farid Irfan Choong]] (suara ketiga) | [[Carolyn Lawrence]] |- | Sheldon J. Plankton | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama)<br>[[Sharul Titis]] (suara kedua)<br> [[Suzana Basri]] (suara ketiga) | [[Mr. Lawrence]] |- | Karen | [[Zairaini Sarbini]] (suara pertama)<br>[[Suriani Samsudin]] (suara kedua)<br>[[Yatie Maslini]] (suara ketiga) <br> [[Afrina Romzi]] (suara Keempat) | [[Jill Talley]] |- ! colspan="3" | Watak Sokongan |- | Puan Puff | [[Ruhaiyah Ibrahim]] (suara pertama) <br>[[Iqa Zawani]] (suara kedua) <br> [[Vinsla Santiran]] (suara ketiga) | Mary Jo Catlett |- | Larry si Udang Karang | [[Faizal Isa]] (Suara Pertama) <br>[[Nevashan Ganeson]] (Suara Kedua) | [[Mr. Lawrence]] |- |Squilliam Fancyson |[[Faizal Isa]] (Suara Pertama) [[Dayang Zainatull Nea Junia.|Dayang Zainatull Nea Junia]] (Suara Kedua) |Dee Bradley Baker |- |Richard A. Bottomfeeder |Irwan Isnin (Suara Pertama) Sharul Titis (Suara Kedua) [[Douglas Elliot David]] (Suara Ketiga) |Dee Bradley Baker Tom Kenny |- |Doctor 1 |Irwan Isnin (Suara Pertama) Ahmad Barr Zainal Abidin (Suara Kedua) |Tom Kenny |- |Nurse |Ruhaiyah Ibrahim (Suara Pertama) Aileen Zahari (Suara Kedua) |Jill Talley |- |Morty |Irwan Isnin (Suara Pertama) [[Karl Nunis]] (Suara Kedua) |[[Tom Kenny]] |- |Steve |Faizal Isa (Suara Pertama) [[Ahmed Shahrazad Sani]] (Suara Kedua) |Stephen Hillenburg |- |Judge Stickleback |Ruhaiyah Ibrahim (Suara Pertama) [[Asyiha Ariffin.|Asyiha Ariffin]] (Suara Kedua) |Jill Talley |- |Mr. Fitz |Sharul Titis (Suara Pertama) Bazly Azmi (Suara Kedua) |Dee Bradley Baker |- |Sergeant Roderick |Faizal Isa (Suara Pertama) Izwan Mohd Nor (Suara Kedua) |Robin Sachs |- |Charlton Hawkfish |Luqman Mutalib (Suara Pertama) [[Asrulnizam Kadir]] (Suara Kedua) |Jeff Bennett |- |Crupski |Sharul Titis (Suara Pertama) Raja Hisyam (Suara Kedua) |Tom Kenny |- | Mermaid Man | [[Jamalludin Zakaria]] (suara Pertama) [[Zainal Abidin Rawop]]<br>(suara kedua) | [[Ernest Borgnine]] |- | Barnacle Boy | [[Irwan Isnin]] (suara Pertama) <br>[[Zati Nizam]] (suara kedua) | [[Tim Conway]] |- | Patchy si Lanun | rowspan="4" | [[Jamalludin Zakaria]] (suara pertama) [[Alice Harun]] (suara kedua) <br> [[Lily Hamzah]] (suara ketiga)<br>[[Akbar Sahari]](Suara Keempat) | rowspan="2" | [[Tom Kenny]] |- | Pencerita (suara latar) |- |} == Tempat dalam siri Spongebob, == * '''Bikini Bottomshire''' - Nama Bikini, Bottom, daerah ini dikuasai oleh King, Krab, yang merupakan rival dari penyihir Planktonamor * '''Goo Lagoon''' - Sebuah [[pantai]] di Bikini Bottom kerap dikunjungi Spongebob dan rakan-rakan. * '''Rock Bottom''' - Sebuah tempat di luar Bikini Bottom yang didiami ikan-ikan pelik. * '''Sea Needle''' - Bangunan tinggi yang juga parodi dari bangunan Space Needle di [[Seattle]] * '''Shell City''' - Merupakan toko cenderamata yang terletak di darat. (hanya muncul dalam film Spongebob the Movie) * '''Jellyfish fields (Padang Ubur-ubur)''' - Tempat memancing Ubur-ubur. Spongebob seringkali datang ke tempat ini. * '''Krusty Krab''' - [[Restoran]] makanan segera di mana Spongebob, dan Squidward, berkerja, Krusty, Krab, menjual makanan paling diminati selautan iaitu Krabby Patty yang seperti [[hamburger|burger]]. * '''Shady Shoals''' - rumah orang-orang tua di mana diduduki oleh Mermaidman dan Barnacleboy * '''Fancy Restaurant''' - Restoran lima bintang , dimana Spongebob pernah bekerja disini. * '''Glove World''' - [[tempat bermain]] atau karnival, Spongebob dan Patrick pernah ke sini sebelum ke Rock Bottom * '''Chum Bucket''' - Restoran makanan segera yang tidak maju dan kebanyakan masanya digunakan sebagai makmal Plankton menyusun rencana jahatnya dan tinggal bersama Karen. Selalu kosong tanpa pengunjung. * '''New Kelp''' - Kota dimana Spongebob menjadi datuk bandar dan namanya menjadi Chipshack Brown Pants. * '''Residents' Row''' Tempat tinggal Patrick, Squidward & Spongebob * '''Loker Davy Jones''' - Tempat dimana orang yang memiliki sifat yang tidak baik, tempat yang penuh dengan stokin kaki yang busuk. * '''Fast Food Coliseum''' - Tempat para tukang masak untuk mengikuti kejuaraan masak tahunan. * '''Barg 'n Mart''' - Tempat para warga Bikini Bottom berbelanja. * '''Diner''' Sebuah restoran yang muncul di beberapa episod iaitu Chocolate With Nuts, Mermaidman & Barnacelboy II,& Missing Identity * '''Oyster Stadium''' Tempat tiram gergasi tinggal untuk menjadi pameran & tempat pertandingan siput * '''Mrs. Puff Boating School''' Tempat Spongebob belajar memandu. Di [[sekolah]] ini Sponge bob tak pernah lulus. == Produk dalam siri kartun Spongebob, == * '''Krabby Patty''' - Makanan yang disukai oleh warga Bikini Bottom, Plankton selalu berusaha mencurinya untuk mengetahui resepi dan bahan-bahannya selain formula Krabby Patty di dalam botol yang disimpan di tempat rahsia oleh Mr. Krabs. * '''Kelpo''' - Bjirin yang selalu menjadi menu sarapan Spongebob. * '''Kereta Halimunan'''- Kereta yang selalu dipakai oleh Mermaidman dan Barnacleboy, untuk segera ke tempat yang dituju. * '''Buku Telefon Bikini Bottom''' - Buku telefon yang pernah diisi oleh iklan Plankton di bahagian belakang buku tersebut. * '''Fancy Living Digest''' - majalah yang menceritakan dan memberitahu kisah dan cara menjadi kaya dalam waktu yang singkat. * '''Kelp Shake''' - Minuman enak yang pernah dijual di Bikini Bottom,akhirnya diketahui bahawa minuman ini mengandungi bahan-bahan radioaktif yang berbahaya. * '''Nachos''' - Snek menjadi makanan siput Spongebob pada episod Have You Seen This Snail ? * '''Ol'Reliable''' - Jaring moden atau jaring super untuk menangkap ubur-ubur yang pernah dipakai oleh Spongebob * '''Spat si Spatula''' - Spatula yang selalu digunakan Spongebob untuk memasak Krabby Patty. Kadang-kala menggaru belakang badannya dengan spatula itu. * '''Tartar Sauce''' - Sos tartar adalah produk sos yang rasanya seperti asam yang berbahaya * '''Volcano Sauce''' - Sos yang teramat pedas == Binatang yang ada di Bikini Bottom == * '''Alaskan Big Worm''' Cacing raksasa dari Alaska yang boleh memakan apa saja * '''Sea Bear''' Raksasa laut berwajah beruang dan perawatakannya seperti ikan besar, raksasa yang pernah muncul di majalah-majalah fiksyen Bikini Bottom * '''Sea Rhino''' Raksasa berwajah badak sumbu dan perawatakannya seperti [[badak]] yang memiliki sirip. * '''Nematoda''' Cacing kecil yang hidup berkelompok dan seperti [[parasit]] mekan apa sahaja. * '''Ubur-ubur''' Binatang yang pada umumnya berwarna merah jambu, dan sering ditangkap oleh Spongebob, populasinya sekitar 1 juta [[obor-obor]] dan tinggal di Jellyfish Fields. == Populariti == ''SpongeBob SquarePants'' merupakan satu-satunya kartun untuk memasuki senarai 10 Teratas secara konsisten dalam [[pemeringkatan Nielsen]], dan menurut pihak Nickelodeon, [[Nicktoon|Nickelodeon cartoon]] "berbajet rendah" pertama yang menjadi amat popular. Kartun bajet rendah tidak banyak meraih penghargaan sebanyak rancangan berbajet tinggi seperti ''[[Rugrats]]'', namun semenjak muncul di kaca TV pada tahun 1999, SpongeBob meraih bilangan penonton yang cukup dalam pemeringkatan agar dianggap popular, maka menjadi lebih popular berbanding ''Rugrats''. SpongeBob mengikuti rancangan Nickelodeon lain yang menarik penonton lebih "matang": ''[[The Ren & Stimpy Show]]'', ''[[Rocko's Modern Life]]'', skit-skit ''[[Kablam!]]'', ''[[Action League Now!]]'' dan ''[[The Angry Beavers]]''. Rancangan-rancangan lain turut mengikuti ''trend'' ini: ''[[Invader Zim]]'' dan ''[[The Fairly OddParents]]'' meraih bilangan peminat yang serupa pada tahun 2001, dan OddPatents hanya di tempat kedua selepas SpongeBob dari segi kelarisan, manakala Zim menarik pengikutan kultus{{Fact|date=June 2007}}. Rancangan ini mula pada tahun 1999, dan ketika itu, [[Pokémon]] masih menjadi kegilaan yang terbesar. SpongeBob tidak meningkatkan popularitinya sehingga tahun 2000, dan semenjak itu kekal popular sehingga ke hari ini. === Tarikan meluas === SpongeBob ialah salah satu daripada banyak siri kartun yang direka untuk menarik penonton dewasa dan kanak-kanak. Ini mungkin banyak berkaitan dengan gambaran kehidupan dan keadaan dalam air yang aneh, dan penggunaan situasi, sentuhan dan istilah yang sukar difahami penonton yang lebih muda. Terdapat juga senario ironis rumit yang memerlukan perhatian teliti. Sebahagian tarikan rancangan ini berkait rapat dengan sifat kebudak-budakan SpongeBob dan sahabat karibnya, Patrick Star, yang kedua-duanya berusia dewasa tetapi menunjukkan sifat kelurusan kanak-kanak manusia. Namun, watak-watak ini tidak terkecuali daripada kegiatan yang lebih bersifat dewasa, seperti pancaragam rock dalam persembahan stadium, atau Patrick meminta SpongeBob beranak lagi setelah mengambil seekor kepah atau tiram bayi di bawah jagaan mereka. Rancangan ini menjadi popular dengan penonton remaja dan dewasa sehingga siri ini disiarkan di [[MTV]] dan ditampilkan dalam [[Spike TV]]. ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'' yang dikeluarkan pada [[19 November]] [[2004]], menyaksikan penampilan istimewa oleh [[David Hasselhoff]], dalam satu babak ajukan watak beliau dari siri TV ''[[Baywatch]]''. == Anugerah == Senarai berikut menyenaraikan anugerah-anugerah yang diraih siri ini: ; '''Anugerah Annie''': :Terbitan Televisyen Animasi Terbaik (2005) :Pengarangan Terbaik dalam Terbitan Televisyen Animasi (2006) ; '''Kids' Choice Awards''': :Kartun Terbaik (2003, 2004, 2005, 2006, 2007) ; '''Television Critics Association Awards''': :Pencapaian Cemerlang dalam Rancangan Kanak-kanak (2002) == Keluaran media == === Episod === {{main|Senarai episod SpongeBob SquarePants}} === Filem === * ''[[The SpongeBob SquarePants Movie]]'' ([[19 November]] [[2004]]) * ''[[The SpongeBob Movie: Sponge Out of Water]]'' (Januari [[2015]]) * ''[[The SpongeBob Movie: Sponge on the Run]]'' (4 Ogos 2020<small>([[Netflix]])</small>/Mac 2021<small>([[Paramount+]])</small>) === Tayangan singkat === * ''Astrology With Squidward'' * ''Patrick the Snowman'' * ''Plankton's Holiday Hits'' * ''How The You-Know-Who Stole You-Know-What!'' * ''12 Days of Nickmas'' * ''The Endless Summer''<ref>{{cite web|url=http://www.stopglobalwarming.org/sgw_feature.asp?id=8|title=www.stopglobalwarming.org/sgw_feature.asp?id=8<!--INSERT TITLE-->|accessdate=2007-01-22}}</ref> * ''A Random Act of SpongeBob'' ===Spin-off === * ''[[The Patrick Star Show]]'' (2021–kini) * ''[[Kamp Koral: SpongeBob Under Years]]'' (2021–24) * ''[[Saving Bikini Bottom: The Sandy Cheeks Movie]]'' (2 Ogos 2024) == Muzik == * Painty the Pirate yang muncul pada permulaan babak lagu pembukaan, menggunakan teknik [[pemayang]] untuk pergerakan bibir. Bibir ini sebenarnya milik Stephen Hillenburg, dan suaranya dari [[Patrick Pinney]]. * [[Muzik tema|Lagu tema]] ''SpongeBob SquarePants'' yang digubah berasaskan ''[[sea shanty]]'' bertajuk "Blow the Man Down", dinyanyi oleh Painty the Pirate (suara Pat Pinney) dan boleh dijumpai dalam runut bunyi ''[[SpongeBob SquarePants: Original Theme Highlights]]''. ramai yang tersalah sangka "Weird Al" Yankovic penyanyi. Lagu ini juga dirakam oleh [[Avril Lavigne]] untuk runut bunyi [[The SpongeBob SquarePants Movie]]. == Lihat Juga == *[https://spongebob.fandom.com/wiki/SpongeBob_SquarePants_(Malay_series) Spongebob Squarepants Malaysia Wiki Fandom] == Rujukan == {{reflist}} ===Bibliografi=== * {{cite book|ref=harv|last=Banks|first=Steven|others=Schigiel, Gregg (Illustrator)|title=SpongeBob Exposed! The Insider's Guide to ''SpongeBob SquarePants''|publisher=Simon Spotlight/Nickelodeon| date=September 24, 2004|isbn=978-0-689-86870-2}} * {{cite book|ref=harv|last=Beck|first=Jerry|title=The ''SpongeBob SquarePants'' Experience: A Deep Dive Into the World of Bikini Bottom|year=2013|publisher=Insight Editions|location=USA|isbn=978-1-4357-3248-3|url=https://books.google.com/books?id=aPRymAEACAAJ}} * {{Cite book|ref=harv|title=Makin' Toons: Inside the Most Popular Animated TV Shows and Movies| publisher=Allworth Communications, Inc|last=Neuwirth |first=Allan|isbn=978-1-58115-269-2|year=2003}} * {{cite book|last=Priebe|first=Kenneth A.|title=The Advanced Art of Stop-Motion Animation|year=2011|publisher=[[Cengage Learning]]|isbn=978-1-4354-5704-1|ref=harv}} * {{Cite book |ref=harv| last =Lenburg | first =Jeff | title =Who's Who in Animated Cartoons: An International Guide to Film & Television's Award Winning and Legendary Animators | publisher =Hal Leonard | year =2006 | isbn = 978-1-55783-671-7}} == Pautan luar == *{{wiktionary-inline|Appendix:SpongeBob SquarePants}} *{{Commons category-inline|Spongebob Squarepants}} * [http://spongebob.nick.com Laman sesawang rasmi (US)] * [http://www.sbmania.net SpongeBuddy Mania] * {{IMDb title|id=0206512}} {{SpongeBob SquarePants}} [[Kategori:Siri televisyen animasi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Nicktoons]] [[Kategori:SpongeBob SquarePants]] ji7duu6v6aqy64swkpep4u0a7bgbpsy 0 33950 6925536 6924070 2026-08-11T21:24:06Z Thegreatrebellion 257257 baiki 6925536 wikitext text/x-wiki {{Short description|Anugerah tertinggi program Pengakap di Malaysia}} {{for|anugerah tertinggi dalam Pengakap di United Kingdom, Australia and New Zealand dengan nama yang sama|Pengakap Raja}} {{for|anugerah tertinggi dalam Persatuan Pandu Puteri Malaysia|Pandu Puteri Raja (Persatuan Pandu Puteri Malaysia)}} {{Infobox |bodystyle = width:{{#if:{{{box_width|}}}|{{{box_width}}}|25em}}; font-size:95%; text-align:left; border:solid green 2px; |abovestyle = background-color:green; text-align:center; font-size:125%; color:yellow; |above = Pengakap Raja |imagestyle = padding:4pt; line-height:1.25em; text-align:center; font-size:8pt; |image = |captionstyle = adding-top:2pt; |caption = Lencana Pengakap Raja |labelstyle = padding:0.2em 1.0em 0.2em 0.2em; background:transparent; line-height:1.2em; text-align:left; font-size:90%; |datastyle = padding:0.2em; line-height:1.3em; vertical-align:middle; font-size:90%; |label1 = Nama lain |data1 = ڤڠاکڤ راج<br/>''King's Scout''<br/>皇家童军<br/>ராஜாவின் சாரணர்கள் |label2 = Negara |data2 = [[Malaysia]] |label3 = Pengasas |data3 = [[Persekutuan Pengakap Malaysia]] |label4 = Pemilik |data4 = [[Persekutuan Pengakap Malaysia]] |label5 = Penerima |data5 = <0.3% daripada keseluruhan ahli pengakap Malaysia (2020) |label6 = Dianugerahkan kepada |data6 = Ahli pengakap yang mendapat pencapaian yang paling tertinggi dalam berpengakapan |label7 = Pengeluar Sijil Diraja |data7 = [[Persekutuan Pengakap Malaysia]] |label8 = Penurunan tandatangan pada Sijil Diraja |data8 = [[Yang di-Pertuan Agong]] dan [[Senarai raja-raja Melayu|semua Sultan di Malaysia]] |label9 = Penilai |data9 = Lembaga Penaraf Pengakap Raja | belowstyle = {{#if: {{{portal|}}}| | background-color:green;; text-align:center; font-size:90%; color:yellow; padding-top:2px;}} | belowclass=noprint | below = {{#if: {{{portal|}}}| | [[Fail:WikiProject Scouting fleur-de-lis dark.svg|30px|link=|alt=|Scouting]] [[Portal:Pengakap|<span style="color:yellow;">Portal Pengakap Sedunia</span>]] [[Fail:Persekutuan Pengakap Sedunia (WOSM).png|45px]]}} }} '''Pengakap Raja''' ([[Bahasa Inggeris]]: ''King's Scout''),<ref group="nota">[[Tulisan Jawi|Jawi]]: ڤڠاکڤ راج<br/>[[Bahasa Mandarin|Mandarin]]: 国王的侦察兵<br/>[[Bahasa Tamil|Tamil]]: ராஜாவின் சாரணர்கள்</ref> atau dikenali juga sebagai '''Anugerah Pengakap Raja''' ([[Bahasa Inggeris]]: ''King's Scout Award''), merupakan anugerah yang paling tertinggi bagi [[Persekutuan Pengakap Malaysia]] (PPM). Bagi ramai rakyat Malaysia, anugerah ini melambangkan kemuncak pencapaian tertinggi bagi golongan belia sebelum melangkah ke alam dewasa. Anugerah ini juga menyerlahkan ciri-ciri kepimpinan yang amat luar biasa, sifat berdikari, pengalaman menjalani latihan kemahiran hidup di luar rumah serta khidmat masyarakat yang berterusan dalam kalangan penerimanya. Sijil Diraja Pengakap Raja telah ditandatangani oleh Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda [[Yang di-Pertuan Agong]] serta [[Senarai raja-raja Melayu|semua Sultan di Malaysia]]. Anugerah Pengakap Raja adalah setara dari segi kedudukannya dengan anugerah tertinggi pertubuhan pengakap antarabangsa yang lain. Anugerah-anugerah tersebut termasuklah [[Pengakap Helang|''Eagle Scout'']] di Amerika Syarikat dan Filipina, [[:en:King's Scout|''King's Scout'']] di United Kingdom, Australia dan New Zealand, [[:en:Scout Association of Hong Kong#Scouting sections|''Dragon Scout'']] di Hong Kong, [[:en:President's Scout (Singapore Scout Association)|''President's Scout'']] di Singapura, [[:id:Pramuka Garuda|''Pramuka Garuda'']] di Indonesia, [[:en:Tiger Scout (Korea Scout Association)|''Tiger Scout'']] di Korea, [[:en:Ranks in the Scout Association of Japan#Fuji Scout|''Fuji Scout'']] di Jepun, [[:en:Crown Scout|''Crown Scout'']] di Belgium dan Belanda, [[:en:National Scout Organization of Thailand#Scout ideals and methods|''King's Scout'']] di Thailand, [[:en:King's Venturer Award|''King's Venturer Award'']] di Kanada dan banyak lagi.<ref name="Highest Rank/Award/Badge in Scouting & Guiding">{{cite web|url=http://www.troop97.net/highest.htm|title=Highest Rank/Award/Badge in Scouting & Guiding|work=Adventure! Troop 97 Website|accessdate=9 October 2020}}</ref> Demi melayakkan diri menerima anugerah yang paling berprestij ini, seseorang [[pengakap]] mesti mendapatkan lencana-lencana tertentu dan perlu melalui proses-proses tertentu.<ref name="Ke Arah Pengakap Raja!!">{{cite web|url=https://scout41panindah.webs.com/kearahpengakapdiraja.htm|title=Ke Arah Pengakap Raja!!|work=Scout41panindah Website|accessdate=11 September 2020}}</ref> == Terminologi == Sebutan yang betul bagi anugerah ini di Malaysia ialah Pengakap Raja ([[Bahasa Inggeris]]: ''King's Scout'') dan bukannya Pengakap Diraja atau Pengakap DiRaja ([[Bahasa Inggeris]]: ''Royal's Scout''). == Proses kelayakan == === Proses awal === Pertama, calon hendaklah lulus semua lencana-lencana dari Lencana Keahlian, Lencana Kemajuan Pengakap Muda (Lencana Usaha, Maju dan Jaya serta 2 Lencana Kegemaran, 3 Lencana Pengetahuan dan 3 Lencana Perkhidmatan) pada peringkat Pengakap Muda (Tingkatan 1, 2 dan 3) sehingga Lencana-Lencana Tertinggi (Lencana Jayadiri, Kemahiran, Kegiatan, Ekspedisi dan Perkhidmatan) pada peringkat Pengakap Remaja (Tingkatan 4 dan 5).<ref name="Ke Arah Pengakap Raja!!">{{cite web|url=https://scout41panindah.webs.com/kearahpengakapdiraja.htm|title=Ke Arah Pengakap Raja!!|work=Scout41panindah Website|accessdate=11 September 2020}}</ref> Calon hendaklah merekodkan segala bentuk ilmu pengetahuan, kemahiran atau bukti ke dalam buku log masing-masing.<ref name="PANDUAN MEMBUAT BUKU LOG">{{cite web|url=http://01serembantimur.blogspot.com/p/buku-log-pengakap.html|title=PANDUAN MEMBUAT BUKU LOG|work=01 Seremban Timur Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref><ref name="Persediaan Untuk Pengakap Raja">{{cite web|url=https://www.scribd.com/document/16403955/Persediaan-Untuk-Pengakap-Raja|title=Persediaan Untuk Pengakap Raja|work=Scribd|accessdate=11 September 2020}}</ref><ref name="PANDUAN MENYEDIAKAN BUKU LOG PENGAKAP">{{cite web|url=http://scoutinginsabah.blogspot.com/2008/12/panduan-menyediakan-buku-log-pengakap.html|title=PANDUAN MENYEDIAKAN BUKU LOG PENGAKAP|work=Scouting in Sabah Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref> [[File:Seorang Pengakap Raja sedang bergambar dengan Sijil Diraja Pengakap Raja dan skrol miliknya.jpg|thumb|270px|Seorang Pengakap Raja sedang bergambar dengan Sijil Diraja Pengakap Raja dan skrol miliknya.]] === Ujian Sikap Pengakap Raja === Seterusnya, calon yang berkelayakan akan menyerahkan borang permohonannya kepada pesuruhjaya pengakap daerah masing-masing beserta buku log dan sijilnya (semua lencana yang telah diterima). Mereka akan dinilai semasa Ujian Sikap Pengakap Raja (Kem Pentaksiran Pengakap Pra-Raja) dan akan berlangsung selama 4 hari 3 malam yang akan dianjurkan oleh Lembaga Penaraf Pengakap Raja Daerah masing-masing, yang mempunyai komponen-komponen ini:<br> # Tanggungjawab,<br> # Pengembaraan,<br> # Perkhidmatan Masyarakat,<br> # Kegiatan dan;<br> # Berdikari.<ref name="UJIAN SIKAP PENGAKAP RAJA">{{cite web|url=http://pengakap-remaja.blogspot.com/p/ujian-sikap-pengakap-raja.html|title=UJIAN SIKAP PENGAKAP RAJA|work=Pengakap Remaja Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref><br> Semua dokumentasi dan buku log yang dibuat oleh calon diperiksa sepenuhnya untuk penilaian oleh Lembaga Penaraf Pengakap Raja Daerah.<ref name="PANDUAN MEMBUAT BUKU LOG">{{cite web|url=http://01serembantimur.blogspot.com/p/buku-log-pengakap.html|title=PANDUAN MEMBUAT BUKU LOG|work=01 Seremban Timur Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref><ref name="Persediaan Untuk Pengakap Raja">{{cite web|url=https://www.scribd.com/document/16403955/Persediaan-Untuk-Pengakap-Raja|title=Persediaan Untuk Pengakap Raja|work=Scribd|accessdate=11 September 2020}}</ref><ref name="PANDUAN MENYEDIAKAN BUKU LOG PENGAKAP">{{cite web|url=http://scoutinginsabah.blogspot.com/2008/12/panduan-menyediakan-buku-log-pengakap.html|title=PANDUAN MENYEDIAKAN BUKU LOG PENGAKAP|work=Scouting in Sabah Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref><br> Setelah calon melengkapkan dan lulus Ujian Sikap Pengakap Raja, dia diakui dan diberikan keizinan untuk memakai Rambu Pengakap Remaja atau dikenali sebagai Anugerah Ketua Pengakap Negara, yang berwarna kuning diraja.<ref name="ANUGERAH KETUA PENGAKAP NEGARA">{{cite web|url=http://pengakap-remaja.blogspot.com/p/anugerah-ketua-pengakap-negara.html|title=ANUGERAH KETUA PENGAKAP NEGARA|work=Pengakap Remaja Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref> Oleh hal yang demikian, calon mempunyai semua syarat yang siap untuk proses seterusnya. === Kem Penarafan Pengakap Raja === [[File:Seorang Pengakap Raja sedang bergambar dengan Sijil Diraja Pengakap Raja miliknya.jpg|thumb|270px|Seorang Pengakap Raja sedang bergambar dengan Sijil Diraja Pengakap Raja miliknya.]] Setelah itu, calon kemudian perlu menghadiri Kem Penarafan Pengakap Raja (Kem Pentaksiran Pengakap Raja), 5 hari 4 malam yang akan dianjurkan oleh Lembaga Penaraf Pengakap Raja Negeri masing-masing. Penilaian sedemikian mengikut skema kebangsaan dan melibatkan:<br> # Perkhemahan,<br> # Model projek perintis,<br> # Pertolongan cemas,<br> # Perkiraan,<br> # Simpulan dan ikatan,<br> # Pentaksiran peta,<br> # Latihan kawad kaki dan kawad tongkat,<br> # Masakan rimba dari kayu api,<br> # Masakan moden,<br> # Lagu dan tarian tradisional,<br> # Wawancara secara peribadi dan berkumpulan,<br> # Pembuatan ''Bushman's Thong'',<br> # Pembuatan kraftangan dan banyak lagi.<ref name="PENTARAFAN PENGAKAP RAJA">{{cite web|url=http://pengakap-remaja.blogspot.com/p/pentarafan-pengakap-raja.html|title=PENTARAFAN PENGAKAP RAJA|work=Pengakap Remaja Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref><br> Semua dokumentasi dan buku log yang dibuat oleh calon diperiksa sepenuhnya untuk penilaian oleh Lembaga Penaraf Pengakap Raja Negeri.<ref name="PANDUAN MEMBUAT BUKU LOG">{{cite web|url=http://01serembantimur.blogspot.com/p/buku-log-pengakap.html|title=PANDUAN MEMBUAT BUKU LOG|work=01 Seremban Timur Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref><ref name="Persediaan Untuk Pengakap Raja">{{cite web|url=https://www.scribd.com/document/16403955/Persediaan-Untuk-Pengakap-Raja|title=Persediaan Untuk Pengakap Raja|work=Scribd|accessdate=11 September 2020}}</ref><ref name="PANDUAN MENYEDIAKAN BUKU LOG PENGAKAP">{{cite web|url=http://scoutinginsabah.blogspot.com/2008/12/panduan-menyediakan-buku-log-pengakap.html|title=PANDUAN MENYEDIAKAN BUKU LOG PENGAKAP|work=Scouting in Sabah Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref><br> Setelah lulus semua ujian yang diperlukan, calon diberikan dan diizinkan memakai ''Bushman's Thong'' berwarna kuning, yang dibuat sendiri pada kem penarafan tersebut dan akan dipakai pada Istiadat Penganugerahan Sijil Pengakap Raja.<ref name="Penarafan Pengakap Raja (Temuduga A & Bushmanthong) Negeri Kedah">{{cite web|url=https://www.scout.org/id/node/336551?language=en|title=Penarafan Pengakap Raja (Temuduga A & Bushmanthong) Negeri Kedah|work=Scout Website|accessdate=11 September 2020}}</ref> Setelah calon melalui semua ujian yang telah ditetapkan, calon akan dimaklumkan oleh Lembaga Penaraf Pengakap Raja Negeri melalui pengetua sekolah sama ada mereka lulus atau tidak. Jika calon lulus kesemua ujian, surat rasmi jemputan akan dihantar ke rumah mereka tentang Istiadat Penganugerahan Sijil Pengakap Raja. === Pengambilan semula dan peratusan gagal === Jikalau calon gagal dalam mana-mana ujian tersebut, calon dibenarkan untuk menghadirinya sekali lagi sehingga calon lulus (atas pilihan calon sendiri) selagi tidak melanggar mana-mana syarat yang ditetapkan oleh Lembaga Penaraf Pengakap Raja. Peratusan untuk calon lulus kesemua ujian adalah sangat tipis kerana kebanyakan calon gagal atau belum menguasai ilmu pengetahuan dan kemahiran berpengakapan. == Syarat kelayakan == Seorang Pengakap Remaja sebelum dianugerahkan Lencana dan Sijil Pengakap Raja hendaklah:<br> # Telah menjadi ahli pengakap sekurang-kurangnya 3 tahun berturut-turut sebelum memohon untuk menjalani Ujian Sikap Pengakap Raja.<ref group="nota">Hampir kesemua calon Pengakap Raja memulakan aktiviti berkepengakap mereka dari Darjah 4 (di peringkat sekolah rendah) atau Tingkatan 1 (di peringkat sekolah menengah).</ref><br> # Telah lulus semua lencana-lencana dari Lencana Keahlian, Lencana Kemajuan Pengakap Muda (Lencana Usaha, Maju dan Jaya serta 2 Lencana Kegemaran, 3 Lencana Pengetahuan dan 3 Lencana Perkhidmatan) sehingga Lencana-Lencana Tertinggi (Lencana Jayadiri, Kemahiran, Kegiatan, Ekspedisi dan Perkhidmatan)<ref name="Ke Arah Pengakap Raja!!">{{cite web|url=https://scout41panindah.webs.com/kearahpengakapdiraja.htm|title=Ke Arah Pengakap Raja!!|work=Scout41panindah Website|accessdate=11 September 2020}}</ref> dan telah memegang Rambu Pengakap Remaja (Anugerah Ketua Pengakap Negara)<ref name="ANUGERAH KETUA PENGAKAP NEGARA">{{cite web|url=http://pengakap-remaja.blogspot.com/p/anugerah-ketua-pengakap-negara.html|title=ANUGERAH KETUA PENGAKAP NEGARA|work=Pengakap Remaja Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref> serta lulus Ujian Sikap Pengakap Raja (Kem Pentaksiran Pengakap Pra-Raja)<ref name="UJIAN SIKAP PENGAKAP RAJA">{{cite web|url=http://pengakap-remaja.blogspot.com/p/ujian-sikap-pengakap-raja.html|title=UJIAN SIKAP PENGAKAP RAJA|work=Pengakap Remaja Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref> oleh Lembaga Penaraf Pengakap Raja Daerah (di peringkat pengakap daerah) dan Kem Penarafan Pengakap Raja (Kem Pentaksiran Pengakap Raja) oleh Lembaga Penaraf Pengakap Raja Negeri (di peringkat pengakap negeri).<br> # Telah memegang Rambu Pengakap Remaja (Anugerah Ketua Pengakap Negara) dan berumur tidak kurang daripada tujuh belas tahun semasa memohon untuk menjalani Kem Penarafan Pengakap Raja.<br> # Telah melengkapkan dan lulus dalam penilaian buku log oleh Lembaga Penaraf Pengakap Raja Daerah dan Lembaga Penaraf Pengakap Raja Negeri. Segala rekod dan bukti juga perlu direkodkan ke dalam buku log calon.<ref name="PANDUAN MEMBUAT BUKU LOG">{{cite web|url=http://01serembantimur.blogspot.com/p/buku-log-pengakap.html|title=PANDUAN MEMBUAT BUKU LOG|work=01 Seremban Timur Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref><ref name="Persediaan Untuk Pengakap Raja">{{cite web|url=https://www.scribd.com/document/16403955/Persediaan-Untuk-Pengakap-Raja|title=Persediaan Untuk Pengakap Raja|work=Scribd|accessdate=11 September 2020}}</ref><ref name="PANDUAN MENYEDIAKAN BUKU LOG PENGAKAP">{{cite web|url=http://scoutinginsabah.blogspot.com/2008/12/panduan-menyediakan-buku-log-pengakap.html|title=PANDUAN MENYEDIAKAN BUKU LOG PENGAKAP|work=Scouting in Sabah Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref><br> # Diakui mempunyai kemahiran pengakap yang secukupnya dan bersedia mengamalkan kemahiran itu untuk masyarakat.<br> # Diakui oleh Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara sebagai seorang pengakap yang berkelakuan baik dan berperibadian sebagai seorang pengakap yang boleh dijadikan teladan.<br> Syarat-syarat lain yang perlu dipenuhi berbeza mengikut syarat kelayakan daerah dan negeri masing-masing. == Istiadat penganugerahan, lencana dan sijil == === Istiadat Penganugerahan Sijil Pengakap Raja === Calon Pengakap Raja yang lulus akan dijemput ke Istana Diraja negeri masing-masing (contohnya di Istana Anak Bukit, Alor Setar, Kedah<ref name="15 TERIMA ANUGERAH PENGAKAP RAJA 2010">{{cite web|url=http://pengakappendang.blogspot.com/2010/10/15-terima-anugerah-pengakap-raja-2010.html|title=15 TERIMA ANUGERAH PENGAKAP RAJA 2010|work=Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref> bagi negeri Kedah atau Istana Maziah, Kuala Terengganu, Terengganu<ref name="Pemangku Raja Kurnia Bintang Pengakap">{{citeweb|url=http://www.terengganu.gov.my/maxc2020/portal/index_news.displaynews.main.php?cid=1&langid=&newsid=1539&width=460&print=1&passurl=http://www.terengganu.gov.my/maxc2020/portal/cms/orange/index_news.displaynews.php|title=Pemangku Raja Kurnia Bintang Pengakap|work=Terengganu Govt Website|accessdate=11 September 2020}}{{Pautan putus|date=Oktober 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> bagi negeri Terengganu) atau dewan yang ditempah khas (contohnya Dewan Jubli Perak, Bangunan Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah, Shah Alam, Selangor<ref name="256 remaja terima Sijil Pengakap Raja">{{cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/wilayah/2017/12/359126/256-remaja-terima-sijil-pengakap-raja|title=256 remaja terima Sijil Pengakap Raja|work=Berita Harian|accessdate=11 September 2020}}</ref> bagi negeri Selangor atau Dewan Bankuet, Bangunan Perak Darul Ridzuan, Ipoh, Perak<ref name="287 terima sijil Pengakap Raja">{{cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2019/05/560236/287-terima-sijil-pengakap-raja|title=287 terima sijil Pengakap Raja|work=PressReader|accessdate=11 September 2020}}</ref> bagi negeri Perak) untuk dianugerahkan Sijil Pengakap Raja yang berprestij oleh Sultan atau Yang di-Pertua Negeri di negeri tersebut. === Lencana Pengakap Raja === Setelah seseorang calon dilayakkan untuk menerima Anugerah Pengakap Raja, calon akan memperoleh Lencana Pengakap Raja yang berwarna kuning, biru dan hijau<ref name="PENTARAFAN PENGAKAP RAJA">{{cite web|url=http://pengakap-remaja.blogspot.com/p/pentarafan-pengakap-raja.html|title=PENTARAFAN PENGAKAP RAJA|work=Pengakap Remaja Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref> dan akan dipakai di lengan kiri calon. Lencana ini hanya boleh dikeluarkan oleh Persekutuan Pengakap Malaysia (PPM) sahaja dan tidak boleh dibuat sewenang-wenangnya atau disalahgunakan oleh pihak lain. === Sijil Pengakap Raja === {{quote box|width=20em|Dengan ini kamu telah diiktiraf sebagai seorang Pangakap Raja dan telah dilatih supaya taat kepada '''TUHAN''', '''RAJA''' dan '''NEGARA''' serta berkhidmat kepada Masyarakat. Jadikanlah diri kamu ahli dalam '''PERSAUDARAAN PENGAKAP''' yang luas dan dihormati. Mudah - mudahan Tuhan akan sentiasa bersama kamu dalam menjalani hidup dengan selamat dan memperolehi kebahagiaan.<ref group="nota">Diterjemahkan sebagai "''With this you have been recognized as a King's Scout and have been trained to obey '''GOD''', '''KING''' and '''NATION''' as well as serve the Community. Become a member of a broad and respected '''SCOUT BROTHERHOOD'''. Hopefully God will always be with you in living a safe and happy life.''"</ref>|salign=right|source=— Sijil Diraja Pengakap Raja}} Sijil Diraja Pengakap Raja atau dikenali juga sebagai Sijil Pengakap Raja, telah dikeluarkan oleh Persekutuan Pengakap Malaysia (PPM) dan dianugerahkan oleh Sultan atau Yang di-Pertua Negeri atas nama KDYMM SPB Yang di-Pertuan Agong Malaysia sebagai Penaung PPM. Sijil ini unik kerana mempunyai 10 tandatangan, didahului oleh KDYMM SPB Yang di-Pertuan Agong Malaysia sekarang dan 9 Sultan di negeri-negeri beraja.<ref name="Sijil Diraja Pengakap Raja">{{cite web|url=http://wwwpengakapsmkkualanerang.blogspot.com/2011/05/sijil-diraja-pengakap-raja.html|title=Sijil Diraja Pengakap Raja|work=Pengakap SMK Kuala Nerang Blogspot|accessdate=16 September 2020}}</ref> Setakat ini, tidak ada sijil lain yang boleh menyamai atau menandingi Sijil Pengakap Raja. == Setelah menjadi seorang Pengakap Raja == Seseorang Pengakap Raja telah diharapkan untuk menjadi contoh bagi pengakap lain dan menjadi pemimpin dalam kehidupan yang telah mereka tunjukkan untuk berada dalam pengakap. Oleh hal yang demikian, mereka boleh bergabung dan menjadi ahli Persaudaraan Pengakap Raja Malaysia dan Persatuan Pengakap Berprestasi Tinggi (ATAS). === Persaudaraan Pengakap Raja Malaysia === Setelah lulus dan diiktiraf sebagai seorang Pengakap Raja, calon boleh mendaftarkan diri untuk menjadi ahli Persaudaraan Pengakap Raja Malaysia (PPRM) ([[Bahasa Inggeris]]: ''The King's Scout Brotherhood of Malaysia'').<ref name="Menjadi Ahli Persaudaraan">{{cite web|url=https://sites.google.com/site/theperakkingsscoutbrotherhood/menjadi-ahli-persaudaraan|title=Menjadi Ahli Persaudaraan|work=Persaudaraan Pengakap Raja Malaysia Negeri Perak|accessdate=18 Januari 2021}}</ref> === Persatuan Pengakap Berprestasi Tinggi === [[File:Association of Top Achiever Scouts badge.jpg|thumb|Lencana Persatuan Pengakap Berprestasi Tinggi (ATAS).]] Calon yang telah mendapat Anugerah Pengakap Raja layak untuk memohon untuk menjadi ahli [[:en:Association of Top Achiever Scouts|Persatuan Pengakap Berprestasi Tinggi (ATAS)]] ([[Bahasa Inggeris]]: ''Association of Top Achiever Scouts'') dan mendapatkan lencana yang dikeluarkan oleh ATAS.<ref name="Association of Top Achiever Scouts (ATAS)">{{cite web|url=https://scouts.com.au/blog/2020/07/15/association-of-top-achiever-scouts-atas/|title=Association of Top Achiever Scouts (ATAS)|work=Scouts Australia|accessdate=16 September 2020}}</ref> Lencana ini dipakai di lengan kiri calon dan di bawah Lencana Pengakap Raja. Dalam Persekutuan Pengakap Malaysia, untuk melayakkan diri memakai lencana ATAS, seseorang calon hendaklah menerima salah satu anugerah ini, sama ada:<br> # Anugerah Pengakap Raja<ref name="How To Register To Be ATAS (Association of Top/Achiever Scouts) World Member">{{cite web|url=http://kokonian.blogspot.com/2009/12/how-to-register-to-be-atas-association.html|title=How To Register To Be ATAS (Association of Top/Achiever Scouts) World Member|work=Kokonian Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref> (untuk peringkat Pengakap Remaja) ataupun;<br> # [[:en:Baden-Powell Award#Malaysia|Anugerah Baden-Powell]]<ref name="ANUGERAH B-P">{{cite web|url=http://pengakap-kelana.blogspot.com/p/anugerah-b-p.html|title=ANUGERAH B-P|work=Pengakap Remaja Blogspot|accessdate=11 September 2020}}</ref><ref name="UJIAN KELAYAKAN BADEN POWELL AWARD DAN MAJLIS ISTIADAT PERBARISAN DAN PENGANUGERAHAN BADEN POWELL (BP-AWARD)">{{cite web|url=https://www.scout.org/node/422741|title=UJIAN KELAYAKAN BADEN POWELL AWARD DAN MAJLIS ISTIADAT PERBARISAN DAN PENGANUGERAHAN BADEN POWELL (BP-AWARD)|work=Scout Website|accessdate=12 September 2020}}</ref> (untuk peringkat Pengakap Kelana). == Anugerah-anugerah == Persaudaraan Pengakap Raja Malaysia (PPRM) telah mengasaskan anugerah-anugerah yang akan diberikan kepada seorang Pengakap Raja yang telah berkhidmat di dalam kepakarannya dan berbakti kepada komuniti, masyarakat, bangsa dan negara. Idea ini telah diilhamkan pada 2016 oleh Pemangku Ketua Pengakap Negara, Mejar Jeneral (B) Profesor Dato' Dr. Haji Mohd Zin bin Bidin yang juga merupakan seorang Pengakap Raja. Anugerah-anugerah ini kemudiannya digazetkan pada 1 Januari 2023. Terdapat enam anugerah iaitu: # Anugerah Kenyalang ([[Bahasa Inggeris]]: ''The Hornbill Award'') # Anugerah Harimau Malaya Perak ([[Bahasa Inggeris]]: ''The Silver Malayan Tiger Award'') # Anugerah Harimau Malaya Gangsa ([[Bahasa Inggeris]]: ''The Bronze Malayan Tiger Award'') # Anugerah Perkhidmatan Baik ([[Bahasa Inggeris]]: ''Good Service Award'') # Anugerah Perkhidmatan Lama ([[Bahasa Inggeris]]: ''Long Service Award'') ## 15 Tahun ## 10 Tahun ## 5 Tahun # Sijil Khidmat Terpuji ([[Bahasa Inggeris]]: ''Certificate of Commendable Service'') Penerima terkenal untuk anugerah ini termasuklah Mejar Jeneral (B.) Profesor Dato' Dr. Haji Mohd Zin bin Bidin, pemangku Ketua Pengakap Negara Malaysia terkini; Dato' [[Syed Ahmad Idid|Syed Ahmad Idid bin Syed Abdullah]], bekas hakim Mahkamah Tinggi Malaysia; dan [[:en:Eric Khoo Heng-Pheng|Eric Khoo Heng-Pheng]], bekas [[Pertubuhan Pergerakan Pengakap Dunia#Jawatankuasa Pengakap Dunia|Ahli Jawatankuasa Pengakap Dunia]] yang telah disampaikan dengan Anugerah Harimau Malaya Gangsa.<ref group="nota">[[:en:Eric Khoo Heng-Pheng|Eric Khoo Heng-Pheng]] telah dianugerahkan secara anumerta.</ref> == Penerima == Penerima Anugerah Pengakap Raja yang terkenal termasuklah: * Datuk Seri [[Shamsul Iskandar Md Akin|Shamsul Iskandar @ Yusre bin Haji Mohd Akin]] – bekas [[Kementerian Perusahaan Perladangan dan Komoditi Malaysia|Timbalan Menteri Industri Utama Malaysia]] (2018–2020) dan [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14|Ahli Dewan Rakyat]] untuk Bukit Katil (2013–2018) & Hang Tuah Jaya (2018–2022).<ref name="PPM mohon dana khas baiki 12 kem pengakap">{{cite web|url=https://www.pressreader.com/malaysia/berita-harian-malaysia/20190914/282299616868885|title=PPM mohon dana khas baiki 12 kem pengakap|work=PressReader|accessdate=11 September 2020}}</ref> * Dato' [[Syed Ahmad Idid|Syed Ahmad Idid bin Syed Abdullah]] – bekas Hakim Mahkamah Tinggi Malaysia (1990–1996).<ref name="Bekas hakim, Dato Syed Ahmad Idid dinobatkan sebagai penerima pertama Anugerah Harimau Gangsa oleh Pengakap Raja Malaysia">{{cite web|url=https://www.dagangnews.com/article/bekas-hakim-dato-syed-ahmad-idid-dinobatkan-sebagai-penerima-pertama-anugerah-harimau-gangsa-oleh-pengakap-raja-malaysia-28366|title=Bekas hakim, Dato Syed Ahmad Idid dinobatkan sebagai penerima pertama Anugerah Harimau Gangsa oleh Pengakap Raja Malaysia|work=Dagang News|date=|accessdate=11 October 2023}}</ref> * [[:en:Eric Khoo Heng-Pheng|Eric Khoo Heng-Pheng]] – bekas [[Pertubuhan Pergerakan Pengakap Dunia#Jawatankuasa Pengakap Dunia|Ahli Jawatankuasa Pengakap Dunia]], Bekas [[Regional Asia-Pasifik (Organisasi Kepanduan Sedunia)#Jawatankuasa Kepanduan dan Sub-Jawatankuasa|Pengerusi Regional Asia-Pasifik]] dan Mantan [[Persekutuan Pengakap Malaysia#Carta Organisasi Majlis Pengakap Negara|Penolong Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara]]. * Dato' Haji [[Pkharuddin Ghazali|Pkharuddin bin Haji Ghazali]] – Bekas Ketua Pengarah Pendidikan Malaysia (2022–2023). * Mejar Jeneral (B) Profesor Dato' Dr. Haji [[Mohd Zin Bidin|Mohd Zin bin Bidin]] – [[Persekutuan Pengakap Malaysia#Ketua Pengakap Negara|Ketua Pengakap Negara Malaysia]] (sejak 2023), Bekas [[Persekutuan Pengakap Malaysia#Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara|Ketua Pesuruhjaya Pengakap Negara Malaysia]] (2016–2024), pengasas Dekan kepada Fakulti Perubatan, Universiti Pertahanan Nasional Malaysia and mantan Naib Canselor Kolej Universiti Widad (dahulunya dikenali sebagai Kolej Universiti Shahputra). * Mejar (B) Haji Mior Rosli Bin Dato’ Haji Mior Mohd Jaafar – bekas ahli tentera [[Tentera Udara Diraja Malaysia|TUDM]] berpangkat Mejar, Mantan [[Persekutuan Pengakap Malaysia#Ketua-Ketua Pesuruhjaya Negeri|Ketua Pesuruhjaya Pengakap Kuala Lumpur]] dan Penerima [[Persekutuan Pengakap Malaysia#Bintang Semangat Rimba Kelas Kedua - Perak|Bintang Semangat Rimba Kelas Dua – Perak]] (BSR – II) oleh PPM.<ref name="Majer (B) Mior Rosli (ARBS 1969-1973)">{{cite web|url=https://aroba.com.my/2011/08/01/majer-b-mior-rosli-arbs-1969-1973/|title=Majer (B) Mior Rosli (ARBS 1969–1973)|work=Aroba|accessdate=11 September 2020}}</ref><ref name="Slide Organisasi PPM">{{cite web|url=https://www.slideshare.net/zulawanis/organisasi-ppm|title=Slide Organisasi PPM|work=Slideshare|accessdate=11 September 2020}}</ref> == Lihat juga == * [[:en:List of highest scouting awards by country|Senarai anugerah tertinggi dalam Pengakap]] * [[Pandu Puteri Raja (Persatuan Pandu Puteri Malaysia)]] == Nota == {{Reflist|group=nota}} == Rujukan == {{reflist}} {{WOSM/Asia-Pasifik}} [[Kategori:Pengakap]] n3qsafh28g33p4zq9jkn9qzmkzcc4ed 0 35973 6925601 6925164 2026-08-12T02:59:47Z Ihsan88888 372953 Kemasan laman, pengguna dilarang guna laman Wikipedia lain sebagai sumber rujukan, sumber rujukan mesti dari sumber utama (primer) atau kedua (secondary). Selain itu, penambahan watak sejarah dan ahli keluarga beliau perlu disertakan dengan rujukan seperti buku, laporan, laman web selain wikipedia, sumber sejarah. Sila link maklumat dengan rujukan bagi semakan dan rujukan ahli sejarah atau pengkaji di masa hadapan 6925601 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = Sultan Mansur Shah I |title = Sultan Raja Pemerintah Dan Yang di-Pertuan bagi Negeri Perak Darul Ridzuan |succession = [[Sultan Perak]] ke-2 |reign = 1549–1577 |coronation = |predecessor = [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Mudzaffar Shah I]] |successor = [[Sultan Ahmad Tajuddin Shah]] |birth_place = [[Pulau Bintan|Bintan]], [[Riau]] |death_date = 1577 |spouse = Puteri [[Sultan Alauddin Riayat Shah II|Sultan Alauddin Riayat Shah]]<ref>{{Cite web|url=https://royalark.net/Malaysia/perak2.htm|title=Perak Genealogy|website=royalark.net|url-status=live|access-date=2024-09-12}}</ref><br />Anak Batin |issue = {{Plainlist| * [[Sultan Ahmad Tajuddin Shah|Raja Ahmad Tajuddin]] * [[Sultan Tajul Ariffin|Raja Tajul Ariffin]] * [[Sultan Alauddin Mansur Syah|Raja Alauddin]] }} |regnal name = Paduka Seri Sultan Mansur Shah ibni Almarhum Sultan Muzaffar Shah |posthumous name = ''Marhum Kota Lama Kanan'' |house = [[Sultan Perak|Perak Melaka]] |mother = Tun Terang Tun Ali |father = [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Mudzaffar Shah I]] |religion = [[Islam]] }} '''Sultan Mansur Shah ibni Sultan Mudzaffar Shah''' ({{Jawi|سلطان منصور شاه ابن سلطان مظفر شاه}}; 1549 – 1577) ialah [[Sultan Perak]] yang kedua. Baginda memerintah [[Perak]] dari tahun 1549 hingga 1577. Sultan Mansur Shah telah diputerakan di [[Bentan]], [[Riau]] pada zaman pemerintahan nenda baginda, [[Mahmud Shah dari Melaka|Sultan Mahmud Shah]] yang merupakan Sultan terakhir [[Kesultanan Melayu Melaka|Melaka]].<ref>{{Cite journal |last1=Winstedt |first1=R. O. |last2=Wilkinson |first2=R. J. |date=June 1934 |title=A History of Perak |url=https://www.jstor.org/stable/41559831 |journal=Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society |language=English |publisher=Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society |volume=12 |issue=1 |jstor=41559831 }}</ref> Apabila ayahanda baginda, [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Mudzaffar Shah I]], mangkat pada tahun 1549 di Tanah Abang (kini di [[Lambor Kanan]]), baginda telah ditabalkan menjadi Sultan Perak yang kedua. Baginda kemudian berpindah dan bersemayam di [[Kota Lama Kanan]], [[Kuala Kangsar]], di tebing [[Sungai Perak]]. ==Hubungan dengan Siam== Sultan Mansur Syah diiringi oleh Bendahara [[Megat Terawis]] telah mudik ke Ulu Perak dan menetapkan sempadan di sebelah utara Perak dengan wilayah [[Reman]]. Sempadan itu ditandakan dengan sebuah batu bernama Tapong dan dinamakan Batu Belah, kerana kononnya batu itu boleh dibelah oleh baginda dengan pedang baginda sendiri. Perjanjian itu telah dipersetujui oleh Raja Reman hingga ke akhir abad ke-18.<ref name="SultanMansurShah">{{cite web |url=http://sultan.perak.gov.my/bahasa/mansur_shah.htm |title=Sultan Mansur Shah |accessdate=28 August 2022 |year=2005 |work=Sultan-Sultan Perak |publisher=Pejabat D.Y.M.M. Sultan Perak Darul Ridzuan |archive-date=2012-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220114646/http://sultan.perak.gov.my/bahasa/mansur_shah.htm |url-status=dead }}</ref> Perak juga mula membangun dan menjadi kaya hasil daripada kegiatan perlombongan timah. Hal ini telah menarik [[Kerajaan Ayutthaya|Siam]] untuk menyerang Perak. Serangan mereka telah mengakibatkan kekalahan di pihak Perak dan mengorbankan menantu baginda, Raja Ali yang mengetuai pasukan Perak. Perak terpaksa menghantar [[bunga mas]] setiap tahun kepada kerajaan Siam sebagai ufti dan membenarkan mereka membeli timah tanpa cukai. ==Hubungan dengan Aceh== Menurut Sejarah Aceh, sewaktu pemerintahan [[Sultan Husain Ali Riayat Syah]], tentera [[Kesultanan Aceh|Aceh]] telah menyerang Perak lalu mengalahkannya pada tahun 1573. Sultan Mansur Shah bersama keluarga baginda kemudiannya ditawan dan dibawa ke Aceh. Putera sulung baginda, Raja Alauddin telah dikahwinkan dengan puteri Acheh yang bernama Raja Puteri. Raja Alauddin kemudiannya diangkat sebagai Sultan Aceh pada 1579 kerana tiada lagi pengganti dari keturunan [[Sultan Ali Mughayat Syah]]. Setelah itu, Sultan Mansur Shah dihantar pulang ke Perak untuk menduduki takhta dan menjadi taklukan kerajaan Acheh. Namun menurut Sejarah Perak, Sultan Mansur Shah dan keluarga baginda tidak ditawan oleh Aceh, sebaliknya hanya putera sulung baginda sahaja yang dibawa ke Aceh dan menjadi Sultan Aceh. Kemudiannya, barulah Sultan Aceh menghantar orang-orangnya ke Perak membawa Sultan Mansur Shah dan isteri ke Aceh. Namun sebelum Sultan Mansur Shah dibawa ke Aceh, baginda dikatakan telah berkahwin dengan anak seorang Batin (Ketua Orang Asli) di Kuala Kinta. Hasil perkahwinan ini melahirkan Toh Changkat Piatu, iaitu pemegang gelaran 'Kulop Kinta'. Keturunan 'Kulop Kinta' inilah yang mewarisi gelaran "[[Dato Panglima Kinta]]", Orang Besar Perak di daerah [[Kinta, Perak|Kinta]].<ref name="SultanMansurShah"/> Dato Panglima Kinta yang pertama ialah [[Toh Tambak]] bin Maharaja Kinta Toh Chandang (1670 – 1710) merupakan Dato Panglima Kinta yang Pertama dalam Sistem Monarki Kerajaan [[Perak|Negeri Perak.]] ==Kemangkatan== Kemangkatan Sultan Mansur Shah tidak dapat disahkan, dan baginda hanya dipercayai telah mangkat di Perak pada tahun 1577. Mengikut cerita, baginda sedang bersembahyang Jumaat di Masjid Kota Lama Kanan, tetapi tiba-tiba ghaib, dan rakyat pun menyangkakan baginda telah mangkat. Baginda digelar Marhum Kota Lama Kanan. Baginda juga tidak mempunyai makam, melainkan satu batu peringatan yang terletak di Masjid Kota Lama Kanan, Kuala Kangsar. Batu peringatan ini merupakan sebuah nisan yang dipasang dengan perintah [[Sultan Idris Murshidul Azzam Shah]] bagi memperingati kisah kehilangan Sultan Mansur Shah di masjid itu. Masjid Kota Lama Kanan dibina semula dalam tahun 1916 menggantikan masjid asal yang telah dibakar oleh penjajah Inggeris semasa berlaku Perang Perak dalam tahun 1875-1876.<ref name="SultanMansurShah"/> ==Lihat juga== * [[Sultan Perak]] * [[Senarai Sultan Aceh]] * [[Sejarah Perak]] ==Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * http://www.perak.gov.my {{start box}} {{succession box| before=[[Sultan Mudzaffar Shah I, Perak|Sultan Mudzaffar Shah]]| years=1549-1577| title=[[Sultan Perak]]| after=[[Sultan Ahmad Tajuddin Syah]]}} {{end box}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kematian 1577]] [[Kategori:Sultan Perak abad ke-16]] 9b3aokb2swydmmubxydqqp5o2dpxjot 0 38695 6925519 6923444 2026-08-11T20:31:54Z ~2026-44159-08 412501 /* */ 6925519 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tuan Yang Terutama]]<br /> [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tun]] [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Datuk Seri Panglima Haji]] | name = Musa Aman | honorific-suffix = <small>[[Seri Maharaja Mangku Negara|SMN]] ([[Malaysia]]); [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|SPDK]] ([[Sabah]]); [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|SPMB]] ([[Brunei]]);<br>[[Panglima Setia Mahkota|PSM]] ([[Malaysia]]); [[Darjah Gemilang Seri Melaka|DGSM]] ([[Melaka]]); [[Datuk Amar Bintang Kenyalang|DA]] ([[Sarawak]]); <br />[[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|PGDK]] ([[Sabah]]); [[Johan Mangku Negara|JMN]] ([[Malaysia]]); [[Jaksa Pendamai|JP]] <br>[[Fail:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|40px]] | native_name = {{lang|ms|{{Script|Arab|موسى أمان}}}} | image = File:Penampang Sabah Musa-Aman-during-Kaamatan-2014-01.jpg | caption = Tun Musa Aman pada tahun 2014.<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> | office = [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 | term_start = 1 Januari 2025 | term_end = | appointer = [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = [[Hajiji Noor]] | predecessor = [[Juhar Mahiruddin]] | successor = | order1 = 14th | office1 = Ketua Menteri Sabah | term_start1 = 27 Mac 2003 | term_end1 = 12 Mei 2018 | governor1 = [[Ahmadshah Abdullah]] <br> {{small|(2003–2010)}} <br> Juhar Mahiruddin <br> {{small|(2011–2018)}} | deputy1 = Wences Angang <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[:ms:Tham Nyip Shen|Tham Nyip Shen]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Lajim Ukin]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Joseph Pairin Kitingan]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[Chong Kah Kiat]] <br> {{small|(2004–2007)}} <br> [[:ms:Yahya Hussin (ahli politik)|Yahya Hussin]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[:ms:Raymond Tan Shu Kiah|Raymond Tan Shu Kiah]] <br> {{small|(2007–2018)}} <br> [[Jeffrey Kitingan]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> Hajiji Noor <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> [[Masidi Manjun]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} | predecessor1 = [[Chong Kah Kiat]] | successor1 = [[Shafie Apdal]] | constituency_AM2 = {{DUN|Sungai Sibuga}} | assembly2 = Negeri Sabah | term_start2 = 19 Februari 1994 | term_end2 = 26 September 2020 | predecessor2 = Thien Fui Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | successor2 = [[Mohamad Hamsan|Mohamad Hamsan Awang Supain]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | majority2 = 3,708 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]]) <br> 4,034 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]]) <br> 6,670 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]]) <br> 7,657 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]]) <br> 11,569 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]]) <br> 2,184 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]]) | office3 = Peranan Menteri (Sabah) | subterm3 = 1999–2002 | suboffice3 = Menteri di Jabatan Ketua Menteri | subterm4 = 2002–2018 | suboffice4 = Menteri Kewangan | office5 = Parti yang diwakili dalam Dewan Undangan Negeri Sabah | subterm5 = 1994–2020 | suboffice5 = [[Barisan Nasional]] | spouse = Yang Amat Berbahagia Toh Puan Datin Seri Panglima Datuk Hajah Faridah binti Tussin | children = 4 Orang saja iaitu; (Datuk [[Yamani Hafez Musa]], Mohammed Hayssam, Zohammad Hazzem, Datin Lenny Natasha Musa) | relations = [[Mohd Arifin Mohd Arif]] (Menantu) (k. 2007) <br> [[Anifah Aman]] (adik lelaki) <br> [[Ayub Aman]] (adik lelaki) <br> [[Annuar Ayub]] (anak saudara) | birth_name = Musa bin Aman | birth_date = {{birth date and age|1951|3|30|df=y}} | birth_place = [[Beaufort, Malaysia|Beaufort]], [[Tanah Jajahan Mahkota British Borneo Utara|Borneo Utara]] (kini [[Sabah]], [[Malaysia]]) | death_date = | death_place = | citizenship = [[Rakyat Malaysia|Malaysia]] | party = [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu]] (USNO) <br> {{small|(–1990)}} <br> Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah (Sabah UMNO) <br> {{small|(sejak 1990)}} | otherparty = [[Barisan Nasional]] (BN) <br> {{small|(sejak 1990)}} | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (BBA) <br /> Edith Cowan University (MBA)) | signature = Musa Aman signature.svg }} [[Tun]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|Datuk Seri Panglima]] [[Ijazah kehormat|(Dr.)]] [[Haji]] '''Musa bin''' '''Aman''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: موسى أمان; lahir 30 Mac 1951) atau lebih dikenali secara ringkas sebagai '''''Tun Musa Aman''''' ialah seorang pesara [[ahli politik]] dan bekas [[Ketua Menteri]] Sabah di [[Malaysia]] yang berasal dari [[Beaufort]], [[Sabah|Sabah Borneo]], [[Malaysia Timur]].<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> Beliau adalah salah satu bekas Ketua Menteri [[Sabah]] yang dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]. Tun Musa Aman telah dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 berkuatkuasa serta-merta pada 1 Januari 2025. <ref name="Bernama">{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2374397|title=MUSA AMAN DILANTIK YANG DIPERTUA NEGERI SABAH BAHARU|date=2024-12-17|access-date=2024-12-17|website=www.bernama.com/bm/index.php|last=BERNAMA|first=NEWS}}</ref> ''Tun Musa Aman'' telah diberi penghormatan Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia pada 17 Disember 2024. Beliau mengangkat sumpah sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] pada tarikh 1 Januari 2025, dalam jam 10.00 pagi waktu Malaysia. ==Maklumat tambahan== Beliau merupakan pengerusi [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) di [[Sabah]] tetapi telah meletak jawatan sebagai Pengerusi Perhubungan [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO-Sabah]] selepas kejatuhan UMNO di Sabah pada tahun 2018. Selepas perletakkan jawatan oleh Tan Sri Musa Aman, Jawatan pengerusi UMNO telah diberikan kepada Datuk [[Bung Moktar Radin]] dari Parlimen {{Parlimen|Kinabatangan}}. Pada [[Pilihan raya negeri Sabah 2020]], Tan Sri Musa Aman disahkan tidak akan bertanding atas mana-mana kerusi [[ADUN]] di [[Sabah]] kerana dikatakan ingin memberi peluang kepada pemimpin-pemimpin lain serta Parti-Parti lain untuk memegang jawatan [[Ketua Menteri Sabah]] dan menyandang [[Kerajaan tempatan di Malaysia|kerajaan]] baru di [[Sabah]]. ==Kehidupan awal== Ibu Musa ialah berbangsa Dusun dari Daerah Keningau, manakala nenek moyangnya melalui susur galur bapanya berketurunan Pakistan dari Daerah Beaufort. Beliau mendapat pendidikan rendah di sekolah rendah Anglikan St. Paul, Beaufort dan kemudiannya menghadiri Kolej Sabah dan Sekolah Menengah All Saints, kedua-duanya di Kota Kinabalu untuk pendidikan menengahnya. Beliau melanjutkan pelajaran ke peringkat tinggi di Universiti Teknologi Mara atau UiTM (dahulunya dikenali sebagai Institut Teknologi Mara, ITM) untuk ijazah sarjana muda dalam Pentadbiran Perniagaan dan meneruskan pengajiannya untuk mendapatkan Sarjana Pentadbiran Perniagaan (MBA) dari Universiti Edith Cowan, Perth, Australia. Beliau meminati dunia perniagaan sejak zaman sekolah rendah lagi. Pada tahun 1973, beliau meneruskan minat perniagaannya di Sandakan. Beliau kemudiannya meletakkan Syarikat Musman Holdings Sdn Bhd di bawah pengawasannya dan merupakan pengerusi City Finance Berhad dari 1983 hingga 1995. Beliau kemudiannya menjadi ketua eksekutif Innoprise Corporation pada 1995 dan juga pengerusi Sabah Softwood Berhad (di bawah Innoprise Corporation) pada tahun yang sama. ==Kerjaya== Beliau pernah dilantik sebagai Konsul Kehormat di [[Bangladesh]]. Beliau yang sebelum ini bekerja sebagai pegawai bank pernah dilantik sebagai Pengarah Eksekutif City Finance Berhad {Julai 1983 - April 1995), Pengerusi dan Ketua Eksekutif Innoprise Corporation (ICSB). Selain itu, beliau juga dilantik sebagai Pengarah Sinora, Innoprise International Incorporated, dan Pengerusi Sabah Softwoods Berhad.<ref name="bio">[http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php Biografi Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312232741/http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php |date=2013-03-12 }} URL assessed on 28 April 2012</ref> . ==Keluarga== Beliau berkahwin dengan Puan Sri Hajah Faridah binti Haji Tussin dan dikurniakan 4 orang anak. Di antara anak-anaknya termasuklah Mohammed Hayssam dan Hazem.<ref name="kitar">[http://malaysiakini.com/news/194859 "Musa: Dakwaan rasuah hanya 'kitar semula'", Malaysiakini.com.", 12 Mei 2012.]</ref> ==Sebagai ''Yang di-Pertua Negeri Sabah''== Pada tarikh 17 Disember 2024, ''Musa Aman'' telah diberi penghormatan ''Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN)'' yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia dan diiktiraf terus oleh YDPA Malaysia [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar]] sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ''(Governor of Sabah)'' ke-11, berkuatkuasa pada 1 Januari 2025, beliau telah dilantik untuk menjadi Governor ke-11 Sabah atas sebab pengalaman beliau memimpin Sabah dalam tempoh masa yang panjang dan rekod sebagai Ketua Menteri pertama yang paling lama berkhidmat dalam sejarah Sabah.<ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ''Tun Musa Aman'', berumur 73 tahun, dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] mengikut Perkara 1 Perlembagaan Negeri [[Sabah]], bagi tempoh empat tahun bermula 1 Januari 2025 hingga 31 Disember 2028. Pelantikan Musa adalah bagi menggantikan ''Tun [[Juhar Mahiruddin]]'' yang akan menamatkan tempoh perkhidmatan pada 31 Disember ini, selepas menyandang jawatan itu selama empat penggal bermula 1 Januari 2011.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Istiadat tersebut turut disaksikan Perdana Menteri ke-10 (PMX), Datuk Seri [[Anwar Ibrahim]]; Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri [[Fadillah Yusof]] dan Ketua Menteri Sabah ke-16, Datuk Seri [[Hajiji Noor]].<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Hadir sama pada istiadat itu ialah Yang Dipertua Dewan Negara, Datuk [[Awang Bemee Awang Ali Basah]]; Yang Dipertua Dewan Rakyat, Tan Sri [[Johari Abdul]]; Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi, Datuk [[Ewon Benedick]]; Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup, Datuk [[Armizan Mohd Ali]] dan Ketua Setiausaha Negara, Tan Sri [[Shamsul Azri Abu Bakar]]. ''Tun Musa Aman'', yang merupakan anak jati Beaufort yang terletak kira-kira 97 km ke selatan Kota Kinabalu, dilahirkan pada 30 Mac 1951. Beliau berkelulusan Ijazah Sarjana Pengurusan Perniagaan daripada Edith Cowan University, Australia. Beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah Ke-14 pada 27 Mac 2003, menggantikan Tan Sri [[Chong Kah Kiat]] dan memegang jawatan itu selama lima penggal sehingga 12 Mei 2018, menjadikannya Ketua Menteri Sabah yang pertama paling lama memegang jawatan tersebut. Selain berkhidmat sebagai Ketua Menteri, Musa yang merupakan Ahli Dewan Undangan Negeri Sungai Sibuga selama enam penggal (1994-2020) juga pernah memegang pelbagai jawatan penting, termasuk Menteri Kewangan Sabah, Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah, dan Konsul Kehormat Malaysia di Bangladesh.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu BERNAMA: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> ==Politik== Beliau mula aktif sebagai seorang ahli politik sekitar tahun [[1980]] melalui parti [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]. Beliau pernah dilantik sebagai Bendahari UMNO Sabah pada [[23 Mac]] [[1991]] selepas UMNO mengembangkan sayapnya ke Sabah. Pada [[16 Mac]] [[1992]], beliau dilantik memegang jawatan Bendahari [[Barisan Nasional]] Sabah. Pada [[20 Mac]] [[1999]], beliau dilantik sebagai Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah. Kemudian pada [[27 Mac]] [[2001]], beliau dilantik sebagai Menteri Kewangan Sabah. Pada [[27 Mac]] [[2003]], beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-14. Kerjaya beliau sebagai Ketua Menteri Sabah berakhir pada 12 Mei 2018 apabila Datuk Seri Haji Mohd. Shafie bin Haji Apdal yang merupakan Presiden Warisan mendakwa memiliki 35 ADUN yang menyokong beliau dan telah mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-15 pada 12 Mei 2018 pukul 9.15 Malam di depan Yang di-Pertua Negeri Juhar Mahiruddin di Istana Negeri.<ref>[https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/368795/shafie-apdal-sworn-sabah-chief-minister Shafie Apdal sworn in as Sabah Chief Minister.]</ref>, <ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/12/shafie-apdal-sworn-in-as-sabah-cm/ Shafie Apdal sworn in as Sabah CM, Musa seen leaving official residence.]</ref> == Keputusan pilihanraya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Undangan Negeri Sabah]]'''<ref>{{Cite web |title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE-12 |url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |access-date=2022-07-29 |website=semak.spr.gov.my}}</ref><ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|work=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n42 |title = N42 {{DUN|Sungai Sibuga}} |publisher= [[Malaysiakini]] |accessdate= 30 May 2020}}</ref> !|Tahun !|Kawasan pilihan raya !colspan=2|Calon !|Undian !|Peratusan !colspan=2|Lawan !|Undian !|Peratusan !|Undi dibuang !|Majoriti !|Keluar mengundi |- | rowspan="4" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1990|1990]] | rowspan="4" |'''{{DUN|Sugut}}''' | rowspan="4" bgcolor = 008000 | | rowspan="4" |Musa Aman ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]) | rowspan="4" |1,207 | rowspan="4" |35.54% | bgcolor= {{party color|United Sabah Party}} | |'''Jublee Zen ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]])''' |'''1,666''' |'''49.06%''' | rowspan="4" |3,396 | rowspan="4" |459 | rowspan="4" |69.62% |- | bgcolor = dcdcdc | |Ronald Kiandee ([[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]]) |231 |6.80% |- | bgcolor = 52053A | |Abdul Rahman Atang ([[Parti Bersatu Rakyat Jelata Sabah|BERJAYA]]) |114 |3.36% |- | |Julius Niyo ([[Parti Rakyat Sabah|PRS]]) |71 |2.09% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]] | rowspan="17" |'''{{DUN|Sungai Sibuga}}''' | rowspan="3" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="3" |'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan="3" align="right" |'''8,211''' | rowspan="3" |'''64.05%''' | {{Party shading/United Sabah Party}} | |Thim Fun Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | align="right" |4,503 |35.13% | rowspan="3" |13,031 | rowspan="3" |3,708 | rowspan="3" |65.29% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Hamid Jan ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |63 |0.49% |- |{{Color box|yellow|border=darkgray}} | |Satiman Taman ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |42 |0.33% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''7,927''' |rowspan=3|'''55.53%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Ramli Noordin ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |3,893 |27.28% |rowspan=3|14,578 |rowspan=3|4,034 |rowspan=3|64.07% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Musa Jala ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |2,166 |15.17% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Isnain Amat ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |289 |2.02% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''8,668''' |rowspan=2|'''78.22%''' |{{Party shading/Independent}} | |Lue Sue Seng ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |1,998 |18.03% |rowspan=2|11,351 |rowspan=2|6,670 |rowspan=2|64.51% |- |{{Party shading/PAS}} | |Abdul Gani Kosui ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |415 |3.75% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''8,961''' |rowspan=3|'''71.92%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ahmad Thamrin Mohd Jaini ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,913 |23.37% |rowspan=3|14,494 |rowspan=3|7,658 |rowspan=3|68.06% |- |{{Party shading/Independent}} | |Gusniah Diong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |295 |2.37% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Osman Enting ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |291 |2.34% |- |rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=4|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=4 align="right" |'''16,637''' |rowspan=4|'''74.32%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Irawanshah Mustapa ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |5,068 |22.64% |rowspan=4|22,800 |rowspan=4|11,569 |rowspan=4|81.60% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |A.M. Jaffar Juana ([[Parti Maju Sabah|SAPP]]) |align="right" |265 |1.18% |- |{{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | |Mohd Roslan Yussof ([[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR]]) |align="right" |215 |0.96% |- |{{Party shading/Independent}} | |Mohd Arshad Abdul ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |201 |0.90% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2| '''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''14,503''' |rowspan=2| '''53.59%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Asmara Abdul Rahman ([[Parti Warisan|WARISAN]]) |align="right" |12,319 |45.52% |rowspan=2|27,752 |rowspan=2|2,184 |rowspan=2|78.30% |- |bgcolor="{{Sabah Nationality Party/meta/shading}}" | |Osman Enting ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) |align="right" | 241 |0.89% |} ==Penghormatan== ===Kehormatan Malaysia=== * [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|30px]] {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) – '''Tun''' (2024) <ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) – '''Tan Sri''' (2017) <ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=[[Prime Minister's Department (Malaysia)]]|accessdate=25 October 2018}}</ref> ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Johan Mangku Negara]] (JMN) (1996) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Malacca.svg|30px]] {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) – '''Datuk Seri''' (2003) <ref>{{cite web |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|date=12 October 2003|title=The Malacca Yang Di-Pertua Negri's Birthday Honours List|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326091655/https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|archive-date=26 March 2020|access-date=12 September 2024}}</ref> * [[File:Coat of arms of Sabah.svg|30px]] {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Seri Panglima Darjah Kinabalu ]] (SPDK) – '''Datuk Seri Panglima''' (2006) ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Panglima Gemilang Darjah Kinabalu ]] (PGDK) – '''Datuk''' (1994) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Sarawak.svg|30px]] {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR Order of the Star of the Hornbill (Bintang Kenyalang) - 2. Knight Commander (DA).svg|50px]] [[Datuk Amar Bintang Kenyalang]] (DA) – '''Datuk Amar''' (2004) ===Penghormatan asing=== * [[File:Emblem of Brunei.svg|30px]] {{Flag|Brunei}} : ** [[File:BRU Order of the Crown of Brunei.svg|50x50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|Seri Paduka Mahkota Brunei]] (SPMB) – '''Dato Seri Paduka''' (2012) <ref>{{cite web|date=17 July 2012|accessdate=5 November 2018|url=http://bruneiresources.blogspot.com/2012/07/his-majesty-birthday-honours.html|title=His Majesty Birthday Honours}}</ref> ==Lihat juga== * [[Ketua Menteri Sabah]] * [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ==Rujukan== {{reflist}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Ketua Menteri Sabah]]<br> 27 Mac 2003 - 12 Mei 2018| penyandang terdahulu=[[Chong Kah Kiat]]| penyandang kemudian=[[Mohd Shafie Apdal | Datuk Seri Panglima Mohd Shafie Apdal]]}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]<br> 1 January 2025 - Sekarang| penyandang terdahulu=[[Juhar Mahiruddin | Tun Datuk Seri Panglima Juhar Mahiruddin]]| penyandang kemudian=[[Penyandang sekarang]]}} ==Pautan luar== {{commons category|Musa Aman}} * [http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp Laman rasmi mengenai Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430032422/http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp |date=2008-04-30 }} {{Penerima Seri Maharaja Mangku Negara}} {{Yang di-Pertua Negeri Sabah}} {{Ketua Menteri Sabah}} {{Barisan Nasional MY}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1951|}} [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Yang di-Pertua Negeri Sabah]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Pakistan]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Brunei]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ketua Menteri daripada UMNO|Sabah]] euml61lnpnc03fsj65cjvcoz8g8yryt 6925521 6925519 2026-08-11T20:34:07Z ~2026-44159-08 412501 /* */ 6925521 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tuan Yang Terutama]]<br /> [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tun]] [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Datuk Seri Panglima Haji]] | name = Musa Aman | honorific-suffix = <small>[[Seri Maharaja Mangku Negara|SMN]] ([[Malaysia]]); [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|SPDK]] ([[Sabah]]); [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|SPMB]] ([[Brunei]]);<br>[[Panglima Setia Mahkota|PSM]] ([[Malaysia]]); [[Darjah Gemilang Seri Melaka|DGSM]] ([[Melaka]]); [[Datuk Amar Bintang Kenyalang|DA]] ([[Sarawak]]); <br />[[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|PGDK]] ([[Sabah]]); [[Johan Mangku Negara|JMN]] ([[Malaysia]]); [[Jaksa Pendamai|JP]] <br>[[Fail:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|40px]][[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|40px]] | native_name = {{lang|ms|{{Script|Arab|موسى أمان}}}} | image = File:Penampang Sabah Musa-Aman-during-Kaamatan-2014-01.jpg | caption = Tun Musa Aman pada tahun 2014.<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> | office = [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 | term_start = 1 Januari 2025 | term_end = | appointer = [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = [[Hajiji Noor]] | predecessor = [[Juhar Mahiruddin]] | successor = | order1 = 14th | office1 = Ketua Menteri Sabah | term_start1 = 27 Mac 2003 | term_end1 = 12 Mei 2018 | governor1 = [[Ahmadshah Abdullah]] <br> {{small|(2003–2010)}} <br> Juhar Mahiruddin <br> {{small|(2011–2018)}} | deputy1 = Wences Angang <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[:ms:Tham Nyip Shen|Tham Nyip Shen]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Lajim Ukin]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Joseph Pairin Kitingan]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[Chong Kah Kiat]] <br> {{small|(2004–2007)}} <br> [[:ms:Yahya Hussin (ahli politik)|Yahya Hussin]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[:ms:Raymond Tan Shu Kiah|Raymond Tan Shu Kiah]] <br> {{small|(2007–2018)}} <br> [[Jeffrey Kitingan]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> Hajiji Noor <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> [[Masidi Manjun]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} | predecessor1 = [[Chong Kah Kiat]] | successor1 = [[Shafie Apdal]] | constituency_AM2 = {{DUN|Sungai Sibuga}} | assembly2 = Negeri Sabah | term_start2 = 19 Februari 1994 | term_end2 = 26 September 2020 | predecessor2 = Thien Fui Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | successor2 = [[Mohamad Hamsan|Mohamad Hamsan Awang Supain]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | majority2 = 3,708 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]]) <br> 4,034 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]]) <br> 6,670 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]]) <br> 7,657 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]]) <br> 11,569 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]]) <br> 2,184 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]]) | office3 = Peranan Menteri (Sabah) | subterm3 = 1999–2002 | suboffice3 = Menteri di Jabatan Ketua Menteri | subterm4 = 2002–2018 | suboffice4 = Menteri Kewangan | office5 = Parti yang diwakili dalam Dewan Undangan Negeri Sabah | subterm5 = 1994–2020 | suboffice5 = [[Barisan Nasional]] | spouse = Yang Amat Berbahagia Toh Puan Datin Seri Panglima Datuk Hajah Faridah binti Tussin | children = 4 Orang saja iaitu; (Datuk [[Yamani Hafez Musa]], Mohammed Hayssam, Zohammad Hazzem, Datin Lenny Natasha Musa) | relations = [[Mohd Arifin Mohd Arif]] (Menantu) (k. 2007) <br> [[Anifah Aman]] (adik lelaki) <br> [[Ayub Aman]] (adik lelaki) <br> [[Annuar Ayub]] (anak saudara) | birth_name = Musa bin Aman | birth_date = {{birth date and age|1951|3|30|df=y}} | birth_place = [[Beaufort, Malaysia|Beaufort]], [[Tanah Jajahan Mahkota British Borneo Utara|Borneo Utara]] (kini [[Sabah]], [[Malaysia]]) | death_date = | death_place = | citizenship = [[Rakyat Malaysia|Malaysia]] | party = [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu]] (USNO) <br> {{small|(–1990)}} <br> Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah (Sabah UMNO) <br> {{small|(sejak 1990)}} | otherparty = [[Barisan Nasional]] (BN) <br> {{small|(sejak 1990)}} | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (BBA) <br /> Edith Cowan University (MBA)) | signature = Musa Aman signature.svg }} [[Tun]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|Datuk Seri Panglima]] [[Ijazah kehormat|(Dr.)]] [[Haji]] '''Musa bin''' '''Aman''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: موسى أمان; lahir 30 Mac 1951) atau lebih dikenali secara ringkas sebagai '''''Tun Musa Aman''''' ialah seorang pesara [[ahli politik]] dan bekas [[Ketua Menteri]] Sabah di [[Malaysia]] yang berasal dari [[Beaufort]], [[Sabah|Sabah Borneo]], [[Malaysia Timur]].<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> Beliau adalah salah satu bekas Ketua Menteri [[Sabah]] yang dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]. Tun Musa Aman telah dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 berkuatkuasa serta-merta pada 1 Januari 2025. <ref name="Bernama">{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2374397|title=MUSA AMAN DILANTIK YANG DIPERTUA NEGERI SABAH BAHARU|date=2024-12-17|access-date=2024-12-17|website=www.bernama.com/bm/index.php|last=BERNAMA|first=NEWS}}</ref> ''Tun Musa Aman'' telah diberi penghormatan Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia pada 17 Disember 2024. Beliau mengangkat sumpah sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] pada tarikh 1 Januari 2025, dalam jam 10.00 pagi waktu Malaysia. ==Maklumat tambahan== Beliau merupakan pengerusi [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) di [[Sabah]] tetapi telah meletak jawatan sebagai Pengerusi Perhubungan [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO-Sabah]] selepas kejatuhan UMNO di Sabah pada tahun 2018. Selepas perletakkan jawatan oleh Tan Sri Musa Aman, Jawatan pengerusi UMNO telah diberikan kepada Datuk [[Bung Moktar Radin]] dari Parlimen {{Parlimen|Kinabatangan}}. Pada [[Pilihan raya negeri Sabah 2020]], Tan Sri Musa Aman disahkan tidak akan bertanding atas mana-mana kerusi [[ADUN]] di [[Sabah]] kerana dikatakan ingin memberi peluang kepada pemimpin-pemimpin lain serta Parti-Parti lain untuk memegang jawatan [[Ketua Menteri Sabah]] dan menyandang [[Kerajaan tempatan di Malaysia|kerajaan]] baru di [[Sabah]]. ==Kehidupan awal== Ibu Musa ialah berbangsa Dusun dari Daerah Keningau, manakala nenek moyangnya melalui susur galur bapanya berketurunan Pakistan dari Daerah Beaufort. Beliau mendapat pendidikan rendah di sekolah rendah Anglikan St. Paul, Beaufort dan kemudiannya menghadiri Kolej Sabah dan Sekolah Menengah All Saints, kedua-duanya di Kota Kinabalu untuk pendidikan menengahnya. Beliau melanjutkan pelajaran ke peringkat tinggi di Universiti Teknologi Mara atau UiTM (dahulunya dikenali sebagai Institut Teknologi Mara, ITM) untuk ijazah sarjana muda dalam Pentadbiran Perniagaan dan meneruskan pengajiannya untuk mendapatkan Sarjana Pentadbiran Perniagaan (MBA) dari Universiti Edith Cowan, Perth, Australia. Beliau meminati dunia perniagaan sejak zaman sekolah rendah lagi. Pada tahun 1973, beliau meneruskan minat perniagaannya di Sandakan. Beliau kemudiannya meletakkan Syarikat Musman Holdings Sdn Bhd di bawah pengawasannya dan merupakan pengerusi City Finance Berhad dari 1983 hingga 1995. Beliau kemudiannya menjadi ketua eksekutif Innoprise Corporation pada 1995 dan juga pengerusi Sabah Softwood Berhad (di bawah Innoprise Corporation) pada tahun yang sama. ==Kerjaya== Beliau pernah dilantik sebagai Konsul Kehormat di [[Bangladesh]]. Beliau yang sebelum ini bekerja sebagai pegawai bank pernah dilantik sebagai Pengarah Eksekutif City Finance Berhad {Julai 1983 - April 1995), Pengerusi dan Ketua Eksekutif Innoprise Corporation (ICSB). Selain itu, beliau juga dilantik sebagai Pengarah Sinora, Innoprise International Incorporated, dan Pengerusi Sabah Softwoods Berhad.<ref name="bio">[http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php Biografi Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312232741/http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php |date=2013-03-12 }} URL assessed on 28 April 2012</ref> . ==Keluarga== Beliau berkahwin dengan Puan Sri Hajah Faridah binti Haji Tussin dan dikurniakan 4 orang anak. Di antara anak-anaknya termasuklah Mohammed Hayssam dan Hazem.<ref name="kitar">[http://malaysiakini.com/news/194859 "Musa: Dakwaan rasuah hanya 'kitar semula'", Malaysiakini.com.", 12 Mei 2012.]</ref> ==Sebagai ''Yang di-Pertua Negeri Sabah''== Pada tarikh 17 Disember 2024, ''Musa Aman'' telah diberi penghormatan ''Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN)'' yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia dan diiktiraf terus oleh YDPA Malaysia [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar]] sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ''(Governor of Sabah)'' ke-11, berkuatkuasa pada 1 Januari 2025, beliau telah dilantik untuk menjadi Governor ke-11 Sabah atas sebab pengalaman beliau memimpin Sabah dalam tempoh masa yang panjang dan rekod sebagai Ketua Menteri pertama yang paling lama berkhidmat dalam sejarah Sabah.<ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ''Tun Musa Aman'', berumur 73 tahun, dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] mengikut Perkara 1 Perlembagaan Negeri [[Sabah]], bagi tempoh empat tahun bermula 1 Januari 2025 hingga 31 Disember 2028. Pelantikan Musa adalah bagi menggantikan ''Tun [[Juhar Mahiruddin]]'' yang akan menamatkan tempoh perkhidmatan pada 31 Disember ini, selepas menyandang jawatan itu selama empat penggal bermula 1 Januari 2011.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Istiadat tersebut turut disaksikan Perdana Menteri ke-10 (PMX), Datuk Seri [[Anwar Ibrahim]]; Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri [[Fadillah Yusof]] dan Ketua Menteri Sabah ke-16, Datuk Seri [[Hajiji Noor]].<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Hadir sama pada istiadat itu ialah Yang Dipertua Dewan Negara, Datuk [[Awang Bemee Awang Ali Basah]]; Yang Dipertua Dewan Rakyat, Tan Sri [[Johari Abdul]]; Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi, Datuk [[Ewon Benedick]]; Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup, Datuk [[Armizan Mohd Ali]] dan Ketua Setiausaha Negara, Tan Sri [[Shamsul Azri Abu Bakar]]. ''Tun Musa Aman'', yang merupakan anak jati Beaufort yang terletak kira-kira 97 km ke selatan Kota Kinabalu, dilahirkan pada 30 Mac 1951. Beliau berkelulusan Ijazah Sarjana Pengurusan Perniagaan daripada Edith Cowan University, Australia. Beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah Ke-14 pada 27 Mac 2003, menggantikan Tan Sri [[Chong Kah Kiat]] dan memegang jawatan itu selama lima penggal sehingga 12 Mei 2018, menjadikannya Ketua Menteri Sabah yang pertama paling lama memegang jawatan tersebut. Selain berkhidmat sebagai Ketua Menteri, Musa yang merupakan Ahli Dewan Undangan Negeri Sungai Sibuga selama enam penggal (1994-2020) juga pernah memegang pelbagai jawatan penting, termasuk Menteri Kewangan Sabah, Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah, dan Konsul Kehormat Malaysia di Bangladesh.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu BERNAMA: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> ==Politik== Beliau mula aktif sebagai seorang ahli politik sekitar tahun [[1980]] melalui parti [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]. Beliau pernah dilantik sebagai Bendahari UMNO Sabah pada [[23 Mac]] [[1991]] selepas UMNO mengembangkan sayapnya ke Sabah. Pada [[16 Mac]] [[1992]], beliau dilantik memegang jawatan Bendahari [[Barisan Nasional]] Sabah. Pada [[20 Mac]] [[1999]], beliau dilantik sebagai Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah. Kemudian pada [[27 Mac]] [[2001]], beliau dilantik sebagai Menteri Kewangan Sabah. Pada [[27 Mac]] [[2003]], beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-14. Kerjaya beliau sebagai Ketua Menteri Sabah berakhir pada 12 Mei 2018 apabila Datuk Seri Haji Mohd. Shafie bin Haji Apdal yang merupakan Presiden Warisan mendakwa memiliki 35 ADUN yang menyokong beliau dan telah mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-15 pada 12 Mei 2018 pukul 9.15 Malam di depan Yang di-Pertua Negeri Juhar Mahiruddin di Istana Negeri.<ref>[https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/368795/shafie-apdal-sworn-sabah-chief-minister Shafie Apdal sworn in as Sabah Chief Minister.]</ref>, <ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/12/shafie-apdal-sworn-in-as-sabah-cm/ Shafie Apdal sworn in as Sabah CM, Musa seen leaving official residence.]</ref> == Keputusan pilihanraya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Undangan Negeri Sabah]]'''<ref>{{Cite web |title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE-12 |url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |access-date=2022-07-29 |website=semak.spr.gov.my}}</ref><ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|work=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n42 |title = N42 {{DUN|Sungai Sibuga}} |publisher= [[Malaysiakini]] |accessdate= 30 May 2020}}</ref> !|Tahun !|Kawasan pilihan raya !colspan=2|Calon !|Undian !|Peratusan !colspan=2|Lawan !|Undian !|Peratusan !|Undi dibuang !|Majoriti !|Keluar mengundi |- | rowspan="4" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1990|1990]] | rowspan="4" |'''{{DUN|Sugut}}''' | rowspan="4" bgcolor = 008000 | | rowspan="4" |Musa Aman ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]) | rowspan="4" |1,207 | rowspan="4" |35.54% | bgcolor= {{party color|United Sabah Party}} | |'''Jublee Zen ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]])''' |'''1,666''' |'''49.06%''' | rowspan="4" |3,396 | rowspan="4" |459 | rowspan="4" |69.62% |- | bgcolor = dcdcdc | |Ronald Kiandee ([[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]]) |231 |6.80% |- | bgcolor = 52053A | |Abdul Rahman Atang ([[Parti Bersatu Rakyat Jelata Sabah|BERJAYA]]) |114 |3.36% |- | |Julius Niyo ([[Parti Rakyat Sabah|PRS]]) |71 |2.09% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]] | rowspan="17" |'''{{DUN|Sungai Sibuga}}''' | rowspan="3" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="3" |'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan="3" align="right" |'''8,211''' | rowspan="3" |'''64.05%''' | {{Party shading/United Sabah Party}} | |Thim Fun Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | align="right" |4,503 |35.13% | rowspan="3" |13,031 | rowspan="3" |3,708 | rowspan="3" |65.29% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Hamid Jan ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |63 |0.49% |- |{{Color box|yellow|border=darkgray}} | |Satiman Taman ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |42 |0.33% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''7,927''' |rowspan=3|'''55.53%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Ramli Noordin ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |3,893 |27.28% |rowspan=3|14,578 |rowspan=3|4,034 |rowspan=3|64.07% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Musa Jala ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |2,166 |15.17% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Isnain Amat ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |289 |2.02% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''8,668''' |rowspan=2|'''78.22%''' |{{Party shading/Independent}} | |Lue Sue Seng ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |1,998 |18.03% |rowspan=2|11,351 |rowspan=2|6,670 |rowspan=2|64.51% |- |{{Party shading/PAS}} | |Abdul Gani Kosui ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |415 |3.75% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''8,961''' |rowspan=3|'''71.92%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ahmad Thamrin Mohd Jaini ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,913 |23.37% |rowspan=3|14,494 |rowspan=3|7,658 |rowspan=3|68.06% |- |{{Party shading/Independent}} | |Gusniah Diong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |295 |2.37% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Osman Enting ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |291 |2.34% |- |rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=4|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=4 align="right" |'''16,637''' |rowspan=4|'''74.32%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Irawanshah Mustapa ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |5,068 |22.64% |rowspan=4|22,800 |rowspan=4|11,569 |rowspan=4|81.60% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |A.M. Jaffar Juana ([[Parti Maju Sabah|SAPP]]) |align="right" |265 |1.18% |- |{{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | |Mohd Roslan Yussof ([[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR]]) |align="right" |215 |0.96% |- |{{Party shading/Independent}} | |Mohd Arshad Abdul ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |201 |0.90% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2| '''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''14,503''' |rowspan=2| '''53.59%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Asmara Abdul Rahman ([[Parti Warisan|WARISAN]]) |align="right" |12,319 |45.52% |rowspan=2|27,752 |rowspan=2|2,184 |rowspan=2|78.30% |- |bgcolor="{{Sabah Nationality Party/meta/shading}}" | |Osman Enting ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) |align="right" | 241 |0.89% |} ==Penghormatan== ===Kehormatan Malaysia=== * [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|30px]] {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) – '''Tun''' (2024) <ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) – '''Tan Sri''' (2017) <ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=[[Prime Minister's Department (Malaysia)]]|accessdate=25 October 2018}}</ref> ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Johan Mangku Negara]] (JMN) (1996) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Malacca.svg|30px]] {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) – '''Datuk Seri''' (2003) <ref>{{cite web |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|date=12 October 2003|title=The Malacca Yang Di-Pertua Negri's Birthday Honours List|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326091655/https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|archive-date=26 March 2020|access-date=12 September 2024}}</ref> * [[File:Coat of arms of Sabah.svg|30px]] {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Seri Panglima Darjah Kinabalu ]] (SPDK) – '''Datuk Seri Panglima''' (2006) ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Panglima Gemilang Darjah Kinabalu ]] (PGDK) – '''Datuk''' (1994) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Sarawak.svg|30px]] {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR Order of the Star of the Hornbill (Bintang Kenyalang) - 2. Knight Commander (DA).svg|50px]] [[Datuk Amar Bintang Kenyalang]] (DA) – '''Datuk Amar''' (2004) ===Penghormatan asing=== * [[File:Emblem of Brunei.svg|30px]] {{Flag|Brunei}} : ** [[File:BRU Order of the Crown of Brunei.svg|50x50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|Seri Paduka Mahkota Brunei]] (SPMB) – '''Dato Seri Paduka''' (2012) <ref>{{cite web|date=17 July 2012|accessdate=5 November 2018|url=http://bruneiresources.blogspot.com/2012/07/his-majesty-birthday-honours.html|title=His Majesty Birthday Honours}}</ref> ==Lihat juga== * [[Ketua Menteri Sabah]] * [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ==Rujukan== {{reflist}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Ketua Menteri Sabah]]<br> 27 Mac 2003 - 12 Mei 2018| penyandang terdahulu=[[Chong Kah Kiat]]| penyandang kemudian=[[Mohd Shafie Apdal | Datuk Seri Panglima Mohd Shafie Apdal]]}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]<br> 1 January 2025 - Sekarang| penyandang terdahulu=[[Juhar Mahiruddin | Tun Datuk Seri Panglima Juhar Mahiruddin]]| penyandang kemudian=[[Penyandang sekarang]]}} ==Pautan luar== {{commons category|Musa Aman}} * [http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp Laman rasmi mengenai Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430032422/http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp |date=2008-04-30 }} {{Penerima Seri Maharaja Mangku Negara}} {{Yang di-Pertua Negeri Sabah}} {{Ketua Menteri Sabah}} {{Barisan Nasional MY}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1951|}} [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Yang di-Pertua Negeri Sabah]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Pakistan]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Brunei]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ketua Menteri daripada UMNO|Sabah]] 8c79x8jmgdi8fs29c0s4i44u1t7meer 6925523 6925521 2026-08-11T20:36:51Z ~2026-44159-08 412501 /* */ 6925523 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tuan Yang Terutama]]<br /> [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tun]] [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Datuk Seri Panglima Haji]] | name = Musa Aman | honorific-suffix = <small>[[Seri Maharaja Mangku Negara|SMN]] ([[Malaysia]]); [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|SPDK]] ([[Sabah]]); [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|SPMB]] ([[Brunei]]);<br>[[Panglima Setia Mahkota|PSM]] ([[Malaysia]]); [[Darjah Gemilang Seri Melaka|DGSM]] ([[Melaka]]); [[Datuk Amar Bintang Kenyalang|DA]] ([[Sarawak]]); <br />[[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|PGDK]] ([[Sabah]]); [[Johan Mangku Negara|JMN]] ([[Malaysia]]); [[Jaksa Pendamai|JP]] <br>[[Fail:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|40px]][[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|40px]][[Fail:First Class of the Order of Seri Paduka Mahkota Brunei (SPMB).svg|40px]] | native_name = {{lang|ms|{{Script|Arab|موسى أمان}}}} | image = File:Penampang Sabah Musa-Aman-during-Kaamatan-2014-01.jpg | caption = Tun Musa Aman pada tahun 2014.<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> | office = [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 | term_start = 1 Januari 2025 | term_end = | appointer = [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = [[Hajiji Noor]] | predecessor = [[Juhar Mahiruddin]] | successor = | order1 = 14th | office1 = Ketua Menteri Sabah | term_start1 = 27 Mac 2003 | term_end1 = 12 Mei 2018 | governor1 = [[Ahmadshah Abdullah]] <br> {{small|(2003–2010)}} <br> Juhar Mahiruddin <br> {{small|(2011–2018)}} | deputy1 = Wences Angang <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[:ms:Tham Nyip Shen|Tham Nyip Shen]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Lajim Ukin]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Joseph Pairin Kitingan]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[Chong Kah Kiat]] <br> {{small|(2004–2007)}} <br> [[:ms:Yahya Hussin (ahli politik)|Yahya Hussin]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[:ms:Raymond Tan Shu Kiah|Raymond Tan Shu Kiah]] <br> {{small|(2007–2018)}} <br> [[Jeffrey Kitingan]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> Hajiji Noor <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> [[Masidi Manjun]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} | predecessor1 = [[Chong Kah Kiat]] | successor1 = [[Shafie Apdal]] | constituency_AM2 = {{DUN|Sungai Sibuga}} | assembly2 = Negeri Sabah | term_start2 = 19 Februari 1994 | term_end2 = 26 September 2020 | predecessor2 = Thien Fui Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | successor2 = [[Mohamad Hamsan|Mohamad Hamsan Awang Supain]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | majority2 = 3,708 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]]) <br> 4,034 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]]) <br> 6,670 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]]) <br> 7,657 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]]) <br> 11,569 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]]) <br> 2,184 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]]) | office3 = Peranan Menteri (Sabah) | subterm3 = 1999–2002 | suboffice3 = Menteri di Jabatan Ketua Menteri | subterm4 = 2002–2018 | suboffice4 = Menteri Kewangan | office5 = Parti yang diwakili dalam Dewan Undangan Negeri Sabah | subterm5 = 1994–2020 | suboffice5 = [[Barisan Nasional]] | spouse = Yang Amat Berbahagia Toh Puan Datin Seri Panglima Datuk Hajah Faridah binti Tussin | children = 4 Orang saja iaitu; (Datuk [[Yamani Hafez Musa]], Mohammed Hayssam, Zohammad Hazzem, Datin Lenny Natasha Musa) | relations = [[Mohd Arifin Mohd Arif]] (Menantu) (k. 2007) <br> [[Anifah Aman]] (adik lelaki) <br> [[Ayub Aman]] (adik lelaki) <br> [[Annuar Ayub]] (anak saudara) | birth_name = Musa bin Aman | birth_date = {{birth date and age|1951|3|30|df=y}} | birth_place = [[Beaufort, Malaysia|Beaufort]], [[Tanah Jajahan Mahkota British Borneo Utara|Borneo Utara]] (kini [[Sabah]], [[Malaysia]]) | death_date = | death_place = | citizenship = [[Rakyat Malaysia|Malaysia]] | party = [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu]] (USNO) <br> {{small|(–1990)}} <br> Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah (Sabah UMNO) <br> {{small|(sejak 1990)}} | otherparty = [[Barisan Nasional]] (BN) <br> {{small|(sejak 1990)}} | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (BBA) <br /> Edith Cowan University (MBA)) | signature = Musa Aman signature.svg }} [[Tun]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|Datuk Seri Panglima]] [[Ijazah kehormat|(Dr.)]] [[Haji]] '''Musa bin''' '''Aman''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: موسى أمان; lahir 30 Mac 1951) atau lebih dikenali secara ringkas sebagai '''''Tun Musa Aman''''' ialah seorang pesara [[ahli politik]] dan bekas [[Ketua Menteri]] Sabah di [[Malaysia]] yang berasal dari [[Beaufort]], [[Sabah|Sabah Borneo]], [[Malaysia Timur]].<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> Beliau adalah salah satu bekas Ketua Menteri [[Sabah]] yang dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]. Tun Musa Aman telah dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 berkuatkuasa serta-merta pada 1 Januari 2025. <ref name="Bernama">{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2374397|title=MUSA AMAN DILANTIK YANG DIPERTUA NEGERI SABAH BAHARU|date=2024-12-17|access-date=2024-12-17|website=www.bernama.com/bm/index.php|last=BERNAMA|first=NEWS}}</ref> ''Tun Musa Aman'' telah diberi penghormatan Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia pada 17 Disember 2024. Beliau mengangkat sumpah sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] pada tarikh 1 Januari 2025, dalam jam 10.00 pagi waktu Malaysia. ==Maklumat tambahan== Beliau merupakan pengerusi [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) di [[Sabah]] tetapi telah meletak jawatan sebagai Pengerusi Perhubungan [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO-Sabah]] selepas kejatuhan UMNO di Sabah pada tahun 2018. Selepas perletakkan jawatan oleh Tan Sri Musa Aman, Jawatan pengerusi UMNO telah diberikan kepada Datuk [[Bung Moktar Radin]] dari Parlimen {{Parlimen|Kinabatangan}}. Pada [[Pilihan raya negeri Sabah 2020]], Tan Sri Musa Aman disahkan tidak akan bertanding atas mana-mana kerusi [[ADUN]] di [[Sabah]] kerana dikatakan ingin memberi peluang kepada pemimpin-pemimpin lain serta Parti-Parti lain untuk memegang jawatan [[Ketua Menteri Sabah]] dan menyandang [[Kerajaan tempatan di Malaysia|kerajaan]] baru di [[Sabah]]. ==Kehidupan awal== Ibu Musa ialah berbangsa Dusun dari Daerah Keningau, manakala nenek moyangnya melalui susur galur bapanya berketurunan Pakistan dari Daerah Beaufort. Beliau mendapat pendidikan rendah di sekolah rendah Anglikan St. Paul, Beaufort dan kemudiannya menghadiri Kolej Sabah dan Sekolah Menengah All Saints, kedua-duanya di Kota Kinabalu untuk pendidikan menengahnya. Beliau melanjutkan pelajaran ke peringkat tinggi di Universiti Teknologi Mara atau UiTM (dahulunya dikenali sebagai Institut Teknologi Mara, ITM) untuk ijazah sarjana muda dalam Pentadbiran Perniagaan dan meneruskan pengajiannya untuk mendapatkan Sarjana Pentadbiran Perniagaan (MBA) dari Universiti Edith Cowan, Perth, Australia. Beliau meminati dunia perniagaan sejak zaman sekolah rendah lagi. Pada tahun 1973, beliau meneruskan minat perniagaannya di Sandakan. Beliau kemudiannya meletakkan Syarikat Musman Holdings Sdn Bhd di bawah pengawasannya dan merupakan pengerusi City Finance Berhad dari 1983 hingga 1995. Beliau kemudiannya menjadi ketua eksekutif Innoprise Corporation pada 1995 dan juga pengerusi Sabah Softwood Berhad (di bawah Innoprise Corporation) pada tahun yang sama. ==Kerjaya== Beliau pernah dilantik sebagai Konsul Kehormat di [[Bangladesh]]. Beliau yang sebelum ini bekerja sebagai pegawai bank pernah dilantik sebagai Pengarah Eksekutif City Finance Berhad {Julai 1983 - April 1995), Pengerusi dan Ketua Eksekutif Innoprise Corporation (ICSB). Selain itu, beliau juga dilantik sebagai Pengarah Sinora, Innoprise International Incorporated, dan Pengerusi Sabah Softwoods Berhad.<ref name="bio">[http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php Biografi Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312232741/http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php |date=2013-03-12 }} URL assessed on 28 April 2012</ref> . ==Keluarga== Beliau berkahwin dengan Puan Sri Hajah Faridah binti Haji Tussin dan dikurniakan 4 orang anak. Di antara anak-anaknya termasuklah Mohammed Hayssam dan Hazem.<ref name="kitar">[http://malaysiakini.com/news/194859 "Musa: Dakwaan rasuah hanya 'kitar semula'", Malaysiakini.com.", 12 Mei 2012.]</ref> ==Sebagai ''Yang di-Pertua Negeri Sabah''== Pada tarikh 17 Disember 2024, ''Musa Aman'' telah diberi penghormatan ''Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN)'' yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia dan diiktiraf terus oleh YDPA Malaysia [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar]] sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ''(Governor of Sabah)'' ke-11, berkuatkuasa pada 1 Januari 2025, beliau telah dilantik untuk menjadi Governor ke-11 Sabah atas sebab pengalaman beliau memimpin Sabah dalam tempoh masa yang panjang dan rekod sebagai Ketua Menteri pertama yang paling lama berkhidmat dalam sejarah Sabah.<ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ''Tun Musa Aman'', berumur 73 tahun, dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] mengikut Perkara 1 Perlembagaan Negeri [[Sabah]], bagi tempoh empat tahun bermula 1 Januari 2025 hingga 31 Disember 2028. Pelantikan Musa adalah bagi menggantikan ''Tun [[Juhar Mahiruddin]]'' yang akan menamatkan tempoh perkhidmatan pada 31 Disember ini, selepas menyandang jawatan itu selama empat penggal bermula 1 Januari 2011.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Istiadat tersebut turut disaksikan Perdana Menteri ke-10 (PMX), Datuk Seri [[Anwar Ibrahim]]; Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri [[Fadillah Yusof]] dan Ketua Menteri Sabah ke-16, Datuk Seri [[Hajiji Noor]].<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Hadir sama pada istiadat itu ialah Yang Dipertua Dewan Negara, Datuk [[Awang Bemee Awang Ali Basah]]; Yang Dipertua Dewan Rakyat, Tan Sri [[Johari Abdul]]; Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi, Datuk [[Ewon Benedick]]; Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup, Datuk [[Armizan Mohd Ali]] dan Ketua Setiausaha Negara, Tan Sri [[Shamsul Azri Abu Bakar]]. ''Tun Musa Aman'', yang merupakan anak jati Beaufort yang terletak kira-kira 97 km ke selatan Kota Kinabalu, dilahirkan pada 30 Mac 1951. Beliau berkelulusan Ijazah Sarjana Pengurusan Perniagaan daripada Edith Cowan University, Australia. Beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah Ke-14 pada 27 Mac 2003, menggantikan Tan Sri [[Chong Kah Kiat]] dan memegang jawatan itu selama lima penggal sehingga 12 Mei 2018, menjadikannya Ketua Menteri Sabah yang pertama paling lama memegang jawatan tersebut. Selain berkhidmat sebagai Ketua Menteri, Musa yang merupakan Ahli Dewan Undangan Negeri Sungai Sibuga selama enam penggal (1994-2020) juga pernah memegang pelbagai jawatan penting, termasuk Menteri Kewangan Sabah, Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah, dan Konsul Kehormat Malaysia di Bangladesh.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu BERNAMA: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> ==Politik== Beliau mula aktif sebagai seorang ahli politik sekitar tahun [[1980]] melalui parti [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]. Beliau pernah dilantik sebagai Bendahari UMNO Sabah pada [[23 Mac]] [[1991]] selepas UMNO mengembangkan sayapnya ke Sabah. Pada [[16 Mac]] [[1992]], beliau dilantik memegang jawatan Bendahari [[Barisan Nasional]] Sabah. Pada [[20 Mac]] [[1999]], beliau dilantik sebagai Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah. Kemudian pada [[27 Mac]] [[2001]], beliau dilantik sebagai Menteri Kewangan Sabah. Pada [[27 Mac]] [[2003]], beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-14. Kerjaya beliau sebagai Ketua Menteri Sabah berakhir pada 12 Mei 2018 apabila Datuk Seri Haji Mohd. Shafie bin Haji Apdal yang merupakan Presiden Warisan mendakwa memiliki 35 ADUN yang menyokong beliau dan telah mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-15 pada 12 Mei 2018 pukul 9.15 Malam di depan Yang di-Pertua Negeri Juhar Mahiruddin di Istana Negeri.<ref>[https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/368795/shafie-apdal-sworn-sabah-chief-minister Shafie Apdal sworn in as Sabah Chief Minister.]</ref>, <ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/12/shafie-apdal-sworn-in-as-sabah-cm/ Shafie Apdal sworn in as Sabah CM, Musa seen leaving official residence.]</ref> == Keputusan pilihanraya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Undangan Negeri Sabah]]'''<ref>{{Cite web |title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE-12 |url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |access-date=2022-07-29 |website=semak.spr.gov.my}}</ref><ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|work=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n42 |title = N42 {{DUN|Sungai Sibuga}} |publisher= [[Malaysiakini]] |accessdate= 30 May 2020}}</ref> !|Tahun !|Kawasan pilihan raya !colspan=2|Calon !|Undian !|Peratusan !colspan=2|Lawan !|Undian !|Peratusan !|Undi dibuang !|Majoriti !|Keluar mengundi |- | rowspan="4" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1990|1990]] | rowspan="4" |'''{{DUN|Sugut}}''' | rowspan="4" bgcolor = 008000 | | rowspan="4" |Musa Aman ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]) | rowspan="4" |1,207 | rowspan="4" |35.54% | bgcolor= {{party color|United Sabah Party}} | |'''Jublee Zen ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]])''' |'''1,666''' |'''49.06%''' | rowspan="4" |3,396 | rowspan="4" |459 | rowspan="4" |69.62% |- | bgcolor = dcdcdc | |Ronald Kiandee ([[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]]) |231 |6.80% |- | bgcolor = 52053A | |Abdul Rahman Atang ([[Parti Bersatu Rakyat Jelata Sabah|BERJAYA]]) |114 |3.36% |- | |Julius Niyo ([[Parti Rakyat Sabah|PRS]]) |71 |2.09% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]] | rowspan="17" |'''{{DUN|Sungai Sibuga}}''' | rowspan="3" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="3" |'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan="3" align="right" |'''8,211''' | rowspan="3" |'''64.05%''' | {{Party shading/United Sabah Party}} | |Thim Fun Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | align="right" |4,503 |35.13% | rowspan="3" |13,031 | rowspan="3" |3,708 | rowspan="3" |65.29% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Hamid Jan ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |63 |0.49% |- |{{Color box|yellow|border=darkgray}} | |Satiman Taman ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |42 |0.33% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''7,927''' |rowspan=3|'''55.53%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Ramli Noordin ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |3,893 |27.28% |rowspan=3|14,578 |rowspan=3|4,034 |rowspan=3|64.07% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Musa Jala ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |2,166 |15.17% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Isnain Amat ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |289 |2.02% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''8,668''' |rowspan=2|'''78.22%''' |{{Party shading/Independent}} | |Lue Sue Seng ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |1,998 |18.03% |rowspan=2|11,351 |rowspan=2|6,670 |rowspan=2|64.51% |- |{{Party shading/PAS}} | |Abdul Gani Kosui ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |415 |3.75% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''8,961''' |rowspan=3|'''71.92%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ahmad Thamrin Mohd Jaini ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,913 |23.37% |rowspan=3|14,494 |rowspan=3|7,658 |rowspan=3|68.06% |- |{{Party shading/Independent}} | |Gusniah Diong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |295 |2.37% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Osman Enting ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |291 |2.34% |- |rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=4|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=4 align="right" |'''16,637''' |rowspan=4|'''74.32%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Irawanshah Mustapa ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |5,068 |22.64% |rowspan=4|22,800 |rowspan=4|11,569 |rowspan=4|81.60% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |A.M. Jaffar Juana ([[Parti Maju Sabah|SAPP]]) |align="right" |265 |1.18% |- |{{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | |Mohd Roslan Yussof ([[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR]]) |align="right" |215 |0.96% |- |{{Party shading/Independent}} | |Mohd Arshad Abdul ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |201 |0.90% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2| '''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''14,503''' |rowspan=2| '''53.59%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Asmara Abdul Rahman ([[Parti Warisan|WARISAN]]) |align="right" |12,319 |45.52% |rowspan=2|27,752 |rowspan=2|2,184 |rowspan=2|78.30% |- |bgcolor="{{Sabah Nationality Party/meta/shading}}" | |Osman Enting ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) |align="right" | 241 |0.89% |} ==Penghormatan== ===Kehormatan Malaysia=== * [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|30px]] {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) – '''Tun''' (2024) <ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) – '''Tan Sri''' (2017) <ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=[[Prime Minister's Department (Malaysia)]]|accessdate=25 October 2018}}</ref> ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Johan Mangku Negara]] (JMN) (1996) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Malacca.svg|30px]] {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) – '''Datuk Seri''' (2003) <ref>{{cite web |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|date=12 October 2003|title=The Malacca Yang Di-Pertua Negri's Birthday Honours List|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326091655/https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|archive-date=26 March 2020|access-date=12 September 2024}}</ref> * [[File:Coat of arms of Sabah.svg|30px]] {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Seri Panglima Darjah Kinabalu ]] (SPDK) – '''Datuk Seri Panglima''' (2006) ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Panglima Gemilang Darjah Kinabalu ]] (PGDK) – '''Datuk''' (1994) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Sarawak.svg|30px]] {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR Order of the Star of the Hornbill (Bintang Kenyalang) - 2. Knight Commander (DA).svg|50px]] [[Datuk Amar Bintang Kenyalang]] (DA) – '''Datuk Amar''' (2004) ===Penghormatan asing=== * [[File:Emblem of Brunei.svg|30px]] {{Flag|Brunei}} : ** [[File:BRU Order of the Crown of Brunei.svg|50x50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|Seri Paduka Mahkota Brunei]] (SPMB) – '''Dato Seri Paduka''' (2012) <ref>{{cite web|date=17 July 2012|accessdate=5 November 2018|url=http://bruneiresources.blogspot.com/2012/07/his-majesty-birthday-honours.html|title=His Majesty Birthday Honours}}</ref> ==Lihat juga== * [[Ketua Menteri Sabah]] * [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ==Rujukan== {{reflist}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Ketua Menteri Sabah]]<br> 27 Mac 2003 - 12 Mei 2018| penyandang terdahulu=[[Chong Kah Kiat]]| penyandang kemudian=[[Mohd Shafie Apdal | Datuk Seri Panglima Mohd Shafie Apdal]]}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]<br> 1 January 2025 - Sekarang| penyandang terdahulu=[[Juhar Mahiruddin | Tun Datuk Seri Panglima Juhar Mahiruddin]]| penyandang kemudian=[[Penyandang sekarang]]}} ==Pautan luar== {{commons category|Musa Aman}} * [http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp Laman rasmi mengenai Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430032422/http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp |date=2008-04-30 }} {{Penerima Seri Maharaja Mangku Negara}} {{Yang di-Pertua Negeri Sabah}} {{Ketua Menteri Sabah}} {{Barisan Nasional MY}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1951|}} [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Yang di-Pertua Negeri Sabah]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Pakistan]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Brunei]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ketua Menteri daripada UMNO|Sabah]] 66lfoe1p8jjjifazfqhzi7939tojifu 6925524 6925523 2026-08-11T20:39:32Z ~2026-44159-08 412501 /* */ 6925524 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tuan Yang Terutama]]<br /> [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tun]] [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Datuk Seri Panglima Haji]] | name = Musa Aman | honorific-suffix = <small>[[Seri Maharaja Mangku Negara|SMN]] ([[Malaysia]]); [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|SPDK]] ([[Sabah]]); [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|SPMB]] ([[Brunei]]);<br>[[Panglima Setia Mahkota|PSM]] ([[Malaysia]]); [[Darjah Gemilang Seri Melaka|DGSM]] ([[Melaka]]); [[Datuk Amar Bintang Kenyalang|DA]] ([[Sarawak]]); <br />[[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|PGDK]] ([[Sabah]]); [[Johan Mangku Negara|JMN]] ([[Malaysia]]); [[Jaksa Pendamai|JP]] <br>[[Fail:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|40px]][[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|40px]][[Fail:First Class of the Order of Seri Paduka Mahkota Brunei (SPMB).svg|40px]][[Fail:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|40px]] | native_name = {{lang|ms|{{Script|Arab|موسى أمان}}}} | image = File:Penampang Sabah Musa-Aman-during-Kaamatan-2014-01.jpg | caption = Tun Musa Aman pada tahun 2014.<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> | office = [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 | term_start = 1 Januari 2025 | term_end = | appointer = [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = [[Hajiji Noor]] | predecessor = [[Juhar Mahiruddin]] | successor = | order1 = 14th | office1 = Ketua Menteri Sabah | term_start1 = 27 Mac 2003 | term_end1 = 12 Mei 2018 | governor1 = [[Ahmadshah Abdullah]] <br> {{small|(2003–2010)}} <br> Juhar Mahiruddin <br> {{small|(2011–2018)}} | deputy1 = Wences Angang <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[:ms:Tham Nyip Shen|Tham Nyip Shen]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Lajim Ukin]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Joseph Pairin Kitingan]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[Chong Kah Kiat]] <br> {{small|(2004–2007)}} <br> [[:ms:Yahya Hussin (ahli politik)|Yahya Hussin]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[:ms:Raymond Tan Shu Kiah|Raymond Tan Shu Kiah]] <br> {{small|(2007–2018)}} <br> [[Jeffrey Kitingan]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> Hajiji Noor <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> [[Masidi Manjun]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} | predecessor1 = [[Chong Kah Kiat]] | successor1 = [[Shafie Apdal]] | constituency_AM2 = {{DUN|Sungai Sibuga}} | assembly2 = Negeri Sabah | term_start2 = 19 Februari 1994 | term_end2 = 26 September 2020 | predecessor2 = Thien Fui Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | successor2 = [[Mohamad Hamsan|Mohamad Hamsan Awang Supain]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | majority2 = 3,708 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]]) <br> 4,034 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]]) <br> 6,670 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]]) <br> 7,657 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]]) <br> 11,569 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]]) <br> 2,184 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]]) | office3 = Peranan Menteri (Sabah) | subterm3 = 1999–2002 | suboffice3 = Menteri di Jabatan Ketua Menteri | subterm4 = 2002–2018 | suboffice4 = Menteri Kewangan | office5 = Parti yang diwakili dalam Dewan Undangan Negeri Sabah | subterm5 = 1994–2020 | suboffice5 = [[Barisan Nasional]] | spouse = Yang Amat Berbahagia Toh Puan Datin Seri Panglima Datuk Hajah Faridah binti Tussin | children = 4 Orang saja iaitu; (Datuk [[Yamani Hafez Musa]], Mohammed Hayssam, Zohammad Hazzem, Datin Lenny Natasha Musa) | relations = [[Mohd Arifin Mohd Arif]] (Menantu) (k. 2007) <br> [[Anifah Aman]] (adik lelaki) <br> [[Ayub Aman]] (adik lelaki) <br> [[Annuar Ayub]] (anak saudara) | birth_name = Musa bin Aman | birth_date = {{birth date and age|1951|3|30|df=y}} | birth_place = [[Beaufort, Malaysia|Beaufort]], [[Tanah Jajahan Mahkota British Borneo Utara|Borneo Utara]] (kini [[Sabah]], [[Malaysia]]) | death_date = | death_place = | citizenship = [[Rakyat Malaysia|Malaysia]] | party = [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu]] (USNO) <br> {{small|(–1990)}} <br> Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah (Sabah UMNO) <br> {{small|(sejak 1990)}} | otherparty = [[Barisan Nasional]] (BN) <br> {{small|(sejak 1990)}} | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (BBA) <br /> Edith Cowan University (MBA)) | signature = Musa Aman signature.svg }} [[Tun]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|Datuk Seri Panglima]] [[Ijazah kehormat|(Dr.)]] [[Haji]] '''Musa bin''' '''Aman''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: موسى أمان; lahir 30 Mac 1951) atau lebih dikenali secara ringkas sebagai '''''Tun Musa Aman''''' ialah seorang pesara [[ahli politik]] dan bekas [[Ketua Menteri]] Sabah di [[Malaysia]] yang berasal dari [[Beaufort]], [[Sabah|Sabah Borneo]], [[Malaysia Timur]].<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> Beliau adalah salah satu bekas Ketua Menteri [[Sabah]] yang dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]. Tun Musa Aman telah dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 berkuatkuasa serta-merta pada 1 Januari 2025. <ref name="Bernama">{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2374397|title=MUSA AMAN DILANTIK YANG DIPERTUA NEGERI SABAH BAHARU|date=2024-12-17|access-date=2024-12-17|website=www.bernama.com/bm/index.php|last=BERNAMA|first=NEWS}}</ref> ''Tun Musa Aman'' telah diberi penghormatan Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia pada 17 Disember 2024. Beliau mengangkat sumpah sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] pada tarikh 1 Januari 2025, dalam jam 10.00 pagi waktu Malaysia. ==Maklumat tambahan== Beliau merupakan pengerusi [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) di [[Sabah]] tetapi telah meletak jawatan sebagai Pengerusi Perhubungan [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO-Sabah]] selepas kejatuhan UMNO di Sabah pada tahun 2018. Selepas perletakkan jawatan oleh Tan Sri Musa Aman, Jawatan pengerusi UMNO telah diberikan kepada Datuk [[Bung Moktar Radin]] dari Parlimen {{Parlimen|Kinabatangan}}. Pada [[Pilihan raya negeri Sabah 2020]], Tan Sri Musa Aman disahkan tidak akan bertanding atas mana-mana kerusi [[ADUN]] di [[Sabah]] kerana dikatakan ingin memberi peluang kepada pemimpin-pemimpin lain serta Parti-Parti lain untuk memegang jawatan [[Ketua Menteri Sabah]] dan menyandang [[Kerajaan tempatan di Malaysia|kerajaan]] baru di [[Sabah]]. ==Kehidupan awal== Ibu Musa ialah berbangsa Dusun dari Daerah Keningau, manakala nenek moyangnya melalui susur galur bapanya berketurunan Pakistan dari Daerah Beaufort. Beliau mendapat pendidikan rendah di sekolah rendah Anglikan St. Paul, Beaufort dan kemudiannya menghadiri Kolej Sabah dan Sekolah Menengah All Saints, kedua-duanya di Kota Kinabalu untuk pendidikan menengahnya. Beliau melanjutkan pelajaran ke peringkat tinggi di Universiti Teknologi Mara atau UiTM (dahulunya dikenali sebagai Institut Teknologi Mara, ITM) untuk ijazah sarjana muda dalam Pentadbiran Perniagaan dan meneruskan pengajiannya untuk mendapatkan Sarjana Pentadbiran Perniagaan (MBA) dari Universiti Edith Cowan, Perth, Australia. Beliau meminati dunia perniagaan sejak zaman sekolah rendah lagi. Pada tahun 1973, beliau meneruskan minat perniagaannya di Sandakan. Beliau kemudiannya meletakkan Syarikat Musman Holdings Sdn Bhd di bawah pengawasannya dan merupakan pengerusi City Finance Berhad dari 1983 hingga 1995. Beliau kemudiannya menjadi ketua eksekutif Innoprise Corporation pada 1995 dan juga pengerusi Sabah Softwood Berhad (di bawah Innoprise Corporation) pada tahun yang sama. ==Kerjaya== Beliau pernah dilantik sebagai Konsul Kehormat di [[Bangladesh]]. Beliau yang sebelum ini bekerja sebagai pegawai bank pernah dilantik sebagai Pengarah Eksekutif City Finance Berhad {Julai 1983 - April 1995), Pengerusi dan Ketua Eksekutif Innoprise Corporation (ICSB). Selain itu, beliau juga dilantik sebagai Pengarah Sinora, Innoprise International Incorporated, dan Pengerusi Sabah Softwoods Berhad.<ref name="bio">[http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php Biografi Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312232741/http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php |date=2013-03-12 }} URL assessed on 28 April 2012</ref> . ==Keluarga== Beliau berkahwin dengan Puan Sri Hajah Faridah binti Haji Tussin dan dikurniakan 4 orang anak. Di antara anak-anaknya termasuklah Mohammed Hayssam dan Hazem.<ref name="kitar">[http://malaysiakini.com/news/194859 "Musa: Dakwaan rasuah hanya 'kitar semula'", Malaysiakini.com.", 12 Mei 2012.]</ref> ==Sebagai ''Yang di-Pertua Negeri Sabah''== Pada tarikh 17 Disember 2024, ''Musa Aman'' telah diberi penghormatan ''Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN)'' yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia dan diiktiraf terus oleh YDPA Malaysia [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar]] sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ''(Governor of Sabah)'' ke-11, berkuatkuasa pada 1 Januari 2025, beliau telah dilantik untuk menjadi Governor ke-11 Sabah atas sebab pengalaman beliau memimpin Sabah dalam tempoh masa yang panjang dan rekod sebagai Ketua Menteri pertama yang paling lama berkhidmat dalam sejarah Sabah.<ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ''Tun Musa Aman'', berumur 73 tahun, dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] mengikut Perkara 1 Perlembagaan Negeri [[Sabah]], bagi tempoh empat tahun bermula 1 Januari 2025 hingga 31 Disember 2028. Pelantikan Musa adalah bagi menggantikan ''Tun [[Juhar Mahiruddin]]'' yang akan menamatkan tempoh perkhidmatan pada 31 Disember ini, selepas menyandang jawatan itu selama empat penggal bermula 1 Januari 2011.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Istiadat tersebut turut disaksikan Perdana Menteri ke-10 (PMX), Datuk Seri [[Anwar Ibrahim]]; Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri [[Fadillah Yusof]] dan Ketua Menteri Sabah ke-16, Datuk Seri [[Hajiji Noor]].<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Hadir sama pada istiadat itu ialah Yang Dipertua Dewan Negara, Datuk [[Awang Bemee Awang Ali Basah]]; Yang Dipertua Dewan Rakyat, Tan Sri [[Johari Abdul]]; Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi, Datuk [[Ewon Benedick]]; Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup, Datuk [[Armizan Mohd Ali]] dan Ketua Setiausaha Negara, Tan Sri [[Shamsul Azri Abu Bakar]]. ''Tun Musa Aman'', yang merupakan anak jati Beaufort yang terletak kira-kira 97 km ke selatan Kota Kinabalu, dilahirkan pada 30 Mac 1951. Beliau berkelulusan Ijazah Sarjana Pengurusan Perniagaan daripada Edith Cowan University, Australia. Beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah Ke-14 pada 27 Mac 2003, menggantikan Tan Sri [[Chong Kah Kiat]] dan memegang jawatan itu selama lima penggal sehingga 12 Mei 2018, menjadikannya Ketua Menteri Sabah yang pertama paling lama memegang jawatan tersebut. Selain berkhidmat sebagai Ketua Menteri, Musa yang merupakan Ahli Dewan Undangan Negeri Sungai Sibuga selama enam penggal (1994-2020) juga pernah memegang pelbagai jawatan penting, termasuk Menteri Kewangan Sabah, Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah, dan Konsul Kehormat Malaysia di Bangladesh.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu BERNAMA: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> ==Politik== Beliau mula aktif sebagai seorang ahli politik sekitar tahun [[1980]] melalui parti [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]. Beliau pernah dilantik sebagai Bendahari UMNO Sabah pada [[23 Mac]] [[1991]] selepas UMNO mengembangkan sayapnya ke Sabah. Pada [[16 Mac]] [[1992]], beliau dilantik memegang jawatan Bendahari [[Barisan Nasional]] Sabah. Pada [[20 Mac]] [[1999]], beliau dilantik sebagai Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah. Kemudian pada [[27 Mac]] [[2001]], beliau dilantik sebagai Menteri Kewangan Sabah. Pada [[27 Mac]] [[2003]], beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-14. Kerjaya beliau sebagai Ketua Menteri Sabah berakhir pada 12 Mei 2018 apabila Datuk Seri Haji Mohd. Shafie bin Haji Apdal yang merupakan Presiden Warisan mendakwa memiliki 35 ADUN yang menyokong beliau dan telah mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-15 pada 12 Mei 2018 pukul 9.15 Malam di depan Yang di-Pertua Negeri Juhar Mahiruddin di Istana Negeri.<ref>[https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/368795/shafie-apdal-sworn-sabah-chief-minister Shafie Apdal sworn in as Sabah Chief Minister.]</ref>, <ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/12/shafie-apdal-sworn-in-as-sabah-cm/ Shafie Apdal sworn in as Sabah CM, Musa seen leaving official residence.]</ref> == Keputusan pilihanraya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Undangan Negeri Sabah]]'''<ref>{{Cite web |title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE-12 |url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |access-date=2022-07-29 |website=semak.spr.gov.my}}</ref><ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|work=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n42 |title = N42 {{DUN|Sungai Sibuga}} |publisher= [[Malaysiakini]] |accessdate= 30 May 2020}}</ref> !|Tahun !|Kawasan pilihan raya !colspan=2|Calon !|Undian !|Peratusan !colspan=2|Lawan !|Undian !|Peratusan !|Undi dibuang !|Majoriti !|Keluar mengundi |- | rowspan="4" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1990|1990]] | rowspan="4" |'''{{DUN|Sugut}}''' | rowspan="4" bgcolor = 008000 | | rowspan="4" |Musa Aman ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]) | rowspan="4" |1,207 | rowspan="4" |35.54% | bgcolor= {{party color|United Sabah Party}} | |'''Jublee Zen ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]])''' |'''1,666''' |'''49.06%''' | rowspan="4" |3,396 | rowspan="4" |459 | rowspan="4" |69.62% |- | bgcolor = dcdcdc | |Ronald Kiandee ([[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]]) |231 |6.80% |- | bgcolor = 52053A | |Abdul Rahman Atang ([[Parti Bersatu Rakyat Jelata Sabah|BERJAYA]]) |114 |3.36% |- | |Julius Niyo ([[Parti Rakyat Sabah|PRS]]) |71 |2.09% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]] | rowspan="17" |'''{{DUN|Sungai Sibuga}}''' | rowspan="3" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="3" |'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan="3" align="right" |'''8,211''' | rowspan="3" |'''64.05%''' | {{Party shading/United Sabah Party}} | |Thim Fun Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | align="right" |4,503 |35.13% | rowspan="3" |13,031 | rowspan="3" |3,708 | rowspan="3" |65.29% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Hamid Jan ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |63 |0.49% |- |{{Color box|yellow|border=darkgray}} | |Satiman Taman ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |42 |0.33% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''7,927''' |rowspan=3|'''55.53%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Ramli Noordin ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |3,893 |27.28% |rowspan=3|14,578 |rowspan=3|4,034 |rowspan=3|64.07% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Musa Jala ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |2,166 |15.17% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Isnain Amat ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |289 |2.02% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''8,668''' |rowspan=2|'''78.22%''' |{{Party shading/Independent}} | |Lue Sue Seng ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |1,998 |18.03% |rowspan=2|11,351 |rowspan=2|6,670 |rowspan=2|64.51% |- |{{Party shading/PAS}} | |Abdul Gani Kosui ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |415 |3.75% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''8,961''' |rowspan=3|'''71.92%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ahmad Thamrin Mohd Jaini ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,913 |23.37% |rowspan=3|14,494 |rowspan=3|7,658 |rowspan=3|68.06% |- |{{Party shading/Independent}} | |Gusniah Diong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |295 |2.37% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Osman Enting ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |291 |2.34% |- |rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=4|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=4 align="right" |'''16,637''' |rowspan=4|'''74.32%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Irawanshah Mustapa ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |5,068 |22.64% |rowspan=4|22,800 |rowspan=4|11,569 |rowspan=4|81.60% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |A.M. Jaffar Juana ([[Parti Maju Sabah|SAPP]]) |align="right" |265 |1.18% |- |{{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | |Mohd Roslan Yussof ([[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR]]) |align="right" |215 |0.96% |- |{{Party shading/Independent}} | |Mohd Arshad Abdul ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |201 |0.90% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2| '''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''14,503''' |rowspan=2| '''53.59%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Asmara Abdul Rahman ([[Parti Warisan|WARISAN]]) |align="right" |12,319 |45.52% |rowspan=2|27,752 |rowspan=2|2,184 |rowspan=2|78.30% |- |bgcolor="{{Sabah Nationality Party/meta/shading}}" | |Osman Enting ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) |align="right" | 241 |0.89% |} ==Penghormatan== ===Kehormatan Malaysia=== * [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|30px]] {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) – '''Tun''' (2024) <ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) – '''Tan Sri''' (2017) <ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=[[Prime Minister's Department (Malaysia)]]|accessdate=25 October 2018}}</ref> ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Johan Mangku Negara]] (JMN) (1996) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Malacca.svg|30px]] {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) – '''Datuk Seri''' (2003) <ref>{{cite web |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|date=12 October 2003|title=The Malacca Yang Di-Pertua Negri's Birthday Honours List|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326091655/https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|archive-date=26 March 2020|access-date=12 September 2024}}</ref> * [[File:Coat of arms of Sabah.svg|30px]] {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Seri Panglima Darjah Kinabalu ]] (SPDK) – '''Datuk Seri Panglima''' (2006) ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Panglima Gemilang Darjah Kinabalu ]] (PGDK) – '''Datuk''' (1994) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Sarawak.svg|30px]] {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR Order of the Star of the Hornbill (Bintang Kenyalang) - 2. Knight Commander (DA).svg|50px]] [[Datuk Amar Bintang Kenyalang]] (DA) – '''Datuk Amar''' (2004) ===Penghormatan asing=== * [[File:Emblem of Brunei.svg|30px]] {{Flag|Brunei}} : ** [[File:BRU Order of the Crown of Brunei.svg|50x50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|Seri Paduka Mahkota Brunei]] (SPMB) – '''Dato Seri Paduka''' (2012) <ref>{{cite web|date=17 July 2012|accessdate=5 November 2018|url=http://bruneiresources.blogspot.com/2012/07/his-majesty-birthday-honours.html|title=His Majesty Birthday Honours}}</ref> ==Lihat juga== * [[Ketua Menteri Sabah]] * [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ==Rujukan== {{reflist}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Ketua Menteri Sabah]]<br> 27 Mac 2003 - 12 Mei 2018| penyandang terdahulu=[[Chong Kah Kiat]]| penyandang kemudian=[[Mohd Shafie Apdal | Datuk Seri Panglima Mohd Shafie Apdal]]}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]<br> 1 January 2025 - Sekarang| penyandang terdahulu=[[Juhar Mahiruddin | Tun Datuk Seri Panglima Juhar Mahiruddin]]| penyandang kemudian=[[Penyandang sekarang]]}} ==Pautan luar== {{commons category|Musa Aman}} * [http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp Laman rasmi mengenai Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430032422/http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp |date=2008-04-30 }} {{Penerima Seri Maharaja Mangku Negara}} {{Yang di-Pertua Negeri Sabah}} {{Ketua Menteri Sabah}} {{Barisan Nasional MY}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1951|}} [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Yang di-Pertua Negeri Sabah]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Pakistan]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Brunei]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ketua Menteri daripada UMNO|Sabah]] h3bvd70q6xor6rom0n0svp5azgxdlqg 6925525 6925524 2026-08-11T20:41:05Z ~2026-44159-08 412501 /* */ 6925525 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tuan Yang Terutama]]<br /> [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tun]] [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Datuk Seri Panglima Haji]] | name = Musa Aman | honorific-suffix = <small>[[Seri Maharaja Mangku Negara|SMN]] ([[Malaysia]]); [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|SPDK]] ([[Sabah]]); [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|SPMB]] ([[Brunei]]);<br>[[Panglima Setia Mahkota|PSM]] ([[Malaysia]]); [[Darjah Gemilang Seri Melaka|DGSM]] ([[Melaka]]); [[Datuk Amar Bintang Kenyalang|DA]] ([[Sarawak]]); <br />[[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|PGDK]] ([[Sabah]]); [[Johan Mangku Negara|JMN]] ([[Malaysia]]); [[Jaksa Pendamai|JP]] <br>[[Fail:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|40px]][[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|40px]][[Fail:First Class of the Order of Seri Paduka Mahkota Brunei (SPMB).svg|40px]][[Fail:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|40px]][[Fail:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]] | native_name = {{lang|ms|{{Script|Arab|موسى أمان}}}} | image = File:Penampang Sabah Musa-Aman-during-Kaamatan-2014-01.jpg | caption = Tun Musa Aman pada tahun 2014.<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> | office = [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 | term_start = 1 Januari 2025 | term_end = | appointer = [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = [[Hajiji Noor]] | predecessor = [[Juhar Mahiruddin]] | successor = | order1 = 14th | office1 = Ketua Menteri Sabah | term_start1 = 27 Mac 2003 | term_end1 = 12 Mei 2018 | governor1 = [[Ahmadshah Abdullah]] <br> {{small|(2003–2010)}} <br> Juhar Mahiruddin <br> {{small|(2011–2018)}} | deputy1 = Wences Angang <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[:ms:Tham Nyip Shen|Tham Nyip Shen]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Lajim Ukin]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Joseph Pairin Kitingan]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[Chong Kah Kiat]] <br> {{small|(2004–2007)}} <br> [[:ms:Yahya Hussin (ahli politik)|Yahya Hussin]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[:ms:Raymond Tan Shu Kiah|Raymond Tan Shu Kiah]] <br> {{small|(2007–2018)}} <br> [[Jeffrey Kitingan]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> Hajiji Noor <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> [[Masidi Manjun]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} | predecessor1 = [[Chong Kah Kiat]] | successor1 = [[Shafie Apdal]] | constituency_AM2 = {{DUN|Sungai Sibuga}} | assembly2 = Negeri Sabah | term_start2 = 19 Februari 1994 | term_end2 = 26 September 2020 | predecessor2 = Thien Fui Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | successor2 = [[Mohamad Hamsan|Mohamad Hamsan Awang Supain]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | majority2 = 3,708 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]]) <br> 4,034 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]]) <br> 6,670 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]]) <br> 7,657 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]]) <br> 11,569 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]]) <br> 2,184 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]]) | office3 = Peranan Menteri (Sabah) | subterm3 = 1999–2002 | suboffice3 = Menteri di Jabatan Ketua Menteri | subterm4 = 2002–2018 | suboffice4 = Menteri Kewangan | office5 = Parti yang diwakili dalam Dewan Undangan Negeri Sabah | subterm5 = 1994–2020 | suboffice5 = [[Barisan Nasional]] | spouse = Yang Amat Berbahagia Toh Puan Datin Seri Panglima Datuk Hajah Faridah binti Tussin | children = 4 Orang saja iaitu; (Datuk [[Yamani Hafez Musa]], Mohammed Hayssam, Zohammad Hazzem, Datin Lenny Natasha Musa) | relations = [[Mohd Arifin Mohd Arif]] (Menantu) (k. 2007) <br> [[Anifah Aman]] (adik lelaki) <br> [[Ayub Aman]] (adik lelaki) <br> [[Annuar Ayub]] (anak saudara) | birth_name = Musa bin Aman | birth_date = {{birth date and age|1951|3|30|df=y}} | birth_place = [[Beaufort, Malaysia|Beaufort]], [[Tanah Jajahan Mahkota British Borneo Utara|Borneo Utara]] (kini [[Sabah]], [[Malaysia]]) | death_date = | death_place = | citizenship = [[Rakyat Malaysia|Malaysia]] | party = [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu]] (USNO) <br> {{small|(–1990)}} <br> Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah (Sabah UMNO) <br> {{small|(sejak 1990)}} | otherparty = [[Barisan Nasional]] (BN) <br> {{small|(sejak 1990)}} | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (BBA) <br /> Edith Cowan University (MBA)) | signature = Musa Aman signature.svg }} [[Tun]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|Datuk Seri Panglima]] [[Ijazah kehormat|(Dr.)]] [[Haji]] '''Musa bin''' '''Aman''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: موسى أمان; lahir 30 Mac 1951) atau lebih dikenali secara ringkas sebagai '''''Tun Musa Aman''''' ialah seorang pesara [[ahli politik]] dan bekas [[Ketua Menteri]] Sabah di [[Malaysia]] yang berasal dari [[Beaufort]], [[Sabah|Sabah Borneo]], [[Malaysia Timur]].<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> Beliau adalah salah satu bekas Ketua Menteri [[Sabah]] yang dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]. Tun Musa Aman telah dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 berkuatkuasa serta-merta pada 1 Januari 2025. <ref name="Bernama">{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2374397|title=MUSA AMAN DILANTIK YANG DIPERTUA NEGERI SABAH BAHARU|date=2024-12-17|access-date=2024-12-17|website=www.bernama.com/bm/index.php|last=BERNAMA|first=NEWS}}</ref> ''Tun Musa Aman'' telah diberi penghormatan Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia pada 17 Disember 2024. Beliau mengangkat sumpah sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] pada tarikh 1 Januari 2025, dalam jam 10.00 pagi waktu Malaysia. ==Maklumat tambahan== Beliau merupakan pengerusi [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) di [[Sabah]] tetapi telah meletak jawatan sebagai Pengerusi Perhubungan [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO-Sabah]] selepas kejatuhan UMNO di Sabah pada tahun 2018. Selepas perletakkan jawatan oleh Tan Sri Musa Aman, Jawatan pengerusi UMNO telah diberikan kepada Datuk [[Bung Moktar Radin]] dari Parlimen {{Parlimen|Kinabatangan}}. Pada [[Pilihan raya negeri Sabah 2020]], Tan Sri Musa Aman disahkan tidak akan bertanding atas mana-mana kerusi [[ADUN]] di [[Sabah]] kerana dikatakan ingin memberi peluang kepada pemimpin-pemimpin lain serta Parti-Parti lain untuk memegang jawatan [[Ketua Menteri Sabah]] dan menyandang [[Kerajaan tempatan di Malaysia|kerajaan]] baru di [[Sabah]]. ==Kehidupan awal== Ibu Musa ialah berbangsa Dusun dari Daerah Keningau, manakala nenek moyangnya melalui susur galur bapanya berketurunan Pakistan dari Daerah Beaufort. Beliau mendapat pendidikan rendah di sekolah rendah Anglikan St. Paul, Beaufort dan kemudiannya menghadiri Kolej Sabah dan Sekolah Menengah All Saints, kedua-duanya di Kota Kinabalu untuk pendidikan menengahnya. Beliau melanjutkan pelajaran ke peringkat tinggi di Universiti Teknologi Mara atau UiTM (dahulunya dikenali sebagai Institut Teknologi Mara, ITM) untuk ijazah sarjana muda dalam Pentadbiran Perniagaan dan meneruskan pengajiannya untuk mendapatkan Sarjana Pentadbiran Perniagaan (MBA) dari Universiti Edith Cowan, Perth, Australia. Beliau meminati dunia perniagaan sejak zaman sekolah rendah lagi. Pada tahun 1973, beliau meneruskan minat perniagaannya di Sandakan. Beliau kemudiannya meletakkan Syarikat Musman Holdings Sdn Bhd di bawah pengawasannya dan merupakan pengerusi City Finance Berhad dari 1983 hingga 1995. Beliau kemudiannya menjadi ketua eksekutif Innoprise Corporation pada 1995 dan juga pengerusi Sabah Softwood Berhad (di bawah Innoprise Corporation) pada tahun yang sama. ==Kerjaya== Beliau pernah dilantik sebagai Konsul Kehormat di [[Bangladesh]]. Beliau yang sebelum ini bekerja sebagai pegawai bank pernah dilantik sebagai Pengarah Eksekutif City Finance Berhad {Julai 1983 - April 1995), Pengerusi dan Ketua Eksekutif Innoprise Corporation (ICSB). Selain itu, beliau juga dilantik sebagai Pengarah Sinora, Innoprise International Incorporated, dan Pengerusi Sabah Softwoods Berhad.<ref name="bio">[http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php Biografi Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312232741/http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php |date=2013-03-12 }} URL assessed on 28 April 2012</ref> . ==Keluarga== Beliau berkahwin dengan Puan Sri Hajah Faridah binti Haji Tussin dan dikurniakan 4 orang anak. Di antara anak-anaknya termasuklah Mohammed Hayssam dan Hazem.<ref name="kitar">[http://malaysiakini.com/news/194859 "Musa: Dakwaan rasuah hanya 'kitar semula'", Malaysiakini.com.", 12 Mei 2012.]</ref> ==Sebagai ''Yang di-Pertua Negeri Sabah''== Pada tarikh 17 Disember 2024, ''Musa Aman'' telah diberi penghormatan ''Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN)'' yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia dan diiktiraf terus oleh YDPA Malaysia [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar]] sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ''(Governor of Sabah)'' ke-11, berkuatkuasa pada 1 Januari 2025, beliau telah dilantik untuk menjadi Governor ke-11 Sabah atas sebab pengalaman beliau memimpin Sabah dalam tempoh masa yang panjang dan rekod sebagai Ketua Menteri pertama yang paling lama berkhidmat dalam sejarah Sabah.<ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ''Tun Musa Aman'', berumur 73 tahun, dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] mengikut Perkara 1 Perlembagaan Negeri [[Sabah]], bagi tempoh empat tahun bermula 1 Januari 2025 hingga 31 Disember 2028. Pelantikan Musa adalah bagi menggantikan ''Tun [[Juhar Mahiruddin]]'' yang akan menamatkan tempoh perkhidmatan pada 31 Disember ini, selepas menyandang jawatan itu selama empat penggal bermula 1 Januari 2011.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Istiadat tersebut turut disaksikan Perdana Menteri ke-10 (PMX), Datuk Seri [[Anwar Ibrahim]]; Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri [[Fadillah Yusof]] dan Ketua Menteri Sabah ke-16, Datuk Seri [[Hajiji Noor]].<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Hadir sama pada istiadat itu ialah Yang Dipertua Dewan Negara, Datuk [[Awang Bemee Awang Ali Basah]]; Yang Dipertua Dewan Rakyat, Tan Sri [[Johari Abdul]]; Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi, Datuk [[Ewon Benedick]]; Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup, Datuk [[Armizan Mohd Ali]] dan Ketua Setiausaha Negara, Tan Sri [[Shamsul Azri Abu Bakar]]. ''Tun Musa Aman'', yang merupakan anak jati Beaufort yang terletak kira-kira 97 km ke selatan Kota Kinabalu, dilahirkan pada 30 Mac 1951. Beliau berkelulusan Ijazah Sarjana Pengurusan Perniagaan daripada Edith Cowan University, Australia. Beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah Ke-14 pada 27 Mac 2003, menggantikan Tan Sri [[Chong Kah Kiat]] dan memegang jawatan itu selama lima penggal sehingga 12 Mei 2018, menjadikannya Ketua Menteri Sabah yang pertama paling lama memegang jawatan tersebut. Selain berkhidmat sebagai Ketua Menteri, Musa yang merupakan Ahli Dewan Undangan Negeri Sungai Sibuga selama enam penggal (1994-2020) juga pernah memegang pelbagai jawatan penting, termasuk Menteri Kewangan Sabah, Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah, dan Konsul Kehormat Malaysia di Bangladesh.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu BERNAMA: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> ==Politik== Beliau mula aktif sebagai seorang ahli politik sekitar tahun [[1980]] melalui parti [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]. Beliau pernah dilantik sebagai Bendahari UMNO Sabah pada [[23 Mac]] [[1991]] selepas UMNO mengembangkan sayapnya ke Sabah. Pada [[16 Mac]] [[1992]], beliau dilantik memegang jawatan Bendahari [[Barisan Nasional]] Sabah. Pada [[20 Mac]] [[1999]], beliau dilantik sebagai Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah. Kemudian pada [[27 Mac]] [[2001]], beliau dilantik sebagai Menteri Kewangan Sabah. Pada [[27 Mac]] [[2003]], beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-14. Kerjaya beliau sebagai Ketua Menteri Sabah berakhir pada 12 Mei 2018 apabila Datuk Seri Haji Mohd. Shafie bin Haji Apdal yang merupakan Presiden Warisan mendakwa memiliki 35 ADUN yang menyokong beliau dan telah mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-15 pada 12 Mei 2018 pukul 9.15 Malam di depan Yang di-Pertua Negeri Juhar Mahiruddin di Istana Negeri.<ref>[https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/368795/shafie-apdal-sworn-sabah-chief-minister Shafie Apdal sworn in as Sabah Chief Minister.]</ref>, <ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/12/shafie-apdal-sworn-in-as-sabah-cm/ Shafie Apdal sworn in as Sabah CM, Musa seen leaving official residence.]</ref> == Keputusan pilihanraya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Undangan Negeri Sabah]]'''<ref>{{Cite web |title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE-12 |url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |access-date=2022-07-29 |website=semak.spr.gov.my}}</ref><ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|work=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n42 |title = N42 {{DUN|Sungai Sibuga}} |publisher= [[Malaysiakini]] |accessdate= 30 May 2020}}</ref> !|Tahun !|Kawasan pilihan raya !colspan=2|Calon !|Undian !|Peratusan !colspan=2|Lawan !|Undian !|Peratusan !|Undi dibuang !|Majoriti !|Keluar mengundi |- | rowspan="4" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1990|1990]] | rowspan="4" |'''{{DUN|Sugut}}''' | rowspan="4" bgcolor = 008000 | | rowspan="4" |Musa Aman ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]) | rowspan="4" |1,207 | rowspan="4" |35.54% | bgcolor= {{party color|United Sabah Party}} | |'''Jublee Zen ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]])''' |'''1,666''' |'''49.06%''' | rowspan="4" |3,396 | rowspan="4" |459 | rowspan="4" |69.62% |- | bgcolor = dcdcdc | |Ronald Kiandee ([[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]]) |231 |6.80% |- | bgcolor = 52053A | |Abdul Rahman Atang ([[Parti Bersatu Rakyat Jelata Sabah|BERJAYA]]) |114 |3.36% |- | |Julius Niyo ([[Parti Rakyat Sabah|PRS]]) |71 |2.09% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]] | rowspan="17" |'''{{DUN|Sungai Sibuga}}''' | rowspan="3" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="3" |'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan="3" align="right" |'''8,211''' | rowspan="3" |'''64.05%''' | {{Party shading/United Sabah Party}} | |Thim Fun Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | align="right" |4,503 |35.13% | rowspan="3" |13,031 | rowspan="3" |3,708 | rowspan="3" |65.29% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Hamid Jan ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |63 |0.49% |- |{{Color box|yellow|border=darkgray}} | |Satiman Taman ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |42 |0.33% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''7,927''' |rowspan=3|'''55.53%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Ramli Noordin ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |3,893 |27.28% |rowspan=3|14,578 |rowspan=3|4,034 |rowspan=3|64.07% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Musa Jala ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |2,166 |15.17% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Isnain Amat ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |289 |2.02% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''8,668''' |rowspan=2|'''78.22%''' |{{Party shading/Independent}} | |Lue Sue Seng ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |1,998 |18.03% |rowspan=2|11,351 |rowspan=2|6,670 |rowspan=2|64.51% |- |{{Party shading/PAS}} | |Abdul Gani Kosui ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |415 |3.75% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''8,961''' |rowspan=3|'''71.92%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ahmad Thamrin Mohd Jaini ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,913 |23.37% |rowspan=3|14,494 |rowspan=3|7,658 |rowspan=3|68.06% |- |{{Party shading/Independent}} | |Gusniah Diong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |295 |2.37% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Osman Enting ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |291 |2.34% |- |rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=4|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=4 align="right" |'''16,637''' |rowspan=4|'''74.32%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Irawanshah Mustapa ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |5,068 |22.64% |rowspan=4|22,800 |rowspan=4|11,569 |rowspan=4|81.60% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |A.M. Jaffar Juana ([[Parti Maju Sabah|SAPP]]) |align="right" |265 |1.18% |- |{{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | |Mohd Roslan Yussof ([[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR]]) |align="right" |215 |0.96% |- |{{Party shading/Independent}} | |Mohd Arshad Abdul ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |201 |0.90% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2| '''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''14,503''' |rowspan=2| '''53.59%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Asmara Abdul Rahman ([[Parti Warisan|WARISAN]]) |align="right" |12,319 |45.52% |rowspan=2|27,752 |rowspan=2|2,184 |rowspan=2|78.30% |- |bgcolor="{{Sabah Nationality Party/meta/shading}}" | |Osman Enting ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) |align="right" | 241 |0.89% |} ==Penghormatan== ===Kehormatan Malaysia=== * [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|30px]] {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) – '''Tun''' (2024) <ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) – '''Tan Sri''' (2017) <ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=[[Prime Minister's Department (Malaysia)]]|accessdate=25 October 2018}}</ref> ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Johan Mangku Negara]] (JMN) (1996) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Malacca.svg|30px]] {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) – '''Datuk Seri''' (2003) <ref>{{cite web |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|date=12 October 2003|title=The Malacca Yang Di-Pertua Negri's Birthday Honours List|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326091655/https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|archive-date=26 March 2020|access-date=12 September 2024}}</ref> * [[File:Coat of arms of Sabah.svg|30px]] {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Seri Panglima Darjah Kinabalu ]] (SPDK) – '''Datuk Seri Panglima''' (2006) ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Panglima Gemilang Darjah Kinabalu ]] (PGDK) – '''Datuk''' (1994) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Sarawak.svg|30px]] {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR Order of the Star of the Hornbill (Bintang Kenyalang) - 2. Knight Commander (DA).svg|50px]] [[Datuk Amar Bintang Kenyalang]] (DA) – '''Datuk Amar''' (2004) ===Penghormatan asing=== * [[File:Emblem of Brunei.svg|30px]] {{Flag|Brunei}} : ** [[File:BRU Order of the Crown of Brunei.svg|50x50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|Seri Paduka Mahkota Brunei]] (SPMB) – '''Dato Seri Paduka''' (2012) <ref>{{cite web|date=17 July 2012|accessdate=5 November 2018|url=http://bruneiresources.blogspot.com/2012/07/his-majesty-birthday-honours.html|title=His Majesty Birthday Honours}}</ref> ==Lihat juga== * [[Ketua Menteri Sabah]] * [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ==Rujukan== {{reflist}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Ketua Menteri Sabah]]<br> 27 Mac 2003 - 12 Mei 2018| penyandang terdahulu=[[Chong Kah Kiat]]| penyandang kemudian=[[Mohd Shafie Apdal | Datuk Seri Panglima Mohd Shafie Apdal]]}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]<br> 1 January 2025 - Sekarang| penyandang terdahulu=[[Juhar Mahiruddin | Tun Datuk Seri Panglima Juhar Mahiruddin]]| penyandang kemudian=[[Penyandang sekarang]]}} ==Pautan luar== {{commons category|Musa Aman}} * [http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp Laman rasmi mengenai Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430032422/http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp |date=2008-04-30 }} {{Penerima Seri Maharaja Mangku Negara}} {{Yang di-Pertua Negeri Sabah}} {{Ketua Menteri Sabah}} {{Barisan Nasional MY}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1951|}} [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Yang di-Pertua Negeri Sabah]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Pakistan]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Brunei]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ketua Menteri daripada UMNO|Sabah]] 5m4y072uhz91czx6vaig97114iosibo 6925526 6925525 2026-08-11T20:42:51Z ~2026-44159-08 412501 /* */ 6925526 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tuan Yang Terutama]]<br /> [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tun]] [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Datuk Seri Panglima Haji]] | name = Musa Aman | honorific-suffix = <small>[[Seri Maharaja Mangku Negara|SMN]] ([[Malaysia]]); [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|SPDK]] ([[Sabah]]); [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|SPMB]] ([[Brunei]]);<br>[[Panglima Setia Mahkota|PSM]] ([[Malaysia]]); [[Darjah Gemilang Seri Melaka|DGSM]] ([[Melaka]]); [[Datuk Amar Bintang Kenyalang|DA]] ([[Sarawak]]); <br />[[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|PGDK]] ([[Sabah]]); [[Johan Mangku Negara|JMN]] ([[Malaysia]]); [[Jaksa Pendamai|JP]] <br>[[Fail:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|40px]][[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|40px]][[Fail:First Class of the Order of Seri Paduka Mahkota Brunei (SPMB).svg|40px]][[Fail:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|40px]][[Fail:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]][[Fail:MY-SAR Order of the Star of the Hornbill (Bintang Kenyalang) - 2. Knight Commander (DA).svg|40px]] | native_name = {{lang|ms|{{Script|Arab|موسى أمان}}}} | image = File:Penampang Sabah Musa-Aman-during-Kaamatan-2014-01.jpg | caption = Tun Musa Aman pada tahun 2014.<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> | office = [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 | term_start = 1 Januari 2025 | term_end = | appointer = [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = [[Hajiji Noor]] | predecessor = [[Juhar Mahiruddin]] | successor = | order1 = 14th | office1 = Ketua Menteri Sabah | term_start1 = 27 Mac 2003 | term_end1 = 12 Mei 2018 | governor1 = [[Ahmadshah Abdullah]] <br> {{small|(2003–2010)}} <br> Juhar Mahiruddin <br> {{small|(2011–2018)}} | deputy1 = Wences Angang <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[:ms:Tham Nyip Shen|Tham Nyip Shen]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Lajim Ukin]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Joseph Pairin Kitingan]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[Chong Kah Kiat]] <br> {{small|(2004–2007)}} <br> [[:ms:Yahya Hussin (ahli politik)|Yahya Hussin]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[:ms:Raymond Tan Shu Kiah|Raymond Tan Shu Kiah]] <br> {{small|(2007–2018)}} <br> [[Jeffrey Kitingan]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> Hajiji Noor <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> [[Masidi Manjun]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} | predecessor1 = [[Chong Kah Kiat]] | successor1 = [[Shafie Apdal]] | constituency_AM2 = {{DUN|Sungai Sibuga}} | assembly2 = Negeri Sabah | term_start2 = 19 Februari 1994 | term_end2 = 26 September 2020 | predecessor2 = Thien Fui Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | successor2 = [[Mohamad Hamsan|Mohamad Hamsan Awang Supain]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | majority2 = 3,708 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]]) <br> 4,034 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]]) <br> 6,670 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]]) <br> 7,657 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]]) <br> 11,569 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]]) <br> 2,184 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]]) | office3 = Peranan Menteri (Sabah) | subterm3 = 1999–2002 | suboffice3 = Menteri di Jabatan Ketua Menteri | subterm4 = 2002–2018 | suboffice4 = Menteri Kewangan | office5 = Parti yang diwakili dalam Dewan Undangan Negeri Sabah | subterm5 = 1994–2020 | suboffice5 = [[Barisan Nasional]] | spouse = Yang Amat Berbahagia Toh Puan Datin Seri Panglima Datuk Hajah Faridah binti Tussin | children = 4 Orang saja iaitu; (Datuk [[Yamani Hafez Musa]], Mohammed Hayssam, Zohammad Hazzem, Datin Lenny Natasha Musa) | relations = [[Mohd Arifin Mohd Arif]] (Menantu) (k. 2007) <br> [[Anifah Aman]] (adik lelaki) <br> [[Ayub Aman]] (adik lelaki) <br> [[Annuar Ayub]] (anak saudara) | birth_name = Musa bin Aman | birth_date = {{birth date and age|1951|3|30|df=y}} | birth_place = [[Beaufort, Malaysia|Beaufort]], [[Tanah Jajahan Mahkota British Borneo Utara|Borneo Utara]] (kini [[Sabah]], [[Malaysia]]) | death_date = | death_place = | citizenship = [[Rakyat Malaysia|Malaysia]] | party = [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu]] (USNO) <br> {{small|(–1990)}} <br> Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah (Sabah UMNO) <br> {{small|(sejak 1990)}} | otherparty = [[Barisan Nasional]] (BN) <br> {{small|(sejak 1990)}} | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (BBA) <br /> Edith Cowan University (MBA)) | signature = Musa Aman signature.svg }} [[Tun]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|Datuk Seri Panglima]] [[Ijazah kehormat|(Dr.)]] [[Haji]] '''Musa bin''' '''Aman''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: موسى أمان; lahir 30 Mac 1951) atau lebih dikenali secara ringkas sebagai '''''Tun Musa Aman''''' ialah seorang pesara [[ahli politik]] dan bekas [[Ketua Menteri]] Sabah di [[Malaysia]] yang berasal dari [[Beaufort]], [[Sabah|Sabah Borneo]], [[Malaysia Timur]].<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> Beliau adalah salah satu bekas Ketua Menteri [[Sabah]] yang dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]. Tun Musa Aman telah dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 berkuatkuasa serta-merta pada 1 Januari 2025. <ref name="Bernama">{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2374397|title=MUSA AMAN DILANTIK YANG DIPERTUA NEGERI SABAH BAHARU|date=2024-12-17|access-date=2024-12-17|website=www.bernama.com/bm/index.php|last=BERNAMA|first=NEWS}}</ref> ''Tun Musa Aman'' telah diberi penghormatan Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia pada 17 Disember 2024. Beliau mengangkat sumpah sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] pada tarikh 1 Januari 2025, dalam jam 10.00 pagi waktu Malaysia. ==Maklumat tambahan== Beliau merupakan pengerusi [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) di [[Sabah]] tetapi telah meletak jawatan sebagai Pengerusi Perhubungan [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO-Sabah]] selepas kejatuhan UMNO di Sabah pada tahun 2018. Selepas perletakkan jawatan oleh Tan Sri Musa Aman, Jawatan pengerusi UMNO telah diberikan kepada Datuk [[Bung Moktar Radin]] dari Parlimen {{Parlimen|Kinabatangan}}. Pada [[Pilihan raya negeri Sabah 2020]], Tan Sri Musa Aman disahkan tidak akan bertanding atas mana-mana kerusi [[ADUN]] di [[Sabah]] kerana dikatakan ingin memberi peluang kepada pemimpin-pemimpin lain serta Parti-Parti lain untuk memegang jawatan [[Ketua Menteri Sabah]] dan menyandang [[Kerajaan tempatan di Malaysia|kerajaan]] baru di [[Sabah]]. ==Kehidupan awal== Ibu Musa ialah berbangsa Dusun dari Daerah Keningau, manakala nenek moyangnya melalui susur galur bapanya berketurunan Pakistan dari Daerah Beaufort. Beliau mendapat pendidikan rendah di sekolah rendah Anglikan St. Paul, Beaufort dan kemudiannya menghadiri Kolej Sabah dan Sekolah Menengah All Saints, kedua-duanya di Kota Kinabalu untuk pendidikan menengahnya. Beliau melanjutkan pelajaran ke peringkat tinggi di Universiti Teknologi Mara atau UiTM (dahulunya dikenali sebagai Institut Teknologi Mara, ITM) untuk ijazah sarjana muda dalam Pentadbiran Perniagaan dan meneruskan pengajiannya untuk mendapatkan Sarjana Pentadbiran Perniagaan (MBA) dari Universiti Edith Cowan, Perth, Australia. Beliau meminati dunia perniagaan sejak zaman sekolah rendah lagi. Pada tahun 1973, beliau meneruskan minat perniagaannya di Sandakan. Beliau kemudiannya meletakkan Syarikat Musman Holdings Sdn Bhd di bawah pengawasannya dan merupakan pengerusi City Finance Berhad dari 1983 hingga 1995. Beliau kemudiannya menjadi ketua eksekutif Innoprise Corporation pada 1995 dan juga pengerusi Sabah Softwood Berhad (di bawah Innoprise Corporation) pada tahun yang sama. ==Kerjaya== Beliau pernah dilantik sebagai Konsul Kehormat di [[Bangladesh]]. Beliau yang sebelum ini bekerja sebagai pegawai bank pernah dilantik sebagai Pengarah Eksekutif City Finance Berhad {Julai 1983 - April 1995), Pengerusi dan Ketua Eksekutif Innoprise Corporation (ICSB). Selain itu, beliau juga dilantik sebagai Pengarah Sinora, Innoprise International Incorporated, dan Pengerusi Sabah Softwoods Berhad.<ref name="bio">[http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php Biografi Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312232741/http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php |date=2013-03-12 }} URL assessed on 28 April 2012</ref> . ==Keluarga== Beliau berkahwin dengan Puan Sri Hajah Faridah binti Haji Tussin dan dikurniakan 4 orang anak. Di antara anak-anaknya termasuklah Mohammed Hayssam dan Hazem.<ref name="kitar">[http://malaysiakini.com/news/194859 "Musa: Dakwaan rasuah hanya 'kitar semula'", Malaysiakini.com.", 12 Mei 2012.]</ref> ==Sebagai ''Yang di-Pertua Negeri Sabah''== Pada tarikh 17 Disember 2024, ''Musa Aman'' telah diberi penghormatan ''Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN)'' yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia dan diiktiraf terus oleh YDPA Malaysia [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar]] sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ''(Governor of Sabah)'' ke-11, berkuatkuasa pada 1 Januari 2025, beliau telah dilantik untuk menjadi Governor ke-11 Sabah atas sebab pengalaman beliau memimpin Sabah dalam tempoh masa yang panjang dan rekod sebagai Ketua Menteri pertama yang paling lama berkhidmat dalam sejarah Sabah.<ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ''Tun Musa Aman'', berumur 73 tahun, dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] mengikut Perkara 1 Perlembagaan Negeri [[Sabah]], bagi tempoh empat tahun bermula 1 Januari 2025 hingga 31 Disember 2028. Pelantikan Musa adalah bagi menggantikan ''Tun [[Juhar Mahiruddin]]'' yang akan menamatkan tempoh perkhidmatan pada 31 Disember ini, selepas menyandang jawatan itu selama empat penggal bermula 1 Januari 2011.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Istiadat tersebut turut disaksikan Perdana Menteri ke-10 (PMX), Datuk Seri [[Anwar Ibrahim]]; Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri [[Fadillah Yusof]] dan Ketua Menteri Sabah ke-16, Datuk Seri [[Hajiji Noor]].<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Hadir sama pada istiadat itu ialah Yang Dipertua Dewan Negara, Datuk [[Awang Bemee Awang Ali Basah]]; Yang Dipertua Dewan Rakyat, Tan Sri [[Johari Abdul]]; Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi, Datuk [[Ewon Benedick]]; Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup, Datuk [[Armizan Mohd Ali]] dan Ketua Setiausaha Negara, Tan Sri [[Shamsul Azri Abu Bakar]]. ''Tun Musa Aman'', yang merupakan anak jati Beaufort yang terletak kira-kira 97 km ke selatan Kota Kinabalu, dilahirkan pada 30 Mac 1951. Beliau berkelulusan Ijazah Sarjana Pengurusan Perniagaan daripada Edith Cowan University, Australia. Beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah Ke-14 pada 27 Mac 2003, menggantikan Tan Sri [[Chong Kah Kiat]] dan memegang jawatan itu selama lima penggal sehingga 12 Mei 2018, menjadikannya Ketua Menteri Sabah yang pertama paling lama memegang jawatan tersebut. Selain berkhidmat sebagai Ketua Menteri, Musa yang merupakan Ahli Dewan Undangan Negeri Sungai Sibuga selama enam penggal (1994-2020) juga pernah memegang pelbagai jawatan penting, termasuk Menteri Kewangan Sabah, Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah, dan Konsul Kehormat Malaysia di Bangladesh.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu BERNAMA: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> ==Politik== Beliau mula aktif sebagai seorang ahli politik sekitar tahun [[1980]] melalui parti [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]. Beliau pernah dilantik sebagai Bendahari UMNO Sabah pada [[23 Mac]] [[1991]] selepas UMNO mengembangkan sayapnya ke Sabah. Pada [[16 Mac]] [[1992]], beliau dilantik memegang jawatan Bendahari [[Barisan Nasional]] Sabah. Pada [[20 Mac]] [[1999]], beliau dilantik sebagai Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah. Kemudian pada [[27 Mac]] [[2001]], beliau dilantik sebagai Menteri Kewangan Sabah. Pada [[27 Mac]] [[2003]], beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-14. Kerjaya beliau sebagai Ketua Menteri Sabah berakhir pada 12 Mei 2018 apabila Datuk Seri Haji Mohd. Shafie bin Haji Apdal yang merupakan Presiden Warisan mendakwa memiliki 35 ADUN yang menyokong beliau dan telah mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-15 pada 12 Mei 2018 pukul 9.15 Malam di depan Yang di-Pertua Negeri Juhar Mahiruddin di Istana Negeri.<ref>[https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/368795/shafie-apdal-sworn-sabah-chief-minister Shafie Apdal sworn in as Sabah Chief Minister.]</ref>, <ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/12/shafie-apdal-sworn-in-as-sabah-cm/ Shafie Apdal sworn in as Sabah CM, Musa seen leaving official residence.]</ref> == Keputusan pilihanraya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Undangan Negeri Sabah]]'''<ref>{{Cite web |title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE-12 |url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |access-date=2022-07-29 |website=semak.spr.gov.my}}</ref><ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|work=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n42 |title = N42 {{DUN|Sungai Sibuga}} |publisher= [[Malaysiakini]] |accessdate= 30 May 2020}}</ref> !|Tahun !|Kawasan pilihan raya !colspan=2|Calon !|Undian !|Peratusan !colspan=2|Lawan !|Undian !|Peratusan !|Undi dibuang !|Majoriti !|Keluar mengundi |- | rowspan="4" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1990|1990]] | rowspan="4" |'''{{DUN|Sugut}}''' | rowspan="4" bgcolor = 008000 | | rowspan="4" |Musa Aman ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]) | rowspan="4" |1,207 | rowspan="4" |35.54% | bgcolor= {{party color|United Sabah Party}} | |'''Jublee Zen ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]])''' |'''1,666''' |'''49.06%''' | rowspan="4" |3,396 | rowspan="4" |459 | rowspan="4" |69.62% |- | bgcolor = dcdcdc | |Ronald Kiandee ([[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]]) |231 |6.80% |- | bgcolor = 52053A | |Abdul Rahman Atang ([[Parti Bersatu Rakyat Jelata Sabah|BERJAYA]]) |114 |3.36% |- | |Julius Niyo ([[Parti Rakyat Sabah|PRS]]) |71 |2.09% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]] | rowspan="17" |'''{{DUN|Sungai Sibuga}}''' | rowspan="3" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="3" |'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan="3" align="right" |'''8,211''' | rowspan="3" |'''64.05%''' | {{Party shading/United Sabah Party}} | |Thim Fun Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | align="right" |4,503 |35.13% | rowspan="3" |13,031 | rowspan="3" |3,708 | rowspan="3" |65.29% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Hamid Jan ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |63 |0.49% |- |{{Color box|yellow|border=darkgray}} | |Satiman Taman ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |42 |0.33% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''7,927''' |rowspan=3|'''55.53%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Ramli Noordin ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |3,893 |27.28% |rowspan=3|14,578 |rowspan=3|4,034 |rowspan=3|64.07% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Musa Jala ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |2,166 |15.17% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Isnain Amat ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |289 |2.02% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''8,668''' |rowspan=2|'''78.22%''' |{{Party shading/Independent}} | |Lue Sue Seng ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |1,998 |18.03% |rowspan=2|11,351 |rowspan=2|6,670 |rowspan=2|64.51% |- |{{Party shading/PAS}} | |Abdul Gani Kosui ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |415 |3.75% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''8,961''' |rowspan=3|'''71.92%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ahmad Thamrin Mohd Jaini ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,913 |23.37% |rowspan=3|14,494 |rowspan=3|7,658 |rowspan=3|68.06% |- |{{Party shading/Independent}} | |Gusniah Diong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |295 |2.37% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Osman Enting ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |291 |2.34% |- |rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=4|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=4 align="right" |'''16,637''' |rowspan=4|'''74.32%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Irawanshah Mustapa ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |5,068 |22.64% |rowspan=4|22,800 |rowspan=4|11,569 |rowspan=4|81.60% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |A.M. Jaffar Juana ([[Parti Maju Sabah|SAPP]]) |align="right" |265 |1.18% |- |{{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | |Mohd Roslan Yussof ([[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR]]) |align="right" |215 |0.96% |- |{{Party shading/Independent}} | |Mohd Arshad Abdul ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |201 |0.90% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2| '''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''14,503''' |rowspan=2| '''53.59%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Asmara Abdul Rahman ([[Parti Warisan|WARISAN]]) |align="right" |12,319 |45.52% |rowspan=2|27,752 |rowspan=2|2,184 |rowspan=2|78.30% |- |bgcolor="{{Sabah Nationality Party/meta/shading}}" | |Osman Enting ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) |align="right" | 241 |0.89% |} ==Penghormatan== ===Kehormatan Malaysia=== * [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|30px]] {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) – '''Tun''' (2024) <ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) – '''Tan Sri''' (2017) <ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=[[Prime Minister's Department (Malaysia)]]|accessdate=25 October 2018}}</ref> ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Johan Mangku Negara]] (JMN) (1996) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Malacca.svg|30px]] {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) – '''Datuk Seri''' (2003) <ref>{{cite web |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|date=12 October 2003|title=The Malacca Yang Di-Pertua Negri's Birthday Honours List|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326091655/https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|archive-date=26 March 2020|access-date=12 September 2024}}</ref> * [[File:Coat of arms of Sabah.svg|30px]] {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Seri Panglima Darjah Kinabalu ]] (SPDK) – '''Datuk Seri Panglima''' (2006) ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Panglima Gemilang Darjah Kinabalu ]] (PGDK) – '''Datuk''' (1994) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Sarawak.svg|30px]] {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR Order of the Star of the Hornbill (Bintang Kenyalang) - 2. Knight Commander (DA).svg|50px]] [[Datuk Amar Bintang Kenyalang]] (DA) – '''Datuk Amar''' (2004) ===Penghormatan asing=== * [[File:Emblem of Brunei.svg|30px]] {{Flag|Brunei}} : ** [[File:BRU Order of the Crown of Brunei.svg|50x50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|Seri Paduka Mahkota Brunei]] (SPMB) – '''Dato Seri Paduka''' (2012) <ref>{{cite web|date=17 July 2012|accessdate=5 November 2018|url=http://bruneiresources.blogspot.com/2012/07/his-majesty-birthday-honours.html|title=His Majesty Birthday Honours}}</ref> ==Lihat juga== * [[Ketua Menteri Sabah]] * [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ==Rujukan== {{reflist}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Ketua Menteri Sabah]]<br> 27 Mac 2003 - 12 Mei 2018| penyandang terdahulu=[[Chong Kah Kiat]]| penyandang kemudian=[[Mohd Shafie Apdal | Datuk Seri Panglima Mohd Shafie Apdal]]}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]<br> 1 January 2025 - Sekarang| penyandang terdahulu=[[Juhar Mahiruddin | Tun Datuk Seri Panglima Juhar Mahiruddin]]| penyandang kemudian=[[Penyandang sekarang]]}} ==Pautan luar== {{commons category|Musa Aman}} * [http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp Laman rasmi mengenai Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430032422/http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp |date=2008-04-30 }} {{Penerima Seri Maharaja Mangku Negara}} {{Yang di-Pertua Negeri Sabah}} {{Ketua Menteri Sabah}} {{Barisan Nasional MY}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1951|}} [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Yang di-Pertua Negeri Sabah]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Pakistan]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Brunei]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ketua Menteri daripada UMNO|Sabah]] 493rpvvsuo4oon10kujt1eo3jrv1rzr 6925527 6925526 2026-08-11T20:44:26Z ~2026-44159-08 412501 /* */ 6925527 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tuan Yang Terutama]]<br /> [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tun]] [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Datuk Seri Panglima Haji]] | name = Musa Aman | honorific-suffix = <small>[[Seri Maharaja Mangku Negara|SMN]] ([[Malaysia]]); [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|SPDK]] ([[Sabah]]); [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|SPMB]] ([[Brunei]]);<br>[[Panglima Setia Mahkota|PSM]] ([[Malaysia]]); [[Darjah Gemilang Seri Melaka|DGSM]] ([[Melaka]]); [[Datuk Amar Bintang Kenyalang|DA]] ([[Sarawak]]); <br />[[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|PGDK]] ([[Sabah]]); [[Johan Mangku Negara|JMN]] ([[Malaysia]]); [[Jaksa Pendamai|JP]] <br>[[Fail:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|40px]][[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|40px]][[Fail:First Class of the Order of Seri Paduka Mahkota Brunei (SPMB).svg|40px]][[Fail:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|40px]][[Fail:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]][[Fail:MY-SAR Order of the Star of the Hornbill (Bintang Kenyalang) - 2. Knight Commander (DA).svg|40px]][[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|40px]] | native_name = {{lang|ms|{{Script|Arab|موسى أمان}}}} | image = File:Penampang Sabah Musa-Aman-during-Kaamatan-2014-01.jpg | caption = Tun Musa Aman pada tahun 2014.<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> | office = [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 | term_start = 1 Januari 2025 | term_end = | appointer = [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = [[Hajiji Noor]] | predecessor = [[Juhar Mahiruddin]] | successor = | order1 = 14th | office1 = Ketua Menteri Sabah | term_start1 = 27 Mac 2003 | term_end1 = 12 Mei 2018 | governor1 = [[Ahmadshah Abdullah]] <br> {{small|(2003–2010)}} <br> Juhar Mahiruddin <br> {{small|(2011–2018)}} | deputy1 = Wences Angang <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[:ms:Tham Nyip Shen|Tham Nyip Shen]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Lajim Ukin]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Joseph Pairin Kitingan]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[Chong Kah Kiat]] <br> {{small|(2004–2007)}} <br> [[:ms:Yahya Hussin (ahli politik)|Yahya Hussin]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[:ms:Raymond Tan Shu Kiah|Raymond Tan Shu Kiah]] <br> {{small|(2007–2018)}} <br> [[Jeffrey Kitingan]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> Hajiji Noor <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> [[Masidi Manjun]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} | predecessor1 = [[Chong Kah Kiat]] | successor1 = [[Shafie Apdal]] | constituency_AM2 = {{DUN|Sungai Sibuga}} | assembly2 = Negeri Sabah | term_start2 = 19 Februari 1994 | term_end2 = 26 September 2020 | predecessor2 = Thien Fui Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | successor2 = [[Mohamad Hamsan|Mohamad Hamsan Awang Supain]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | majority2 = 3,708 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]]) <br> 4,034 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]]) <br> 6,670 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]]) <br> 7,657 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]]) <br> 11,569 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]]) <br> 2,184 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]]) | office3 = Peranan Menteri (Sabah) | subterm3 = 1999–2002 | suboffice3 = Menteri di Jabatan Ketua Menteri | subterm4 = 2002–2018 | suboffice4 = Menteri Kewangan | office5 = Parti yang diwakili dalam Dewan Undangan Negeri Sabah | subterm5 = 1994–2020 | suboffice5 = [[Barisan Nasional]] | spouse = Yang Amat Berbahagia Toh Puan Datin Seri Panglima Datuk Hajah Faridah binti Tussin | children = 4 Orang saja iaitu; (Datuk [[Yamani Hafez Musa]], Mohammed Hayssam, Zohammad Hazzem, Datin Lenny Natasha Musa) | relations = [[Mohd Arifin Mohd Arif]] (Menantu) (k. 2007) <br> [[Anifah Aman]] (adik lelaki) <br> [[Ayub Aman]] (adik lelaki) <br> [[Annuar Ayub]] (anak saudara) | birth_name = Musa bin Aman | birth_date = {{birth date and age|1951|3|30|df=y}} | birth_place = [[Beaufort, Malaysia|Beaufort]], [[Tanah Jajahan Mahkota British Borneo Utara|Borneo Utara]] (kini [[Sabah]], [[Malaysia]]) | death_date = | death_place = | citizenship = [[Rakyat Malaysia|Malaysia]] | party = [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu]] (USNO) <br> {{small|(–1990)}} <br> Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah (Sabah UMNO) <br> {{small|(sejak 1990)}} | otherparty = [[Barisan Nasional]] (BN) <br> {{small|(sejak 1990)}} | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (BBA) <br /> Edith Cowan University (MBA)) | signature = Musa Aman signature.svg }} [[Tun]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|Datuk Seri Panglima]] [[Ijazah kehormat|(Dr.)]] [[Haji]] '''Musa bin''' '''Aman''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: موسى أمان; lahir 30 Mac 1951) atau lebih dikenali secara ringkas sebagai '''''Tun Musa Aman''''' ialah seorang pesara [[ahli politik]] dan bekas [[Ketua Menteri]] Sabah di [[Malaysia]] yang berasal dari [[Beaufort]], [[Sabah|Sabah Borneo]], [[Malaysia Timur]].<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> Beliau adalah salah satu bekas Ketua Menteri [[Sabah]] yang dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]. Tun Musa Aman telah dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 berkuatkuasa serta-merta pada 1 Januari 2025. <ref name="Bernama">{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2374397|title=MUSA AMAN DILANTIK YANG DIPERTUA NEGERI SABAH BAHARU|date=2024-12-17|access-date=2024-12-17|website=www.bernama.com/bm/index.php|last=BERNAMA|first=NEWS}}</ref> ''Tun Musa Aman'' telah diberi penghormatan Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia pada 17 Disember 2024. Beliau mengangkat sumpah sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] pada tarikh 1 Januari 2025, dalam jam 10.00 pagi waktu Malaysia. ==Maklumat tambahan== Beliau merupakan pengerusi [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) di [[Sabah]] tetapi telah meletak jawatan sebagai Pengerusi Perhubungan [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO-Sabah]] selepas kejatuhan UMNO di Sabah pada tahun 2018. Selepas perletakkan jawatan oleh Tan Sri Musa Aman, Jawatan pengerusi UMNO telah diberikan kepada Datuk [[Bung Moktar Radin]] dari Parlimen {{Parlimen|Kinabatangan}}. Pada [[Pilihan raya negeri Sabah 2020]], Tan Sri Musa Aman disahkan tidak akan bertanding atas mana-mana kerusi [[ADUN]] di [[Sabah]] kerana dikatakan ingin memberi peluang kepada pemimpin-pemimpin lain serta Parti-Parti lain untuk memegang jawatan [[Ketua Menteri Sabah]] dan menyandang [[Kerajaan tempatan di Malaysia|kerajaan]] baru di [[Sabah]]. ==Kehidupan awal== Ibu Musa ialah berbangsa Dusun dari Daerah Keningau, manakala nenek moyangnya melalui susur galur bapanya berketurunan Pakistan dari Daerah Beaufort. Beliau mendapat pendidikan rendah di sekolah rendah Anglikan St. Paul, Beaufort dan kemudiannya menghadiri Kolej Sabah dan Sekolah Menengah All Saints, kedua-duanya di Kota Kinabalu untuk pendidikan menengahnya. Beliau melanjutkan pelajaran ke peringkat tinggi di Universiti Teknologi Mara atau UiTM (dahulunya dikenali sebagai Institut Teknologi Mara, ITM) untuk ijazah sarjana muda dalam Pentadbiran Perniagaan dan meneruskan pengajiannya untuk mendapatkan Sarjana Pentadbiran Perniagaan (MBA) dari Universiti Edith Cowan, Perth, Australia. Beliau meminati dunia perniagaan sejak zaman sekolah rendah lagi. Pada tahun 1973, beliau meneruskan minat perniagaannya di Sandakan. Beliau kemudiannya meletakkan Syarikat Musman Holdings Sdn Bhd di bawah pengawasannya dan merupakan pengerusi City Finance Berhad dari 1983 hingga 1995. Beliau kemudiannya menjadi ketua eksekutif Innoprise Corporation pada 1995 dan juga pengerusi Sabah Softwood Berhad (di bawah Innoprise Corporation) pada tahun yang sama. ==Kerjaya== Beliau pernah dilantik sebagai Konsul Kehormat di [[Bangladesh]]. Beliau yang sebelum ini bekerja sebagai pegawai bank pernah dilantik sebagai Pengarah Eksekutif City Finance Berhad {Julai 1983 - April 1995), Pengerusi dan Ketua Eksekutif Innoprise Corporation (ICSB). Selain itu, beliau juga dilantik sebagai Pengarah Sinora, Innoprise International Incorporated, dan Pengerusi Sabah Softwoods Berhad.<ref name="bio">[http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php Biografi Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312232741/http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php |date=2013-03-12 }} URL assessed on 28 April 2012</ref> . ==Keluarga== Beliau berkahwin dengan Puan Sri Hajah Faridah binti Haji Tussin dan dikurniakan 4 orang anak. Di antara anak-anaknya termasuklah Mohammed Hayssam dan Hazem.<ref name="kitar">[http://malaysiakini.com/news/194859 "Musa: Dakwaan rasuah hanya 'kitar semula'", Malaysiakini.com.", 12 Mei 2012.]</ref> ==Sebagai ''Yang di-Pertua Negeri Sabah''== Pada tarikh 17 Disember 2024, ''Musa Aman'' telah diberi penghormatan ''Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN)'' yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia dan diiktiraf terus oleh YDPA Malaysia [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar]] sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ''(Governor of Sabah)'' ke-11, berkuatkuasa pada 1 Januari 2025, beliau telah dilantik untuk menjadi Governor ke-11 Sabah atas sebab pengalaman beliau memimpin Sabah dalam tempoh masa yang panjang dan rekod sebagai Ketua Menteri pertama yang paling lama berkhidmat dalam sejarah Sabah.<ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ''Tun Musa Aman'', berumur 73 tahun, dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] mengikut Perkara 1 Perlembagaan Negeri [[Sabah]], bagi tempoh empat tahun bermula 1 Januari 2025 hingga 31 Disember 2028. Pelantikan Musa adalah bagi menggantikan ''Tun [[Juhar Mahiruddin]]'' yang akan menamatkan tempoh perkhidmatan pada 31 Disember ini, selepas menyandang jawatan itu selama empat penggal bermula 1 Januari 2011.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Istiadat tersebut turut disaksikan Perdana Menteri ke-10 (PMX), Datuk Seri [[Anwar Ibrahim]]; Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri [[Fadillah Yusof]] dan Ketua Menteri Sabah ke-16, Datuk Seri [[Hajiji Noor]].<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Hadir sama pada istiadat itu ialah Yang Dipertua Dewan Negara, Datuk [[Awang Bemee Awang Ali Basah]]; Yang Dipertua Dewan Rakyat, Tan Sri [[Johari Abdul]]; Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi, Datuk [[Ewon Benedick]]; Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup, Datuk [[Armizan Mohd Ali]] dan Ketua Setiausaha Negara, Tan Sri [[Shamsul Azri Abu Bakar]]. ''Tun Musa Aman'', yang merupakan anak jati Beaufort yang terletak kira-kira 97 km ke selatan Kota Kinabalu, dilahirkan pada 30 Mac 1951. Beliau berkelulusan Ijazah Sarjana Pengurusan Perniagaan daripada Edith Cowan University, Australia. Beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah Ke-14 pada 27 Mac 2003, menggantikan Tan Sri [[Chong Kah Kiat]] dan memegang jawatan itu selama lima penggal sehingga 12 Mei 2018, menjadikannya Ketua Menteri Sabah yang pertama paling lama memegang jawatan tersebut. Selain berkhidmat sebagai Ketua Menteri, Musa yang merupakan Ahli Dewan Undangan Negeri Sungai Sibuga selama enam penggal (1994-2020) juga pernah memegang pelbagai jawatan penting, termasuk Menteri Kewangan Sabah, Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah, dan Konsul Kehormat Malaysia di Bangladesh.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu BERNAMA: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> ==Politik== Beliau mula aktif sebagai seorang ahli politik sekitar tahun [[1980]] melalui parti [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]. Beliau pernah dilantik sebagai Bendahari UMNO Sabah pada [[23 Mac]] [[1991]] selepas UMNO mengembangkan sayapnya ke Sabah. Pada [[16 Mac]] [[1992]], beliau dilantik memegang jawatan Bendahari [[Barisan Nasional]] Sabah. Pada [[20 Mac]] [[1999]], beliau dilantik sebagai Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah. Kemudian pada [[27 Mac]] [[2001]], beliau dilantik sebagai Menteri Kewangan Sabah. Pada [[27 Mac]] [[2003]], beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-14. Kerjaya beliau sebagai Ketua Menteri Sabah berakhir pada 12 Mei 2018 apabila Datuk Seri Haji Mohd. Shafie bin Haji Apdal yang merupakan Presiden Warisan mendakwa memiliki 35 ADUN yang menyokong beliau dan telah mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-15 pada 12 Mei 2018 pukul 9.15 Malam di depan Yang di-Pertua Negeri Juhar Mahiruddin di Istana Negeri.<ref>[https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/368795/shafie-apdal-sworn-sabah-chief-minister Shafie Apdal sworn in as Sabah Chief Minister.]</ref>, <ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/12/shafie-apdal-sworn-in-as-sabah-cm/ Shafie Apdal sworn in as Sabah CM, Musa seen leaving official residence.]</ref> == Keputusan pilihanraya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Undangan Negeri Sabah]]'''<ref>{{Cite web |title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE-12 |url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |access-date=2022-07-29 |website=semak.spr.gov.my}}</ref><ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|work=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n42 |title = N42 {{DUN|Sungai Sibuga}} |publisher= [[Malaysiakini]] |accessdate= 30 May 2020}}</ref> !|Tahun !|Kawasan pilihan raya !colspan=2|Calon !|Undian !|Peratusan !colspan=2|Lawan !|Undian !|Peratusan !|Undi dibuang !|Majoriti !|Keluar mengundi |- | rowspan="4" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1990|1990]] | rowspan="4" |'''{{DUN|Sugut}}''' | rowspan="4" bgcolor = 008000 | | rowspan="4" |Musa Aman ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]) | rowspan="4" |1,207 | rowspan="4" |35.54% | bgcolor= {{party color|United Sabah Party}} | |'''Jublee Zen ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]])''' |'''1,666''' |'''49.06%''' | rowspan="4" |3,396 | rowspan="4" |459 | rowspan="4" |69.62% |- | bgcolor = dcdcdc | |Ronald Kiandee ([[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]]) |231 |6.80% |- | bgcolor = 52053A | |Abdul Rahman Atang ([[Parti Bersatu Rakyat Jelata Sabah|BERJAYA]]) |114 |3.36% |- | |Julius Niyo ([[Parti Rakyat Sabah|PRS]]) |71 |2.09% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]] | rowspan="17" |'''{{DUN|Sungai Sibuga}}''' | rowspan="3" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="3" |'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan="3" align="right" |'''8,211''' | rowspan="3" |'''64.05%''' | {{Party shading/United Sabah Party}} | |Thim Fun Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | align="right" |4,503 |35.13% | rowspan="3" |13,031 | rowspan="3" |3,708 | rowspan="3" |65.29% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Hamid Jan ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |63 |0.49% |- |{{Color box|yellow|border=darkgray}} | |Satiman Taman ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |42 |0.33% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''7,927''' |rowspan=3|'''55.53%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Ramli Noordin ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |3,893 |27.28% |rowspan=3|14,578 |rowspan=3|4,034 |rowspan=3|64.07% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Musa Jala ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |2,166 |15.17% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Isnain Amat ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |289 |2.02% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''8,668''' |rowspan=2|'''78.22%''' |{{Party shading/Independent}} | |Lue Sue Seng ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |1,998 |18.03% |rowspan=2|11,351 |rowspan=2|6,670 |rowspan=2|64.51% |- |{{Party shading/PAS}} | |Abdul Gani Kosui ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |415 |3.75% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''8,961''' |rowspan=3|'''71.92%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ahmad Thamrin Mohd Jaini ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,913 |23.37% |rowspan=3|14,494 |rowspan=3|7,658 |rowspan=3|68.06% |- |{{Party shading/Independent}} | |Gusniah Diong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |295 |2.37% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Osman Enting ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |291 |2.34% |- |rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=4|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=4 align="right" |'''16,637''' |rowspan=4|'''74.32%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Irawanshah Mustapa ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |5,068 |22.64% |rowspan=4|22,800 |rowspan=4|11,569 |rowspan=4|81.60% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |A.M. Jaffar Juana ([[Parti Maju Sabah|SAPP]]) |align="right" |265 |1.18% |- |{{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | |Mohd Roslan Yussof ([[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR]]) |align="right" |215 |0.96% |- |{{Party shading/Independent}} | |Mohd Arshad Abdul ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |201 |0.90% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2| '''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''14,503''' |rowspan=2| '''53.59%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Asmara Abdul Rahman ([[Parti Warisan|WARISAN]]) |align="right" |12,319 |45.52% |rowspan=2|27,752 |rowspan=2|2,184 |rowspan=2|78.30% |- |bgcolor="{{Sabah Nationality Party/meta/shading}}" | |Osman Enting ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) |align="right" | 241 |0.89% |} ==Penghormatan== ===Kehormatan Malaysia=== * [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|30px]] {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) – '''Tun''' (2024) <ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) – '''Tan Sri''' (2017) <ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=[[Prime Minister's Department (Malaysia)]]|accessdate=25 October 2018}}</ref> ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Johan Mangku Negara]] (JMN) (1996) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Malacca.svg|30px]] {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) – '''Datuk Seri''' (2003) <ref>{{cite web |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|date=12 October 2003|title=The Malacca Yang Di-Pertua Negri's Birthday Honours List|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326091655/https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|archive-date=26 March 2020|access-date=12 September 2024}}</ref> * [[File:Coat of arms of Sabah.svg|30px]] {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Seri Panglima Darjah Kinabalu ]] (SPDK) – '''Datuk Seri Panglima''' (2006) ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Panglima Gemilang Darjah Kinabalu ]] (PGDK) – '''Datuk''' (1994) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Sarawak.svg|30px]] {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR Order of the Star of the Hornbill (Bintang Kenyalang) - 2. Knight Commander (DA).svg|50px]] [[Datuk Amar Bintang Kenyalang]] (DA) – '''Datuk Amar''' (2004) ===Penghormatan asing=== * [[File:Emblem of Brunei.svg|30px]] {{Flag|Brunei}} : ** [[File:BRU Order of the Crown of Brunei.svg|50x50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|Seri Paduka Mahkota Brunei]] (SPMB) – '''Dato Seri Paduka''' (2012) <ref>{{cite web|date=17 July 2012|accessdate=5 November 2018|url=http://bruneiresources.blogspot.com/2012/07/his-majesty-birthday-honours.html|title=His Majesty Birthday Honours}}</ref> ==Lihat juga== * [[Ketua Menteri Sabah]] * [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ==Rujukan== {{reflist}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Ketua Menteri Sabah]]<br> 27 Mac 2003 - 12 Mei 2018| penyandang terdahulu=[[Chong Kah Kiat]]| penyandang kemudian=[[Mohd Shafie Apdal | Datuk Seri Panglima Mohd Shafie Apdal]]}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]<br> 1 January 2025 - Sekarang| penyandang terdahulu=[[Juhar Mahiruddin | Tun Datuk Seri Panglima Juhar Mahiruddin]]| penyandang kemudian=[[Penyandang sekarang]]}} ==Pautan luar== {{commons category|Musa Aman}} * [http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp Laman rasmi mengenai Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430032422/http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp |date=2008-04-30 }} {{Penerima Seri Maharaja Mangku Negara}} {{Yang di-Pertua Negeri Sabah}} {{Ketua Menteri Sabah}} {{Barisan Nasional MY}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1951|}} [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Yang di-Pertua Negeri Sabah]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Pakistan]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Brunei]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ketua Menteri daripada UMNO|Sabah]] i08lwxdqo7oqg1s7t1uz4qcup2p31yw 6925529 6925527 2026-08-11T20:47:01Z ~2026-44159-08 412501 /* */ 6925529 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tuan Yang Terutama]]<br /> [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Tun]] [[Darjah kebesaran Melayu#Gelaran|Datuk Seri Panglima Haji]] | name = Musa Aman | honorific-suffix = <small>[[Seri Maharaja Mangku Negara|SMN]] ([[Malaysia]]); [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|SPDK]] ([[Sabah]]); [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|SPMB]] ([[Brunei]]);<br>[[Panglima Setia Mahkota|PSM]] ([[Malaysia]]); [[Darjah Gemilang Seri Melaka|DGSM]] ([[Melaka]]); [[Datuk Amar Bintang Kenyalang|DA]] ([[Sarawak]]); <br />[[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu|PGDK]] ([[Sabah]]); [[Johan Mangku Negara|JMN]] ([[Malaysia]]); [[Jaksa Pendamai|JP]] <br>[[Fail:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|40px]][[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|40px]][[Fail:First Class of the Order of Seri Paduka Mahkota Brunei (SPMB).svg|40px]][[Fail:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|40px]]<br />[[Fail:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|40px]][[Fail:MY-SAR Order of the Star of the Hornbill (Bintang Kenyalang) - 2. Knight Commander (DA).svg|40px]][[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|40px]][[Fail:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|40px]] | native_name = {{lang|ms|{{Script|Arab|موسى أمان}}}} | image = File:Penampang Sabah Musa-Aman-during-Kaamatan-2014-01.jpg | caption = Tun Musa Aman pada tahun 2014.<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> | office = [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 | term_start = 1 Januari 2025 | term_end = | appointer = [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = [[Hajiji Noor]] | predecessor = [[Juhar Mahiruddin]] | successor = | order1 = 14th | office1 = Ketua Menteri Sabah | term_start1 = 27 Mac 2003 | term_end1 = 12 Mei 2018 | governor1 = [[Ahmadshah Abdullah]] <br> {{small|(2003–2010)}} <br> Juhar Mahiruddin <br> {{small|(2011–2018)}} | deputy1 = Wences Angang <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[:ms:Tham Nyip Shen|Tham Nyip Shen]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Lajim Ukin]] <br> {{small|(2003–2004)}} <br> [[Joseph Pairin Kitingan]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[Chong Kah Kiat]] <br> {{small|(2004–2007)}} <br> [[:ms:Yahya Hussin (ahli politik)|Yahya Hussin]] <br> {{small|(2004–2018)}} <br> [[:ms:Raymond Tan Shu Kiah|Raymond Tan Shu Kiah]] <br> {{small|(2007–2018)}} <br> [[Jeffrey Kitingan]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> Hajiji Noor <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} <br> [[Masidi Manjun]] <br> {{small|(11–12 Mei 2018)}} | predecessor1 = [[Chong Kah Kiat]] | successor1 = [[Shafie Apdal]] | constituency_AM2 = {{DUN|Sungai Sibuga}} | assembly2 = Negeri Sabah | term_start2 = 19 Februari 1994 | term_end2 = 26 September 2020 | predecessor2 = Thien Fui Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | successor2 = [[Mohamad Hamsan|Mohamad Hamsan Awang Supain]] <br> ([[Barisan Nasional|BN]]–[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]]) | majority2 = 3,708 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]]) <br> 4,034 ([[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]]) <br> 6,670 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]]) <br> 7,657 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]]) <br> 11,569 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]]) <br> 2,184 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]]) | office3 = Peranan Menteri (Sabah) | subterm3 = 1999–2002 | suboffice3 = Menteri di Jabatan Ketua Menteri | subterm4 = 2002–2018 | suboffice4 = Menteri Kewangan | office5 = Parti yang diwakili dalam Dewan Undangan Negeri Sabah | subterm5 = 1994–2020 | suboffice5 = [[Barisan Nasional]] | spouse = Yang Amat Berbahagia Toh Puan Datin Seri Panglima Datuk Hajah Faridah binti Tussin | children = 4 Orang saja iaitu; (Datuk [[Yamani Hafez Musa]], Mohammed Hayssam, Zohammad Hazzem, Datin Lenny Natasha Musa) | relations = [[Mohd Arifin Mohd Arif]] (Menantu) (k. 2007) <br> [[Anifah Aman]] (adik lelaki) <br> [[Ayub Aman]] (adik lelaki) <br> [[Annuar Ayub]] (anak saudara) | birth_name = Musa bin Aman | birth_date = {{birth date and age|1951|3|30|df=y}} | birth_place = [[Beaufort, Malaysia|Beaufort]], [[Tanah Jajahan Mahkota British Borneo Utara|Borneo Utara]] (kini [[Sabah]], [[Malaysia]]) | death_date = | death_place = | citizenship = [[Rakyat Malaysia|Malaysia]] | party = [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu]] (USNO) <br> {{small|(–1990)}} <br> Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu Sabah (Sabah UMNO) <br> {{small|(sejak 1990)}} | otherparty = [[Barisan Nasional]] (BN) <br> {{small|(sejak 1990)}} | alma_mater = [[Universiti Teknologi MARA]] (BBA) <br /> Edith Cowan University (MBA)) | signature = Musa Aman signature.svg }} [[Tun]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu|Datuk Seri Panglima]] [[Ijazah kehormat|(Dr.)]] [[Haji]] '''Musa bin''' '''Aman''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: موسى أمان; lahir 30 Mac 1951) atau lebih dikenali secara ringkas sebagai '''''Tun Musa Aman''''' ialah seorang pesara [[ahli politik]] dan bekas [[Ketua Menteri]] Sabah di [[Malaysia]] yang berasal dari [[Beaufort]], [[Sabah|Sabah Borneo]], [[Malaysia Timur]].<ref>[https://www.utusanborneo.com.my/2014/05/30/kaamatan-eratkan-rakyat-pelbagai-kaum "Kaamatan eratkan rakyat pelbagai kaum di Sabah" (2014) - Ketua Menteri Sabah ke-14, Datuk Seri Panglima Musa (Muosshar) bin Haji Aman]</ref> Beliau adalah salah satu bekas Ketua Menteri [[Sabah]] yang dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]. Tun Musa Aman telah dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ke-11 berkuatkuasa serta-merta pada 1 Januari 2025. <ref name="Bernama">{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/am/news.php?id=2374397|title=MUSA AMAN DILANTIK YANG DIPERTUA NEGERI SABAH BAHARU|date=2024-12-17|access-date=2024-12-17|website=www.bernama.com/bm/index.php|last=BERNAMA|first=NEWS}}</ref> ''Tun Musa Aman'' telah diberi penghormatan Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia pada 17 Disember 2024. Beliau mengangkat sumpah sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] pada tarikh 1 Januari 2025, dalam jam 10.00 pagi waktu Malaysia. ==Maklumat tambahan== Beliau merupakan pengerusi [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] (UMNO) di [[Sabah]] tetapi telah meletak jawatan sebagai Pengerusi Perhubungan [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO-Sabah]] selepas kejatuhan UMNO di Sabah pada tahun 2018. Selepas perletakkan jawatan oleh Tan Sri Musa Aman, Jawatan pengerusi UMNO telah diberikan kepada Datuk [[Bung Moktar Radin]] dari Parlimen {{Parlimen|Kinabatangan}}. Pada [[Pilihan raya negeri Sabah 2020]], Tan Sri Musa Aman disahkan tidak akan bertanding atas mana-mana kerusi [[ADUN]] di [[Sabah]] kerana dikatakan ingin memberi peluang kepada pemimpin-pemimpin lain serta Parti-Parti lain untuk memegang jawatan [[Ketua Menteri Sabah]] dan menyandang [[Kerajaan tempatan di Malaysia|kerajaan]] baru di [[Sabah]]. ==Kehidupan awal== Ibu Musa ialah berbangsa Dusun dari Daerah Keningau, manakala nenek moyangnya melalui susur galur bapanya berketurunan Pakistan dari Daerah Beaufort. Beliau mendapat pendidikan rendah di sekolah rendah Anglikan St. Paul, Beaufort dan kemudiannya menghadiri Kolej Sabah dan Sekolah Menengah All Saints, kedua-duanya di Kota Kinabalu untuk pendidikan menengahnya. Beliau melanjutkan pelajaran ke peringkat tinggi di Universiti Teknologi Mara atau UiTM (dahulunya dikenali sebagai Institut Teknologi Mara, ITM) untuk ijazah sarjana muda dalam Pentadbiran Perniagaan dan meneruskan pengajiannya untuk mendapatkan Sarjana Pentadbiran Perniagaan (MBA) dari Universiti Edith Cowan, Perth, Australia. Beliau meminati dunia perniagaan sejak zaman sekolah rendah lagi. Pada tahun 1973, beliau meneruskan minat perniagaannya di Sandakan. Beliau kemudiannya meletakkan Syarikat Musman Holdings Sdn Bhd di bawah pengawasannya dan merupakan pengerusi City Finance Berhad dari 1983 hingga 1995. Beliau kemudiannya menjadi ketua eksekutif Innoprise Corporation pada 1995 dan juga pengerusi Sabah Softwood Berhad (di bawah Innoprise Corporation) pada tahun yang sama. ==Kerjaya== Beliau pernah dilantik sebagai Konsul Kehormat di [[Bangladesh]]. Beliau yang sebelum ini bekerja sebagai pegawai bank pernah dilantik sebagai Pengarah Eksekutif City Finance Berhad {Julai 1983 - April 1995), Pengerusi dan Ketua Eksekutif Innoprise Corporation (ICSB). Selain itu, beliau juga dilantik sebagai Pengarah Sinora, Innoprise International Incorporated, dan Pengerusi Sabah Softwoods Berhad.<ref name="bio">[http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php Biografi Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312232741/http://www.sabah.gov.my/cm/biography.php |date=2013-03-12 }} URL assessed on 28 April 2012</ref> . ==Keluarga== Beliau berkahwin dengan Puan Sri Hajah Faridah binti Haji Tussin dan dikurniakan 4 orang anak. Di antara anak-anaknya termasuklah Mohammed Hayssam dan Hazem.<ref name="kitar">[http://malaysiakini.com/news/194859 "Musa: Dakwaan rasuah hanya 'kitar semula'", Malaysiakini.com.", 12 Mei 2012.]</ref> ==Sebagai ''Yang di-Pertua Negeri Sabah''== Pada tarikh 17 Disember 2024, ''Musa Aman'' telah diberi penghormatan ''Panglima Besar [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN)'' yang membawa gelaran '''Tun''' oleh [[Yang di-Pertuan Agong]] Malaysia dan diiktiraf terus oleh YDPA Malaysia [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar]] sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ''(Governor of Sabah)'' ke-11, berkuatkuasa pada 1 Januari 2025, beliau telah dilantik untuk menjadi Governor ke-11 Sabah atas sebab pengalaman beliau memimpin Sabah dalam tempoh masa yang panjang dan rekod sebagai Ketua Menteri pertama yang paling lama berkhidmat dalam sejarah Sabah.<ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ''Tun Musa Aman'', berumur 73 tahun, dilantik sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] mengikut Perkara 1 Perlembagaan Negeri [[Sabah]], bagi tempoh empat tahun bermula 1 Januari 2025 hingga 31 Disember 2028. Pelantikan Musa adalah bagi menggantikan ''Tun [[Juhar Mahiruddin]]'' yang akan menamatkan tempoh perkhidmatan pada 31 Disember ini, selepas menyandang jawatan itu selama empat penggal bermula 1 Januari 2011.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Istiadat tersebut turut disaksikan Perdana Menteri ke-10 (PMX), Datuk Seri [[Anwar Ibrahim]]; Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri [[Fadillah Yusof]] dan Ketua Menteri Sabah ke-16, Datuk Seri [[Hajiji Noor]].<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu Sinar Harian: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> Hadir sama pada istiadat itu ialah Yang Dipertua Dewan Negara, Datuk [[Awang Bemee Awang Ali Basah]]; Yang Dipertua Dewan Rakyat, Tan Sri [[Johari Abdul]]; Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi, Datuk [[Ewon Benedick]]; Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup, Datuk [[Armizan Mohd Ali]] dan Ketua Setiausaha Negara, Tan Sri [[Shamsul Azri Abu Bakar]]. ''Tun Musa Aman'', yang merupakan anak jati Beaufort yang terletak kira-kira 97 km ke selatan Kota Kinabalu, dilahirkan pada 30 Mac 1951. Beliau berkelulusan Ijazah Sarjana Pengurusan Perniagaan daripada Edith Cowan University, Australia. Beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah Ke-14 pada 27 Mac 2003, menggantikan Tan Sri [[Chong Kah Kiat]] dan memegang jawatan itu selama lima penggal sehingga 12 Mei 2018, menjadikannya Ketua Menteri Sabah yang pertama paling lama memegang jawatan tersebut. Selain berkhidmat sebagai Ketua Menteri, Musa yang merupakan Ahli Dewan Undangan Negeri Sungai Sibuga selama enam penggal (1994-2020) juga pernah memegang pelbagai jawatan penting, termasuk Menteri Kewangan Sabah, Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah, dan Konsul Kehormat Malaysia di Bangladesh.<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/702617/berita/nasional/musa-aman-dilantik-yang-di-pertua-negeri-sabah-baharu BERNAMA: Musa Aman dilantik Yang di-Pertua Negeri Sabah]</ref> ==Politik== Beliau mula aktif sebagai seorang ahli politik sekitar tahun [[1980]] melalui parti [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]. Beliau pernah dilantik sebagai Bendahari UMNO Sabah pada [[23 Mac]] [[1991]] selepas UMNO mengembangkan sayapnya ke Sabah. Pada [[16 Mac]] [[1992]], beliau dilantik memegang jawatan Bendahari [[Barisan Nasional]] Sabah. Pada [[20 Mac]] [[1999]], beliau dilantik sebagai Menteri di Jabatan Ketua Menteri Sabah. Kemudian pada [[27 Mac]] [[2001]], beliau dilantik sebagai Menteri Kewangan Sabah. Pada [[27 Mac]] [[2003]], beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-14. Kerjaya beliau sebagai Ketua Menteri Sabah berakhir pada 12 Mei 2018 apabila Datuk Seri Haji Mohd. Shafie bin Haji Apdal yang merupakan Presiden Warisan mendakwa memiliki 35 ADUN yang menyokong beliau dan telah mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah yang ke-15 pada 12 Mei 2018 pukul 9.15 Malam di depan Yang di-Pertua Negeri Juhar Mahiruddin di Istana Negeri.<ref>[https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/368795/shafie-apdal-sworn-sabah-chief-minister Shafie Apdal sworn in as Sabah Chief Minister.]</ref>, <ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2018/05/12/shafie-apdal-sworn-in-as-sabah-cm/ Shafie Apdal sworn in as Sabah CM, Musa seen leaving official residence.]</ref> == Keputusan pilihanraya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Undangan Negeri Sabah]]'''<ref>{{Cite web |title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE-12 |url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php |access-date=2022-07-29 |website=semak.spr.gov.my}}</ref><ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|work=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 May 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n42 |title = N42 {{DUN|Sungai Sibuga}} |publisher= [[Malaysiakini]] |accessdate= 30 May 2020}}</ref> !|Tahun !|Kawasan pilihan raya !colspan=2|Calon !|Undian !|Peratusan !colspan=2|Lawan !|Undian !|Peratusan !|Undi dibuang !|Majoriti !|Keluar mengundi |- | rowspan="4" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1990|1990]] | rowspan="4" |'''{{DUN|Sugut}}''' | rowspan="4" bgcolor = 008000 | | rowspan="4" |Musa Aman ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]) | rowspan="4" |1,207 | rowspan="4" |35.54% | bgcolor= {{party color|United Sabah Party}} | |'''Jublee Zen ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]])''' |'''1,666''' |'''49.06%''' | rowspan="4" |3,396 | rowspan="4" |459 | rowspan="4" |69.62% |- | bgcolor = dcdcdc | |Ronald Kiandee ([[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]]) |231 |6.80% |- | bgcolor = 52053A | |Abdul Rahman Atang ([[Parti Bersatu Rakyat Jelata Sabah|BERJAYA]]) |114 |3.36% |- | |Julius Niyo ([[Parti Rakyat Sabah|PRS]]) |71 |2.09% |- | rowspan="3" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1994|1994]] | rowspan="17" |'''{{DUN|Sungai Sibuga}}''' | rowspan="3" {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan="3" |'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan="3" align="right" |'''8,211''' | rowspan="3" |'''64.05%''' | {{Party shading/United Sabah Party}} | |Thim Fun Yun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | align="right" |4,503 |35.13% | rowspan="3" |13,031 | rowspan="3" |3,708 | rowspan="3" |65.29% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Hamid Jan ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |63 |0.49% |- |{{Color box|yellow|border=darkgray}} | |Satiman Taman ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |42 |0.33% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 1999|1999]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''7,927''' |rowspan=3|'''55.53%''' |{{Party shading/United Sabah Party}} | |Ramli Noordin ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) |align="right" |3,893 |27.28% |rowspan=3|14,578 |rowspan=3|4,034 |rowspan=3|64.07% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Musa Jala ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |2,166 |15.17% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Isnain Amat ([[Parti Bersatu Sasa Malaysia|SETIA]]) |align="right" |289 |2.02% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''8,668''' |rowspan=2|'''78.22%''' |{{Party shading/Independent}} | |Lue Sue Seng ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |1,998 |18.03% |rowspan=2|11,351 |rowspan=2|6,670 |rowspan=2|64.51% |- |{{Party shading/PAS}} | |Abdul Gani Kosui ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) |align="right" |415 |3.75% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''8,961''' |rowspan=3|'''71.92%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Ahmad Thamrin Mohd Jaini ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,913 |23.37% |rowspan=3|14,494 |rowspan=3|7,658 |rowspan=3|68.06% |- |{{Party shading/Independent}} | |Gusniah Diong ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |295 |2.37% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Osman Enting ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) |align="right" |291 |2.34% |- |rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=4|'''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=4 align="right" |'''16,637''' |rowspan=4|'''74.32%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Irawanshah Mustapa ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |5,068 |22.64% |rowspan=4|22,800 |rowspan=4|11,569 |rowspan=4|81.60% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |A.M. Jaffar Juana ([[Parti Maju Sabah|SAPP]]) |align="right" |265 |1.18% |- |{{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | |Mohd Roslan Yussof ([[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR]]) |align="right" |215 |0.96% |- |{{Party shading/Independent}} | |Mohd Arshad Abdul ([[Ahli politik bebas|BEBAS]]) |align="right" |201 |0.90% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2| '''Musa Aman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''14,503''' |rowspan=2| '''53.59%''' |{{Party shading/Sabah Heritage Party}} | |Asmara Abdul Rahman ([[Parti Warisan|WARISAN]]) |align="right" |12,319 |45.52% |rowspan=2|27,752 |rowspan=2|2,184 |rowspan=2|78.30% |- |bgcolor="{{Sabah Nationality Party/meta/shading}}" | |Osman Enting ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) |align="right" | 241 |0.89% |} ==Penghormatan== ===Kehormatan Malaysia=== * [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|30px]] {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) – '''Tun''' (2024) <ref>{{Cite web |last=Reporters |first=F. M. T. |date=2024-12-17 |title=Musa Aman appointed Sabah’s 11th governor |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2024/12/17/musa-aman-appointed-sabahs-11th-governor/?utm_source=facebook&utm_medium=share-button&fbclid=IwY2xjawHNxdNleHRuA2FlbQIxMQABHVpFqMoztTAwFZa8Nqv2i8AGfg_xUJyr2oWIhaJ-sUPhIpyGiFrrkNcjlA_aem_HCdh15i-lbB9MHUthRxNfQ |access-date=2024-12-17 |website=Free Malaysia Today {{!}} FMT |language=en}}</ref> ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) – '''Tan Sri''' (2017) <ref name=":1">{{cite web|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|publisher=[[Prime Minister's Department (Malaysia)]]|accessdate=25 October 2018}}</ref> ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara|Johan Mangku Negara]] (JMN) (1996) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Malacca.svg|30px]] {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) – '''Datuk Seri''' (2003) <ref>{{cite web |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|date=12 October 2003|title=The Malacca Yang Di-Pertua Negri's Birthday Honours List|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326091655/https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/10/12/the-malacca-yang-dipertua-negris-birthday-honours-list/|archive-date=26 March 2020|access-date=12 September 2024}}</ref> * [[File:Coat of arms of Sabah.svg|30px]] {{Flag|Sabah}} : ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Seri Panglima Darjah Kinabalu ]] (SPDK) – '''Datuk Seri Panglima''' (2006) ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu|Panglima Gemilang Darjah Kinabalu ]] (PGDK) – '''Datuk''' (1994) <ref name=":1" /> * [[File:Coat of arms of Sarawak.svg|30px]] {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR Order of the Star of the Hornbill (Bintang Kenyalang) - 2. Knight Commander (DA).svg|50px]] [[Datuk Amar Bintang Kenyalang]] (DA) – '''Datuk Amar''' (2004) ===Penghormatan asing=== * [[File:Emblem of Brunei.svg|30px]] {{Flag|Brunei}} : ** [[File:BRU Order of the Crown of Brunei.svg|50x50px]] [[Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei|Seri Paduka Mahkota Brunei]] (SPMB) – '''Dato Seri Paduka''' (2012) <ref>{{cite web|date=17 July 2012|accessdate=5 November 2018|url=http://bruneiresources.blogspot.com/2012/07/his-majesty-birthday-honours.html|title=His Majesty Birthday Honours}}</ref> ==Lihat juga== * [[Ketua Menteri Sabah]] * [[Yang di-Pertua Negeri Sabah]] ==Rujukan== {{reflist}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Ketua Menteri Sabah]]<br> 27 Mac 2003 - 12 Mei 2018| penyandang terdahulu=[[Chong Kah Kiat]]| penyandang kemudian=[[Mohd Shafie Apdal | Datuk Seri Panglima Mohd Shafie Apdal]]}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Yang di-Pertua Negeri Sabah]]<br> 1 January 2025 - Sekarang| penyandang terdahulu=[[Juhar Mahiruddin | Tun Datuk Seri Panglima Juhar Mahiruddin]]| penyandang kemudian=[[Penyandang sekarang]]}} ==Pautan luar== {{commons category|Musa Aman}} * [http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp Laman rasmi mengenai Ketua Menteri Sabah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430032422/http://www.sabah.gov.my/cm/biodata2.asp |date=2008-04-30 }} {{Penerima Seri Maharaja Mangku Negara}} {{Yang di-Pertua Negeri Sabah}} {{Ketua Menteri Sabah}} {{Barisan Nasional MY}} {{UMNO MY}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1951|}} [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Yang di-Pertua Negeri Sabah]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Pakistan]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Brunei]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Ketua Menteri daripada UMNO|Sabah]] mgmh6eqa48w7k5z1rkawaim26dqwt4r 0 44290 6925942 6909457 2026-08-12T11:21:34Z Udin Azmi 3 412354 /* Penyampai */ 6925942 wikitext text/x-wiki {{Kotak info stesen radio | nama = Fly FM | bandar = [[Media Prima|Balai Berita]], [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | negara = [[Malaysia]] | callsign = | logo = File:Fly FM (2021).svg | logo_size = 190px | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = | image_alt = | kapsyen = Logo sejak 2 Ogos 2021 | kawasan = *[[Semenanjung Malaysia]] *[[Singapura]] | frekuensi = | rds = FLY FM | jenama = | slogan = playing Malaysia flyest music all day | bahasa = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | format = | sekutu = [[Media Prima Audio]] | pemilik = [[Media Prima|Media Prima Berhad]] | pemegang_lesen = Max-Airplay Sdn Bhd | saluran_kembar = *[[Hot FM]] *[[Kool FM]] *[[Molek FM]] *[[Eight FM]] | tarikh_siaran_pertama = {{Tarikh mula dan umur|2005|10|3}} | tarikh_siaran_terakhir = | pengenal_terdahulu = | nama_terdahulu = | frekuensi_terdahulu = | id_kemudahan = | kelas = | kuasa = | erp = | haat = | koordinat = | penterjemah = | pengulang = | siaran_web = {{URL|https://listen.flyfm.audio/}} | tapak_web = {{URL|http://www.flyfm.audio/}} }} '''Fly FM''' merupakan stesen radio swasta ber[[bahasa Inggeris]] [[Malaysia]] di bawah naungan [[Media Prima Audio]] bersama [[Eight FM]], [[Kool FM]], [[Hot FM]] dan [[Molek FM]]. Ia dilancarkan pada 3 Oktober 2005, dan sasarannya ialah pendengar berumur 15-30 tahun. Sejak November 2021, Fly FM ialah sebuah stesen radio Bahasa Inggeris kedua popular di Malaysia selepas [[Hitz (stesen radio)|Hitz]], berdasarkan AC Nielsen Radio Sweeps. Siarannya dipancarkan dari [[Media Prima|Balai Berita]], [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]]. Pada asalnya, ibu pejabat saluran radio ini bersiaran dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] sebelum bersiaran sepenuhnya di Balai Berita, [[Bangsar]] pada 31 Disember 2024 sama seperti yang berlaku pada [[Hot FM]], [[Kool FM]], [[Eight FM]] dan [[Molek FM]] apabila berpindah ke ibu pejabat [[New Straits Times Press]] pada tahun 2024 dan tahun 2025. ==Sejarah== Radio ini bersiaran terus dari [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur]] (KLIA) dan kini Stesen Radio Bahasa Inggeris Berkembang Pantas di Malaysia berdasarkan AC Nielsen Radio Sweeps. Tetapi sekarang Fly FM bersiaran dari Jalan Riong, seperti stesen radio lain di bawah Media Prima. Dari tahun 2006 hingga 2008, Fly FM mempunyai slot rancangan dikenali "50 minutes of non-stop music" (50 minit muzik tanpa henti) di mana krew menyiarkan lagu-lagu selama 50 minit tanpa iklan. Ia terbukti sebagai sebuah kejayaan sebagaimana semua orang boleh mendengar Fly FM sebagai sebuah stesen radio "alternatif". Fly FM bukan sahaja menyiarkan lagu Bahasa Inggeris, tetapi muzik dalam Bahasa Melayu. Ini menjadikan Fly FM salah satu stesen radio pertama di Malaysia menyiarkan lagu-lagu lebih dari 2 bahasa. Pada 28 Mac 2022 hingga 22 September 2023, Fly FM tidak lagi bersiaran sementara melalui platform [[MYTV Broadcasting|MYTV]].<ref>[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=pfbid02KKKGCz4TiWKPpCRbXXr6TTaqMsGq7DR13sYVT6psWReRKAw3vVZ2tmprwUPi6oESl&id=901754719843052&m_entstream_source=timeline&__tn__=%2As%2AsH-R Untuk makluman.]</ref>Fly FM ada lagu baharu selepas radio dewasa sejak 2021(80%adalah lagu baharu),Slogan itu ialah"More Music,Less Talk"Sejak Tahun 2025，Sejak Ogos 2025 Slogan Fly FM Ialah“Its Number One”. ==Penyampai== ===Penyampai Harian=== {|class="wikitable" !Nama !Nama samaran !Mula kerja !Catatan |- |Ryan Matjeraie |Ryan |2 Ogos 2021 |Merupakan Hot Adult Contemporary Radio *Bekas Radio Penyampai Hitz(Steten Radio) |- |Adam Raqeem |Adam | rowspan="2" |9 Julai 2022 | |- |Rika Adrina |Rika |Merupakan <nowiki>#</nowiki>Flydol2022 the first radio DJ |- |Aina Sabrina |Aina |19 Jun 2023 |Merupakan '''penyampai AI''' Fly FM |- |Ean Nasrun |Ean |5 Ogos 2024 |Bekas Radio Pemyampai Hitz |- |Nadia |Nadia |25 Mei 2026 |Sekarang merupakan Radio Fly FM produser di sebalik tabir |} ===Penyampai Fly Weekends=== * Bubba D * Natalie Kniese * Hisham Hamzah(Bekas Radio Penyampai Lite) ===Bekas Penyampai=== * Phat Fabes (berpindah ke [[Lite (stesen radio)|Lite]]) * JayDee Lok * Ben Jern Loh * Nadia * Zher Peen (berpindah ke [[Hitz (stesen radio)|Hitz]]) * Steve * Prem Shanker (berpindah ke [[Hitz (stesen radio)|Hitz]]) * Maggy Wang * Hafiz Hatim (berpindah ke [[Mix (stesen radio)|Mix]]) * Ivan Leong * Syed Naguib Alsagoff (Guibo) (berpindah ke [[Mix (stesen radio)|Mix]]) * Balakarthik Balaravi (BK) * Ryan Augustine De Alwis (RD) (berpindah ke [[Mix (stesen radio)|Mix]]) * Anne Jacyntha Stanley (berpindah ke [[Hitz (stesen radio)|Hitz]]) * Ili Ruzanna Iqbal * Danielle Chong Su-Lyn (Founder & CEO T Party Digital) * Juanita Ramayah *Oscar *Jules *Jeevan *Shel *Amanda * Aiman * Kavin Jay * Elysha Arnold * Nina * Basil (berpindah ke [[Mix (stesen radio)|Mix]]) * Amrita * Adam Carruthers * Arieff Yong * Hansen * Ryan Howlett * Sangeeta * Izleen Izham {|class="wikitable" !Nama !Nama samaran !Tempoh kerja !Catatan |- |[[AG Azmir|Muhammad Azmir Selamat]] |AG |2005 - 2006 |Berpindah ke [[Hot FM]] |- |Saufian Mokhtar |FlyGuy |3 Oktober 2005 - 29 Disember 2006 | |- |Hani Farhana Mohd Hatim |[[Hunny Madu]] |2008 - 2013 | |- |[[Douglas Lim]] |Douglas Lim |30 Julai 2021 – 30 Disember 2022 | |- |[[Haniff Hamzah]] |Haniff |5 Ogos 2024 – 27 Mac 2026 | *Bekas Radio Penyampai [[Era (stesen radio)|Era]] *Berpindah ke [[Hot FM]] |- |} ==Program== ===Isnin - Khamis=== [[Kategori:Rangkaian Radio Media Prima]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] {| class="wikitable" !Segmen !Penyampai !Masa |- |Fly Nite Club |Jakeman & DJ Reeve |00:00 - 02:00 |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia flyest music | |02:00 - 06:00 |- |Fly FM Breakfast |Ean, Adam & Rika |06:00 - 10:00 |- |Non-Stop Music |Aina |10:00 - 16:00 |- |The Ryan Show |Ryan Matjeraie |16:00 - 20:00 |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia Flyest Music |No |20:00-00:00 |}<nowiki> </nowiki>'''Jumaat''' [[Kategori:Rangkaian Radio Media Prima]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] {| class="wikitable" !Segmen !Penyampai !Masa |- |Fly Nite Club |Jakeman & DJ Reeve |00:00 - 02:00 |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia flyest music | - |02:00 - 06:00 |- |Fly FM Breakfast |Ean, Adam & Rika |06:00 - 10:00 |- |Non-Stop Music |Aina |10:00 - 16:00 |- |The Ryan Show |Ryan Matjeraie |16:00 - 20:00 |- |Fly Nite Club |Jakeman & Skeletor |20:00 - 02:00 |} '''Sabtu''' [[Kategori:Rangkaian Radio Media Prima]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] {| class="wikitable" !Segmen !Penyampai !Masa |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia flyest music | |02:00 - 07:00 |- |The Best Of Fly FM Breakfast | |07:00 - 09:00 |- |The Fly Top 40 |Ryan Matjeraie |09:00 - 12:00 |- |Fly Weekends |Bubba D, Natalie & Sham |12:00 - 16:00 |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia flyest music | |16:00 - 21:00 |- |Fly Nite Club |Jakeman & Skeletor |21:00 - 02:00 |} '''Ahad''' [[Kategori:Rangkaian Radio Media Prima]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] {| class="wikitable" !Segmen !Penyampai !Masa |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia flyest music | |02:00 - 07:00 |- |The Best Of Fly FM Breakfast | |07:00 - 09:00 |- |Fly Weekends |Bubba D, Natalie & Sham |12:00 - 16:00 |- |The Fly Top 40 |Ryan Matjeraie |16:00 - 19:00 |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia Flyest Music | - |19:00-21:00 |- |Fly Nite Club |Jakeman & Skeletor |21:00 - 02:00 |} == Frekeunsi == {| class="wikitable" ! Frekeunsi ! Kawasan ! Pemancar |- | style="text-align:center;"|95.8&nbsp;MHz | |[[Lembah Klang]] | Gunung Ulu Kali |- | style="text-align:center;"|99.1&nbsp;MHz | [[Perlis]] and [[Alor Setar]], [[Kedah]] | Menara Alor Setar |- | style="text-align:center;"|89.9&nbsp;MHz | [[Penang]] and [[Taiping, Perak]] | Bukit Penara |- | style="text-align:center;"|87.9&nbsp;MHz | [[Ipoh]], [[Perak]] | Gunung Kledang |- | style="text-align:center;"|98.6&nbsp;MHz | [[Seremban]], [[Negeri Sembilan]] | Gunung Telapak Buruk |- | style="text-align:center;"|94.0&nbsp;MHz | [[Malacca|Melaka]] | Gunung Ledang |- | style="text-align:center;"|102.5&nbsp;MHz | [[Johor Bahru]], [[Johor]] and [[Singapore|Singapura]] | Gunung Pulai |- | style="text-align:center;"|87.6&nbsp;MHz | [[Kuantan]], [[Pahang]] | Bukit Pelindung |- | style="text-align:center;"|107.5&nbsp;MHz | [[Kuala Terengganu]], [[Terengganu]] | Bukit Jerung |- | style="text-align:center;"|107.4&nbsp;MHz | [[Kota Bharu]], [[Kelantan]] | Peringat |} ==Moto== * "''Malaysia's hottest music''" * "''It's all about the music''" (sehingga 2008) * "Today's Hottest Music" (sehingga 1 Ogos 2021) * "The All New Fly FM, Now With Douglas Lim and Juanita In The Morning and the Music YOU Want All Day" (sehingga 3 Julai 2022) * ''Playing Malaysia's Flyest Music All Day'' (4 Julai 2022-2025） * More Music,Less Talk 12 Mac 2025 - Ogos 2025) * It's Number One (Ogos 2025-24 May 2026) The All New Fly FM Now Playing Malaysia flyest music (25 May 2026-) ==Lihat juga== * [[Senarai stesen radio di Malaysia|Senarai stesen radio Malaysia]] ==Rujukan== <references responsive/> ==Pautan luar== *[http://www.flyfm.audio Laman rasmi FLY FM] {{Media Prima}} [[Kategori:Penubuhan 2005 di Malaysia]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] [[Kategori:Media Prima]] jk356ltuzyupxy5u96o3ljquxpeh1ik 6925944 6925942 2026-08-12T11:22:31Z Udin Azmi 3 412354 /* Penyampai */ 6925944 wikitext text/x-wiki {{Kotak info stesen radio | nama = Fly FM | bandar = [[Media Prima|Balai Berita]], [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | negara = [[Malaysia]] | callsign = | logo = File:Fly FM (2021).svg | logo_size = 190px | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = | image_alt = | kapsyen = Logo sejak 2 Ogos 2021 | kawasan = *[[Semenanjung Malaysia]] *[[Singapura]] | frekuensi = | rds = FLY FM | jenama = | slogan = playing Malaysia flyest music all day | bahasa = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | format = | sekutu = [[Media Prima Audio]] | pemilik = [[Media Prima|Media Prima Berhad]] | pemegang_lesen = Max-Airplay Sdn Bhd | saluran_kembar = *[[Hot FM]] *[[Kool FM]] *[[Molek FM]] *[[Eight FM]] | tarikh_siaran_pertama = {{Tarikh mula dan umur|2005|10|3}} | tarikh_siaran_terakhir = | pengenal_terdahulu = | nama_terdahulu = | frekuensi_terdahulu = | id_kemudahan = | kelas = | kuasa = | erp = | haat = | koordinat = | penterjemah = | pengulang = | siaran_web = {{URL|https://listen.flyfm.audio/}} | tapak_web = {{URL|http://www.flyfm.audio/}} }} '''Fly FM''' merupakan stesen radio swasta ber[[bahasa Inggeris]] [[Malaysia]] di bawah naungan [[Media Prima Audio]] bersama [[Eight FM]], [[Kool FM]], [[Hot FM]] dan [[Molek FM]]. Ia dilancarkan pada 3 Oktober 2005, dan sasarannya ialah pendengar berumur 15-30 tahun. Sejak November 2021, Fly FM ialah sebuah stesen radio Bahasa Inggeris kedua popular di Malaysia selepas [[Hitz (stesen radio)|Hitz]], berdasarkan AC Nielsen Radio Sweeps. Siarannya dipancarkan dari [[Media Prima|Balai Berita]], [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]]. Pada asalnya, ibu pejabat saluran radio ini bersiaran dari [[Sri Pentas]], [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] sebelum bersiaran sepenuhnya di Balai Berita, [[Bangsar]] pada 31 Disember 2024 sama seperti yang berlaku pada [[Hot FM]], [[Kool FM]], [[Eight FM]] dan [[Molek FM]] apabila berpindah ke ibu pejabat [[New Straits Times Press]] pada tahun 2024 dan tahun 2025. ==Sejarah== Radio ini bersiaran terus dari [[Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur]] (KLIA) dan kini Stesen Radio Bahasa Inggeris Berkembang Pantas di Malaysia berdasarkan AC Nielsen Radio Sweeps. Tetapi sekarang Fly FM bersiaran dari Jalan Riong, seperti stesen radio lain di bawah Media Prima. Dari tahun 2006 hingga 2008, Fly FM mempunyai slot rancangan dikenali "50 minutes of non-stop music" (50 minit muzik tanpa henti) di mana krew menyiarkan lagu-lagu selama 50 minit tanpa iklan. Ia terbukti sebagai sebuah kejayaan sebagaimana semua orang boleh mendengar Fly FM sebagai sebuah stesen radio "alternatif". Fly FM bukan sahaja menyiarkan lagu Bahasa Inggeris, tetapi muzik dalam Bahasa Melayu. Ini menjadikan Fly FM salah satu stesen radio pertama di Malaysia menyiarkan lagu-lagu lebih dari 2 bahasa. Pada 28 Mac 2022 hingga 22 September 2023, Fly FM tidak lagi bersiaran sementara melalui platform [[MYTV Broadcasting|MYTV]].<ref>[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=pfbid02KKKGCz4TiWKPpCRbXXr6TTaqMsGq7DR13sYVT6psWReRKAw3vVZ2tmprwUPi6oESl&id=901754719843052&m_entstream_source=timeline&__tn__=%2As%2AsH-R Untuk makluman.]</ref>Fly FM ada lagu baharu selepas radio dewasa sejak 2021(80%adalah lagu baharu),Slogan itu ialah"More Music,Less Talk"Sejak Tahun 2025，Sejak Ogos 2025 Slogan Fly FM Ialah“Its Number One”. ==Penyampai== ===Penyampai Harian=== {|class="wikitable" !Nama !Nama samaran !Mula kerja !Catatan |- |Ryan Matjeraie |Ryan |2 Ogos 2021 |Merupakan Hot Adult Contemporary Radio *Bekas Radio Penyampai Hitz (Stesen Radio) |- |Adam Raqeem |Adam | rowspan="2" |9 Julai 2022 | |- |Rika Adrina |Rika |Merupakan <nowiki>#</nowiki>Flydol2022 the first radio DJ |- |Aina Sabrina |Aina |19 Jun 2023 |Merupakan '''penyampai AI''' Fly FM |- |Ean Nasrun |Ean |5 Ogos 2024 |Bekas Radio Pemyampai Hitz |- |Nadia |Nadia |25 Mei 2026 |Sekarang merupakan Radio Fly FM produser di sebalik tabir |} ===Penyampai Fly Weekends=== * Bubba D * Natalie Kniese * Hisham Hamzah(Bekas Radio Penyampai Lite) ===Bekas Penyampai=== * Phat Fabes (berpindah ke [[Lite (stesen radio)|Lite]]) * JayDee Lok * Ben Jern Loh * Nadia * Zher Peen (berpindah ke [[Hitz (stesen radio)|Hitz]]) * Steve * Prem Shanker (berpindah ke [[Hitz (stesen radio)|Hitz]]) * Maggy Wang * Hafiz Hatim (berpindah ke [[Mix (stesen radio)|Mix]]) * Ivan Leong * Syed Naguib Alsagoff (Guibo) (berpindah ke [[Mix (stesen radio)|Mix]]) * Balakarthik Balaravi (BK) * Ryan Augustine De Alwis (RD) (berpindah ke [[Mix (stesen radio)|Mix]]) * Anne Jacyntha Stanley (berpindah ke [[Hitz (stesen radio)|Hitz]]) * Ili Ruzanna Iqbal * Danielle Chong Su-Lyn (Founder & CEO T Party Digital) * Juanita Ramayah *Oscar *Jules *Jeevan *Shel *Amanda * Aiman * Kavin Jay * Elysha Arnold * Nina * Basil (berpindah ke [[Mix (stesen radio)|Mix]]) * Amrita * Adam Carruthers * Arieff Yong * Hansen * Ryan Howlett * Sangeeta * Izleen Izham {|class="wikitable" !Nama !Nama samaran !Tempoh kerja !Catatan |- |[[AG Azmeer|Muhammad Azmir Selamat]] |AG |2005 - 2006 |Berpindah ke [[Hot FM]] |- |Saufian Mokhtar |FlyGuy |3 Oktober 2005 - 29 Disember 2006 | |- |Hani Farhana Mohd Hatim |[[Hunny Madu]] |2008 - 2013 | |- |[[Douglas Lim]] |Douglas Lim |30 Julai 2021 – 30 Disember 2022 | |- |[[Haniff Hamzah]] |Haniff |5 Ogos 2024 – 27 Mac 2026 | *Bekas Radio Penyampai [[Era (stesen radio)|Era]] *Berpindah ke [[Hot FM]] |- |} ==Program== ===Isnin - Khamis=== [[Kategori:Rangkaian Radio Media Prima]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] {| class="wikitable" !Segmen !Penyampai !Masa |- |Fly Nite Club |Jakeman & DJ Reeve |00:00 - 02:00 |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia flyest music | |02:00 - 06:00 |- |Fly FM Breakfast |Ean, Adam & Rika |06:00 - 10:00 |- |Non-Stop Music |Aina |10:00 - 16:00 |- |The Ryan Show |Ryan Matjeraie |16:00 - 20:00 |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia Flyest Music |No |20:00-00:00 |}<nowiki> </nowiki>'''Jumaat''' [[Kategori:Rangkaian Radio Media Prima]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] {| class="wikitable" !Segmen !Penyampai !Masa |- |Fly Nite Club |Jakeman & DJ Reeve |00:00 - 02:00 |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia flyest music | - |02:00 - 06:00 |- |Fly FM Breakfast |Ean, Adam & Rika |06:00 - 10:00 |- |Non-Stop Music |Aina |10:00 - 16:00 |- |The Ryan Show |Ryan Matjeraie |16:00 - 20:00 |- |Fly Nite Club |Jakeman & Skeletor |20:00 - 02:00 |} '''Sabtu''' [[Kategori:Rangkaian Radio Media Prima]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] {| class="wikitable" !Segmen !Penyampai !Masa |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia flyest music | |02:00 - 07:00 |- |The Best Of Fly FM Breakfast | |07:00 - 09:00 |- |The Fly Top 40 |Ryan Matjeraie |09:00 - 12:00 |- |Fly Weekends |Bubba D, Natalie & Sham |12:00 - 16:00 |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia flyest music | |16:00 - 21:00 |- |Fly Nite Club |Jakeman & Skeletor |21:00 - 02:00 |} '''Ahad''' [[Kategori:Rangkaian Radio Media Prima]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] {| class="wikitable" !Segmen !Penyampai !Masa |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia flyest music | |02:00 - 07:00 |- |The Best Of Fly FM Breakfast | |07:00 - 09:00 |- |Fly Weekends |Bubba D, Natalie & Sham |12:00 - 16:00 |- |The Fly Top 40 |Ryan Matjeraie |16:00 - 19:00 |- |The All New Fly FM Now Playing Malaysia Flyest Music | - |19:00-21:00 |- |Fly Nite Club |Jakeman & Skeletor |21:00 - 02:00 |} == Frekeunsi == {| class="wikitable" ! Frekeunsi ! Kawasan ! Pemancar |- | style="text-align:center;"|95.8&nbsp;MHz | |[[Lembah Klang]] | Gunung Ulu Kali |- | style="text-align:center;"|99.1&nbsp;MHz | [[Perlis]] and [[Alor Setar]], [[Kedah]] | Menara Alor Setar |- | style="text-align:center;"|89.9&nbsp;MHz | [[Penang]] and [[Taiping, Perak]] | Bukit Penara |- | style="text-align:center;"|87.9&nbsp;MHz | [[Ipoh]], [[Perak]] | Gunung Kledang |- | style="text-align:center;"|98.6&nbsp;MHz | [[Seremban]], [[Negeri Sembilan]] | Gunung Telapak Buruk |- | style="text-align:center;"|94.0&nbsp;MHz | [[Malacca|Melaka]] | Gunung Ledang |- | style="text-align:center;"|102.5&nbsp;MHz | [[Johor Bahru]], [[Johor]] and [[Singapore|Singapura]] | Gunung Pulai |- | style="text-align:center;"|87.6&nbsp;MHz | [[Kuantan]], [[Pahang]] | Bukit Pelindung |- | style="text-align:center;"|107.5&nbsp;MHz | [[Kuala Terengganu]], [[Terengganu]] | Bukit Jerung |- | style="text-align:center;"|107.4&nbsp;MHz | [[Kota Bharu]], [[Kelantan]] | Peringat |} ==Moto== * "''Malaysia's hottest music''" * "''It's all about the music''" (sehingga 2008) * "Today's Hottest Music" (sehingga 1 Ogos 2021) * "The All New Fly FM, Now With Douglas Lim and Juanita In The Morning and the Music YOU Want All Day" (sehingga 3 Julai 2022) * ''Playing Malaysia's Flyest Music All Day'' (4 Julai 2022-2025） * More Music,Less Talk 12 Mac 2025 - Ogos 2025) * It's Number One (Ogos 2025-24 May 2026) The All New Fly FM Now Playing Malaysia flyest music (25 May 2026-) ==Lihat juga== * [[Senarai stesen radio di Malaysia|Senarai stesen radio Malaysia]] ==Rujukan== <references responsive/> ==Pautan luar== *[http://www.flyfm.audio Laman rasmi FLY FM] {{Media Prima}} [[Kategori:Penubuhan 2005 di Malaysia]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] [[Kategori:Media Prima]] f709bf22jj32fnecnz2lwrr5boyzksr 0 44757 6925669 6924566 2026-08-12T04:18:35Z Syariah10 368991 /* Pautan luar */ 6925669 wikitext text/x-wiki {{Infobox Company |name = Grand Brilliance Sdn. Bhd. |logo = Logo Grand Brilliance.svg |caption = Logo baru Grand Brilliance menggunakan gaya tulisan '''Myriad''', digunakan pada tahun 2006 hingga 2019. |type = [[Anak syarikat]] |genre = [[Filem]], [[drama]] |foundation = {{start date and age|1993|12|9}} |location = Tingkat 3 Sayap Utara, [[Media Prima Berhad]], [[Sri Pentas]], Persiaran [[Bandar Utama]], 47800, [[Petaling Jaya]], [[Selangor]], [[Malaysia]] |fate = Digabungkan dengan [[Primeworks Studios]] |key_people = Lazizah Ahmad <br> Khalil Mohd Zain <br> Johari Amat <br> Ahmad Puad Onah <br> [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] (Pengurus Besar)<ref>[https://www.utusan.com.my/hiburan/kuala-lumpur-25-ogos-2015-pengurus-besar-grand-brilliance-1.139061 Pngurus Besar Grand Brilliance, Tengku Iesta Tengku Alaudin] ''[[Utusan Malaysia]]'' (25 Ogos 2015).</ref> |area_served = [[Malaysia]] |industry = [[Penerbit filem|Penerbitan filem]] <br> [[Pengedaran filem]] <br> [[Rancangan televisyen]] |products = [[Panggung wayang gambar|Wayang gambar]], [[episod|siri televisyen]], [[video|video rumah]], [[pascapenerbitan|perkhidmatan pos-produksi]], [[iklan]] |services = [[lakon layar|Penulisan lakonlayar]] <br> [[menyunting|Penyuntingan filem]] <br> [[pembuatan filem|Penggambaran filem]] |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = [[Media Prima Berhad]] |divisions = {{plainlist| * Alternate Studio Sdn. Bhd. * Lightbulb Pictures Sdn. Bhd. }} |subsid = |owner = |slogan = |homepage = |dissolved ={{start date and age|2019}} |footnotes = }} '''Grand Brilliance''' (digayakan sebagai '''gb''' dalam huruf kecil) merupakan sebuah syarikat penerbitan televisyen dan filem Malaysia. Ditubuhkan pada 9 Disember 1993, ia merupakan sebuah syarikat wayang gambar terbesar negara yang menerbitkan dan memasarkan produk filem, drama dan iklan.<ref>[http://bm.therakyatpost.com/buzz/2015/08/17/grand-brilliance-tetap-optimis-terbit-filem-kualiti-terus-dijaga/ Grand Brilliance tetap optimis terbit filem, kualiti terus dijaga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220141214/http://bm.therakyatpost.com/buzz/2015/08/17/grand-brilliance-tetap-optimis-terbit-filem-kualiti-terus-dijaga/ |date=2016-12-20 }} ''[[The Rakyat Post]]''. Diperoleh pada 19 Ogos 2015.</ref> Ia merupakan anak syarikat milik penuh konglomerat media Malaysia, [[Media Prima Berhad]] dan telah menerbitkan [[Senarai filem Malaysia berdasarkan kutipan|filem-filem Melayu dengan kutipan tertinggi sepanjang zaman]]. ==Sejarah== [[Imej:GB hires.jpg|thumb|120px|left|Logo lama Grand Brilliance menggunakan gaya tulisan '''Helvetica''', digunakan dari tahun 1993 hingga 2006.]] Grand Brilliance ditubuhkan pada 9 Disember 1993 sebagai [[TV3]] & [[TV9]] dan kemudiannya menjadi anak syarikat milik [[Media Prima Berhad]]. Biarpun ketika itu masih baru sebagai pemain dalam industri perfileman Malaysia, Grand Brilliance sendiri menjadi pesaing utama kepada syarikat filem utama seperti [[Skop Productions]], [[Metrowealth Movies Production]], [[KRU Studios]] dan [[Tayangan Unggul]]. Strateginya ialah untuk mencerminkan trend dan selera terkini penonton untuk membuktikan menjadi berjaya bermula pada 1993 dengan julat filem yang disasarkan kepada penonton arus perdana dengan rangkaian genre filem dari aksi, komedi, seram, romantik, seisi keluarga dan keagamaan. Filem-filem terbitan Grand Brilliance pada 1995 telah mendapat sambutan dan maklumbalas positif daripada penonton dan pengkritik filem dengan filem-filem seperti ''[[Sayang Salmah]]'' (1995), ''[[Puteri Impian]]'' (1997), ''[[Gemerlapan]]'' (1997), ''[[Baginda (filem)|Baginda]]'' (1997), ''[[Senario The Movie]]'' (1999). Tahun 2000 dan 2016 menyaksikan zaman kegemilangan Grand Brilliance dari segi kutipan pecah panggung. Dalam tempoh ini, filem-filem terbitan Grand Brilliance telah menduduki carta kutipan pecah panggung di Malaysia yang lazimnya meraih purata 70% pasaran filem tempatan (tidak termasuk filem asing). Kebanyakan filem dengan kutipan tertinggi sepanjang zaman dalam sejarah Malaysia juga diterbitkan bersama oleh Grand Brilliance. Filem-filem terbitan syarikat ini juga menerima pujian dalam tempoh ini ialah ''[[Leftenan Adnan]]'' (2000), ''[[Anak Mami The Movie]]'' (2002), [[Lang Buana]] (2003), ''[[Buli (filem)|Buli]]'' (2004), ''[[Senario XX]]'' (2005), ''[[Evolusi KL Drift]]'' (2008) ''[[Raya Tak Jadi!]]'' (2011), ''[[KIL (filem)|KIL]]'' (2013),<ref>Siti Juliana Mohd Johar (8 September 2012). [http://www.sinarharian.com.my/politik/grand-brilliance-lancar-4-filem-serentak-1.82998 Grand Brilliance lancar 4 filem serentak] ''[[Sinar Harian]]''. Dicapai pada 1 Januari 2015.</ref>. Pada tahun 2014, filem cetera Grand Brilliance telah menguasai semua penamaan calon 5 Teratas bagi Filem Terbaik di [[Festival Filem Malaysia ke-26]] (FFM 26). Grand Brilliance juga menguasai semua lima tempat pencalonan untuk Pengarahan Terbaik, Lakon Layar Terbaik, Suntingan Terbaik dan Bunyi Terbaik.<ref>[http://www.mediaprima.com.my/grand-brilliance-dominates-best-film-nominations-for-ffm-26/ GRAND BRILLIANCE DOMINATES BEST FILM NOMINATIONS FOR FFM 26] ''[[Media Prima]]'' (19 Ogos 2014). Diperoleh pada 15 November 2016.</ref> Syarikat itu bergabung dengan satu lagi anak syarikat Media Prima, [[Primeworks Studios]] pada tahun 2019 bagi mewujudkan syarikat pelesenan, penerbitan dan pengedaran baharu di bawah nama Primeworks Studios. ==Pengedaran filem== Grand Brilliance mengedarkan semua filem-filem serta filem yang dihasilkan oleh syarikat-syarikat penerbitan yang lain. Dalam tahun-tahun kebelakangan ini, berikutan populariti [[filem bebas]], Grand Brilliance mencipta bahagian baru yang akan menampung pasaran-pasaran nic, mereka ialah Alternate Studio dan Lightbulb Pictures. Antara 2005 hingga 2008, Alternate Studios menerbitkan empat filem ''[[Salon (filem)|Salon]]'', ''[[Cinta (filem)|Cinta]]'' ''[[Sepi]] dan [[Budak Kelantan]].'' Pada tahun 2009, Grand Brilliance mengedarkan filem [[animasi Malaysia]] 3D pertama terbitan [[Les' Copaque Production]], [[Geng: Pengembaraan Bermula|''Geng: Pengembaraan Bermula'']] dan berjaya mendapat kutipan komersial sebanyak RM6.2 juta. Pada 2013, Lightbulb Pictures menerbitkan filem pertama, [[Pecah (filem)|Pecah]] yang mencecah kutipan sebanyak RM 170,000''.'' Pada tahun 2016 pula, filem [[BoBoiBoy: The Movie|''BoBoiBoy: The Movie'']] terbitan [[Animonsta Studios]] dan edaran bersama [[Primeworks Studios]] dan Grand Brilliance menjadikan filem dengan kutipan tertinggi bagi penerbitan dan edaran Grand Brilliance iaitu sebanyak RM15.8 juta dan rekod itu bakal kekal kerana Grand Brilliance tidak lagi aktif dalam penerbitan dan pengedaran. ==Penerbitan televisyen== Selain menerbitkan filem, Grand Brilliance turut aktif menerbitkan drama televisyen untuk [[TV3]] dan [[TV9]], dengan hasil kerjasama daripada [[Primeworks Studios]] dan beberapa syarikat penerbitan lain. ==Filemografi== {{main|Senarai filem terbitan Grand Brilliance}} ==Siri drama Terbitan== Grand Brilliance turut aktif menerbitkan drama televisyen untuk [[TV3]] dan [[TV9]], berikut dengan ialah hasil senarai kerjasamanya. ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV |- | 2004 ! ''[[Sephia]]'' | rowspan="2"|Zulkiflee R. Shad | [[Catriona Ross]], [[Ako Mustapha]], [[Hans Isaac]], [[Sabrina Ali]] | rowspan="12"|[[TV3]] |- | 2005 ! ''[[Simbiosis (drama)|Simbiosis]]'' | [[Nanu Baharuddin]], [[Nasir Bilal Khan]], [[Fahrin Ahmad]], [[Rita Rudaini]], [[Norish Karman]], [[Betty Banafe]] |- | 2006-2007 ! ''[[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]] (Musim 1&2)'' | rowspan="2"|[[M. Hitler Zami]] | [[Elyana]], [[Pierre Andre]], [[Ellyas Abdullah]], [[Anne Ngasri]], [[Almy Nadia]], [[Iqram Dinzly]], [[Anita Baharom]], [[Baizura Kahar]], [[Ryzal Jaafar]] |- | rowspan="3"|2006 ! ''[[Diari Ramadhan Rafique]]'' | Mirsad Hassan Kulasic, [[Norish Karman]], Norzamzam Kamarul Ridzuan, [[Normah Damanhuri]] |- ! ''[[Mya Zara]]'' | [[Feroz Kader]] | [[Eja]], [[Ako Mustapha]], [[Shukery Hashim]], [[Azean Irdawaty]] |- ! ''[[Nuraisha]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Rita Rudaini]], [[Aqasha]] |- | rowspan="4"|2007 ! ''[[Diari Ramadan Rafique|Diari Ramadan Rafique 2]]'' | Adam Hamid | Mirsad Hassan Kulasic, [[Norish Karman]], Norzamzam Kamarul Ridzuan, [[Normah Damanhuri]] |- ! ''[[Susuk (siri TV)|Susuk]]'' | rowspan="6"|Fairuz Loy | rowspan="2"|[[Dynas Mokhtar]], [[Kazar Saisi]] |- ! ''[[Susuk (siri TV)|Susuk 2]]'' |- ! ''[[Kaizer]]'' | [[Zamarul Hisham]], [[Zed Zaidi]], [[Zizan Nin]], [[Dynas Mokhtar]] |- | rowspan="8" |2008 ! ''[[Kasih Iftitah]]'' | [[Rusdi Ramli]], [[Julia Ziegler]], [[Zamarul Hisham]], [[Sharifah Haslinda]] |- ! ''Ayyad'' | Mas AF, [[Rozita Che Wan]], [[Azhar Sulaiman|Azhar Shlaiman]] |- ! ''[[Sari Maya]]'' | [[Liyana Jasmay]], [[Nabila Huda]], [[Fauzi Nawawi]], [[Zizie Ezette]] | [[TV9]] |- ! ''[[Ai D'Beijing]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin]]'' | [[Rusdi Ramli]], [[Dynas Mokhtar]], [[Hans Isaac]], [[Rozita Che Wan]], [[Siti Fazurina]] | rowspan="14" |[[TV3]] |- ! ''[[Saka (siri TV)|Saka]]'' | Ismail Yaacob | [[Iqram Dinzly]], [[Rahim Razali]], Juliana Ibrahim |- ! ''[[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]] (Musim 3)'' | [[Feroz Kader]] | [[Elyana]], [[Pierre Andre]], [[Ellyas Abdullah]], [[Anne Ngasri]], [[Almy Nadia]], [[Iqram Dinzly]], [[Anita Baharom]], [[Baizura Kahar]], [[Ryzal Jaafar]] |- ! ''[[Bella]]'' | Adam Hamid | [[Elly Mazlein]], [[Ako Mustapha]], [[Azhar Sulaiman]], [[Iqram Dinzly]] |- ! ''[[Pepaya (drama)|Pepaya]] (Musim 1)'' | Emi Suffian Sabhe | [[Zul Yahya]], [[Noorkhiriah]], [[Lisdawati]], [[Zaefrul Nordin]] |- | rowspan="5" |2009 ! ''[[Pepaya (drama)|Pepaya]] (Musim 2)'' | rowspan="3"|Fairuz Loy | [[Zul Yahya]], [[Noorkhiriah]], [[Emelda Rosemila]], [[Zaefrul Nordin]] |- ! ''Chef Jo'' | [[Jaafar Onn]], [[Anne Ngasri]], [[Bell Ngasri]], [[Azad Jasmin]] |- ! ''[[Puteri Aurora Beradu]]'' | [[Iqram Dinzly]], [[Memey Suhaiza]] |- ! ''[[Cinta Untuk Ain]]'' | [[Heykal Hanifah]] | [[Nabila Huda]], [[Que Haidar]] |- ! ''[[Kala Hati]]'' | Harris Fadzillah | [[Adi Putra]], [[Dynas Mokhtar]], [[Jue Aziz]] |- | rowspan="6"|2010 ! ''[[Na O Mei]]'' | Fairuz Loy | [[Elly Mazlein]], [[Adi Putra]], [[Iqram Dinzly]], [[Nabila Huda]], [[Raja Farah]] |- ! ''[[Chinta (siri TV)|Chinta]]'' | rowspan="2"|[[Feroz Kader]] | [[Fasha Sandha]], [[Adi Putra]], [[Farahdhiya]] |- ! ''[[Asmaradana (drama)|Asmaradana]]'' | [[Tiz Zaqyah]], [[Shaheizy Sam]], [[Iqram Dinzly]] |- ! ''Kuih Goyang Syafiq'' | M. Nazir Juhan @ Jet Lee | [[Nabil Ahmad]], [[Rozita Che Wan]], [[Eizlan Yusof]], [[Fouziah Gous]] |- ! ''[[Ayoub (drama)|Ayoub]]'' | [[M. Hitler Zami]] | [[Iqram Dinzly]], [[Fizz Fairuz]], [[Fiza Halim]], [[Watie Sadali]] |- ! ''[[Sari Maya 2]]'' | Harris Fadzillah | [[Diana Amir]], [[Nabila Huda]], [[Zizie Ezette]], [[Fauzi Nawawi]] | [[TV9]] |- | rowspan="9"|2011 ! ''[[Si Jundai]]'' | Fairuz Loy | [[Wan Sharmila]], [[Nabila Huda]], [[Azam Pitt]] | rowspan="7"|[[TV3]] |- ! ''[[Kemboja Putih]]'' | Harris Fadzillah | [[Eira Syazira]], [[Fauzi Nawawi]] |- ! ''[[Stanza Cinta (drama)|Stanza Cinta]]'' | [[Along Kamaludin]] | [[Fathia Latiff]], [[Aaron Aziz]], [[Fizz Fairuz]] |- ! ''[[You Saka... Pergi Jauh-Jauh]]'' | [[Jamal Khan]] | [[Nabil Ahmad]], [[Eira Syazira]], [[Dynas Mokhtar]] |- ! ''[[Samson & Delaila]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Fasha Sandha]], [[Adi Putra]], [[Ako Mustapha]], Irfan Roslan |- ! ''[[Dewa Cintaku]]'' | Harris Fadzillah | [[Fasha Sandha]], [[Iqram Dinzly]], [[Lana Nordin]], Bkay Nair, [[Black Hanifah]] |- ! ''[[Tentang Dhia]]'' | [[Feroz Kader]] | [[Nora Danish]], [[Adi Putra]] |- ! ''[[6 Progresif]]'' | Fairuz Loy | [[Zahiril Adzim]], [[Nas-T]], Hanis Kamal, [[Faralyna Idris]], [[Bella Dally]], [[Syazwan Zulkifly]] | rowspan="3"|[[TV9]] |- ! ''[[Bait Cinta]]'' | Harris Fadzillah | Riz Ainuddin, [[Eira Syazira]], Charmaine Poo, [[Natasha Hudson]] |- | rowspan="3"|2012 ! ''[[Ariana Mikhail]]'' | Shirin Hj. Khuzaimi | [[Nora Danish]], [[Sein Qudsi]] |- ! ''[[BFF: Teman Tapi Mesra]]'' | Amie Maziah Abd Rahman, Khairul (Keoi) Amri Khalid | [[Sari Yanti]], [[Muniff Isa]], Irfan Roslan, [[Syatilla Melvin]] | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''Naik Lif Turun Tangga'' | [[Jamal Khan]] | [[Noorkhiriah]], [[Azlee Jaafar]] |} ==Siri telefilem terbitan== Grand Brilliance turut aktif menerbitkan telefilem untuk [[TV3]] dan [[TV9]], berikut dengan ialah hasil senarai kerjasamanya. ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV |- | 2002 ! ''Cinta SMS'' | [[Eirma Fatima]] | [[Shukery Hashim]], [[Sheila Mambo]] [[Khatijah Tan]] | rowspan="6" |[[VCD]] |- | rowspan="2" |2003 ! ''Misteri Jeram Lesung'' | [[M. Hitler Zami]] | [[Opie Zami]], [[Bell Ngasri]], [[Zul Yahya]] |- ! ''Senario Musang Berjanggut'' | Fairuz Loy | Senario, [[Ani Maiyuni]] |- | rowspan="8" |2004 ! ''Villa Dr Brown'' | [[Azman Yahya]] | [[Arash Mohamad]], [[Sheila Rusly]] |- ! ''J-Bon Jr'' | Aidilfitri Md Yunos | [[Lan Pet Pet]], [[Wahid Senario]], [[Azlee Jaafar]] |- ! ''Suci Antartika'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Rozie Rashid]], Helmi Hussaini |- ! ''Limah Putrajaya'' | [[Arash Mohamad]], [[Norlia Ghani]], [[Sharifah Haslinda]] | rowspan="3"|[[TV3]] |- ! ''Leha VS Badrul'' | rowspan="2"|[[M. Hitler Zami]] | [[Sheila Rusly]], [[Hani Mohsin]], [[Lisdawati]] |- ! ''Anak-Anak Ramadhan'' | [[Nik Adruce]], [[Aedy Ashraf]], Wan Nur Alia, Puteri Aliya Natasha |- ! ''Suwa Suwei Kemuning'' | [[Aziz M. Osman]] | [[Bob Kuman]], [[Piee]], [[Rosnah Mat Aris]] | VCD |- ! ''Miftahul Jamilah'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Lisdawati]], [[Jehan Miskin]] | rowspan="2" |[[TV3]] |- | rowspan="4"|2005 ! ''Syurga Di Mana'' | Zulkiflee R. Shad | [[Wan Maimunah]], [[Azizah Mahzan]], [[Mariani Ismail]], [[Jasmin Hamid]], [[Bell Ngasri]] |- ! ''Sure Kecoh'' | [[Along Kamaludin]] | [[Zul Yahya]], [[Beego]], [[Munir Phyne Ballerz|Munir Awang]] | rowspan="2"|VCD |- ! ''Janji Rock'' | rowspan="2"|[[M. Hitler Zami]] | [[Bell Ngasri]], [[Serina Redzuawan]], [[Zami Ismail]] |- ! ''Korban Kala'' | [[Eizlan Yusof]], [[Catriona Ross]], [[Nanu Baharuddin]], [[Haeriyanto Hassan]] | rowspan="22" |[[TV3]] |- | rowspan="2"|2006 ! ''Ayah'' | rowspan="5"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Shukery Hashim]], [[Rozie Othman]], [[Iqram Dinzly]], [[Anne Ngasri]] |- ! ''Mama Rock'' | [[Rita Rudaini]], [[Haeriyanto Hassan]], [[Bienda]] |- | rowspan="4"|2007 ! ''Ilham Suci'' | [[Syafie Naswip]], [[Awal Ashaari]], Shahril, [[Jasmin Hamid]] |- ! ''Relung Kasih'' | [[Jasmin Hamid]], [[Azhar Sulaiman]], [[Siti Fazurina]], [[Jehan Miskin]], [[Anita Baharom]], [[Intan Azura]] |- ! ''Riben Merah Mama'' | [[Eja]], [[Adi Putra]], [[Wan Maimunah]] |- ! ''6 Hari 5 Malam'' | rowspan="4"|[[Heykal Hanifah]] | [[Rusdi Ramli]], [[Intan Azura]], [[Aida Aris]], [[Arash Mohamad]] |- | rowspan="4"|2008 ! ''Suci Kasih'' | [[Elly Mazlein]], [[Rusdi Ramli]], [[Wan Maimunah]], [[Aida Aris]], Shahrul Kamaludin, [[Noorkhiriah]] |- ! ''Terlerai Takbir Kasih'' | [[Noorkhiriah]], [[Que Haidar]], [[Lisdawati]] |- ! ''Sebening Azan Yang Dialun'' | [[Fazura]], [[Rusdi Ramli]], [[Sari Yanti]] |- ! ''Persis'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Norman Hakim]], [[Jasmin Hamid]] |- | rowspan="4"|2009 ! ''Tuntutan Maut'' | [[Fizz Fairuz]], [[Yatt Hamzah]], [[Adam Corrie Lee]] |- ! ''Takbir Rindu'' | [[Heykal Hanifah]] | [[Fauzi Nawawi]], [[Jasmin Hamid]], [[Azhar Sulaiman]], [[Linda Hashim]] |- ! ''Kuih Goyang Seha'' | M. Nazir Juhan | [[Rozita Che Wan]], [[Eizlan Yusof]], [[Nabil Ahmad]] |- ! ''Korban Kasih Marlisa'' | rowspan="4"|[[M. Hitler Zami]] | [[Umie Aida]], [[Awal Ashaari]], [[Tiz Zaqyah]], [[Rahim Razali]], [[Aida Khalida]] |- | rowspan="9"|2010 ! ''Perigi Kontang'' | [[Fasha Sandha]], [[Ezany Nizariff]], [[Norish Karman]] |- ! ''Sebelum Terlupa'' | [[Zamarul Hisham]], [[Norish Karman]], [[Erin Malek]] |- ! ''Kuih Makmur'' | [[Fauziah Nawi]], [[Rozita Che Wan]] |- ! ''21 Hari'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Eizlan Yusof]], [[Jasmin Hamid]], [[Lisdawati]], [[Fizz Fairuz]] |- ! ''Bagaikan Sumayyah'' | rowspan="4"|Harris Fadzillah | [[Fasha Sandha]], [[Rahim Razali]], [[Fauzi Nawawi]], [[Wan Maimunah]] |- ! ''Rawan Seorang Perempuan'' | [[Noorkhiriah]], [[Wan Maimunah]], [[Lisdawati]], [[Dira Abu Zahar]], [[Zed Zaidi]] |- ! ''Khilaf Di Jiwa'' | [[Zizan Nin]], [[Azhar Sulaiman]], [[Farahdhiya]], [[Rahhim Omar]] |- ! ''Cinta Akhbar'' | [[Aaron Aziz]], [[Tiz Zaqyah]] | rowspan="5"|[[TV9]] |- ! ''Janji Dengan Nyawa'' | Fairuz Loy | [[Wan Hanafi Su]], [[Fauzi Nawawi]], Muhammad Hanis Kamaruzzaman, Nurul Ezlisa Loy, Muhammad Haiqal Kamaruzzaman, Syahirah Aqmar Samad |- | rowspan="8"|2011 ! ''Kasih Fatimah'' | Harris Fadzillah | [[Zul Huzaimy]], [[Nabila Huda]], [[Ezany Nizariff]] |- ! ''Lailatul Qadar'' | [[Feroz Kader]] | [[Eja]], [[Adi Putra]] |- ! ''Kelab Idola'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Fimie Don]], [[Harris Alif]] |- ! ''Asmara Pontianak K-Pop'' | [[Nabil Ahmad]], [[Nabila Huda]], [[Azam Pitt]], [[Anne Ngasri]], [[Joey Daud]] | rowspan="5"|[[TV3]] |- ! ''Setitis Hidayah'' | [[Jamal Khan]] | [[Hafidzuddin Fazil]], [[Kartina Aziz]], [[Zahiril Adzim]], [[Wan Sharmila]] |- ! ''Mesej Terakhir'' | rowspan="3"|[[M. Hitler Zami]] | [[Rita Rudaini]], [[Tiz Zaqyah]], [[Zaefrul Nordin]], [[Fizz Fairuz]] |- ! ''Berkalung Noda'' | [[Fasha Sandha]], [[Roy Azman]], Riz Ainuddin, [[Elyana]], [[Aripah Damanhuri]], [[Julia Ziegler]] |- ! ''Anna Maria'' | [[Fahrin Ahmad]], [[Elly Mazlein]], [[Aida Khalida]], [[Faralyna Idris]], [[Rebecca Nur Al-Islam]] |- | rowspan=2"|2012 ! ''Di Langit Lazuardi'' | [[Feroz Kader]] | [[Adi Putra]], [[Rita Rudaini]], [[Nabila Huda]] | rowspan=2"|[[TV9]] |- ! ''Baju Kebaya Terakhir Bapak'' | Harris Fadzillah | [[Rahim Razali]], [[Eira Syazira]], [[Zarina Zainoordin]], [[Shahz Jaszle]] |} ==Lihat juga== * [[Media Prima Berhad]] * [[Primeworks Studios]] ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== [https://www.primeworks.com.my Web] {{Media Prima}} {{Filem terbitan Grand Brilliance}} [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] q8jm05ubo4zpkj933tkhp2rut2d6q5b 6925672 6925669 2026-08-12T04:22:50Z Syariah10 368991 /* Drama */ 6925672 wikitext text/x-wiki {{Infobox Company |name = Grand Brilliance Sdn. Bhd. |logo = Logo Grand Brilliance.svg |caption = Logo baru Grand Brilliance menggunakan gaya tulisan '''Myriad''', digunakan pada tahun 2006 hingga 2019. |type = [[Anak syarikat]] |genre = [[Filem]], [[drama]] |foundation = {{start date and age|1993|12|9}} |location = Tingkat 3 Sayap Utara, [[Media Prima Berhad]], [[Sri Pentas]], Persiaran [[Bandar Utama]], 47800, [[Petaling Jaya]], [[Selangor]], [[Malaysia]] |fate = Digabungkan dengan [[Primeworks Studios]] |key_people = Lazizah Ahmad <br> Khalil Mohd Zain <br> Johari Amat <br> Ahmad Puad Onah <br> [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] (Pengurus Besar)<ref>[https://www.utusan.com.my/hiburan/kuala-lumpur-25-ogos-2015-pengurus-besar-grand-brilliance-1.139061 Pngurus Besar Grand Brilliance, Tengku Iesta Tengku Alaudin] ''[[Utusan Malaysia]]'' (25 Ogos 2015).</ref> |area_served = [[Malaysia]] |industry = [[Penerbit filem|Penerbitan filem]] <br> [[Pengedaran filem]] <br> [[Rancangan televisyen]] |products = [[Panggung wayang gambar|Wayang gambar]], [[episod|siri televisyen]], [[video|video rumah]], [[pascapenerbitan|perkhidmatan pos-produksi]], [[iklan]] |services = [[lakon layar|Penulisan lakonlayar]] <br> [[menyunting|Penyuntingan filem]] <br> [[pembuatan filem|Penggambaran filem]] |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = [[Media Prima Berhad]] |divisions = {{plainlist| * Alternate Studio Sdn. Bhd. * Lightbulb Pictures Sdn. Bhd. }} |subsid = |owner = |slogan = |homepage = |dissolved ={{start date and age|2019}} |footnotes = }} '''Grand Brilliance''' (digayakan sebagai '''gb''' dalam huruf kecil) merupakan sebuah syarikat penerbitan televisyen dan filem Malaysia. Ditubuhkan pada 9 Disember 1993, ia merupakan sebuah syarikat wayang gambar terbesar negara yang menerbitkan dan memasarkan produk filem, drama dan iklan.<ref>[http://bm.therakyatpost.com/buzz/2015/08/17/grand-brilliance-tetap-optimis-terbit-filem-kualiti-terus-dijaga/ Grand Brilliance tetap optimis terbit filem, kualiti terus dijaga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220141214/http://bm.therakyatpost.com/buzz/2015/08/17/grand-brilliance-tetap-optimis-terbit-filem-kualiti-terus-dijaga/ |date=2016-12-20 }} ''[[The Rakyat Post]]''. Diperoleh pada 19 Ogos 2015.</ref> Ia merupakan anak syarikat milik penuh konglomerat media Malaysia, [[Media Prima Berhad]] dan telah menerbitkan [[Senarai filem Malaysia berdasarkan kutipan|filem-filem Melayu dengan kutipan tertinggi sepanjang zaman]]. ==Sejarah== [[Imej:GB hires.jpg|thumb|120px|left|Logo lama Grand Brilliance menggunakan gaya tulisan '''Helvetica''', digunakan dari tahun 1993 hingga 2006.]] Grand Brilliance ditubuhkan pada 9 Disember 1993 sebagai [[TV3]] & [[TV9]] dan kemudiannya menjadi anak syarikat milik [[Media Prima Berhad]]. Biarpun ketika itu masih baru sebagai pemain dalam industri perfileman Malaysia, Grand Brilliance sendiri menjadi pesaing utama kepada syarikat filem utama seperti [[Skop Productions]], [[Metrowealth Movies Production]], [[KRU Studios]] dan [[Tayangan Unggul]]. Strateginya ialah untuk mencerminkan trend dan selera terkini penonton untuk membuktikan menjadi berjaya bermula pada 1993 dengan julat filem yang disasarkan kepada penonton arus perdana dengan rangkaian genre filem dari aksi, komedi, seram, romantik, seisi keluarga dan keagamaan. Filem-filem terbitan Grand Brilliance pada 1995 telah mendapat sambutan dan maklumbalas positif daripada penonton dan pengkritik filem dengan filem-filem seperti ''[[Sayang Salmah]]'' (1995), ''[[Puteri Impian]]'' (1997), ''[[Gemerlapan]]'' (1997), ''[[Baginda (filem)|Baginda]]'' (1997), ''[[Senario The Movie]]'' (1999). Tahun 2000 dan 2016 menyaksikan zaman kegemilangan Grand Brilliance dari segi kutipan pecah panggung. Dalam tempoh ini, filem-filem terbitan Grand Brilliance telah menduduki carta kutipan pecah panggung di Malaysia yang lazimnya meraih purata 70% pasaran filem tempatan (tidak termasuk filem asing). Kebanyakan filem dengan kutipan tertinggi sepanjang zaman dalam sejarah Malaysia juga diterbitkan bersama oleh Grand Brilliance. Filem-filem terbitan syarikat ini juga menerima pujian dalam tempoh ini ialah ''[[Leftenan Adnan]]'' (2000), ''[[Anak Mami The Movie]]'' (2002), [[Lang Buana]] (2003), ''[[Buli (filem)|Buli]]'' (2004), ''[[Senario XX]]'' (2005), ''[[Evolusi KL Drift]]'' (2008) ''[[Raya Tak Jadi!]]'' (2011), ''[[KIL (filem)|KIL]]'' (2013),<ref>Siti Juliana Mohd Johar (8 September 2012). [http://www.sinarharian.com.my/politik/grand-brilliance-lancar-4-filem-serentak-1.82998 Grand Brilliance lancar 4 filem serentak] ''[[Sinar Harian]]''. Dicapai pada 1 Januari 2015.</ref>. Pada tahun 2014, filem cetera Grand Brilliance telah menguasai semua penamaan calon 5 Teratas bagi Filem Terbaik di [[Festival Filem Malaysia ke-26]] (FFM 26). Grand Brilliance juga menguasai semua lima tempat pencalonan untuk Pengarahan Terbaik, Lakon Layar Terbaik, Suntingan Terbaik dan Bunyi Terbaik.<ref>[http://www.mediaprima.com.my/grand-brilliance-dominates-best-film-nominations-for-ffm-26/ GRAND BRILLIANCE DOMINATES BEST FILM NOMINATIONS FOR FFM 26] ''[[Media Prima]]'' (19 Ogos 2014). Diperoleh pada 15 November 2016.</ref> Syarikat itu bergabung dengan satu lagi anak syarikat Media Prima, [[Primeworks Studios]] pada tahun 2019 bagi mewujudkan syarikat pelesenan, penerbitan dan pengedaran baharu di bawah nama Primeworks Studios. ==Pengedaran filem== Grand Brilliance mengedarkan semua filem-filem serta filem yang dihasilkan oleh syarikat-syarikat penerbitan yang lain. Dalam tahun-tahun kebelakangan ini, berikutan populariti [[filem bebas]], Grand Brilliance mencipta bahagian baru yang akan menampung pasaran-pasaran nic, mereka ialah Alternate Studio dan Lightbulb Pictures. Antara 2005 hingga 2008, Alternate Studios menerbitkan empat filem ''[[Salon (filem)|Salon]]'', ''[[Cinta (filem)|Cinta]]'' ''[[Sepi]] dan [[Budak Kelantan]].'' Pada tahun 2009, Grand Brilliance mengedarkan filem [[animasi Malaysia]] 3D pertama terbitan [[Les' Copaque Production]], [[Geng: Pengembaraan Bermula|''Geng: Pengembaraan Bermula'']] dan berjaya mendapat kutipan komersial sebanyak RM6.2 juta. Pada 2013, Lightbulb Pictures menerbitkan filem pertama, [[Pecah (filem)|Pecah]] yang mencecah kutipan sebanyak RM 170,000''.'' Pada tahun 2016 pula, filem [[BoBoiBoy: The Movie|''BoBoiBoy: The Movie'']] terbitan [[Animonsta Studios]] dan edaran bersama [[Primeworks Studios]] dan Grand Brilliance menjadikan filem dengan kutipan tertinggi bagi penerbitan dan edaran Grand Brilliance iaitu sebanyak RM15.8 juta dan rekod itu bakal kekal kerana Grand Brilliance tidak lagi aktif dalam penerbitan dan pengedaran. ==Penerbitan televisyen== Selain menerbitkan filem, Grand Brilliance turut aktif menerbitkan drama televisyen untuk [[TV3]] dan [[TV9]], dengan hasil kerjasama daripada [[Primeworks Studios]] dan beberapa syarikat penerbitan lain. ==Filemografi== {{main|Senarai filem terbitan Grand Brilliance}} ==Siri drama Terbitan== Grand Brilliance turut aktif menerbitkan drama televisyen untuk [[TV3]] dan [[TV9]], berikut dengan ialah hasil senarai kerjasamanya. ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV |- | 2004 ! ''[[Sephia]]'' | rowspan="2"|Zulkiflee R. Shad | [[Catriona Ross]], [[Ako Mustapha]], [[Hans Isaac]], [[Sabrina Ali]] | rowspan="12"|[[TV3]] |- | 2005 ! ''[[Simbiosis (drama)|Simbiosis]]'' | [[Nanu Baharuddin]], [[Nasir Bilal Khan]], [[Fahrin Ahmad]], [[Rita Rudaini]], [[Norish Karman]], [[Betty Banafe]] |- | 2006-2007 ! ''[[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]] (Musim 1&2)'' | rowspan="2"|[[M. Hitler Zami]] | [[Elyana]], [[Pierre Andre]], [[Ellyas Abdullah]], [[Anne Ngasri]], [[Almy Nadia]], [[Iqram Dinzly]], [[Anita Baharom]], [[Baizura Kahar]], [[Ryzal Jaafar]] |- | rowspan="3"|2006 ! ''[[Diari Ramadhan Rafique]]'' | Mirsad Hassan Kulasic, [[Norish Karman]], Norzamzam Kamarul Ridzuan, [[Normah Damanhuri]] |- ! ''[[Mya Zara]]'' | [[Feroz Kader]] | [[Eja]], [[Ako Mustapha]], [[Shukery Hashim]], [[Azean Irdawaty]] |- ! ''[[Nuraisha]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Rita Rudaini]], [[Aqasha]] |- | rowspan="4"|2007 ! ''[[Diari Ramadan Rafique|Diari Ramadan Rafique 2]]'' | Adam Hamid | Mirsad Hassan Kulasic, [[Norish Karman]], Norzamzam Kamarul Ridzuan, [[Normah Damanhuri]] |- ! ''[[Susuk (siri TV)|Susuk]]'' | rowspan="6"|Fairuz Loy | rowspan="2"|[[Dynas Mokhtar]], [[Kazar Saisi]] |- ! ''[[Susuk (siri TV)|Susuk 2]]'' |- ! ''[[Kaizer]]'' | [[Zamarul Hisham]], [[Zed Zaidi]], [[Zizan Nin]], [[Dynas Mokhtar]] |- | rowspan="8" |2008 ! ''[[Kasih Iftitah]]'' | [[Rusdi Ramli]], [[Julia Ziegler]], [[Zamarul Hisham]], [[Sharifah Haslinda]] |- ! ''Ayyad'' | Mas AF, [[Rozita Che Wan]], [[Azhar Sulaiman|Azhar Shlaiman]] |- ! ''[[Sari Maya]]'' | [[Liyana Jasmay]], [[Nabila Huda]], [[Fauzi Nawawi]], [[Zizie Ezette]] | [[TV9]] |- ! ''[[Ai D'Beijing]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin]]'' | [[Rusdi Ramli]], [[Dynas Mokhtar]], [[Hans Isaac]], [[Rozita Che Wan]], [[Siti Fazurina]] | rowspan="14" |[[TV3]] |- ! ''[[Saka (siri TV)|Saka]]'' | Ismail Yaacob | [[Iqram Dinzly]], [[Rahim Razali]], Juliana Ibrahim |- ! ''[[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]] (Musim 3)'' | [[Feroz Kader]] | [[Elyana]], [[Pierre Andre]], [[Ellyas Abdullah]], [[Anne Ngasri]], [[Almy Nadia]], [[Iqram Dinzly]], [[Anita Baharom]], [[Baizura Kahar]], [[Ryzal Jaafar]] |- ! ''[[Bella]]'' | Adam Hamid | [[Elly Mazlein]], [[Ako Mustapha]], [[Azhar Sulaiman]], [[Iqram Dinzly]] |- ! ''[[Pepaya (drama)|Pepaya]] (Musim 1)'' | Emi Suffian Sabhe | [[Zul Yahya]], [[Noorkhiriah]], [[Lisdawati]], [[Zaefrul Nordin]] |- | rowspan="5" |2009 ! ''[[Pepaya (drama)|Pepaya]] (Musim 2)'' | rowspan="3"|Fairuz Loy | [[Zul Yahya]], [[Noorkhiriah]], [[Emelda Rosemila]], [[Zaefrul Nordin]] |- ! ''Chef Jo'' | [[Jaafar Onn]], [[Anne Ngasri]], [[Bell Ngasri]], [[Azad Jasmin]] |- ! ''[[Puteri Aurora Beradu]]'' | [[Iqram Dinzly]], [[Memey Suhaiza]] |- ! ''[[Cinta Untuk Ain]]'' | [[Heykal Hanifah]] | [[Nabila Huda]], [[Que Haidar]] |- ! ''[[Kala Hati]]'' | Harris Fadzillah | [[Adi Putra]], [[Dynas Mokhtar]], [[Jue Aziz]] |- | rowspan="6"|2010 ! ''[[Na O Mei]]'' | Fairuz Loy | [[Elly Mazlein]], [[Adi Putra]], [[Iqram Dinzly]], [[Nabila Huda]], [[Raja Farah]] |- ! ''[[Chinta (siri TV)|Chinta]]'' | rowspan="2"|[[Feroz Kader]] | [[Fasha Sandha]], [[Adi Putra]], [[Farahdhiya]] |- ! ''[[Asmaradana (drama)|Asmaradana]]'' | [[Tiz Zaqyah]], [[Shaheizy Sam]], [[Iqram Dinzly]] |- ! ''Kuih Goyang Syafiq'' | M. Nazir Juhan @ Jet Lee | [[Nabil Ahmad]], [[Rozita Che Wan]], [[Eizlan Yusof]], [[Fouziah Gous]] |- ! ''[[Ayoub (drama)|Ayoub]]'' | [[M. Hitler Zami]] | [[Iqram Dinzly]], [[Fizz Fairuz]], [[Fiza Halim]], [[Watie Sadali]] |- ! ''[[Sari Maya 2]]'' | rowspan="2"|Harris Fadzillah | [[Diana Amir]], [[Nabila Huda]], [[Zizie Ezette]], [[Fauzi Nawawi]] | [[TV9]] |- | rowspan="9"|2011 ! ''[[Dewa Cintaku]]'' | [[Fasha Sandha]], [[Iqram Dinzly]], [[Lana Nordin]], Bkay Nair, [[Black Hanifah]] | rowspan="7"|[[TV3]] |- ! ''[[Kemboja Putih]]'' | [[Eira Syazira]], [[Fauzi Nawawi]] |- ! ''[[Stanza Cinta (drama)|Stanza Cinta]]'' | [[Along Kamaludin]] | [[Fathia Latiff]], [[Aaron Aziz]], [[Fizz Fairuz]] |- ! ''[[You Saka... Pergi Jauh-Jauh]]'' | [[Jamal Khan]] | [[Nabil Ahmad]], [[Eira Syazira]], [[Dynas Mokhtar]] |- ! ''[[Samson & Delaila]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Fasha Sandha]], [[Adi Putra]], [[Ako Mustapha]], Irfan Roslan |- ! ''[[Tentang Dhia]]'' | [[Feroz Kader]] | [[Nora Danish]], [[Adi Putra]] |- ! ''[[Si Jundai]]'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Wan Sharmila]], [[Nabila Huda]], [[Azam Pitt]] |- ! ''[[6 Progresif]]'' | [[Zahiril Adzim]], [[Nas-T]], Hanis Kamal, [[Faralyna Idris]], [[Bella Dally]], [[Syazwan Zulkifly]] | rowspan="3"|[[TV9]] |- ! ''[[Bait Cinta]]'' | Harris Fadzillah | Riz Ainuddin, [[Eira Syazira]], Charmaine Poo, [[Natasha Hudson]] |- | rowspan="3"|2012 ! ''[[Ariana Mikhail]]'' | Shirin Hj. Khuzaimi | [[Nora Danish]], [[Sein Qudsi]] |- ! ''[[BFF: Teman Tapi Mesra]]'' | Amie Maziah Abd Rahman, Khairul (Keoi) Amri Khalid | [[Sari Yanti]], [[Muniff Isa]], Irfan Roslan, [[Syatilla Melvin]] | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''Naik Lif Turun Tangga'' | [[Jamal Khan]] | [[Noorkhiriah]], [[Azlee Jaafar]] |} ==Siri telefilem terbitan== Grand Brilliance turut aktif menerbitkan telefilem untuk [[TV3]] dan [[TV9]], berikut dengan ialah hasil senarai kerjasamanya. ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV |- | 2002 ! ''Cinta SMS'' | [[Eirma Fatima]] | [[Shukery Hashim]], [[Sheila Mambo]] [[Khatijah Tan]] | rowspan="6" |[[VCD]] |- | rowspan="2" |2003 ! ''Misteri Jeram Lesung'' | [[M. Hitler Zami]] | [[Opie Zami]], [[Bell Ngasri]], [[Zul Yahya]] |- ! ''Senario Musang Berjanggut'' | Fairuz Loy | Senario, [[Ani Maiyuni]] |- | rowspan="8" |2004 ! ''Villa Dr Brown'' | [[Azman Yahya]] | [[Arash Mohamad]], [[Sheila Rusly]] |- ! ''J-Bon Jr'' | Aidilfitri Md Yunos | [[Lan Pet Pet]], [[Wahid Senario]], [[Azlee Jaafar]] |- ! ''Suci Antartika'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Rozie Rashid]], Helmi Hussaini |- ! ''Limah Putrajaya'' | [[Arash Mohamad]], [[Norlia Ghani]], [[Sharifah Haslinda]] | rowspan="3"|[[TV3]] |- ! ''Leha VS Badrul'' | rowspan="2"|[[M. Hitler Zami]] | [[Sheila Rusly]], [[Hani Mohsin]], [[Lisdawati]] |- ! ''Anak-Anak Ramadhan'' | [[Nik Adruce]], [[Aedy Ashraf]], Wan Nur Alia, Puteri Aliya Natasha |- ! ''Suwa Suwei Kemuning'' | [[Aziz M. Osman]] | [[Bob Kuman]], [[Piee]], [[Rosnah Mat Aris]] | VCD |- ! ''Miftahul Jamilah'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Lisdawati]], [[Jehan Miskin]] | rowspan="2" |[[TV3]] |- | rowspan="4"|2005 ! ''Syurga Di Mana'' | Zulkiflee R. Shad | [[Wan Maimunah]], [[Azizah Mahzan]], [[Mariani Ismail]], [[Jasmin Hamid]], [[Bell Ngasri]] |- ! ''Sure Kecoh'' | [[Along Kamaludin]] | [[Zul Yahya]], [[Beego]], [[Munir Phyne Ballerz|Munir Awang]] | rowspan="2"|VCD |- ! ''Janji Rock'' | rowspan="2"|[[M. Hitler Zami]] | [[Bell Ngasri]], [[Serina Redzuawan]], [[Zami Ismail]] |- ! ''Korban Kala'' | [[Eizlan Yusof]], [[Catriona Ross]], [[Nanu Baharuddin]], [[Haeriyanto Hassan]] | rowspan="22" |[[TV3]] |- | rowspan="2"|2006 ! ''Ayah'' | rowspan="5"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Shukery Hashim]], [[Rozie Othman]], [[Iqram Dinzly]], [[Anne Ngasri]] |- ! ''Mama Rock'' | [[Rita Rudaini]], [[Haeriyanto Hassan]], [[Bienda]] |- | rowspan="4"|2007 ! ''Ilham Suci'' | [[Syafie Naswip]], [[Awal Ashaari]], Shahril, [[Jasmin Hamid]] |- ! ''Relung Kasih'' | [[Jasmin Hamid]], [[Azhar Sulaiman]], [[Siti Fazurina]], [[Jehan Miskin]], [[Anita Baharom]], [[Intan Azura]] |- ! ''Riben Merah Mama'' | [[Eja]], [[Adi Putra]], [[Wan Maimunah]] |- ! ''6 Hari 5 Malam'' | rowspan="4"|[[Heykal Hanifah]] | [[Rusdi Ramli]], [[Intan Azura]], [[Aida Aris]], [[Arash Mohamad]] |- | rowspan="4"|2008 ! ''Suci Kasih'' | [[Elly Mazlein]], [[Rusdi Ramli]], [[Wan Maimunah]], [[Aida Aris]], Shahrul Kamaludin, [[Noorkhiriah]] |- ! ''Terlerai Takbir Kasih'' | [[Noorkhiriah]], [[Que Haidar]], [[Lisdawati]] |- ! ''Sebening Azan Yang Dialun'' | [[Fazura]], [[Rusdi Ramli]], [[Sari Yanti]] |- ! ''Persis'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Norman Hakim]], [[Jasmin Hamid]] |- | rowspan="4"|2009 ! ''Tuntutan Maut'' | [[Fizz Fairuz]], [[Yatt Hamzah]], [[Adam Corrie Lee]] |- ! ''Takbir Rindu'' | [[Heykal Hanifah]] | [[Fauzi Nawawi]], [[Jasmin Hamid]], [[Azhar Sulaiman]], [[Linda Hashim]] |- ! ''Kuih Goyang Seha'' | M. Nazir Juhan | [[Rozita Che Wan]], [[Eizlan Yusof]], [[Nabil Ahmad]] |- ! ''Korban Kasih Marlisa'' | rowspan="4"|[[M. Hitler Zami]] | [[Umie Aida]], [[Awal Ashaari]], [[Tiz Zaqyah]], [[Rahim Razali]], [[Aida Khalida]] |- | rowspan="9"|2010 ! ''Perigi Kontang'' | [[Fasha Sandha]], [[Ezany Nizariff]], [[Norish Karman]] |- ! ''Sebelum Terlupa'' | [[Zamarul Hisham]], [[Norish Karman]], [[Erin Malek]] |- ! ''Kuih Makmur'' | [[Fauziah Nawi]], [[Rozita Che Wan]] |- ! ''21 Hari'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Eizlan Yusof]], [[Jasmin Hamid]], [[Lisdawati]], [[Fizz Fairuz]] |- ! ''Bagaikan Sumayyah'' | rowspan="4"|Harris Fadzillah | [[Fasha Sandha]], [[Rahim Razali]], [[Fauzi Nawawi]], [[Wan Maimunah]] |- ! ''Rawan Seorang Perempuan'' | [[Noorkhiriah]], [[Wan Maimunah]], [[Lisdawati]], [[Dira Abu Zahar]], [[Zed Zaidi]] |- ! ''Khilaf Di Jiwa'' | [[Zizan Nin]], [[Azhar Sulaiman]], [[Farahdhiya]], [[Rahhim Omar]] |- ! ''Cinta Akhbar'' | [[Aaron Aziz]], [[Tiz Zaqyah]] | rowspan="5"|[[TV9]] |- ! ''Janji Dengan Nyawa'' | Fairuz Loy | [[Wan Hanafi Su]], [[Fauzi Nawawi]], Muhammad Hanis Kamaruzzaman, Nurul Ezlisa Loy, Muhammad Haiqal Kamaruzzaman, Syahirah Aqmar Samad |- | rowspan="8"|2011 ! ''Kasih Fatimah'' | Harris Fadzillah | [[Zul Huzaimy]], [[Nabila Huda]], [[Ezany Nizariff]] |- ! ''Lailatul Qadar'' | [[Feroz Kader]] | [[Eja]], [[Adi Putra]] |- ! ''Kelab Idola'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Fimie Don]], [[Harris Alif]] |- ! ''Asmara Pontianak K-Pop'' | [[Nabil Ahmad]], [[Nabila Huda]], [[Azam Pitt]], [[Anne Ngasri]], [[Joey Daud]] | rowspan="5"|[[TV3]] |- ! ''Setitis Hidayah'' | [[Jamal Khan]] | [[Hafidzuddin Fazil]], [[Kartina Aziz]], [[Zahiril Adzim]], [[Wan Sharmila]] |- ! ''Mesej Terakhir'' | rowspan="3"|[[M. Hitler Zami]] | [[Rita Rudaini]], [[Tiz Zaqyah]], [[Zaefrul Nordin]], [[Fizz Fairuz]] |- ! ''Berkalung Noda'' | [[Fasha Sandha]], [[Roy Azman]], Riz Ainuddin, [[Elyana]], [[Aripah Damanhuri]], [[Julia Ziegler]] |- ! ''Anna Maria'' | [[Fahrin Ahmad]], [[Elly Mazlein]], [[Aida Khalida]], [[Faralyna Idris]], [[Rebecca Nur Al-Islam]] |- | rowspan=2"|2012 ! ''Di Langit Lazuardi'' | [[Feroz Kader]] | [[Adi Putra]], [[Rita Rudaini]], [[Nabila Huda]] | rowspan=2"|[[TV9]] |- ! ''Baju Kebaya Terakhir Bapak'' | Harris Fadzillah | [[Rahim Razali]], [[Eira Syazira]], [[Zarina Zainoordin]], [[Shahz Jaszle]] |} ==Lihat juga== * [[Media Prima Berhad]] * [[Primeworks Studios]] ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== [https://www.primeworks.com.my Web] {{Media Prima}} {{Filem terbitan Grand Brilliance}} [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] fz1fjj081sdtx7g5gs417ml2b7lw8l0 6925675 6925672 2026-08-12T04:24:45Z Syariah10 368991 /* Drama */ 6925675 wikitext text/x-wiki {{Infobox Company |name = Grand Brilliance Sdn. Bhd. |logo = Logo Grand Brilliance.svg |caption = Logo baru Grand Brilliance menggunakan gaya tulisan '''Myriad''', digunakan pada tahun 2006 hingga 2019. |type = [[Anak syarikat]] |genre = [[Filem]], [[drama]] |foundation = {{start date and age|1993|12|9}} |location = Tingkat 3 Sayap Utara, [[Media Prima Berhad]], [[Sri Pentas]], Persiaran [[Bandar Utama]], 47800, [[Petaling Jaya]], [[Selangor]], [[Malaysia]] |fate = Digabungkan dengan [[Primeworks Studios]] |key_people = Lazizah Ahmad <br> Khalil Mohd Zain <br> Johari Amat <br> Ahmad Puad Onah <br> [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] (Pengurus Besar)<ref>[https://www.utusan.com.my/hiburan/kuala-lumpur-25-ogos-2015-pengurus-besar-grand-brilliance-1.139061 Pngurus Besar Grand Brilliance, Tengku Iesta Tengku Alaudin] ''[[Utusan Malaysia]]'' (25 Ogos 2015).</ref> |area_served = [[Malaysia]] |industry = [[Penerbit filem|Penerbitan filem]] <br> [[Pengedaran filem]] <br> [[Rancangan televisyen]] |products = [[Panggung wayang gambar|Wayang gambar]], [[episod|siri televisyen]], [[video|video rumah]], [[pascapenerbitan|perkhidmatan pos-produksi]], [[iklan]] |services = [[lakon layar|Penulisan lakonlayar]] <br> [[menyunting|Penyuntingan filem]] <br> [[pembuatan filem|Penggambaran filem]] |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = [[Media Prima Berhad]] |divisions = {{plainlist| * Alternate Studio Sdn. Bhd. * Lightbulb Pictures Sdn. Bhd. }} |subsid = |owner = |slogan = |homepage = |dissolved ={{start date and age|2019}} |footnotes = }} '''Grand Brilliance''' (digayakan sebagai '''gb''' dalam huruf kecil) merupakan sebuah syarikat penerbitan televisyen dan filem Malaysia. Ditubuhkan pada 9 Disember 1993, ia merupakan sebuah syarikat wayang gambar terbesar negara yang menerbitkan dan memasarkan produk filem, drama dan iklan.<ref>[http://bm.therakyatpost.com/buzz/2015/08/17/grand-brilliance-tetap-optimis-terbit-filem-kualiti-terus-dijaga/ Grand Brilliance tetap optimis terbit filem, kualiti terus dijaga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220141214/http://bm.therakyatpost.com/buzz/2015/08/17/grand-brilliance-tetap-optimis-terbit-filem-kualiti-terus-dijaga/ |date=2016-12-20 }} ''[[The Rakyat Post]]''. Diperoleh pada 19 Ogos 2015.</ref> Ia merupakan anak syarikat milik penuh konglomerat media Malaysia, [[Media Prima Berhad]] dan telah menerbitkan [[Senarai filem Malaysia berdasarkan kutipan|filem-filem Melayu dengan kutipan tertinggi sepanjang zaman]]. ==Sejarah== [[Imej:GB hires.jpg|thumb|120px|left|Logo lama Grand Brilliance menggunakan gaya tulisan '''Helvetica''', digunakan dari tahun 1993 hingga 2006.]] Grand Brilliance ditubuhkan pada 9 Disember 1993 sebagai [[TV3]] & [[TV9]] dan kemudiannya menjadi anak syarikat milik [[Media Prima Berhad]]. Biarpun ketika itu masih baru sebagai pemain dalam industri perfileman Malaysia, Grand Brilliance sendiri menjadi pesaing utama kepada syarikat filem utama seperti [[Skop Productions]], [[Metrowealth Movies Production]], [[KRU Studios]] dan [[Tayangan Unggul]]. Strateginya ialah untuk mencerminkan trend dan selera terkini penonton untuk membuktikan menjadi berjaya bermula pada 1993 dengan julat filem yang disasarkan kepada penonton arus perdana dengan rangkaian genre filem dari aksi, komedi, seram, romantik, seisi keluarga dan keagamaan. Filem-filem terbitan Grand Brilliance pada 1995 telah mendapat sambutan dan maklumbalas positif daripada penonton dan pengkritik filem dengan filem-filem seperti ''[[Sayang Salmah]]'' (1995), ''[[Puteri Impian]]'' (1997), ''[[Gemerlapan]]'' (1997), ''[[Baginda (filem)|Baginda]]'' (1997), ''[[Senario The Movie]]'' (1999). Tahun 2000 dan 2016 menyaksikan zaman kegemilangan Grand Brilliance dari segi kutipan pecah panggung. Dalam tempoh ini, filem-filem terbitan Grand Brilliance telah menduduki carta kutipan pecah panggung di Malaysia yang lazimnya meraih purata 70% pasaran filem tempatan (tidak termasuk filem asing). Kebanyakan filem dengan kutipan tertinggi sepanjang zaman dalam sejarah Malaysia juga diterbitkan bersama oleh Grand Brilliance. Filem-filem terbitan syarikat ini juga menerima pujian dalam tempoh ini ialah ''[[Leftenan Adnan]]'' (2000), ''[[Anak Mami The Movie]]'' (2002), [[Lang Buana]] (2003), ''[[Buli (filem)|Buli]]'' (2004), ''[[Senario XX]]'' (2005), ''[[Evolusi KL Drift]]'' (2008) ''[[Raya Tak Jadi!]]'' (2011), ''[[KIL (filem)|KIL]]'' (2013),<ref>Siti Juliana Mohd Johar (8 September 2012). [http://www.sinarharian.com.my/politik/grand-brilliance-lancar-4-filem-serentak-1.82998 Grand Brilliance lancar 4 filem serentak] ''[[Sinar Harian]]''. Dicapai pada 1 Januari 2015.</ref>. Pada tahun 2014, filem cetera Grand Brilliance telah menguasai semua penamaan calon 5 Teratas bagi Filem Terbaik di [[Festival Filem Malaysia ke-26]] (FFM 26). Grand Brilliance juga menguasai semua lima tempat pencalonan untuk Pengarahan Terbaik, Lakon Layar Terbaik, Suntingan Terbaik dan Bunyi Terbaik.<ref>[http://www.mediaprima.com.my/grand-brilliance-dominates-best-film-nominations-for-ffm-26/ GRAND BRILLIANCE DOMINATES BEST FILM NOMINATIONS FOR FFM 26] ''[[Media Prima]]'' (19 Ogos 2014). Diperoleh pada 15 November 2016.</ref> Syarikat itu bergabung dengan satu lagi anak syarikat Media Prima, [[Primeworks Studios]] pada tahun 2019 bagi mewujudkan syarikat pelesenan, penerbitan dan pengedaran baharu di bawah nama Primeworks Studios. ==Pengedaran filem== Grand Brilliance mengedarkan semua filem-filem serta filem yang dihasilkan oleh syarikat-syarikat penerbitan yang lain. Dalam tahun-tahun kebelakangan ini, berikutan populariti [[filem bebas]], Grand Brilliance mencipta bahagian baru yang akan menampung pasaran-pasaran nic, mereka ialah Alternate Studio dan Lightbulb Pictures. Antara 2005 hingga 2008, Alternate Studios menerbitkan empat filem ''[[Salon (filem)|Salon]]'', ''[[Cinta (filem)|Cinta]]'' ''[[Sepi]] dan [[Budak Kelantan]].'' Pada tahun 2009, Grand Brilliance mengedarkan filem [[animasi Malaysia]] 3D pertama terbitan [[Les' Copaque Production]], [[Geng: Pengembaraan Bermula|''Geng: Pengembaraan Bermula'']] dan berjaya mendapat kutipan komersial sebanyak RM6.2 juta. Pada 2013, Lightbulb Pictures menerbitkan filem pertama, [[Pecah (filem)|Pecah]] yang mencecah kutipan sebanyak RM 170,000''.'' Pada tahun 2016 pula, filem [[BoBoiBoy: The Movie|''BoBoiBoy: The Movie'']] terbitan [[Animonsta Studios]] dan edaran bersama [[Primeworks Studios]] dan Grand Brilliance menjadikan filem dengan kutipan tertinggi bagi penerbitan dan edaran Grand Brilliance iaitu sebanyak RM15.8 juta dan rekod itu bakal kekal kerana Grand Brilliance tidak lagi aktif dalam penerbitan dan pengedaran. ==Penerbitan televisyen== Selain menerbitkan filem, Grand Brilliance turut aktif menerbitkan drama televisyen untuk [[TV3]] dan [[TV9]], dengan hasil kerjasama daripada [[Primeworks Studios]] dan beberapa syarikat penerbitan lain. ==Filemografi== {{main|Senarai filem terbitan Grand Brilliance}} ==Siri drama Terbitan== Grand Brilliance turut aktif menerbitkan drama televisyen untuk [[TV3]] dan [[TV9]], berikut dengan ialah hasil senarai kerjasamanya. ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV |- | 2004 ! ''[[Sephia]]'' | rowspan="2"|Zulkiflee R. Shad | [[Catriona Ross]], [[Ako Mustapha]], [[Hans Isaac]], [[Sabrina Ali]] | rowspan="12"|[[TV3]] |- | 2005 ! ''[[Simbiosis (drama)|Simbiosis]]'' | [[Nanu Baharuddin]], [[Nasir Bilal Khan]], [[Fahrin Ahmad]], [[Rita Rudaini]], [[Norish Karman]], [[Betty Banafe]] |- | 2006-2007 ! ''[[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]] (Musim 1&2)'' | rowspan="2"|[[M. Hitler Zami]] | [[Elyana]], [[Pierre Andre]], [[Ellyas Abdullah]], [[Anne Ngasri]], [[Almy Nadia]], [[Iqram Dinzly]], [[Anita Baharom]], [[Baizura Kahar]], [[Ryzal Jaafar]] |- | rowspan="3"|2006 ! ''[[Diari Ramadhan Rafique]]'' | Mirsad Hassan Kulasic, [[Norish Karman]], Norzamzam Kamarul Ridzuan, [[Normah Damanhuri]] |- ! ''[[Mya Zara]]'' | [[Feroz Kader]] | [[Eja]], [[Ako Mustapha]], [[Shukery Hashim]], [[Azean Irdawaty]] |- ! ''[[Nuraisha]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Rita Rudaini]], [[Aqasha]] |- | rowspan="4"|2007 ! ''[[Diari Ramadan Rafique|Diari Ramadan Rafique 2]]'' | Adam Hamid | Mirsad Hassan Kulasic, [[Norish Karman]], Norzamzam Kamarul Ridzuan, [[Normah Damanhuri]] |- ! ''[[Susuk (siri TV)|Susuk]]'' | rowspan="6"|Fairuz Loy | rowspan="2"|[[Dynas Mokhtar]], [[Kazar Saisi]] |- ! ''[[Susuk (siri TV)|Susuk 2]]'' |- ! ''[[Kaizer]]'' | [[Zamarul Hisham]], [[Zed Zaidi]], [[Zizan Nin]], [[Dynas Mokhtar]] |- | rowspan="8" |2008 ! ''[[Kasih Iftitah]]'' | [[Rusdi Ramli]], [[Julia Ziegler]], [[Zamarul Hisham]], [[Sharifah Haslinda]] |- ! ''Ayyad'' | Mas AF, [[Rozita Che Wan]], [[Azhar Sulaiman|Azhar Shlaiman]] |- ! ''[[Sari Maya]]'' | [[Liyana Jasmay]], [[Nabila Huda]], [[Fauzi Nawawi]], [[Zizie Ezette]] | [[TV9]] |- ! ''[[Ai D'Beijing]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin]]'' | [[Rusdi Ramli]], [[Dynas Mokhtar]], [[Hans Isaac]], [[Rozita Che Wan]], [[Siti Fazurina]] | rowspan="14" |[[TV3]] |- ! ''[[Saka (siri TV)|Saka]]'' | Ismail Yaacob | [[Iqram Dinzly]], [[Rahim Razali]], Juliana Ibrahim |- ! ''[[Dunia Baru (siri TV)|Dunia Baru]] (Musim 3)'' | [[Feroz Kader]] | [[Elyana]], [[Pierre Andre]], [[Ellyas Abdullah]], [[Anne Ngasri]], [[Almy Nadia]], [[Iqram Dinzly]], [[Anita Baharom]], [[Baizura Kahar]], [[Ryzal Jaafar]] |- ! ''[[Bella]]'' | Adam Hamid | [[Elly Mazlein]], [[Ako Mustapha]], [[Azhar Sulaiman]], [[Iqram Dinzly]] |- ! ''[[Pepaya (drama)|Pepaya]] (Musim 1)'' | Emi Suffian Sabhe | [[Zul Yahya]], [[Noorkhiriah]], [[Lisdawati]], [[Zaefrul Nordin]] |- | rowspan="5" |2009 ! ''[[Pepaya (drama)|Pepaya]] (Musim 2)'' | rowspan="3"|Fairuz Loy | [[Zul Yahya]], [[Noorkhiriah]], [[Emelda Rosemila]], [[Zaefrul Nordin]] |- ! ''Chef Jo'' | [[Jaafar Onn]], [[Anne Ngasri]], [[Bell Ngasri]], [[Azad Jasmin]] |- ! ''[[Puteri Aurora Beradu]]'' | [[Iqram Dinzly]], [[Memey Suhaiza]] |- ! ''[[Cinta Untuk Ain]]'' | [[Heykal Hanifah]] | [[Nabila Huda]], [[Que Haidar]] |- ! ''[[Kala Hati]]'' | Harris Fadzillah | [[Adi Putra]], [[Dynas Mokhtar]], [[Jue Aziz]] |- | rowspan="6"|2010 ! ''[[Na O Mei]]'' | Fairuz Loy | [[Elly Mazlein]], [[Adi Putra]], [[Iqram Dinzly]], [[Nabila Huda]], [[Raja Farah]] |- ! ''[[Chinta (siri TV)|Chinta]]'' | rowspan="2"|[[Feroz Kader]] | [[Fasha Sandha]], [[Adi Putra]], [[Farahdhiya]] |- ! ''[[Asmaradana (drama)|Asmaradana]]'' | [[Tiz Zaqyah]], [[Shaheizy Sam]], [[Iqram Dinzly]] |- ! ''Kuih Goyang Syafiq'' | M. Nazir Juhan @ Jet Lee | [[Nabil Ahmad]], [[Rozita Che Wan]], [[Eizlan Yusof]], [[Fouziah Gous]] |- ! ''[[Ayoub (drama)|Ayoub]]'' | [[M. Hitler Zami]] | [[Iqram Dinzly]], [[Fizz Fairuz]], [[Fiza Halim]], [[Watie Sadali]] |- ! ''[[Sari Maya 2]]'' | rowspan="3"|Harris Fadzillah | [[Diana Amir]], [[Nabila Huda]], [[Zizie Ezette]], [[Fauzi Nawawi]] | [[TV9]] |- | rowspan="9"|2011 ! ''[[Dewa Cintaku]]'' | [[Fasha Sandha]], [[Iqram Dinzly]], [[Lana Nordin]], Bkay Nair, [[Black Hanifah]] | rowspan="7"|[[TV3]] |- ! ''[[Kemboja Putih]]'' | [[Eira Syazira]], [[Fauzi Nawawi]] |- ! ''[[Stanza Cinta (drama)|Stanza Cinta]]'' | [[Along Kamaludin]] | [[Fathia Latiff]], [[Aaron Aziz]], [[Fizz Fairuz]] |- ! ''[[You Saka... Pergi Jauh-Jauh]]'' | [[Jamal Khan]] | [[Nabil Ahmad]], [[Eira Syazira]], [[Dynas Mokhtar]] |- ! ''[[Samson & Delaila]]'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Fasha Sandha]], [[Adi Putra]], [[Ako Mustapha]], Irfan Roslan |- ! ''[[Tentang Dhia]]'' | [[Feroz Kader]] | [[Nora Danish]], [[Adi Putra]] |- ! ''[[Si Jundai]]'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Wan Sharmila]], [[Nabila Huda]], [[Azam Pitt]] |- ! ''[[6 Progresif]]'' | [[Zahiril Adzim]], [[Nas-T]], Hanis Kamal, [[Faralyna Idris]], [[Bella Dally]], [[Syazwan Zulkifly]] | rowspan="3"|[[TV9]] |- ! ''[[Bait Cinta]]'' | Harris Fadzillah | Riz Ainuddin, [[Eira Syazira]], Charmaine Poo, [[Natasha Hudson]] |- | rowspan="3"|2012 ! ''[[Ariana Mikhail]]'' | Shirin Hj. Khuzaimi | [[Nora Danish]], [[Sein Qudsi]] |- ! ''[[BFF: Teman Tapi Mesra]]'' | Amie Maziah Abd Rahman, Khairul (Keoi) Amri Khalid | [[Sari Yanti]], [[Muniff Isa]], Irfan Roslan, [[Syatilla Melvin]] | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''Naik Lif Turun Tangga'' | [[Jamal Khan]] | [[Noorkhiriah]], [[Azlee Jaafar]] |} ==Siri telefilem terbitan== Grand Brilliance turut aktif menerbitkan telefilem untuk [[TV3]] dan [[TV9]], berikut dengan ialah hasil senarai kerjasamanya. ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV |- | 2002 ! ''Cinta SMS'' | [[Eirma Fatima]] | [[Shukery Hashim]], [[Sheila Mambo]] [[Khatijah Tan]] | rowspan="6" |[[VCD]] |- | rowspan="2" |2003 ! ''Misteri Jeram Lesung'' | [[M. Hitler Zami]] | [[Opie Zami]], [[Bell Ngasri]], [[Zul Yahya]] |- ! ''Senario Musang Berjanggut'' | Fairuz Loy | Senario, [[Ani Maiyuni]] |- | rowspan="8" |2004 ! ''Villa Dr Brown'' | [[Azman Yahya]] | [[Arash Mohamad]], [[Sheila Rusly]] |- ! ''J-Bon Jr'' | Aidilfitri Md Yunos | [[Lan Pet Pet]], [[Wahid Senario]], [[Azlee Jaafar]] |- ! ''Suci Antartika'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Rozie Rashid]], Helmi Hussaini |- ! ''Limah Putrajaya'' | [[Arash Mohamad]], [[Norlia Ghani]], [[Sharifah Haslinda]] | rowspan="3"|[[TV3]] |- ! ''Leha VS Badrul'' | rowspan="2"|[[M. Hitler Zami]] | [[Sheila Rusly]], [[Hani Mohsin]], [[Lisdawati]] |- ! ''Anak-Anak Ramadhan'' | [[Nik Adruce]], [[Aedy Ashraf]], Wan Nur Alia, Puteri Aliya Natasha |- ! ''Suwa Suwei Kemuning'' | [[Aziz M. Osman]] | [[Bob Kuman]], [[Piee]], [[Rosnah Mat Aris]] | VCD |- ! ''Miftahul Jamilah'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Lisdawati]], [[Jehan Miskin]] | rowspan="2" |[[TV3]] |- | rowspan="4"|2005 ! ''Syurga Di Mana'' | Zulkiflee R. Shad | [[Wan Maimunah]], [[Azizah Mahzan]], [[Mariani Ismail]], [[Jasmin Hamid]], [[Bell Ngasri]] |- ! ''Sure Kecoh'' | [[Along Kamaludin]] | [[Zul Yahya]], [[Beego]], [[Munir Phyne Ballerz|Munir Awang]] | rowspan="2"|VCD |- ! ''Janji Rock'' | rowspan="2"|[[M. Hitler Zami]] | [[Bell Ngasri]], [[Serina Redzuawan]], [[Zami Ismail]] |- ! ''Korban Kala'' | [[Eizlan Yusof]], [[Catriona Ross]], [[Nanu Baharuddin]], [[Haeriyanto Hassan]] | rowspan="22" |[[TV3]] |- | rowspan="2"|2006 ! ''Ayah'' | rowspan="5"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Shukery Hashim]], [[Rozie Othman]], [[Iqram Dinzly]], [[Anne Ngasri]] |- ! ''Mama Rock'' | [[Rita Rudaini]], [[Haeriyanto Hassan]], [[Bienda]] |- | rowspan="4"|2007 ! ''Ilham Suci'' | [[Syafie Naswip]], [[Awal Ashaari]], Shahril, [[Jasmin Hamid]] |- ! ''Relung Kasih'' | [[Jasmin Hamid]], [[Azhar Sulaiman]], [[Siti Fazurina]], [[Jehan Miskin]], [[Anita Baharom]], [[Intan Azura]] |- ! ''Riben Merah Mama'' | [[Eja]], [[Adi Putra]], [[Wan Maimunah]] |- ! ''6 Hari 5 Malam'' | rowspan="4"|[[Heykal Hanifah]] | [[Rusdi Ramli]], [[Intan Azura]], [[Aida Aris]], [[Arash Mohamad]] |- | rowspan="4"|2008 ! ''Suci Kasih'' | [[Elly Mazlein]], [[Rusdi Ramli]], [[Wan Maimunah]], [[Aida Aris]], Shahrul Kamaludin, [[Noorkhiriah]] |- ! ''Terlerai Takbir Kasih'' | [[Noorkhiriah]], [[Que Haidar]], [[Lisdawati]] |- ! ''Sebening Azan Yang Dialun'' | [[Fazura]], [[Rusdi Ramli]], [[Sari Yanti]] |- ! ''Persis'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Norman Hakim]], [[Jasmin Hamid]] |- | rowspan="4"|2009 ! ''Tuntutan Maut'' | [[Fizz Fairuz]], [[Yatt Hamzah]], [[Adam Corrie Lee]] |- ! ''Takbir Rindu'' | [[Heykal Hanifah]] | [[Fauzi Nawawi]], [[Jasmin Hamid]], [[Azhar Sulaiman]], [[Linda Hashim]] |- ! ''Kuih Goyang Seha'' | M. Nazir Juhan | [[Rozita Che Wan]], [[Eizlan Yusof]], [[Nabil Ahmad]] |- ! ''Korban Kasih Marlisa'' | rowspan="4"|[[M. Hitler Zami]] | [[Umie Aida]], [[Awal Ashaari]], [[Tiz Zaqyah]], [[Rahim Razali]], [[Aida Khalida]] |- | rowspan="9"|2010 ! ''Perigi Kontang'' | [[Fasha Sandha]], [[Ezany Nizariff]], [[Norish Karman]] |- ! ''Sebelum Terlupa'' | [[Zamarul Hisham]], [[Norish Karman]], [[Erin Malek]] |- ! ''Kuih Makmur'' | [[Fauziah Nawi]], [[Rozita Che Wan]] |- ! ''21 Hari'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Eizlan Yusof]], [[Jasmin Hamid]], [[Lisdawati]], [[Fizz Fairuz]] |- ! ''Bagaikan Sumayyah'' | rowspan="4"|Harris Fadzillah | [[Fasha Sandha]], [[Rahim Razali]], [[Fauzi Nawawi]], [[Wan Maimunah]] |- ! ''Rawan Seorang Perempuan'' | [[Noorkhiriah]], [[Wan Maimunah]], [[Lisdawati]], [[Dira Abu Zahar]], [[Zed Zaidi]] |- ! ''Khilaf Di Jiwa'' | [[Zizan Nin]], [[Azhar Sulaiman]], [[Farahdhiya]], [[Rahhim Omar]] |- ! ''Cinta Akhbar'' | [[Aaron Aziz]], [[Tiz Zaqyah]] | rowspan="5"|[[TV9]] |- ! ''Janji Dengan Nyawa'' | Fairuz Loy | [[Wan Hanafi Su]], [[Fauzi Nawawi]], Muhammad Hanis Kamaruzzaman, Nurul Ezlisa Loy, Muhammad Haiqal Kamaruzzaman, Syahirah Aqmar Samad |- | rowspan="8"|2011 ! ''Kasih Fatimah'' | Harris Fadzillah | [[Zul Huzaimy]], [[Nabila Huda]], [[Ezany Nizariff]] |- ! ''Lailatul Qadar'' | [[Feroz Kader]] | [[Eja]], [[Adi Putra]] |- ! ''Kelab Idola'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Fimie Don]], [[Harris Alif]] |- ! ''Asmara Pontianak K-Pop'' | [[Nabil Ahmad]], [[Nabila Huda]], [[Azam Pitt]], [[Anne Ngasri]], [[Joey Daud]] | rowspan="5"|[[TV3]] |- ! ''Setitis Hidayah'' | [[Jamal Khan]] | [[Hafidzuddin Fazil]], [[Kartina Aziz]], [[Zahiril Adzim]], [[Wan Sharmila]] |- ! ''Mesej Terakhir'' | rowspan="3"|[[M. Hitler Zami]] | [[Rita Rudaini]], [[Tiz Zaqyah]], [[Zaefrul Nordin]], [[Fizz Fairuz]] |- ! ''Berkalung Noda'' | [[Fasha Sandha]], [[Roy Azman]], Riz Ainuddin, [[Elyana]], [[Aripah Damanhuri]], [[Julia Ziegler]] |- ! ''Anna Maria'' | [[Fahrin Ahmad]], [[Elly Mazlein]], [[Aida Khalida]], [[Faralyna Idris]], [[Rebecca Nur Al-Islam]] |- | rowspan=2"|2012 ! ''Di Langit Lazuardi'' | [[Feroz Kader]] | [[Adi Putra]], [[Rita Rudaini]], [[Nabila Huda]] | rowspan=2"|[[TV9]] |- ! ''Baju Kebaya Terakhir Bapak'' | Harris Fadzillah | [[Rahim Razali]], [[Eira Syazira]], [[Zarina Zainoordin]], [[Shahz Jaszle]] |} ==Lihat juga== * [[Media Prima Berhad]] * [[Primeworks Studios]] ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== [https://www.primeworks.com.my Web] {{Media Prima}} {{Filem terbitan Grand Brilliance}} [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] 1dgh1wfrhdsuladctqqxqf2ny457089 0 45465 6925436 6878220 2026-08-11T14:51:44Z ~2026-44110-56 412477 /* Galeri */ +1 6925436 wikitext text/x-wiki {{Update|date=Disember 2022}} {{Infobox settlement | name = Doha | official_name = | native_name = {{lang|ar|الدوحة}} | settlement_type = [[Ibu negara]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 290 | perrow = 1/2/2/2 | image1 = West Bay district of Doha seen from the corniche at night.jpg | alt1 = Doha skyline at night | image2 = Modern buildings in West Bay from Dareen Tower.jpg | alt2 = West Bay skyline | image3 = Entrance of Amiri Diwan of Qatar.jpg | alt3 = The Emir's Palace | image4 = Souq Waqif, Doha, Catar, 2013-08-05, DD 84.JPG | alt4 = Souq Waqif | image5 = Old Palace at National Museum of Qatar.jpg | alt5 = National Museum of Qatar | image6 = | alt6 = Msheireb | image7 = KataraVillageAmphitheater.jpg | alt7 = Katara Village }} | imagesize = 275px | image_caption = | image_flag = | pushpin_map = Qatar#Asia | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = Lokasi Doha dalam Qatar | image_shield = | coordinates = {{coord|25|17|12|N|51|32|0|E|type:city_region:QA-DA|display=inline,title}} | subdivision_type = [[Senarai negara|Negara]] | subdivision_name = {{flag|Qatar}} | subdivision_type1 = Perbandaran | subdivision_name1 = Doha | established_title = Ditubuhkan | established_date = 1825 | total_type = City proper | area_total_km2 = 132 | population_total = 956,457 | population_as_of = 2015 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_metro = | timezone1 = AST | utc_offset1 = +3 | website = {{URL|https://visitqatar.com/intl-en/about-qatar/doha|visitqatar.com/about-qatar/doha}} | footnotes = }} '''Doha''' ({{lang-ar|الدَوْحَة|Ad-Dawḥah}} atau ''{{unicode|Ad-Dōḥah}}'') dengan populasi seramai 400,051 ([[2005]]), merupakan [[ibu negara]] bagi [[Qatar]] dan terletak {{coor d|25.3|N|51.5333|E}}, di [[Gurun Parsi]]. Doha terletak di kawasan perbandaran [[Ad Dawhah]]. Ia merupakan bandar terbesar di Qatar, dimana lebih daripada 80% populasi penduduknya tinggal di wilayah tersebut, dan ia juga merupakan pusat ekonomi yang penting bagi negara [[Qatar]]. Doha merupakan rumah kepada [[Bandar Pendidikan, Qatar|Bandar Pendidikan]], sebuah kawasan yang di khususkan untuk pembangunan penyelidikan dan pendidikan. Doha merupakan hos untuk [[Sukan Asia 2006]]. Nama kota ini bererti "pokok besar"<ref>{{Cite book|title=Kamus Bahasa Melayu-Bahasa Arab Bahasa Arab-Bahasa Melayu|last=Abd. Rauf Dato' Haji Hassan|first=|last2=Abdul Halim Salleh|last3=Khairul Amin Mohd Zain|publisher=Oxford Fajar|year=2005|isbn=967-65-7321-3|location=Shah Alam|pages=145}}</ref> atau lagi merinci lagi "pokok agung padat dengan reranting yang menjangkau atas semua pokok lain" ({{lang|ar|الشجرة العظيمة المتشبعة ذات الفروع الممتدة من شجر مّا والجمع }}).<ref name="almaany">{{cite web|url=https://www.almaany.com/ar/dict/ar-ar/%D8%AF%D9%88%D8%AD%D8%A9/|title=دَوحة|publisher=Almaany|website=Mu`jam al-Jāmi` `Arabiy `Arabiy|year= 2010}}</ref> == Sejarah == Pada tahun 1850, Doha diasaskan dengan nama '''Al-Bida'''. Pada 1882, [[al Rayyan]] telah membina kubu [[Al Wajbah]], di barat daya Doha. Pada tahun yang sama, [[Sheikh Qassim]] telah memimpin tentera Qatar untuk mengalahkan [[Ottoman|Empayar Turki Uthmaniyyah]]. Bandar tersebut telah dijadikan sebagai ibu negara naungan [[United Kingdom|British]] di Qatar pada 1916, dan apabila negara mencapai kemerdekaan pada tahun 1971, Doha terus dijadikan sebagai ibu negara Qatar. Pada tahun 1917, Kubu [[Al Kout]], yang mana terletak di tengah bandar tersebut, telah di bina oleh [[Sheikh Abdulla Bin Qassim Al-Thani]]. Pada tahun 1949, ekplorasi [[Galian Minyak|minyak]] telah dijalankan di Qatar. Pada masa kini, Qatar telah menghasilkan lebih 800&nbsp;000 tong minyak sehari. Pada tahun 1969, sebuah Rumah Kerajaan telah dibuka. Pada tahun 1973, [[Universiti Qatar]] telah ditubuhkan, dan pada tahun 1975, [[Muzium Negara Qatar]] telah dibuka di kawasan yang pada asalnya merupakan Istana Pemimpin pada tahun 1912. Stesyen [[televisyen satelit]] [[Al Jazeera]] [[Bahasa Arab]] saluran berita telah mula dipancarkan pada tahun 1996, dengan ibu pejabat dan pusat penyiaran yang terletak di Doha. Kini, bandar yang dikatakan antara yang tercantik di Qatar telah dipimpin oleh [[Hamad bin Khalifa|Sheikh Hamad Bin Khalifa Al-Thani]]. == Demografik == Demografik Doha adalah agak menarik jika dibandingkan dengan kebanyakkan penduduk di ibu negara lain kerana majoriti penduduk bandarnya merupakan [[ekspatriat]], dan warganegara [[Qatar]] hanya merupakan minoriti dikawasan tersebut. Populasi ekspatriat terbesar di Qatar datang dari negara Selatan Asia, diikuti kawasan negara-negara Arab Selatan dan Timur Asia. Doha juga merupakan rumah bagi ekspatriat dari [[Amerika Syarikat]], [[United Kingdom]], [[Norway]], dan banyak lagi negara lain. Pada masa dahulu, ekspatriat di Qatar tidak dibenarkan memilik tanah; tetapi, pada masa kini mereka yang bukan merupakan penduduk Qatar boleh memiliki tanah di beberapa kawasan di Doha, termasuk [[Lagun Pantai Barat]] ''(West Bay Lagoon)'' dan [[Mutiara Qatar]] ''(Qatar Pearl)''. Pemilikan tanah oleh orang asing di Qatar melayakkan mereka untuk memperbaharui permit kediaman, yang membolehkan mereka untuk tinggal atau bekerja di Qatar. == Ekonomi == [[Fail:Modern Doha.jpg|thumb|250px|right|Bangunan berdekatan [[Doha Corniche]]]]Kebanyakkan kekayaan hasil minyak dan gas asli Qatar dapat dilihat di Doha, sesuai dengan gelarannya sebagai pusat ekonomi Qatar. Doha merupakan pusat ibu pejabat syarikat minyak dan gas terbesar di negara tersebut, termasuk [[Qatar Petrolium]] dan [[RasGas]]. Ekonomi Doha dibina berasaskan keuntungan yang diperolehi daripada industri [[minyak]] dan [[gas asli]], dan kerajaan Qatar sedang berusaha untuk mempelbagaikan ekonomi Qatar untuk mengelakkan dari terus bergantung pada hasil minyak. Sebagai hasilnya, Doha kini mengalami perkembangan ekonomi, dengan pembangunan bandar yang begitu pesat - kebanyankkannya hasil dari program pemodenan Sheikh [[Hamad bin Khalifa]]. Seperti bandar berdekatan [[Dubai]] di [[Emiriah Arab Bersatu]], ekonomi Doha sedang bergerak dari kebergantungan terhadap industri [[minyak]] dan [[gas asli]], walau bagaimanapun tidak seperti Dubai, fokus utama Doha tidak kepada industri pelancongan. Doha sedang melihat perkembangan yang besar, dengan populasi bandar yang meningkat lebih dari 60,000 diantara 2004 dan 2006; ini kerana letusan perkembangan di sektor hartanah, dengan nilai hartanah yang meningkat dengan mendadak {{citationneeded}}. Kadar berkembangan yang pesat ini telah mencetuskan projek-projek seperti projek [[Lusail|Bandar Lusail]], yang mana telah di bangunkan di sebelah utara Doha dan dijangka akan menjadi petempatan kepada lebih 200,000 orang. Industri pembinaan juga sedang berkembang pesat di Doha, kesan daripada pekembangan aktiviti koperat dan komersial di Doha; ini dapat dilihat dengan jelas melalui perubahan latar langit bandar itu, dengan lebih 40 menara sedang dibina di Doha, dan yang terbesar diantara menara tersebut merupakan [[Menara Dubai]]. == Pendidikan == Doha merupakan rumah kepada [[Universiti Qatar]], diasaskan pada 1973, dan juga beberapa universiti-universiti yang berada di [[Bandar Pendidikan, Qatar|Bandar Pendidikan]] Doha. Bandar Pendidikan ini merupakan rumah kampus-kampus kepada beberapa universiti terkenal, termasuk [[HEC Paris in Qatar]], [[Universiti Georgetown]], [[Universiti Cornell|Universiti Weill Cornell]], [[Universiti Komanwel Virginia]], [[Universiti Texas A&M]] dan [[Universiti Carnegie Mellon]]. <ref>{{Cite web |url=http://www.qf.edu.qa/output/page301.asp |title=Informasi Bandar Pendidikan |access-date=2007-01-02 |archive-date=2011-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110111161911/http://www.qf.edu.qa/output/page301.asp |url-status=dead }}</ref> Doha juga merupakan rumah kepada banyak sekolah antarabangsa yang diasaskan khusus untuk komuniti ekspatriat, dengan berdozen jenis sekolah swasta beroperasi di bandar itu. Pendidikan merupakan fokus utama kerajaan Qatar yang mana telah mencetuskan perkembangan organisasi-organisasi seperti [[Yayasan Qatar]], yang mengendalikan [[Bandar Pendidikan, Qatar|Bandar Pendidikan]]. == Iklim == Doha terletak di [[Semenanjung Arab]], dan ia menyebabkan iklimnya adalah agak panas. Suhu purata adalah lebih kurang 40 darjah [[Celsius]] (104°[[Fahrenheit|F]]) dari Mei hingga September, dan kelembapan adalah tinggi. Ketika musim panas, purata kerpasan di bandar adalah hampir tiada, dan kurang dari se[[inci]] (2.5&nbsp;cm) pada bulan-bulan yang lain.<ref>[http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=41170&Units=both Informasi Cuaca di Doha]</ref> == Galeri == * [http://gallery.lifeonthespot.com/main.php?g2_itemId=570 Galeri Gambar Stadium Antarabangsa Khalifa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070501020852/http://gallery.lifeonthespot.com/main.php?g2_itemId=570 |date=2007-05-01 }} * [http://gallery.lifeonthespot.com/main.php?g2_itemId=628 Pasar Ikan Corniche Qatar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070501020945/http://gallery.lifeonthespot.com/main.php?g2_itemId=628 |date=2007-05-01 }} <center><gallery> Image:Doha Shopping Centre.jpg|Kompleks Pusat Bandar Doha Image:Doha Skyline.jpg|Latar langit Doha Image:Doha Palace.jpg|[[Emiri Diwan]] Image:HEC Paris, Doha.png|[[HEC Paris, Doha]] </gallery></center> == Peta == [[Fail:Qatar Doha location map.svg|thumb|Kawasan Doha, di Qatar]] <gallery> Imej:Qatar Doha location map.svg|Kawasan Doha, di Qatar </gallery> == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{Commons-inline}} * {{Wikivoyage-inline}} {{tunas-geo}} {{tunas-Qatar}} {{Ibu negara di Asia}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Qatar]] [[Kategori:Ibu negara di Asia]] frvdanxu4cnm7lh303fuylrpe9dtgeh 0 47185 6925772 6379296 2026-08-12T07:54:03Z Mat Kiyan 289669 + bbrp rjkn 6925772 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE|Sungai ''Rhine''}} {{Pindah|'''[[Sungai Rhein]]'''}} {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Sungai|Tajuk = Sungai Rhein |Peta = [[Fail:Flusssystemkarte Rhein 03.jpg|frames|300px]] |Kedudukan = [[Switzerland]], [[Liechtenstein]], [[Austria]], [[Jerman]], [[Perancis]], [[Belanda]] |Panjang (km)= 1,230 |Sumber = [[Vorderrhein]] di [[Oberalppass]] ([[Surselva]]), [[Hinterrhein]] di [[Rheinwaldhorn]] |Ketinggian sumber = Vorderrhein: lebih kurang 2,600 m (8,500 kaki) <br /> Hinterrhein: lebih kurang 2,500 m (8,200 kaki). |Muara = [[Hoek van Holland]] di [[Laut Utara]]. |Ketinggian Muara = 0 m |Keluasan kawasan tadahan = 198,735 |Penduduk = k.k. 50 juta |Bandar utama = [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht (city)|Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). |Bandar kecil = [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel) |Anak sungai (kanan) = [[Hinterrhein]], [[Ill (Austria)]], [[Schussen]], [[Wutach]], [[Alb (river)|Alb]],[[Wiese]], [[Elz (Rhine)|Elz]], [[Kinzig (Rhine)|Kinzig]], [[Rench]], [[Acher]], [[Murg]], [[Alb (river)|Alb]], [[Pfinz]], [[Neckar]], [[Main]], [[Lahn]], [[Wied River|Wied]], [[Sieg]], [[Wupper]], [[Düssel]], [[Ruhr]], [[Emscher]], [[Lippe River|Lippe]], [[IJssel|Oude IJssel (Issel)]], [[Berkel]] |Anak sungai (kiri) = [[Thur (Switzerland)|Thur]], [[Töss]], [[Aar]]e (Aar), [[Birs]], [[Birsig]], [[Ill (France)]], [[Moder]], [[Lauter (Rhine)|Lauter]], [[Nahe]], [[Moselle River|Moselle (Mosel)]], [[Nette (Rhine)|Nette]], [[Ahr]], [[Erft]], [[Meuse River|Meuse (Maas)]] |Pelabuhan = [[Rheinhäfen beider Basel]], [[Strasbourg]], [[Kehl]], [[Karlsruhe]], [[Wörth am Rhein]], [[Germersheim]], [[Speyer]], [[Ludwigshafen]], [[Mannheim]], [[Worms]], [[Gernsheim]], [[Mainz]], [[Lahnstein]], [[Koblenz]], [[Andernach]], [[Cologne-Godorf|Godorf]] / [[Wesseling]], [[Cologne-Niehl]], [[Leverkusen]], [[Dormagen]], [[Neuss]], [[Düsseldorf]], [[Krefeld]], [[Duisburg-Ruhrort]], [[Orsoy]], [[Walsum]], [[Rheinberg]], [[Wesel]], [[Emmerich am Rhein]], [[Nimwegen]], [[Dordrecht]], [[Rotterdam]] |Laluan Perkapalan = 883 }} '''Sungai Rhein'''<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref> ([[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya 1,232 {{convert|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=The Rhine is Shorter Than Expected – The Mistake of the Century |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 March 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Sungai ini terbit dari [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> mengalir ke utara sepanjang pedalaman [[Jerman]] terutamanya [[Rheinland]] hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]]. Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa.Pelbagai istana-istana dan kubu-kubu lama di sepanjang sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama - pengguna laluan ini biasanya singgah di sini untuk memunggah barang-barang dagangan. == Penamaan == Nama Rhein ini berasal daripada [[bahasa Celt]], iaitu ''Renos'' (yang mengalir), yang berasaskan kata dasar [[Bahasa Proto-Indo-Eropah|Proto-Indo-Eropah]], '''*rei-''' (mengalir). Perkataan ini dipercayai menjadi asas kepada [[kata kerja]] [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] ''"to run"'', kata kerja Jerman ''"rinnen"'', dan juga perkataan Yunani, ''"rhëin"'', dengan kesemuanya membawa maksud ''mengalir''. Perkataan ini juga dikaitkan dengan satu pepatah Yunani, ''Πάντα ῥεῖ καὶ οὐδὲν μένει'' (semuanya mengalir, tiada yang kaku). == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name=":0" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau,Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]].Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi [[Rhine Falls|Rhein Falls]] dan kemudian bercantum dengan sungai [[Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. ==Rujukan== {{reflist}} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] bl2wip8jyii8ekhcbmc5jzr3v3npvy0 6925773 6925772 2026-08-12T07:55:12Z Mat Kiyan 289669 6925773 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE|Sungai ''Rhine''}} {{Pindah|'''[[Sungai Rhein]]'''}} {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Sungai|Tajuk = Sungai Rhein |Peta = [[Fail:Flusssystemkarte Rhein 03.jpg|frames|300px]] |Kedudukan = [[Switzerland]], [[Liechtenstein]], [[Austria]], [[Jerman]], [[Perancis]], [[Belanda]] |Panjang (km)= 1,230 |Sumber = [[Vorderrhein]] di [[Oberalppass]] ([[Surselva]]), [[Hinterrhein]] di [[Rheinwaldhorn]] |Ketinggian sumber = Vorderrhein: lebih kurang 2,600 m (8,500 kaki) <br /> Hinterrhein: lebih kurang 2,500 m (8,200 kaki). |Muara = [[Hoek van Holland]] di [[Laut Utara]]. |Ketinggian Muara = 0 m |Keluasan kawasan tadahan = 198,735 |Penduduk = k.k. 50 juta |Bandar utama = [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht (city)|Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). |Bandar kecil = [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel) |Anak sungai (kanan) = [[Hinterrhein]], [[Ill (Austria)]], [[Schussen]], [[Wutach]], [[Alb (river)|Alb]],[[Wiese]], [[Elz (Rhine)|Elz]], [[Kinzig (Rhine)|Kinzig]], [[Rench]], [[Acher]], [[Murg]], [[Alb (river)|Alb]], [[Pfinz]], [[Neckar]], [[Main]], [[Lahn]], [[Wied River|Wied]], [[Sieg]], [[Wupper]], [[Düssel]], [[Ruhr]], [[Emscher]], [[Lippe River|Lippe]], [[IJssel|Oude IJssel (Issel)]], [[Berkel]] |Anak sungai (kiri) = [[Thur (Switzerland)|Thur]], [[Töss]], [[Aar]]e (Aar), [[Birs]], [[Birsig]], [[Ill (France)]], [[Moder]], [[Lauter (Rhine)|Lauter]], [[Nahe]], [[Moselle River|Moselle (Mosel)]], [[Nette (Rhine)|Nette]], [[Ahr]], [[Erft]], [[Meuse River|Meuse (Maas)]] |Pelabuhan = [[Rheinhäfen beider Basel]], [[Strasbourg]], [[Kehl]], [[Karlsruhe]], [[Wörth am Rhein]], [[Germersheim]], [[Speyer]], [[Ludwigshafen]], [[Mannheim]], [[Worms]], [[Gernsheim]], [[Mainz]], [[Lahnstein]], [[Koblenz]], [[Andernach]], [[Cologne-Godorf|Godorf]] / [[Wesseling]], [[Cologne-Niehl]], [[Leverkusen]], [[Dormagen]], [[Neuss]], [[Düsseldorf]], [[Krefeld]], [[Duisburg-Ruhrort]], [[Orsoy]], [[Walsum]], [[Rheinberg]], [[Wesel]], [[Emmerich am Rhein]], [[Nimwegen]], [[Dordrecht]], [[Rotterdam]] |Laluan Perkapalan = 883 }} '''Sungai Rhein'''<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref> ([[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=The Rhine is Shorter Than Expected – The Mistake of the Century |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 March 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Sungai ini terbit dari [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> mengalir ke utara sepanjang pedalaman [[Jerman]] terutamanya [[Rheinland]] hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]]. Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa.Pelbagai istana-istana dan kubu-kubu lama di sepanjang sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama - pengguna laluan ini biasanya singgah di sini untuk memunggah barang-barang dagangan. == Penamaan == Nama Rhein ini berasal daripada [[bahasa Celt]], iaitu ''Renos'' (yang mengalir), yang berasaskan kata dasar [[Bahasa Proto-Indo-Eropah|Proto-Indo-Eropah]], '''*rei-''' (mengalir). Perkataan ini dipercayai menjadi asas kepada [[kata kerja]] [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] ''"to run"'', kata kerja Jerman ''"rinnen"'', dan juga perkataan Yunani, ''"rhëin"'', dengan kesemuanya membawa maksud ''mengalir''. Perkataan ini juga dikaitkan dengan satu pepatah Yunani, ''Πάντα ῥεῖ καὶ οὐδὲν μένει'' (semuanya mengalir, tiada yang kaku). == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau,Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]].Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi [[Rhine Falls|Rhein Falls]] dan kemudian bercantum dengan sungai [[Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. ==Rujukan== {{reflist}} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] jflps4oe4plj2wmnn1k9ju61dtgx07w 6925774 6925773 2026-08-12T07:55:45Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Sungai Rhine]] ke [[Sungai Rhein]]: Nm tpt 6925773 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE|Sungai ''Rhine''}} {{Pindah|'''[[Sungai Rhein]]'''}} {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Sungai|Tajuk = Sungai Rhein |Peta = [[Fail:Flusssystemkarte Rhein 03.jpg|frames|300px]] |Kedudukan = [[Switzerland]], [[Liechtenstein]], [[Austria]], [[Jerman]], [[Perancis]], [[Belanda]] |Panjang (km)= 1,230 |Sumber = [[Vorderrhein]] di [[Oberalppass]] ([[Surselva]]), [[Hinterrhein]] di [[Rheinwaldhorn]] |Ketinggian sumber = Vorderrhein: lebih kurang 2,600 m (8,500 kaki) <br /> Hinterrhein: lebih kurang 2,500 m (8,200 kaki). |Muara = [[Hoek van Holland]] di [[Laut Utara]]. |Ketinggian Muara = 0 m |Keluasan kawasan tadahan = 198,735 |Penduduk = k.k. 50 juta |Bandar utama = [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht (city)|Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). |Bandar kecil = [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel) |Anak sungai (kanan) = [[Hinterrhein]], [[Ill (Austria)]], [[Schussen]], [[Wutach]], [[Alb (river)|Alb]],[[Wiese]], [[Elz (Rhine)|Elz]], [[Kinzig (Rhine)|Kinzig]], [[Rench]], [[Acher]], [[Murg]], [[Alb (river)|Alb]], [[Pfinz]], [[Neckar]], [[Main]], [[Lahn]], [[Wied River|Wied]], [[Sieg]], [[Wupper]], [[Düssel]], [[Ruhr]], [[Emscher]], [[Lippe River|Lippe]], [[IJssel|Oude IJssel (Issel)]], [[Berkel]] |Anak sungai (kiri) = [[Thur (Switzerland)|Thur]], [[Töss]], [[Aar]]e (Aar), [[Birs]], [[Birsig]], [[Ill (France)]], [[Moder]], [[Lauter (Rhine)|Lauter]], [[Nahe]], [[Moselle River|Moselle (Mosel)]], [[Nette (Rhine)|Nette]], [[Ahr]], [[Erft]], [[Meuse River|Meuse (Maas)]] |Pelabuhan = [[Rheinhäfen beider Basel]], [[Strasbourg]], [[Kehl]], [[Karlsruhe]], [[Wörth am Rhein]], [[Germersheim]], [[Speyer]], [[Ludwigshafen]], [[Mannheim]], [[Worms]], [[Gernsheim]], [[Mainz]], [[Lahnstein]], [[Koblenz]], [[Andernach]], [[Cologne-Godorf|Godorf]] / [[Wesseling]], [[Cologne-Niehl]], [[Leverkusen]], [[Dormagen]], [[Neuss]], [[Düsseldorf]], [[Krefeld]], [[Duisburg-Ruhrort]], [[Orsoy]], [[Walsum]], [[Rheinberg]], [[Wesel]], [[Emmerich am Rhein]], [[Nimwegen]], [[Dordrecht]], [[Rotterdam]] |Laluan Perkapalan = 883 }} '''Sungai Rhein'''<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref> ([[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=The Rhine is Shorter Than Expected – The Mistake of the Century |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 March 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Sungai ini terbit dari [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> mengalir ke utara sepanjang pedalaman [[Jerman]] terutamanya [[Rheinland]] hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]]. Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa.Pelbagai istana-istana dan kubu-kubu lama di sepanjang sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama - pengguna laluan ini biasanya singgah di sini untuk memunggah barang-barang dagangan. == Penamaan == Nama Rhein ini berasal daripada [[bahasa Celt]], iaitu ''Renos'' (yang mengalir), yang berasaskan kata dasar [[Bahasa Proto-Indo-Eropah|Proto-Indo-Eropah]], '''*rei-''' (mengalir). Perkataan ini dipercayai menjadi asas kepada [[kata kerja]] [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] ''"to run"'', kata kerja Jerman ''"rinnen"'', dan juga perkataan Yunani, ''"rhëin"'', dengan kesemuanya membawa maksud ''mengalir''. Perkataan ini juga dikaitkan dengan satu pepatah Yunani, ''Πάντα ῥεῖ καὶ οὐδὲν μένει'' (semuanya mengalir, tiada yang kaku). == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau,Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]].Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi [[Rhine Falls|Rhein Falls]] dan kemudian bercantum dengan sungai [[Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. ==Rujukan== {{reflist}} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] jflps4oe4plj2wmnn1k9ju61dtgx07w 6925778 6925774 2026-08-12T07:58:44Z Mat Kiyan 289669 6925778 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Sungai|Tajuk = Sungai Rhein |Peta = [[Fail:Flusssystemkarte Rhein 03.jpg|frames|300px]] |Kedudukan = [[Switzerland]], [[Liechtenstein]], [[Austria]], [[Jerman]], [[Perancis]], [[Belanda]] |Panjang (km)= 1,230 |Sumber = [[Vorderrhein]] di [[Oberalppass]] ([[Surselva]]), [[Hinterrhein]] di [[Rheinwaldhorn]] |Ketinggian sumber = Vorderrhein: lebih kurang 2,600 m (8,500 kaki) <br /> Hinterrhein: lebih kurang 2,500 m (8,200 kaki). |Muara = [[Hoek van Holland]] di [[Laut Utara]]. |Ketinggian Muara = 0 m |Keluasan kawasan tadahan = 198,735 |Penduduk = k.k. 50 juta |Bandar utama = [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht (city)|Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). |Bandar kecil = [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel) |Anak sungai (kanan) = [[Hinterrhein]], [[Ill (Austria)]], [[Schussen]], [[Wutach]], [[Alb (river)|Alb]],[[Wiese]], [[Elz (Rhine)|Elz]], [[Kinzig (Rhine)|Kinzig]], [[Rench]], [[Acher]], [[Murg]], [[Alb (river)|Alb]], [[Pfinz]], [[Neckar]], [[Main]], [[Lahn]], [[Wied River|Wied]], [[Sieg]], [[Wupper]], [[Düssel]], [[Ruhr]], [[Emscher]], [[Lippe River|Lippe]], [[IJssel|Oude IJssel (Issel)]], [[Berkel]] |Anak sungai (kiri) = [[Thur (Switzerland)|Thur]], [[Töss]], [[Aar]]e (Aar), [[Birs]], [[Birsig]], [[Ill (France)]], [[Moder]], [[Lauter (Rhine)|Lauter]], [[Nahe]], [[Moselle River|Moselle (Mosel)]], [[Nette (Rhine)|Nette]], [[Ahr]], [[Erft]], [[Meuse River|Meuse (Maas)]] |Pelabuhan = [[Rheinhäfen beider Basel]], [[Strasbourg]], [[Kehl]], [[Karlsruhe]], [[Wörth am Rhein]], [[Germersheim]], [[Speyer]], [[Ludwigshafen]], [[Mannheim]], [[Worms]], [[Gernsheim]], [[Mainz]], [[Lahnstein]], [[Koblenz]], [[Andernach]], [[Cologne-Godorf|Godorf]] / [[Wesseling]], [[Cologne-Niehl]], [[Leverkusen]], [[Dormagen]], [[Neuss]], [[Düsseldorf]], [[Krefeld]], [[Duisburg-Ruhrort]], [[Orsoy]], [[Walsum]], [[Rheinberg]], [[Wesel]], [[Emmerich am Rhein]], [[Nimwegen]], [[Dordrecht]], [[Rotterdam]] |Laluan Perkapalan = 883 }} '''Sungai Rhein'''<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref> ({{IPA|de|ʁaɪn||de-Rhein.ogg|pron}} [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Sungai ini terbit dari [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> mengalir ke utara sepanjang pedalaman [[Jerman]] terutamanya [[Rheinland]] hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]]. Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa.Pelbagai istana-istana dan kubu-kubu lama di sepanjang sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama - pengguna laluan ini biasanya singgah di sini untuk memunggah barang-barang dagangan. == Penamaan == Nama Rhein ini berasal daripada [[bahasa Celt]], iaitu ''Renos'' (yang mengalir), yang berasaskan kata dasar [[Bahasa Proto-Indo-Eropah|Proto-Indo-Eropah]], '''*rei-''' (mengalir). Perkataan ini dipercayai menjadi asas kepada [[kata kerja]] [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] ''"to run"'', kata kerja Jerman ''"rinnen"'', dan juga perkataan Yunani, ''"rhëin"'', dengan kesemuanya membawa maksud ''mengalir''. Perkataan ini juga dikaitkan dengan satu pepatah Yunani, ''Πάντα ῥεῖ καὶ οὐδὲν μένει'' (semuanya mengalir, tiada yang kaku). == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau,Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]].Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi [[Rhine Falls|Rhein Falls]] dan kemudian bercantum dengan sungai [[Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. ==Rujukan== {{reflist}} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] bbxcwndfh3it3ubkeryydug3q9lbhte 6925801 6925778 2026-08-12T08:21:55Z Mat Kiyan 289669 6925801 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Sungai|Tajuk = Sungai Rhein |Peta = [[Fail:Flusssystemkarte Rhein 03.jpg|frames|300px]] |Kedudukan = [[Switzerland]], [[Liechtenstein]], [[Austria]], [[Jerman]], [[Perancis]], [[Belanda]] |Panjang (km)= 1,230 |Sumber = [[Vorderrhein]] di [[Oberalppass]] ([[Surselva]]), [[Hinterrhein]] di [[Rheinwaldhorn]] |Ketinggian sumber = Vorderrhein: lebih kurang 2,600 m (8,500 kaki) <br /> Hinterrhein: lebih kurang 2,500 m (8,200 kaki). |Muara = [[Hoek van Holland]] di [[Laut Utara]]. |Ketinggian Muara = 0 m |Keluasan kawasan tadahan = 198,735 |Penduduk = k.k. 50 juta |Bandar utama = [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht (city)|Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). |Bandar kecil = [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel) |Anak sungai (kanan) = [[Hinterrhein]], [[Ill (Austria)]], [[Schussen]], [[Wutach]], [[Alb (river)|Alb]],[[Wiese]], [[Elz (Rhine)|Elz]], [[Kinzig (Rhine)|Kinzig]], [[Rench]], [[Acher]], [[Murg]], [[Alb (river)|Alb]], [[Pfinz]], [[Neckar]], [[Main]], [[Lahn]], [[Wied River|Wied]], [[Sieg]], [[Wupper]], [[Düssel]], [[Ruhr]], [[Emscher]], [[Lippe River|Lippe]], [[IJssel|Oude IJssel (Issel)]], [[Berkel]] |Anak sungai (kiri) = [[Thur (Switzerland)|Thur]], [[Töss]], [[Aar]]e (Aar), [[Birs]], [[Birsig]], [[Ill (France)]], [[Moder]], [[Lauter (Rhine)|Lauter]], [[Nahe]], [[Moselle River|Moselle (Mosel)]], [[Nette (Rhine)|Nette]], [[Ahr]], [[Erft]], [[Meuse River|Meuse (Maas)]] |Pelabuhan = [[Rheinhäfen beider Basel]], [[Strasbourg]], [[Kehl]], [[Karlsruhe]], [[Wörth am Rhein]], [[Germersheim]], [[Speyer]], [[Ludwigshafen]], [[Mannheim]], [[Worms]], [[Gernsheim]], [[Mainz]], [[Lahnstein]], [[Koblenz]], [[Andernach]], [[Cologne-Godorf|Godorf]] / [[Wesseling]], [[Cologne-Niehl]], [[Leverkusen]], [[Dormagen]], [[Neuss]], [[Düsseldorf]], [[Krefeld]], [[Duisburg-Ruhrort]], [[Orsoy]], [[Walsum]], [[Rheinberg]], [[Wesel]], [[Emmerich am Rhein]], [[Nimwegen]], [[Dordrecht]], [[Rotterdam]] |Laluan Perkapalan = 883 }} '''Sungai Rhein'''<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref> ({{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Sungai ini terbit dari [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> mengalir ke utara sepanjang pedalaman [[Jerman]] terutamanya [[Rheinland]] hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]]. Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa.Pelbagai istana-istana dan kubu-kubu lama di sepanjang sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama - pengguna laluan ini biasanya singgah di sini untuk memunggah barang-barang dagangan. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar , '''*rei-''' (yang bermaksud "mengalir" dalam bahasa [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau,Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]].Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi [[Rhine Falls|Rhein Falls]] dan kemudian bercantum dengan sungai [[Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. ==Rujukan== {{reflist}} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] b1j166jczfopslosszgfowdkj399oc0 6925802 6925801 2026-08-12T08:22:23Z Mat Kiyan 289669 /* Rujukan */ ÷ rjkn → lajur2 6925802 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Sungai|Tajuk = Sungai Rhein |Peta = [[Fail:Flusssystemkarte Rhein 03.jpg|frames|300px]] |Kedudukan = [[Switzerland]], [[Liechtenstein]], [[Austria]], [[Jerman]], [[Perancis]], [[Belanda]] |Panjang (km)= 1,230 |Sumber = [[Vorderrhein]] di [[Oberalppass]] ([[Surselva]]), [[Hinterrhein]] di [[Rheinwaldhorn]] |Ketinggian sumber = Vorderrhein: lebih kurang 2,600 m (8,500 kaki) <br /> Hinterrhein: lebih kurang 2,500 m (8,200 kaki). |Muara = [[Hoek van Holland]] di [[Laut Utara]]. |Ketinggian Muara = 0 m |Keluasan kawasan tadahan = 198,735 |Penduduk = k.k. 50 juta |Bandar utama = [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht (city)|Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). |Bandar kecil = [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel) |Anak sungai (kanan) = [[Hinterrhein]], [[Ill (Austria)]], [[Schussen]], [[Wutach]], [[Alb (river)|Alb]],[[Wiese]], [[Elz (Rhine)|Elz]], [[Kinzig (Rhine)|Kinzig]], [[Rench]], [[Acher]], [[Murg]], [[Alb (river)|Alb]], [[Pfinz]], [[Neckar]], [[Main]], [[Lahn]], [[Wied River|Wied]], [[Sieg]], [[Wupper]], [[Düssel]], [[Ruhr]], [[Emscher]], [[Lippe River|Lippe]], [[IJssel|Oude IJssel (Issel)]], [[Berkel]] |Anak sungai (kiri) = [[Thur (Switzerland)|Thur]], [[Töss]], [[Aar]]e (Aar), [[Birs]], [[Birsig]], [[Ill (France)]], [[Moder]], [[Lauter (Rhine)|Lauter]], [[Nahe]], [[Moselle River|Moselle (Mosel)]], [[Nette (Rhine)|Nette]], [[Ahr]], [[Erft]], [[Meuse River|Meuse (Maas)]] |Pelabuhan = [[Rheinhäfen beider Basel]], [[Strasbourg]], [[Kehl]], [[Karlsruhe]], [[Wörth am Rhein]], [[Germersheim]], [[Speyer]], [[Ludwigshafen]], [[Mannheim]], [[Worms]], [[Gernsheim]], [[Mainz]], [[Lahnstein]], [[Koblenz]], [[Andernach]], [[Cologne-Godorf|Godorf]] / [[Wesseling]], [[Cologne-Niehl]], [[Leverkusen]], [[Dormagen]], [[Neuss]], [[Düsseldorf]], [[Krefeld]], [[Duisburg-Ruhrort]], [[Orsoy]], [[Walsum]], [[Rheinberg]], [[Wesel]], [[Emmerich am Rhein]], [[Nimwegen]], [[Dordrecht]], [[Rotterdam]] |Laluan Perkapalan = 883 }} '''Sungai Rhein'''<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref> ({{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Sungai ini terbit dari [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> mengalir ke utara sepanjang pedalaman [[Jerman]] terutamanya [[Rheinland]] hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]]. Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa.Pelbagai istana-istana dan kubu-kubu lama di sepanjang sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama - pengguna laluan ini biasanya singgah di sini untuk memunggah barang-barang dagangan. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar , '''*rei-''' (yang bermaksud "mengalir" dalam bahasa [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau,Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]].Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi [[Rhine Falls|Rhein Falls]] dan kemudian bercantum dengan sungai [[Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] fz2i955kl2zzd2xklj13et8pwdd4hyh 6925824 6925802 2026-08-12T08:36:23Z Mat Kiyan 289669 /* Penamaan */ 6925824 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Sungai|Tajuk = Sungai Rhein |Peta = [[Fail:Flusssystemkarte Rhein 03.jpg|frames|300px]] |Kedudukan = [[Switzerland]], [[Liechtenstein]], [[Austria]], [[Jerman]], [[Perancis]], [[Belanda]] |Panjang (km)= 1,230 |Sumber = [[Vorderrhein]] di [[Oberalppass]] ([[Surselva]]), [[Hinterrhein]] di [[Rheinwaldhorn]] |Ketinggian sumber = Vorderrhein: lebih kurang 2,600 m (8,500 kaki) <br /> Hinterrhein: lebih kurang 2,500 m (8,200 kaki). |Muara = [[Hoek van Holland]] di [[Laut Utara]]. |Ketinggian Muara = 0 m |Keluasan kawasan tadahan = 198,735 |Penduduk = k.k. 50 juta |Bandar utama = [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht (city)|Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). |Bandar kecil = [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel) |Anak sungai (kanan) = [[Hinterrhein]], [[Ill (Austria)]], [[Schussen]], [[Wutach]], [[Alb (river)|Alb]],[[Wiese]], [[Elz (Rhine)|Elz]], [[Kinzig (Rhine)|Kinzig]], [[Rench]], [[Acher]], [[Murg]], [[Alb (river)|Alb]], [[Pfinz]], [[Neckar]], [[Main]], [[Lahn]], [[Wied River|Wied]], [[Sieg]], [[Wupper]], [[Düssel]], [[Ruhr]], [[Emscher]], [[Lippe River|Lippe]], [[IJssel|Oude IJssel (Issel)]], [[Berkel]] |Anak sungai (kiri) = [[Thur (Switzerland)|Thur]], [[Töss]], [[Aar]]e (Aar), [[Birs]], [[Birsig]], [[Ill (France)]], [[Moder]], [[Lauter (Rhine)|Lauter]], [[Nahe]], [[Moselle River|Moselle (Mosel)]], [[Nette (Rhine)|Nette]], [[Ahr]], [[Erft]], [[Meuse River|Meuse (Maas)]] |Pelabuhan = [[Rheinhäfen beider Basel]], [[Strasbourg]], [[Kehl]], [[Karlsruhe]], [[Wörth am Rhein]], [[Germersheim]], [[Speyer]], [[Ludwigshafen]], [[Mannheim]], [[Worms]], [[Gernsheim]], [[Mainz]], [[Lahnstein]], [[Koblenz]], [[Andernach]], [[Cologne-Godorf|Godorf]] / [[Wesseling]], [[Cologne-Niehl]], [[Leverkusen]], [[Dormagen]], [[Neuss]], [[Düsseldorf]], [[Krefeld]], [[Duisburg-Ruhrort]], [[Orsoy]], [[Walsum]], [[Rheinberg]], [[Wesel]], [[Emmerich am Rhein]], [[Nimwegen]], [[Dordrecht]], [[Rotterdam]] |Laluan Perkapalan = 883 }} '''Sungai Rhein'''<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref> ({{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Sungai ini terbit dari [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> mengalir ke utara sepanjang pedalaman [[Jerman]] terutamanya [[Rheinland]] hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]]. Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa.Pelbagai istana-istana dan kubu-kubu lama di sepanjang sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama - pengguna laluan ini biasanya singgah di sini untuk memunggah barang-barang dagangan. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar ''*rei-'' yang bermaksud "mengalir" dalam [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau,Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]].Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi [[Rhine Falls|Rhein Falls]] dan kemudian bercantum dengan sungai [[Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] 52rw44wqtc1gydehvypz66wcor75lfc 6925836 6925824 2026-08-12T08:45:30Z Mat Kiyan 289669 6925836 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Sungai|Tajuk = Sungai Rhein |Peta = [[Fail:Flusssystemkarte Rhein 03.jpg|frames|300px]] |Kedudukan = [[Switzerland]], [[Liechtenstein]], [[Austria]], [[Jerman]], [[Perancis]], [[Belanda]] |Panjang (km)= 1,230 |Sumber = [[Vorderrhein]] di [[Oberalppass]] ([[Surselva]]), [[Hinterrhein]] di [[Rheinwaldhorn]] |Ketinggian sumber = Vorderrhein: lebih kurang 2,600 m (8,500 kaki) <br /> Hinterrhein: lebih kurang 2,500 m (8,200 kaki). |Muara = [[Hoek van Holland]] di [[Laut Utara]]. |Ketinggian Muara = 0 m |Keluasan kawasan tadahan = 198,735 |Penduduk = k.k. 50 juta |Bandar utama = [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht (city)|Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). |Bandar kecil = [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel) |Anak sungai (kanan) = [[Hinterrhein]], [[Ill (Austria)]], [[Schussen]], [[Wutach]], [[Alb (river)|Alb]],[[Wiese]], [[Elz (Rhine)|Elz]], [[Kinzig (Rhine)|Kinzig]], [[Rench]], [[Acher]], [[Murg]], [[Alb (river)|Alb]], [[Pfinz]], [[Neckar]], [[Main]], [[Lahn]], [[Wied River|Wied]], [[Sieg]], [[Wupper]], [[Düssel]], [[Ruhr]], [[Emscher]], [[Lippe River|Lippe]], [[IJssel|Oude IJssel (Issel)]], [[Berkel]] |Anak sungai (kiri) = [[Thur (Switzerland)|Thur]], [[Töss]], [[Aar]]e (Aar), [[Birs]], [[Birsig]], [[Ill (France)]], [[Moder]], [[Lauter (Rhine)|Lauter]], [[Nahe]], [[Moselle River|Moselle (Mosel)]], [[Nette (Rhine)|Nette]], [[Ahr]], [[Erft]], [[Meuse River|Meuse (Maas)]] |Pelabuhan = [[Rheinhäfen beider Basel]], [[Strasbourg]], [[Kehl]], [[Karlsruhe]], [[Wörth am Rhein]], [[Germersheim]], [[Speyer]], [[Ludwigshafen]], [[Mannheim]], [[Worms]], [[Gernsheim]], [[Mainz]], [[Lahnstein]], [[Koblenz]], [[Andernach]], [[Cologne-Godorf|Godorf]] / [[Wesseling]], [[Cologne-Niehl]], [[Leverkusen]], [[Dormagen]], [[Neuss]], [[Düsseldorf]], [[Krefeld]], [[Duisburg-Ruhrort]], [[Orsoy]], [[Walsum]], [[Rheinberg]], [[Wesel]], [[Emmerich am Rhein]], [[Nimwegen]], [[Dordrecht]], [[Rotterdam]] |Laluan Perkapalan = 883 }} '''Sungai Rhein''' ({{lang-de|Der Rhein}}<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref> {{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') ialah sebatang [[sungai]] yang mengalir dari puncanya di [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> mengalir ke utara sepanjang pedalaman [[Jerman]] terutamanya [[Rheinland]] hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]]. Ia merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya kira-kira {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[sungai Danube|Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa. Banyak buah istana dan kubu lama didirikan sepanjang tepi sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar ''*rei-'' yang bermaksud "mengalir" dalam [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau,Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]].Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi [[Rhine Falls|Rhein Falls]] dan kemudian bercantum dengan sungai [[Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] gadgu06aqhkl869pfhaggq9e5adrt2v 6925846 6925836 2026-08-12T08:59:02Z Mat Kiyan 289669 + ayt & rjkn ← rencana sepadan dlm Wkpd Bhs Jerman 6925846 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Sungai |Tajuk = Sungai Rhein |Peta = [[Fail:Flusssystemkarte Rhein 03.jpg|frames|300px]] |Kedudukan = [[Switzerland]], [[Liechtenstein]], [[Austria]], [[Jerman]], [[Perancis]], [[Belanda]] |Panjang (km)= 1,230 |Sumber = [[Vorderrhein]] di [[Oberalppass]] ([[Surselva]]), [[Hinterrhein]] di [[Rheinwaldhorn]] |Ketinggian sumber = Vorderrhein: lebih kurang 2,600 m (8,500 kaki) <br /> Hinterrhein: lebih kurang 2,500 m (8,200 kaki). |Muara = [[Hoek van Holland]] di [[Laut Utara]]. |Ketinggian Muara = 0 m |Keluasan kawasan tadahan = 198,735 |Penduduk = k.k. 50 juta |Bandar utama = [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht (city)|Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). |Bandar kecil = [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel) |Anak sungai (kanan) = [[Hinterrhein]], [[Ill (Austria)]], [[Schussen]], [[Wutach]], [[Alb (river)|Alb]],[[Wiese]], [[Elz (Rhine)|Elz]], [[Kinzig (Rhine)|Kinzig]], [[Rench]], [[Acher]], [[Murg]], [[Alb (river)|Alb]], [[Pfinz]], [[Neckar]], [[Main]], [[Lahn]], [[Wied River|Wied]], [[Sieg]], [[Wupper]], [[Düssel]], [[Ruhr]], [[Emscher]], [[Lippe River|Lippe]], [[IJssel|Oude IJssel (Issel)]], [[Berkel]] |Anak sungai (kiri) = [[Thur (Switzerland)|Thur]], [[Töss]], [[Aar]]e (Aar), [[Birs]], [[Birsig]], [[Ill (France)]], [[Moder]], [[Lauter (Rhine)|Lauter]], [[Nahe]], [[Moselle River|Moselle (Mosel)]], [[Nette (Rhine)|Nette]], [[Ahr]], [[Erft]], [[Meuse River|Meuse (Maas)]] |Pelabuhan = [[Rheinhäfen beider Basel]], [[Strasbourg]], [[Kehl]], [[Karlsruhe]], [[Wörth am Rhein]], [[Germersheim]], [[Speyer]], [[Ludwigshafen]], [[Mannheim]], [[Worms]], [[Gernsheim]], [[Mainz]], [[Lahnstein]], [[Koblenz]], [[Andernach]], [[Cologne-Godorf|Godorf]] / [[Wesseling]], [[Cologne-Niehl]], [[Leverkusen]], [[Dormagen]], [[Neuss]], [[Düsseldorf]], [[Krefeld]], [[Duisburg-Ruhrort]], [[Orsoy]], [[Walsum]], [[Rheinberg]], [[Wesel]], [[Emmerich am Rhein]], [[Nimwegen]], [[Dordrecht]], [[Rotterdam]] |Laluan Perkapalan = 883 }} '''Sungai Rhein''' ({{lang-de|Der Rhein}}<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref>{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} {{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') ialah sebatang [[sungai]] yang mengalir dari puncanya di [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" />{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} mengalir ke utara sepanjang pedalaman [[Jerman]] terutamanya [[Rheinland]] hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]]. Ia merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya kira-kira {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[sungai Danube|Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa. [[Lembangan saliran]]nya seluas 218,300 kilometer persegi.{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Banyak buah istana dan kubu lama didirikan sepanjang tepi sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar ''*rei-'' yang bermaksud "mengalir" dalam [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau, sungai Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]]. sungai Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi Air-Air Terjun Rhein dan kemudian bercantum dengan [[sungai Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} === Sumber-sumber === * {{Cite book |title=Hydrologischer Atlas von Deutschland |language=de |chapter=3 – Oberirdische Gewässer |chapter-url=https://www.hydrology.uni-freiburg.de/forsch/had/pdf/had_kap3s.pdf |publisher=Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit }} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] 8abiiprb7keihfrmnh9idrmkekmttrk 6925848 6925846 2026-08-12T09:00:55Z Mat Kiyan 289669 6925848 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Sungai |Tajuk = Sungai Rhein |Peta = [[Fail:Flusssystemkarte Rhein 03.jpg|frames|300px]] |Kedudukan = [[Switzerland]], [[Liechtenstein]], [[Austria]], [[Jerman]], [[Perancis]], [[Belanda]] |Panjang (km)= 1,230 |Sumber = [[Vorderrhein]] di [[Oberalppass]] ([[Surselva]]), [[Hinterrhein]] di [[Rheinwaldhorn]] |Ketinggian sumber = Vorderrhein: lebih kurang 2,600 m (8,500 kaki) <br /> Hinterrhein: lebih kurang 2,500 m (8,200 kaki). |Muara = [[Hoek van Holland]] di [[Laut Utara]]. |Ketinggian Muara = 0 m |Keluasan kawasan tadahan = 198,735 |Penduduk = k.k. 50 juta |Bandar utama = [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht (city)|Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). |Bandar kecil = [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel) |Anak sungai (kanan) = [[Hinterrhein]], [[Ill (Austria)]], [[Schussen]], [[Wutach]], [[Alb (river)|Alb]],[[Wiese]], [[Elz (Rhine)|Elz]], [[Kinzig (Rhine)|Kinzig]], [[Rench]], [[Acher]], [[Murg]], [[Alb (river)|Alb]], [[Pfinz]], [[Neckar]], [[Main]], [[Lahn]], [[Wied River|Wied]], [[Sieg]], [[Wupper]], [[Düssel]], [[Ruhr]], [[Emscher]], [[Lippe River|Lippe]], [[IJssel|Oude IJssel (Issel)]], [[Berkel]] |Anak sungai (kiri) = [[Thur (Switzerland)|Thur]], [[Töss]], [[Aar]]e (Aar), [[Birs]], [[Birsig]], [[Ill (France)]], [[Moder]], [[Lauter (Rhine)|Lauter]], [[Nahe]], [[Moselle River|Moselle (Mosel)]], [[Nette (Rhine)|Nette]], [[Ahr]], [[Erft]], [[Meuse River|Meuse (Maas)]] |Pelabuhan = [[Rheinhäfen beider Basel]], [[Strasbourg]], [[Kehl]], [[Karlsruhe]], [[Wörth am Rhein]], [[Germersheim]], [[Speyer]], [[Ludwigshafen]], [[Mannheim]], [[Worms]], [[Gernsheim]], [[Mainz]], [[Lahnstein]], [[Koblenz]], [[Andernach]], [[Cologne-Godorf|Godorf]] / [[Wesseling]], [[Cologne-Niehl]], [[Leverkusen]], [[Dormagen]], [[Neuss]], [[Düsseldorf]], [[Krefeld]], [[Duisburg-Ruhrort]], [[Orsoy]], [[Walsum]], [[Rheinberg]], [[Wesel]], [[Emmerich am Rhein]], [[Nimwegen]], [[Dordrecht]], [[Rotterdam]] |Laluan Perkapalan = 883 }} '''Sungai Rhein''' ({{lang-de|Der Rhein}}<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref>{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} {{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') ialah sebatang [[sungai]] yang mengalir dari puncanya di [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> mengalir ke utara sepanjang pedalaman [[Jerman]] terutamanya [[Rheinland]] hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]].{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Ia merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya kira-kira {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[sungai Danube|Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa. [[Lembangan saliran]]nya seluas 218,300 kilometer persegi.{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Banyak buah istana dan kubu lama didirikan sepanjang tepi sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar ''*rei-'' yang bermaksud "mengalir" dalam [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau, sungai Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]]. sungai Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi Air-Air Terjun Rhein dan kemudian bercantum dengan [[sungai Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} === Sumber-sumber === * {{Cite book |title=Hydrologischer Atlas von Deutschland |language=de |chapter=3 – Oberirdische Gewässer |chapter-url=https://www.hydrology.uni-freiburg.de/forsch/had/pdf/had_kap3s.pdf |publisher=Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit }} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] l0hdw7ow24bkqrrkz63kda1x1kp2jno 6925864 6925848 2026-08-12T09:13:53Z Mat Kiyan 289669 + tkr ktk info 6925864 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Infobox river | name = Rhein | native_name = {{native name list |tag1=de|name1=Rhein |tag2=fr|name2=Rhin|postfix2=<ref name=French>{{cite web |url=http://tab.geoportail.fr/?c=7.503120422363362,47.67887135071144&z=12&l0=ORTHOIMAGERY.ORTHOPHOTOS:WMTS(1)&l1=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS.SCAN-EXPRESS.STANDARD:WMTS(1)&permalink=yes |title=Le Rhin |publisher=L'Institut National de l'Information Geographique et Forestrière IGN |location=Paris, France |type=official site |language=fr |access-date=6 March 2016}}</ref> |tag3=nl|name3=Rijn |tag4=yi|name4={{Script/Hebrew|ריין}} |tag5=li|name5=Rien |tag6=mis|name6=Ragn|paren6=omit|postfix6=&nbsp;&nbsp;([[Sutsilvan]]) |tag7=rm-vallader|name7=Rain |tag8=gsw|name8=Rhi(n) }} | other_name = ''Rhine'' ([[bahasa Inggeris]]) <!---------------------- IMAGE & MAP --> | map = Flusssystemkarte Rhein 03.jpg | map_size = 240 | map_caption = Map of the Rhine basin | pushpin_map = | pushpin_map_size = 240 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Negara-negara | subdivision_name1 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Austria]]|[[Jerman]]|[[Perancis]]|[[Belanda]]}} | subdivision_type2 = Lembangan | subdivision_name2 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Vorarlberg]], Austria|[[Jerman]] Barat dan Selatan|[[Alsace]], Perancis|[[Luxembourg]]|[[Belgium]]|[[Belanda]]|[[Val di Lei]], Itali}} | subdivision_type3 = Kawasan | subdivision_name3 = Eropah Tengah dan Barat | subdivision_type4 = Bandar-bandar raya terbesar | subdivision_name4 = {{hlist|[[Cologne]]|[[Rotterdam]]|[[Düsseldorf]]|[[Duisburg]]|[[Strasbourg]]|[[Arnhem]]|[[Basel]]}} | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 1230 | length_ref = {{notetag|name=length}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = {{convert|800|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_avg = {{convert|2900|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = {{convert|13000|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Vorderrhein]] ([[Sursilvan]]: ''Rein Anteriur'') | source1_location = [[Tomasee]] ({{langx|rm|Lai da Tuma}}), [[Surselva Region|Surselva]], Graubünden, Switzerland | source1_coordinates = {{coord|46|37|57|N|8|40|20|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2345|m|abbr=on}} | source2 = [[Sungai Hinterrhein]] (Sursilvan: ''Rein Posteriur'') | source2_location = [[Glasier Paradies]], Graubünden, Switzerland | source2_coordinates = | source2_elevation = | source_confluence = [[Reichenau, Switzerland|Reichenau]] | source_confluence_location = [[Tamins]], Graubünden, Switzerland | source_confluence_coordinates = {{coord|46|49|24|N|9|24|27|E|display=inline}} | source_confluence_elevation = {{convert|585|m|abbr=on}} | mouth = [[North Sea]] | mouth_location = [[Netherlands]] | mouth_coordinates = {{coord|51|58|54|N|4|4|50|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 185000 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = {{sfn|Frijters|Leentvaar|2003}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 5 | mapframe-height = 250 | mapframe-stroke-width = 1.5 }} '''Sungai Rhein''' ({{lang-de|Der Rhein}}<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref>{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} {{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') ialah sebatang [[sungai]] yang mengalir dari puncanya di [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> mengalir ke utara sepanjang pedalaman [[Jerman]] terutamanya [[Rheinland]] hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]].{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Ia merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya kira-kira {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[sungai Danube|Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa. [[Lembangan saliran]]nya seluas 218,300 kilometer persegi.{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Banyak buah istana dan kubu lama didirikan sepanjang tepi sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar ''*rei-'' yang bermaksud "mengalir" dalam [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau, sungai Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]]. sungai Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi Air-Air Terjun Rhein dan kemudian bercantum dengan [[sungai Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} === Sumber-sumber === * {{Cite book |title=Hydrologischer Atlas von Deutschland |language=de |chapter=3 – Oberirdische Gewässer |chapter-url=https://www.hydrology.uni-freiburg.de/forsch/had/pdf/had_kap3s.pdf |publisher=Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit }} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] oziom5877rt7ht72leqv3s8ih3wjq3q 6925865 6925864 2026-08-12T09:14:57Z Mat Kiyan 289669 + tkr ktrgn peta dlm bhs Melayu 6925865 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Infobox river | name = Rhein | native_name = {{native name list |tag1=de|name1=Rhein |tag2=fr|name2=Rhin|postfix2=<ref name=French>{{cite web |url=http://tab.geoportail.fr/?c=7.503120422363362,47.67887135071144&z=12&l0=ORTHOIMAGERY.ORTHOPHOTOS:WMTS(1)&l1=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS.SCAN-EXPRESS.STANDARD:WMTS(1)&permalink=yes |title=Le Rhin |publisher=L'Institut National de l'Information Geographique et Forestrière IGN |location=Paris, France |type=official site |language=fr |access-date=6 March 2016}}</ref> |tag3=nl|name3=Rijn |tag4=yi|name4={{Script/Hebrew|ריין}} |tag5=li|name5=Rien |tag6=mis|name6=Ragn|paren6=omit|postfix6=&nbsp;&nbsp;([[Sutsilvan]]) |tag7=rm-vallader|name7=Rain |tag8=gsw|name8=Rhi(n) }} | other_name = ''Rhine'' ([[bahasa Inggeris]]) <!---------------------- IMAGE & MAP --> | map = Flusssystemkarte Rhein 03.jpg | map_size = 240 | map_caption = Peta lembangan sungai Rhein | pushpin_map = | pushpin_map_size = 240 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Negara-negara | subdivision_name1 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Austria]]|[[Jerman]]|[[Perancis]]|[[Belanda]]}} | subdivision_type2 = Lembangan | subdivision_name2 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Vorarlberg]], Austria|[[Jerman]] Barat dan Selatan|[[Alsace]], Perancis|[[Luxembourg]]|[[Belgium]]|[[Belanda]]|[[Val di Lei]], Itali}} | subdivision_type3 = Kawasan | subdivision_name3 = Eropah Tengah dan Barat | subdivision_type4 = Bandar-bandar raya terbesar | subdivision_name4 = {{hlist|[[Cologne]]|[[Rotterdam]]|[[Düsseldorf]]|[[Duisburg]]|[[Strasbourg]]|[[Arnhem]]|[[Basel]]}} | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 1230 | length_ref = {{notetag|name=length}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = {{convert|800|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_avg = {{convert|2900|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = {{convert|13000|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Vorderrhein]] ([[Sursilvan]]: ''Rein Anteriur'') | source1_location = [[Tomasee]] ({{langx|rm|Lai da Tuma}}), [[Surselva Region|Surselva]], Graubünden, Switzerland | source1_coordinates = {{coord|46|37|57|N|8|40|20|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2345|m|abbr=on}} | source2 = [[Sungai Hinterrhein]] (Sursilvan: ''Rein Posteriur'') | source2_location = [[Glasier Paradies]], Graubünden, Switzerland | source2_coordinates = | source2_elevation = | source_confluence = [[Reichenau, Switzerland|Reichenau]] | source_confluence_location = [[Tamins]], Graubünden, Switzerland | source_confluence_coordinates = {{coord|46|49|24|N|9|24|27|E|display=inline}} | source_confluence_elevation = {{convert|585|m|abbr=on}} | mouth = [[North Sea]] | mouth_location = [[Netherlands]] | mouth_coordinates = {{coord|51|58|54|N|4|4|50|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 185000 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = {{sfn|Frijters|Leentvaar|2003}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 5 | mapframe-height = 250 | mapframe-stroke-width = 1.5 }} '''Sungai Rhein''' ({{lang-de|Der Rhein}}<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref>{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} {{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') ialah sebatang [[sungai]] yang mengalir dari puncanya di [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> mengalir ke utara sepanjang pedalaman [[Jerman]] terutamanya [[Rheinland]] hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]].{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Ia merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya kira-kira {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[sungai Danube|Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa. [[Lembangan saliran]]nya seluas 218,300 kilometer persegi.{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Banyak buah istana dan kubu lama didirikan sepanjang tepi sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar ''*rei-'' yang bermaksud "mengalir" dalam [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau, sungai Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]]. sungai Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi Air-Air Terjun Rhein dan kemudian bercantum dengan [[sungai Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} === Sumber-sumber === * {{Cite book |title=Hydrologischer Atlas von Deutschland |language=de |chapter=3 – Oberirdische Gewässer |chapter-url=https://www.hydrology.uni-freiburg.de/forsch/had/pdf/had_kap3s.pdf |publisher=Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit }} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] 6ti8ec6sih5pb8dck31ga276rt1iwhl 6925866 6925865 2026-08-12T09:15:54Z Mat Kiyan 289669 + ayt lg lgkp 6925866 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Infobox river | name = Rhein | native_name = {{native name list |tag1=de|name1=Rhein |tag2=fr|name2=Rhin|postfix2=<ref name=French>{{cite web |url=http://tab.geoportail.fr/?c=7.503120422363362,47.67887135071144&z=12&l0=ORTHOIMAGERY.ORTHOPHOTOS:WMTS(1)&l1=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS.SCAN-EXPRESS.STANDARD:WMTS(1)&permalink=yes |title=Le Rhin |publisher=L'Institut National de l'Information Geographique et Forestrière IGN |location=Paris, France |type=official site |language=fr |access-date=6 March 2016}}</ref> |tag3=nl|name3=Rijn |tag4=yi|name4={{Script/Hebrew|ריין}} |tag5=li|name5=Rien |tag6=mis|name6=Ragn|paren6=omit|postfix6=&nbsp;&nbsp;([[Sutsilvan]]) |tag7=rm-vallader|name7=Rain |tag8=gsw|name8=Rhi(n) }} | other_name = ''Rhine'' ([[bahasa Inggeris]]) <!---------------------- IMAGE & MAP --> | map = Flusssystemkarte Rhein 03.jpg | map_size = 240 | map_caption = Peta lembangan sungai Rhein | pushpin_map = | pushpin_map_size = 240 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Negara-negara | subdivision_name1 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Austria]]|[[Jerman]]|[[Perancis]]|[[Belanda]]}} | subdivision_type2 = Lembangan | subdivision_name2 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Vorarlberg]], Austria|[[Jerman]] Barat dan Selatan|[[Alsace]], Perancis|[[Luxembourg]]|[[Belgium]]|[[Belanda]]|[[Val di Lei]], Itali}} | subdivision_type3 = Kawasan | subdivision_name3 = Eropah Tengah dan Barat | subdivision_type4 = Bandar-bandar raya terbesar | subdivision_name4 = {{hlist|[[Cologne]]|[[Rotterdam]]|[[Düsseldorf]]|[[Duisburg]]|[[Strasbourg]]|[[Arnhem]]|[[Basel]]}} | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 1230 | length_ref = {{notetag|name=length}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = {{convert|800|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_avg = {{convert|2900|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = {{convert|13000|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Vorderrhein]] ([[Sursilvan]]: ''Rein Anteriur'') | source1_location = [[Tomasee]] ({{langx|rm|Lai da Tuma}}), [[Surselva Region|Surselva]], Graubünden, Switzerland | source1_coordinates = {{coord|46|37|57|N|8|40|20|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2345|m|abbr=on}} | source2 = [[Sungai Hinterrhein]] (Sursilvan: ''Rein Posteriur'') | source2_location = [[Glasier Paradies]], Graubünden, Switzerland | source2_coordinates = | source2_elevation = | source_confluence = [[Reichenau, Switzerland|Reichenau]] | source_confluence_location = [[Tamins]], Graubünden, Switzerland | source_confluence_coordinates = {{coord|46|49|24|N|9|24|27|E|display=inline}} | source_confluence_elevation = {{convert|585|m|abbr=on}} | mouth = [[North Sea]] | mouth_location = [[Netherlands]] | mouth_coordinates = {{coord|51|58|54|N|4|4|50|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 185000 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = {{sfn|Frijters|Leentvaar|2003}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 5 | mapframe-height = 250 | mapframe-stroke-width = 1.5 }} '''Sungai Rhein''' ({{lang-de|Der Rhein}}<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref>{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} {{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') ialah sebatang [[sungai]] yang mengalir dari puncanya di [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> menuju arah utara sepanjang pedalaman [[Jerman]], terutamanya kawasan [[Rheinland]], hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]].{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Ia merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya kira-kira {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[sungai Danube|Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa. [[Lembangan saliran]]nya seluas 218,300 kilometer persegi.{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Banyak buah istana dan kubu lama didirikan sepanjang tepi sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar ''*rei-'' yang bermaksud "mengalir" dalam [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau, sungai Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]]. sungai Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi Air-Air Terjun Rhein dan kemudian bercantum dengan [[sungai Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} === Sumber-sumber === * {{Cite book |title=Hydrologischer Atlas von Deutschland |language=de |chapter=3 – Oberirdische Gewässer |chapter-url=https://www.hydrology.uni-freiburg.de/forsch/had/pdf/had_kap3s.pdf |publisher=Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit }} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] q8br5u205syx3zx90ke3yowvljfhoht 6925868 6925866 2026-08-12T09:17:59Z Mat Kiyan 289669 - tunjuk gmbr nk peta shj 6925868 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Infobox river | name = Rhein | native_name = {{native name list |tag1=de|name1=Rhein |tag2=fr|name2=Rhin|postfix2=<ref name=French>{{cite web |url=http://tab.geoportail.fr/?c=7.503120422363362,47.67887135071144&z=12&l0=ORTHOIMAGERY.ORTHOPHOTOS:WMTS(1)&l1=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS.SCAN-EXPRESS.STANDARD:WMTS(1)&permalink=yes |title=Le Rhin |publisher=L'Institut National de l'Information Geographique et Forestrière IGN |location=Paris, France |type=official site |language=fr |access-date=6 March 2016}}</ref> |tag3=nl|name3=Rijn |tag4=yi|name4={{Script/Hebrew|ריין}} |tag5=li|name5=Rien |tag6=mis|name6=Ragn|paren6=omit|postfix6=&nbsp;&nbsp;([[Sutsilvan]]) |tag7=rm-vallader|name7=Rain |tag8=gsw|name8=Rhi(n) }} | other_name = ''Rhine'' ([[bahasa Inggeris]]) <!---------------------- IMAGE & MAP --> | suppressfields = image | map = Flusssystemkarte Rhein 03.jpg | map_size = 240 | map_caption = Peta lembangan sungai Rhein | pushpin_map = | pushpin_map_size = 240 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Negara-negara | subdivision_name1 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Austria]]|[[Jerman]]|[[Perancis]]|[[Belanda]]}} | subdivision_type2 = Lembangan | subdivision_name2 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Vorarlberg]], Austria|[[Jerman]] Barat dan Selatan|[[Alsace]], Perancis|[[Luxembourg]]|[[Belgium]]|[[Belanda]]|[[Val di Lei]], Itali}} | subdivision_type3 = Kawasan | subdivision_name3 = Eropah Tengah dan Barat | subdivision_type4 = Bandar-bandar raya terbesar | subdivision_name4 = {{hlist|[[Cologne]]|[[Rotterdam]]|[[Düsseldorf]]|[[Duisburg]]|[[Strasbourg]]|[[Arnhem]]|[[Basel]]}} | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 1230 | length_ref = {{notetag|name=length}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = {{convert|800|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_avg = {{convert|2900|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = {{convert|13000|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Vorderrhein]] ([[Sursilvan]]: ''Rein Anteriur'') | source1_location = [[Tomasee]] ({{langx|rm|Lai da Tuma}}), [[Surselva Region|Surselva]], Graubünden, Switzerland | source1_coordinates = {{coord|46|37|57|N|8|40|20|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2345|m|abbr=on}} | source2 = [[Sungai Hinterrhein]] (Sursilvan: ''Rein Posteriur'') | source2_location = [[Glasier Paradies]], Graubünden, Switzerland | source2_coordinates = | source2_elevation = | source_confluence = [[Reichenau, Switzerland|Reichenau]] | source_confluence_location = [[Tamins]], Graubünden, Switzerland | source_confluence_coordinates = {{coord|46|49|24|N|9|24|27|E|display=inline}} | source_confluence_elevation = {{convert|585|m|abbr=on}} | mouth = [[North Sea]] | mouth_location = [[Netherlands]] | mouth_coordinates = {{coord|51|58|54|N|4|4|50|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 185000 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = {{sfn|Frijters|Leentvaar|2003}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 5 | mapframe-height = 250 | mapframe-stroke-width = 1.5 }} '''Sungai Rhein''' ({{lang-de|Der Rhein}}<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref>{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} {{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') ialah sebatang [[sungai]] yang mengalir dari puncanya di [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> menuju arah utara sepanjang pedalaman [[Jerman]], terutamanya kawasan [[Rheinland]], hingga ke muara-muara pamah [[Belanda]].{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Ia merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya kira-kira {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[sungai Danube|Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa. [[Lembangan saliran]]nya seluas 218,300 kilometer persegi.{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Banyak buah istana dan kubu lama didirikan sepanjang tepi sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar ''*rei-'' yang bermaksud "mengalir" dalam [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau, sungai Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]]. sungai Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi Air-Air Terjun Rhein dan kemudian bercantum dengan [[sungai Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} === Sumber-sumber === * {{Cite book |title=Hydrologischer Atlas von Deutschland |language=de |chapter=3 – Oberirdische Gewässer |chapter-url=https://www.hydrology.uni-freiburg.de/forsch/had/pdf/had_kap3s.pdf |publisher=Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit }} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] owkoeqpvpw4fdbd2pnd9sxkojox76a5 6925873 6925868 2026-08-12T09:21:11Z Mat Kiyan 289669 6925873 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Infobox river | name = Rhein | native_name = {{native name list |tag1=de|name1=Rhein |tag2=fr|name2=Rhin|postfix2=<ref name=French>{{cite web |url=http://tab.geoportail.fr/?c=7.503120422363362,47.67887135071144&z=12&l0=ORTHOIMAGERY.ORTHOPHOTOS:WMTS(1)&l1=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS.SCAN-EXPRESS.STANDARD:WMTS(1)&permalink=yes |title=Le Rhin |publisher=L'Institut National de l'Information Geographique et Forestrière IGN |location=Paris, France |type=official site |language=fr |access-date=6 March 2016}}</ref> |tag3=nl|name3=Rijn |tag4=yi|name4={{Script/Hebrew|ריין}} |tag5=li|name5=Rien |tag6=mis|name6=Ragn|paren6=omit|postfix6=&nbsp;&nbsp;([[Sutsilvan]]) |tag7=rm-vallader|name7=Rain |tag8=gsw|name8=Rhi(n) }} | other_name = ''Rhine'' ([[bahasa Inggeris]]) <!---------------------- IMAGE & MAP --> | suppressfields = image | map = Flusssystemkarte Rhein 03.jpg | map_size = 240 | map_caption = Peta lembangan sungai Rhein | pushpin_map = | pushpin_map_size = 240 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Negara-negara | subdivision_name1 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Austria]]|[[Jerman]]|[[Perancis]]|[[Belanda]]}} | subdivision_type2 = Lembangan | subdivision_name2 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Vorarlberg]], Austria|[[Jerman]] Barat dan Selatan|[[Alsace]], Perancis|[[Luxembourg]]|[[Belgium]]|[[Belanda]]|[[Val di Lei]], Itali}} | subdivision_type3 = Kawasan | subdivision_name3 = Eropah Tengah dan Barat | subdivision_type4 = Bandar-bandar raya terbesar | subdivision_name4 = {{hlist|[[Cologne]]|[[Rotterdam]]|[[Düsseldorf]]|[[Duisburg]]|[[Strasbourg]]|[[Arnhem]]|[[Basel]]}} | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 1230 | length_ref = {{notetag|name=length}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = {{convert|800|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_avg = {{convert|2900|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = {{convert|13000|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Vorderrhein]] ([[Sursilvan]]: ''Rein Anteriur'') | source1_location = [[Tomasee]] ({{langx|rm|Lai da Tuma}}), [[Surselva Region|Surselva]], Graubünden, Switzerland | source1_coordinates = {{coord|46|37|57|N|8|40|20|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2345|m|abbr=on}} | source2 = [[Sungai Hinterrhein]] (Sursilvan: ''Rein Posteriur'') | source2_location = [[Glasier Paradies]], Graubünden, Switzerland | source2_coordinates = | source2_elevation = | source_confluence = [[Reichenau, Switzerland|Reichenau]] | source_confluence_location = [[Tamins]], Graubünden, Switzerland | source_confluence_coordinates = {{coord|46|49|24|N|9|24|27|E|display=inline}} | source_confluence_elevation = {{convert|585|m|abbr=on}} | mouth = [[Laut Utara]] | mouth_location = [[Belanda]] | mouth_coordinates = {{coord|51|58|54|N|4|4|50|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 185000 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = {{sfn|Frijters|Leentvaar|2003}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 5 | mapframe-height = 250 | mapframe-stroke-width = 1.5 }} '''Sungai Rhein''' ({{lang-de|Der Rhein}}<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref>{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} {{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') ialah sebatang [[sungai]] yang mengalir dari puncanya di [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> menuju arah utara sepanjang pedalaman [[Jerman]], terutamanya kawasan [[Rheinland]], hingga ke muara-muara pamah di pesisiran [[Belanda]].{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Ia merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya kira-kira {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[sungai Danube|Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa. [[Lembangan saliran]]nya seluas 218,300 kilometer persegi.{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Banyak buah istana dan kubu lama didirikan sepanjang tepi sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar ''*rei-'' yang bermaksud "mengalir" dalam [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau, sungai Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]]. sungai Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi Air-Air Terjun Rhein dan kemudian bercantum dengan [[sungai Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} === Sumber-sumber === * {{Cite book |title=Hydrologischer Atlas von Deutschland |language=de |chapter=3 – Oberirdische Gewässer |chapter-url=https://www.hydrology.uni-freiburg.de/forsch/had/pdf/had_kap3s.pdf |publisher=Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit }} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] qyf6tjmu0s3vrrgue6a12q9c7ki1cwz 6925875 6925873 2026-08-12T09:26:34Z Mat Kiyan 289669 + nm lgkp dlm ktk info 6925875 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Infobox river | name = Sungai Rhein | native_name = {{native name list |tag1=de|name1=Rhein |tag2=fr|name2=Rhin|postfix2=<ref name=French>{{cite web |url=http://tab.geoportail.fr/?c=7.503120422363362,47.67887135071144&z=12&l0=ORTHOIMAGERY.ORTHOPHOTOS:WMTS(1)&l1=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS.SCAN-EXPRESS.STANDARD:WMTS(1)&permalink=yes |title=Le Rhin |publisher=L'Institut National de l'Information Geographique et Forestrière IGN |location=Paris, France |type=official site |language=fr |access-date=6 March 2016}}</ref> |tag3=nl|name3=Rijn |tag4=yi|name4={{Script/Hebrew|ריין}} |tag5=li|name5=Rien |tag6=mis|name6=Ragn|paren6=omit|postfix6=&nbsp;&nbsp;([[Sutsilvan]]) |tag7=rm-vallader|name7=Rain |tag8=gsw|name8=Rhi(n) }} | other_name = ''Rhine'' ([[bahasa Inggeris]]) <!---------------------- IMAGE & MAP --> | suppressfields = image | map = Flusssystemkarte Rhein 03.jpg | map_size = 240 | map_caption = Peta lembangan sungai Rhein | pushpin_map = | pushpin_map_size = 240 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Negara-negara | subdivision_name1 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Austria]]|[[Jerman]]|[[Perancis]]|[[Belanda]]}} | subdivision_type2 = Lembangan | subdivision_name2 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Vorarlberg]], Austria|[[Jerman]] Barat dan Selatan|[[Alsace]], Perancis|[[Luxembourg]]|[[Belgium]]|[[Belanda]]|[[Val di Lei]], Itali}} | subdivision_type3 = Kawasan | subdivision_name3 = Eropah Tengah dan Barat | subdivision_type4 = Bandar-bandar raya terbesar | subdivision_name4 = {{hlist|[[Cologne]]|[[Rotterdam]]|[[Düsseldorf]]|[[Duisburg]]|[[Strasbourg]]|[[Arnhem]]|[[Basel]]}} | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 1230 | length_ref = {{notetag|name=length}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = {{convert|800|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_avg = {{convert|2900|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = {{convert|13000|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Vorderrhein]] ([[Sursilvan]]: ''Rein Anteriur'') | source1_location = [[Tomasee]] ({{langx|rm|Lai da Tuma}}), [[Surselva Region|Surselva]], Graubünden, Switzerland | source1_coordinates = {{coord|46|37|57|N|8|40|20|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2345|m|abbr=on}} | source2 = [[Sungai Hinterrhein]] (Sursilvan: ''Rein Posteriur'') | source2_location = [[Glasier Paradies]], Graubünden, Switzerland | source2_coordinates = | source2_elevation = | source_confluence = [[Reichenau, Switzerland|Reichenau]] | source_confluence_location = [[Tamins]], Graubünden, Switzerland | source_confluence_coordinates = {{coord|46|49|24|N|9|24|27|E|display=inline}} | source_confluence_elevation = {{convert|585|m|abbr=on}} | mouth = [[Laut Utara]] | mouth_location = [[Belanda]] | mouth_coordinates = {{coord|51|58|54|N|4|4|50|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 185000 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = {{sfn|Frijters|Leentvaar|2003}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 5 | mapframe-height = 250 | mapframe-stroke-width = 1.5 }} '''Sungai Rhein''' ({{lang-de|Der Rhein}}<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref>{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} {{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') ialah sebatang [[sungai]] yang mengalir dari puncanya di [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> menuju arah utara sepanjang pedalaman [[Jerman]], terutamanya kawasan [[Rheinland]], hingga ke muara-muara pamah di pesisiran [[Belanda]].{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Ia merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya kira-kira {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[sungai Danube|Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa. [[Lembangan saliran]]nya seluas 218,300 kilometer persegi.{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Banyak buah istana dan kubu lama didirikan sepanjang tepi sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar ''*rei-'' yang bermaksud "mengalir" dalam [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari Tasik Tuma berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]](''Grand Canyon'' Switzerland).Hinterrhein(Belakang Rhine) bermula dikawasan syurga glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland.Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Italy. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]],juga di Graubünden.Dari Reichenau, sungai Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]],yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Constance]]. sungai Rhein mengalir dari Tasik Constance ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi Air-Air Terjun Rhein dan kemudian bercantum dengan [[sungai Aare]] yang menggandakan arus aliran sungai kepada purata 1000 kubik meter padu per saat.Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} === Sumber-sumber === * {{Cite book |title=Hydrologischer Atlas von Deutschland |language=de |chapter=3 – Oberirdische Gewässer |chapter-url=https://www.hydrology.uni-freiburg.de/forsch/had/pdf/had_kap3s.pdf |publisher=Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit }} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] mgnvzzx9vntdqg21j8zunuvahf8se58 6925907 6925875 2026-08-12T09:59:55Z Mat Kiyan 289669 + tkr pautan2 tpt 6925907 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Infobox river | name = Sungai Rhein | native_name = {{native name list |tag1=de|name1=Rhein |tag2=fr|name2=Rhin|postfix2=<ref name=French>{{cite web |url=http://tab.geoportail.fr/?c=7.503120422363362,47.67887135071144&z=12&l0=ORTHOIMAGERY.ORTHOPHOTOS:WMTS(1)&l1=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS.SCAN-EXPRESS.STANDARD:WMTS(1)&permalink=yes |title=Le Rhin |publisher=L'Institut National de l'Information Geographique et Forestrière IGN |location=Paris, France |type=official site |language=fr |access-date=6 March 2016}}</ref> |tag3=nl|name3=Rijn |tag4=yi|name4={{Script/Hebrew|ריין}} |tag5=li|name5=Rien |tag6=mis|name6=Ragn|paren6=omit|postfix6=&nbsp;&nbsp;([[Sutsilvan]]) |tag7=rm-vallader|name7=Rain |tag8=gsw|name8=Rhi(n) }} | other_name = ''Rhine'' ([[bahasa Inggeris]]) <!---------------------- IMAGE & MAP --> | suppressfields = image | map = Flusssystemkarte Rhein 03.jpg | map_size = 240 | map_caption = Peta lembangan sungai Rhein | pushpin_map = | pushpin_map_size = 240 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Negara-negara | subdivision_name1 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Austria]]|[[Jerman]]|[[Perancis]]|[[Belanda]]}} | subdivision_type2 = Lembangan | subdivision_name2 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Vorarlberg]], Austria|[[Jerman]] Barat dan Selatan|[[Alsace]], Perancis|[[Luxembourg]]|[[Belgium]]|[[Belanda]]|[[Val di Lei]], Itali}} | subdivision_type3 = Kawasan | subdivision_name3 = Eropah Tengah dan Barat | subdivision_type4 = Bandar-bandar raya terbesar | subdivision_name4 = {{hlist|[[Cologne]]|[[Rotterdam]]|[[Düsseldorf]]|[[Duisburg]]|[[Strasbourg]]|[[Arnhem]]|[[Basel]]}} | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 1230 | length_ref = {{notetag|name=length}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = {{convert|800|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_avg = {{convert|2900|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = {{convert|13000|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Vorderrhein]] ([[Sursilvan]]: ''Rein Anteriur'') | source1_location = [[Tasik Toma]] ({{langx|rm|Lai da Tuma}}), [[Surselva]], Graubünden, Switzerland | source1_coordinates = {{coord|46|37|57|N|8|40|20|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2345|m|abbr=on}} | source2 = [[Sungai Hinterrhein]] (Sursilvan: ''Rein Posteriur'') | source2_location = [[Glasier Paradies]], Graubünden, Switzerland | source2_coordinates = | source2_elevation = | source_confluence = [[Reichenau, Switzerland|Reichenau]] | source_confluence_location = [[Tamins]], Graubünden, Switzerland | source_confluence_coordinates = {{coord|46|49|24|N|9|24|27|E|display=inline}} | source_confluence_elevation = {{convert|585|m|abbr=on}} | mouth = [[Laut Utara]] | mouth_location = [[Belanda]] | mouth_coordinates = {{coord|51|58|54|N|4|4|50|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 185000 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = {{sfn|Frijters|Leentvaar|2003}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 5 | mapframe-height = 250 | mapframe-stroke-width = 1.5 }} '''Sungai Rhein''' ({{lang-de|Der Rhein}}<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref>{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} {{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, [[bahasa Inggeris]]: '''''Rhine''''') ialah sebatang [[sungai]] yang mengalir dari puncanya di [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> menuju arah utara sepanjang pedalaman [[Jerman]], terutamanya kawasan [[Rheinland]], hingga ke muara-muara pamah di pesisiran [[Belanda]].{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Ia merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya kira-kira {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[sungai Danube|Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa. [[Lembangan saliran]]nya seluas 218,300 kilometer persegi.{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Banyak buah istana dan kubu lama didirikan sepanjang tepi sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar ''*rei-'' yang bermaksud "mengalir" dalam [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari [[Tasik Tuma]] berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]]. Kawasan Hinterrhein bermula di kawasan glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland. Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Itali. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]], juga di Graubünden. Dari Reichenau, sungai Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]], yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Konstanz]]. sungai Rhein mengalir dari Tasik Konstanz ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi Air-Air Terjun Rhein dan kemudian bercantum dengan [[sungai Aare]] yang melajukan arus aliran sungai kepada purata 1000 meter padu sesaat. Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} === Sumber-sumber === * {{Cite book |title=Hydrologischer Atlas von Deutschland |language=de |chapter=3 – Oberirdische Gewässer |chapter-url=https://www.hydrology.uni-freiburg.de/forsch/had/pdf/had_kap3s.pdf |publisher=Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit }} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] mxhlpehpt1kj9tcipa3oce1ajads28o 6925909 6925907 2026-08-12T10:03:48Z Mat Kiyan 289669 6925909 wikitext text/x-wiki {{Expand language|otherarticle=Rhein|langcode=de|date=November 2024}} {{Infobox river | name = Sungai Rhein | native_name = {{native name list |tag1=de|name1=Rhein |tag2=fr|name2=Rhin|postfix2=<ref name=French>{{cite web |url=http://tab.geoportail.fr/?c=7.503120422363362,47.67887135071144&z=12&l0=ORTHOIMAGERY.ORTHOPHOTOS:WMTS(1)&l1=GEOGRAPHICALGRIDSYSTEMS.MAPS.SCAN-EXPRESS.STANDARD:WMTS(1)&permalink=yes |title=Le Rhin |publisher=L'Institut National de l'Information Geographique et Forestrière IGN |location=Paris, France |type=official site |language=fr |access-date=6 March 2016}}</ref> |tag3=nl|name3=Rijn |tag4=yi|name4={{Script/Hebrew|ריין}} |tag5=li|name5=Rien |tag6=mis|name6=Ragn|paren6=omit|postfix6=&nbsp;&nbsp;([[Sutsilvan]]) |tag7=rm-vallader|name7=Rain |tag8=gsw|name8=Rhi(n) }} | other_name = ''Rhine'' ([[bahasa Inggeris]]) <!---------------------- IMAGE & MAP --> | suppressfields = image | map = Flusssystemkarte Rhein 03.jpg | map_size = 240 | map_caption = Peta lembangan sungai Rhein | pushpin_map = | pushpin_map_size = 240 | pushpin_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Negara-negara | subdivision_name1 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Austria]]|[[Jerman]]|[[Perancis]]|[[Belanda]]}} | subdivision_type2 = Lembangan | subdivision_name2 = {{hlist|[[Switzerland]]|[[Liechtenstein]]|[[Vorarlberg]], Austria|[[Jerman]] Barat dan Selatan|[[Alsace]], Perancis|[[Luxembourg]]|[[Belgium]]|[[Belanda]]|[[Val di Lei]], Itali}} | subdivision_type3 = Kawasan | subdivision_name3 = Eropah Tengah dan Barat | subdivision_type4 = Bandar-bandar raya terbesar | subdivision_name4 = {{hlist|[[Cologne]]|[[Rotterdam]]|[[Düsseldorf]]|[[Duisburg]]|[[Strasbourg]]|[[Arnhem]]|[[Basel]]}} | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 1230 | length_ref = {{notetag|name=length}} | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = {{convert|800|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_avg = {{convert|2900|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = {{convert|13000|m3/s|cuft/s|abbr=on}} <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Vorderrhein]] ([[Sursilvan]]: ''Rein Anteriur'') | source1_location = [[Tasik Toma]] ({{langx|rm|Lai da Tuma}}), [[Surselva]], Graubünden, Switzerland | source1_coordinates = {{coord|46|37|57|N|8|40|20|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2345|m|abbr=on}} | source2 = [[Sungai Hinterrhein]] (Sursilvan: ''Rein Posteriur'') | source2_location = [[Glasier Paradies]], Graubünden, Switzerland | source2_coordinates = | source2_elevation = | source_confluence = [[Reichenau, Switzerland|Reichenau]] | source_confluence_location = [[Tamins]], Graubünden, Switzerland | source_confluence_coordinates = {{coord|46|49|24|N|9|24|27|E|display=inline}} | source_confluence_elevation = {{convert|585|m|abbr=on}} | mouth = [[Laut Utara]] | mouth_location = [[Belanda]] | mouth_coordinates = {{coord|51|58|54|N|4|4|50|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 185000 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = {{sfn|Frijters|Leentvaar|2003}} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 5 | mapframe-height = 250 | mapframe-stroke-width = 1.5 }} '''Sungai Rhein''' ({{lang-de|Der Rhein}}<ref name="Ortsnamen">{{Cite web |title=Rhein |url=https://search.ortsnamen.ch/de/record/3012060 |language=de |website=Das Portal der schweizerischen Ortsnamenforschun |publisher=Swiss Idiotikon |url-status=live|access-date=20 November 2024}}</ref>{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} {{IPA|de|ʁaɪn|pron|de-Rhein.ogg}}, {{lang-en|'''Rhine'''}}) ialah sebatang [[sungai]] yang mengalir dari puncanya di [[Kanton di Switzerland|kanton]] [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]] terangkum dalam kawasan pendudukan [[Orang Jerman|bangsa Jerman]] di [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> menuju arah utara sepanjang pedalaman [[Jerman]], terutamanya kawasan [[Rheinland]], hingga ke muara-muara pamah di pesisiran [[Belanda]].{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Ia merupakan antara [[sungai]] yang terpanjang dan terpenting di benua [[Eropah]] dengan panjang keseluruhannya kira-kira {{convert|1,232|km|mi}}.<ref>{{cite news |url=https://www.sueddeutsche.de/wissen/der-rhein-ist-kuerzer-als-gedacht-jahrhundert-irrtum-1.24664-0 |title=Der Rhein ist kürzer als gedacht – Jahrhundert-Irrtum |trans-title=Sungai Rhein Lebih Pendek Dari Jangkaan – Kesilapan Abad |work=Süddeutsche Zeitung |place=München |date=28 March 2010 |last1=Schrader |first1=C. |last2=Uhlmann |first2=B. |language=de}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.thelocal.de/20100327/26161 |title=Rhine River 90&nbsp;km shorter than everyone thinks |date=27 Mac 2010 |work=The Local |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819165418/https://www.thelocal.de/20100327/26161/ |archive-date=19 August 2022 |url-status=live|quote ="We checked it out and came to 1,232 kilometers," said Ankie Pannekoek, spokeswoman for the Dutch government hydrology office.}}</ref> Ia mengalirkan air dengan isipadu sebanyak 185,000&nbsp;km². Sungai-sungai Rhein dan [[sungai Danube|Danube]] membentuk sebahagian besar sempadan utara [[Empayar Rom]], dan sejak itu, sungai Rhein telah menjadi laluan air terpenting dengan membawa barang-barang dagangan dari kawasan pedalaman. Pada tahun 2026, sungai ini mengangkut 6,900 kapal dengan muatan berat terkumpul berjumlah 10 juta tan.<ref>{{cite web |title=Information on the waterway Rhine |date=2026 |url=https://www.ccr-zkr.org/12030100-en.html |publisher=Suruhanjaya Pusat Commission Pengemudian Sungai Rhein |access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Sungai Rhein juga berfungsi sebagai benteng pertahanan, dan juga menjadi asas kepada sempadan serantau mahupun antarabangsa. [[Lembangan saliran]]nya seluas 218,300 kilometer persegi.{{sfn|Hydrologischer Atlas von Deutschland|p=12}} Banyak buah istana dan kubu lama didirikan sepanjang tepi sungai Rhein membuktikan kepentingannya sebagai laluan air utama. == Penamaan == Nama ''Rhein'' dijejak daripada akar [[bahasa Kelt Purba]] iaitu ''*Renos'' diturunkan daripada yang berasaskan kata dasar ''*rei-'' yang bermaksud "mengalir" dalam [[bahasa Indo-Eropah Purba]].<ref name="TTOotS">{{cite book |last=Gołąb |first=Zbigniew |year=1992 |title=The Origins of the Slavs: A Linguist's View |url=https://www.google.com.my/books/edition/The_Origins_of_the_Slavs/vloNAQAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=reinos+rhine&dq=reinos+rhine&printsec=frontcover |isbn=978-0-89357-231-0 |pages=221, 225-226 |publisher=Slavica Publishers, Incorporated}}</ref><ref name="PIE">{{cite book |last=Gimbutas |first=Marija |year=1987 |title=Proto-Indo-European: The Archaeology of a Linguistic Problem: Studies in Honor of Marija Gimbutas |url=https://www.google.com.my/books/edition/Proto_Indo_European/6WRiAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=%22reinos%22+rhine&dq=%22reinos%22+rhine&printsec=frontcover |publisher=Institute for the Study of Man |isbn=0-941694-29-1 |page=221}}</ref> == Geografi == [[Fail:Rhine canyon.JPG|thumb|left|250px|Ngarai Rhine(Ruinaulta) di [[Graubünden]],[[Switzerland]]]] [[Fail:Rhein bei Gottlieben.jpg|thumb|250px|Rhein di hilir Tasik Constance]] [[Fail:Marksburg.jpg|thumb|250px|Istana [[Marksburg]] berdekatan [[Koblenz]] dibina pada tahun 1231]] [[Fail:Wesseling.jpg|thumb|right|250px|Rhein dengan industri kimia di [[Wesseling]] berhampiran Cologne]] === Punca === Punca sungai Rhein terletak di wilayah [[Graubünden]] di utara [[Banjaran Alps]], [[Switzerland]]<ref name="Ortsnamen" /> di mana dua cawang utamanya dipanggil ''[[Vorderrhein]]'' dan ''[[Hinterrhein]]''.VorderRhein (Tanduk Rhine) berpunca dari [[Tasik Tuma]] berhampiran [[Oberalp Pass]] dan mengalir merentasi [[Ruinalta]]. Kawasan Hinterrhein bermula di kawasan glasier berdekatan Rhinquellhorn di sempadan selatan Switzerland. Salah satu punca baru Rhein bermula dari ''Val di Lei'' di Itali. Kedua-dua cawang sungai ini bertemu di [[Reichenau]], juga di Graubünden. Dari Reichenau, sungai Rhein mengalir ke utara sebagai ''[[Alpenrhein]]'' merentasi [[Chur]] dan membentuk sempadan dengan [[Liechtenstein]] dan juga [[Austria]], yang kemudiannya memenuhi [[Tasik Konstanz]]. sungai Rhein mengalir dari Tasik Konstanz ke barat sebagai ''Hochrhein'' melintasi Air-Air Terjun Rhein dan kemudian bercantum dengan [[sungai Aare]] yang melajukan arus aliran sungai kepada purata 1000 meter padu sesaat. Ia membentuk sempadan dengan Jerman sehinggalah Rhein menghala ke utara dengan gelaran ''Lutut'' Rhein di [[Basel]]. === Jerman dan Perancis === Melintasi Basel sebagai ''Rhein Atas'',sungai ini membentuk satu lembah yang luas yang menjadi sebahagian sempadan selatan antara Jerman dan Perancis sebelum memasuki Jerman di Rheinstetten,dekat Karlsruhe. Dengan panjang melebihi 1000 kilometer,Rhein adalah sungai terpanjang di Jerman.Di sini Rhein bertemu dengan beberapa lagi cawang sungai utamanya seperti [[Neckar]],[[Main]] dan [[Moselle]],yang menyumbang pada purata arus 300 kubik meter padu per saat. Antara [[Bingen]] dan [[Bonn]], ''Rhein Tengah'' mengalir merentasi ''Gaung Rhine'',satu landskap yang terbentuk kerana proses hakisan,yang berlaku pada kadar hampir sama dengan satu pergerakan tektonik serantau,yang meninggalkan bahagian sungai tidak berubah tetapi menaikkan aras ketinggian bahagian tanah sekitarnya.Gaung ini agak dalam dan terbentang disepanjang sungai yang terkenal dengan istana-istana dan ladang-ladang anggurnya.Rhein disenaraikan sebagai salah satu ''Tapak Warisan Dunia UNESCO'' 2002 dan dikenali sebagai ''Rhein yang romatik'' dengan mempunyai 40 buah istana dan kubu lama sejak Tahun Pertengahan dan juga perkampungan-perkampungan wain yang menarik. Walaupun pelbagai industri dapat dilihat disepanjang tebing sungai Rhein bermula di Switzerland lagi,namun kebanyakkan industri ini terletak di ''Rhein Rendah'' di kawasan [[Ruhr Gebiet]] kerana sungai ini merentasi bandar utama [[Cologne]],[[Düsseldorf]] dan [[Duisberg]].Sungai Ruhr,yang bercantum dengan Rhein di Duisberg,amat menakjubkan kerana sangat bersih dan dijadikan air minuman jika diambil kira dengan kepadatan dan jumlah aktiviti industri tebing sungainya.Ruhr menambah sebnyak 70 kubik meter padu per saat aliran air ke dalam Rhine.Walaubagaimanapun,sungai lain dari Ruhr Gebiet,terutamanya Emscher,masih membawa pencemaran kepada Rhine.Menghampiri [[Belanda]],Rhein sekarang mempunyai hampir 2,290 kubik meter padu per saat dan purata lebar melebihi 300 meter. === Belanda === Rhein sekarang menghala ke barat dan mamasuki [[Belanda]] bersama-sama sungai Meuse dan Scheldt membentuk satu delta yang luas.Kelebaran Rhein adalah paling besar apabila melintasi sempadan Belanda di Spijk,berhampiran Nijmegen dan [[Arnhem]],tetapi sungai ini kemudiannya berpecah kepada 3 cawang utama:Waal, Nederrijn(Rhein Rendah) dan Ijssel. Dari sini,situasi menjadi lebih rumit,dengan nama "Rhine" tidak lagi dikaitkan dengan aliran utama air. Kebanyakkan air Rhine(dua pertiga) mengalir jauh ke barat melalui Waal dan seterusnya menerusi [[Merwede]] dan Nieuwe dan bercantum dengan Meuse,melalui "Holland Diep" dan muara Haringvliet ke dalam [[Laut Utara]].Sungai Beneden Merwede mengalir sebagai sungai Noord di Hardinxveld-Giessendam dan bercantum sungai Lek berdekatan Kinderjijk untuk membentuk Nieuwe Maas,yang kemudiannya mengalir merentasi [[Rotterdam]] dan berterusan melalui Het Scheur dan ''Nieuwe Waterweg'' ke Laut Utara.Oude Maas pula bergabung dengan Nieuwe Maas di Dordrecht untuk membentuk [[Het Scheur]]. == Bandar == === Bandar raya === [[Basel]], [[Strasbourg]], [[Breisach]], [[Karlsruhe]], [[Mannheim]], [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]], [[Wiesbaden]], [[Mainz]], [[Koblenz]], [[Bonn]], [[Cologne]], [[Düsseldorf]], [[Neuss]], [[Krefeld]], [[Duisburg]], [[Arnhem]] (Nederrijn), [[Nijmegen]] (Waal), [[Utrecht]] (Kromme Rijn), [[Rotterdam]] (Nieuwe Maas). === Bandar kecil === [[Konstanz]], [[Schaffhausen]],[[Speyer]], [[Worms, Germany|Worms]], [[Bingen]], [[Rüdesheim]], [[Neuwied]], [[Andernach]], [[Bad Honnef]], [[Königswinter]], [[Niederkassel]], [[Wesseling]], [[Dormagen]], [[Zons]], [[Monheim am Rhein|Monheim]], [[Wesel]], [[Xanten]], [[Emmerich am Rhein|Emmerich]], [[Zutphen]] (IJssel), [[Deventer]] (IJssel), [[Zwolle]] (IJssel), [[Kampen]] (IJssel). == Jambatan kereta api == Jambatan-jambatan kereta api(dengan stesen-stesen terletak berhampiran di kiri dan kanan tebing sungai): * Switzerland ** Berpuluh-puluh buah jambatan di Graubünden, terlalu banyak untuk disenaraikan. * [[Liechtenstein]] dan [[Switzerland]] ** antara [[Schaan]] dan [[Buchs SG]] * Austria dan Switzerland ** antara [[Lustenau]] dan [[St. Margerethen]] * Switzerland ** antara Feuerthalen dan [[Neuhausen am Rheinfall]] ** antara Dachsen dan Neuhausen am Rheinfall ** antara [[Eglisau]] dan Hüntwangen-Will * Switzerland dan Jerman ** antara [[Koblenz, Switzerland|Koblenz]] dan [[Waldshut]] ** antara [[Basel]] SBB dan Basel Badischer Bahnhof * Perancis — Jerman ** [[Strasbourg]] — [[Kehl]] ** [[Roeschwoog]] — [[Rastatt]]-Wintersdorf (diganakan sebagai jambatan jalan raya sehingga [[1949]], ditutup [[1960]], laluan rel dikekalkan untuk perkhidmatan strategik sehingga [[1999]]) * Jerman [[Fail:BrueckeMaxau.jpg|thumb|Jambatan di [[Karlsruhe]]]] ** [[Karlsruhe]]-Maxau — [[Wörth am Rhein]]-Maximiliansau ** [[Germersheim]] — [[Philippsburg]] ** [[Ludwigshafen am Rhein|Ludwigshafen]] — [[Mannheim]] ** [[Worms, Germany|Worms]] ** Mainz ** Koblenz ** 2 jambatan antara [[Cologne|Köln]] Hbf and Köln Deutz/Messe ([[Hohenzollern bridge|Hohenzollernbrücke]]) ** Düsseldorf ** Duisburg * Belanda (di kawasan delta,sungai ini berpecah dan namanya sering kali mengalami perubahan) ** antara [[Overbetuwe|Nijmegen]] dan [[Elst]] menyeberangi [[Waal]] (kawasan delta utama Rhine) ** antara [[Zaltbommel]] dan [[Geldermalsen]] menyeberangi [[Waal]], terkenal dalam puisi oleh [[Martinus Nijhoff]] ** di [[Rotterdam]] merentasi Nieuwe Maas , jambatan lama 'De Hef' - digantikan dengan sebuah terowong. Jauh ke selatan, jambatan utama ialah di Moerdijk. ** antara [[Overbetuwe|Elst]] dan [[Arnhem]] menyeberangi [[Nederrijn]] (kawasan delta kedua terbesar Rhine) ** antara [[Culemborg]] dan [[Houten]] menyeberangi [[Lek River|Lek]] (kawasan delta kedua terbesar Rhein jauh ke hilir) ** di [[Zutphen]] menyeberangi [[IJssel]] (kawasan delta ketiga terbesar Rhine) ** di [[Deventer]] menyeberangi [[IJssel]] ** di [[Zwolle]] menyeberangi [[IJssel]] ** dekat Alblas menyeberangi Noord (satu cawang di [[Rotterdam]]), sekarang digantikan sebuah terowong. ** between [[Utreht (city)|Utrecht]] dan [[Driebergen|Zeist]] menyeberangi [[Kromme Rijn]] (berdekatan stesen Bunnik) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi Vaartsche Rijn (terusan) ** di stesen utama [[Utrecht (city)|Utrecht]] menyeberangi [[Oude Rijn]] (dijadikan terusan ke dalam Leidschse Rijn). ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Vleuten, [[Woerden]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal ** antara [[Utrecht (city)|Utrecht]] dan Breukelen,[[Amsterdam]] menyeberangi Amsterdam Rijn-Canal == Cawang sungai == [[Fail:vorderrhein.jpg|thumb|250px|Vorderrhein]] Cawang-cawang sungai dari sumber ke muara: * Kiri {| | valign="top" | ** [[Sungai Thur (Switzerland)|Sungai Thur]] ** [[Sungai Töss]] ** [[Sungai Aar]]e (Aar) ** [[Sungai Birs]] ** [[Sungai Birsig]] ** [[Sungai Ill (Perancis)]] ** [[Sungai Moder]] | valign="top" | ** [[Sungai Lauter (Rhine)|Lauter]] ** [[Sungai Nahe]] ** [[Sungai Moselle|Moselle (Mosel)]] ** [[Sungai Nette (Rhine)|Nette]] ** [[Sungai Ahr]] ** [[Sungai Erft]] ** [[Sungai Meuse|Meuse (Maas)]] (bercantum dengan Rhein dengan berkongsi delta) |} * Kanan {| | valign="top" | ** [[Sungai Hinterrhein]] ** [[Sungai Ill (Austria)]] ** [[Sungai Schussen]] ** [[Sungai Wutach]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Wiese]] ** [[Sungai Elz (Rhine)|Elz]] ** [[Sungai Kinzig (Rhine)|Kinzig]] ** [[Sungai Rench]] | valign="top" | ** [[Sungai Acher]] ** [[Sungai Murg]] ** [[Sungai Alb|Alb]] ** [[Sungai Pfinz]] ** [[Sungai Neckar]] ** [[Sungai Main]] ** [[Sungai Lahn]] ** [[Sungai Wied|Wied]] | valign="top" | ** [[Sungai Sieg]] ** [[Sungai Wupper]] ** [[Sungai Düssel]] ** [[Sungai Ruhr]] ** [[Sungai Emscher]] ** [[Sungai Lippe|Lippe]] ** [[Sungai IJssel|Oude IJssel (Issel)]] ** [[Sungai Berkel]] |} == Cabang sungai/alur delta == * [[IJssel]] * [[Waal]] * [[Lek River|Lek]] == Terusan-terusan == * [[Terusan Amsterdam-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Main-Danube]] * [[Terusan Scheldt-Rhein]] * [[Terusan Rhein-Herne]] yang menjadi sambungan kepada [[Terusan Dortmund-Ems]] dan [[Mittellandkanal]]. == Rujukan == {{reflist | 30em}} === Sumber-sumber === * {{Cite book |title=Hydrologischer Atlas von Deutschland |language=de |chapter=3 – Oberirdische Gewässer |chapter-url=https://www.hydrology.uni-freiburg.de/forsch/had/pdf/had_kap3s.pdf |publisher=Bundesministerium für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit }} {{authority control}} [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Sungai di Austria]] [[Kategori:Sungai di Perancis]] [[Kategori:Sungai di Jerman]] [[Kategori:Sungai di Switzerland]] [[Kategori:Sungai di Belanda]] [[Kategori:Sungai di Liechtenstein]] f597bprjjoun7zd2sujrum7ty8pnfu8 0 51955 6925785 6734192 2026-08-12T08:06:18Z Elisapoly 411354 6925785 wikitext text/x-wiki {{Update|date=Mei 2024}} {{Expand language|otherarticle=Gibraltar|langcode=en|date=Mei 2024}} {{Infobox Territory |native_name = Gibraltar<br><big>جبلطار</big> |common_name = Gibraltar |image_flag = Flag of Gibraltar.svg |image_coat =Coat_of_arms_of_Gibraltar1.svg |image_map = LocationGibraltar.png |motto = ''Nulli Expugnabilis Hosti''{{nbsp|2}}<small>([[Bahasa Latin]])<br />"Tidak Akan Dijajah oleh Musuh"</small> |anthem = [[Lagu kebangsaan Gibraltar]]<br />''[[God Save the King]]'' |official_languages = [[Bahasa Inggeris]] |capital = Gibraltar |latd=36 |latm=8 |latNS=N |longd=5 |longm=21 |longEW=W |largest_city = |country = [[United Kingdom]] |government_type = [[Wilayah Luar Negeri British dan Wilayah Tanggungan Mahkota|Wilayah Luar Negeri Britain]] |leader_title1 = [[Ketua Negara]] |leader_title2 = [[Gabenor Gibraltar|Gabenor]] |leader_title3 = [[Ketua Menteri Gibraltar|Ketua Menteri]] |leader_name1 = Raja Charles III |leader_name2 = [[David Steel|Sir David Steel]] |leader_name3 = [[Fabian Picardo]] |area_rank = 229 |area_magnitude = 1 E6 |area = 6.5 |areami² = 2.5 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 0 |population_estimate = 27,921 |population_estimate_rank = 220 |population_estimate_year = Jul&nbsp;2005 |population_census = |population_census_year = |population_density = 4,290 |population_densitymi² = 11,154 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 5 |GDP_PPP = $769 juta |GDP_PPP_rank = 197 |GDP_PPP_year = 2000 |GDP_PPP_per_capita = $27,900 |GDP_PPP_per_capita_rank = n/a |sovereignty_type = Acara |sovereignty_note = Tarikh |established_event1 = Ditawan |established_event2 = Diserahkan |established_event3 = [[Gibraltar#Hari Kebangsaan|Hari Kebangsaan]] |established_event4 = Hari Perlembagaan |established_date1 = [[1704]] |established_date2 = [[1713]] ([[Perjanjian Utrecht]]) |established_date3 = [[10 September]] |established_date4 = [[29 Januari]] |HDI = n/a |HDI_rank = n/a |HDI_year = n/a |HDI_category = n/a |currency = [[Paun Gibraltar]] |currency_code = GIP |country_code = [[.gi]], [[ISO 3166-1 alpha-2|GI]], [[ISO 3166-1 alpha-3|GIB]], [[ISO 3166-1 numeric|292]], [[GBZ]] |time_zone = [[Waktu Eropah Tengah|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[Waktu Musim Panas Eropah Tengah|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |cctld = [[.gi]] |calling_code = 350<sup>1<sup> |footnotes = ¹Sebelum [[10 Februari]] [[2007]], 9567 dari Sepanyol. }} [[Fail:Gibraltar_map-ms.svg|thumb|290px|Peta Gibraltar]] '''Gibraltar''' atau '''Jabal Tariq'''<!-- nama digunakan dalam buku sejarah Islam tertentu berbahasa Melayu --> ({{Lang-ar|{{script|Arab|جَبَل طَارِق}}|translit=Jabal Ṭāriq}}) merupakan [[Wilayah Luar Negeri British]] dan bandar yang terletak di selatan [[Sepanyol]]. Namanya merujuk kepada [[Batu Gibraltar|bukit berbatu]] ({{script|Arab|جَبَل}} ''jabal'' "bukit") tempat berkumpulnya balatentera panglima [[Bani Umayyah|Umayyah]] [[Tariq ibn Ziyad]] yang masuk ke [[Semenanjung Iberia]] pada 711 Masihi membawa kepada pembentukan [[Al-Andalus|kerajaan Andalusiyah]].<ref name="WattCachia2007">{{Cite book|url=|title=A History of Islamic Spain|last1=Watt|first=W. Montgomery|last2=Cachia|first2=Pierre|publisher=Transaction Publishers|year=2007|isbn=978-0-202-30936-1|page=8|access-date=|archive-url=|archive-date=|url-status=}}</ref> Di sekitar bukit ini sekarang ialah Pusat Perdagangan Bandar Gibraltar. [[Sepanyol]] mendakwa bahawa Gibraltar merupakan wilayah jajahannya dan status Gibraltar merupakan antara isu utama hubungan antara [[United Kingdom]] dan [[Sepanyol]]. [[Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu]] menyenaraikannya sebagai sebuah koloni British dengan kuasa autonomi.<ref>[http://www.un.org/es/decolonization/nonselfgovterritories.shtml «Lista de territorios no autónomos»]. PBB. Dicapai pada 13 Ogos 2013.</ref> == Subbahagian == Gibraltar tidak mempunyai bahagian pentadbiran. Bagaimanapun, wilayah ini dibahagikan kepada tujuh kawasan kediaman utama yang mana kemudiannya dibahagikan lagi kepada kawasan kecil-kecil untuk digunakan bagi tujuan statistik.<ref>{{cite web|url=http://www.gibraltar.gov.gi/gov_depts/Statistics/Census_of_Gibraltar_2001.pdf|title=Bancian Gibraltar 2001|accessdate=2007-12-20|date=2001|publisher=Kerajaan Gibraltar|archive-date=2007-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20071201121106/http://www.gibraltar.gov.gi/gov_depts/Statistics/Census_of_Gibraltar_2001.pdf|url-status=dead}}</ref> Kawasan kediaman utama adalah seperti di bawah dengan jumlah penduduk mengikut bancian pada tahun 2001: {| class="wikitable sortable" |- style="background:#f0f0f0;" ! !! Keluasan kawasan kediaman !! Jumlah penduduk !! % Jumlah</tr> |align="right"| 1. || Bahagian Timur ||align="right"| 429 ||align="right"| 1.56%</tr> |align="right"| 2. || Daerah Utara ||align="right"| 4,116 ||align="right"| 14.97%</tr> |align="right"| 3. || Kawasan Tebus Guna ||align="right"| 9,599 ||align="right"| 34.91%</tr> |align="right"| 4. || Kawasan Lubang Pasir ||align="right"| 2,207 ||align="right"| 8.03%</tr> |align="right"| 5. || Daerah Selatan ||align="right"| 4,257 ||align="right"| 15.48%</tr> |align="right"| 6. || Kawasan Bandar ||align="right"| 3,588 ||align="right"| 13.05%</tr> |align="right"| 7. || Bandar Atas ||align="right"| 2,805 ||align="right"| 10.20%</tr> |align="right"| || Baki ||align="right"| 494 ||align="right"| 1.79%</tr> |align="right"| || '''Gibraltar''' ||align="right"| '''27,495''' ||align="right"| 100% |} == Lihat juga == * [[Wilayah Luar Negeri British]] * [[Daftar negara]] == Rujukan == {{reflist}}{{tunas-Eropah}} [[Kategori:Gibraltar|*]] [[Kategori:Negara dan wilayah berbahasa Inggeris]] [[Kategori:Wilayah khusus Kesatuan Eropah]] [[Kategori:Bekas jajahan British]] 04a4orjtwqfmdmqoa2sxh3s8kawv2vz 0 56754 6925454 6425207 2026-08-11T15:23:42Z Tofeiku 106751 kemas 6925454 wikitext text/x-wiki '''Politik Balas Budi''' adalah suatu pemikiran yang menyatakan bahwa pemerintah kolonial memegang tanggung jawab moral bagi kesejahteraan [[pribumi]]. Pemikiran ini merupakan kritik terhadap politik [[tanam paksa]]. Munculnya kaum Etis yang di pelopori oleh [[Pieter Brooshooft]] (wartawan Koran ''[[De Locomotief]]'') dan C. [[van Deventer]] (politikus) ternyata membuka mata pemerintah kolonial untuk lebih memperhatikan nasib para pribumi yang terbelakang. Pada [[17 September]] [[1900|1901]], Ratu [[Wilhelmina]] yang baru naik takhta menegaskan dalam pidato pembukaan Parlemen Belanda, bahawa pemerintah Belanda mempunyai panggilan moral dan hutang budi (''een eerschuld'') terhadap bangsa pribumi di Hindia Belanda. Ratu Wilhelmina menuangkan panggilan moral tadi ke dalam kebijakan politik etis, yang terangkum dalam program ''Trias Van Deventer'' yang meliputi: # irigasi (pengairan), membangun dan memperbaiki pengairan-pengairan dan bendungan untuk keperluan pertanian # Transmigrasi perpindahan penduduk dari satu tempat ketempat lainnya # memperluas dalam bidang pengajaran dan pendidikan (edukasi). Banyak pihak menghubungkan dasar baharu politik Belanda ini dengan pemikiran dan tulisan-tulisan Van Deventer yang diterbitkan beberapa waktu sebelumnya, sehingga Van Deventer kemudian dikenal sebagai pencetus politik etis ini. Pengaruh politik etis dalam bidang pengajaran dan pendidikan sangat berperan sekali dalam pengembangan dan perluasan dunia pendidikan dan pengajaran di [[Hindia Belanda]]. Salah seorang dari kelompok etis yang sangat berjasa dalam bidang ini adalah Mr. [[J.H. Abendanon]] ([[1852]]-[[1925]]) yang Menteri Kebudayaan, Agama, dan Kerajinan selama lima tahun (1900–1905). Sejak tahun 1900 inilah berdiri sekolah-sekolah, baik untuk kaum [[priyayi]] maupun rakyat biasa yang hampir merata di daerah-daerah. Selain dalam bidang pendidikan, dasar politik etis telah menghasilkan usaha-usaha untuk meningkatkan kesejahteraan bangsa pribumi, seperti misalnya pembuatan irigasi, pendirian bank-kredit untuk rakyat, subsidi untuk industri pribumi dan kerajinan tangan. Sementara itu, dalam masyarakat telah terjadi semacam pertukaran mental antara orang-orang Belanda dan orang-orang pribumi. Kalangan pendukung politik etis merasa prihatin terhadap pribumi yang mendapatkan diskriminasi sosial-budaya. Untuk mencapai tujuan tersebut, mereka berusaha menyadarkan kaum pribumi agar melepaskan diri dari belenggu feodal dan mengembangkan diri menurut model Barat, yang mencakup proses emansipasi dan menuntut pendidikan ke arah swadaya. ==Pautan luar== *{{id}} [http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/2005/0405/21/0802.htm Semangat Kartini dan Politik Etis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050507150925/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/2005/0405/21/0802.htm |date=2005-05-07 }} *{{id}} [http://www.kompas.co.id/kompas-cetak/0510/28/opini/2156298.htm Revitalisasi Keindonesiaan]{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{id}} [http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/2005/0405/21/0802.htm Semangat Kartini dan Politik Etis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050507150925/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/2005/0405/21/0802.htm |date=2005-05-07 }}, Pikiran Rakyat *{{id}} [http://www.minggupagi.com/print.php?sid=303 Osmose Budaya, Kartini dan Kreativitas Sastra] {{stub}} [[kategori:Sejarah Indonesia]] [[kategori:Hindia-Belanda]] lumrzqfhefd1svpyyv6s0pujj0s6rjl 0 56839 6925945 6884542 2026-08-12T11:25:23Z Udin Azmi 3 412354 /* Penyampai */ 6925945 wikitext text/x-wiki {{Kotak info stesen radio | nama = HITZ | bandar = [[Kuala Lumpur]] | negara = [[Malaysia]] | callsign = | logo = File:Hitz (2018).svg | logo_size = 150px | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = [[file:Pusat Penyiaran Asia Bukit Jalil.jpg|thumb|]] Ibu pejabat HITZ di All Asia Broadcast Centre, [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]] | image = | image_alt = | caption = Logo sejak 1 Januari 2018 | kawasan = *[[Malaysia]] *[[Singapura]] | frekuensi = | rds = HITZ | jenama = | slogan = Malaysia's #1 Hit Station | bahasa = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | format = | sekutu = [[Astro Audio]] | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings|Astro Malaysia Holdings Berhad]] | pemegang_lesen = | saluran_kembar = *[[Era (stesen radio)|Era]] *[[GoXuan (stesen radio)|GoXuan]] *[[Mix (stesen radio)|Mix]] *[[Lite (stesen radio)|Lite]] *[[Melody (stesen radio)|Melody]] *[[My (stesen radio)|My]] *[[Raaga (stesen radio)|Raaga]] *[[Sinar (stesen radio)|Sinar]] *[[THR Gegar]] *[[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | tarikh_siaran_pertama = *{{Tarikh mula dan umur|1996|6|1}} (Hitz Semenanjung) *{{Tarikh mula dan umur|2010|}} (Hitz Sabah & Sarawak) | tarikh_siaran_terakhir = {{Tarikh mula dan umur|2023|10|1}} (Hitz Sabah & Sarawak) | pengenal_terdahulu = | nama_terdahulu = *Hitz.FM<br>{{small|(2001 - 2014)}} *Hitz FM<br>{{small|(2014 - 2017)}} | frekuensi_terdahulu = | id_kemudahan = | kelas = | kuasa = | erp = | haat = | koordinat = | penterjemah = | pengulang = | siaran_web = {{URL|https://audio1.syok.my/hitz}} | tapak_web = {{URL|https://hitz.syok.my/}} }} '''HITZ''' (juga dikenali sebagai '''Hitz FM''' dan digayakan sebagai '''hitz''')<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.astro.com.my/mediaroom/articledetails.aspx?id=3145&title=astro-radio-refreshes-11-brands-to-deliver-better-value-to-fans|title=Astro Radio refreshes 11 brands to deliver better value to fans {{!}} Press Release {{!}} Mediaroom {{!}} Astro|last=Astro.com.my|website=www.astro.com.my|access-date=2018-01-12}}</ref> ialah sebuah stesen radio [[Malaysia]] dalam bahasa Inggeris tempatan yang dipancarkan siarannya di seluruh negara di bawah pengurusan [[Astro Audio]], sebuah anak syarikat [[Astro Malaysia Holdings]]. Memainkan muzik hit antarabangsa terkini dan terbaik untuk pendengar berumur 10 tahun hingga 29 tahun, Hitz memainkan pelbagai muzik dari antarabangsa sehinggalah muzik Inggeris tempatan & merupakan saluran ber[[bahasa Inggeris Malaysia|Bahasa Inggeris]] di [[Malaysia]] yang paling tertinggi dari segi jumlah pendengar.<ref>{{cite web|url=http://www.astro.com.my/mediaroom/articledetails.aspx?id=284&title=71%-of-malaysians-listen-to-astro-radio |title=71% of Malaysians Listen to Astro Radio |publisher=Astro |date=19 June 2015 |accessdate=5 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305151822/http://www.astro.com.my/mediaroom/articledetails.aspx?id=284&title=71%25-of-malaysians-listen-to-astro-radio |archivedate=5 March 2016|df=dmy-all }}</ref> Ia merupakan stesen radio milik Astro berbahasa Inggeris yang pertama di Malaysia sebelum [[Mix (stesen radio)|Mix FM]] dan [[Lite (stesen radio)|Lite FM]]. Sejak Januari 1997, saluran ini dikenali sebagai Hitz FM. Kemudian pada Januari 2001, tanda noktah diletakkan & menjadikan hitz.fm, bukan saja merujuk kepada nama radio malah juga laman webnya www.hitz.fm (kini dikenali sebagai hitz.com.my). Pada Januari 2014, hitz.fm kembali kepada nama asalnya, manakala akhiran FM digugurkan pada 1 Januari 2018 sepertimana stesen Astro Radio yang lain untuk menumpu kepada platform digital.<ref>{{Cite web|url=https://www.digitalnewsasia.com/digital-economy/multiplatform-new-reality-astro-radio-drops-‘fm’-refreshes-11-brands|title=With multiplatform the new reality, Astro Radio drops ‘FM’, refreshes 11 brands|website=Digital News Asia|access-date=13 January 2018}}</ref> ==Sejarah== [[Image:Hitz.Fm.jpg|thumb|left|Logo Hitz FM (1 April 2001&ndash;31 Disember 2017)]] === Latar belakang === HITZ, bersama-sama stesen kembar [[Mix (stesen radio)|MIX]] dan [[Lite (stesen radio)|LITE]], merupakan antara stesen radio bahasa Inggeris yang pertama kali dimiliki swasta untuk disiarkan di Malaysia, setelah melancarkan gelombang udara pada Januari 1997 dan menjadi salah satu saluran audio Astro sejak pelancaran rangkaian satelit pada Oktober 1996. Negara ini hanya mempunyai satu stesen radio bahasa Inggeris sebelum ini, iaitu [[TraXX FM|Radio Malaysia Saluran 4]] (kini TraXX FM) milik [[kerajaan]] dari [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]. Pada tahun 2000, carta ''Malaysian Top 10'' (kemudian dinamakan ''Malaysian English Top 10'') diperkenalkan untuk mendedahkan lagu-lagu buatan Malaysia yang menepati citarasa pendengar stesen tersebut, terutamanya lagu dan artis [[muzik indie|indie]]. Pada April 2001, HITZ FM dijenamakan semula sebagai '''Hitz FM''' (dengan tanda titik) sebagai penekanan kepada kepentingannya dalam Internet di samping menjadi stesen radio, dengan kemudahan atas talian seperti webcast dan penstriman yang serentak dengan siaran radio dan dijenamakan sekali lagi ke "'''hitz fm'''" pada tahun 2014 tanpa tanda titik. Pada Ogos 2003, berlakunya perselisihan antara Li'l Kev dan pengurusan AMP mengenai kontrak yang disetujui antara kedua-dua pihak menyebabkan beliau dan rakan sejawatannya FlyGuy (Morning Crew yang asal) untuk tiba-tiba berhenti dari hitz fm. [[Jason Lo]] dan Rudy Sufian menggantikan tempat mereka lalu menjadi Morning Crew yang baru. (Tidak lama kemudian, Lo bertukar waktu kerja dengan JJ Fernandez bagi slot waktu petang). Pada lewat 2003, [[Astro hitz|HITZ.TV]] dilancarkan untuk digandingkan dengan hitz.fm (sebelum dijenamakan semula sebagai Astro hitz). Walau bagaimanapun, saluran ini telah ditamatkan siarannya pada 16 Mei 2016. Pada tahun 2005, Anugerah ''hitz fm Malaysian English Top 10'' diperkenalkan untuk menghargai bakat dan karya [[bahasa Inggeris]] buatan Malaysia yang terbaik. Pasukan jalanan bagi hitz fm ialah ''hitz fm Cruisers'' (''Cruisers'' secara ringkas). Tugas mereka adalah untuk bertemu peminat stesen ini dan memberi hadiah percuma kepada mereka bagi pihak hitz fm. Kini, Hitz Sabah dan Hitz Sarawak secara rasmi menghentikan atau menutup penghantaran dan siaran pada hari ini dan telah kembali secara rasmi dihidupkan semula dan dilancarkan semula ke senarai main muzik bertanda Hitz sejak itu secara rasmi kembali dihidupkan semula. === Isu dan kontroversi === Pada September 2017, sebuah isu berlaku apabila pihak Hitz memaparkan sebuah video yang dikatakan berunsur transfobia di laman Facebook rasmi; video tersebut memaparkan dua orang penyampai, Ryan De Alwis dan Arnold Loh berjalan melepasi seorang "wanita", tetapi muntah apabila mendapat tahu bahawa orang tersebut ialah seorang [[transgender]]. Video itu mendapat kecaman daripada sesetengah pihak seperti golongan pendokong transgender, dan pihak Hitz memohon maaf atas video tersebut lalu memadamkan video itu.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/09/21/hitz-fm-apology-over-transphobic-video/|title=Hitz FM apologises for 'transphobic' video|last=Brown|first=Victoria|date=21 September 2017|website=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|language=en|trans-title=Hitz FM memohon maaf atas video berunsur 'transfobia'|url-status=live|access-date=20 Februari 2021}}</ref> Pada Februari 2021, Yusuf Shukri (DJ Yusuf), penyampai Hitz FM bagi kawasan Sarawak mendapat kecaman sejagat apabila memuat naik sebuah video di laman Tik Tok peribadinya yang memperlekehkan intonasi bahasa Inggeris seorang guru Sains, Rafidah Rahmat dalam saluran [[DidikTV KPM]] yang baru dilancarkan.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/02/788051/sindir-guru-deejay-hitz-fm-sarawak-bakal-digantung-tugas|title=Sindir guru, deejay Hitz FM Sarawak bakal digantung tugas|last=Mahmud|first=Farihad Shalla|date=19 Februari 2021|website=[[Berita Harian]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220041604/https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/02/788051/sindir-guru-deejay-hitz-fm-sarawak-bakal-digantung-tugas|archive-date=20 Februari 2021|access-date=20 Februari 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kosmo.com.my/2021/02/19/saya-bangga-jadi-cikgu-cikgu-rafidah/|title=“Saya bangga jadi cikgu” – Cikgu Rafidah|last=Musa|first=Nur Huda|date=19 Februari 2021|website=[[Kosmo!]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220041908/https://www.kosmo.com.my/2021/02/19/saya-bangga-jadi-cikgu-cikgu-rafidah/|archive-date=20 Februari 2021|access-date=20 Februari 2021}}</ref> Susulan itu, DJ Yusuf digantung kerja oleh pihak Hitz, dan pihak pengurusan Astro serta Yusuf sendiri memohon maaf atas tindakan luar batas itu.<ref name=":1" /> ===Pergantian nombor=== Pada 1 Oktober 1996, HITZ dapat boleh didengar melalui [[Astro Malaysia|Astro]] di saluran 304. Pada 1 November 1999, HITZ telah dinomborkan semula dari saluran 304 ke saluran 104. Pada tanggal 1 Oktober 2007, HITZ akan diubah nombor memperkenalkan menjadi 3 digit iaitu 852. == Penyampai == === Penyampai Harian === * Anne Jacyntha Stanley * Prem Shanker * Calista Leah Liew * Zher Peen * Umbarka Abdulgader * Zachary Ryan === Penyampai Hujung Minggu === * Dhabita * [[Daniel Cheang]] * Darren Teh ====Hitz Xcelerate==== * Simon Lee And Alvin ===Bekas penyampai=== Berikut adalah senarai bekas penyampai Hitz dan tempoh bertugas mereka di stesen ini. * Ryan Matjeraie (2013-2016, berpindah ke [[Fly FM]]) * Juanita Ramayah (2013-2018) * Adam Izzy (2014-2017) * Sher Mohamed (2013-2016) * Ean Nasrun (2005-2016, 2018-2024) (berpindah ke [[Fly FM]]) * Jin Lim (2007-2015) * Natalie Kniese (berpindah ke [[Fly FM]]) * [[Hunny Madu]] (2007–2008) * Jayaram Gopinath Nagaraj (2003–2008) * Rudy Sufian (2003–2008) * Azura Zainal (2006–2007) * [[Marion Caunter]] (2006—2007) * Brian Vinesh (2005—2007) * [[Jason Lo]] (2003–2007) * Pietro Ambrose Felix (2005—2006) * Serena Choong (2000—2006) * Phat Fabes (1999–2006) (berpindah ke [[Lite (stesen radio)|Lite]]) * Johan Farid Khairuddin (2001—2004) * Li'l Kev (1997–2003) * FlyGuy (1997–2003) * Anushia Kanagasabai (1997–2002) * John Boy (John Lee) (1997–1999, 2001) * Mesh Nair (1997–2004) * Ross Yusof (1997–2004) * Farouk Khan (1997) * Diana (Diana Sabapathy) * [[Kudsia Kahar]] (1997-1998) (berpindah ke [[Lite (stesen radio)|Lite]]) * Jake Abdullah * Adam Carruthers * Jay (2016-2018) * Ryan Augustine De Alwis (RD) (berpindah ke [[Mix (stesen radio)|Mix]]) * Khalif Sultan (2016-2019) * Sangeeta (2021-2023) * Raj Mahal (2022-2024) * Aelden Sin (Hitz Sabah, 2023) * Keanu Azman (2018-2024) * JJ Fernandez (2000-2012) * Shel * Teejay * Ben * Nazri (Berpindah sebagai Ketua Pegawai Eksekutif [[Media Prima Audio]]) * Junior * Arnold Loh (2012 - 2025) * Ili Ruzanna Iqbal == Segmen == === Isnin - Jumaat === {| class="wikitable" !Segmen !Masa !Penyampai |- |Back to Back Hitz |00:00 - 06:00 | |- |Hitz Morning Crew |06:00 - 10:00 |Anne, Ili & Prem |- |Hitz Days |10:00 - 15:00 |Calista |- |Hitz Drive |15:00 - 20:00 |Zher |- |Hitz Tonight |20:00 - 00:00 |Arka & Zach |} === Sabtu === {| class="wikitable" !Segmen !Masa !Penyampai |- |Best Of Hitz Morning Crew |06:00 - 12:00 | |- |Hitz Weekend |12:00 - 15:00 |Dhabita |- |[[Carta RIM|Hitz RIM Chart Show]] |15:00 - 17:00 |Zher |- |Hitz Weekend |17:00 - 20:00 |Daniel Cheang |- |Hitz Playlist |20:00 - 22:00 |Arka |- |Club Hitz |22:00 - 01:00 |Simon Lee & Alvin |- |Back To Back Hitz |01:00 - 06:00 | - |} === Ahad === {| class="wikitable" !Segmen !Masa !Penyampai |- |Back To Back Hitz |01:00 - 06:00 | |- |Best Of Hitz Morning Crew |06:00 - 12:00 | |- |Hitz Weekend |12:00 - 15:00 |Dhabita |- |Hitz Gayo |15:00 - 16:00 |Calista |- |Hitz Lokalah |16:00 - 17:00 |Darren Teh |- |Hitz Weekend |17:00 - 20:00 |Daniel Cheang |- |[[Carta RIM|Hitz RIM Chart Show]] (repeat) |20:00 - 22:00 |Zher |- |Club Hitz |22:00 - 00:00 |Simon Lee & Alvin |} ==Frekuensi== ===Radio=== {| class="wikitable" ! Frekuensi ! Kawasan ! Pemancar |- | style="text-align:center;"|92.9 MHz | [[Lembah Klang]] | [[Gunung Ulu Kali]] |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |92.8 MHz | [[Perlis]], [[Alor Setar]], [[Kedah]] dan [[Pulau Pinang]] | [[Gunung Jerai]] |- |[[Kota Bharu]], [[Kelantan]] |[[Bukit Panau]] |- | style="text-align:center;"|92.4 MHz | [[Langkawi]], [[Kedah]] | [[Gunung Raya]] |- | style="text-align:center;"|93.6 MHz | [[Bandar Taiping|Taiping]], [[Perak]] | [[Bukit Larut]] |- | style="text-align:center;"|92.7 MHz | [[Ipoh]], [[Perak]] | [[Gunung Kledang]] |- | style="text-align:center;"|95.0 MHz | [[Seremban]], [[Negeri Sembilan]] | [[Gunung Telapak Buruk]] |- | style="text-align:center;"|93.0 MHz | [[Melaka]] | [[Gunung Ledang]] |- | style="text-align:center;"|97.6 MHz | [[Johor Bahru]], [[Johor]] dan [[Singapura]] | [[Gunung Pulai]] |- | style="text-align:center;"|93.2 MHz | [[Kuantan]], [[Pahang]] | Bukit Pelindung |- | style="text-align:center;"|94.8 MHz | [[Kuala Terengganu]], [[Terengganu]] | Bukit Jerung |- | style="text-align:center;"|95.3 MHz | [[Kuching]], [[Sarawak]] | Bukit Djin |- | style="text-align:center;"|105.1 MHz | [[Sibu]], [[Sarawak]] | Bukit Lima |- | style="text-align:center;"|105.8 MHz | [[Miri]], [[Sarawak]] | Bukit Lambir |- | style="text-align:center;"|100.8 MHz | [[Kota Kinabalu]], [[Sabah]] | Bukit Karatong |- | style="text-align:center;"|99.8 MHz | [[Sandakan]], [[Sabah]] | Bukit Trig |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Platform TV ! Saluran |- | style="text-align:center;"|[[Astro Malaysia|Astro]] dan [[Astro NJOI|NJOI]] | style="text-align:center;"|852 |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://hitz.syok.my Laman web rasmi] *[http://www.astroradio.com.my Laman web Astro Radio] {{Astro Audio}} [[Kategori:Astro Audio]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] g4r9kmbh0w7ovtnsx13gk8kc30ykl95 6925946 6925945 2026-08-12T11:25:51Z Udin Azmi 3 412354 /* Isnin - Jumaat */ 6925946 wikitext text/x-wiki {{Kotak info stesen radio | nama = HITZ | bandar = [[Kuala Lumpur]] | negara = [[Malaysia]] | callsign = | logo = File:Hitz (2018).svg | logo_size = 150px | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = [[file:Pusat Penyiaran Asia Bukit Jalil.jpg|thumb|]] Ibu pejabat HITZ di All Asia Broadcast Centre, [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]] | image = | image_alt = | caption = Logo sejak 1 Januari 2018 | kawasan = *[[Malaysia]] *[[Singapura]] | frekuensi = | rds = HITZ | jenama = | slogan = Malaysia's #1 Hit Station | bahasa = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | format = | sekutu = [[Astro Audio]] | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings|Astro Malaysia Holdings Berhad]] | pemegang_lesen = | saluran_kembar = *[[Era (stesen radio)|Era]] *[[GoXuan (stesen radio)|GoXuan]] *[[Mix (stesen radio)|Mix]] *[[Lite (stesen radio)|Lite]] *[[Melody (stesen radio)|Melody]] *[[My (stesen radio)|My]] *[[Raaga (stesen radio)|Raaga]] *[[Sinar (stesen radio)|Sinar]] *[[THR Gegar]] *[[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | tarikh_siaran_pertama = *{{Tarikh mula dan umur|1996|6|1}} (Hitz Semenanjung) *{{Tarikh mula dan umur|2010|}} (Hitz Sabah & Sarawak) | tarikh_siaran_terakhir = {{Tarikh mula dan umur|2023|10|1}} (Hitz Sabah & Sarawak) | pengenal_terdahulu = | nama_terdahulu = *Hitz.FM<br>{{small|(2001 - 2014)}} *Hitz FM<br>{{small|(2014 - 2017)}} | frekuensi_terdahulu = | id_kemudahan = | kelas = | kuasa = | erp = | haat = | koordinat = | penterjemah = | pengulang = | siaran_web = {{URL|https://audio1.syok.my/hitz}} | tapak_web = {{URL|https://hitz.syok.my/}} }} '''HITZ''' (juga dikenali sebagai '''Hitz FM''' dan digayakan sebagai '''hitz''')<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.astro.com.my/mediaroom/articledetails.aspx?id=3145&title=astro-radio-refreshes-11-brands-to-deliver-better-value-to-fans|title=Astro Radio refreshes 11 brands to deliver better value to fans {{!}} Press Release {{!}} Mediaroom {{!}} Astro|last=Astro.com.my|website=www.astro.com.my|access-date=2018-01-12}}</ref> ialah sebuah stesen radio [[Malaysia]] dalam bahasa Inggeris tempatan yang dipancarkan siarannya di seluruh negara di bawah pengurusan [[Astro Audio]], sebuah anak syarikat [[Astro Malaysia Holdings]]. Memainkan muzik hit antarabangsa terkini dan terbaik untuk pendengar berumur 10 tahun hingga 29 tahun, Hitz memainkan pelbagai muzik dari antarabangsa sehinggalah muzik Inggeris tempatan & merupakan saluran ber[[bahasa Inggeris Malaysia|Bahasa Inggeris]] di [[Malaysia]] yang paling tertinggi dari segi jumlah pendengar.<ref>{{cite web|url=http://www.astro.com.my/mediaroom/articledetails.aspx?id=284&title=71%-of-malaysians-listen-to-astro-radio |title=71% of Malaysians Listen to Astro Radio |publisher=Astro |date=19 June 2015 |accessdate=5 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305151822/http://www.astro.com.my/mediaroom/articledetails.aspx?id=284&title=71%25-of-malaysians-listen-to-astro-radio |archivedate=5 March 2016|df=dmy-all }}</ref> Ia merupakan stesen radio milik Astro berbahasa Inggeris yang pertama di Malaysia sebelum [[Mix (stesen radio)|Mix FM]] dan [[Lite (stesen radio)|Lite FM]]. Sejak Januari 1997, saluran ini dikenali sebagai Hitz FM. Kemudian pada Januari 2001, tanda noktah diletakkan & menjadikan hitz.fm, bukan saja merujuk kepada nama radio malah juga laman webnya www.hitz.fm (kini dikenali sebagai hitz.com.my). Pada Januari 2014, hitz.fm kembali kepada nama asalnya, manakala akhiran FM digugurkan pada 1 Januari 2018 sepertimana stesen Astro Radio yang lain untuk menumpu kepada platform digital.<ref>{{Cite web|url=https://www.digitalnewsasia.com/digital-economy/multiplatform-new-reality-astro-radio-drops-‘fm’-refreshes-11-brands|title=With multiplatform the new reality, Astro Radio drops ‘FM’, refreshes 11 brands|website=Digital News Asia|access-date=13 January 2018}}</ref> ==Sejarah== [[Image:Hitz.Fm.jpg|thumb|left|Logo Hitz FM (1 April 2001&ndash;31 Disember 2017)]] === Latar belakang === HITZ, bersama-sama stesen kembar [[Mix (stesen radio)|MIX]] dan [[Lite (stesen radio)|LITE]], merupakan antara stesen radio bahasa Inggeris yang pertama kali dimiliki swasta untuk disiarkan di Malaysia, setelah melancarkan gelombang udara pada Januari 1997 dan menjadi salah satu saluran audio Astro sejak pelancaran rangkaian satelit pada Oktober 1996. Negara ini hanya mempunyai satu stesen radio bahasa Inggeris sebelum ini, iaitu [[TraXX FM|Radio Malaysia Saluran 4]] (kini TraXX FM) milik [[kerajaan]] dari [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]. Pada tahun 2000, carta ''Malaysian Top 10'' (kemudian dinamakan ''Malaysian English Top 10'') diperkenalkan untuk mendedahkan lagu-lagu buatan Malaysia yang menepati citarasa pendengar stesen tersebut, terutamanya lagu dan artis [[muzik indie|indie]]. Pada April 2001, HITZ FM dijenamakan semula sebagai '''Hitz FM''' (dengan tanda titik) sebagai penekanan kepada kepentingannya dalam Internet di samping menjadi stesen radio, dengan kemudahan atas talian seperti webcast dan penstriman yang serentak dengan siaran radio dan dijenamakan sekali lagi ke "'''hitz fm'''" pada tahun 2014 tanpa tanda titik. Pada Ogos 2003, berlakunya perselisihan antara Li'l Kev dan pengurusan AMP mengenai kontrak yang disetujui antara kedua-dua pihak menyebabkan beliau dan rakan sejawatannya FlyGuy (Morning Crew yang asal) untuk tiba-tiba berhenti dari hitz fm. [[Jason Lo]] dan Rudy Sufian menggantikan tempat mereka lalu menjadi Morning Crew yang baru. (Tidak lama kemudian, Lo bertukar waktu kerja dengan JJ Fernandez bagi slot waktu petang). Pada lewat 2003, [[Astro hitz|HITZ.TV]] dilancarkan untuk digandingkan dengan hitz.fm (sebelum dijenamakan semula sebagai Astro hitz). Walau bagaimanapun, saluran ini telah ditamatkan siarannya pada 16 Mei 2016. Pada tahun 2005, Anugerah ''hitz fm Malaysian English Top 10'' diperkenalkan untuk menghargai bakat dan karya [[bahasa Inggeris]] buatan Malaysia yang terbaik. Pasukan jalanan bagi hitz fm ialah ''hitz fm Cruisers'' (''Cruisers'' secara ringkas). Tugas mereka adalah untuk bertemu peminat stesen ini dan memberi hadiah percuma kepada mereka bagi pihak hitz fm. Kini, Hitz Sabah dan Hitz Sarawak secara rasmi menghentikan atau menutup penghantaran dan siaran pada hari ini dan telah kembali secara rasmi dihidupkan semula dan dilancarkan semula ke senarai main muzik bertanda Hitz sejak itu secara rasmi kembali dihidupkan semula. === Isu dan kontroversi === Pada September 2017, sebuah isu berlaku apabila pihak Hitz memaparkan sebuah video yang dikatakan berunsur transfobia di laman Facebook rasmi; video tersebut memaparkan dua orang penyampai, Ryan De Alwis dan Arnold Loh berjalan melepasi seorang "wanita", tetapi muntah apabila mendapat tahu bahawa orang tersebut ialah seorang [[transgender]]. Video itu mendapat kecaman daripada sesetengah pihak seperti golongan pendokong transgender, dan pihak Hitz memohon maaf atas video tersebut lalu memadamkan video itu.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/09/21/hitz-fm-apology-over-transphobic-video/|title=Hitz FM apologises for 'transphobic' video|last=Brown|first=Victoria|date=21 September 2017|website=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|language=en|trans-title=Hitz FM memohon maaf atas video berunsur 'transfobia'|url-status=live|access-date=20 Februari 2021}}</ref> Pada Februari 2021, Yusuf Shukri (DJ Yusuf), penyampai Hitz FM bagi kawasan Sarawak mendapat kecaman sejagat apabila memuat naik sebuah video di laman Tik Tok peribadinya yang memperlekehkan intonasi bahasa Inggeris seorang guru Sains, Rafidah Rahmat dalam saluran [[DidikTV KPM]] yang baru dilancarkan.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/02/788051/sindir-guru-deejay-hitz-fm-sarawak-bakal-digantung-tugas|title=Sindir guru, deejay Hitz FM Sarawak bakal digantung tugas|last=Mahmud|first=Farihad Shalla|date=19 Februari 2021|website=[[Berita Harian]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220041604/https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/02/788051/sindir-guru-deejay-hitz-fm-sarawak-bakal-digantung-tugas|archive-date=20 Februari 2021|access-date=20 Februari 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kosmo.com.my/2021/02/19/saya-bangga-jadi-cikgu-cikgu-rafidah/|title=“Saya bangga jadi cikgu” – Cikgu Rafidah|last=Musa|first=Nur Huda|date=19 Februari 2021|website=[[Kosmo!]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210220041908/https://www.kosmo.com.my/2021/02/19/saya-bangga-jadi-cikgu-cikgu-rafidah/|archive-date=20 Februari 2021|access-date=20 Februari 2021}}</ref> Susulan itu, DJ Yusuf digantung kerja oleh pihak Hitz, dan pihak pengurusan Astro serta Yusuf sendiri memohon maaf atas tindakan luar batas itu.<ref name=":1" /> ===Pergantian nombor=== Pada 1 Oktober 1996, HITZ dapat boleh didengar melalui [[Astro Malaysia|Astro]] di saluran 304. Pada 1 November 1999, HITZ telah dinomborkan semula dari saluran 304 ke saluran 104. Pada tanggal 1 Oktober 2007, HITZ akan diubah nombor memperkenalkan menjadi 3 digit iaitu 852. == Penyampai == === Penyampai Harian === * Anne Jacyntha Stanley * Prem Shanker * Calista Leah Liew * Zher Peen * Umbarka Abdulgader * Zachary Ryan === Penyampai Hujung Minggu === * Dhabita * [[Daniel Cheang]] * Darren Teh ====Hitz Xcelerate==== * Simon Lee And Alvin ===Bekas penyampai=== Berikut adalah senarai bekas penyampai Hitz dan tempoh bertugas mereka di stesen ini. * Ryan Matjeraie (2013-2016, berpindah ke [[Fly FM]]) * Juanita Ramayah (2013-2018) * Adam Izzy (2014-2017) * Sher Mohamed (2013-2016) * Ean Nasrun (2005-2016, 2018-2024) (berpindah ke [[Fly FM]]) * Jin Lim (2007-2015) * Natalie Kniese (berpindah ke [[Fly FM]]) * [[Hunny Madu]] (2007–2008) * Jayaram Gopinath Nagaraj (2003–2008) * Rudy Sufian (2003–2008) * Azura Zainal (2006–2007) * [[Marion Caunter]] (2006—2007) * Brian Vinesh (2005—2007) * [[Jason Lo]] (2003–2007) * Pietro Ambrose Felix (2005—2006) * Serena Choong (2000—2006) * Phat Fabes (1999–2006) (berpindah ke [[Lite (stesen radio)|Lite]]) * Johan Farid Khairuddin (2001—2004) * Li'l Kev (1997–2003) * FlyGuy (1997–2003) * Anushia Kanagasabai (1997–2002) * John Boy (John Lee) (1997–1999, 2001) * Mesh Nair (1997–2004) * Ross Yusof (1997–2004) * Farouk Khan (1997) * Diana (Diana Sabapathy) * [[Kudsia Kahar]] (1997-1998) (berpindah ke [[Lite (stesen radio)|Lite]]) * Jake Abdullah * Adam Carruthers * Jay (2016-2018) * Ryan Augustine De Alwis (RD) (berpindah ke [[Mix (stesen radio)|Mix]]) * Khalif Sultan (2016-2019) * Sangeeta (2021-2023) * Raj Mahal (2022-2024) * Aelden Sin (Hitz Sabah, 2023) * Keanu Azman (2018-2024) * JJ Fernandez (2000-2012) * Shel * Teejay * Ben * Nazri (Berpindah sebagai Ketua Pegawai Eksekutif [[Media Prima Audio]]) * Junior * Arnold Loh (2012 - 2025) * Ili Ruzanna Iqbal == Segmen == === Isnin - Jumaat === {| class="wikitable" !Segmen !Masa !Penyampai |- |Back to Back Hitz |00:00 - 06:00 | |- |Hitz Morning Crew |06:00 - 10:00 |Anne & Prem |- |Hitz Days |10:00 - 15:00 |Calista |- |Hitz Drive |15:00 - 20:00 |Zher |- |Hitz Tonight |20:00 - 00:00 |Arka & Zach |} === Sabtu === {| class="wikitable" !Segmen !Masa !Penyampai |- |Best Of Hitz Morning Crew |06:00 - 12:00 | |- |Hitz Weekend |12:00 - 15:00 |Dhabita |- |[[Carta RIM|Hitz RIM Chart Show]] |15:00 - 17:00 |Zher |- |Hitz Weekend |17:00 - 20:00 |Daniel Cheang |- |Hitz Playlist |20:00 - 22:00 |Arka |- |Club Hitz |22:00 - 01:00 |Simon Lee & Alvin |- |Back To Back Hitz |01:00 - 06:00 | - |} === Ahad === {| class="wikitable" !Segmen !Masa !Penyampai |- |Back To Back Hitz |01:00 - 06:00 | |- |Best Of Hitz Morning Crew |06:00 - 12:00 | |- |Hitz Weekend |12:00 - 15:00 |Dhabita |- |Hitz Gayo |15:00 - 16:00 |Calista |- |Hitz Lokalah |16:00 - 17:00 |Darren Teh |- |Hitz Weekend |17:00 - 20:00 |Daniel Cheang |- |[[Carta RIM|Hitz RIM Chart Show]] (repeat) |20:00 - 22:00 |Zher |- |Club Hitz |22:00 - 00:00 |Simon Lee & Alvin |} ==Frekuensi== ===Radio=== {| class="wikitable" ! Frekuensi ! Kawasan ! Pemancar |- | style="text-align:center;"|92.9 MHz | [[Lembah Klang]] | [[Gunung Ulu Kali]] |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |92.8 MHz | [[Perlis]], [[Alor Setar]], [[Kedah]] dan [[Pulau Pinang]] | [[Gunung Jerai]] |- |[[Kota Bharu]], [[Kelantan]] |[[Bukit Panau]] |- | style="text-align:center;"|92.4 MHz | [[Langkawi]], [[Kedah]] | [[Gunung Raya]] |- | style="text-align:center;"|93.6 MHz | [[Bandar Taiping|Taiping]], [[Perak]] | [[Bukit Larut]] |- | style="text-align:center;"|92.7 MHz | [[Ipoh]], [[Perak]] | [[Gunung Kledang]] |- | style="text-align:center;"|95.0 MHz | [[Seremban]], [[Negeri Sembilan]] | [[Gunung Telapak Buruk]] |- | style="text-align:center;"|93.0 MHz | [[Melaka]] | [[Gunung Ledang]] |- | style="text-align:center;"|97.6 MHz | [[Johor Bahru]], [[Johor]] dan [[Singapura]] | [[Gunung Pulai]] |- | style="text-align:center;"|93.2 MHz | [[Kuantan]], [[Pahang]] | Bukit Pelindung |- | style="text-align:center;"|94.8 MHz | [[Kuala Terengganu]], [[Terengganu]] | Bukit Jerung |- | style="text-align:center;"|95.3 MHz | [[Kuching]], [[Sarawak]] | Bukit Djin |- | style="text-align:center;"|105.1 MHz | [[Sibu]], [[Sarawak]] | Bukit Lima |- | style="text-align:center;"|105.8 MHz | [[Miri]], [[Sarawak]] | Bukit Lambir |- | style="text-align:center;"|100.8 MHz | [[Kota Kinabalu]], [[Sabah]] | Bukit Karatong |- | style="text-align:center;"|99.8 MHz | [[Sandakan]], [[Sabah]] | Bukit Trig |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Platform TV ! Saluran |- | style="text-align:center;"|[[Astro Malaysia|Astro]] dan [[Astro NJOI|NJOI]] | style="text-align:center;"|852 |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://hitz.syok.my Laman web rasmi] *[http://www.astroradio.com.my Laman web Astro Radio] {{Astro Audio}} [[Kategori:Astro Audio]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] 0b3dbtnp78bbd9ag138h6eiekd4fh5a 0 58843 6925891 261905 2026-08-12T09:51:25Z EmausBot 52282 Robot: Memperbetulkan pelencongan berganda ke [[Sungai Rhein]] 6925891 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Sungai Rhein]] k2bekavkh48ugsfbrlejhqwfcqetw9a 0 59200 6925689 6879084 2026-08-12T04:37:01Z Udin Azmi 3 412354 /* Drama */ 6925689 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Sazzy Falak | image = SazzyFalakin2017.jpg | image_size = 200px | caption = Sazzy Falak pada 2017 | native_name = {{font color|green|سززي فلک}} | birth_name = Sazlini binti Shamsul Falak | birth_date = {{birth date and age|1981|3|10}} | birth_place = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | occupation = Pelakon, pengacara, model | education = Diploma Kewartawanan | alma_mater = [[Universiti Teknologi Kreatif Limkokwing|Universiti Teknologi Kreatif Lim Kok Wing]] | deathdate = | deathplace = | height = 152 sm | weight = 45 kg | othername = | homepage = [http://sazzyfalak.blogspot.com sazzyfalak.com.my] | known_for = | years_active = 2000–kini | spouse = {{marriage|[[Nazril Idrus]]|2006}} | television = | children = 2 (kembar) | parents = Datin Lilly Rahim (ibu) <br> Datuk Shamsul Falak Kadir (bapa) }} '''Sazlini binti''' [[Datuk]] '''Shamsul Falak''' atau lebih dikenali sebagai '''Sazzy Falak''' (lahir 10 Mac 1981) ialah seorang pengacara dan pelakon wanita [[Malaysia]] yang terkenal kerana mengacara ''[[Beat TV]]'' dan juga berlakon sebagai watak Shasha dalam [[Filem Gol & Gincu|filem]] dan [[Gol & Gincu The Series|siri drama televisyen ''Gol & Gincu'']].<ref>{{cite news |title=Kong will be singing to make a difference |url=http://www.star-ecentral.com/news/story.asp?file=/2007/7/5/soundnstage/18218839&sec=soundnstage |work=[[The Star|Malaysia Star]] |date=5 July 2007 |accessdate=25 November 2008 }}</ref><ref>Zaidi Mohamad (8 Ogos 2018). [https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2018/08/459432/sazzy-letak-tepi-soal-bayaran Sazzy letak tepi soal bayaran] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 9 Ogos 2018.</ref><ref>Georgie Joseph (21 Julai 2017). [https://www.hmetro.com.my/rap/2017/07/246366/sazzy-idam-naskhah-kuat Sazzy idam naskhah 'kuat'] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 9 Ogos 2018.</ref> ==Kehidupan awal== Sazzy Falak dilahirkan pada 10 Mac 1981 di [[Kuala Lumpur]] dan beliau merupakan anak sulung daripada tiga beradik kepada ibu bapanya, [[Datin]] Lilly Rahim dan [[Datuk (gelaran)|Datuk]] Shamsul Falak Kadir.<ref name="duit"/> Ibu bapanya bercerai ketika Sazzy berusia 8 tahun dan kemudiannya berkahwin semula. Beliau yang mempunyai darah kacukan [[Melayu]] dan [[Arab]], merupakan pemegang Diploma dalam bidang [[kewartawanan]] di [[Universiti Teknologi Kreatif Limkokwing]].<ref name="duit"/> ==Kerjaya== Sazzy pernah menimba pengalaman sebagai seorang pelakon teater sejak berusia 11 tahun; ketika itu beliau menerima latihan dari Joe Hasham yang ketika itu masih remaja.<ref name="duit">{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/content.asp?y=2005&dt=0821&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Sazzy Falak: duit bukan semuanya|author=Tengku Khalidah Tengku Bidin|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=21 Ogos 2005}}</ref> Beliau mula menceburi persada hiburan televisyen pada tahun 2000 sebagai pengacara ''[[Muzik-Muzik]]'' pada usia 18 tahun. Pada tahun 2002, beliau berlakon dalam televisyen buat julung kali melalui penampilan dalam [[filem pendek]] ''Piala Untuk Mama'' arahan [[Osman Ali]] di [[ntv7]]. Selepas itu beliau juga pernah menjadi penyampai radio dan beralih ke ''[[Beat TV]]'' di [[Astro Ria]] dari 2002 sehingga 2005. Sazzy turut memegang jawatan sebagai eksekutif pemasaran di sebuah syarikat IT, sehingga 2003 apabila beliau melepaskan jawatan itu untuk menjadi bintang televisyen sepenuh masa.<ref name="duit"/> Sazzy juga pernah mengacarakan ''[[MTV|MTV Jus]]'' di Singapura sebelum menyerahkan tugas itu kepada [[Nur Fazura]] pada tahun 2006.<ref>{{cite news|url=http://mstar.com.my/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_3645a1d5-c0a85062-13b625b0-f02d508c|title=“Jangan call saya pada 3 pagi”: Fazura|author=Radin Sri Ghazali|publisher=mStar|date=20 Mei 2006}}</ref> Sazzy mula berlakon dalam filem dengan menjayakan watak Shasha dalam filem [[filem Gol & Gincu|''Gol & Gincu'']] arahan [[Bernard Chauly]] pada tahun 2005 dan ''[[Gol & Gincu The Series]]'' selama dua musim berturut-turut dari tahun 2006 hingga 2007. Sempena Aidilfitri pada tahun 2006, Sazzy menyumbangkan suara kepada Cappy dalam versi [[alih suara]] Bahasa Malaysia bagi filem animasi ''Robots'' untuk ditayangkan di [[Star Movies]] (kini Fox Movies).<ref>{{cite news|url=http://utusan.com.my/utusan/archive.asp?y=2006&dt=1018&pub=utusan_malaysia&sec=hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|title=Robots versi Melayu di Astro|author=Khadijah Ibrahim|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=18 Oktober 2007}}</ref> Pada akhir 2006 hingga awal 2007, Sazzy mengacarakan rancangan ''Blast Off!'' di [[hitz.tv]]. Pada tahun 2007, selain ''Gol & Gincu'', Sazzy juga memgang watak sampingan dalam ''[[KAMI - The Series]]'' sebagai Alisha, kakak kepada Ali (lakonan Syarul Ezani). Sazzy juga menyertai barisan lakonan siri drama Internet ''[[Kerana Karina]]'' yang dibintangi [[Marsha Londoh]]. Beliau juga turut berlakon dalam ''[[Tipu Kanan Tipu Kiri]]'' yang ditayangkan pada September 2008. Sazzy kembali menjayakan watak Shasha lakonannya dalam filem ''[[Gol & Gincu Vol. 2]]'' arahan sulung Umi Salwana Omar yang ditayangkan pada 25 Oktober 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.star2.com/entertainment/2018/09/14/gol-gincu-vol-2/|title=‘Gol & Gincu’ is all set to score again with Vol. 2 in October|author=Mumtaj Begum|publisher=Star2|date=14 September 2018|accessdate=14 Oktober 2018|archive-date=2018-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181015002836/https://www.star2.com/entertainment/2018/09/14/gol-gincu-vol-2/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rojakdaily.com/entertainment/article/5667/setelah-13-tahun-filem-gol-gincu-vol-2-kembali-hanya-dua-pelakon-asal-dikekalkan|title=Setelah 13 Tahun, Filem Gol & Gincu Vol. 2 Kembali - Hanya Dua Pelakon Asal Dikekalkan|author=Azwa Rahman|publisher=Rojak Daily|date=21 Ogos 2018|accessdate=14 Oktober 2018}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Sazzy berkahwin dengan perunding kewangan, [[Nazril Idrus]], juga seorang personaliti televisyen, dalam satu majlis penuh istiadat pada 8 November 2006. Nazril merupakan pengasas LVG Consultants dan Explosive Minds Asia. Hasil perkongsian hidup Sazzy dan Nazril, pasangan ini dikurniakan bayi kembar perempuan yang bernama Lily Imaan dan Tiara Rose yang dilahirkan pada 28 April 2011.<ref>{{cite web|url=http://www.lovetripper.com/newswire06/61299-sazzy-falak.html|title=Sazzy Falak's Malaysian Wedding|publisher=Lovetripper.com|date=November 2006}}</ref> Kini, pasangan ini menetap di [[Damansara]], [[Kuala Lumpur]]. Sazzy dan Nazril mengambil bahagian dalam program realiti tarian ''[[Sehati Berdansa]]'' yang disiarkan di [[Astro Ria]] dan mara ke peringkat akhir untuk naib juara, walaupun yang banyak dipilih oleh penonton sebagai pilihan untuk merangkul gelaran juara. Beliau merupakan pemilik butik pakaian Street Fashion KL yang beroperasi di Taman Tun.<ref>Loong Wai Ting (25 Ogos 2015). [https://www.nst.com.my/news/2015/09/sazzy-%E2%80%98toughens-up%E2%80%99-her-new-film-role-video Sazzy ‘toughens up’ for her new film role (with video)] ''[[New Straits Times]]''. Dicapai pada 1 September 2015.</ref><ref>[https://www.nst.com.my/news/2015/09/sazzy-talks-fashion-and-more Sazzy talks fashion and more...] ''[[New Straits Times]]'' (18 Ogos 2015). Dicapai pada 1 September 2015.</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2005 ! ''[[Gol & Gincu (filem)|Gol & Gincu]]'' | Shasha | Filem pertama |- | 2006 ! ''[[Robots]]'' | Cappy | [[alih suara]] Bahasa Malaysia |- | rowspan="2"|2008 ! ''[[Tipu Kanan Tipu Kiri]]'' | Rina | |- ! ''[[Sepi]]'' | Ida | |- | 2009 ! ''[[Jin Notti]]'' | Zulu | |- | 2010 ! ''[[4 Madu]]'' | Jane | |- | 2011 ! ''[[Tolong Awek Aku Pontianak]]'' | Maya / Pontianak | |- | 2017 ! ''[[Kamar Seksa]]'' | Kathy | |- | 2018 ! ''[[Gol & Gincu Vol. 2]]'' | Shasha | |- | TBA ! ''[[Baran (filem)|Baran]]'' | Natasha | ''Pos-produksi'' |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2003–2005 ! ''[[Spanar Jaya]]'' | Hani, Alin | [[NTV7|ntv7]] | Drama pertama, sitkom |- | 2006–2007 ! ''[[Gol & Gincu The Series]]'' | Shasha | rowspan="2"|[[8TV]] | |- | 2007 ! ''[[KAMI - The Series]]'' | Alisya | |- | 2008 ! ''[[Goda (drama)|Goda]]'' | Sanya Salleh | [[8TV]] | |- | rowspan="2"|2009 ! ''[[Keliwon]]'' (Musim 2) | Mona | [[TV3]] | Episod: "Syiling Puaka" |- ! ''[[Warkah Terakhir: Rosli Dhoby]]'' | Fatimah Dhoby | [[Astro Citra]] | Mini series |- | 2013 ! ''Sopi Sekuriti'' | Laila | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Projek: High Council]]'' | Puan Faniza | [[Astro Ria]] | |- ! ''Alice Kampung Baru'' | May | [[TV3]] | |- | 2025 ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 1)|Jutawan Ekspres]]'' (Musim 1) | rowspan="2" | Datin Maimon | rowspan="2" | [[Astro Ceria]] | |- | 2026 ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 2)|Jutawan Ekspres]]'' (Musim 2) | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2007 ! ''[[Kerana Karina]]'' | Sherina | [[Tonton]] | Drama web pertama |- | 2025 ! ''Safira (Bukan Nama Sebenar)'' | Datin Laila | [[IQIYI]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2002 ! ''Piala Untuk Mama'' | | [[NTV7|ntv7]] |- | 2004 ! ''Surat Untuk Bulan'' | Seroja | [[Video CD|VCD]] |- | 2008 ! ''Doa Kamalia'' | Kamalia | [[TV2]] |- | 2011 ! ''Dan Sebenarnya'' | Maira | [[Astro Citra]] |- | rowspan="3"|2014 ! ''Warkah Syurga'' | Aida | [[Astro Prima]] |- ! ''Saloma: Mencuri Guruh (Bahagian 1)'' | rowspan="2"|[[Mariani Ismail]] | rowspan="2"|[[Astro First|Astro First Eksklusif]] |- ! ''Saloma: Pandang Kaseh (Bahagian 2)'' |- | 2016 ! ''[[Dari Kerana Mata]]'' | Aida | [[Unifi TV]] |- | 2018 ! ''Mimpi Sumi'' | Daniella | [[NTV7|ntv7]] |- | 2023 ! ''Satu Hari Di Bulan Februari'' | Mama Liz | [[TV1]] |- | 2026 ! ''Fantasi Fiksi'' | | UTV |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 2000 ! ''[[Muzik-Muzik]]'' | rowspan="8"|Pengacara | [[TV3]] |- | 2002–2004 ! ''[[Beat TV]]'' | rowspan="2"|[[Astro Ria]] |- | 2004 ! ''[[Anugerah Era 2004]]'' |- | 2007 ! ''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-20]]'' | [[TV3]] |- | 2008 ! ''[[The Ultimate Prom Nite (Musim 2)|The Ultimate Prom Nite]]'' | [[8TV]] |- | rowspan="4"|2009 ! ''Oo Lala'' | [[TV9]] |- ! ''[[Anugerah Industri Muzik ke-16]]'' | [[NTV7|ntv7]] |- ! ''[[Anugerah Shout! 2009]]'' | [[8TV]] |- ! ''[[Sehati Berdansa Musim 3]]'' | Peserta | [[Astro Ria]] |- | 2012 ! ''OMG! Sherbet'' | rowspan="4"|Pengacara | rowspan="2"|[[Diva Universal (Asia)|DIVA]] |- | rowspan="2"|2015 ! ''How Do I Look? (Musim 1)'' |- ! ''[[Galaksi (TV9)|Galaksi]]'' | [[TV9]] |- | 2016 ! ''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-29]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] |- | 2022–2023 ! ''[[Women Talk]]'' | Pengacara bersama |- |} ==Videografi== ===Muzik video=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk lagu ! Penyanyi ! {{Tooltip|Ruj.|Rujukan}} |- | 2005 ! "Tak Tahu" | Adam AF2 | |- | rowspan="2"|2008 ! "Wicked Queen" | Dragon Red | |- ! "Dem Girls" | [[Caprice]] | |- |2024 |"Berlian" |Joe Flizzow ft. Gard |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Penerima ! Keputusan |- | 2005 | FHM's 100 Sexiest Women In The World 2005 | {{n/a}} | rowspan=6|Sazzy Falak | {{won}} |- | 2006 | FHM's 100 Sexiest Women In The World 2006 | {{n/a}} | {{won}} |- | rowspan="2"|2006 | rowspan="2"|[[Festival Filem Malaysia ke-19]] | Pelakon Pembantu Wanita Terbaik | {{won}} |- | Pelakon Harapan Wanita | {{nom}} |- | 2008 | Most Beautiful Eyes - OK! Celeb Fest 2008 | {{n/a}} | {{won}} |- | 2008 | Top 40 Under 40 2008 - Le Prestige | {{n/a}} | {{won}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|id=2008142}} * {{Facebook|SazzyFalak}} * {{Twitter|SazzyFalak}} * {{Instagram|SazzyFalak}} {{Pelakon Pembantu Wanita Terbaik (FFM)}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1981]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon suara Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Minangkabau]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Arab]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi Kreatif Limkokwing]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] nsl4hc2w1sin7348qm8r1mgngy2ixu3 6925691 6925689 2026-08-12T04:38:25Z Udin Azmi 3 412354 /* Telefilem */ 6925691 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Sazzy Falak | image = SazzyFalakin2017.jpg | image_size = 200px | caption = Sazzy Falak pada 2017 | native_name = {{font color|green|سززي فلک}} | birth_name = Sazlini binti Shamsul Falak | birth_date = {{birth date and age|1981|3|10}} | birth_place = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | occupation = Pelakon, pengacara, model | education = Diploma Kewartawanan | alma_mater = [[Universiti Teknologi Kreatif Limkokwing|Universiti Teknologi Kreatif Lim Kok Wing]] | deathdate = | deathplace = | height = 152 sm | weight = 45 kg | othername = | homepage = [http://sazzyfalak.blogspot.com sazzyfalak.com.my] | known_for = | years_active = 2000–kini | spouse = {{marriage|[[Nazril Idrus]]|2006}} | television = | children = 2 (kembar) | parents = Datin Lilly Rahim (ibu) <br> Datuk Shamsul Falak Kadir (bapa) }} '''Sazlini binti''' [[Datuk]] '''Shamsul Falak''' atau lebih dikenali sebagai '''Sazzy Falak''' (lahir 10 Mac 1981) ialah seorang pengacara dan pelakon wanita [[Malaysia]] yang terkenal kerana mengacara ''[[Beat TV]]'' dan juga berlakon sebagai watak Shasha dalam [[Filem Gol & Gincu|filem]] dan [[Gol & Gincu The Series|siri drama televisyen ''Gol & Gincu'']].<ref>{{cite news |title=Kong will be singing to make a difference |url=http://www.star-ecentral.com/news/story.asp?file=/2007/7/5/soundnstage/18218839&sec=soundnstage |work=[[The Star|Malaysia Star]] |date=5 July 2007 |accessdate=25 November 2008 }}</ref><ref>Zaidi Mohamad (8 Ogos 2018). [https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2018/08/459432/sazzy-letak-tepi-soal-bayaran Sazzy letak tepi soal bayaran] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 9 Ogos 2018.</ref><ref>Georgie Joseph (21 Julai 2017). [https://www.hmetro.com.my/rap/2017/07/246366/sazzy-idam-naskhah-kuat Sazzy idam naskhah 'kuat'] ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 9 Ogos 2018.</ref> ==Kehidupan awal== Sazzy Falak dilahirkan pada 10 Mac 1981 di [[Kuala Lumpur]] dan beliau merupakan anak sulung daripada tiga beradik kepada ibu bapanya, [[Datin]] Lilly Rahim dan [[Datuk (gelaran)|Datuk]] Shamsul Falak Kadir.<ref name="duit"/> Ibu bapanya bercerai ketika Sazzy berusia 8 tahun dan kemudiannya berkahwin semula. Beliau yang mempunyai darah kacukan [[Melayu]] dan [[Arab]], merupakan pemegang Diploma dalam bidang [[kewartawanan]] di [[Universiti Teknologi Kreatif Limkokwing]].<ref name="duit"/> ==Kerjaya== Sazzy pernah menimba pengalaman sebagai seorang pelakon teater sejak berusia 11 tahun; ketika itu beliau menerima latihan dari Joe Hasham yang ketika itu masih remaja.<ref name="duit">{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/content.asp?y=2005&dt=0821&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Sazzy Falak: duit bukan semuanya|author=Tengku Khalidah Tengku Bidin|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=21 Ogos 2005}}</ref> Beliau mula menceburi persada hiburan televisyen pada tahun 2000 sebagai pengacara ''[[Muzik-Muzik]]'' pada usia 18 tahun. Pada tahun 2002, beliau berlakon dalam televisyen buat julung kali melalui penampilan dalam [[filem pendek]] ''Piala Untuk Mama'' arahan [[Osman Ali]] di [[ntv7]]. Selepas itu beliau juga pernah menjadi penyampai radio dan beralih ke ''[[Beat TV]]'' di [[Astro Ria]] dari 2002 sehingga 2005. Sazzy turut memegang jawatan sebagai eksekutif pemasaran di sebuah syarikat IT, sehingga 2003 apabila beliau melepaskan jawatan itu untuk menjadi bintang televisyen sepenuh masa.<ref name="duit"/> Sazzy juga pernah mengacarakan ''[[MTV|MTV Jus]]'' di Singapura sebelum menyerahkan tugas itu kepada [[Nur Fazura]] pada tahun 2006.<ref>{{cite news|url=http://mstar.com.my/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_3645a1d5-c0a85062-13b625b0-f02d508c|title=“Jangan call saya pada 3 pagi”: Fazura|author=Radin Sri Ghazali|publisher=mStar|date=20 Mei 2006}}</ref> Sazzy mula berlakon dalam filem dengan menjayakan watak Shasha dalam filem [[filem Gol & Gincu|''Gol & Gincu'']] arahan [[Bernard Chauly]] pada tahun 2005 dan ''[[Gol & Gincu The Series]]'' selama dua musim berturut-turut dari tahun 2006 hingga 2007. Sempena Aidilfitri pada tahun 2006, Sazzy menyumbangkan suara kepada Cappy dalam versi [[alih suara]] Bahasa Malaysia bagi filem animasi ''Robots'' untuk ditayangkan di [[Star Movies]] (kini Fox Movies).<ref>{{cite news|url=http://utusan.com.my/utusan/archive.asp?y=2006&dt=1018&pub=utusan_malaysia&sec=hiburan&pg=hi_01.htm&arc=hive|title=Robots versi Melayu di Astro|author=Khadijah Ibrahim|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=18 Oktober 2007}}</ref> Pada akhir 2006 hingga awal 2007, Sazzy mengacarakan rancangan ''Blast Off!'' di [[hitz.tv]]. Pada tahun 2007, selain ''Gol & Gincu'', Sazzy juga memgang watak sampingan dalam ''[[KAMI - The Series]]'' sebagai Alisha, kakak kepada Ali (lakonan Syarul Ezani). Sazzy juga menyertai barisan lakonan siri drama Internet ''[[Kerana Karina]]'' yang dibintangi [[Marsha Londoh]]. Beliau juga turut berlakon dalam ''[[Tipu Kanan Tipu Kiri]]'' yang ditayangkan pada September 2008. Sazzy kembali menjayakan watak Shasha lakonannya dalam filem ''[[Gol & Gincu Vol. 2]]'' arahan sulung Umi Salwana Omar yang ditayangkan pada 25 Oktober 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.star2.com/entertainment/2018/09/14/gol-gincu-vol-2/|title=‘Gol & Gincu’ is all set to score again with Vol. 2 in October|author=Mumtaj Begum|publisher=Star2|date=14 September 2018|accessdate=14 Oktober 2018|archive-date=2018-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181015002836/https://www.star2.com/entertainment/2018/09/14/gol-gincu-vol-2/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rojakdaily.com/entertainment/article/5667/setelah-13-tahun-filem-gol-gincu-vol-2-kembali-hanya-dua-pelakon-asal-dikekalkan|title=Setelah 13 Tahun, Filem Gol & Gincu Vol. 2 Kembali - Hanya Dua Pelakon Asal Dikekalkan|author=Azwa Rahman|publisher=Rojak Daily|date=21 Ogos 2018|accessdate=14 Oktober 2018}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Sazzy berkahwin dengan perunding kewangan, [[Nazril Idrus]], juga seorang personaliti televisyen, dalam satu majlis penuh istiadat pada 8 November 2006. Nazril merupakan pengasas LVG Consultants dan Explosive Minds Asia. Hasil perkongsian hidup Sazzy dan Nazril, pasangan ini dikurniakan bayi kembar perempuan yang bernama Lily Imaan dan Tiara Rose yang dilahirkan pada 28 April 2011.<ref>{{cite web|url=http://www.lovetripper.com/newswire06/61299-sazzy-falak.html|title=Sazzy Falak's Malaysian Wedding|publisher=Lovetripper.com|date=November 2006}}</ref> Kini, pasangan ini menetap di [[Damansara]], [[Kuala Lumpur]]. Sazzy dan Nazril mengambil bahagian dalam program realiti tarian ''[[Sehati Berdansa]]'' yang disiarkan di [[Astro Ria]] dan mara ke peringkat akhir untuk naib juara, walaupun yang banyak dipilih oleh penonton sebagai pilihan untuk merangkul gelaran juara. Beliau merupakan pemilik butik pakaian Street Fashion KL yang beroperasi di Taman Tun.<ref>Loong Wai Ting (25 Ogos 2015). [https://www.nst.com.my/news/2015/09/sazzy-%E2%80%98toughens-up%E2%80%99-her-new-film-role-video Sazzy ‘toughens up’ for her new film role (with video)] ''[[New Straits Times]]''. Dicapai pada 1 September 2015.</ref><ref>[https://www.nst.com.my/news/2015/09/sazzy-talks-fashion-and-more Sazzy talks fashion and more...] ''[[New Straits Times]]'' (18 Ogos 2015). Dicapai pada 1 September 2015.</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2005 ! ''[[Gol & Gincu (filem)|Gol & Gincu]]'' | Shasha | Filem pertama |- | 2006 ! ''[[Robots]]'' | Cappy | [[alih suara]] Bahasa Malaysia |- | rowspan="2"|2008 ! ''[[Tipu Kanan Tipu Kiri]]'' | Rina | |- ! ''[[Sepi]]'' | Ida | |- | 2009 ! ''[[Jin Notti]]'' | Zulu | |- | 2010 ! ''[[4 Madu]]'' | Jane | |- | 2011 ! ''[[Tolong Awek Aku Pontianak]]'' | Maya / Pontianak | |- | 2017 ! ''[[Kamar Seksa]]'' | Kathy | |- | 2018 ! ''[[Gol & Gincu Vol. 2]]'' | Shasha | |- | TBA ! ''[[Baran (filem)|Baran]]'' | Natasha | ''Pos-produksi'' |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2003–2005 ! ''[[Spanar Jaya]]'' | Hani, Alin | [[NTV7|ntv7]] | Drama pertama, sitkom |- | 2006–2007 ! ''[[Gol & Gincu The Series]]'' | Shasha | rowspan="2"|[[8TV]] | |- | 2007 ! ''[[KAMI - The Series]]'' | Alisya | |- | 2008 ! ''[[Goda (drama)|Goda]]'' | Sanya Salleh | [[8TV]] | |- | rowspan="2"|2009 ! ''[[Keliwon]]'' (Musim 2) | Mona | [[TV3]] | Episod: "Syiling Puaka" |- ! ''[[Warkah Terakhir: Rosli Dhoby]]'' | Fatimah Dhoby | [[Astro Citra]] | Mini series |- | 2013 ! ''Sopi Sekuriti'' | Laila | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Projek: High Council]]'' | Puan Faniza | [[Astro Ria]] | |- ! ''Alice Kampung Baru'' | May | [[TV3]] | |- | 2025 ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 1)|Jutawan Ekspres]]'' (Musim 1) | rowspan="2" | Datin Maimon | rowspan="2" | [[Astro Ceria]] | |- | 2026 ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 2)|Jutawan Ekspres]]'' (Musim 2) | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2007 ! ''[[Kerana Karina]]'' | Sherina | [[Tonton]] | Drama web pertama |- | 2025 ! ''Safira (Bukan Nama Sebenar)'' | Datin Laila | [[IQIYI]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2002 ! ''Piala Untuk Mama'' | | [[NTV7|ntv7]] |- | 2004 ! ''Surat Untuk Bulan'' | Seroja | [[Video CD|VCD]] |- | 2008 ! ''Doa Kamalia'' | Kamalia | [[TV2]] |- | 2011 ! ''Dan Sebenarnya'' | Maira | [[Astro Citra]] |- | rowspan="3"|2014 ! ''Warkah Syurga'' | Aida | [[Astro Prima]] |- ! ''Saloma: Mencuri Guruh (Bahagian 1)'' | rowspan="2"|[[Mariani Ismail]] | rowspan="2"|[[Astro First|Astro First Eksklusif]] |- ! ''Saloma: Pandang Kaseh (Bahagian 2)'' |- | 2016 ! ''[[Dari Kerana Mata]]'' | Aida | [[Unifi TV]] |- | 2018 ! ''Mimpi Sumi'' | Daniella | [[NTV7|ntv7]] |- | 2023 ! ''Satu Hari Di Bulan Februari'' | Mama Liz | [[TV1]] |- |} ===Telefilem web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2026 ! ''Fantasi Fiksi'' | | UTV | Telefilem web pertama |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 2000 ! ''[[Muzik-Muzik]]'' | rowspan="8"|Pengacara | [[TV3]] |- | 2002–2004 ! ''[[Beat TV]]'' | rowspan="2"|[[Astro Ria]] |- | 2004 ! ''[[Anugerah Era 2004]]'' |- | 2007 ! ''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-20]]'' | [[TV3]] |- | 2008 ! ''[[The Ultimate Prom Nite (Musim 2)|The Ultimate Prom Nite]]'' | [[8TV]] |- | rowspan="4"|2009 ! ''Oo Lala'' | [[TV9]] |- ! ''[[Anugerah Industri Muzik ke-16]]'' | [[NTV7|ntv7]] |- ! ''[[Anugerah Shout! 2009]]'' | [[8TV]] |- ! ''[[Sehati Berdansa Musim 3]]'' | Peserta | [[Astro Ria]] |- | 2012 ! ''OMG! Sherbet'' | rowspan="4"|Pengacara | rowspan="2"|[[Diva Universal (Asia)|DIVA]] |- | rowspan="2"|2015 ! ''How Do I Look? (Musim 1)'' |- ! ''[[Galaksi (TV9)|Galaksi]]'' | [[TV9]] |- | 2016 ! ''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-29]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] |- | 2022–2023 ! ''[[Women Talk]]'' | Pengacara bersama |- |} ==Videografi== ===Muzik video=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk lagu ! Penyanyi ! {{Tooltip|Ruj.|Rujukan}} |- | 2005 ! "Tak Tahu" | Adam AF2 | |- | rowspan="2"|2008 ! "Wicked Queen" | Dragon Red | |- ! "Dem Girls" | [[Caprice]] | |- |2024 |"Berlian" |Joe Flizzow ft. Gard |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Penerima ! Keputusan |- | 2005 | FHM's 100 Sexiest Women In The World 2005 | {{n/a}} | rowspan=6|Sazzy Falak | {{won}} |- | 2006 | FHM's 100 Sexiest Women In The World 2006 | {{n/a}} | {{won}} |- | rowspan="2"|2006 | rowspan="2"|[[Festival Filem Malaysia ke-19]] | Pelakon Pembantu Wanita Terbaik | {{won}} |- | Pelakon Harapan Wanita | {{nom}} |- | 2008 | Most Beautiful Eyes - OK! Celeb Fest 2008 | {{n/a}} | {{won}} |- | 2008 | Top 40 Under 40 2008 - Le Prestige | {{n/a}} | {{won}} |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|id=2008142}} * {{Facebook|SazzyFalak}} * {{Twitter|SazzyFalak}} * {{Instagram|SazzyFalak}} {{Pelakon Pembantu Wanita Terbaik (FFM)}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1981]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon suara Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Minangkabau]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Arab]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi Kreatif Limkokwing]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] s2l3fiofhzwm7ik951zl7x34pm6dbsw 0 59278 6925555 6906229 2026-08-12T00:35:32Z Itz .k1me3 388031 /* Kemudahan Sosial dan Komersial */ Menambahkan kemudahan sosial 6925555 wikitext text/x-wiki {{about|bandar|mukim|Serendah (mukim)}} {{Infobox settlement |name = Serendah<br>سرنده |official_name = |settlement_type = Bandar Industri Bernilai Tinggi |website = |image_skyline = Serendah Town 3.jpg |coordinates = |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] |subdivision_type2 = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] |subdivision_type3 = [[Senarai mukim di Selangor|Mukim]] |subdivision_name = {{flag|Malaysia}} |subdivision_name1 = {{flag|Selangor}} |subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] |subdivision_name3 = [[Serendah (mukim)|Serendah]] |leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan |leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Tidak Dipakai |postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 48200, 48300 |image_caption = }} '''Serendah''' ialah sebuah bandar di daerah [[Hulu Selangor]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia merupakan bandar satelit kepada [[Rawang, Selangor|Rawang]].Terletak 26 kilometer utara dari [[Kuala Lumpur]], Serendah terdapat tempat yang menarik untuk dilawati, antaranya ialah Perigi Tujuh Serendah dan Air Terjun Serendah (atau Templer Kai). Serendah ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]]. Serendah telah berkembang pesat dengan wujudnya '''[[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|UMW HVM Park]]''' dan [[Antara Gapi]]. ==Sejarah== Perigi Tujuh Serendah di bina pada tahun 1930-an oleh pihak British bertujuan untuk mencegah banjir yang besar dari berlaku di kawasan rendah di sini. Antara sebab mengapa serendah mendapat nama. Tempat yang rendah ini sering mengakibatkan bah atau banjir besar berlaku. Sehubungan dengan itu sebuat empangan kecil di bina oleh pihak pengusaha lombong bijih timah yang berada di bahagian rendah kawasan ini untuk mengelakkan banjir dari berlaku. Ada yang berpendapat empangan ini di bina untuk menjadi kunci air utama kepada limpahan air sungai yang mengalir dari bahagian hulu dan terus bertakung di bahagian tasik buatan bahagian atas empangan kecil yang dinamakan Perigi tujuh ini. Mitos pula menyatakan di mana, ada ketikanya empangan ini akan dikunjungi oleh puteri-puteri kayangan yang akan turun bersiram (mandi) di kawasan Perigi tujuh ini. biasa nya apabila pelangi kelihatan jatuh di kawasan Perigi tujuh ini dari kejauhan, dipercayai pada waktu itulah puteri-puteri kayangan ini akan turun bersiram (mandi). ==Syarikat== Beberapa syarikat terkemuka Malaysia berasal dari Serendah. Antaranya adalah: *[[Perodua]] *[[DRB-HICOM]] (pada asalnya The New Serendah Rubber Company Limited). ==Pembangunan== Stesen Komuter baharu, [[Stesen Komuter Serendah]] yang terletak kira-kira dua kilometer barat laut dari dan dinamakan sempena Serendah, dibuka pada 21 April 2007 bersama stesen Rasa dan Batang Kali. [[File:Perodua Corporate Office.jpg|thumb|Ibu Pejabat Perodua di Serendah]] [[Perodua]], salah satu pengeluar kereta nasional, ber ibu pejabat di Serendah. [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]] [[UMW Holdings]] , salah satu perusahaan perindustrian negara yang terkemuka, sedang membangunkan sebuah bandar perindustrian dan telah memindahkan banyak ibu pejabat anak syarikat mereka ke pembangunan baharu. Seperti perpindahan UMW Equipment dan UMW Power Solutions dari [[Shah Alam]] ke Serendah pada tahun 2023. Lihat [[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] , pemaju terkemuka di negeri ini, telah membangunkan komuniti terancang induk bernama '''[[Antara Gapi]]''' di bahagian lebih utara Serendah. Antara Gapi sedang meningkat pesat sebagai salah satu pusat bandar pinggir bandar di kawasan itu. ==Kemudahan Sosial dan Komersial== === Kemudahan Sosial === '''Masjid dan surau''' * Masjid Nurul Iman Serendah * Masjid Al Muttaqin Antara Gapi ''(dalam pembinaan)'' * Surau Ar-Raudah, Kg, Datuk Harun * Surau An-Nur, Kg, Seri Serendah * Surau An-Naim, Taman Idaman * Surau Al-Mustaqim, Desa Anggerik * Surau At-Taqwa, Desa Melor * Surau An-Nur, Kg, Tok Pinang * Surau Hidayatul Mustaqim, Taman Melati * Surau Al-Ikhwan, Taman Tasik Teratai * Surau Al Muttaqin Antara Gapi '''Kuil''' '''Balai Polis''' * Balai Polis Serendah '''Klinik''' * Klinik Kesihatan Serendah * Klinik Pergigian Serendah '''Pasar awam dan pasar raya''' * Pasar Awam Serendah * Segi Fresh - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Stesen minyak''' * Stesen minyak BhPetrol Serendah 1 * Stesen minyak Caltex Serendah * Stesen minyak BhPetrol Serendah 2 * Stesen minyak Petronas Serendah * Stesen minyak Shell (Antara Gapi) '''Dewan''' * Dewan Komuniti Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah === Kemudahan Lain === '''Restoran''' * Nasi Kukus Rimba Antara Gapi Serendah * Ayam Gepuk Tradisional Antara Gapi * McDonald's Antara Gapi '''Kafe''' * [[7-Eleven]] dan 7Café - Gapi Avenue, Antara Gapi * ZUS Coffee - Gapi Avenue, Antara Gapi * Tealive - Laman Gapimas, Antara Gapi * Mixue Antara Gapi - Gapi Avenue, Antara Gapi * Aneka Cafe - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Kedai serbaneka''' * 99 Speedmart - Serendah, Antara Gapi, Taman Cempaka, Desa Kiambang, Desa Anggerik dan Taman Tasik Teratai. * [[7-Eleven]] - Serendah, Caltex Serendah dan Antara Gapi. * KK Super Mart - Serendah (Gapi Avenue, Antara Gapi) '''Kedai barangan kelengkapan seharian''' * MR.DIY - Laman Gapimas, Antara Gapi * MR.DIY Express - Taman Cempaka, Serendah * Eco-Shop Antara Gapi '''Farmasi''' * Farmasi Syifaa' - Taman Cempaka, Serendah ==Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah== [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|UMW High-Value Manufacturing Park]] Serendah sedang giat berkembang sebahagiannya disebabkan oleh kehadiran [[UMW Holdings]] di kawasan itu.Sebuah bandar perindustrian, bernama UMW High-Value Manufacturing Park atau '''UMW HVM Park''' sedang dibina yang kemudiannya akan menempatkan beberapa syarikat nasional dan multinasional yang tertumpu dalam pembuatan. Stesen [[Laluan Rel Pantai Timur|Rel Pantai Timur]] atau '''ECRL''' yang dirancang untuk dibuka dalam jarak yang sama juga akan mempercepatkan lagi pertumbuhan ini dengan stesen keretapi baharu. Beberapa alamat tempat di Serendah kini termasuk awalan 'Bandar'. Seperti alamat untuk UMW HVM Park dan kandungannya, yang memaparkan '''Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah''' ​​dan bukannya 'Serendah' ​​biasa. ==Lokasi== Kira-kira 7km dari bandar [[Rawang]] dan 37km dari [[Kuala Lumpur]] dan boleh diakses dengan melalui [[Laluan Persekutuan Malaysia 1|Jalan Kuala Lumpur-Tanjung Malim]] {{JKR|1}}, Dari Lebuhraya Utara-Selatan {{MES-E|1}} {{AHN-AH|2}} boleh dihubungi melalui Persimpangan Sungai Buaya {{MES-EXIT|117}} dan [[Bukit Beruntung]] {{MES-EXIT|118}} serta boleh diakses melalui [[Jalan Pintasan Rawang]]{{JKR|37}}. <br> ==Galeri== <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> Serendah Town 1.jpg|Pemandangan Bandar '''Serendah''' File:EXIT 118 Bukit Beruntung.jpg|Persimpangan [[Bukit Beruntung]] untuk ke '''Serendah''' File:E1, Sungai Buaya Interchange (Exit 117) 02.jpg|Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] untuk ke '''Serendah''' </gallery> ==Pengangkutan== Bas berhenti-henti [[Kuala Lumpur]]-[[Tanjung Malim]] melalui pekan Serendah. Mulai [[21]] [[April]] [[2007]], perkhidmatan [[KTM Komuter]] yang sebelum itu berakhir di Rawang telah dilanjutkan ke [[Kuala Kubu Bharu]] melalui [[Stesen Komuter Serendah|Stesen Keretapi Serendah]].<br> <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> File:Serendah Railway Station 7.jpg|Stesen Komuter '''Serendah''' </gallery> ==Pelancongan== '''PELANCONGAN (REKREASI)''' * Air Terjun Serendah * Perigi Tujuh Serendah '''PELANCONGAN (SEPERTI HOTEL & TARIKAN PENGUNJUNG)''' * Tasik Kebun Serendah * Sekeping Serendah ==Kemudahan== * Balai Polis Serendah * Klinik Kesihatan Serendah * Pejabat Pos Serendah * [[Stesen Komuter Serendah]] * Masjid Nurul Iman Serendah * Dewan Komuniti & Pusat Sukan Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah * Dataran Niaga Serendah * Pasar Awam Serendah ==Sekolah== * SK Serendah * SMK Serendah * SJKC Serendah * SRA Serendah * SK Antara Gapi * Sekolah Qira'ati & Tahfiz Al-Qur'an Serendah * Maahad Tahfiz Nurul Iman * Sekolah Islam Integrasi Temanku qn07qoa81p6whf50zsvkoksst0ls38o 6925563 6925555 2026-08-12T00:39:48Z Itz .k1me3 388031 /* Kemudahan Sosial */ 6925563 wikitext text/x-wiki {{about|bandar|mukim|Serendah (mukim)}} {{Infobox settlement |name = Serendah<br>سرنده |official_name = |settlement_type = Bandar Industri Bernilai Tinggi |website = |image_skyline = Serendah Town 3.jpg |coordinates = |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] |subdivision_type2 = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] |subdivision_type3 = [[Senarai mukim di Selangor|Mukim]] |subdivision_name = {{flag|Malaysia}} |subdivision_name1 = {{flag|Selangor}} |subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] |subdivision_name3 = [[Serendah (mukim)|Serendah]] |leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan |leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Tidak Dipakai |postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 48200, 48300 |image_caption = }} '''Serendah''' ialah sebuah bandar di daerah [[Hulu Selangor]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia merupakan bandar satelit kepada [[Rawang, Selangor|Rawang]].Terletak 26 kilometer utara dari [[Kuala Lumpur]], Serendah terdapat tempat yang menarik untuk dilawati, antaranya ialah Perigi Tujuh Serendah dan Air Terjun Serendah (atau Templer Kai). Serendah ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]]. Serendah telah berkembang pesat dengan wujudnya '''[[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|UMW HVM Park]]''' dan [[Antara Gapi]]. ==Sejarah== Perigi Tujuh Serendah di bina pada tahun 1930-an oleh pihak British bertujuan untuk mencegah banjir yang besar dari berlaku di kawasan rendah di sini. Antara sebab mengapa serendah mendapat nama. Tempat yang rendah ini sering mengakibatkan bah atau banjir besar berlaku. Sehubungan dengan itu sebuat empangan kecil di bina oleh pihak pengusaha lombong bijih timah yang berada di bahagian rendah kawasan ini untuk mengelakkan banjir dari berlaku. Ada yang berpendapat empangan ini di bina untuk menjadi kunci air utama kepada limpahan air sungai yang mengalir dari bahagian hulu dan terus bertakung di bahagian tasik buatan bahagian atas empangan kecil yang dinamakan Perigi tujuh ini. Mitos pula menyatakan di mana, ada ketikanya empangan ini akan dikunjungi oleh puteri-puteri kayangan yang akan turun bersiram (mandi) di kawasan Perigi tujuh ini. biasa nya apabila pelangi kelihatan jatuh di kawasan Perigi tujuh ini dari kejauhan, dipercayai pada waktu itulah puteri-puteri kayangan ini akan turun bersiram (mandi). ==Syarikat== Beberapa syarikat terkemuka Malaysia berasal dari Serendah. Antaranya adalah: *[[Perodua]] *[[DRB-HICOM]] (pada asalnya The New Serendah Rubber Company Limited). ==Pembangunan== Stesen Komuter baharu, [[Stesen Komuter Serendah]] yang terletak kira-kira dua kilometer barat laut dari dan dinamakan sempena Serendah, dibuka pada 21 April 2007 bersama stesen Rasa dan Batang Kali. [[File:Perodua Corporate Office.jpg|thumb|Ibu Pejabat Perodua di Serendah]] [[Perodua]], salah satu pengeluar kereta nasional, ber ibu pejabat di Serendah. [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]] [[UMW Holdings]] , salah satu perusahaan perindustrian negara yang terkemuka, sedang membangunkan sebuah bandar perindustrian dan telah memindahkan banyak ibu pejabat anak syarikat mereka ke pembangunan baharu. Seperti perpindahan UMW Equipment dan UMW Power Solutions dari [[Shah Alam]] ke Serendah pada tahun 2023. Lihat [[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] , pemaju terkemuka di negeri ini, telah membangunkan komuniti terancang induk bernama '''[[Antara Gapi]]''' di bahagian lebih utara Serendah. Antara Gapi sedang meningkat pesat sebagai salah satu pusat bandar pinggir bandar di kawasan itu. ==Kemudahan Sosial dan Komersial== === Kemudahan Sosial === '''Masjid dan surau''' * Masjid Nurul Iman Serendah * Masjid Al Muttaqin Antara Gapi ''(dalam pembinaan)'' * Surau Ar-Raudah, Kg, Datuk Harun * Surau An-Nur, Kg, Seri Serendah * Surau An-Naim, Taman Idaman * Surau Al-Mustaqim, Desa Anggerik * Surau At-Taqwa, Desa Melor * Surau An-Nur, Kg, Tok Pinang * Surau Hidayatul Mustaqim, Taman Melati * Surau Al-Ikhwan, Taman Tasik Teratai * Surau Al Muttaqin Antara Gapi '''Kuil''' '''Balai Polis''' * Balai Polis Serendah '''Klinik''' * Klinik Kesihatan Serendah * Klinik Pergigian Serendah '''Pasar awam dan pasar raya''' * Pasar Awam Serendah * Segi Fresh - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Stesen minyak''' * Stesen minyak BhPetrol Serendah 1 * Stesen minyak Caltex Serendah * Stesen minyak BhPetrol Serendah 2 * Stesen minyak Petronas Serendah * Stesen minyak Shell (Antara Gapi) '''Dewan''' * Dewan Komuniti Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah '''Pusat beli belah''' === Kemudahan Lain === '''Restoran''' * Nasi Kukus Rimba Antara Gapi Serendah * Ayam Gepuk Tradisional Antara Gapi * McDonald's Antara Gapi '''Kafe''' * [[7-Eleven]] dan 7Café - Gapi Avenue, Antara Gapi * ZUS Coffee - Gapi Avenue, Antara Gapi * Tealive - Laman Gapimas, Antara Gapi * Mixue Antara Gapi - Gapi Avenue, Antara Gapi * Aneka Cafe - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Kedai serbaneka''' * 99 Speedmart - Serendah, Antara Gapi, Taman Cempaka, Desa Kiambang, Desa Anggerik dan Taman Tasik Teratai. * [[7-Eleven]] - Serendah, Caltex Serendah dan Antara Gapi. * KK Super Mart - Serendah (Gapi Avenue, Antara Gapi) '''Kedai barangan kelengkapan seharian''' * MR.DIY - Laman Gapimas, Antara Gapi * MR.DIY Express - Taman Cempaka, Serendah * Eco-Shop Antara Gapi '''Farmasi''' * Farmasi Syifaa' - Taman Cempaka, Serendah ==Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah== [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|UMW High-Value Manufacturing Park]] Serendah sedang giat berkembang sebahagiannya disebabkan oleh kehadiran [[UMW Holdings]] di kawasan itu.Sebuah bandar perindustrian, bernama UMW High-Value Manufacturing Park atau '''UMW HVM Park''' sedang dibina yang kemudiannya akan menempatkan beberapa syarikat nasional dan multinasional yang tertumpu dalam pembuatan. Stesen [[Laluan Rel Pantai Timur|Rel Pantai Timur]] atau '''ECRL''' yang dirancang untuk dibuka dalam jarak yang sama juga akan mempercepatkan lagi pertumbuhan ini dengan stesen keretapi baharu. Beberapa alamat tempat di Serendah kini termasuk awalan 'Bandar'. Seperti alamat untuk UMW HVM Park dan kandungannya, yang memaparkan '''Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah''' ​​dan bukannya 'Serendah' ​​biasa. ==Lokasi== Kira-kira 7km dari bandar [[Rawang]] dan 37km dari [[Kuala Lumpur]] dan boleh diakses dengan melalui [[Laluan Persekutuan Malaysia 1|Jalan Kuala Lumpur-Tanjung Malim]] {{JKR|1}}, Dari Lebuhraya Utara-Selatan {{MES-E|1}} {{AHN-AH|2}} boleh dihubungi melalui Persimpangan Sungai Buaya {{MES-EXIT|117}} dan [[Bukit Beruntung]] {{MES-EXIT|118}} serta boleh diakses melalui [[Jalan Pintasan Rawang]]{{JKR|37}}. <br> ==Galeri== <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> Serendah Town 1.jpg|Pemandangan Bandar '''Serendah''' File:EXIT 118 Bukit Beruntung.jpg|Persimpangan [[Bukit Beruntung]] untuk ke '''Serendah''' File:E1, Sungai Buaya Interchange (Exit 117) 02.jpg|Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] untuk ke '''Serendah''' </gallery> ==Pengangkutan== Bas berhenti-henti [[Kuala Lumpur]]-[[Tanjung Malim]] melalui pekan Serendah. Mulai [[21]] [[April]] [[2007]], perkhidmatan [[KTM Komuter]] yang sebelum itu berakhir di Rawang telah dilanjutkan ke [[Kuala Kubu Bharu]] melalui [[Stesen Komuter Serendah|Stesen Keretapi Serendah]].<br> <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> File:Serendah Railway Station 7.jpg|Stesen Komuter '''Serendah''' </gallery> ==Pelancongan== '''PELANCONGAN (REKREASI)''' * Air Terjun Serendah * Perigi Tujuh Serendah '''PELANCONGAN (SEPERTI HOTEL & TARIKAN PENGUNJUNG)''' * Tasik Kebun Serendah * Sekeping Serendah ==Kemudahan== * Balai Polis Serendah * Klinik Kesihatan Serendah * Pejabat Pos Serendah * [[Stesen Komuter Serendah]] * Masjid Nurul Iman Serendah * Dewan Komuniti & Pusat Sukan Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah * Dataran Niaga Serendah * Pasar Awam Serendah ==Sekolah== * SK Serendah * SMK Serendah * SJKC Serendah * SRA Serendah * SK Antara Gapi * Sekolah Qira'ati & Tahfiz Al-Qur'an Serendah * Maahad Tahfiz Nurul Iman * Sekolah Islam Integrasi Temanku 00j649j14cw57xzm7qvehyachkrukmm 6925949 6925563 2026-08-12T11:43:10Z Itz .k1me3 388031 /* Kemudahan Sosial dan Komersial */ 6925949 wikitext text/x-wiki {{about|bandar|mukim|Serendah (mukim)}} {{Infobox settlement |name = Serendah<br>سرنده |official_name = |settlement_type = Bandar Industri Bernilai Tinggi |website = |image_skyline = Serendah Town 3.jpg |coordinates = |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] |subdivision_type2 = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] |subdivision_type3 = [[Senarai mukim di Selangor|Mukim]] |subdivision_name = {{flag|Malaysia}} |subdivision_name1 = {{flag|Selangor}} |subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] |subdivision_name3 = [[Serendah (mukim)|Serendah]] |leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan |leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Tidak Dipakai |postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 48200, 48300 |image_caption = }} '''Serendah''' ialah sebuah bandar di daerah [[Hulu Selangor]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia merupakan bandar satelit kepada [[Rawang, Selangor|Rawang]].Terletak 26 kilometer utara dari [[Kuala Lumpur]], Serendah terdapat tempat yang menarik untuk dilawati, antaranya ialah Perigi Tujuh Serendah dan Air Terjun Serendah (atau Templer Kai). Serendah ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]]. Serendah telah berkembang pesat dengan wujudnya '''[[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|UMW HVM Park]]''' dan [[Antara Gapi]]. ==Sejarah== Perigi Tujuh Serendah di bina pada tahun 1930-an oleh pihak British bertujuan untuk mencegah banjir yang besar dari berlaku di kawasan rendah di sini. Antara sebab mengapa serendah mendapat nama. Tempat yang rendah ini sering mengakibatkan bah atau banjir besar berlaku. Sehubungan dengan itu sebuat empangan kecil di bina oleh pihak pengusaha lombong bijih timah yang berada di bahagian rendah kawasan ini untuk mengelakkan banjir dari berlaku. Ada yang berpendapat empangan ini di bina untuk menjadi kunci air utama kepada limpahan air sungai yang mengalir dari bahagian hulu dan terus bertakung di bahagian tasik buatan bahagian atas empangan kecil yang dinamakan Perigi tujuh ini. Mitos pula menyatakan di mana, ada ketikanya empangan ini akan dikunjungi oleh puteri-puteri kayangan yang akan turun bersiram (mandi) di kawasan Perigi tujuh ini. biasa nya apabila pelangi kelihatan jatuh di kawasan Perigi tujuh ini dari kejauhan, dipercayai pada waktu itulah puteri-puteri kayangan ini akan turun bersiram (mandi). ==Syarikat== Beberapa syarikat terkemuka Malaysia berasal dari Serendah. Antaranya adalah: *[[Perodua]] *[[DRB-HICOM]] (pada asalnya The New Serendah Rubber Company Limited). ==Pembangunan== Stesen Komuter baharu, [[Stesen Komuter Serendah]] yang terletak kira-kira dua kilometer barat laut dari dan dinamakan sempena Serendah, dibuka pada 21 April 2007 bersama stesen Rasa dan Batang Kali. [[File:Perodua Corporate Office.jpg|thumb|Ibu Pejabat Perodua di Serendah]] [[Perodua]], salah satu pengeluar kereta nasional, ber ibu pejabat di Serendah. [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]] [[UMW Holdings]] , salah satu perusahaan perindustrian negara yang terkemuka, sedang membangunkan sebuah bandar perindustrian dan telah memindahkan banyak ibu pejabat anak syarikat mereka ke pembangunan baharu. Seperti perpindahan UMW Equipment dan UMW Power Solutions dari [[Shah Alam]] ke Serendah pada tahun 2023. Lihat [[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] , pemaju terkemuka di negeri ini, telah membangunkan komuniti terancang induk bernama '''[[Antara Gapi]]''' di bahagian lebih utara Serendah. Antara Gapi sedang meningkat pesat sebagai salah satu pusat bandar pinggir bandar di kawasan itu. ==Kemudahan Sosial dan Komersial== === Kemudahan Sosial === '''Masjid dan surau''' * Masjid Nurul Iman Serendah * Masjid Al Muttaqin Antara Gapi ''(dalam pembinaan)'' * Surau Ar-Raudah, Kg, Datuk Harun * Surau An-Nur, Kg, Seri Serendah * Surau An-Naim, Taman Idaman * Surau Al-Mustaqim, Desa Anggerik * Surau At-Taqwa, Desa Melor * Surau An-Nur, Kg, Tok Pinang * Surau Hidayatul Mustaqim, Taman Melati * Surau Al-Ikhwan, Taman Tasik Teratai * Surau Al Muttaqin Antara Gapi '''Kuil''' '''Balai Polis''' * Balai Polis Serendah '''Klinik''' * Klinik Kesihatan Serendah * Klinik Pergigian Serendah '''Pasar awam dan pasar raya''' * Pasar Awam Serendah * Segi Fresh - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Stesen minyak''' * Stesen minyak BhPetrol Serendah 1 * Stesen minyak Caltex Serendah * Stesen minyak BhPetrol Serendah 2 * Stesen minyak Petronas Serendah * Stesen minyak Shell (Antara Gapi) '''Dewan''' * Dewan Komuniti Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah '''Pejabat Pos''' * Pejabat Pos Serendah '''Pusat beli belah''' === Kemudahan Lain === '''Restoran''' * McDonald's Antara Gapi * Nasi Kukus Rimba Antara Gapi Serendah * Ayam Gepuk Tradisional Antara Gapi '''Kafe''' * [[7-Eleven]] dan 7Café - Gapi Avenue, Antara Gapi * ZUS Coffee - Gapi Avenue, Antara Gapi * Tealive - Laman Gapimas, Antara Gapi * Mixue Antara Gapi - Gapi Avenue, Antara Gapi * Aneka Cafe - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Kedai serbaneka''' * 99 Speedmart - Serendah, Antara Gapi, Taman Cempaka, Desa Kiambang, Desa Anggerik dan Taman Tasik Teratai. * [[7-Eleven]] - Serendah, Caltex Serendah dan Antara Gapi. * KK Super Mart - Serendah (Gapi Avenue, Antara Gapi) '''Kedai barangan kelengkapan seharian''' * MR.DIY - Laman Gapimas, Antara Gapi * MR.DIY Express - Taman Cempaka, Serendah * Eco-Shop Antara Gapi '''Farmasi''' * Farmasi Syifaa' - Taman Cempaka, Serendah ==Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah== [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|UMW High-Value Manufacturing Park]] Serendah sedang giat berkembang sebahagiannya disebabkan oleh kehadiran [[UMW Holdings]] di kawasan itu.Sebuah bandar perindustrian, bernama UMW High-Value Manufacturing Park atau '''UMW HVM Park''' sedang dibina yang kemudiannya akan menempatkan beberapa syarikat nasional dan multinasional yang tertumpu dalam pembuatan. Stesen [[Laluan Rel Pantai Timur|Rel Pantai Timur]] atau '''ECRL''' yang dirancang untuk dibuka dalam jarak yang sama juga akan mempercepatkan lagi pertumbuhan ini dengan stesen keretapi baharu. Beberapa alamat tempat di Serendah kini termasuk awalan 'Bandar'. Seperti alamat untuk UMW HVM Park dan kandungannya, yang memaparkan '''Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah''' ​​dan bukannya 'Serendah' ​​biasa. ==Lokasi== Kira-kira 7km dari bandar [[Rawang]] dan 37km dari [[Kuala Lumpur]] dan boleh diakses dengan melalui [[Laluan Persekutuan Malaysia 1|Jalan Kuala Lumpur-Tanjung Malim]] {{JKR|1}}, Dari Lebuhraya Utara-Selatan {{MES-E|1}} {{AHN-AH|2}} boleh dihubungi melalui Persimpangan Sungai Buaya {{MES-EXIT|117}} dan [[Bukit Beruntung]] {{MES-EXIT|118}} serta boleh diakses melalui [[Jalan Pintasan Rawang]]{{JKR|37}}. <br> ==Galeri== <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> Serendah Town 1.jpg|Pemandangan Bandar '''Serendah''' File:EXIT 118 Bukit Beruntung.jpg|Persimpangan [[Bukit Beruntung]] untuk ke '''Serendah''' File:E1, Sungai Buaya Interchange (Exit 117) 02.jpg|Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] untuk ke '''Serendah''' </gallery> ==Pengangkutan== Bas berhenti-henti [[Kuala Lumpur]]-[[Tanjung Malim]] melalui pekan Serendah. Mulai [[21]] [[April]] [[2007]], perkhidmatan [[KTM Komuter]] yang sebelum itu berakhir di Rawang telah dilanjutkan ke [[Kuala Kubu Bharu]] melalui [[Stesen Komuter Serendah|Stesen Keretapi Serendah]].<br> <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> File:Serendah Railway Station 7.jpg|Stesen Komuter '''Serendah''' </gallery> ==Pelancongan== '''PELANCONGAN (REKREASI)''' * Air Terjun Serendah * Perigi Tujuh Serendah '''PELANCONGAN (SEPERTI HOTEL & TARIKAN PENGUNJUNG)''' * Tasik Kebun Serendah * Sekeping Serendah ==Kemudahan== * Balai Polis Serendah * Klinik Kesihatan Serendah * Pejabat Pos Serendah * [[Stesen Komuter Serendah]] * Masjid Nurul Iman Serendah * Dewan Komuniti & Pusat Sukan Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah * Dataran Niaga Serendah * Pasar Awam Serendah ==Sekolah== * SK Serendah * SMK Serendah * SJKC Serendah * SRA Serendah * SK Antara Gapi * Sekolah Qira'ati & Tahfiz Al-Qur'an Serendah * Maahad Tahfiz Nurul Iman * Sekolah Islam Integrasi Temanku hlvpgs16oatgn0q9vbg1g7icf1ytdjw 6925950 6925949 2026-08-12T11:49:06Z Itz .k1me3 388031 /* Pengangkutan */ 6925950 wikitext text/x-wiki {{about|bandar|mukim|Serendah (mukim)}} {{Infobox settlement |name = Serendah<br>سرنده |official_name = |settlement_type = Bandar Industri Bernilai Tinggi |website = |image_skyline = Serendah Town 3.jpg |coordinates = |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] |subdivision_type2 = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] |subdivision_type3 = [[Senarai mukim di Selangor|Mukim]] |subdivision_name = {{flag|Malaysia}} |subdivision_name1 = {{flag|Selangor}} |subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] |subdivision_name3 = [[Serendah (mukim)|Serendah]] |leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan |leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Tidak Dipakai |postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 48200, 48300 |image_caption = }} '''Serendah''' ialah sebuah bandar di daerah [[Hulu Selangor]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia merupakan bandar satelit kepada [[Rawang, Selangor|Rawang]].Terletak 26 kilometer utara dari [[Kuala Lumpur]], Serendah terdapat tempat yang menarik untuk dilawati, antaranya ialah Perigi Tujuh Serendah dan Air Terjun Serendah (atau Templer Kai). Serendah ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]]. Serendah telah berkembang pesat dengan wujudnya '''[[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|UMW HVM Park]]''' dan [[Antara Gapi]]. ==Sejarah== Perigi Tujuh Serendah di bina pada tahun 1930-an oleh pihak British bertujuan untuk mencegah banjir yang besar dari berlaku di kawasan rendah di sini. Antara sebab mengapa serendah mendapat nama. Tempat yang rendah ini sering mengakibatkan bah atau banjir besar berlaku. Sehubungan dengan itu sebuat empangan kecil di bina oleh pihak pengusaha lombong bijih timah yang berada di bahagian rendah kawasan ini untuk mengelakkan banjir dari berlaku. Ada yang berpendapat empangan ini di bina untuk menjadi kunci air utama kepada limpahan air sungai yang mengalir dari bahagian hulu dan terus bertakung di bahagian tasik buatan bahagian atas empangan kecil yang dinamakan Perigi tujuh ini. Mitos pula menyatakan di mana, ada ketikanya empangan ini akan dikunjungi oleh puteri-puteri kayangan yang akan turun bersiram (mandi) di kawasan Perigi tujuh ini. biasa nya apabila pelangi kelihatan jatuh di kawasan Perigi tujuh ini dari kejauhan, dipercayai pada waktu itulah puteri-puteri kayangan ini akan turun bersiram (mandi). ==Syarikat== Beberapa syarikat terkemuka Malaysia berasal dari Serendah. Antaranya adalah: *[[Perodua]] *[[DRB-HICOM]] (pada asalnya The New Serendah Rubber Company Limited). ==Pembangunan== Stesen Komuter baharu, [[Stesen Komuter Serendah]] yang terletak kira-kira dua kilometer barat laut dari dan dinamakan sempena Serendah, dibuka pada 21 April 2007 bersama stesen Rasa dan Batang Kali. [[File:Perodua Corporate Office.jpg|thumb|Ibu Pejabat Perodua di Serendah]] [[Perodua]], salah satu pengeluar kereta nasional, ber ibu pejabat di Serendah. [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]] [[UMW Holdings]] , salah satu perusahaan perindustrian negara yang terkemuka, sedang membangunkan sebuah bandar perindustrian dan telah memindahkan banyak ibu pejabat anak syarikat mereka ke pembangunan baharu. Seperti perpindahan UMW Equipment dan UMW Power Solutions dari [[Shah Alam]] ke Serendah pada tahun 2023. Lihat [[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] , pemaju terkemuka di negeri ini, telah membangunkan komuniti terancang induk bernama '''[[Antara Gapi]]''' di bahagian lebih utara Serendah. Antara Gapi sedang meningkat pesat sebagai salah satu pusat bandar pinggir bandar di kawasan itu. ==Kemudahan Sosial dan Komersial== === Kemudahan Sosial === '''Masjid dan surau''' * Masjid Nurul Iman Serendah * Masjid Al Muttaqin Antara Gapi ''(dalam pembinaan)'' * Surau Ar-Raudah, Kg, Datuk Harun * Surau An-Nur, Kg, Seri Serendah * Surau An-Naim, Taman Idaman * Surau Al-Mustaqim, Desa Anggerik * Surau At-Taqwa, Desa Melor * Surau An-Nur, Kg, Tok Pinang * Surau Hidayatul Mustaqim, Taman Melati * Surau Al-Ikhwan, Taman Tasik Teratai * Surau Al Muttaqin Antara Gapi '''Kuil''' '''Balai Polis''' * Balai Polis Serendah '''Klinik''' * Klinik Kesihatan Serendah * Klinik Pergigian Serendah '''Pasar awam dan pasar raya''' * Pasar Awam Serendah * Segi Fresh - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Stesen minyak''' * Stesen minyak BhPetrol Serendah 1 * Stesen minyak Caltex Serendah * Stesen minyak BhPetrol Serendah 2 * Stesen minyak Petronas Serendah * Stesen minyak Shell (Antara Gapi) '''Dewan''' * Dewan Komuniti Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah '''Pejabat Pos''' * Pejabat Pos Serendah '''Pusat beli belah''' === Kemudahan Lain === '''Restoran''' * McDonald's Antara Gapi * Nasi Kukus Rimba Antara Gapi Serendah * Ayam Gepuk Tradisional Antara Gapi '''Kafe''' * [[7-Eleven]] dan 7Café - Gapi Avenue, Antara Gapi * ZUS Coffee - Gapi Avenue, Antara Gapi * Tealive - Laman Gapimas, Antara Gapi * Mixue Antara Gapi - Gapi Avenue, Antara Gapi * Aneka Cafe - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Kedai serbaneka''' * 99 Speedmart - Serendah, Antara Gapi, Taman Cempaka, Desa Kiambang, Desa Anggerik dan Taman Tasik Teratai. * [[7-Eleven]] - Serendah, Caltex Serendah dan Antara Gapi. * KK Super Mart - Serendah (Gapi Avenue, Antara Gapi) '''Kedai barangan kelengkapan seharian''' * MR.DIY - Laman Gapimas, Antara Gapi * MR.DIY Express - Taman Cempaka, Serendah * Eco-Shop Antara Gapi '''Farmasi''' * Farmasi Syifaa' - Taman Cempaka, Serendah ==Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah== [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|UMW High-Value Manufacturing Park]] Serendah sedang giat berkembang sebahagiannya disebabkan oleh kehadiran [[UMW Holdings]] di kawasan itu.Sebuah bandar perindustrian, bernama UMW High-Value Manufacturing Park atau '''UMW HVM Park''' sedang dibina yang kemudiannya akan menempatkan beberapa syarikat nasional dan multinasional yang tertumpu dalam pembuatan. Stesen [[Laluan Rel Pantai Timur|Rel Pantai Timur]] atau '''ECRL''' yang dirancang untuk dibuka dalam jarak yang sama juga akan mempercepatkan lagi pertumbuhan ini dengan stesen keretapi baharu. Beberapa alamat tempat di Serendah kini termasuk awalan 'Bandar'. Seperti alamat untuk UMW HVM Park dan kandungannya, yang memaparkan '''Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah''' ​​dan bukannya 'Serendah' ​​biasa. ==Lokasi== Kira-kira 7km dari bandar [[Rawang]] dan 37km dari [[Kuala Lumpur]] dan boleh diakses dengan melalui [[Laluan Persekutuan Malaysia 1|Jalan Kuala Lumpur-Tanjung Malim]] {{JKR|1}}, Dari Lebuhraya Utara-Selatan {{MES-E|1}} {{AHN-AH|2}} boleh dihubungi melalui Persimpangan Sungai Buaya {{MES-EXIT|117}} dan [[Bukit Beruntung]] {{MES-EXIT|118}} serta boleh diakses melalui [[Jalan Pintasan Rawang]]{{JKR|37}}. <br> ==Galeri== <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> Serendah Town 1.jpg|Pemandangan Bandar '''Serendah''' File:EXIT 118 Bukit Beruntung.jpg|Persimpangan [[Bukit Beruntung]] untuk ke '''Serendah''' File:E1, Sungai Buaya Interchange (Exit 117) 02.jpg|Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] untuk ke '''Serendah''' </gallery> ==Pengangkutan== Bas berhenti-henti [[Kuala Lumpur]]-[[Tanjung Malim]] melalui pekan Serendah. Mulai [[21]] [[April]] [[2007]], perkhidmatan [[KTM Komuter]] yang sebelum itu berakhir di Rawang telah dilanjutkan ke [[Kuala Kubu Bharu]] melalui [[Stesen Komuter Serendah|Stesen Keretapi Serendah]]. Perkhidmatan [[KTM ETS]] terdekat boleh didapati di [[Stesen keretapi Rawang|Stesen KTMB Rawang]] dan [[Stesen keretapi Batang Kali|Stesen KTMB Batang Kali]].<br> <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> File:Serendah Railway Station 7.jpg|'''Stesen Komuter Serendah''' </gallery> ==Pelancongan== '''PELANCONGAN (REKREASI)''' * Air Terjun Serendah * Perigi Tujuh Serendah '''PELANCONGAN (SEPERTI HOTEL & TARIKAN PENGUNJUNG)''' * Tasik Kebun Serendah * Sekeping Serendah ==Kemudahan== * Balai Polis Serendah * Klinik Kesihatan Serendah * Pejabat Pos Serendah * [[Stesen Komuter Serendah]] * Masjid Nurul Iman Serendah * Dewan Komuniti & Pusat Sukan Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah * Dataran Niaga Serendah * Pasar Awam Serendah ==Sekolah== * SK Serendah * SMK Serendah * SJKC Serendah * SRA Serendah * SK Antara Gapi * Sekolah Qira'ati & Tahfiz Al-Qur'an Serendah * Maahad Tahfiz Nurul Iman * Sekolah Islam Integrasi Temanku sngzbz43viuei6yc1ecyqkg77lvdlxu 6925952 6925950 2026-08-12T11:50:45Z Itz .k1me3 388031 6925952 wikitext text/x-wiki {{about|bandar|mukim|Serendah (mukim)}} {{Infobox settlement |name = Serendah<br>سرنده |official_name = |settlement_type = Bandar Industri Bernilai Tinggi |website = |image_skyline = Serendah Town 3.jpg |coordinates = |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] |subdivision_type2 = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] |subdivision_type3 = [[Senarai mukim di Selangor|Mukim]] |subdivision_name = {{flag|Malaysia}} |subdivision_name1 = {{flag|Selangor}} |subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] |subdivision_name3 = [[Serendah (mukim)|Serendah]] |leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan |leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Tidak Dipakai |postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 48200, 48300 |image_caption = }} '''Serendah''' ialah sebuah bandar di daerah [[Hulu Selangor]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia merupakan bandar satelit kepada [[Rawang, Selangor|Rawang]].Terletak 26 kilometer utara dari [[Kuala Lumpur]], Serendah terdapat tempat yang menarik untuk dilawati, antaranya ialah Perigi Tujuh Serendah dan Air Terjun Serendah (atau Templer Kai). Serendah ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]]. Serendah telah berkembang pesat dengan wujudnya '''[[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|UMW HVM Park]]''' dan [[Antara Gapi]]. ==Sejarah== Perigi Tujuh Serendah di bina pada tahun 1930-an oleh pihak British bertujuan untuk mencegah banjir yang besar dari berlaku di kawasan rendah di sini. Antara sebab mengapa serendah mendapat nama. Tempat yang rendah ini sering mengakibatkan bah atau banjir besar berlaku. Sehubungan dengan itu sebuat empangan kecil di bina oleh pihak pengusaha lombong bijih timah yang berada di bahagian rendah kawasan ini untuk mengelakkan banjir dari berlaku. Ada yang berpendapat empangan ini di bina untuk menjadi kunci air utama kepada limpahan air sungai yang mengalir dari bahagian hulu dan terus bertakung di bahagian tasik buatan bahagian atas empangan kecil yang dinamakan Perigi tujuh ini. Mitos pula menyatakan di mana, ada ketikanya empangan ini akan dikunjungi oleh puteri-puteri kayangan yang akan turun bersiram (mandi) di kawasan Perigi tujuh ini. biasa nya apabila pelangi kelihatan jatuh di kawasan Perigi tujuh ini dari kejauhan, dipercayai pada waktu itulah puteri-puteri kayangan ini akan turun bersiram (mandi). ==Syarikat== Beberapa syarikat terkemuka Malaysia berasal dari Serendah. Antaranya adalah: *[[Perodua]] *[[DRB-HICOM]] (pada asalnya The New Serendah Rubber Company Limited). ==Pembangunan== Stesen Komuter baharu, [[Stesen Komuter Serendah]] yang terletak kira-kira dua kilometer barat laut dari dan dinamakan sempena Serendah, dibuka pada 21 April 2007 bersama stesen Rasa dan Batang Kali. [[File:Perodua Corporate Office.jpg|thumb|Ibu Pejabat Perodua di Serendah]] [[Perodua]], salah satu pengeluar kereta nasional, ber ibu pejabat di Serendah. [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]] [[UMW Holdings]] , salah satu perusahaan perindustrian negara yang terkemuka, sedang membangunkan sebuah bandar perindustrian dan telah memindahkan banyak ibu pejabat anak syarikat mereka ke pembangunan baharu. Seperti perpindahan UMW Equipment dan UMW Power Solutions dari [[Shah Alam]] ke Serendah pada tahun 2023. Lihat [[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] , pemaju terkemuka di negeri ini, telah membangunkan komuniti terancang induk bernama '''[[Antara Gapi]]''' di bahagian lebih utara Serendah. Antara Gapi sedang meningkat pesat sebagai salah satu pusat bandar pinggir bandar di kawasan itu. ==Kemudahan Sosial dan Komersial== === Kemudahan Sosial === '''Masjid dan surau''' * Masjid Nurul Iman Serendah * Masjid Al Muttaqin Antara Gapi ''(dalam pembinaan)'' * Surau Ar-Raudah, Kg, Datuk Harun * Surau An-Nur, Kg, Seri Serendah * Surau An-Naim, Taman Idaman * Surau Al-Mustaqim, Desa Anggerik * Surau At-Taqwa, Desa Melor * Surau An-Nur, Kg, Tok Pinang * Surau Hidayatul Mustaqim, Taman Melati * Surau Al-Ikhwan, Taman Tasik Teratai * Surau Al Muttaqin Antara Gapi '''Kuil''' '''Balai Polis''' * Balai Polis Serendah '''Klinik''' * Klinik Kesihatan Serendah * Klinik Pergigian Serendah '''Pasar awam dan pasar raya''' * Pasar Awam Serendah * Segi Fresh - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Stesen minyak''' * Stesen minyak BhPetrol Serendah 1 * Stesen minyak Caltex Serendah * Stesen minyak BhPetrol Serendah 2 * Stesen minyak Petronas Serendah * Stesen minyak Shell (Antara Gapi) '''Dewan''' * Dewan Komuniti Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah '''Pejabat Pos''' * Pejabat Pos Serendah '''Pusat beli belah''' === Kemudahan Lain === '''Restoran''' * McDonald's Antara Gapi * Nasi Kukus Rimba Antara Gapi Serendah * Ayam Gepuk Tradisional Antara Gapi '''Kafe''' * [[7-Eleven]] dan 7Café - Gapi Avenue, Antara Gapi * ZUS Coffee - Gapi Avenue, Antara Gapi * Tealive - Laman Gapimas, Antara Gapi * Mixue Antara Gapi - Gapi Avenue, Antara Gapi * Aneka Cafe - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Kedai serbaneka''' * 99 Speedmart - Serendah, Antara Gapi, Taman Cempaka, Desa Kiambang, Desa Anggerik dan Taman Tasik Teratai. * [[7-Eleven]] - Serendah, Caltex Serendah dan Antara Gapi. * KK Super Mart - Serendah (Gapi Avenue, Antara Gapi) '''Kedai barangan kelengkapan seharian''' * MR.DIY - Laman Gapimas, Antara Gapi * MR.DIY Express - Taman Cempaka, Serendah * Eco-Shop Antara Gapi '''Farmasi''' * Farmasi Syifaa' - Taman Cempaka, Serendah ==Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah== [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|UMW High-Value Manufacturing Park]] Serendah sedang giat berkembang sebahagiannya disebabkan oleh kehadiran [[UMW Holdings]] di kawasan itu.Sebuah bandar perindustrian, bernama UMW High-Value Manufacturing Park atau '''UMW HVM Park''' sedang dibina yang kemudiannya akan menempatkan beberapa syarikat nasional dan multinasional yang tertumpu dalam pembuatan. Stesen [[Laluan Rel Pantai Timur|Rel Pantai Timur]] atau '''ECRL''' yang dirancang untuk dibuka dalam jarak yang sama juga akan mempercepatkan lagi pertumbuhan ini dengan stesen keretapi baharu. Beberapa alamat tempat di Serendah kini termasuk awalan 'Bandar'. Seperti alamat untuk UMW HVM Park dan kandungannya, yang memaparkan '''Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah''' ​​dan bukannya 'Serendah' ​​biasa. ==Lokasi== Kira-kira 7km dari bandar [[Rawang]] dan 37km dari [[Kuala Lumpur]] dan boleh diakses dengan melalui [[Laluan Persekutuan Malaysia 1|Jalan Kuala Lumpur-Tanjung Malim]] {{JKR|1}}, Dari Lebuhraya Utara-Selatan {{MES-E|1}} {{AHN-AH|2}} boleh dihubungi melalui Persimpangan Sungai Buaya {{MES-EXIT|117}} dan [[Bukit Beruntung]] {{MES-EXIT|118}} serta boleh diakses melalui [[Jalan Pintasan Rawang]]{{JKR|37}}. <br> ==Galeri== <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> Serendah Town 1.jpg|Pemandangan Bandar '''Serendah''' File:EXIT 118 Bukit Beruntung.jpg|Persimpangan [[Bukit Beruntung]] untuk ke '''Serendah''' File:E1, Sungai Buaya Interchange (Exit 117) 02.jpg|Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] untuk ke '''Serendah''' </gallery> ==Pengangkutan== Bas berhenti-henti [[Kuala Lumpur]]-[[Tanjung Malim]] melalui pekan Serendah. Mulai [[21]] [[April]] [[2007]], perkhidmatan [[KTM Komuter]] yang sebelum itu berakhir di Rawang telah dilanjutkan ke [[Kuala Kubu Bharu]] melalui [[Stesen Komuter Serendah|Stesen Keretapi Serendah]]. Perkhidmatan [[KTM ETS]] terdekat boleh didapati di [[Stesen keretapi Rawang|Stesen KTMB Rawang]] dan [[Stesen keretapi Batang Kali|Stesen KTMB Batang Kali]].<br> <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> File:Serendah Railway Station 7.jpg|'''Stesen Komuter Serendah''' </gallery> ==Pelancongan== '''PELANCONGAN (REKREASI)''' * Air Terjun Serendah * Perigi Tujuh Serendah '''PELANCONGAN (SEPERTI HOTEL & TARIKAN PENGUNJUNG)''' * Tasik Kebun Serendah * Sekeping Serendah ==Sekolah== * SK Serendah * SMK Serendah * SJKC Serendah * SRA Serendah * SK Antara Gapi * Sekolah Qira'ati & Tahfiz Al-Qur'an Serendah * Maahad Tahfiz Nurul Iman * Sekolah Islam Integrasi Temanku lvam9z6jhishppa272bbxlz8ojqzapl 6925954 6925952 2026-08-12T11:51:40Z Itz .k1me3 388031 /* Kemudahan */ 6925954 wikitext text/x-wiki {{about|bandar|mukim|Serendah (mukim)}} {{Infobox settlement |name = Serendah<br>سرنده |official_name = |settlement_type = Bandar Industri Bernilai Tinggi |website = |image_skyline = Serendah Town 3.jpg |coordinates = |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] |subdivision_type2 = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] |subdivision_type3 = [[Senarai mukim di Selangor|Mukim]] |subdivision_name = {{flag|Malaysia}} |subdivision_name1 = {{flag|Selangor}} |subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] |subdivision_name3 = [[Serendah (mukim)|Serendah]] |leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan |leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Tidak Dipakai |postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 48200, 48300 |image_caption = }} '''Serendah''' ialah sebuah bandar di daerah [[Hulu Selangor]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia merupakan bandar satelit kepada [[Rawang, Selangor|Rawang]].Terletak 26 kilometer utara dari [[Kuala Lumpur]], Serendah terdapat tempat yang menarik untuk dilawati, antaranya ialah Perigi Tujuh Serendah dan Air Terjun Serendah (atau Templer Kai). Serendah ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]]. Serendah telah berkembang pesat dengan wujudnya '''[[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|UMW HVM Park]]''' dan [[Antara Gapi]]. ==Sejarah== Perigi Tujuh Serendah di bina pada tahun 1930-an oleh pihak British bertujuan untuk mencegah banjir yang besar dari berlaku di kawasan rendah di sini. Antara sebab mengapa serendah mendapat nama. Tempat yang rendah ini sering mengakibatkan bah atau banjir besar berlaku. Sehubungan dengan itu sebuat empangan kecil di bina oleh pihak pengusaha lombong bijih timah yang berada di bahagian rendah kawasan ini untuk mengelakkan banjir dari berlaku. Ada yang berpendapat empangan ini di bina untuk menjadi kunci air utama kepada limpahan air sungai yang mengalir dari bahagian hulu dan terus bertakung di bahagian tasik buatan bahagian atas empangan kecil yang dinamakan Perigi tujuh ini. Mitos pula menyatakan di mana, ada ketikanya empangan ini akan dikunjungi oleh puteri-puteri kayangan yang akan turun bersiram (mandi) di kawasan Perigi tujuh ini. biasa nya apabila pelangi kelihatan jatuh di kawasan Perigi tujuh ini dari kejauhan, dipercayai pada waktu itulah puteri-puteri kayangan ini akan turun bersiram (mandi). ==Syarikat== Beberapa syarikat terkemuka Malaysia berasal dari Serendah. Antaranya adalah: *[[Perodua]] *[[DRB-HICOM]] (pada asalnya The New Serendah Rubber Company Limited). ==Pembangunan== Stesen Komuter baharu, [[Stesen Komuter Serendah]] yang terletak kira-kira dua kilometer barat laut dari dan dinamakan sempena Serendah, dibuka pada 21 April 2007 bersama stesen Rasa dan Batang Kali. [[File:Perodua Corporate Office.jpg|thumb|Ibu Pejabat Perodua di Serendah]] [[Perodua]], salah satu pengeluar kereta nasional, ber ibu pejabat di Serendah. [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]] [[UMW Holdings]] , salah satu perusahaan perindustrian negara yang terkemuka, sedang membangunkan sebuah bandar perindustrian dan telah memindahkan banyak ibu pejabat anak syarikat mereka ke pembangunan baharu. Seperti perpindahan UMW Equipment dan UMW Power Solutions dari [[Shah Alam]] ke Serendah pada tahun 2023. Lihat [[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] , pemaju terkemuka di negeri ini, telah membangunkan komuniti terancang induk bernama '''[[Antara Gapi]]''' di bahagian lebih utara Serendah. Antara Gapi sedang meningkat pesat sebagai salah satu pusat bandar pinggir bandar di kawasan itu. ==Kemudahan== === Kemudahan Sosial === '''Masjid dan surau''' * Masjid Nurul Iman Serendah * Masjid Al Muttaqin Antara Gapi ''(dalam pembinaan)'' * Surau Ar-Raudah, Kg, Datuk Harun * Surau An-Nur, Kg, Seri Serendah * Surau An-Naim, Taman Idaman * Surau Al-Mustaqim, Desa Anggerik * Surau At-Taqwa, Desa Melor * Surau An-Nur, Kg, Tok Pinang * Surau Hidayatul Mustaqim, Taman Melati * Surau Al-Ikhwan, Taman Tasik Teratai * Surau Al Muttaqin Antara Gapi '''Kuil''' '''Balai Polis''' * Balai Polis Serendah '''Klinik''' * Klinik Kesihatan Serendah * Klinik Pergigian Serendah '''Pasar awam dan pasar raya''' * Pasar Awam Serendah * Segi Fresh - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Stesen minyak''' * Stesen minyak BhPetrol Serendah 1 * Stesen minyak Caltex Serendah * Stesen minyak BhPetrol Serendah 2 * Stesen minyak Petronas Serendah * Stesen minyak Shell (Antara Gapi) '''Dewan''' * Dewan Komuniti Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah '''Pejabat Pos''' * Pejabat Pos Serendah '''Pusat beli belah''' === Kemudahan Lain === '''Restoran''' * McDonald's Antara Gapi * Nasi Kukus Rimba Antara Gapi Serendah * Ayam Gepuk Tradisional Antara Gapi '''Kafe''' * [[7-Eleven]] dan 7Café - Gapi Avenue, Antara Gapi * ZUS Coffee - Gapi Avenue, Antara Gapi * Tealive - Laman Gapimas, Antara Gapi * Mixue Antara Gapi - Gapi Avenue, Antara Gapi * Aneka Cafe - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Kedai serbaneka''' * 99 Speedmart - Serendah, Antara Gapi, Taman Cempaka, Desa Kiambang, Desa Anggerik dan Taman Tasik Teratai. * [[7-Eleven]] - Serendah, Caltex Serendah dan Antara Gapi. * KK Super Mart - Serendah (Gapi Avenue, Antara Gapi) '''Kedai barangan kelengkapan seharian''' * MR.DIY - Laman Gapimas, Antara Gapi * MR.DIY Express - Taman Cempaka, Serendah * Eco-Shop Antara Gapi '''Farmasi''' * Farmasi Syifaa' - Taman Cempaka, Serendah ==Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah== [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|UMW High-Value Manufacturing Park]] Serendah sedang giat berkembang sebahagiannya disebabkan oleh kehadiran [[UMW Holdings]] di kawasan itu.Sebuah bandar perindustrian, bernama UMW High-Value Manufacturing Park atau '''UMW HVM Park''' sedang dibina yang kemudiannya akan menempatkan beberapa syarikat nasional dan multinasional yang tertumpu dalam pembuatan. Stesen [[Laluan Rel Pantai Timur|Rel Pantai Timur]] atau '''ECRL''' yang dirancang untuk dibuka dalam jarak yang sama juga akan mempercepatkan lagi pertumbuhan ini dengan stesen keretapi baharu. Beberapa alamat tempat di Serendah kini termasuk awalan 'Bandar'. Seperti alamat untuk UMW HVM Park dan kandungannya, yang memaparkan '''Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah''' ​​dan bukannya 'Serendah' ​​biasa. ==Lokasi== Kira-kira 7km dari bandar [[Rawang]] dan 37km dari [[Kuala Lumpur]] dan boleh diakses dengan melalui [[Laluan Persekutuan Malaysia 1|Jalan Kuala Lumpur-Tanjung Malim]] {{JKR|1}}, Dari Lebuhraya Utara-Selatan {{MES-E|1}} {{AHN-AH|2}} boleh dihubungi melalui Persimpangan Sungai Buaya {{MES-EXIT|117}} dan [[Bukit Beruntung]] {{MES-EXIT|118}} serta boleh diakses melalui [[Jalan Pintasan Rawang]]{{JKR|37}}. <br> ==Galeri== <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> Serendah Town 1.jpg|Pemandangan Bandar '''Serendah''' File:EXIT 118 Bukit Beruntung.jpg|Persimpangan [[Bukit Beruntung]] untuk ke '''Serendah''' File:E1, Sungai Buaya Interchange (Exit 117) 02.jpg|Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] untuk ke '''Serendah''' </gallery> ==Pengangkutan== Bas berhenti-henti [[Kuala Lumpur]]-[[Tanjung Malim]] melalui pekan Serendah. Mulai [[21]] [[April]] [[2007]], perkhidmatan [[KTM Komuter]] yang sebelum itu berakhir di Rawang telah dilanjutkan ke [[Kuala Kubu Bharu]] melalui [[Stesen Komuter Serendah|Stesen Keretapi Serendah]]. Perkhidmatan [[KTM ETS]] terdekat boleh didapati di [[Stesen keretapi Rawang|Stesen KTMB Rawang]] dan [[Stesen keretapi Batang Kali|Stesen KTMB Batang Kali]].<br> <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> File:Serendah Railway Station 7.jpg|'''Stesen Komuter Serendah''' </gallery> ==Pelancongan== '''PELANCONGAN (REKREASI)''' * Air Terjun Serendah * Perigi Tujuh Serendah '''PELANCONGAN (SEPERTI HOTEL & TARIKAN PENGUNJUNG)''' * Tasik Kebun Serendah * Sekeping Serendah ==Sekolah== * SK Serendah * SMK Serendah * SJKC Serendah * SRA Serendah * SK Antara Gapi * Sekolah Qira'ati & Tahfiz Al-Qur'an Serendah * Maahad Tahfiz Nurul Iman * Sekolah Islam Integrasi Temanku 0elq2qlx9cdwud5n1qi8dr4d0z4a3y7 6925956 6925954 2026-08-12T11:55:34Z Itz .k1me3 388031 6925956 wikitext text/x-wiki {{about|bandar|mukim|Serendah (mukim)}} {{Infobox settlement |name = Serendah<br>سرنده |official_name = |settlement_type = Bandar Industri Bernilai Tinggi |website = |image_skyline = Serendah Town 3.jpg |coordinates = |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] |subdivision_type2 = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] |subdivision_type3 = [[Senarai mukim di Selangor|Mukim]] |subdivision_name = {{flag|Malaysia}} |subdivision_name1 = {{flag|Selangor}} |subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] |subdivision_name3 = [[Serendah (mukim)|Serendah]] |leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan |leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Tidak Dipakai |postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 48200, 48300 |image_caption = }} '''Serendah''' ialah sebuah bandar di daerah [[Hulu Selangor]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia merupakan bandar satelit kepada [[Rawang, Selangor|Rawang]].Terletak 26 kilometer utara dari [[Kuala Lumpur]], Serendah terdapat tempat yang menarik untuk dilawati, antaranya ialah Perigi Tujuh Serendah dan Air Terjun Serendah (atau Templer Kai). Serendah ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]]. Serendah telah berkembang pesat dengan wujudnya '''[[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|UMW HVM Park]]''' dan [[Antara Gapi]]. ==Sejarah== Perigi Tujuh Serendah di bina pada tahun 1930-an oleh pihak British bertujuan untuk mencegah banjir yang besar dari berlaku di kawasan rendah di sini. Antara sebab mengapa serendah mendapat nama. Tempat yang rendah ini sering mengakibatkan bah atau banjir besar berlaku. Sehubungan dengan itu sebuat empangan kecil di bina oleh pihak pengusaha lombong bijih timah yang berada di bahagian rendah kawasan ini untuk mengelakkan banjir dari berlaku. Ada yang berpendapat empangan ini di bina untuk menjadi kunci air utama kepada limpahan air sungai yang mengalir dari bahagian hulu dan terus bertakung di bahagian tasik buatan bahagian atas empangan kecil yang dinamakan Perigi tujuh ini. Mitos pula menyatakan di mana, ada ketikanya empangan ini akan dikunjungi oleh puteri-puteri kayangan yang akan turun bersiram (mandi) di kawasan Perigi tujuh ini. biasa nya apabila pelangi kelihatan jatuh di kawasan Perigi tujuh ini dari kejauhan, dipercayai pada waktu itulah puteri-puteri kayangan ini akan turun bersiram (mandi). ==Syarikat== Beberapa syarikat terkemuka Malaysia berasal dari Serendah. Antaranya adalah: *[[Perodua]] *[[DRB-HICOM]] (pada asalnya The New Serendah Rubber Company Limited). ==Pembangunan== Stesen Komuter baharu, [[Stesen Komuter Serendah]] yang terletak kira-kira dua kilometer barat laut dari dan dinamakan sempena Serendah, dibuka pada 21 April 2007 bersama stesen Rasa dan Batang Kali. [[File:Perodua Corporate Office.jpg|thumb|Ibu Pejabat Perodua di Serendah]] [[Perodua]], salah satu pengeluar kereta nasional, ber ibu pejabat di Serendah. [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]] [[UMW Holdings]] , salah satu perusahaan perindustrian negara yang terkemuka, sedang membangunkan sebuah bandar perindustrian dan telah memindahkan banyak ibu pejabat anak syarikat mereka ke pembangunan baharu. Seperti perpindahan UMW Equipment dan UMW Power Solutions dari [[Shah Alam]] ke Serendah pada tahun 2023. Lihat [[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] , pemaju terkemuka di negeri ini, telah membangunkan komuniti terancang induk bernama '''[[Antara Gapi]]''' di bahagian lebih utara Serendah. Antara Gapi sedang meningkat pesat sebagai salah satu pusat bandar pinggir bandar di kawasan itu. ==Kemudahan== === Kemudahan Sosial === '''Masjid dan surau''' * Masjid Nurul Iman Serendah * Masjid Al Muttaqin Antara Gapi ''(dalam pembinaan)'' * Surau Ar-Raudah, Kg, Datuk Harun * Surau An-Nur, Kg, Seri Serendah * Surau An-Naim, Taman Idaman * Surau Al-Mustaqim, Desa Anggerik * Surau At-Taqwa, Desa Melor * Surau An-Nur, Kg, Tok Pinang * Surau Hidayatul Mustaqim, Taman Melati * Surau Al-Ikhwan, Taman Tasik Teratai * Surau Al Muttaqin Antara Gapi '''Kuil''' '''Balai Polis''' * Balai Polis Serendah '''Klinik''' * Klinik Kesihatan Serendah * Klinik Pergigian Serendah '''Pasar awam dan pasar raya''' * Pasar Awam Serendah * Segi Fresh - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Stesen minyak''' * Stesen minyak BhPetrol Serendah 1 * Stesen minyak Caltex Serendah * Stesen minyak BhPetrol Serendah 2 * Stesen minyak Petronas Serendah * Stesen minyak Shell (Antara Gapi) '''Dewan''' * Dewan Komuniti Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah '''Pejabat Pos''' * Pejabat Pos Serendah '''Pusat beli belah''' === Kemudahan Lain === '''Restoran''' * McDonald's Antara Gapi * Nasi Kukus Rimba Antara Gapi Serendah * Ayam Gepuk Tradisional Antara Gapi '''Kafe''' * [[7-Eleven]] dan 7Café - Gapi Avenue, Antara Gapi * ZUS Coffee - Gapi Avenue, Antara Gapi * Tealive - Laman Gapimas, Antara Gapi * Mixue Antara Gapi - Gapi Avenue, Antara Gapi * Aneka Cafe - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Kedai serbaneka''' * 99 Speedmart - Serendah, Antara Gapi, Taman Cempaka, Desa Kiambang, Desa Anggerik dan Taman Tasik Teratai. * [[7-Eleven]] - Serendah, Caltex Serendah dan Antara Gapi. * KK Super Mart - Serendah (Gapi Avenue, Antara Gapi) '''Kedai barangan kelengkapan seharian''' * MR.DIY - Laman Gapimas, Antara Gapi * MR.DIY Express - Taman Cempaka, Serendah * Eco-Shop Antara Gapi '''Farmasi''' * Farmasi Syifaa' - Taman Cempaka, Serendah ==Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah== [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|UMW High-Value Manufacturing Park]] Serendah sedang giat berkembang sebahagiannya disebabkan oleh kehadiran [[UMW Holdings]] di kawasan itu.Sebuah bandar perindustrian, bernama UMW High-Value Manufacturing Park atau '''UMW HVM Park''' sedang dibina yang kemudiannya akan menempatkan beberapa syarikat nasional dan multinasional yang tertumpu dalam pembuatan. Stesen [[Laluan Rel Pantai Timur|Rel Pantai Timur]] atau '''ECRL''' yang dirancang untuk dibuka dalam jarak yang sama juga akan mempercepatkan lagi pertumbuhan ini dengan stesen keretapi baharu. Beberapa alamat tempat di Serendah kini termasuk awalan 'Bandar'. Seperti alamat untuk UMW HVM Park dan kandungannya, yang memaparkan '''Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah''' ​​dan bukannya 'Serendah' ​​biasa. ==Galeri== <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> Serendah Town 1.jpg|Pemandangan Bandar '''Serendah''' File:EXIT 118 Bukit Beruntung.jpg|Persimpangan [[Bukit Beruntung]] untuk ke '''Serendah''' File:E1, Sungai Buaya Interchange (Exit 117) 02.jpg|Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] untuk ke '''Serendah''' </gallery> ==Pengangkutan== Bas berhenti-henti [[Kuala Lumpur]]-[[Tanjung Malim]] melalui pekan Serendah. Mulai [[21]] [[April]] [[2007]], perkhidmatan [[KTM Komuter]] yang sebelum itu berakhir di Rawang telah dilanjutkan ke [[Kuala Kubu Bharu]] melalui [[Stesen Komuter Serendah|Stesen Keretapi Serendah]]. Perkhidmatan [[KTM ETS]] terdekat boleh didapati di [[Stesen keretapi Rawang|Stesen KTMB Rawang]] dan [[Stesen keretapi Batang Kali|Stesen KTMB Batang Kali]].<br> <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> File:Serendah Railway Station 7.jpg|'''Stesen Komuter Serendah''' </gallery> ==Pelancongan== '''PELANCONGAN (REKREASI)''' * Air Terjun Serendah * Perigi Tujuh Serendah '''PELANCONGAN (SEPERTI HOTEL & TARIKAN PENGUNJUNG)''' * Tasik Kebun Serendah * Sekeping Serendah ==Sekolah== * SK Serendah * SMK Serendah * SJKC Serendah * SRA Serendah * SK Antara Gapi * Sekolah Qira'ati & Tahfiz Al-Qur'an Serendah * Maahad Tahfiz Nurul Iman * Sekolah Islam Integrasi Temanku 5niv0z4eb0ntli52pvtu63c7q8pvlw9 6925957 6925956 2026-08-12T11:56:27Z Itz .k1me3 388031 6925957 wikitext text/x-wiki {{about|bandar|mukim|Serendah (mukim)}} {{Infobox settlement |name = Serendah<br>سرنده |official_name = |settlement_type = Bandar Industri Bernilai Tinggi |website = |image_skyline = Serendah Town 3.jpg |coordinates = |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] |subdivision_type2 = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] |subdivision_type3 = [[Senarai mukim di Selangor|Mukim]] |subdivision_name = {{flag|Malaysia}} |subdivision_name1 = {{flag|Selangor}} |subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] |subdivision_name3 = [[Serendah (mukim)|Serendah]] |leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan |leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Tidak Dipakai |postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 48200, 48300 |image_caption = }} '''Serendah''' ialah sebuah bandar di daerah [[Hulu Selangor]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia merupakan bandar satelit kepada [[Rawang, Selangor|Rawang]].Terletak 26 kilometer utara dari [[Kuala Lumpur]], Serendah terdapat tempat yang menarik untuk dilawati, antaranya ialah Perigi Tujuh Serendah dan Air Terjun Serendah (atau Templer Kai). Serendah ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]]. Serendah telah berkembang pesat dengan wujudnya '''[[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|UMW HVM Park]]''' dan [[Antara Gapi]]. ==Sejarah== Perigi Tujuh Serendah di bina pada tahun 1930-an oleh pihak British bertujuan untuk mencegah banjir yang besar dari berlaku di kawasan rendah di sini. Antara sebab mengapa serendah mendapat nama. Tempat yang rendah ini sering mengakibatkan bah atau banjir besar berlaku. Sehubungan dengan itu sebuat empangan kecil di bina oleh pihak pengusaha lombong bijih timah yang berada di bahagian rendah kawasan ini untuk mengelakkan banjir dari berlaku. Ada yang berpendapat empangan ini di bina untuk menjadi kunci air utama kepada limpahan air sungai yang mengalir dari bahagian hulu dan terus bertakung di bahagian tasik buatan bahagian atas empangan kecil yang dinamakan Perigi tujuh ini. Mitos pula menyatakan di mana, ada ketikanya empangan ini akan dikunjungi oleh puteri-puteri kayangan yang akan turun bersiram (mandi) di kawasan Perigi tujuh ini. biasa nya apabila pelangi kelihatan jatuh di kawasan Perigi tujuh ini dari kejauhan, dipercayai pada waktu itulah puteri-puteri kayangan ini akan turun bersiram (mandi). ==Syarikat== Beberapa syarikat terkemuka Malaysia berasal dari Serendah. Antaranya adalah: *[[Perodua]] *[[DRB-HICOM]] (pada asalnya The New Serendah Rubber Company Limited). ==Pembangunan== Stesen Komuter baharu, [[Stesen Komuter Serendah]] yang terletak kira-kira dua kilometer barat laut dari dan dinamakan sempena Serendah, dibuka pada 21 April 2007 bersama stesen Rasa dan Batang Kali. [[File:Perodua Corporate Office.jpg|thumb|Ibu Pejabat Perodua di Serendah]] [[Perodua]], salah satu pengeluar kereta nasional, ber ibu pejabat di Serendah. [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]] [[UMW Holdings]] , salah satu perusahaan perindustrian negara yang terkemuka, sedang membangunkan sebuah bandar perindustrian dan telah memindahkan banyak ibu pejabat anak syarikat mereka ke pembangunan baharu. Seperti perpindahan UMW Equipment dan UMW Power Solutions dari [[Shah Alam]] ke Serendah pada tahun 2023. Lihat [[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] , pemaju terkemuka di negeri ini, telah membangunkan komuniti terancang induk bernama '''[[Antara Gapi]]''' di bahagian lebih utara Serendah. Antara Gapi sedang meningkat pesat sebagai salah satu pusat bandar pinggir bandar di kawasan itu. ==Kemudahan== === Kemudahan Sosial === '''Masjid dan surau''' * Masjid Nurul Iman Serendah * Masjid Al Muttaqin Antara Gapi ''(dalam pembinaan)'' * Surau Ar-Raudah, Kg, Datuk Harun * Surau An-Nur, Kg, Seri Serendah * Surau An-Naim, Taman Idaman * Surau Al-Mustaqim, Desa Anggerik * Surau At-Taqwa, Desa Melor * Surau An-Nur, Kg, Tok Pinang * Surau Hidayatul Mustaqim, Taman Melati * Surau Al-Ikhwan, Taman Tasik Teratai * Surau Al Muttaqin Antara Gapi '''Kuil''' '''Balai Polis''' * Balai Polis Serendah '''Klinik''' * Klinik Kesihatan Serendah * Klinik Pergigian Serendah '''Pasar awam dan pasar raya''' * Pasar Awam Serendah * Segi Fresh - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Stesen minyak''' * Stesen minyak BhPetrol Serendah 1 * Stesen minyak Caltex Serendah * Stesen minyak BhPetrol Serendah 2 * Stesen minyak Petronas Serendah * Stesen minyak Shell (Antara Gapi) '''Dewan''' * Dewan Komuniti Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah '''Pejabat Pos''' * Pejabat Pos Serendah '''Pusat beli belah''' === Kemudahan Lain === '''Restoran''' * McDonald's Antara Gapi * Nasi Kukus Rimba Antara Gapi Serendah * Ayam Gepuk Tradisional Antara Gapi '''Kafe''' * [[7-Eleven]] dan 7Café - Gapi Avenue, Antara Gapi * ZUS Coffee - Gapi Avenue, Antara Gapi * Tealive - Laman Gapimas, Antara Gapi * Mixue Antara Gapi - Gapi Avenue, Antara Gapi * Aneka Cafe - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Kedai serbaneka''' * 99 Speedmart - Serendah, Antara Gapi, Taman Cempaka, Desa Kiambang, Desa Anggerik dan Taman Tasik Teratai. * [[7-Eleven]] - Serendah, Caltex Serendah dan Antara Gapi. * KK Super Mart - Serendah (Gapi Avenue, Antara Gapi) '''Kedai barangan kelengkapan seharian''' * MR.DIY - Laman Gapimas, Antara Gapi * MR.DIY Express - Taman Cempaka, Serendah * Eco-Shop Antara Gapi '''Farmasi''' * Farmasi Syifaa' - Taman Cempaka, Serendah ==Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah== [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|UMW High-Value Manufacturing Park]] Serendah sedang giat berkembang sebahagiannya disebabkan oleh kehadiran [[UMW Holdings]] di kawasan itu.Sebuah bandar perindustrian, bernama UMW High-Value Manufacturing Park atau '''UMW HVM Park''' sedang dibina yang kemudiannya akan menempatkan beberapa syarikat nasional dan multinasional yang tertumpu dalam pembuatan. Stesen [[Laluan Rel Pantai Timur|Rel Pantai Timur]] atau '''ECRL''' yang dirancang untuk dibuka dalam jarak yang sama juga akan mempercepatkan lagi pertumbuhan ini dengan stesen keretapi baharu. Beberapa alamat tempat di Serendah kini termasuk awalan 'Bandar'. Seperti alamat untuk UMW HVM Park dan kandungannya, yang memaparkan '''Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah''' ​​dan bukannya 'Serendah' ​​biasa. ==Galeri== <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> Serendah Town 1.jpg|Pemandangan Bandar '''Serendah''' File:EXIT 118 Bukit Beruntung.jpg|Persimpangan [[Bukit Beruntung]] untuk ke '''Serendah''' File:E1, Sungai Buaya Interchange (Exit 117) 02.jpg|Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] untuk ke '''Serendah''' </gallery> ==Pelancongan== '''PELANCONGAN (REKREASI)''' * Air Terjun Serendah * Perigi Tujuh Serendah '''PELANCONGAN (SEPERTI HOTEL & TARIKAN PENGUNJUNG)''' * Tasik Kebun Serendah * Sekeping Serendah ==Sekolah== * SK Serendah * SMK Serendah * SJKC Serendah * SRA Serendah * SK Antara Gapi * Sekolah Qira'ati & Tahfiz Al-Qur'an Serendah * Maahad Tahfiz Nurul Iman * Sekolah Islam Integrasi Temanku sstqtqes9df8cq24ee2jflm4e77qifd 6925960 6925957 2026-08-12T11:57:03Z Itz .k1me3 388031 6925960 wikitext text/x-wiki {{about|bandar|mukim|Serendah (mukim)}} {{Infobox settlement |name = Serendah<br>سرنده |official_name = |settlement_type = Bandar Industri Bernilai Tinggi |website = |image_skyline = Serendah Town 3.jpg |coordinates = |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] |subdivision_type2 = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] |subdivision_type3 = [[Senarai mukim di Selangor|Mukim]] |subdivision_name = {{flag|Malaysia}} |subdivision_name1 = {{flag|Selangor}} |subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] |subdivision_name3 = [[Serendah (mukim)|Serendah]] |leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan |leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Tidak Dipakai |postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 48200, 48300 |image_caption = }} '''Serendah''' ialah sebuah bandar di daerah [[Hulu Selangor]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia merupakan bandar satelit kepada [[Rawang, Selangor|Rawang]].Terletak 26 kilometer utara dari [[Kuala Lumpur]], Serendah terdapat tempat yang menarik untuk dilawati, antaranya ialah Perigi Tujuh Serendah dan Air Terjun Serendah (atau Templer Kai). Serendah ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]]. Serendah telah berkembang pesat dengan wujudnya '''[[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|UMW HVM Park]]''' dan [[Antara Gapi]]. ==Sejarah== Perigi Tujuh Serendah di bina pada tahun 1930-an oleh pihak British bertujuan untuk mencegah banjir yang besar dari berlaku di kawasan rendah di sini. Antara sebab mengapa serendah mendapat nama. Tempat yang rendah ini sering mengakibatkan bah atau banjir besar berlaku. Sehubungan dengan itu sebuat empangan kecil di bina oleh pihak pengusaha lombong bijih timah yang berada di bahagian rendah kawasan ini untuk mengelakkan banjir dari berlaku. Ada yang berpendapat empangan ini di bina untuk menjadi kunci air utama kepada limpahan air sungai yang mengalir dari bahagian hulu dan terus bertakung di bahagian tasik buatan bahagian atas empangan kecil yang dinamakan Perigi tujuh ini. Mitos pula menyatakan di mana, ada ketikanya empangan ini akan dikunjungi oleh puteri-puteri kayangan yang akan turun bersiram (mandi) di kawasan Perigi tujuh ini. biasa nya apabila pelangi kelihatan jatuh di kawasan Perigi tujuh ini dari kejauhan, dipercayai pada waktu itulah puteri-puteri kayangan ini akan turun bersiram (mandi). ==Pembangunan== Stesen Komuter baharu, [[Stesen Komuter Serendah]] yang terletak kira-kira dua kilometer barat laut dari dan dinamakan sempena Serendah, dibuka pada 21 April 2007 bersama stesen Rasa dan Batang Kali. [[File:Perodua Corporate Office.jpg|thumb|Ibu Pejabat Perodua di Serendah]] [[Perodua]], salah satu pengeluar kereta nasional, ber ibu pejabat di Serendah. [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]] [[UMW Holdings]] , salah satu perusahaan perindustrian negara yang terkemuka, sedang membangunkan sebuah bandar perindustrian dan telah memindahkan banyak ibu pejabat anak syarikat mereka ke pembangunan baharu. Seperti perpindahan UMW Equipment dan UMW Power Solutions dari [[Shah Alam]] ke Serendah pada tahun 2023. Lihat [[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] , pemaju terkemuka di negeri ini, telah membangunkan komuniti terancang induk bernama '''[[Antara Gapi]]''' di bahagian lebih utara Serendah. Antara Gapi sedang meningkat pesat sebagai salah satu pusat bandar pinggir bandar di kawasan itu. ==Kemudahan== === Kemudahan Sosial === '''Masjid dan surau''' * Masjid Nurul Iman Serendah * Masjid Al Muttaqin Antara Gapi ''(dalam pembinaan)'' * Surau Ar-Raudah, Kg, Datuk Harun * Surau An-Nur, Kg, Seri Serendah * Surau An-Naim, Taman Idaman * Surau Al-Mustaqim, Desa Anggerik * Surau At-Taqwa, Desa Melor * Surau An-Nur, Kg, Tok Pinang * Surau Hidayatul Mustaqim, Taman Melati * Surau Al-Ikhwan, Taman Tasik Teratai * Surau Al Muttaqin Antara Gapi '''Kuil''' '''Balai Polis''' * Balai Polis Serendah '''Klinik''' * Klinik Kesihatan Serendah * Klinik Pergigian Serendah '''Pasar awam dan pasar raya''' * Pasar Awam Serendah * Segi Fresh - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Stesen minyak''' * Stesen minyak BhPetrol Serendah 1 * Stesen minyak Caltex Serendah * Stesen minyak BhPetrol Serendah 2 * Stesen minyak Petronas Serendah * Stesen minyak Shell (Antara Gapi) '''Dewan''' * Dewan Komuniti Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah '''Pejabat Pos''' * Pejabat Pos Serendah '''Pusat beli belah''' === Kemudahan Lain === '''Restoran''' * McDonald's Antara Gapi * Nasi Kukus Rimba Antara Gapi Serendah * Ayam Gepuk Tradisional Antara Gapi '''Kafe''' * [[7-Eleven]] dan 7Café - Gapi Avenue, Antara Gapi * ZUS Coffee - Gapi Avenue, Antara Gapi * Tealive - Laman Gapimas, Antara Gapi * Mixue Antara Gapi - Gapi Avenue, Antara Gapi * Aneka Cafe - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Kedai serbaneka''' * 99 Speedmart - Serendah, Antara Gapi, Taman Cempaka, Desa Kiambang, Desa Anggerik dan Taman Tasik Teratai. * [[7-Eleven]] - Serendah, Caltex Serendah dan Antara Gapi. * KK Super Mart - Serendah (Gapi Avenue, Antara Gapi) '''Kedai barangan kelengkapan seharian''' * MR.DIY - Laman Gapimas, Antara Gapi * MR.DIY Express - Taman Cempaka, Serendah * Eco-Shop Antara Gapi '''Farmasi''' * Farmasi Syifaa' - Taman Cempaka, Serendah ==Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah== [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|UMW High-Value Manufacturing Park]] Serendah sedang giat berkembang sebahagiannya disebabkan oleh kehadiran [[UMW Holdings]] di kawasan itu.Sebuah bandar perindustrian, bernama UMW High-Value Manufacturing Park atau '''UMW HVM Park''' sedang dibina yang kemudiannya akan menempatkan beberapa syarikat nasional dan multinasional yang tertumpu dalam pembuatan. Stesen [[Laluan Rel Pantai Timur|Rel Pantai Timur]] atau '''ECRL''' yang dirancang untuk dibuka dalam jarak yang sama juga akan mempercepatkan lagi pertumbuhan ini dengan stesen keretapi baharu. Beberapa alamat tempat di Serendah kini termasuk awalan 'Bandar'. Seperti alamat untuk UMW HVM Park dan kandungannya, yang memaparkan '''Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah''' ​​dan bukannya 'Serendah' ​​biasa. ==Galeri== <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> Serendah Town 1.jpg|Pemandangan Bandar '''Serendah''' File:EXIT 118 Bukit Beruntung.jpg|Persimpangan [[Bukit Beruntung]] untuk ke '''Serendah''' File:E1, Sungai Buaya Interchange (Exit 117) 02.jpg|Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] untuk ke '''Serendah''' </gallery> ==Pelancongan== '''PELANCONGAN (REKREASI)''' * Air Terjun Serendah * Perigi Tujuh Serendah '''PELANCONGAN (SEPERTI HOTEL & TARIKAN PENGUNJUNG)''' * Tasik Kebun Serendah * Sekeping Serendah ==Sekolah== * SK Serendah * SMK Serendah * SJKC Serendah * SRA Serendah * SK Antara Gapi * Sekolah Qira'ati & Tahfiz Al-Qur'an Serendah * Maahad Tahfiz Nurul Iman * Sekolah Islam Integrasi Temanku 5f0063bqs4smhmwkvpe04dhlkbaisip 6925961 6925960 2026-08-12T11:57:33Z Itz .k1me3 388031 /* Sejarah */ 6925961 wikitext text/x-wiki {{about|bandar|mukim|Serendah (mukim)}} {{Infobox settlement |name = Serendah<br>سرنده |official_name = |settlement_type = Bandar Industri Bernilai Tinggi |website = |image_skyline = Serendah Town 3.jpg |coordinates = |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] |subdivision_type2 = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] |subdivision_type3 = [[Senarai mukim di Selangor|Mukim]] |subdivision_name = {{flag|Malaysia}} |subdivision_name1 = {{flag|Selangor}} |subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] |subdivision_name3 = [[Serendah (mukim)|Serendah]] |leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan |leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Tidak Dipakai |postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 48200, 48300 |image_caption = }} '''Serendah''' ialah sebuah bandar di daerah [[Hulu Selangor]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia merupakan bandar satelit kepada [[Rawang, Selangor|Rawang]].Terletak 26 kilometer utara dari [[Kuala Lumpur]], Serendah terdapat tempat yang menarik untuk dilawati, antaranya ialah Perigi Tujuh Serendah dan Air Terjun Serendah (atau Templer Kai). Serendah ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]]. Serendah telah berkembang pesat dengan wujudnya '''[[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|UMW HVM Park]]''' dan [[Antara Gapi]]. ==Sejarah== Perigi Tujuh Serendah di bina pada tahun 1930-an oleh pihak British bertujuan untuk mencegah banjir yang besar dari berlaku di kawasan rendah di sini. Antara sebab mengapa serendah mendapat nama. Tempat yang rendah ini sering mengakibatkan bah atau banjir besar berlaku. Sehubungan dengan itu sebuat empangan kecil di bina oleh pihak pengusaha lombong bijih timah yang berada di bahagian rendah kawasan ini untuk mengelakkan banjir dari berlaku. Ada yang berpendapat empangan ini di bina untuk menjadi kunci air utama kepada limpahan air sungai yang mengalir dari bahagian hulu dan terus bertakung di bahagian tasik buatan bahagian atas empangan kecil yang dinamakan Perigi tujuh ini. Mitos pula menyatakan di mana, ada ketikanya empangan ini akan dikunjungi oleh puteri-puteri kayangan yang akan turun bersiram (mandi) di kawasan Perigi tujuh ini. biasa nya apabila pelangi kelihatan jatuh di kawasan Perigi tujuh ini dari kejauhan, dipercayai pada waktu itulah puteri-puteri kayangan ini akan turun bersiram (mandi). ==Lokasi== Kira-kira 7km dari bandar [[Rawang]] dan 37km dari [[Kuala Lumpur]] dan boleh diakses dengan melalui [[Laluan Persekutuan Malaysia 1|Jalan Kuala Lumpur-Tanjung Malim]] {{JKR|1}}, Dari Lebuhraya Utara-Selatan {{MES-E|1}} {{AHN-AH|2}} boleh dihubungi melalui Persimpangan Sungai Buaya {{MES-EXIT|117}} dan [[Bukit Beruntung]] {{MES-EXIT|118}} serta boleh diakses melalui [[Jalan Pintasan Rawang]]{{JKR|37}}. <br> ==Pembangunan== Stesen Komuter baharu, [[Stesen Komuter Serendah]] yang terletak kira-kira dua kilometer barat laut dari dan dinamakan sempena Serendah, dibuka pada 21 April 2007 bersama stesen Rasa dan Batang Kali. [[File:Perodua Corporate Office.jpg|thumb|Ibu Pejabat Perodua di Serendah]] [[Perodua]], salah satu pengeluar kereta nasional, ber ibu pejabat di Serendah. [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]] [[UMW Holdings]] , salah satu perusahaan perindustrian negara yang terkemuka, sedang membangunkan sebuah bandar perindustrian dan telah memindahkan banyak ibu pejabat anak syarikat mereka ke pembangunan baharu. Seperti perpindahan UMW Equipment dan UMW Power Solutions dari [[Shah Alam]] ke Serendah pada tahun 2023. Lihat [[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] , pemaju terkemuka di negeri ini, telah membangunkan komuniti terancang induk bernama '''[[Antara Gapi]]''' di bahagian lebih utara Serendah. Antara Gapi sedang meningkat pesat sebagai salah satu pusat bandar pinggir bandar di kawasan itu. ==Kemudahan== === Kemudahan Sosial === '''Masjid dan surau''' * Masjid Nurul Iman Serendah * Masjid Al Muttaqin Antara Gapi ''(dalam pembinaan)'' * Surau Ar-Raudah, Kg, Datuk Harun * Surau An-Nur, Kg, Seri Serendah * Surau An-Naim, Taman Idaman * Surau Al-Mustaqim, Desa Anggerik * Surau At-Taqwa, Desa Melor * Surau An-Nur, Kg, Tok Pinang * Surau Hidayatul Mustaqim, Taman Melati * Surau Al-Ikhwan, Taman Tasik Teratai * Surau Al Muttaqin Antara Gapi '''Kuil''' '''Balai Polis''' * Balai Polis Serendah '''Klinik''' * Klinik Kesihatan Serendah * Klinik Pergigian Serendah '''Pasar awam dan pasar raya''' * Pasar Awam Serendah * Segi Fresh - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Stesen minyak''' * Stesen minyak BhPetrol Serendah 1 * Stesen minyak Caltex Serendah * Stesen minyak BhPetrol Serendah 2 * Stesen minyak Petronas Serendah * Stesen minyak Shell (Antara Gapi) '''Dewan''' * Dewan Komuniti Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah '''Pejabat Pos''' * Pejabat Pos Serendah '''Pusat beli belah''' === Kemudahan Lain === '''Restoran''' * McDonald's Antara Gapi * Nasi Kukus Rimba Antara Gapi Serendah * Ayam Gepuk Tradisional Antara Gapi '''Kafe''' * [[7-Eleven]] dan 7Café - Gapi Avenue, Antara Gapi * ZUS Coffee - Gapi Avenue, Antara Gapi * Tealive - Laman Gapimas, Antara Gapi * Mixue Antara Gapi - Gapi Avenue, Antara Gapi * Aneka Cafe - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Kedai serbaneka''' * 99 Speedmart - Serendah, Antara Gapi, Taman Cempaka, Desa Kiambang, Desa Anggerik dan Taman Tasik Teratai. * [[7-Eleven]] - Serendah, Caltex Serendah dan Antara Gapi. * KK Super Mart - Serendah (Gapi Avenue, Antara Gapi) '''Kedai barangan kelengkapan seharian''' * MR.DIY - Laman Gapimas, Antara Gapi * MR.DIY Express - Taman Cempaka, Serendah * Eco-Shop Antara Gapi '''Farmasi''' * Farmasi Syifaa' - Taman Cempaka, Serendah ==Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah== [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|UMW High-Value Manufacturing Park]] Serendah sedang giat berkembang sebahagiannya disebabkan oleh kehadiran [[UMW Holdings]] di kawasan itu.Sebuah bandar perindustrian, bernama UMW High-Value Manufacturing Park atau '''UMW HVM Park''' sedang dibina yang kemudiannya akan menempatkan beberapa syarikat nasional dan multinasional yang tertumpu dalam pembuatan. Stesen [[Laluan Rel Pantai Timur|Rel Pantai Timur]] atau '''ECRL''' yang dirancang untuk dibuka dalam jarak yang sama juga akan mempercepatkan lagi pertumbuhan ini dengan stesen keretapi baharu. Beberapa alamat tempat di Serendah kini termasuk awalan 'Bandar'. Seperti alamat untuk UMW HVM Park dan kandungannya, yang memaparkan '''Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah''' ​​dan bukannya 'Serendah' ​​biasa. ==Galeri== <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> Serendah Town 1.jpg|Pemandangan Bandar '''Serendah''' File:EXIT 118 Bukit Beruntung.jpg|Persimpangan [[Bukit Beruntung]] untuk ke '''Serendah''' File:E1, Sungai Buaya Interchange (Exit 117) 02.jpg|Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] untuk ke '''Serendah''' </gallery> ==Pelancongan== '''PELANCONGAN (REKREASI)''' * Air Terjun Serendah * Perigi Tujuh Serendah '''PELANCONGAN (SEPERTI HOTEL & TARIKAN PENGUNJUNG)''' * Tasik Kebun Serendah * Sekeping Serendah ==Sekolah== * SK Serendah * SMK Serendah * SJKC Serendah * SRA Serendah * SK Antara Gapi * Sekolah Qira'ati & Tahfiz Al-Qur'an Serendah * Maahad Tahfiz Nurul Iman * Sekolah Islam Integrasi Temanku qyn8h4huzrs72js071towauq4pv5dc5 6925962 6925961 2026-08-12T11:58:04Z Itz .k1me3 388031 /* Kemudahan */ 6925962 wikitext text/x-wiki {{about|bandar|mukim|Serendah (mukim)}} {{Infobox settlement |name = Serendah<br>سرنده |official_name = |settlement_type = Bandar Industri Bernilai Tinggi |website = |image_skyline = Serendah Town 3.jpg |coordinates = |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] |subdivision_type2 = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] |subdivision_type3 = [[Senarai mukim di Selangor|Mukim]] |subdivision_name = {{flag|Malaysia}} |subdivision_name1 = {{flag|Selangor}} |subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] |subdivision_name3 = [[Serendah (mukim)|Serendah]] |leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan |leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Tidak Dipakai |postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 48200, 48300 |image_caption = }} '''Serendah''' ialah sebuah bandar di daerah [[Hulu Selangor]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia merupakan bandar satelit kepada [[Rawang, Selangor|Rawang]].Terletak 26 kilometer utara dari [[Kuala Lumpur]], Serendah terdapat tempat yang menarik untuk dilawati, antaranya ialah Perigi Tujuh Serendah dan Air Terjun Serendah (atau Templer Kai). Serendah ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]]. Serendah telah berkembang pesat dengan wujudnya '''[[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|UMW HVM Park]]''' dan [[Antara Gapi]]. ==Sejarah== Perigi Tujuh Serendah di bina pada tahun 1930-an oleh pihak British bertujuan untuk mencegah banjir yang besar dari berlaku di kawasan rendah di sini. Antara sebab mengapa serendah mendapat nama. Tempat yang rendah ini sering mengakibatkan bah atau banjir besar berlaku. Sehubungan dengan itu sebuat empangan kecil di bina oleh pihak pengusaha lombong bijih timah yang berada di bahagian rendah kawasan ini untuk mengelakkan banjir dari berlaku. Ada yang berpendapat empangan ini di bina untuk menjadi kunci air utama kepada limpahan air sungai yang mengalir dari bahagian hulu dan terus bertakung di bahagian tasik buatan bahagian atas empangan kecil yang dinamakan Perigi tujuh ini. Mitos pula menyatakan di mana, ada ketikanya empangan ini akan dikunjungi oleh puteri-puteri kayangan yang akan turun bersiram (mandi) di kawasan Perigi tujuh ini. biasa nya apabila pelangi kelihatan jatuh di kawasan Perigi tujuh ini dari kejauhan, dipercayai pada waktu itulah puteri-puteri kayangan ini akan turun bersiram (mandi). ==Lokasi== Kira-kira 7km dari bandar [[Rawang]] dan 37km dari [[Kuala Lumpur]] dan boleh diakses dengan melalui [[Laluan Persekutuan Malaysia 1|Jalan Kuala Lumpur-Tanjung Malim]] {{JKR|1}}, Dari Lebuhraya Utara-Selatan {{MES-E|1}} {{AHN-AH|2}} boleh dihubungi melalui Persimpangan Sungai Buaya {{MES-EXIT|117}} dan [[Bukit Beruntung]] {{MES-EXIT|118}} serta boleh diakses melalui [[Jalan Pintasan Rawang]]{{JKR|37}}. <br> ==Pembangunan== Stesen Komuter baharu, [[Stesen Komuter Serendah]] yang terletak kira-kira dua kilometer barat laut dari dan dinamakan sempena Serendah, dibuka pada 21 April 2007 bersama stesen Rasa dan Batang Kali. [[File:Perodua Corporate Office.jpg|thumb|Ibu Pejabat Perodua di Serendah]] [[Perodua]], salah satu pengeluar kereta nasional, ber ibu pejabat di Serendah. [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]] [[UMW Holdings]] , salah satu perusahaan perindustrian negara yang terkemuka, sedang membangunkan sebuah bandar perindustrian dan telah memindahkan banyak ibu pejabat anak syarikat mereka ke pembangunan baharu. Seperti perpindahan UMW Equipment dan UMW Power Solutions dari [[Shah Alam]] ke Serendah pada tahun 2023. Lihat [[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] , pemaju terkemuka di negeri ini, telah membangunkan komuniti terancang induk bernama '''[[Antara Gapi]]''' di bahagian lebih utara Serendah. Antara Gapi sedang meningkat pesat sebagai salah satu pusat bandar pinggir bandar di kawasan itu. ==Kemudahan== === Kemudahan Sosial === '''Masjid dan surau''' * Masjid Nurul Iman Serendah * Masjid Al Muttaqin Antara Gapi ''(dalam pembinaan)'' * Surau Ar-Raudah, Kg, Datuk Harun * Surau An-Nur, Kg, Seri Serendah * Surau An-Naim, Taman Idaman * Surau Al-Mustaqim, Desa Anggerik * Surau At-Taqwa, Desa Melor * Surau An-Nur, Kg, Tok Pinang * Surau Hidayatul Mustaqim, Taman Melati * Surau Al-Ikhwan, Taman Tasik Teratai * Surau Al Muttaqin Antara Gapi '''Kuil''' '''Balai Polis''' * Balai Polis Serendah '''Klinik''' * Klinik Kesihatan Serendah * Klinik Pergigian Serendah '''Pasar awam dan pasar raya''' * Pasar Awam Serendah * Segi Fresh - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Stesen minyak''' * Stesen minyak BhPetrol Serendah 1 * Stesen minyak Caltex Serendah * Stesen minyak BhPetrol Serendah 2 * Stesen minyak Petronas Serendah * Stesen minyak Shell (Antara Gapi) '''Dewan''' * Dewan Komuniti Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah '''Pejabat Pos''' * Pejabat Pos Serendah '''Pusat beli belah''' === Kemudahan Lain === '''Restoran''' * McDonald's Antara Gapi * Nasi Kukus Rimba Antara Gapi Serendah * Ayam Gepuk Tradisional Antara Gapi '''Kafe''' * [[7-Eleven]] dan 7Café - Gapi Avenue, Antara Gapi * ZUS Coffee - Gapi Avenue, Antara Gapi * Tealive - Laman Gapimas, Antara Gapi * Mixue Antara Gapi - Gapi Avenue, Antara Gapi * Aneka Cafe - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Kedai serbaneka''' * 99 Speedmart - Serendah, Antara Gapi, Taman Cempaka, Desa Kiambang, Desa Anggerik dan Taman Tasik Teratai. * [[7-Eleven]] - Serendah, Caltex Serendah dan Antara Gapi. * KK Super Mart - Serendah (Gapi Avenue, Antara Gapi) '''Kedai barangan kelengkapan seharian''' * MR.DIY - Laman Gapimas, Antara Gapi * MR.DIY Express - Taman Cempaka, Serendah * Eco-Shop Antara Gapi '''Farmasi''' * Farmasi Syifaa' - Taman Cempaka, Serendah ==Pengangkutan== Bas berhenti-henti [[Kuala Lumpur]]-[[Tanjung Malim]] melalui pekan Serendah. Mulai [[21]] [[April]] [[2007]], perkhidmatan [[KTM Komuter]] yang sebelum itu berakhir di Rawang telah dilanjutkan ke [[Kuala Kubu Bharu]] melalui [[Stesen Komuter Serendah|Stesen Keretapi Serendah]]. Perkhidmatan [[KTM ETS]] terdekat boleh didapati di [[Stesen keretapi Rawang|Stesen KTMB Rawang]] dan [[Stesen keretapi Batang Kali|Stesen KTMB Batang Kali]].<br> <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> File:Serendah Railway Station 7.jpg|'''Stesen Komuter Serendah''' </gallery> ==Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah== [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|UMW High-Value Manufacturing Park]] Serendah sedang giat berkembang sebahagiannya disebabkan oleh kehadiran [[UMW Holdings]] di kawasan itu.Sebuah bandar perindustrian, bernama UMW High-Value Manufacturing Park atau '''UMW HVM Park''' sedang dibina yang kemudiannya akan menempatkan beberapa syarikat nasional dan multinasional yang tertumpu dalam pembuatan. Stesen [[Laluan Rel Pantai Timur|Rel Pantai Timur]] atau '''ECRL''' yang dirancang untuk dibuka dalam jarak yang sama juga akan mempercepatkan lagi pertumbuhan ini dengan stesen keretapi baharu. Beberapa alamat tempat di Serendah kini termasuk awalan 'Bandar'. Seperti alamat untuk UMW HVM Park dan kandungannya, yang memaparkan '''Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah''' ​​dan bukannya 'Serendah' ​​biasa. ==Galeri== <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> Serendah Town 1.jpg|Pemandangan Bandar '''Serendah''' File:EXIT 118 Bukit Beruntung.jpg|Persimpangan [[Bukit Beruntung]] untuk ke '''Serendah''' File:E1, Sungai Buaya Interchange (Exit 117) 02.jpg|Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] untuk ke '''Serendah''' </gallery> ==Pelancongan== '''PELANCONGAN (REKREASI)''' * Air Terjun Serendah * Perigi Tujuh Serendah '''PELANCONGAN (SEPERTI HOTEL & TARIKAN PENGUNJUNG)''' * Tasik Kebun Serendah * Sekeping Serendah ==Sekolah== * SK Serendah * SMK Serendah * SJKC Serendah * SRA Serendah * SK Antara Gapi * Sekolah Qira'ati & Tahfiz Al-Qur'an Serendah * Maahad Tahfiz Nurul Iman * Sekolah Islam Integrasi Temanku oud3almtiqqrtyk0kjbp3vlboqpjad0 6925963 6925962 2026-08-12T11:58:45Z Itz .k1me3 388031 /* Pelancongan */ 6925963 wikitext text/x-wiki {{about|bandar|mukim|Serendah (mukim)}} {{Infobox settlement |name = Serendah<br>سرنده |official_name = |settlement_type = Bandar Industri Bernilai Tinggi |website = |image_skyline = Serendah Town 3.jpg |coordinates = |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_type1 = [[Negeri dan Wilayah Persekutuan di Malaysia|Negeri]] |subdivision_type2 = [[Daerah di Malaysia|Daerah]] |subdivision_type3 = [[Senarai mukim di Selangor|Mukim]] |subdivision_name = {{flag|Malaysia}} |subdivision_name1 = {{flag|Selangor}} |subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] |subdivision_name3 = [[Serendah (mukim)|Serendah]] |leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan |leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] |timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|WPM]] |utc_offset = +8 |timezone_DST = Tidak Dipakai |postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|Poskod]] |postal_code = 48200, 48300 |image_caption = }} '''Serendah''' ialah sebuah bandar di daerah [[Hulu Selangor]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia merupakan bandar satelit kepada [[Rawang, Selangor|Rawang]].Terletak 26 kilometer utara dari [[Kuala Lumpur]], Serendah terdapat tempat yang menarik untuk dilawati, antaranya ialah Perigi Tujuh Serendah dan Air Terjun Serendah (atau Templer Kai). Serendah ditadbir oleh [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]]. Serendah telah berkembang pesat dengan wujudnya '''[[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|UMW HVM Park]]''' dan [[Antara Gapi]]. ==Sejarah== Perigi Tujuh Serendah di bina pada tahun 1930-an oleh pihak British bertujuan untuk mencegah banjir yang besar dari berlaku di kawasan rendah di sini. Antara sebab mengapa serendah mendapat nama. Tempat yang rendah ini sering mengakibatkan bah atau banjir besar berlaku. Sehubungan dengan itu sebuat empangan kecil di bina oleh pihak pengusaha lombong bijih timah yang berada di bahagian rendah kawasan ini untuk mengelakkan banjir dari berlaku. Ada yang berpendapat empangan ini di bina untuk menjadi kunci air utama kepada limpahan air sungai yang mengalir dari bahagian hulu dan terus bertakung di bahagian tasik buatan bahagian atas empangan kecil yang dinamakan Perigi tujuh ini. Mitos pula menyatakan di mana, ada ketikanya empangan ini akan dikunjungi oleh puteri-puteri kayangan yang akan turun bersiram (mandi) di kawasan Perigi tujuh ini. biasa nya apabila pelangi kelihatan jatuh di kawasan Perigi tujuh ini dari kejauhan, dipercayai pada waktu itulah puteri-puteri kayangan ini akan turun bersiram (mandi). ==Lokasi== Kira-kira 7km dari bandar [[Rawang]] dan 37km dari [[Kuala Lumpur]] dan boleh diakses dengan melalui [[Laluan Persekutuan Malaysia 1|Jalan Kuala Lumpur-Tanjung Malim]] {{JKR|1}}, Dari Lebuhraya Utara-Selatan {{MES-E|1}} {{AHN-AH|2}} boleh dihubungi melalui Persimpangan Sungai Buaya {{MES-EXIT|117}} dan [[Bukit Beruntung]] {{MES-EXIT|118}} serta boleh diakses melalui [[Jalan Pintasan Rawang]]{{JKR|37}}. <br> ==Pembangunan== Stesen Komuter baharu, [[Stesen Komuter Serendah]] yang terletak kira-kira dua kilometer barat laut dari dan dinamakan sempena Serendah, dibuka pada 21 April 2007 bersama stesen Rasa dan Batang Kali. [[File:Perodua Corporate Office.jpg|thumb|Ibu Pejabat Perodua di Serendah]] [[Perodua]], salah satu pengeluar kereta nasional, ber ibu pejabat di Serendah. [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]] [[UMW Holdings]] , salah satu perusahaan perindustrian negara yang terkemuka, sedang membangunkan sebuah bandar perindustrian dan telah memindahkan banyak ibu pejabat anak syarikat mereka ke pembangunan baharu. Seperti perpindahan UMW Equipment dan UMW Power Solutions dari [[Shah Alam]] ke Serendah pada tahun 2023. Lihat [[#Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah|Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] , pemaju terkemuka di negeri ini, telah membangunkan komuniti terancang induk bernama '''[[Antara Gapi]]''' di bahagian lebih utara Serendah. Antara Gapi sedang meningkat pesat sebagai salah satu pusat bandar pinggir bandar di kawasan itu. ==Kemudahan== === Kemudahan Sosial === '''Masjid dan surau''' * Masjid Nurul Iman Serendah * Masjid Al Muttaqin Antara Gapi ''(dalam pembinaan)'' * Surau Ar-Raudah, Kg, Datuk Harun * Surau An-Nur, Kg, Seri Serendah * Surau An-Naim, Taman Idaman * Surau Al-Mustaqim, Desa Anggerik * Surau At-Taqwa, Desa Melor * Surau An-Nur, Kg, Tok Pinang * Surau Hidayatul Mustaqim, Taman Melati * Surau Al-Ikhwan, Taman Tasik Teratai * Surau Al Muttaqin Antara Gapi '''Kuil''' '''Balai Polis''' * Balai Polis Serendah '''Klinik''' * Klinik Kesihatan Serendah * Klinik Pergigian Serendah '''Pasar awam dan pasar raya''' * Pasar Awam Serendah * Segi Fresh - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Stesen minyak''' * Stesen minyak BhPetrol Serendah 1 * Stesen minyak Caltex Serendah * Stesen minyak BhPetrol Serendah 2 * Stesen minyak Petronas Serendah * Stesen minyak Shell (Antara Gapi) '''Dewan''' * Dewan Komuniti Serendah * Dewan Orang Ramai Serendah '''Pejabat Pos''' * Pejabat Pos Serendah '''Pusat beli belah''' === Kemudahan Lain === '''Restoran''' * McDonald's Antara Gapi * Nasi Kukus Rimba Antara Gapi Serendah * Ayam Gepuk Tradisional Antara Gapi '''Kafe''' * [[7-Eleven]] dan 7Café - Gapi Avenue, Antara Gapi * ZUS Coffee - Gapi Avenue, Antara Gapi * Tealive - Laman Gapimas, Antara Gapi * Mixue Antara Gapi - Gapi Avenue, Antara Gapi * Aneka Cafe - Laman Gapimas, Antara Gapi '''Kedai serbaneka''' * 99 Speedmart - Serendah, Antara Gapi, Taman Cempaka, Desa Kiambang, Desa Anggerik dan Taman Tasik Teratai. * [[7-Eleven]] - Serendah, Caltex Serendah dan Antara Gapi. * KK Super Mart - Serendah (Gapi Avenue, Antara Gapi) '''Kedai barangan kelengkapan seharian''' * MR.DIY - Laman Gapimas, Antara Gapi * MR.DIY Express - Taman Cempaka, Serendah * Eco-Shop Antara Gapi '''Farmasi''' * Farmasi Syifaa' - Taman Cempaka, Serendah ==Pengangkutan== Bas berhenti-henti [[Kuala Lumpur]]-[[Tanjung Malim]] melalui pekan Serendah. Mulai [[21]] [[April]] [[2007]], perkhidmatan [[KTM Komuter]] yang sebelum itu berakhir di Rawang telah dilanjutkan ke [[Kuala Kubu Bharu]] melalui [[Stesen Komuter Serendah|Stesen Keretapi Serendah]]. Perkhidmatan [[KTM ETS]] terdekat boleh didapati di [[Stesen keretapi Rawang|Stesen KTMB Rawang]] dan [[Stesen keretapi Batang Kali|Stesen KTMB Batang Kali]].<br> <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> File:Serendah Railway Station 7.jpg|'''Stesen Komuter Serendah''' </gallery> ==Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah== [[File:UMW HVM Park (260101).jpg|thumb|UMW High-Value Manufacturing Park]] Serendah sedang giat berkembang sebahagiannya disebabkan oleh kehadiran [[UMW Holdings]] di kawasan itu.Sebuah bandar perindustrian, bernama UMW High-Value Manufacturing Park atau '''UMW HVM Park''' sedang dibina yang kemudiannya akan menempatkan beberapa syarikat nasional dan multinasional yang tertumpu dalam pembuatan. Stesen [[Laluan Rel Pantai Timur|Rel Pantai Timur]] atau '''ECRL''' yang dirancang untuk dibuka dalam jarak yang sama juga akan mempercepatkan lagi pertumbuhan ini dengan stesen keretapi baharu. Beberapa alamat tempat di Serendah kini termasuk awalan 'Bandar'. Seperti alamat untuk UMW HVM Park dan kandungannya, yang memaparkan '''Bandar Industri Bernilai Tinggi Serendah''' ​​dan bukannya 'Serendah' ​​biasa. ==Galeri== <gallery mode=packed widths=140px heights=150px> Serendah Town 1.jpg|Pemandangan Bandar '''Serendah''' File:EXIT 118 Bukit Beruntung.jpg|Persimpangan [[Bukit Beruntung]] untuk ke '''Serendah''' File:E1, Sungai Buaya Interchange (Exit 117) 02.jpg|Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] untuk ke '''Serendah''' </gallery> ==Pelancongan== '''PELANCONGAN (REKREASI)''' * Air Terjun Serendah * Perigi Tujuh Serendah '''PELANCONGAN (SEPERTI HOTEL & TARIKAN PENGUNJUNG)''' * Tasik Kebun Serendah * Sekeping Serendah ==Syarikat== Beberapa syarikat terkemuka Malaysia berasal dari Serendah. Antaranya adalah: *[[Perodua]] *[[DRB-HICOM]] (pada asalnya The New Serendah Rubber Company Limited). ==Sekolah== * SK Serendah * SMK Serendah * SJKC Serendah * SRA Serendah * SK Antara Gapi * Sekolah Qira'ati & Tahfiz Al-Qur'an Serendah * Maahad Tahfiz Nurul Iman * Sekolah Islam Integrasi Temanku 0z581r5xoplm2i1qo8v53dgxdd9gwfd 0 59501 6925435 6901819 2026-08-11T14:51:11Z PSC2000 359232 /* Drama */ 6925435 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific-prefix = [[Doktor Falsafah|Dr.]] | name = Ahmad Idham | native_name = أحمد إدهام | image_size = | caption = | birth_name = Ahmad Idham bin Ahmad Nadzri | birth_date = {{birth date and age|1974|1|1}} | birth_place = [[Alor Setar]], [[Kedah]], [[Malaysia]] | occupation = Pelakon, pengarah, penulis skrip, penerbit | years_active = 1994–kini | alma_mater = {{ubl|[[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM)|[[Universiti Utara Malaysia]] (UUM)}} | notable_works = | spouse = {{marriage|Jameah "Amy" Aziz|1999}} | children = 4 | family = {{plainlist| * Zulkahar Nadzri (adik) * Ahmad Sabri (adik) * [[Khalid Nadzri|Khalid Nadzri]] (adik) * Abby Nadzri (adik) * Aida Nadzri (adik) }} | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | office3 = Ketua Pegawai Eksekutif [[Perbadanan Kemajuan Filem Nasional|FINAS]] | term_start3 = 5 Jun 2020 | term_end3 = 12 September 2021 | predecessor3 = | successor3 = Dr. Md Nasir Ibrahim | term_start4 = 11 Mac 2019 | term_end4 = 10 Mac 2020 }} | parents = |honorific suffix=[[Doktor Falsafah|PhD]] ([[Universiti Utara Malaysia|UUM]]) |image = }} [[Doktor Falsafah|Dr]]. '''Ahmad Idham Ahmad Nadzri''' (lahir 1 Januari 1974) ialah seorang pelakon, pengarah, penulis skrip dan penerbit televisyen Malaysia. Beliau merupakan juri [[Maharaja Lawak 2011]] bersama [[Mamat Khalid]] dan [[Saiful Apek]].<ref>{{cite news |title=Goodies on the tube |work=eCentral |publisher=The Star |date=1 Okt 2008 |url=http://ecentral.my/news/story.asp?file=/2008/10/1/tvnradio/2149973&sec=tvnradio |accessdate=24 Apr 2010 }}{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan pada di [[Alor Setar]], [[Kedah]] dan merupakan anak sulung daripada lima beradik. Adik-beradiknya, [[Khalid Nadzri|Khalid]], Azman dan Abby Nadzri juga berkecimpung dalam bidang seni, Khalid juga bergiat aktif sebagai pengarah drama manakala Azman pernah menjadi penyusun intisari rancangan [[TV Pendidikan]], dan Abby mencipta nama sebagai pelakon dan pengacara. Bapanya, Ahmad Nadzri Ismail yang merupakan seorang askar yang berkhidmat dalam pasukan tentera telah mendidik Idham dan adik-beradiknya semasa kecil.<ref name="Ahmad Idham">{{cite news|author=Aini Nawawi|date=23 Julai 2017|url=http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/ahmad-idham-terima-berkarung-suratpeminat-1.506238|title=Ahmad Idham terima berkarung surat peminat|publisher=[[Utusan Malaysia]]|accessdate=3 Julai 2018|archive-date=2018-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703142203/http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/ahmad-idham-terima-berkarung-suratpeminat-1.506238|url-status=dead}}</ref> ==Pendidikan== Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah Menengah St. John, Kuala Lumpur dan seterusnya melanjutkan pelajaran dalam bidang perakaunan di [[Universiti Teknologi MARA]] (dahulunya dikenali sebagai Institut Teknologi MARA).<ref name="Ahmad Idham"/> Ketika menuntut di UiTM, beliau bertemu dengan [[Azhar Sulaiman]] yang merupakan pelajar jurusan seni bina.<ref name="Ahmad Idham"/> Pada September 2020, beliau berjaya menamatkan pengajian doktor falsafahnya di [[Universiti Utara Malaysia]] dan memperoleh kelulusan [[Doktor Falsafah]] dalam bidang Pengurusan. Beliau membuat tesis bertajuk ‘Ekosistem dan Dasar Industri Perfileman Malaysia: Satu Kajian ke Atas Pengantarabangsaan Filem Melayu'. ==Kerjaya== Idham menceburkan diri dalam bidang lakonan sebagai pelakon tambahan dalam filem ''[[KLU]]'' yang dibintangi oleh [[Amy Mastura]] dan [[Azhar Sulaiman]] pada tahun 1994 ketika berusia 20 tahun. Beliau mendaftakan dirinya di [[Kuasatek Pictures]] yang dipelopori oleh penerbitnya, [[Mohd Noor Kadir]]. Idham membuat penampilan sulungnya di layar kaca menerusi drama ''Identiti'' yang bersiaran di [[TV3]] ketika itu, yang mana beliau memegang watak kecil.<ref name="Ahmad Idham"/> Sejak itu, beliau membintangi beberapa drama pada masa itu. Rezeki berpihak kepada Idham apabila berlakon bersama [[Arni Nazira]] dalam drama ''[[Cinta Antara Benua]]''; beliau menjayakan watak sebagai Wahid.<ref name="Ahmad Idham"/> Beliau meraih pengiktirafan luar biasa menerusi gandngannya bersama [[Haliza Misbun]] dalam drama ''[[Cinderella (drama)|Cinderella]]'' yang memulakan tayangan perdana di [[TV3]] pada 3 Ogos 1998.<ref>[http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=0730&sec=Hiburan&pg=et_02.htm Haliza dan Ahmad Idham dalam adegan drama Cinderella] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180703141808/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=0730&sec=Hiburan&pg=et_02.htm |date=2018-07-03 }} ''[[Utusan Malaysia]]''. Dicapai pada 3 Julai 2010.</ref> Ia turut dibintangi oleh [[Riezman Khuzaimi]], [[Amyza Aznan]], [[Zizie Ezette]], [[Abu Bakar Omar]] dan [[Azizah Mahzan]]. Khianat menjadi bintang utama sitkom popular [[ntv7]], ''[[Spanar Jaya]]''; beliau memegang watak sebagai Iskandar, seorang mekanik kereta di bengkel Spanar Jaya.<ref>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1999&dt=0212&sec=Hiburan&pg=et_04.htm|title=Sitcom Spanar Jaya di NTV7|first=|date=12 Februari 1999|newspaper=|archive-url=|archive-date=|publisher=[[Utusan Malaysia]]|work=|via=|author=|accessdate=25 Mac 2018}}</ref> Idham menubuhkan syarikat penerbitan [[Excellent Pictures]] pada 2002 yang mengkhususkan kepada penerbitan drama dan filem. Pada Mei 2014, beliau telah bernekad untuk keluar dari syarikat produksi yang ditubuhkannya bersama beberapa rakan perniagaan.<ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2014/06/16/ahmad-idham/|title=Ahmad Idham tinggalkan Excellent Pictures tubuhkan akademi|author=Feride Hikmet Atak|date=16 Jun 2014|newspaper=|archive-url=|archive-date=|publisher=[[mStar Online]]|work=|via=|accessdate=3 Julai 2014}}</ref> Beliau menubuhkan AIFA (Ahmad Idham Film Academy) terletak di [[Iskandar Puteri]], [[Johor]] dan beroperasi secara kecil-kecilan dengan pengambilan beberapa pelajar sekitar Johor yang berminat dalam bidang penerbitan filem. Akademi ini dikatakan mampu melahirkan pengarah-pengarah yang berbakat besar.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/node/142080|title=Ada pihak ingat saya muflis: Ahmad Idham|author=Feride Hikmet Atak|date=9 April 2016|newspaper=|archive-url=|archive-date=|publisher=[[Berita Harian]]|work=|via=|accessdate=3 Julai 2016}}</ref> Idham kembali berlakon dengan memegang watak sebagai Borhan dalam drama adaptasi ''[[Cinta Tiada Ganti]]'' lakonan [[Addy Ashraf]] dan [[Nelydia Senrose]]. Diadaptasi dari drama Filipina, ''[[Sana'y Wala Nang Wakas]]'' terbitan [[ABS-CBN]], ia mengisahkan percintaan Ara dan Mukhriz yang penuh dengan ujian.<ref>(12 Julai 2018). [https://www.hmetro.com.my/rap/2018/07/357393/cubaan-cetus-fenomena Cubaan cetus fenomena] ''[[Harian Metro]]''. Diperoleh pada 27 Julai 2018.</ref> Pada 11 Mac 2019, Idham dilantik sebagai Ketua Pegawai Eksekutif [[Perbadanan Kemajuan Filem Nasional Malaysia]] (FINAS) oleh Menteri Komunikasi dan Multimedia, [[Gobind Singh Deo]]. Beliau menggantikan Shakib Ahmad Shakir yang menjadi pemangku.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2019/03/540732/ahmad-idham-ceo-baharu-finas|title=Ahmad Idham CEO baharu FINAS |author=Zaidi Mohamad|work=[[Berita Harian]]|date=14 Mac 2019|accessdate=13 April 2019}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Beliau berkahwin dengan Jameah "Amy" Aziz pada 1999 dan mempunyai 4 anak. Anak sulungnya, Ahmad Firdaus memghidap penyakit [[autisme]] sejak lahir. Idham menubuhkan sebuah sekolah khas yang dinamakan sempena anaknya, dengan sistem pendidikan dan terapi bertaraf antarabangsa disediakan untuk golongan Orang Kelainan Upaya (OKU) iaitu Eden Firdaus Special Need Centre yang beroperasi di Encorp Strand Mall, [[Kota Damansara]].<ref>{{cite news|url=http://www.feldavoice.com/2016/03/08/eden-firdaus-special-need-centre-sekolah-oku-ahmad-idham/|title=Eden Firdaus Special Need Centre, Sekolah OKU Ahmad Idham|author=Nor Azlina Shaari|date=8 Mac 2016|newspaper=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703133431/http://www.feldavoice.com/2016/03/08/eden-firdaus-special-need-centre-sekolah-oku-ahmad-idham/|archive-date=2018-07-03|publisher=Felda Voice|work=|via=|accessdate=3 Julai 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2016/03/08/ahmad-idham-oku/|title=Ahmad Idham mahu buka sekolah OKU kanak-kanak|author=Mohd Al-Qayum Azizi|date=8 Mac 2016|newspaper=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703165508/http://www.mstar.com.my/hiburan/berita-hiburan/2016/03/08/ahmad-idham-oku/|archive-date=2018-07-03|publisher=[[mStar Online]]|work=|via=|accessdate=3 Julai 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.gempak.com/artikel/4838/ahmad-idham-mahu-jadikan-eden-firdaus-sebagai-hab-pendidikan-khas|title=Ahmad Idham Mahu Jadikan Eden Firdaus Sebagai Hab Pendidikan Khas|author=Fiza Kamarudin|date=12 Mei 2017|newspaper=|archive-url=|archive-date=|publisher=[[Astro Gempak]]|work=|via=|accessdate=18 September 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/mahu-bikin-karya-khas-untuk-oku-1.754978|title=Mahu bikin karya khas untuk OKU|date=9 November 2017|newspaper=|archive-url=|archive-date=|publisher=[[Sinar Harian]]|work=|via=|accessdate=9 November 2017}}</ref> ==Kolaborasi== Ahmad Idham mempunyai beberapa pelakon yang berlakon lebih daripada satu filem arahannya. '''Cat Farish''' merupakan pelakon yang kerap bekerjasama dengan beliau iaitu 17 filem, sementara '''Dato' Sri Eizlan Yusof''' muncul dalam 14 filem. <div style="height: px; overflow: auto;"> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:85%" line-height:20px; ! Pelakon ! ''Mr Cinderella (2002)'' ! ''Tipah Tertipu The Movie (2006)'' ! ''Remp-It (2006)'' ! ''Tentang Bulan (2006)'' ! ''Jangan Pandang Belakang (2007)'' ! ''Impak Maksima (2007)'' ! ''Congkak (2008)'' ! ''Senario The Movie: Episode 1 (2008)'' ! ''Brainscan: Aku Dan Topi Ajaib (2008)'' ! ''Syurga Cinta (2009)'' ! ''Jangan Pandang Belakang Congkak (2009)'' ! ''Senario The Movie Episode 2: Beach Boys (2009)'' ! ''Adnan Sempit (2010)'' ! ''Niyang Rapik (2010)'' ! ''Semerah Cinta Stilleto (2010)'' ! ''Jangan Pandang Belakang Congkak 2 (2010)'' ! ''Cuti-Cuti Cinta (2010)'' ! ''Aku Masih Dara (2010)'' ! ''Damping Malam (2010)'' ! ''Sejakala (2011)'' ! ''Hantu Bonceng (2011)'' ! ''Jangan Pandang-Pandang (2012)'' ! ''Gerimis Mengundang (2012)'' ! ''Mael Lambong (2012)'' ! ''8 Jam (2012)'' ! ''Apa Celop Toqq... (2012)'' ! ''Gangster Celop (2013)'' ! ''Lari (2013)'' ! ''Cinderella (2013)'' ! ''Tembus (2014)'' ! ''Hantu Nan Sempit (2014)'' ! ''Mat Moto (2015)'' ! ''Mat Moto Otai (2016)'' ! ''Minah Moto (2017)'' ! ''Pencuri Hati Mr. Cinderella (2017)'' ! ''Hantu Wangan (2018)'' ! ''Anak Perjanjian Syaitan 2 (2024)'' ! ''Saka Perawan (2024)'' ! ''Reeza GTR (2024)'' ! ''Sahak Gangster (2025)'' ! ''Impak Maksima 2 (2025)'' ! ''Tembuni Berdarah'' (2025)'' ! Jumlah |- ! [[Opie Zami]] | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | {{x mark}} | | 4 |- ! [[M. Rajoli]] | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 4 |- ! [[Aziz M. Osman]] | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Osman Kering]] | {{x mark}} | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 4 |- ! [[Ropie Cecupak]] | {{x mark}} | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | | 4 |- ! [[Cat Farish]] | | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | {{x mark}} | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | {{x mark}} | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | | 17 |- ! [[Intan Ladyana]] | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | 5 |- ! [[Azlan Komeng]] | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | 10 |- ! [[Jue Aziz]] | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | 4 |- ! [[Jaafar Onn]] | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Hamdan Senario]] | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | 4 |- ! Yaacob Abd Aziz | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | 5 |- ! [[Nik Adruce]] | | {{x mark}} | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 4 |- ! [[Aedy Ashraf]] | | {{x mark}} | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Farid Kamil]] | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 4 |- ! [[Zul Huzaimy]] | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | 4 |- ! [[Julia Hana]] | | | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | 4 |- ! [[Khatijah Tan]] | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | 5 |- ! [[Shah Rempit]] | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[David Teo]] | | | {{x mark}} | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Fatin Afeefa]] | | | | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Erin Malek]] | | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | 8 |- ! [[Nasiruddin Nasir]] | | | | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Sahronizam Noor]] | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Zed Zaidi]] | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 5 |- ! [[Yana Samsudin]] | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | 5 |- ! [[Zaibo]] | | | | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 4 |- ! Den Wahab | | | | {{x mark}} | | | | | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Pierre Andre]] | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Ruminah Sidek]] | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | 5 |- ! [[Dian P. Ramlee]] | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | 5 |- ! [[Hafidzuddin Fazil]] | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 4 |- ! [[Jalaluddin Hassan|Dato' Jalaluddin Hassan]] | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Awal Ashaari]] | | | | | | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Eizlan Yusof|Dato' Eizlan Yusof]] | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | | 14 |- ! [[Azizah Mahzan]] | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | 4 |- ! [[Dynas Mokhtar]] | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | 2 |- ! [[Riezman Khuzaimi]] | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | 6 |- ! [[Nanu Baharudin]] | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Erynne Erynna]] | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Azlee Senario]] | | | | | | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | 5 |- ! [[Mazlan Senario]] | | | | | | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | 5 |- ! [[Wahid Senario]] | | | | | | | | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Piee (pelawak)|Piee]] | | | | | | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Maimon Mutalib]] | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Zaidi Omar]] | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Fauziah Nawi]] | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | 3 |- ! [[Rahhim Omar]] | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Eric Fuzi]] | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | 2 |- ! [[Nik Sayyidah Fatihah|Nik Sayyidah]] | | | | | | | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Bob Kuman]] | | | | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Shaheizy Sam]] | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | 5 |- ! [[Fizz Fairuz]] | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Lisa Surihani]] | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Jamali Shadat|Dato' Jamali Shadat]] | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Adeline Tsen]] | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Angah Iskandarsah|Angah Raja Lawak]] | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Ahmad Tarmimi Siregar|Dato' Ahmad Tarmimi Siregar]] | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | 3 |- ! [[Kamal Adli]] | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | 7 |- ! [[Liyana Jasmay]] | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Shaharuddin Thamby]] | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | 2 |- ! [[Kenchana Dewi]] | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Nora Danish]] | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! Wangi Julianda | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Zizi Kirana]] | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Alif Satar]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | 3 |- ! [[Putri Mardiana]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Ku Faridah]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | 2 |- ! [[Roslan Saleh]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Anith Aqilah]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Zizan Razak]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Juliana Evans]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Taiyuddin Bakar]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | 4 |- ! [[Yus Jambu]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Miera Leyana]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Shenty Feliziana]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Siti Elizad]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! Simon Kook | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Hazama Azmi|Hazama]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Azad Jasmin]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Fendi Balas]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Man Raja Lawak]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | {{x mark}} | | 4 |- ! [[Usop Wilcha]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | 2 |- ! [[Pablo Amirul]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | 3 |- ! [[Risteena Munim]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | 2 |- ! [[Aaron Aziz]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | | | | | | | | | | | 2 |- ! [[Erry Putra]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | | 2 |- ! [[Faye Kusairi]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | | 2 |- ! [[Azrul Zaidi|Azrul Cham]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | 3 |- ! [[Adam Shah]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | {{x mark}} | | | | | | 2 |- ! [[Atu Zero]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | {{x mark}} | | | | | 2 |- ! [[Niezam Zaidi]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | | | | | {{x mark}} | | | {{X mark}} | 3 |- ! [[Dayana Roza]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | | | | | 3 |- ! [[Sophia Albarakbah]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | {{x mark}} | 3 |- ! [[Nelissa Nizam]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | {{x mark}} | {{x mark}} | | 4 |- ! [[Mamak Puteh]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | {{x mark}} | | | 2 |- ! [[Yassin Senario]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | | 2 |- ! [[Chiwan Chilok]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | {{x mark}} | | | 2 |- ! [[Mas Anizan]] | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | {{x mark}} | | | {{x mark}} | 2 |} </div> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! rowspan="2"| Tahun ! rowspan="2"| Tajuk ! colspan="4"| Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"| Watak ! rowspan="2"| Catatan |- ! Pelakon ! Pengarah ! Penulis skrip ! Penerbit |- | 1995 ! ''[[KLU]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{na}} | Rozman | Filem pertama, pelakon tambahan |- | rowspan="2"| 2000 ! ''[[Senario Lagi]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{na}} | Doktor | Penampilan khas |- ! ''[[Anaknya Sazali]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{na}} | Farid | |- | 2002 ! ''[[Mr. Cinderella]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Doktor | Filem arahan pertama, penampilan khas |- | 2004 ! ''[[Tangkai Jering (filem)|Tangkai Jering]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{na}} | Ramadhan | |- | rowspan="3"| 2006 ! ''[[Tipah Tertipu The Movie]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Remp-It]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Mekanik | Penampilan khas |- ! ''[[Tentang Bulan]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | rowspan="2"| 2007 ! ''[[Jangan Pandang Belakang]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Impak Maksima]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | Rizwan | rowspan="2"| Penampilan khas |- | rowspan="4"| 2008 ! ''[[Congkak (filem)|Congkak]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | Peniaga |- ! ''[[I'm Not Single]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{na}} | Ahmad | Pelakon undangan |- ! ''[[Senario The Movie: Episode 1]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Brainscan: Aku Dan Topi Ajaib]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | rowspan="3"| 2009 ! ''[[Syurga Cinta]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Jangan Pandang Belakang Congkak]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Senario The Movie Episode 2: Beach Boys]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | Abang Ghasidah | Penampilan khas |- | rowspan="7"| 2010 ! ''[[Adnan Sempit]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Niyang Rapik]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Semerah Cinta Stilleto]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Jangan Pandang Belakang Congkak 2]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Cuti-Cuti Cinta]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Aku Masih Dara]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Damping Malam]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Wadi | |- | rowspan="2"| 2011 ! ''[[Senjakala (filem)|Senjakala]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Hantu Bonceng]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="5"| 2012 ! ''[[Jangan Pandang-Pandang (filem)|Jangan Pandang-Pandang]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Gerimis Mengundang]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Mael Lambong]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | Bos Maria | Penampilan khas, juga sebagai penerbit eksekutif |- ! ''[[8 Jam]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Apa Celop Toqq...]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | Penerbit eksekutif |- | rowspan="3"| 2013 ! ''[[Gangster Celop]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Lari (filem)|Lari]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Cinderella (filem 2013)|Cinderella]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="2"| 2014 ! ''[[Tembus (filem)|Tembus]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Hantu Nan Sempit]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="2"| 2015 ! ''[[Romeo Kota]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | ASP Jamal | Penampilan khas |- ! ''[[Mat Moto (filem 2015)|Mat Moto]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | Iskandar | Penampilan khas |- | rowspan="2"| 2016 ! ''Harmonika'' | {{na}} | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Mat Moto Otai]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | Iskandar | |- | rowspan="2"| 2017 ! ''[[Minah Moto]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Pencuri Hati Mr. Cinderella]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | Salman | |- | rowspan="2"| 2018 ! ''[[Hantu Wangan]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | Dirinya sendiri | Penampilan khas |- ! ''[[Qhaliq]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | Tuan Roslan | |- | 2019 ! ''[[Kron (filem)|Kron]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{na}} | Profesor Amri | Penampilan khas |- | rowspan="3"| 2024 ! ''[[Anak Perjanjian Syaitan 2]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Saka Perawan]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Reeza GTR]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="3"| 2025 ! ''[[Sahak Gangster]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Impak Maksima 2]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Tembuni Berdarah]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! rowspan="2"| Tahun ! rowspan="2"| Tajuk ! colspan="3"| Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"| Watak ! rowspan="2"| Saluran TV ! rowspan="2"| Catatan |- ! Pelakon ! Pengarah ! Penerbit |- | 1996 ! ''Identiti'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | | rowspan="4"| [[TV3]] | Drama pertama |- | 1997 ! ''[[Cinta Antara Benua]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Wahid | |- | 1998 ! ''[[Cinderella (drama)|Cinderella]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Salman | |- | 1999 ! ''[[Romeo & Juliet (drama)|Romeo & Juliet]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Romi/ Shahromi/ Romeo | |- | 1998–2005 ! ''[[Spanar Jaya]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Iskandar | [[ntv7]] | Sitkom |- | 2003 ! ''Mengejar Pelangi'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | | [[Astro Prima]] | Drama arahan pertama |- | 2005 ! ''Aku, Dia & Capetown'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="10"| [[TV3]] | |- | 2006 ! ''Kamasutra'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Kamal | |- | 2007 ! ''[[Kerana Cintaku Saerah]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | | Pelakon undangan |- | rowspan="2"| 2008 ! ''[[Ezora]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Impak Maksima the Series]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | Ridzwan | |- | 2011 ! ''[[Ustaz Amirul]]'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="2"| 2012 ! ''[[Apa Celop!]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Runtun Qalbu]]'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="2"| 2016 ! ''[[Married Tapi Benci]]'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Tak Beli Tak Cinta]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2018 ! ''[[Cinta Tiada Ganti]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Borhan | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="2"| 2019 ! rowspan="2"| ''[[Spanar Jaya X]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | rowspan="2"| Iskandar | rowspan="3"| [[TV3]] | Episod: "Ini Harta Mat Rock Yang Punya" |- | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | Episod: "Stiletto Merah" |- | 2023 ! ''[[Bukan Sekadar Lafaz (musim 1)|Bukan Sekadar Lafaz]]'' (Musim 1) | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Tuan Zaman | |- | 2024-25 ! ''[[Cinta Bukan Milik Kita]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Abdullah | rowspan="2"| [[TV3]] | Penampilan khas |- | 2025 ! ''[[Bukan Sekadar Lafaz (musim 2)|Bukan Sekadar Lafaz]]'' (Musim 2) | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Tuan Zaman | |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Tahun ! rowspan="2"|Tajuk ! colspan="3"|Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"|Watak ! rowspan="2"|Rangkaian ! rowspan="2"|Catatan |- ! Pelakon ! Pengarah ! Penerbit |- | 2023 ! ''[[W (drama web)|W: Two Worlds]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Bapa Aliff | [[Viu]] | Drama web pertama |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! rowspan="2"| Tahun ! rowspan="2"| Tajuk ! colspan="3"| Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"| Watak ! rowspan="2"| Saluran TV ! rowspan="2"| Catatan |- ! Pelakon ! Pengarah ! Penerbit |- | 1997 ! ''[[Dominan (drama 1997)|Dominan]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Romi | rowspan="7"| [[TV3]] | Telefilem pertama |- | 1998 ! ''25 Tahun 5 Minit'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Azman | |- | 1999 ! ''Minah Meenachi'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Johan | |- | 2000 ! ''Pak Jalal T.J'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | | |- | 2002 ! ''Tarantula'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | Doktor | Telefilem arahan pertama |- | 2003 ! ''Che Mat'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | Iris | |- | 2008 ! ''[[Rempit vs Impak Maksima]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="2"| 2009 ! ''Lagu Kita'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{mdash}} | [[Astro Citra]] | |- ! ''2 Jiwa 1 Hati'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | Doktor | rowspan="8"| [[TV3]] | |- | 2010 ! ''Talkin Terakhir'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | rowspan="2"| 2012 ! ''Apa Celop Raya'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''Begitulah Sayang'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2013 ! ''Abang Long vs Kak Yong'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="3"| 2018 ! ''Ketupat Untuk Ariana'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! ''Genesis'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | | |- ! ''Rezeki Tanpa Alamat'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | 2019 ! ''Mana Ada Hantu Malam Raya'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | [[TV2]] | |- | 2024 ! ''Budak Pendamping'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | [[Unifi TV]] | |- | 2025 ! ''[[Saat Hilang Tong Gas Mu]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | [[TV3]] | |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 2011 ! ''[[Maharaja Lawak]]'' | rowspan="2"| Juri tetap | rowspan="2"| [[Astro Warna]] |- | 2015 ! ''Projek Komedi Warna'' |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Keputusan |- | 1998 | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] 1997/98 | Artis Baru Popular | {{won}} |- | 1999 | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian]] 1999 | Pelakon TV Lelaki Popular | {{won}} |- | rowspan="2"|2003 | [[Anugerah Skrin 2003]] | Pengarah Terbaik (Telefilem) | {{won}} |- | [[Festival Filem Malaysia ke-16]] | Pengarah Harapan | {{won}} |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{imdb name|0406881|Ahmad Idham}} {{s-start}} {{succession box | | before= Shakib Ahmad Shakir (pemangku) | title= [[Ketua Pegawai Eksekutif]] <br> [[Perbadanan Kemajuan Filem Nasional]] | years= 11 Mac 2019 – 10 Mac 2020 | after= [[Hans Isaac]] }} {{s-end}} {{Ahmad Idham}} {{Pelakon TV Lelaki Popular ABPBH}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1974]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Pengarah filem Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Penerbit filem Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penerbit televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penulis skrip Malaysia]] [[Kategori:Alumni Universiti Teknologi MARA]] [[Kategori:Alumni Universiti Utara Malaysia]] [[Kategori:Pengarah Terbaik (Drama) Anugerah Skrin|2003]] jamqhpfhbgcerbfsx6wh0ionhx3nk98 0 64709 6925535 6924856 2026-08-11T21:23:48Z ~2026-39774-61 408911 /* Senarai Drama Akasia */ 6925535 wikitext text/x-wiki '''Akasia''' merupakan sebuah slot di [[TV3]] yang memaparkan pelbagai drama Melayu pada waktu perdana berbentuk drama Lipur Lara/Telenovela. Ia dijenamakan daripada Slot Identiti yang bersiaran sejak 1996. Slot Akasia kini ditayangkan pada hari Isnin - Jumaat, jam 7:00 malam dan ulangannya pada jam 12:30 tengah malam. Pada Januari 2026, waktu ulangannya kini bersiaran pada 1:30 pagi. ==Sejarah Waktu Siaran Slot Akasia== === 2007 === * Diperkenalkan bagi menggantikan Slot Identiti Slot ini diperkenalkan mula disiarkan setiap Hari Isnin hingga Khamis jam 6:30 petang - 7:30 malam bermula 7 Mei 2007 sehingga Januari 2011. === 2011 === * Pada Januari 2011, TV3 mengubah waktu siaran bagi slot Akasia adalah pada pukul 7:00 - 8:00 malam. === 2015 === * Pada Februari 2015, TV3 juga mengubah waktu siaran pula pada 6:55 petang - 8:00 malam sehingga September 2015. * Pada September 2015, TV3 juga sekali lagi mengubah waktu siaran pada pukul 6:58 petang - 8:00 malam sehingga 1 Mac 2018. === 2018 === * Pada 2 Mac 2018, TV3 telah menukar hari dan waktu siaran slot Akasia kepada hari Isnin hingga Jumaat pada jam 7:00 - 8:00 malam. === 2019 === * Pada 6 Mei 2019, Slot Akasia akan bersiaran setiap hari (Isnin-Ahad) bagi menyambut bulan [[Ramadan]]. === 2021 === * Pada 13 Mac 2021, Slot ini bersiaran setiap hari (Isnin-Ahad) jam 7:00 - 8:00 malam menggantikan [[Slot Dahlia]] rehat. * Pada 4 Jun 2021, Slot ini akan kembali bersiaran setiap Isnin - Jumaat jam 7:00 - 8:00 malam bagi memberi laluan kepada slot Dahlia yang akan bersiaran setiap Sabtu dan Ahad bermula 5 Jun 2021 untuk ditayangkan semula. === 2022 === * Pada 4 Mac 2022, Slot ini bersiaran setiap hari (Isnin-Ahad) jam 7:00 - 8:00 malam menggantikan [[Slot Dahlia]] rehat. * Pada 1 April 2022, Slot ini mula bersiaran jam 6.58 petang - 8.00 malam bagi menyambut bulan Ramadan sehingga kini. * Pada 2 Mei 2022, Slot ini kembali bersiaran jam 7.00 malam - 8.00 malam. * Pada 21 Jun 2022, Slot ini kembali bersiaran setiap Isnin hingga Jumaat. === 2023 === * Pada 20 Mac 2023, Slot ini bersiaran setiap hari (Isnin-Ahad) jam 7:00 - 8:00 malam menggantikan Slot Dahlia rehat. === 2024 === * Pada 1 Januari 2024, Slot ini bersiaran Isnin-Jumaat jam 7:00 - 8:00 malam (sebab berita lol🗿). Tetapi Sabtu dan Ahad tiada lagi Slot Dahlia tetapi digantikan dengan slot drama ulangan. == Senarai Drama Akasia == {| class="wikitable sortable" style="border:1px solid black" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" |- bgcolor="#99ccff" | '''Bil''' | '''Judul''' | '''Tarikh Tayangan''' | '''Pengarah''' | '''Pelakon Utama''' | '''Lagu Tema''' | '''Rating''' | '''Senarai episod''' | '''Nota''' |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2007 |- | 1. | ''[[Manjalara]]'' | 7 Mei 2007 - 12 September 2007 | [[Kabir Bhatia]] | {{hlist|[[Jehan Miskin]]||[[Emelda Rosmila]]||[[Faizal Yusof]]|| [[Ayu Raudhah]]||[[Jue Aziz]]||[[Erry Putra]]||[[Abby Abadi]]|| [[Ashraf Muslim]]||[[Sheila Rusly]]}} | '''[[Satu Harapan]]''' - [[Jaclyn Victor]] | |75 Episod | Francais dari telenovela ''Mi Gorda Bella'' |- | 2. | ''[[Spa Q]]'' | 22 Oktober 2007 - 31 Januari 2008 | Zul R.Shad | {{hlist|[[Norish Karman]]||[[Betty Banafe]]||| [[Intan Azura]]|| [[Elly Mazlein]]|| [[Farahdhiya]]|| [[Nisha Dirr]]||[[Ridzuan Hashim]]||[[Zed Zaidi]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Zizan Nin]]|| [[ Ady Putra| Adi Putra ]]}} | '''[[Ku Mahu]]''' - [[Siti Nurhaliza]] | | | |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2008 |- | 1. | ''[[Bella]]'' | 4 Februari 2008 - 15 Mei 2008 | Adam Hamid | {{hlist|[[Elly Mazlein]]||[[Ako Mustapha]]||[[Azhar Sulaiman]]||[[Iqram Dinzly]]||[[Irma Hasmie]]|| [[Scha Al-Yahya]]||[[Haryati Hamzah|Yatt Hamzah]]}} | '''Asmara Metropolitan''' - [[Shima]] | 2.6 juta penonton | | |- | 2. | ''Ezora'' | 19 Mei 2008 - 28 Ogos 2008 | [[Ahmad Idham]] | {{hlist|[[Nur Fazura]]|| [[Mohd Aszerul bin Nizam|Beego]]||[[Dynas Mokhtar]]||[[Fezrul Khan]]|| [[Zed Zaidi]]||[[Diana Rafar]]}} | '''Lepaskan''' - [[The Fabulous Cats]] | | |Francais dari telenovela ''Secreto De Amor'' |- | 3. | ''[[Sutera Maya]]'' | 1 September 2008 - 11 Disember 2008 | Kabir Bhatia | {{hlist|[[Fasha Sandha]]||[[Intan Ladyana]]||[[Ayu Raudhah]]||[[Faezah Elai]]||[[Erry Putra]]||[[Rabecca Nur Al Islam]]||Irfan Roslan||[[Fouziah Gous]]}} | '''Dari Sini Ke Bintang - Bintang''' - [[Farah Asyikin]] | | | |- | 4. | ''[[Spa Q 2]]'' | 15 Disember 2008 - 26 Mac 2009 | {{plainlist| *[[Feroz Kader]] *[[Heykal Hanifah]] *Redza Fahmy }} | {{hlist|[[Norish Karman]]|| [[Zizie Ezette]]||[[Jasmin Hamid]]||[[Fouziah Gous]]|| [[Farahdhiya]]||[[Nisha Dirr]]||[[Azizah Mahzan]]||[[Zaefrul Nordin|Zaefrul Nadzarien]]|| [[Sharifah Sofia Syed Hussein|Sharifah Sofea]]||[[Riz Amin]]||[[Fazren Rafi]]|| [[Nelydia Senrose]]}} | '''Pada Cintanya''' - [[Siti Nurhaliza binti Tarudin|Siti Nurhaliza]] | | 60 Episod | |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2009 |- | 1. | ''[[Matahari (siri TV)|Matahari]]'' | 30 Mac 2009 - 12 Jun 2009 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Lisdawati|Lisdawati Nazaruddin]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Noorkhiriah]]||[[Fauzi Nawawi]]||[[Erry Putra]]||[[Fizo Omar]]|| [[Ako Mustapha]]||[[Iqram Dinzly]]||[[Arash Mohamad]]||[[Sabrina Ali]]}} | '''Cuba''' - [[Faizal Tahir]] | | | |- | 2. | ''[[Manjalara]]'' (Ulangan) | 15 Jun 2009 - 29 Oktober 2009 | Kabir Bhatia | {{hlist|[[Jehan Miskin]]||[[Emelda Rosmila]]||[[Faizal Yusof]]||[[Ayu Raudhah]]||[[Jue Aziz]]||[[Erry Putra]]||[[Abby Abadi]]||[[Ashraf Muslim]]||[[Sheila Rusly]]}} | '''[[Satu Harapan]]''' - [[Jaclyn Victor]] | | | Francais dari telenovela ''Mi Gorda Bella'' |- | 3. | ''[[Cinta Balqis]]'' | 2 November 2009 - 18 Januari 2010 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|[[Zamarul Hisham]]||[[Eira Syazira]]||[[Fezrul Khan]]||[[Memey Suhaiza]]||[[Ainul Aishah]]}} | '''Istana Cinta''' - [[Eira Syazira]] | | | |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2010 |- | 1. | ''[[Na O Mei]]'' | 19 Januari 2010 - 5 April 2010 | Fairuz Loy | {{hlist|[[Elly Mazlein]]||[[Ady Putra|Adi Putra]]||[[Iqram Dinzly]]||[[Nabila Huda]]||[[Raja Farah]]||[[Ryzal Jaafar]]||[[Puteri Sarah Liyana]]}} | '''Bisikan Rindu'''- Han | | | |- | 2. | ''[[Adamaya]]'' | 6 April 2010 - 13 Mei 2010 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Syed Hussein Bin Syed Mustafa|Syed Hussein]]||[[Lisa Surihani]]||[[Faizal Yusof]]||[[Diana Amir]]}} | '''Yang Terindah''' - Dakmie | | | Adaptasi daripada filem '''[[I'm Not Single]]''' |- | 3. | ''[[Syah Jihan]]'' | 17 Mei 2010 - 17 Jun 2010 | [[Ahmad Idham]] | {{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Fouziah Gous]]||[[Fiza Halim|Fiza Abdul Halim]]|| [[Riezman Khuzaimi]]|| [[Kartina Ayoob]]}} | '''Pergilah Ayu''' - [[The Fabulous Cats]] | | | |- | 4. | ''[[Ilusi (drama)|Ilusi]]'' | 21 Jun 2010 - 29 Julai 2010 | Liza Ismail | {{hlist|[[Diana Rafar]]||[[Ashraf Muslim]]||[[Azhar Sulaiman]]||[[Ryzal Jaafar]]}} | '''Ilusi''' - Monoloque & [[Asmidar|Asmidar Ahmad]] | | | |- | 5. | ''[[Epilog Syurga Cinta]]'' | 2 Ogos 2010 - 23 September 2010 | Allahyarham [[Azhari Zain]] | {{hlist|[[Zizan Nin]]||[[Rafidah Ibrahim]]||[[Intan Ladyana]]||[[Mia Sara Nasuha]]}} | '''Ku Memohon Pada Mu''' - [[Rafidah Ibrahim]] | | | Adaptasi daripada filem '''[[Syurga Cinta]]''' |- | 6. | ''[[Chinta (Siri TV)|Chinta]]'' | 27 September 2010 - 11 November 2010 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Ady Putra|Adi Putra]]||[[Fasha Sandha]]||[[Farahdhiya]], [[Ezany Nizariff]]||[[Azhar Sulaiman]]||[[Natasha Hudson]]||[[Zarynn Min]]||[[Zain Saidin]]}} | '''Khatimah Cinta''' - [[Kumpulan 6ixth Sense|6ixth Sense]] | | | |- | 7. | ''[[Seribu Kali Cinta]]'' | 15 November 2010 - 23 Disember 2010 | Harris Kader | {{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Intan Ladyana]]||[[Noorkhiriah]]|| [[Cat Farish]]||[[Marsha Londoh]]}} | '''Kamu Yang''' - GZell ft. Zain Hamid | | | |- | 8. | ''[[Tiramisu (siri TV)|Tiramisu]]'' | 27 Disember 2010 - 10 Februari 2011 | {{plainlist| *[[Faisal Ishak]] *Prakash Murugiah }} | {{hlist|[[Pierre Andre]]||[[Sharifah Amani]]||[[Zain Hamid]]||[[Tania Hudson]]}} | '''Susun Silang kata''' - [[Aizat Amdan]] | | | |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2011 |- | 1. | ''[[Begitukah Cinta]]'' | 14 Februari 2011 - 24 Mac 2011 | [[Heykal Hanifah]] | {{hlist|[[Ainul Aishah]]||[[Nazim Othman]]||[[Ramona Zamzam|Ramona Zam Zam]]||[[Hafiz Halim]]||[[Zulin Aziz]]||[[Aida Khalida]]||[[Wan Nor Azlin]]||[[Ku Fridah]]}} | '''Cinta''' - [[Nazim Othman]] | | | |- | 2. | ''[[Cinta Antara Kita]]'' | 28 Mac 2011 - 5 Mei 2011 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Puteri Sarah Liyana]]||[[Siti Elizad|Elizad Sharifuddin]]||[[Zain Hamid]]}} | '''Kebahagiaan Dalam Perpisahan''' - Shahir AF8 | | | |- | 3. | ''[[Nora Elena]]'' | 9 Mei 2011 - 16 Jun 2011 | M. Nazri Juhan (Jet Li) | {{hlist|[[Aaron Aziz]]||[[Siti Saleha]]||[[Zul Ariffin]]||[[Wan Sharmila]]|| [[Erry Putra]]||[[Shah Iskandar]]||[[Ana Dahlia]]}} | '''Dan Bila Esok''' - Sofazr |1.75 juta penonton (Portal Tonton) | | Adaptasi daripada novel '''[[Kasih Yang Suci]]''' |- | 4. | ''[[Dewa Cintaku]]'' | 20 Jun 2011 - 28 Julai 2011 | Harris Fadzillah Abd Samad | {{hlist|[[Iqram Dinzly]]||[[Fasha Sandha]]||[[Lana Nordin]]||[[Bkay Nair]]}} | '''Aku Rindu Sayang Kamu''' - [[Black (penyanyi)|Black Hanifah]] | | | Adaptasi daripada novel '''[[Dewa Cintaku]]''' |- | 5. | ''[[Kasih Alia]]'' | 1 Ogos 2011 - 20 September 2011 | [[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist|[[Rafidah Ibrahim]]||[[Iqram Dinzly]]|| [[Sheila Rusly]]||[[Catriona Ross]]||[[Irma Hasmie]]||[[Sharnaaz Ahmad]]||[[Haryati Hamzah|Yatt Hamzah]]}} | '''Teriakan Kalbu''' - Rafidah Ibrahim | | | |- | 6. | ''[[Soffiya]]'' | 21 September 2011 - 8 November 2011 | Joeza Rashidi | {{hlist|[[Tiz Zaqyah]]|| [[Fizo Omar]]||[[Izara Aishah]]||[[Azhar Sulaiman]]||[[Syazwan Zulkifly]]}} | '''Masih Jelas''' - [[Hafiz Suip]] | | 28 Episod | |- | 7. | ''[[Tentang Dhia]]'' | 9 November 2011 - 29 Disember 2011 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Nora Danish]]||[[ Ady Putra| Adi Putra]]||[[Ako Mustapha]]||[[Izreen Azminda]]||Irfan Roslan||[[Tasha Shilla]]||[[Puteri Sarah Liyana]]}} | '''Maha Penyayang''' - [[Opick]] | | 30 Episod | |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2012 |- | 1. | ''[[Gemersik Kalbu]]'' | 2 Januari 2012 - 9 Februari 2012 | [[Heykal Hanifah]] | {{hlist|[[Aqasha|Firdee Aqasha]]|| [[Ayu Raudhah]]||[[Fazren Rafi]]||[[Zain Saidin]]||[[Anzalna Nasir]]}} | '''Obsesiku''' - [[Aqasha|Firdee Aqasha]] | | | Adaptasi daripada novel '''[[Gemersik Kalbu (novel)|Gemersik Kalbu]]''' karya Anis Ayuni |- | 2. | ''[[Drama Atas Nama Cinta|Atas Nama Cinta]]'' | 13 Februari 2012 - 22 Mac 2012 | Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Shahz Jaszle]]||[[Fiza Halim|Fiza Abdul Halim]]||[[Shah Iskandar]]||[[Tasha Shilla]]}} | '''Atas Nama Cinta''' - [[Shah Iskandar]] & Fiza Abdul Halim | | | Adaptasi daripada novel '''[[Atas Nama Cinta (novel)|Atas Nama Cinta]]''' karya Lily Suriani |- | 3. | ''[[Cinta Buat Emelda]]'' | 26 Mac 2012 - 3 Mei 2012 | [[Ismail Bob Hasim]] | {{hlist|[[Fizo Omar]]||[[Almy Nadia]]||[[Erry Putra]]||[[Diana Amir]]||[[Amran Ismail]]||[[Mia Sara Nasuha]]}} | '''Hatiku Milikmu''' - Nera AF9 | | | Adaptasi daripada novel '''[[Kasih Antara Kita]]''' karya Aleya Aneesa |- | 4. | ''[[Seindah Sakura]]'' | 7 Mei 2012 - 14 Jun 2012 | [[Zul Huzaimy|Zul Huzaimy Marzuki]] | {{hlist|[[Fahrin Ahmad]]||[[Fasha Sandha]]||[[Wan Sharmila]]|| [[Eizlan Yusof]]}} | '''Buatku Di Sana''' - Ronnie & Mafa Rika | | | Adaptasi daripada novel '''[[Seindah Sakura (novel)|Seindah Sakura]]''' karya Liza Zahira |- | 5. | ''[[Dejavu di Kinabalu]]'' | 18 Jun 2012 - 2 Ogos 2012 | {{plainlist| *[[Erma Fatima]] *Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) }} | {{hlist|[[Aqasha|Firdee Aqasha]]|| [[Tiz Zaqyah]]||[[Nazim Othman]]|| [[Aishah Ilias]]}} | '''Butterfly''' - [[Melly Goeslaw]] & Andhika | | | |- | 6. | ''[[Kau Yang Terindah]]'' | 6 Ogos 2012 - 20 September 2012 | {{ubl|[[Erma Fatima]]|Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya)}} | {{hlist|[[Nazim Othman]]|| [[Neelofa]]||[[Emma Maembong]]||Hafil Andrio Putra}} | '''Kau Yang Terindah''' - [[Alyah (penyanyi)|Alyah]] | | 28 Episod | |- | 7. | ''[[Julia]]'' | 24 September 2012 - 8 November 2012 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Nabila Huda]]||[[Fizo Omar]]||[[Fouziah Gous]]||[[Azlee Khairi]]||[[Izreen Azminda]]}} | '''Sudah Cukup Sudah''' - Nirwana Band | | | |- | 8. | ''[[Cinta Itu Milikku]]'' | 12 November 2012 - 20 Disember 2012 | Emi Suffian Sabhe | {{hlist|[[Emma Maembong]]||[[Fazren Rafi]]||[[Ana Dahlia]]}} | '''Kembali''' - [[Afiq Hakim Ahmad|Akim Ahmad]] & [[Stacy (penyanyi)|Stacy]] | | | Adaptasi daripada novel '''[[Cinta Itu Milikku (novel)|Cinta Itu Milikku]]''' karya Dayana Darwisy |- | 9. | ''[[Setia Hujung Nyawa]]'' | 24 Disember 2012 - 7 Febuari 2013 | Amie Maziah Abdul Rahman | {{hlist|[[Nelydia Senrose]]||[[Amar Asyraf]]||[[Hairul Azreen]]||[[Talha Harith]]||[[Cha Cha Maembong]]||[[Ryzal Jaafar]]||[[Raja Ema]]||[[Zila Bakarin]]}} | '''Adamu''' - Najwa Latiff <br> '''Setia Hujung Nyawa''' - Fiq menampilkan Gjie & Mel | 4.4 juta penonton {{Rating|3.4|0}} | | Adaptasi daripada Novel '''[[Setia Hujung Nyawa (novel)|Setia Hujung Nyawa]]''' karya Fatin Nabila |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2013 |- | 1. | ''[[Rindu Bertamu Di Abu Dhabi]]'' | 11 Februari 2013 - 2 April 2013 | Mazri Mustafa | {{hlist|[[Fahrin Ahmad]]||[[Shahz Jaszle]]|| [[Fouziah Gous]]|| [[Aiman Hakim Ridza]]||[[Tasha Shila]]||[[Rahim Razali |Dato Rahim Razali]]}} | '''Siapa Ingin Membawa''' - [[Fahrin Ahmad]] | | | |- | 2. | ''[[Sedetik Cinta]]'' | 3 April 2013 - 14 Mei 2013 | MP Roslin Md Sharif | {{hlist|[[Awal Ashaari]]||[[Hanez Suraya]]||[[Fizz Fairuz]]|| [[Zarynn Min]]}} | '''Bukan Dia Tapi Aku''' - Judika | | | |- | 3. | ''[[Teduhan Kasih]]'' | 15 Mei 2013 - 2 Julai 2013 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Ady Putra|Adi Putra]]|| [[Sherry Ibrahim]]||[[Nabila Huda]]||[[Shah Iskandar]]}} | '''Hanya Aku''' - Hyper Act | 4.1 juta penonton {{Rating|3.3|0}} | | Adaptasi daripada novel '''[[Teduhan Kasih (novel)|Teduhan Kasih]]''' karya Marissa |- | 4. | ''[[Demi Dia]]'' | 3 Julai 2013 - 13 Ogos 2013 | [[Aziz M. Osman]] | {{hlist|[[ Nurul Elfira Loy]]|| [[Zoey Rahman]]|| [[Dynas Mokhtar]]|| [[Amar Baharin]]|| [[Niena Baharun]]}} | '''Kasih Jangan Pergi''' - Pria Band | | | |- | 5. | ''[[Cinta Jannah]]'' | 14 Ogos 2013 - 24 September 2013 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Suhairil Sunari|Aeril Zafrel]]||[[Nelydia Senrose]]||[[Ezany Nizariff|Ezany Nizariff]]||[[Reen Rahim]]||[[Ramona Zamzam|Ramona Zam Zam]]}} | '''[[Angin Syurga]]''' - [[Misha Omar]] | 4.2 juta penonton {{Rating|3.3|0}} | | |- | 6. | ''[[Love You Mr. Arrogant]]'' | 25 September 2013 - 7 November 2013 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Azlee Khairi]]||[[Zara Zya]]|| [[Hanez Suraya]]||[[Keith Foo]]||[[Anzalna Nasir]]||[[Syarul Ridzwan|Saharul Ridzwan]]}} | '''Tetap Menantimu''' - Nomad | 4.9 juta penonton {{Rating|3.9|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Love You Mr. Arrogant (novel)|Love You Mr Arrogant]]''' karya Aliesha Kirana |- | 7. | ''[[Playboy Itu Suami Aku]]'' | 11 November 2013 - 26 Disember 2013 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Fattah Amin]]||[[Risteena Munim]]||[[Cha Cha Maembong|ChaCha Maembong]]}} | '''Rindukanlah''' - Encik Mimpi | 2.0 juta penonton {{Rating|3|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Playboy Itu Suami Aku]]''' karya Suri Ryana |- | 8. | ''[[Ariana Rose]]'' | 30 Disember 2013 - 13 Februari 2014 | [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Keith Foo]]|| [[Nur Fathia]]||[[Hisyam Hamid]]||[[Nabila Huda]] ||[[Arja Lee]]}} | '''Di Pintu Syurga''' - [[Dayang Nurfaizah]] | 4.7 juta penonton {{Rating|3.8|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[The Wedding Breaker]]''' karya Evelyn Rose |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:center;" | 2014 |- | 1. | ''[[Jika Itu Takdirku]]'' | 17 Februari 2014 - 1 April 2014 | Eoon Suhaini | {{hlist|[[Shah Iskandar]]||[[Intan Ladyana]]||[[Shukri Yahaya]]||[[Nina Iskandar]]||[[Azwan Kombos]]||[[Adibah Yunus]]}} | '''Relakan Jiwa''' - [[Hazama Azmi|Hazama]] | | | |- | 2. | ''[[Aku Isterinya]]'' | 2 April 2014 - 20 Mei 2014 | Fairuz Loy | {{hlist|[[Izzue Islam]]||[[Anzalna Nasir]]||[[Shakilla Khoriri]]||[[Syazwan Zulkifly]]|[[Siti Elizad|Elizad Sharifuddin]]}} | '''Sebuah Maksud''' - [[6ixth Sense]] | | | Adaptasi daripada novel '''[[Aku Bukan Mistress]]''' karya Acik Lana |- | 3. | ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'' | 21 Mei 2014 - 14 Julai 2014 | Azma Aizal Yusoof | {{hlist|[[Izreen Azminda]]||[[Amar Baharin]]||[[Syafiq Kyle]]||[[Nadia Aqilah Bajuri]]||[[Siti Elizad|Elizad Sharifuddin]]||[[Dian P.Ramlee]]|| [[Aleza Shadan]]}} | '''Patah Sayap''' - [[Nadia Aqilah Bajuri]] | 4.6 juta penonton {{Rating|3.8|0}} | | Adaptasi daripada novel '''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan (novel)|Kerana Terpaksa Aku Relakan]]''' karya Umie Nadzimah |- | 4. | ''[[Drama Rindu Awak 200%|Rindu Awak 200%]]'' | 15 Mei 2014 - 1 September 2014 | Aidilfitri Mohamed Yunos | {{hlist|[[Zul Ariffin]]||[[Ayda Jebat]]||[[Adeline Tsen]]||[[Karl Shafek]]||[[Mimi Ernida]]||[[Jonathan Putra]]}} | '''[[Jaga Dia Untukku]]''' - [[Siti Nurhaliza]] | 4.7 juta penonton {{Rating|3.8|0}} | | Adaptasi daripada novel '''[[Rindu Awak 200%]]''' karya Liyana Zahim |- | 5. | ''[[Maaf Jika Aku Tak Sempurna]]'' | 2 September 2014 - 27 Oktober 2014 | [[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist|[[Fahrin Ahmad]]||[[Sara Ali]]||[[Ika Nabila binti Abdul Rahim|Ika Nabella]]||[[Hefny Sahad]]||[[Amy Mastura]]||[[Zamarul Hisham]]||[[Jasmine Suraya Chin]]}} | '''Egoismu''' - [[Liza Hanim]] | 4.1 juta penonton {{Rating|3.4|0}} | | Adaptasi daripada novel '''[[Maaf Jika Aku Tak Sempurna (novel)|Maaf Jika Aku Tak Sempurna]]''' karya Acik Lana |- | 6. | ''[[Bila Hati Berbicara]]'' | 28 Oktober 2014 - 22 Disember 2014 | Amie Maziah Abdul Rahman | {{hlist|[[Syafiq Kyle]]||[[Atikah Suhaime]]|| [[Hafreez Adam]]|| [[Raja Ilya]]|| [[Shakilla Khoriri]]|| [[Azwan Kombos]]|| [[Hanna Aqeela]]}} | '''Hujung Dunia''' - Hanie Soraya | 4.0 juta penonton {{Rating|3.3|0}} | | Adaptasi daripada novel '''[[Bila Hati Berbicara (novel)|Bila Hati Berbicara]]''' karya Antasya Balkis |- | 7. | [[Istikharah Cinta|''Istikharah Cinta'']] | 23 Disember 2014 - 6 Februari 2015 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Zul Ariffin]]||[[Faye Kusairi]]|| [[Syazwan Zulkifly]] ||[[Nonny Nadirah]]||[[Falisha Crossley]]||[[Lia Natalia]]||[[Hamidah Wahab]]}} | '''Kau Tercipta''' - Lah Ahmad | 4.7 juta penonton {{Rating|3.9|0}} | | |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:center;" | 2015 |- |1. | [[Teman Lelaki Upahan|''Teman Lelaki Upahan'']] | 9 Februari 2015 - 26 Mac 2015 | {{plainlist| *Azma Aizal Yusoof *[[Idora Abdul Rahman]] }} | {{hlist|[[Ungku Ismail Aziz]]|| [[Siti Elizad|Elizad Sharifuddin]]||[[Izara Aishah]]}} | '''Rahsia''' - Ippo Hafiz | 4.9 juta penonton {{Rating|3.9|0}} | | Adaptasi daripada novel '''[[Teman Lelaki Upahan (novel)|Teman Lelaki Upahan]]''' karya Azura Rasidin |- | 2. | [[Hati Perempuan|''Hati Perempuan'']] | 30 Mac 2015 - 14 Mei 2015 | Kas Roshan | {{hlist|[[Mia Ahmad]]||[[Saharul Ridzwan]]|| [[Hafreez Adam]]||[[Hafeez Mikhail]]||[[Nadzmi Adhwa]]}} | '''Sampai Mati''' - [[Hazama Azmi|Hazama]] |5 juta penonton {{Rating|4.1|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Hati Perempuan (novel)|Hati Perempuan]]''' karya Nur Ain Al-Abbas |- | 3. | [[Dia Isteri Luar Biasa (drama)|Dia Isteri Luar Biasa]] | 18 Mei 2015 - 30 Jun 2015 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]|| [[Nur Fathia]]||[[Keith Foo]]||[[Siti Elizad|Elizad Sharifuddin]]||[[Leez Rosli]]||[[Nonny Nadirah]]||[[Ziela Jalil]]}} | '''Potret''' - [[Akim & The Majistret]] | 4.2 juta penonton {{Rating|3.5|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Dia... Isteri Luar Biasa (novel)|Dia Isteri Luar Biasa]]''' karya Umie Nadzimah |- |4. | [[Syurga Nur]] | 1 Julai 2015 - 18 Ogos 2015 | [[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist|[[Janna Nick]]|| [[Azrel Ismail]]|[[Amar Asyraf]]||[[Raja Ilya]]|| [[Sheila Rusly]]||[[Dayana Roza]]||[[Erwin Dawson]]}} | '''Benar Cinta''' - Aishahanim | | 28 Episod | |- |5. | ''[[Mencintaimu (drama)|Mencintaimu]]'' | 19 Ogos 2015 - 29 September 2015 | Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Sharnaaz Ahmad]]|| [[Zahirah MacWilson]]||[[Niezam Zaidi]]||Sarah Anne||[[Sasqia Dahuri]]}} | '''Setia''' - [[Faizal Tahir]] ft. [[Elizabeth Tan]] | | | |- |6. | ''[[Hello , Mr. Perfect!]]'' | 30 September 2015 - 17 November 2015 | Nuad Haji Othman | {{hlist|[[Fattah Amin]]||[[Ruhainies Farehah|Ruhainies]]|| [[Ezzaty Abdullah]] ||[[Raja Afiq]]||[[Adibah Yunus]]}} | '''Sorry, Sorry Sayangku''' - Nomad | 4.6 juta penonton {{Rating|3.8|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Hello, Mr. Perfect! (novel)|Hello, Mr. Perfect!]]''' karya Waniey Zakaria |- |7. | [[Akulah Balqis]] | 18 November 2015 - 29 Disember 2015 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Puteri Balqis]]|| [[Nabila Huda]]||[[Aeril Zafrel]]||[[Nazim Othman]]|| [[Nadia Brian]]}} | '''Semua Tentang Kita''' - [[Asfan Shah]] | 4.6 juta penonton {{Rating|3.8|0}} | 24 Episod | |- | 8. | [[Cinta Si Wedding Planner|''Cinta Si Wedding Planner'']] | 30 Disember 2015 - 16 Februari 2016 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Mira Filzah]]||[[Ady Putra|Adi Putra]]|| [[Shiqin Kamal]]||[[Fadlan Hazim]]||[[Shima Anuar]]||[[Dian P.Ramlee]]}} | '''Kekal Bahagia''' - Ippo Hafiz | 4.6 juta penonton {{Rating|3.8|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Cinta Si Wedding Planner (novel)|Cinta Si Wedding Planner]]''' karya Dhiyana |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2016 |- | 1. | '' [[Tundukkan Playboy Itu (drama)| Tundukkan Playboy Itu]]'' | 17 Februari 2016 - 7 April 2016 | Allahyarham Keoi Hj. Khalid |{{hlist|[[Uqasha Senrose]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Alif Satar]]||[[Mawar Rashid]]}} |'''Tak Ada Cinta Sepertimu''' - [[Siti Nordiana]] & [[Aliff Aziz]] |4.6 juta penonton {{Rating|3.8|0}} | 30 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Tundukkan Playboy Itu]]''' karya Anjell |- | 2. | [[Duda Terlajak Laris|''Duda Terlajak Laris'']] | 11 April 2016 - 24 Mei 2016 | Fairuz Loy | {{hlist|[[Idris Khan]]||[[Zara Zya]]||[[Wawa Zainal]]||[[Bella Nazari]]}} | '''Cinta Yang Sempurna''' - Qanda | 4.9 juta penonton {{Rating|4|0}} | | Adaptasi daripada novel '''[[Duda Terlajak Laris (novel)|Duda Terlajak Laris]]''' karya Aifa Batrisya |- | 3. | ''[[Seindah Takdir Cinta]]'' | 25 Mei 2016 - 12 Julai 2016 | [[Zul Huzaimy|Zul Huzaimy Marzuki]] | {{hlist|[[Saharul Ridzwan]]||[[Amyra Rosli]]||[[Redza Rosli]]}} | '''Takdir Cinta''' - [[Fauziah Latiff]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Seindah Takdir Cinta (novel)|Seindah Takdir Cinta]]''' karya Kamsiah Abu |- | 4. | ''[[Sayangku Kapten Mukhriz]]'' | 13 Julai 2016 - 30 Ogos 2016 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Niena Baharun]]||[[Raja Afiq]]|| [[Fezrul Khan]]|| [[Reen Rahim]] ||[[Hafizul Kamal]]}} | '''Anugerah Terindah''' - [[Black (penyanyi)|Black Hanifah]] | 2.0 juta penonton {{Rating|3|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Anugerah Terindah (novel)|Anugerah Terindah]]''' karya Sophilea |- | 5. | ''[[Lara Terindah]]'' | 31 Ogos 2016 - 22 September 2016 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Nazrief Nazri]]|| [[Nelydia Senrose]]||[[Hafeez Mikhail]]||[[Nonny Nadirah]]}} |'''Seindah Mimpi''' - [[Jaclyn Victor]] | | | |- | 6. | ''[[Cinta Masam Manis]]'' | 26 September 2016 - 3 November 2016 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Zamarul Hisham]]||[[Izara Aishah]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Raja Ilya]]||[[Farhanna Qismina|Sweet Farhanna]]|| [[Wan Nor Azlin]]||[[Rahim Omar]]||Nur Alis Maria|| [[Syaffiq Sahli]]||[[Erry Putra]]||[[Liza Abdullah]]||[[Mimi Ernida]]}} | '''Hingga Ke Jannah''' - [[KRU]] | 4.6 juta penonton {{Rating|3.8|0}} | | |- | 7. | ''[[7 Hari Mencintaiku]]'' | 7 November 2016 - 22 Disember 2016 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]|| [[Siti Saleha]]||[[Wan Sharmila]]||[[Faye Kusairi]]|| [[Syazwan Zulkifly]]||[[Jaja Iliyes]]||[[Ungku Hariz]]||[[Bil Azali]]||[[Liza Abdullah]]||[[Aman Graseka]]|| Ariff Abdullah||[[Anne Abdullah]]||[[Idris Md Diah]]||[[Zulkifli Ismail]]||[[Zila Bakarin]]}} |'''Lelaki Teragung''' - [[Dayang Nurfaizah]] | 12 juta penonton {{Rating|5|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[7 Hari Mencintaiku (novel)| 7 Hari Mencintaiku]]''' karya Siti Rosmizah | |- | 8. | ''[[Biar Aku Jadi Penunggu]]'' | 26 Disember 2016 - 9 Februari 2017 | [[Micheal Ang]] | {{hlist|[[Janna Nick]]|| [[Ashraf Muslim]]||[[Miera Leyana|Miera Liyana]]|| [[Fahmy Reza]]||[[Octovia Manrose]]||[[Shah Iskandar]]||[[Azar Azmi]]}} |'''Menanti Janji''' - [[Ronnie Hussein]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Biar Aku Jadi Penunggu (novel)|Biar Aku Jadi Penunggu]]''' karya Arsha | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2017 |- | 1. | ''[[Suamiku Paling Sweet]]'' | 13 Februari 2017 - 30 Mac 2017 | [[Zul Huzaimy|Zul Huzaimy Marzuki]] | {{hlist|[[Mawar Rashid]]|| [[Syafiq Kyle|Syafiq Kyle]]|| [[Nik Adam Mika]]||[[Natasya Mahyan]]||[[Fazren Rafi]]|| [[Aedy Ashraf]]||[[Liza Abdullah]]}} | '''Cool Love''' - [[Ippo Hafiz]] '''Ku Ingin Kamu''' - [[Ippo Hafiz]] | | 60 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Suamiku Paling Sweet (novel)|Suamiku Paling Sweet]]''' karya Anjell | |- | 2. | ''[[Shhh... I Love You]]'' | 3 April 2017 - 18 Mei 2017 | Nizam Zakaria | {{hlist|[[Gambit Saifullah]]||[[Elvina Mohamad]]||[[Tash Yong]]||[[Hafreez Adam]]|| [[Bella Nazari]]||[[Wan Nor Azlin]]}} | '''Kisah Cinta''' - [[Asfan Shah]] '''Bukan Untukku''' - [[Hyper Act]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Shhh... I Love You (novel)|Shhh... I Love You]]''' karya Farisya Natasha | |- | 3. | ''[[Ku Kirim Cinta]]'' | 22 Mei 2017 - 6 Julai 2017 | Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Ayda Jebat]]|| [[Redza Rosli]]|| [[Julia Farhana Marin]]|| [[Fizz Fairuz]]||[[Fahad Iman]]}} | '''Akhirnya Cinta''' - Salma Mentor '''Pesan''' - [[Irfan Haris]] | | 28 Episod | |- | 4. | ''[[Pinggan Tak Retak, Nasi Tak Dingin]]'' | 10 Julai 2017 - 24 Ogos 2017 | Nizam Zakaria | {{hlist|[[Raysha Rizrose]]||[[Idris Khan]]||[[Azrel Ismail]]||[[Aprena Manrose]]|| [[Zera Hariz]]|| [[Zain Hamid]]||[[Sheila Mambo]]|| [[Amyza Aznan]]}} | '''Separuh Mati Ku Bercinta''' - [[Dayang Nurfaizah]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Pinggan Tak Retak, Nasi Tak Dingin (novel)|Pinggan Tak Retak, Nasi Tak Dingin]]''' karya Umi Syidah |- | 5. | ''[[Meh Sandar Lagi]]'' | 28 Ogos 2017 - 7 September 2017 | Kyoll Hamzah | {{hlist|[[Mira Filzah]]|| [[Aliff Aziz]]|| [[Haliza Misbun]]||[[Aishah Ilias]]|| [[Alicia Amin]]}} | '''Sandar Padaku''' - [[Aliff Aziz]] & [[Mira Filzah]] | | 8 Episod | Sekuel kepada drama '''[[Meh Sandar Pada Aku]]''' |- | 6. | ''[[Titian Cinta]]'' | 11 September 2017 - 30 Oktober 2017 | [[Heykal Hanifah]] | {{hlist|[[Farah Nabilah]]||[[Zul Ariffin]]||[[Daler Yusuf]]|| [[Tisha Shamsir]]|| [[Dian P.Ramlee]]||[[Marissa Yasmin]]|| [[Shahz Jaszle]]|| [[Dottie]]||[[Rahim Jailani]]||[[Kuza Muzani]]||[[Arash Mohamad]]||[[Nelissa Nizam]]||Faiz Izzat}} | '''Sumpah Cintaku''' - [[Asfan Shah]] '''Kasih''' - [[Hyper Act]] | 11 juta penonton {{Rating|4.5|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Titian Cinta (novel)|Titian Cinta]]''' karya Ridhya Iman |- | 7. | ''[[Lelaki Itu Pemilik Hatiku]]'' | 31 Oktober 2017 - 25 Disember 2017 | [[Zul Huzaimy|Zul Huzaimy Marzuki]] | {{hlist|[[Puteri Aishah]]||[[Raja Afiq]]||[[Syazuwan Hassan]]||[[Natasya Mahyan]]|| [[Julia Farhana Marin]]|| [[Dilla Ahmad]]||[[Liza Abdullah]]|| [[Hafidzuddin Fazil|Hafizuddin Fazil]]|| [[Jaja Iliyes]]||[[Ariff Aziz]]}} | '''Menahan Rindu''' - [[Wany Hasrita]] '''Aku Cinta''' - [[Syamel]] & [[Ernie Zakri]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Mr. Hot Guy]]''' karya Danisyarahmat |- | 8. | ''[[Kekasih Paksa Rela]]'' | 26 Disember 2017 - 12 Februari 2018 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Intan Najuwa]]||[[Remy Ishak]]||[[Ain Edruce]]|| [[Dayang Areeda]]|| [[Fizz Fairuz]]||[[Afzan A. Rahman]]||[[Emelda Rosmila]]|| [[Aman Graseka]]}} | '''Pasti''' - Cherpen Band |11 juta penonton {{Rating|4.5|0}} | 28 Episod | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2018 |- | 1. | ''[[Tiada Arah Jodoh Kita]]'' | 13 Februari 2018 - 26 Mac 2018 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Aprena Manrose]]||[[Shukri Yahaya]]||[[Hafeez Mikhail]]||[[Azar Azmi]]|| [[Elfaeza Ul Haq]]||[[Erwin Dawson]]||[[Mustaqim Bahadon]]||[[Livonia Ricky Guing|Livonia Ricky]]|| [[Airis Yasmin]]||[[Nada Syuhada]]|| [[Dian P. Ramlee]]||[[Aleza Shadan]]|| [[Farisha Irwayu]]}} | '''Kau Takdirku''' - [[Siti Nurhaliza]] '''Rahsia Tuhan''' - [[Ippo Hafiz]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Tiada Arah Jodoh Kita (novel)|Tiada Arah Jodoh Kita]]''' karya Ezza Mysara |- | 2. | ''[[Zahir Tak Terucap]]'' | 27 Mac 2018 - 12 April 2018 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Raysha Rizrose]]|| [[Saharul Ridzwan]]||[[Aeril Zafrel]]||[[Chacha Maembong]]||[[Esma Daniel]]|| [[Farisha Irwayu]]||[[Rosnah Johari]]}} | '''Delusi''' - MJ (Meeya & Joe) | 13 Episod | |- | 3. | ''[[Cinta Fatamorgana]]'' | 13 April 2018 - 22 Mei 2018 | [[Heykal Hanifah]] | {{hlist|[[Azar Azmi]]||[[Aeril Zafrel]]||[[Syazuwan Hassan]]||[[Nazeera Sardi]]|| [[Faezah Elai]]|| [[Shahz Jaszle]]||[[Dayana Roza]]||[[Julia Farhana Marin]]||[[Rusdi Ramli]]|| [[Norman Hakim]]|| [[Emelda Rosmila]]|| [[Linda Rafar]]||[[Asry Azizan]]||[[Nelissa Nizam]]}} | '''Fatamorgana Cinta''' - [[Asfan Shah]] '''Mengejar Rindu''' - [[Hyper Act]] | | 27 Episod | |- | 4. | ''[[Halalkan Hati Yang Ku Curi]]'' | 23 Mei 2018 - 28 Jun 2018 | [[Hashim Rejab]] | {{hlist|[[Farah Nabilah]]||[[Aliff Aziz]]||[[Mimi Lana]]||[[Shah Iskandar]]||[[Normah Damanhuri]]|| [[Jasmin Hamid]]|| [[Azri Iskandar]]|| [[Anne Abdullah]]||[[Zulkifli Ismail]]|| [[Laila Nasir]]}} |''' Semakin''' - [[Siti Sarah Raisuddin]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Halalkan Hati Yang Ku Curi (novel)|Halalkan Hati Yang Ku Curi]]''' karya Mia Kiff |- | 5. | ''[[Jangan Benci Cintaku]]'' | 29 Jun 2018 - 7 Ogos 2018 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Zahirah MacWilson]]|| [[Saharul Ridzwan]]||[[Niena Baharun]]||[[Azizah Mahzan]]|| [[Izzue Islam]]||[[Daler Yusuf]]|| [[Amelia Henderson]]||[[Luqman Hafidz]]|| [[Catriona Ross]]|| [[Dilla Ahmad]]||[[Esma Daniel]]}} | '''[[Sampai Bila (lagu 2018)|Sampai Bila]]''' - [[Misha Omar]] | 12 juta penonton {{Rating|5|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Jangan Benci Cintaku (novel)|Jangan Benci Cintaku]]''' karya Emy Roberto |- | 6. | ''[[Cinta Bukan Kristal]]'' | 8 Ogos 2018 - 14 September 2018 | Shuhaimi Zulkefli | {{hlist|[[Nina Iskandar]]||[[Sharnaaz Ahmad]]||[[Ayda Jebat]]||[[Raja Afiq]]||[[Ayu Raudhah]]||[[Nazrief Nazri]]|| [[Dayana Roza]]|| [[Bella Nazari]]|| [[Hazman Al-Idrus]]||[[Noniswara]]|| [[Fauziah Nawi]]}} | '''Di Matamu''' - [[Sufian Suhaimi]] | | 28 Episod | |- | 7. | ''[[Vila Ghazara]]'' | 17 September 2018 - 9 November 2018 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]|| [[Mustapha Kamal]]|| [[Azira Shafinaz]]||[[Syed Aiman]]|| [[Aidil Aziz]]||[[Hafeez Mikhail]]||[[Amirul Faqeem]]||[[Tunku Hanis]]|| [[Zarynn Min]]|| [[Haleeda Mazlin]]|| [[Elly Mazlein]]}} | '''Tenung''' - Ebba | | 40 Episod | |- | 8. | ''[[Seribu Rindu]]'' | 12 November 2018 - 19 Disember 2018 | Zamri Zakaria | {{hlist|[[Azira Shafinaz]]|| [[Zul Ariffin]]|| [[Fadlan Hazim]]||[[Mona Allen]]|[[Ainul Aishah]]|| [[Ku Faridah]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Zaefrul Nordin]]|| [[Doria Rachel]]|| [[Aman Graseka]]||[[Hafidzuddin Fazil]]|| [[Harris Baba]]||[[Natrah Khalid]]}} | '''Jutaan Purnama''' - [[Datin Alyah|Alyah]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Seribu Rindu (novel)|Seribu Rindu]]''' karya Hani Fazuha |- | 9. | ''[[Pujaan Hati Kanda]]'' | 20 Disember 2018 - 28 Januari 2019 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Mira Filzah]]||[[Remy Ishak]]||Aydeen Mikael||[[Sarah Hildebrand]]||[[Syazwan Zulkifly]]||[[Azar Azmi]]||[[Elisya Sandha]]||[[Mustaqim Bahadon]]||[[Aidil Aziz]]||[[Aida Khalida]]||[[Dian P. Ramlee]]||[[Omar Abdullah]]||[[Catriona Ross]]||[[Reen Rahim]]||[[Taufiq Hanafi]]||[[Qazem Nor]]||[[Rashdan Baba]]||[[Nabil Mahir]]||[[Azhar Amir]]||[[Aleza Shadan]]||[[Azlan Komeng]]||[[Aishah An-Nur binti Osman|Ani Mayuni]]||[[Shasha Raman]]}} | '''Pujaan Hati''' - [[Adira]] | 12 juta penonton {{Rating|5|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Pujaan Hati Kanda (novel)|Pujaan Hati Kanda]]''' karya Aulia Iman |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2019 |- | 1. | ''[[Dia Menantu Rahsia]]'' | 29 Januari 2019 - 7 Mac 2019 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Raysha Rizrose]]||[[Ashraf Muslim]]||[[Syazuwan Hassan]]||[[Mona Allen]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Raja Hakim]]||[[Ridzuan Hashim]]||[[Afzan A. Rahman]]||Annie Ariffin||[[Aida Khalida]]||[[Aisya Hasnaa]]||[[Wilma Muhammad]]||[[Raja Azmi]]}} | '''Kisah Cinta Kita''' - [[Hafiz Suip]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Dia Menantu Rahsia (novel)| Dia Menantu Rahsia]]''' karya Indah Hairani |- | 2. | ''[[Asalkan Dia Bahagia]]'' | 8 Mac 2019 - 16 April 2019 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Ayda Jebat]]||[[Nadiyah Shahab]]||[[Idris Khan]]||[[Marissa Yasmin|Marisa Yasmin]]|[[Esma Daniel]]|[[Rahim Omar]]|[[Safura Yaacob]]}} |'''Mana Ada Hati (Yang Ingin Trus Disakiti)''' - [[Ayda Jebat]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Asalkan Dia Bahagia (novel)|Asalkan Dia Bahagia]]''' karya Hani Fazuha |- | 3. | ''[[Kamar Kamariah]]'' | 17 April 2019 - 3 Mei 2019 | Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Nabila Huda]]||[[Fizz Fairuz]]||[[Ku Faridah]]||[[Tasha Shilla]]||[[Syafie Naswip]]||[[Riena Diana]]||[[Aidil Aziz]]||[[Shuhanty Hanafiah]]}} | '''Aku Bukan Malaikat''' - [[Siti Nurhaliza]] | | 13 Episod | |- | 4. | ''[[30 Pesanan Suara]]'' | 6 Mei 2019 - 4 Jun 2019 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Hannah Delisha]]||[[Saharul Ridzwan]]||[[Zarina Zainuddin]]||[[Izzue Islam]]||[[Ruzana Ibrahim]]||[[Erwin Dawson]]||[[Ain Edruce]]||[[Azhar Amir]]||[[Farisha Irwayu]]||[[Badrul Muhayat]]||[[Hanna Aqeela]]||[[Riz Amin]]}} | '''Bisa Aja''' - [[Faizal Tahir]] | | 30 Episod | |- | 5. | ''[[Bukan Cinta Aku]]'' | 5 Jun 2019 - 2 Julai 2019 | Ejump Mohd | {{hlist|[[Janna Nick]]||[[Baim Wong]]||[[Syafiq Kyle]]||[[Mimi Lana]]||[[Daler Yusuf]]||[[Eyka Farhana]]||[[Marissa Yasmin|Marisa Yasmin]]||[[Maria Farida]]||[[Aishah Azman]]||[[Eizlan Yusof]]||[[Dini Schatzmann]]}} | '''Bukan Cinta Aku''' - Dinie & Khai | | 20 Episod | |- | 6. | ''[[Utusan Cinta Buat Adam (drama)|Utusan Cinta Buat Adam]]'' | 3 Julai 2019 - 9 Ogos 2019 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Puteri Aishah]]||[[Kamal Adli]]||[[Sharifah Sakinah]]||[[Kartina Aziz]]||[[Nazeera Sardi]]||[[Nazrief Nazri]]||[[Noniswara]]||[[Ikhlas Jalil]]||[[Sharifah Shahora]]||[[Kuza Muzani]]||[[Aleeza Kasim]]}} | '''Pernah Bahagia''' - [[Sharifah Zarina]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Utusan Cinta Buat Adam]]''' karya Myra Ameer |- | 7. | ''[[Kau Yang Pertama]]'' | 12 Ogos 2019 - 18 September 2019 | Hadith Omar | {{hlist|[[Farah Nabilah]]||[[Fikry Ibrahim]]||[[Tasha Shilla]]||[[Wan Ellyas]]||[[Wan Sharmila]]||[[Marissa Yasmin|Marisa Yasmin]]||[[Yusuf Bahrin]]||[[Sheila Mambo]]||[[Wan Nor Azlin]]||[[Amar Asyraf]]||[[Elly Mazlein]]}} | '''I Want You To Love Me''' - [[Alif Satar]] | | 28 Episod | |- | 8. | ''[[Lelakimu Yang Dulu]]'' | 19 September 2019 - 28 Oktober 2019 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Sharnaaz Ahmad]]||[[Nelydia Senrose]]||[[Redza Rosli]]||[[Nadia Brian]]||[[Ungku Hariz]]||[[Reen Rahim]]||||||[[Dato' Jalaluddin Hassan]]||[[Dian P. Ramlee]]||[[Rosnah Johari]]||[[Azizah Mahzan]]}} | '''Takdir Tercipta''' - [[Hafiz Suip]] ''feat.'' [[Siti Adira Suhaimi|Adira]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Lelakimu Yang Dulu (novel)|Lelakimu Yang Dulu]]''' karya Farah Darianna |- | 9. | ''[[Setelah Ku Dimiliki]]'' | 29 Oktober 2019 - 5 Disember 2019 | {{plainlist| *[[Osman Ali]] *[[Idora Abdul Rahman]] (bersama)}} | {{hlist|[[Zul Ariffin]]||[[Intan Najuwa]]||[[Tiz Zaqyah]]||[[Zaki Azeman]]||[[Aleza Shadan]]||[[Hilal Azman]]||[[Kuza Muzani]]||[[Lia Natalia]]||[[Fahmy Reza]]||[[Rahim Omar]]||[[Adeline Tsen]]||[[Zul Helmy]]||[[Daniella Sya]]||[[Halim Radzi]]}} | '''Damaikanlah''' - Ika Mustafa | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Setelah Ku Dimiliki (novel)|Setelah Ku Dimiliki]]''' karya Zaza Qry |- | 10. | ''[[Adellea Sofea]]'' | 6 Disember 2019 - 14 Januari 2020 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|[[Mira Filzah]]||[[Ungku Ismail Aziz]]||[[Jasmine Suraya Chin]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Fizo Omar]]||[[Josiah Hogan]]||[[Bella Dally]]||[[Uchee Fukada]]||Iman Zulkarnain||[[Roy Azman]]||[[Cassia Iman]]||[[Kazar Saisi]]||[[Sharisa Haris]]}} | '''Tentang Rahsia''' - [[Judika]] ''feat.'' [[Shahila Amzah|Shila Amzah]] | | 28 Episod | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2020 |- | 1. | ''[[Seadanya Aku]]'' | 15 Januari 2020 - 21 Februari 2020 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Zara Zya]]||[[Azlee Khairi]]||[[Elvina Mohamad]]||[[Redza Rosli]]||[[Dayana Roza]]||[[Fadlan Hazim]]||[[Norish Karman]]||[[Sharifah Husna]]||[[Jasmin Hamid]]||[[Ainina Ahmad B]]||[[Azri Iskandar]]||[[Norish Karman]]}} | '''Seadanya Aku''' - <br> [[Ippo Hafiz]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Seadanya Aku (novel)|Seadanya Aku]]''' karya Rissa Ahdiya |- | 2. | ''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah Tujuh Warna Pelangi]]'' | 24 Februari 2020 - 1 April 2020 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Nabila Razali]]||[[Aeril Zafrel]]||[[Hun Haqeem]]||[[Raja Afiq]]||[[Wilma Muhammad]]||[[Aidil Aziz]]||[[Elly Mazlein]]||[[Sahronizam Noor]]||[[Riz Amin]]||[[Nazeera Sardi]]||[[Wanna Ali]]||[[Sarah Hildebrand]]||[[Laila Nasir]]||[[Hairie Othman]]||[[Dato' Jalaluddin Hassan]]||[[Cassia Iman]]||[[Wanns Ahmad]]}} |'''Sinar Cinta''' - [[Hafiz Suip]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi]]''' karya E-Man Sufi |- | 3. | ''[[Ironi Kasih]]'' | 2 April 2020 - 22 April 2020 | Nazir Jamaludin | {{hlist|[[Intan Najuwa]]|| [[Aqasha]]||[[Intan Ladyana]]|| [[Fizz Fairuz]]||Nik Iman Issac||[[Fauziah Ahmad Daud]]||[[Afifah Nasir]]||[[Ramona Zam Zam]]||[[Syafi Tee]]||[[Nadia Mustafar|Nazia Mustafar]]}} | '''Sembah''' - [[Naim Daniel]] feat Man Keedal | | 15 Episod | |- | 4. | ''[[Bukan Gadis Biasa (drama)|Bukan Gadis Biasa]]'' | 23 April 2020 - 24 Mei 2020 | [[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist|[[Ayda Jebat]]||[[Remy Ishak]]||[[Nazim Othman]]||[[Ozlynn Waty]]||[[Mas Khan]]||[[Lia Natalia]]||[[Sheila Rusly]]||[[Balkisyh Semundur Khan]]||[[Ako Mustapha]]||[[Shajiry]]||[[Zairulkefli Husin|Zarul Husin]]||[[Idzham Ismail]]||[[Chacha Maembong]]||Ashhry Atan}} | '''Satu''' - Zulhilmi '''Angkara''' - Aishahanim | 11 juta penonton {{Rating|4.5|0}} | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Bukan Gadis Biasa]]''' karya Liza Nur |- | 5. |''[[Nasi Kerabu Untuk Che Abe]]'' | 25 Mei 2020 - 10 Jun 2020 | [[Heykal Hanifah]] | {{hlist|[[Elisya Sandha]]||[[Izzue Islam]]||[[Issey Titan|Issey Fazlisham]]||[[Neera Azizi]]||[[Scha Elinnea]]||[[Syainie Aida]]||[[Jasmin Hamid]]||Radhi Khalid||[[Kuna Muzani]]||Kamarool Haji Yusoff||Danny X-Factor||}} | '''Hey Pria''' - Tallisya <br> '''This Is Kota Bharu''' - Fendi Kenali & Den Manjo | | 13 Episod | |- | 6. | ''[[Cetera Hati Diya]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 11 Jun 2020 - 1 Julai 2020 | [[Raja Mukhriz|Raja Mukhriz R. Ahmad Kamaruddin]] | {{hlist|[[Azar Azmi]]||[[Fattah Amin]]||[[Azrel Ismail]]||[[Zila Bakarin]]||[[Faye Kusairi]]||[[Melanie Tan]]||Asha Zainul||[[Raja Hakim]]||[[Mak Jah]]}} | '''Cetera Hati''' - The Mariana Trench | | 15 Episod | Adaptasi novel '''[[Isteri Aku Kalis Cinta]]''' karya Mawar Kamila |- | 7. | ''[[7 Hari Mencintaiku 2]]'' | 2 Julai 2020 - 17 Ogos 2020 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]|| [[Siti Saleha]]||[[Syazwan Zulkifly]]||[[Wan Sharmila]]||[[Jaja Iliyes]]||[[Bil Azali]]||[[Liza Abdullah]]||[[Kazar Saisi]]||[[Puteri Rafasya]]||[[Wafariena Roslan]]||[[Faye Kusairi]]||[[Jasmin Hamid]]||Dhia Irdina||[[Sean Lee]]||[[Anne Abdullah]]||[[Idris Md Diah]]||[[Shaharuddin Thamby]]||[[Syaffiq Sahli]]||Razzuan Rosli}} | '''Aku Bidadari Syurgamu''' - [[Siti Nurhaliza]] | 12 juta penonton {{Rating|5.0|0}} | 33 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[7 Hari Mencintaiku 2 (novel)|7 Hari Mencintaiku 2]]''' karya Siti Rosmizah |- | 8. | ''[[Pengantin Satu Malam]]'' | 18 Ogos 2020 - 24 September 2020 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Amelia Henderson]]||[[Nazim Othman]]||[[Fizo Omar]]||[[Afifah Nasir]]||[[Mustapha Kamal]]||[[Susan Manen]]||[[Edika Yusof]]||[[Sharifah Shahora]]||[[Norish Karman]]||[[Farisha Irwayu]]}} | '''Satu Malam''' - Qody | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''Pengantin Satu Malam''' karya Sophilea |- | 9. | ''[[Ryan Aralyn]]'' | 25 September 2020 - 3 November 2020 | Riza Baharudin | {{hlist|[[Zul Ariffin]]||[[Raysha Rizrose]]||[[Fify Azmi]]||[[Shah Iskandar]]||[[Sharifah Husna]]||[[Kodi Rasheed]]||[[Raja Azura]]||[[Arash Mohamad]]||[[Aishah Atan]]||Ummar Dzariff||[[Nabil Aqil]]}} | '''Penat''' - <br> [[Andi Bernadee]] | | 28 Episod | |- | 10. | ''[[Cinta Sekali Lagi]]'' | 4 November 2020 - 14 Disember 2020 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Nelydia Senrose]]||[[Saharul Ridzwan]]||[[Hannah Delisha]]||[[Raja Afiq]]||[[Ezzaty Abdullah]]||Haziq Fadhullah||[[Dilla Ahmad]]||[[Haleeda|Haleeda Mazlin]]||[[Arash Mohamad]]||[[Luqman Hafidz]]||Elnisa Ryun||[[Mustaqim Bahadon]]||Iman Zulkarnain||Isaac Iman||[[Tengku Zara Eryna]]||Zara Shelby||Alessandra Alyssa}} |'''[[Tanpa Rela (lagu 2020)|Tanpa Rela]]''' - [[Misha Omar]] | | 28 Episod | |- | 11. | ''[[Bidadari Salju]]'' | 15 Disember 2020 - 21 Januari 2021 | Riza Baharudin | {{hlist|[[Sweet Qismina]]||[[Adam Lee]]||[[Jasmine Suraya Chin]]||Zaki Azeman||[[Syazuwan Hassan]]||[[Nazrief Nazri]]||[[Fimie Don]]||[[Chacha Maembong]]||[[Jaja Iliyes]]||[[Lisdawati|Lisdawati Nazaruddin]]||[[Zulkifli Ismail]]||[[Rosnah Johari]]||Silfeny Osman||Aqil Taqeeuddin||Siti Khadijah Halim||Damiaa Qaisarah}} | '''Mimpi''' - [[Haqiem Rusli]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''Bidadari Salju''' karya Mia Kiff |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2021 |- | 1. | ''[[Rahimah Tanpa Rahim]]'' | 22 Januari 2021 - 2 Mac 2021 | rowspan=2|[[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Puteri Aishah]]||[[Azlee Khairi]]||[[Ezzaty Abdullah]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Liza Abdullah]]||[[Amelina]]||[[Mustaqim Bahadon]]||[[Anne Abdullah]]||[[Badrul Muhayat]]||[[Azri Iskandar]]}} |'''Lara''' - [[Hael Husaini]], [[Naim Daniel]] & [[Haqiem Rusli]] | | 28 Episod | |- | 2. | ''[[Pujaan Hati Kanda]]'' (Ulangan) | 3 Mac 2021 - 28 Mac 2021 | {{hlist|[[Mira Filzah]]||[[Remy Ishak]]||Aydeen Mikael||[[Sarah Hildebrand]]||[[Syazwan Zulkifly]]||[[Azar Azmi]]||[[Elisya Sandha]]||[[Mustaqim Bahadon]]||[[Aidil Aziz]]||[[Aida Khalida]]||[[Dian P. Ramlee]]||[[Omar Abdullah]]||[[Catriona Ross]]||[[Reen Rahim]]||[[Taufiq Hanafi]]||[[Qazem Nor]]||[[Rashdan Baba]]||[[Nabil Mahir]]||[[Azhar Amir]]||[[Aleza Shadan]]||[[Azlan Komeng]]||[[Aishah An-Nur binti Osman|Ani Mayuni]]||[[Shasha Raman]]}} | '''Pujaan Hati''' - [[Adira]] | 12 juta penonton | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Pujaan Hati Kanda (novel)|Pujaan Hati Kanda]]''' karya Aulia Iman |- | 3. | ''[[Tak Sempurna Mencintaimu]]'' | 29 Mac 2021 - 27 April 2021 | Emi Suffian | {{hlist || [[Redza Rosli]]|[[Intan Najuwa]]||Rita Nadira||[[Fendy Bakry]]||[[Nafiez Zaidi]]||Aniq Suhair||[[Wan Maimunah]]||[[Azza Zawari]]||Lydia Saimon||[[Ali Reza Kavoossi]]||Shah Khan||[[Scha Elinnea]]|| [[Naim Shamsol]]}} | '''Durja''' - <br> [[Khai Bahar]] | | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''Tak Sempurna Mencintaimu''' karya Rehan Makhtar |- | 4. | ''[[Sabarlah Duhai Hati]]'' | 28 April 2021 - 1 Jun 2021 | {{plainlist| *Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) *Eez Jalaluddin }} | {{hlist||[[Saharul Ridzwan]]||[[Amyra Rosli]]||[[Izzue Islam]]||[[Puteri Sarah Liyana]]||[[Iman Suhana]]||[[Aiman Badrul]]||[[Fadilah Mansor]]||[[Balkisyh Semundur Khan]]||[[Haleeda Mazlin]]||[[Emelda Rosmila]]||[[Kodi Rasheed]]}} |'''Hanyut''' - [[Black (penyanyi)|Black Hanifah]] |11.5 juta penonton {{Rating|4.5|0}} | 35 Episod | Adaptasi daripada novel '''Sabarlah Duhai Hati''' karya Mimie Afinie |- |5. | ''[[Masih Ada Rindu]]'' | 2 Jun 2021 - 23 Jun 2021 | [[Osman Ali]] | {{hlist|[[Mimi Lana]]|[[Farid Kamil]]|Halim Radzi|[[Raysha Rizrose]]|[[Amyra Rosli]]|[[Rahim Jailani]]|[[Aleza Shadan]]|[[Aishah Ilias]]|[[Fahmi Reza]]|Pak cik Amirul Penang}} | '''Nada Kalbu''' - [[Aina Abdul]] | | 16 Episod | Adaptasi daripada novel '''Masih Ada Rindu''' karya Mimie Afinie |- | 6. | ''[[Hatimu Sedingin Salju]]'' | 24 Jun 2021 - 2 Ogos 2021 | Bahri Uma Bajuri | {{hlist|[[Hisyam Hamid]]|[[Aprena Manrose]]|[[Hafeez Mikail]]|[[Bella Dowanna]]|[[Fadlan Hazim]]|[[Mustafa Kamal]]|[[Zila Bakarin]]|[[Maria Farida]]|[[Rahim Jailani]]|[[Scha Elinnea]]|[[Khaty Azian]]|[[Idzham Ismail]]|Malek McCrone|[[Ziema Din]]|Hilman Alef}} | '''Andaikan''' - [[Sarah Suhairi]] | | 28 Episod | |- | 7. | ''[[Shah Alam 40000]]'' | 3 Ogos 2021 - 20 September 2021 | [[Isma Yusoof]] | {{hlist|[[Umie Aida]]||[[Rita Rudaini]]||[[Anna Jobling]]||[[Arash Mohamad]]||[[Shah Rezza]]||Jabir Meftah||Danish Iskandar||Zailin Aqeesha||[[Fadlan Hazim]]||[[Aedy Ashraf]]||[[Yusry Abdul Halim]]||[[Qistina Khaled]]}} |'''Siapa Tak Mahu''' - [[Siti Nurhaliza]] | | 35 Episod | |- |8. | ''[[Perisik Cinta Tak Diundang]]'' | 21 September 2021 - 6 Oktober 2021 |[[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Andi Bernadee]]||[[Shiha Zikir]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Bella Astillah]]||[[Wani Kayrie]]||[[Salina Saibi]]||[[Esma Daniel]]}} |'''Bebas''' - [[Sissy Imann]] | | 12 Episod |Adaptasi daripada Novel '''Perisik Cinta Tak Diundang''' karya Puteri Aqish |- |9. | ''[[Wifi Sebelah Rumah]]'' |rowspan=2|7 Oktober 2021 - 28 Oktober 2021 |Shuhaimi Zulkefli | {{hlist|[[Zul Ariffin]]||[[Ruhainies]]||Nurin Atiqah||[[Keith Foo]]|[[Fadlan Hazim]]|[[Ridzuan Hashim]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||Asha Zainul}} | '''300 Saat''' - Bunga & Amzar | | rowspan=2|16 Episod | rowspan=2|Drama Ulangan daripada [[Disney+ Hotstar]] - Selama 30 minit |- |10. | ''[[Semanis Senyumanmu]]'' | Faizul Jais | {{hlist|[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Daiyan Trisha]]||[[Aniq Suhair]]||[[Dayang Areeda]]||[[Aaron Aziz]]||[[Chacha Maembong]]||Adib Azlan||Mia Deen||Zoul Muhammad}} | '''Kalau Kau Rindu''' - Luqman Podolski | |- |11. | ''[[Mr. Bibik]]'' | 29 Oktober 2021 - 25 November 2021 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Zara Zya]]|[[Saharul Ridzwan]]|[[Balkisyh Semundur Khan]]|[[Raja Afiq]]|Wan Ahmad|[[Liza Abdullah]]}} |'''Cinta Jatuh''' - Kael | | 20 Episod | Adaptasi daripada novel '''Mr Bibik''' Aein Dhiyauddin |- |12. | ''[[Kisah Cinta Kita]]'' | 26 November 2021 - 4 Januari 2022 | Riza Baharuddin | {{hlist|[[Aedy Ashraf]]||[[Amelia Henderson]]||[[Ikmal Amry]]||[[Daniella Sya]]||[[Khaty Azian]]||[[Jalaluddin Hassan]]||[[Maria Farida]]}} |'''Sejarah Cintaku''' - Usop | | 28 Episod | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2022 |- |1. | ''[[Shakira (drama)|Shakira]]'' | 5 Januari 2022 - 11 Februari 2022 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Janna Nick]]||[[Shukri Yahaya]]||[[Khai Bahar]]||[[Syerinie Myra]]||[[Ramona Zamzam]]||[[Edika Yusof]]||Ikhwan Khairudin||[[Marissa Yasmin]]||Melissa Wafa}} |'''Demi Cinta Ini''' - [[Tomok]] & [[Fatin Afeefa]] | | 28 Episod | |- |2. | ''[[3 Nota Cinta]]'' | 14 Februari 2022 - 3 Mac 2022 | Emi Suffian | {{hlist|[[Ashraf Muslim]]|[[Sharifah Rose]]||[[Afifah Nasir]]||[[Wani Kayrie]]||[[Salina Saibi]]||[[Zila Bakarin]]||[[Jasper Supayah]]||Dato [[Jalaluddin Hassan]]||[[Aznah Hamid]]||[[Khairil Anwar Aman]]}} |'''Hampir Sempurna''' - Evie Feroza | | 14 Episod | |- |3. | ''[[Sayang Tak Dikenang]]'' | 4 Mac 2022 - 31 Mac 2022 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Ruhainies]]||[[Fadlan Hazim]]||[[Riz Amin]]||[[Syafnida Shuhaimi]]||[[Fad Anuar]]||[[Alif Muhaimin]]||[[Ainina Ahmad B]]||[[Manan Sulaiman]]}} |'''Kisah Hati Lara''' - [[Naqiu]] | | 28 Episod | Adaptasi novel '''Sayang Tak Dikenang''' karya Wazrul Shah |- |4. |''[[Harith Fayyadh]]'' | 1 April 2022 - 15 April 2022 | Ayie Mustafa | {{hlist|[[Hafidz Roshdi]]||[[Adam Lee]]||[[Nad Zainal]]||Cahaya Nilam||[[Julia Farhana]]||[[Hasnul Rahmat]]||[[Dynas|Dynas Mokhtar]]||[[Badrul Muhayat]]||[[Shamsul Ghau Ghau]]}} |'''Restu''' - [[Ikhwan Fatanna]] | | 15 Episod | |- |5. | ''[[7 Hari Mencintaiku 3]]'' | 16 April 2022 - 20 Mei 2022 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Siti Saleha]]|[[Shukri Yahaya]]|[[Wan Sharmila]]|[[Syazwan Zulkifly]]|[[Jaja Iliyes]]|[[Bil Azali]]|[[Liza Abdullah]]|[[Anne Abdullah]]|[[Faye Kusairi]]||[[Kazar Saisi]]||[[Wafariena Roslan]]||Dhia Irdina||[[Jasmin Hamid]]}} | '''Kaulah Syurga''' - [[Khai Bahar]] & [[Lia Aziz]] |10.5 juta penonton | 35 Episod |Kesinambungan drama [[7 Hari Mencintaiku 2]] |- |6. |''[[Bisik Bisik Gelora|Bisik-Bisik Gelora]]'' | 21 Mei 2022 - 24 Jun 2022 | Riza Baharudin | {{hlist|[[Redza Rosli]]||[[Raysha Rizrose]]||[[Gambit Saifullah]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Ruminah Sidek]]||[[Mark Adam]]||[[Afifah Nasir]]||[[Kodi Rasheed]]||[[Shakilla Khoriri]]||[[Edika Yusof]]}} | '''Cinta''' - [[Marsha Milan]] |10 juta penonton | 35 Episod | Adaptasi novel '''Bisik-Bisik Gelora''' karya Fauziah Ashari |- |7. | ''[[Risik Pada Hati]]'' | 27 Jun 2022 - 3 Ogos 2022 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Alif Satar]]||[[Ummi Nazeera]]||[[Zara Zya]]||[[Shiqin Kamal]]||[[Ifa Raziah]]||[[Trisha Ooi]]||[[Izzue Islam]]||[[Shazia Rozaini]]}} | '''Seribu Gundah''' - [[Hariz Fayahet]] feat [[Wanie Ooi]] (LCK3) '''Jauh Darimu''' - Farra Ahmad |7 juta Penonton | 28 Episod | Adaptasi novel '''Risik Pada Hati''' karya Hanni Ramsul |- |8. | ''[[Ku Punya Hati]]'' | 4 Ogos 2022 - 12 September 2022 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Nabil Aqil]]||[[Sharifah Rose]]||[[Luqman Hafidz]]||Cahaya Nilam||[[Sera Melissa]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Ahmad Ezzrin Loy]]||[[Zila Bakarin]]||[[Azri Iskandar]]||[[Salina Saibi]]}} |'''Tak Punya Hati''' - Ika Mustafa | | 28 Episod | |- |9. | ''[[Sekali Lagi Cinta Kembali]]'' | 13 September 2022 - 20 Oktober 2022 | Riza Baharudin | {{hlist|[[Siti Khadijah Halim]]||[[Aniq Suhair]]||[[Zaki Azeman]]||[[Siti Hariesa]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Kismah Johar]]||[[Nina KSC]]||[[Ellyas Abdullah]]||[[Kuza Muzani]]||[[Raja Azmi]]||}} | '''Ku Cuba''' - Hariz Fayahet |9.5 juta penonton | 28 Episod | Adaptasi novel '''Sekali Lagi Cinta Kembali''' karya Anna Milia |- |10. | ''[[Wanita Milik Tuan Putra]]'' | 21 Oktober 2022 - 29 November 2022 | Shuhaimi Zulkefli | {{hlist|[[Hisyam Hamid]]|[[Intan Najuwa]]|[[Sherry Ibrahim]]|[[Syazuwan Hassan]]|[[Wafariena Roslan]]|[[Dayang Areeda]]|[[Natasya Mahyan]]|[[Badrul Muhayat]]|[[Kuza]]}} | '''Kembali Terang''' - [[Marsha Milan]] | | 28 Episod |Adaptasi novel '''Wanita Milik Tuan Putra''' karya Aunie Ayunie |- |11. | ''[[Terima Kasih Cinta]]'' | 30 November 2022 - 27 Disember 2022 | rowspan=2|Azri Izhar | {{hlist|[[Amar Baharin]]|[[Anna Jobling]]|[[Azrel Ismail]]|[[Rita Nadira]]|[[Wan Sharmila]]|[[Syafnida Shuhaimi]]|Faez Malek|[[Aida Khalida]]|[[Azhar Amir]]|[[Noniswara]]|[[Kiky Hannah]]}} | '''Jangan Lepas Tanganku''' - Sufi Rashid | | 20 Episod |Adaptasi novel '''Terima Kasih Cinta''' karya Aisya Sofea |- |12. | ''[[Kerana Cinta Itu Ada]] | 28 Disember 2022 - 3 Februari 2023 | {{hlist|[[Aedy Ashraf]]|[[Nabila Razali]]|[[Puteri Khareeza]]|[[Syazuwan Hassan]]|Raden Zaharatul|[[Emelda Rosmila]]|[[Edika Yusof]]|[[Mas Anizan]]|[[Dian P. Ramlee]]|[[Shah Rezza]]|[[Syaffiq Sahli]]|[[Husna Mustaffa]]|[[Anas Ridzuan]]|[[Saidah Kamarudin]]|[[Najua Nasir]]|[[Alvin Chong]]}} |'''Selagi ku Ada''' - [[Nabila Razali]] & [[Khai Bahar]] | | 28 Episod | Adaptasi novel '''Kerana Cinta Itu Ada''' karya Sophilea |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2023 |- |1. |''[[Ku Akad Kau Dengan Bismillah]]'' | 6 Februari 2023 - 15 Mac 2023 | {{plainlist| *Osman Ali *Yus Yusop }} | {{hlist|[[Aliff Aziz]]||[[Sophia Albarakbah]]||Halim Radzi||[[Shah Iskandar]]||Zack Zabhas||[[Jasmin Hamid]]||Ayu Ayuni||Jasper Supayah||Zaki Azeman||Jasmine Suraya||Hilal Azman}} | '''Genggam''' - [[Aliff Aziz]] | | 28 Episod | Adaptasi novel '''Ku Akad Kau Dengan Bismillah''' karya Wawa Akil |- |2. |''[[Melur Untuk Firdaus 2]]'' | 16 Mac 2023 - 21 April 2023 | {{plainlist| *Zamri Zakaria *Arield Mohd Rifin }} | {{hlist|[[Meerqeen]]||[[Anna Jobling]]||[[Eyka Farhana]]||Taib Zamannuri||Qaseh Qhairien||Zainol Ismail||Haleeda Mazlin||Sabrina Sharleen||Hani Nazrina||Azim Yusof||[[Fimie Don]]}} |'''Pejam''' - [[Rahmad Mega]] | | 35 Episod | Kesinambungan Drama ''[[Melur Untuk Firdaus]]'' |- |3. |''[[Kerasnya Takdir]]'' | 22 April 2023 - 23 Mei 2023 | Emi Suffian | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Redza Rosli]]||[[Kartina Aziz]]||Halim Radzi||Mia Nasir||Azlee Khairi||[[Rita Rudaini]]||[[Husna Mustaffa]]||Zarynn Min}} |'''Hadiahkan Duka Kepadamu''' - [[Aizat Amdan]] | | rowspan=4|28 Episod |Adaptasi novel '''Kerasnya Takdir''' karya Haitun Kamarazaman |- |4. |''[[Bukan Hanya Sekadar Cinta]]'' | 24 Mei 2023 - 30 Jun 2023 | Riza Baharudin | {{hlist|[[Ismail Izzani]]||[[Sofia Dendroff]]||[[Muaz Zabir]]||[[Daniella Sya]]||Syamim Farid||[[Liza Abdullah]]||Hafizuddin||Aleza Shadan]]||[[Dian P. Ramlee]]||[[Afifah Nasir]]||Izzendra||Laura Olivia}} | '''Dia Penggantimu''' - [[Nadeera Zaini]] | |Adaptasi novel '''Bukan Hanya Sekadar Cinta''' karya Emma Mariam |- |5. |''[[Tentang Hati Dia]]'' | 3 Julai 2023 - 9 Ogos 2023 | Amor Rizan | {{hlist|[[Aliff Aziz]]||[[Trisha Ooi]]||[[Nafiz Muaz]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Aliah Lee]]||Nurin Afiqah||[[Saidah Kamarudin]]||Sazrin Aizul||Nina Smith||Amir Mirza||[[Muaz Zabir]]}} |'''Cintamu Yang Satu''' - [[Ning Baizura]] '''Milik Kita''' - [[Adira]] |8 Juta Penonton |Adaptasi daripada novel '''Kapcai Girl Vs Encik Superbike''' karya Bunga Amani |- |6. |''[[Rajuk Karina]]'' | 10 Ogos 2023 - 18 September 2023 | Harris Fadzillah | {{hlist|[[Siti Hariesa]]||[[Yusuf Bahrin]]||[[Nazim Othman]]||[[Puteri Aishah]]||[[Anne Abdullah]]||Shweta Sekhon||[[Zarina Zainuddin]]||Zainol Ismail}} |'''Jangan Mati Rasa Itu''' - [[Aina Abdul]] | |Adaptasi daripada novel '''Rajuk Karina''' karya Sufea Hareez |- |7. |''[[Luruhnya Bunga Cinta]]'' | 19 September 2023 - 16 Oktober 2023 | Riza Baharudin | {{hlist|[[Redza Rosli]]||[[Tracie Sinidol]]||[[Nabila Razali]]||Auni Yusri||[[Iman Suhana]]||Bella Hanna||[[Aniq Durar]]||Shah Rezza||[[Laila Nasir]]||Eizlan Yusof}} |'''Belakang Tabir''' - [[Syamel]] | | rowspan=2|20 Episod |Adaptasi daripada drama bersiri Korea Selatan, '''Autumn In My Heart''' |- |8. |''[[Bukan Sekadar Lafaz]]'' | 17 Oktober 2023 - 13 November 2023 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Alif Satar]]||[[Wanna Ali]]||[[Yuna Rahim]]||[[Malek Mccrone]]||[[Ahmad Idham]]||[[Kuza]]||[[Mia Nasir]]||[[Wanns Ahmad]]||Yusra Akma||Razzuan Rosli}} |'''Bukan Sekadar Lafaz''' - [[Wanna Ali]] ft. Aiman Ismail | |Adaptasi novel '''Bukan Sekadar Lafaz''' karya Sophilea |- |9. |''[[I Love You, Stupid]] | 14 November 2023 - 8 Januari 2024 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Ezzanie Jasny]]||[[MK K-Clique]]||Haidar Hasanudin||[[Fauzi Nawawi]]||[[Marissa Yasmin]]||[[Lisdawati]]||Syad Mutalib||Fad Anuar||Luqman Junaidi}} |'''Thank You''' - Pasya | | 40 Episod |Adaptasi novel '''I Love You, Stupid''' karya novelis Melur Jelita Drama ulangan daripada '''[[Viu]]''' - Selama 1 jam |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2024 |- |1. |''[[Cinta Bersemi Di Wadi Safiyyah]]'' | 9 Januari 2024 - 15 Februari 2024 | [[Shuhaimi Zulkefli]] | {{hlist|[[Rita Nadira]]||[[Aniq Suhair]]||[[Aidit Noh]]||[[Zamarul Hisham]]||[[Mas Anizan]]||[[Ezany Nizariff]]||[[Azza Elite]]||Serene Claire||[[Nafiez Zaidi]]||[[Lydiawati]]||[[Zulkifli Ismail]]}} |'''Hanya Tuhan Yang Tahu''' - [[UNIC]] | | 28 Episod |Adaptasi novel '''Aku Cinta Dia''' karya novelis Sharifah Abu Salem |- |2. |''[[My Lovely Driver]]'' | 16 Februari 2024 - 14 Mac 2024 | Ayie Mustafa | {{hlist|[[Trisha Ooi]]||[[Hisyam Hamid]]||Razzuan Rosli||Silfeny Osman||[[Sefik Khair]]||[[Faye Kusairi]]||Sera Melissa||Izzendra}} | '''Hujung Minggu''' - Fid Abdul | | 20 Episod | |- |3. |''[[Wanita Syurga]]'' | 15 Mac 2024 - 2 Mei 2024 |Riza Baharudin |{{hlist|[[Redza Rosli]]||[[Siti Khadijah Halim]]||[[Nazim Othman]]||[[Riena Diana]]||[[Shah Iskandar]]||[[Puteri Khareeza]]||Marisa Yasmin||Amyza Aznan||Annie Mosha Arieana Mikayla||Syazuwan Hassan||Syamim Farid||Wan Sharmila}} | '''Masihkah Ada Rasa Itu?''' - [[Misha Omar]] |11 juta penonton | 35 Episod |Adaptasi novel E-book '''Pelangi Tak Berwarna''' karya Sophilea |- |4. |''[[Aku Bukan Ustazah]]'' | 3 Mei 2024 - 11 Jun 2024 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Erysha Emyra]]||[[MK K-Clique]]||[[Zahiril Adzim]]||[[Shaza Bae]]||[[Qistina Khaled]]||[[Haneesya Hanee]]||Fikhree Bakar||Ahmad Syafiq||Razak Ahmad||Fadilah Mansor||[[Syad Mutalib]]}} | '''Hening Rindu''' - [[Marsha Milan Londoh|Marsha Milan]] |11 juta penonton | 28 Episod |Adaptasi novel '''Aku Bukan Ustazah''' karya Lyna Masud |- |5. |''[[Dua Darjat (drama)|Dua Darjat]]'' | 12 Jun 2024 - 28 Jun 2024 | [[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist|[[Aniq Durar]]||[[Sharifah Rose]]||[[Zairulkefli Husin|Zarul Umbrella]]||[[Yasmin Hani]]||[[Sharifah Zarina]]||Zalela Kadir||Jiha Sham||Adam Shahz||Iman Suhana||Ferth Jasni||Raja Azmi||Safrin Eza Bahrin}} | '''Enigma''' - [[Yusrizan Usop|Bob Yusof | |13 Episod | |- |6. |''[[Nuh & Nayla]]'' | 1 Julai 2024 - 7 Ogos 2024 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Jazmy Juma]]||[[Scha Elinnea]]||Ucop||Hafiz Halim||Arfie Shah||[[Puteri Khareeza]]||[[Ezzanie Jasny]]||Hilal Azman||Azhar Amir||Zila Bakarin||Lisdawati||Zizi Zulkifli||Hana Tiha||Syefikk}} | '''Masing-Masing''' - [[Ernie Zakri]] & Ade Govinda | | 28 Episod |Adaptasi novel '''Nuh & Nayla''' karya Ieya Sya |- |7. |''[[Dulu Dollah Daebak]]'' | 8 Ogos 2024 - 4 September 2024 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Sean Lee]]||[[Sharifah Rose]]||[[Riena Diana]]||Katalina||Farez Ridzwan||Sazrin Aizul||[[Syazuwan Hassan]]||Kitt Poon||Amyza Aznan||[[Norish Karman]]||Kenji Sawahi||[[Sera Melissa]]||Adrianna Qasmia}} |'''Only With You''' - [[Aqmal Ramdan]] | | 20 Episod | |- |8. | ''[[Pinjaman Syurga]]'' | 5 September 2024 - 16 September 2024 | {{ubl|[[Shuhaimi Zulkefli]]|Fitri Shaharizal (Bob Fitri)}} |{{hlist|[[Janna Nick]]||[[Gambit Saifullah]]||[[Keith Foo]]||Akif Darwisy||[[Natasya Mahyan]]||[[Ziha Salleh]]||[[Fizo Omar]]||[[Laila Nasir]]||[[Aleza Shadan]]}} |'''Melewati Mimpi''' - [[Amira Othman]] | | 8 Episod | |- |9. |''[[Hai Cinta, Dengarkanlah]]'' | 17 September 2024 - 24 Oktober 2024 |[[Eoon Shuhaini]] |{{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Anna Jobling]]||[[Niezam Zaidi]]||Rania Amanda|[[Aleza Shadan]]|Zulkifli Ismail|[[Nazrief Nazri]]|[[Sharifah Shahora]]|Syuhaida Abraz|Natasya Mahyan|[[Raden Zaharatul]]|[[Halim Radzi]]}} |'''Lukisan''' - [[Bella Astillah]] | | 28 Episod |Adaptasi novel '''Hai Cinta, Dengarkanlah!''' karya Mardihah |- |10. |''[[Luruhnya Bunga Cinta (musim 2)|Luruhnya Bunga Cinta 2]]'' | 25 Oktober 2024 - 21 November 2024 | Riza Baharudin |{{hlist|[[Redza Rosli]]||[[Tracie Sinidol]]||[[Nabila Razali]]||Auni Yusri||[[Iman Suhana]]||Bella Hanna||[[Aniq Durar]]||Shah Rezza||[[Laila Nasir]]||Eizlan Yusof}} |'''Belakang Tabir''' - [[Syamel]] | | 20 Episod |Kesinambungan drama [[Luruhnya Bunga Cinta]] |- |11. |''[[Dhia Kasyrani]]'' | 22 November 2024 - 25 Disember 2024 | [[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist|[[Ben Amir]]||[[Rita Nadira]]||[[Reen Rahim]]||[[Aida Khalida]]||[[Zaidi Omar]]||Wanie Ooi||Muhsin||Ferth Jasni||[[Rahim Jailani]]||Zalela Kadir}} | '''Selalu''' - Ameerais | | 24 Episod |Adaptasi novel '''Adanya Dhia''' karya Sophilea |- |12. |''[[Wanita Milik Kaiden]]'' | 26 Disember 2024 - 29 Januari 2025 |[[Jamal Khan]] |{{hlist|Iedil Dzuhrie Alaudin||Emma Maembong||Shahz Jaszle||Dayang Areeda||Wafariena Roslan||Rasya Dean||Maria Farida||Liza Abdullah}} |'''Lebih Baik''' - [[Shiha Zikir]] | |25 Episod |Adaptasi novel '''Wanita Milik Kaiden''' karya Nuriffa |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2025 |- |1. |''[[Jadikan Aku Bidadari]]'' | 30 Januari 2025 - 26 Februari 2025 |[[Jamal Khan]] |{{hlist|[[Nazim Othman]]|[[Alya Iman]]|[[Farah Nabilah]]|[[Raja Afiq]]|[[Qistina Khaled]]|Rasya Sofea Dean|[[Zaefrul Nordin]]|[[Lisdawati]]|[[Eizlan Yusof]]|[[Marissa Yasmin]]}} | '''Di Mimpiku''' - [[Hazama Azmi|Hazama]] | |20 Episod | |- |2. |''[[Bukan Sekadar Lafaz (musim 2)|Bukan Sekadar Lafaz 2]]'' | 27 Februari 2025 - 7 April 2025 | [[Raja Mukhriz|Raja Mukhriz R. Ahmad Kamaruddin]] | {{hlist|[[Alif Satar]]|[[Wanna Ali]]|[[Isyariana Che Azmi|Isyariana]]|[[Ahmad Idham]]|Zac Zaky|[[Wanns Ahmad]]|Kuza|[[Sharifah Shahora]]|[[Mia Nasir]]|[[Watie Sadali]]|[[Azhar Amir]]}} |'''Jangan Ada Air Mata''' - [[Alif Satar]] & The Locos | |28 Episod |Kesinambungan Drama ''[[Bukan Sekadar Lafaz]]'' |- |3. | ''[[Calon Isteri Buat Suami]]'' | 8 April 2025 - 12 Mei 2025 | Bahri Uma Bajuri | {{hlist|[[Jazmy Juma]]|[[Siti Hariesa]]|[[Trisha Ooi]]|[[Hazeeq Dean]]|[[Razak Ahmad]]|[[Jasmin Hamid]]|[[Tony Eusoff]]|[[Emelda Rosemila]]}} |'''Cukup Kita''' - [[Ayu Damit]] & Emeer Bakri | |25 Episod | Adaptasi novel '''Calon Isteri Buat Suami''' karya Sophilea |- |4. | ''[[Bukan Ipar Sempurna]]'' | 13 Mei 2025 - 19 Jun 2025 | Ejump Mohd | {{hlist||[[Ikmal Amry]]||Cahaya Nilam||[[Nadiya Nisaa]]||[[Hafeez Mikail]]||Hanna Halim||[[Jihaa Sham]]||Nessa Maureen}} | '''Puaskah''' - Ameerais & Mariam Saim | |28 Episod | Adaptasi novel '''Bukan Cinta Sempurna''' karya Bellesa |- |5. | ''[[Pasca Kau Pergi]]'' | 20 Jun 2025 - 8 Julai 2025 | [[Rashidi Ishak]] |{{hlist|[[Johan As'ari]]|[[Liyana Jasmay]]|Syed Irfan|[[Zamarul Hisham]]|Qaidah Marha|Fiyya Amsyar}} | '''Sumpah Setia''' - [[Yusrizan Usop|Bob Yusof]] | |rowspan=2|13 Episod | |- |6. | ''[[Selamat Pengantin Haru]]'' | 9 Julai 2025 - 25 Julai 2025 | Kyoll Hamzah | {{hlist|[[Dini Schatzmann]]|[[Janna Nick]]|[[Malia Baby]]|[[Ahmad Tarmimi Siregar]]|[[Serina Redzuwan]]|Natasha Azizan|Nazril Alid|[[Aiman Badrul]]}} |'''Cinta Ya Ya Ya''' - Ameerais | | |- |7. |''[[Setia Itu Mahal]]'' | 28 Julai 2025 - 3 September 2025 | [[Jamal Khan]] |{{hlist|[[Zahiril Adzim]]|[[Anna Jobling]]|[[Redza Rosli]]|[[Rita Nadira]]|Riezman Khuzaimi|Aida Khalida|Natasha Roslan|[[Sharifah Husna]]|Arfie Shah|Habeeb Rasely|Maya Fathia}} |'''Lemah''' - [[Dayang Nurfaizah]] | | 28 Episod | |- |8. |''[[Hospital Loveline]]'' | 4 September 2025 - 22 September 2025 | Ng Ken Kin | {{hlist||[[Syarul Ezani]]||[[Scha Elinnea]]||[[Sean Lee]]||[[Jaja Iliyes]]||[[Hanna Aqeela]]||[[Kismah Johar]]||Razzuan Rosli||[[Zarynn Min]]||[[Silfeny Osman]]||[[Apich Lo]]}} |'''Asing''' - Najmi Niery | |13 Episod | |- |9. | ''[[Takdir Cinta Terlarang]]'' | 23 September 2025 - 30 Oktober 2025 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist||[[Shaza Bae]]||[[Jazmy Juma]]||[[Julia Farhana Marin]]||[[Norish Karman]]||[[Tony Eusoff]]||[[Darien Aeldra]]||Manda Hash||[[Azqa Aziz]]}} |'''Dendam''' - [[Firdaus Rahmat]] | |28 Episod | |- |10. | ''[[Seoul Cinta]]'' | 31 Oktober 2025 - 18 November 2025 | Nizam Zakaria | {{hlist||[[Fitri Farok]]||[[Siti Khadijah Halim]]||[[Cahaya Nilam]]||[[Muaz Zabir]]||[[Haidar Hasanudin]]||Nadia Kesumawati||Marc Syahmie||Ryliana Azizan||[[Anne Abdullah]]||[[Zarina Zainuddin]]}} |'''Masih Cinta''' - [[Idayu]] & [[Yuka Kharisma]] | |13 Episod | |- |11. | ''[[Sumpah Ibuku]]'' | 19 November 2025 - 16 Disember 2025 | {{ubl| Riza Baharudin| Azri Izhar}} | {{hlist|[[Izara Aishah]]||[[Remy Ishak]]||[[​Zara Zya]]||[[Liza Abdullah]]||[[Syazwan Zulkifli]]||[[Syad Mutalib]]||[[Rahim Omar]]||[[Wilma Muhammad]]||​[[Aleza Shadan]]||​[[Ieda Moin]]||Ako ​Mustapha||[[Mia Nasir]]}} |'''Jeda Derita''' - [[Liza Hanim]] |9 juta penonton |20 Episod | |- |12. | ''[[Perempuan Tidak Ternikah]]'' | 17 Disember 2025 - 6 Januari 2026 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Siti Elizad Sharifuddin]]||[[Ali Reza Kavoossi]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Yusuf Bahrin]]||[[Raden Zaharatul]]||Apich Lo||[[Kazar Saisi]]||[[Laila Nasir]]||[[Anne Abdullah]]||[[Sharifah Shahora]]||[[Rahim Omar]]||[[Delimawati]]}} | '''Cinta Gila''' - Mariam Saim | |15 Episod | Adaptasi e-novel '''Perempuan Tidak Ternikahi''' karya Bunga Emmly |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2026 |- |1. | ''[[Doa Yang Terlindung]]'' | 7 Januari 2026 - 13 Februari 2026 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Fasha Sandha]]||[[Sharifah Rose]]||[[Nafiz Muaz]]||Firdaus Karim||Mior Hashim Manap||Natasya Mahyan||Ahmad Syafiq||[[Sharifah Husna]]||[[Sharifah Shahora]]||[[Yaya Maembong]]|||Rohaya Maya||Stella Ardini||Zulaika Hafizar||Tika Nasir||Daiyan Yussof}} | '''Beribu Tanda Tanya''' - [[Syamel]] '''Doa Yang Terlindung''' - [[Ewal Ismail]] |10 juta penonton |28 Episod | |- |2. | ''[[Di Sebalik Jubah]]'' | 16 Februari 2026 - 25 Februari 2026 | Syed Fariz | {{hlist|[[Daiyan Trisha]]|[[Azira Shafinaz]]|[[Nafiz Muaz]]|Ibad Yaala|[[Nadia Aqilah]]|[[Baizura Kahar]]|[[Susan Lankester]]|Azman Hassan|Leaism|[[Nadiya Nisaa]]|Melissa Campbell|Sahronizam Noor|[[Sherie Merlis]]|Puteri Rayyana Rayqa|Douglas Wong}} | '''Sang Penipu''' - [[Daiyan Trisha]] | |8 Episod | Drama ulangan daripada '''[[Tonton]]''' - Selama 1 jam |- |3. |''[[Khianat Yang Terpilih]]'' | 26 Februari 2026 - 8 April 2026 | rowspan=2|Ejump Mohd | {{hlist|[[Ben Amir]]||[[Puteri Aishah]]||[[Amyra Rosli]]||[[Ikmal Amry]]||[[Erin CTJ]]||Syefikk||Amzar Airil||[[Balkisyh Semundur Khan]]||Zulkifli Ismail||Ainina Ahmad B}} |'''Khianati''' - [[Iman Troye]] '''Sayang Orang Sama''' - [[Adira Suhaimi]] |10 juta penonton |30 Episod | |- |4. | ''[[Bayangan Lelaki Sempurna]]'' | 9 April 2026 - 18 Mei 2026 | {{hlist||[[Adam Lee]]||[[Sweet Qismina]]||[[Nadia Brian]]||[[Syazuwan Hassan]]||Zazzleen Zulkafli||[[Wanns Ahmad]]|[[Riena Diana]]||Maya Fathia||[[Firdaus Ghufran]]||[[Josiah Hogan]]||[[Zarynn Min]]}} | '''Mengapa Singgah''' - [[Nomad]] '''Menduakan Cinta''' - Wawa Shazwa & [[Ahmad Syafiq]] | |28 Episod | |- |5. | ''[[Me.N.U (drama web)|Me.N.U]]'' | 19 Mei 2026 - 1 Jun 2026 | Faliq Sharif | {{hlist|[[Nabila Razali]]|[[Andi Bernadee]]|[[Natasya Mahyan]]|Puteri Awani|[[Hariz Hamdan]]|[[Ako Mustapha]]|[[Noniswara]]|[[Syahmie Thsaqeef]]|[[Azizah Mahzan]]|Louisa Alissa Chong|Naveer Mihshon}} | '''Esok''' - [[Firdaus Rahmat]] & Fahimi Rahmat | |10 Episod | Drama ulangan daripada '''[[Tonton]]''' - Selama 1 jam |- |6. | ''[[Luka Di Hujung Setia]]'' | 2 Jun 2026 - 9 Julai 2026 | [[Raja Mukhriz|Raja Mukhriz R. Ahmad Kamaruddin]] | {{hlist|[[Adi Putra]]|[[Zara Zya]]|[[Cahaya Nilam]]|Irfan Zaini|Aqma Hamdan|[[Puteri Khareeza]]|[[Lisdawati]]|Izzul Faiq}} |'''Di Depan Mata''' - [[Puteri Khareeza]] '''Kau Dan Aku Kita Kekal''' - Mary Grace | |28 Episod | |- |7. | ''[[Yes! Captain Zul Aaryan]]'' | 10 Julai 2026 - | Nizam Zakaria | {{hlist|[[Jazmy Juma]]|[[Anna Jobling]]|[[Nafiz Muaz]]|[[Daniel Fong]]|[[Adriana Ghafar]]|[[Natasha Sass]]|[[Dina Allysha]]|[[Zulkifli Ismail]]|[[Esma Daniel]]|[[Fazlina Ahmad Daud]]|[[Kuza Muzani]]|[[Balkisyh Semundur Khan]]|[[Sera Melissa]]|[[Hakimi Noordin]]|[[Ikhram Juhari]]|[[Yusuf Bahrin]]}} |'''Lumangad Oku Dika''' - [[Ryenald Guntabid]] '''Surat''' - DUKES | |30 Episod | Adaptasi novel '''Yes! Captain Zul Aaryan''' karya Wnfhanna |- |8. | ''Hanya Untuk Dia'' ! AKAN DATANG OGOS 2026 | Bahri Uma Bajuri | {{hlist|[[Aniq Suhair]]||[[Amylia Aidura]]||[[Muaz Zabir]]||Zarith Zalikha|Alif Ali|[[Shaza Bae]]||[[Talha Harith]]|Wanni Ali|[[Liza Abdullah]]|[[Ieda Moin]]}} | | |28 Episod | Adaptasi novel '''Hanya Untuk Dia...Ain Nuraina''' karya Sophilea |- |} [[Kategori:Rancangan TV3]] [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia]] [[Kategori:Slot Drama Melayu Televisyen]] s5wi3pwb8k9qjkkstus4lg0dr6r2bgz 0 78811 6925492 6519581 2026-08-11T18:09:23Z Drbne9776 412494 /* */ 6925492 wikitext text/x-wiki '''Maklumat''' ({{Jawi|معلومة}} serapan [[bahasa Arab]] terbitan kata kerja {{lang|ar|عَلِمَ}} ''`alima'' "mengetahui" seakar "[[ilmu]]", "[[ulama]]" dan "[[alamat]]"<ref>{{Cite book|title=Kamus Bahasa Melayu-Bahasa Arab Bahasa Arab-Bahasato88yu4fxhknjbkujo887y Melayu|last=Abd. Rauf Dato' Haji Hassan|first=|last2=Abdul Halim Salleh|last3=Khairul Amin Mohd Zain|publisher=Oxford Fajar|year=2005|isbn=967-65-7321-3|location=Shah Alam|pages=255}}</ref>) atau '''informasi''' merupakan hasil daripada pemprosesan, pengumpulan dan penganalisaan [[data]] yang dapat menambah [[pengetahuan]] kepada penerima maklumat. Secara ringkas, maklumat merupakan konteks apabila data digunakan. Not a == Konsep == Secara lebih teknikal, maklumat boleh dianggap sebagai penyelesaian kepada ketidakpastian; ia menjawab soalan "Apakah entiti" dan oleh itu anda harus mempunyai bukti bergambar untuk anda membuktikan setiap elemen yang bercanggah dalam hal ini ia boleh digunakan sebagai penyokong yang relevan dan rasional untuk menentukan kedua-dua intipati dan sifat ciri-cirinya bagaimana maklumat itu terbentuk atau maklumat daripada sumber yang tidak boleh dipercayai. Justeru sebagai sebuah konsep berfungsi menolak setiap elemen-elemen tidak dapat berfungsi di dalam tiap-tiap informasi ataupun maklumat mempunyai makna yang berbeza dalam konteks yang berbeza oleh itu konsep menjadi sinonim dengan pengertian kekangan, komunikasi, kawalan, data, bentuk, pendidikan, pengetahuan, makna, pemahaman, rangsangan mental, pola, persepsi, proposisi, perwakilan, dan entropi. ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Maklumat| ]] 20n7u2h5t5dbe2zvfm2z5hhd1mhk62k 6925493 6925492 2026-08-11T18:09:38Z 기나ㅏㄴ 295590 Reverted edits by [[Special:Contribs/Drbne9776|Drbne9776]] ([[User talk:Drbne9776|talk]]) to last version by 2405:3800:845:A70B:78B3:26C6:54AC:FE2F: reverting vandalism 6519581 wikitext text/x-wiki '''Maklumat''' ({{Jawi|معلومة}} serapan [[bahasa Arab]] terbitan kata kerja {{lang|ar|عَلِمَ}} ''`alima'' "mengetahui" seakar "[[ilmu]]", "[[ulama]]" dan "[[alamat]]"<ref>{{Cite book|title=Kamus Bahasa Melayu-Bahasa Arab Bahasa Arab-Bahasa Melayu|last=Abd. Rauf Dato' Haji Hassan|first=|last2=Abdul Halim Salleh|last3=Khairul Amin Mohd Zain|publisher=Oxford Fajar|year=2005|isbn=967-65-7321-3|location=Shah Alam|pages=255}}</ref>) atau '''informasi''' merupakan hasil daripada pemprosesan, pengumpulan dan penganalisaan [[data]] yang dapat menambah [[pengetahuan]] kepada penerima maklumat. Secara ringkas, maklumat merupakan konteks apabila data digunakan. Not a == Konsep == Secara lebih teknikal, maklumat boleh dianggap sebagai penyelesaian kepada ketidakpastian; ia menjawab soalan "Apakah entiti" dan oleh itu anda harus mempunyai bukti bergambar untuk anda membuktikan setiap elemen yang bercanggah dalam hal ini ia boleh digunakan sebagai penyokong yang relevan dan rasional untuk menentukan kedua-dua intipati dan sifat ciri-cirinya bagaimana maklumat itu terbentuk atau maklumat daripada sumber yang tidak boleh dipercayai. Justeru sebagai sebuah konsep berfungsi menolak setiap elemen-elemen tidak dapat berfungsi di dalam tiap-tiap informasi ataupun maklumat mempunyai makna yang berbeza dalam konteks yang berbeza oleh itu konsep menjadi sinonim dengan pengertian kekangan, komunikasi, kawalan, data, bentuk, pendidikan, pengetahuan, makna, pemahaman, rangsangan mental, pola, persepsi, proposisi, perwakilan, dan entropi. ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Maklumat| ]] htejj6fan8208r563487jhex6i2vctq 0 84031 6925449 6925226 2026-08-11T15:13:43Z ~2026-43962-27 412197 /* */ 6925449 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = U Mobile Sdn. Bhd. | logo = Umobile logo.jpg | logo_upright = 0.4 | trade_name = {{unbulleted list| * U Mobile Sdn. Bhd.<br><small>(sejak 2008)</small> * TIME Networks Sdn. Bhd.<br><small>(akan diumumkan)</small> * TW dotNet Sdn. Bhd.<br/><small>(akan diumumkan sementara)</small> }} | type = [[Anak syarikat]] | industry = [[Telekomunikasi|Telekomunikasi mudah alih]] | predecessor = [[U Television]]<br>{{small|(5 September 2005–31 Oktober 2006)}} | foundation = {{Start date and age|1991|8|29}}<br/>{{small|(sebagai MiTV Networks)}} | founder = [[Vincent Tan]] | location = [[Berjaya Times Square]] | location_city = [[Kuala Lumpur]] | location_country = [[Malaysia]] | key_people = Wong Heang Tuck ([[Ketua pegawai eksekutif|CEO]]) | products = {{ublist| * [[Telefon bimbit|Telefoni mudah alih]] * [[Talian tetap]] * [[Jalur lebar|Internet jalur lebar]] * [[Capaian Internet]] }} | services = {{flatlist| * Rangkaian selular * Perkhidmatan telekomunikasi * [[Suit protokol Internet]] }} | owner = {{unbulleted list| * Tan Sri Vincent Tan (41.3%~ pemilik [[Berjaya Corporation Berhad|Berjaya Corporation]]) * [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Ibrahim Iskandar of Johor]] (15%~ pemilik Mawar Setia) * [[Tunku Aminah Maimunah Iskandariah|Aminah Maimunah Iskandar of Johor]] (8.7%~ pemilik Mawar Setia) }} | num_employees = 700+ | parent = {{unbulleted list| * [[Magnum]] (20%) * U Telemedia (21%) {{small|(jualan kepada [[TIME dotCom]] belum selesai)}} * MPHB Capital (6%) * Straits Mobile Investments (52%~ melalui {{ill|ST Telemedia|en}}) {{small|(jualan kepada [[Hutchison Asia Telecom Group]], pemilik [[CK Hutchison Holdings]], diperoleh {{ill|VEON Group|en|Veon (company)}}, belum selesai)}} }} | modul = | nisbah = TIME (U Mobile) | homepage = {{URL|www.u.com.my}} }} '''U Mobile Sdn. Bhd.''' (dahulunya dikenali sebagai '''Grafimatix Sendirian Berhad''', dan kemudiannya '''MiTV Networks Sendirian Berhad''', berdaftar sebagai '''TIME Networks Sdn. Bhd.''', atau kemudiannya '''TW dotNet Sdn. Bhd.'''), nombor syarikat '''199101013657''' ('''223969-U'''), ialah penyedia perkhidmatan [[5G]] terbaru di [[Malaysia]] yang diasaskan pada tahun 29 Ogos 1991. U Mobile ialah [[anak syarikat]] milikan penuh [[Berjaya Corporation Berhad]]. Dengan menggunakan awalan ''018'' dan ''011-1'' yang diperuntukkan kepada pertubuhan ini oleh [[Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia]] (SKMM).<ref name="MCMC018">{{cite web |url=http://asia.cnet.com/blogs/lemaklemang/post.htm?id=62004095 |title=018 mobile prefix put to better use |accessdate=2007-10-10 |author=[[Jeff Ooi]] |date=11 April 2007 |publisher=''CNET Asia'' |archive-date=2007-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071210072837/http://asia.cnet.com/blogs/lemaklemang/post.htm?id=62004095 |url-status=dead }}</ref> U Mobile bertujuan memperkaya hidup para pengguna dengan menjadikan komunikasi, hiburan dan maklumat lebih mudah dicapai dengan teknologi canggih melalui satu landasan yang mudah dan sentiasa ada. Selain menawarkan telefon dan data mudah alih, U Mobile berniat untuk menjadi penyedia perkhidmatan televisyen sejati yang terulung di Malaysia dengan perkhidmatan '''Mobile LiveTV&#153;'''nya yang menggunakan teknologi Penyiaran Video Digital – Mudah Alih ([[DVB-H]]) yang diterima antarabangsa.<ref name="NokiaDVBHPR">{{cite web |url=http://www.mobiletv.nokia.com/news/showPressReleases/?id=91 |title=MiTV and Nokia announce live DVB-H mobile TV service for Malaysia |accessdate=2007-10-10 |author=Clement, Teo|date=June 18, 2007 |publisher=''Nokia MobileTV Forum'' }}</ref> U Mobile menjalankan percubaan pengguna perkhidmatan telefon dan '''Mobile LiveTV&#153''';SGKI 027 pada akhir 2007.<ref name="TheStarUMobile">{{cite web |url=http://star-techcentral.com/tech/story.asp?file=/2007/9/20/technology/18926591&sec=technology |title=U Mobile is newest cellular service provider |accessdate=2007-10-10 |author=Jo, Timbuong|date=September 20, 2007 |publisher=''TheStar Online: Tech Central''}}</ref> U Mobile mendirikan ibu pejabat di [[Berjaya Times Square]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. == Sejarah == Pada April 2007, [[U Television]] menandatangani memorandum persefahaman perantauan domestik seluruh negara terulung di [[Malaysia]] yang memberi laluan kepada persetujuan dengan [[Celcom]] (pemilik [[CelcomDigi]]), sekaligus membolehkan pelanggan U Mobile mengalami liputan seluruh negara mulai hari pertama di pasaran sementara U Mobile terus membentangkan perkhidmatan [[3G]] mudah alih berkelajuan tinggi ke seluruh negara secara berperingkat<ref name="CelcomDR">{{cite web |url=http://www.theedgedaily.com/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_dac80a6d-cb73c03a-161f39e0-93513a96 |title=MiTV to offer 3G service in 2H |accessdate=2007-10-10 |author=Surin, Murugiah |date=April 10, 2007 |publisher=The Edge Daily |archive-date=2007-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071121232459/http://www.theedgedaily.com/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_dac80a6d-cb73c03a-161f39e0-93513a96 |url-status=dead }}</ref>. Persetujuan ini lengkap pada Jun 2007. Menjelang penghujung tahun 2007, U Mobile memulakan siaran percubaan dengan menyediakan perkhidmatan kepada sesiapa yang membeli telefon bimbit [[Nokia]] [[Nokia N77|N77]]. Pada Disember 2007, U Mobile mengumumkan bahawa dua buah pengendali komunikasi 3G terkemuka di dunia iaitu {{ill|KT Freetel|en|KT Corporation#After KT-KTF merger}} dan [[NTT DoCoMo]] bersama-sama melaburkan AS$200 juta (RM669 juta untuk memegang 33% saham U Mobile. Pengumuman ini mungkin merupakan salah satu urusniaga komunikasi mudah alih yang terpenting di Malaysia sehingga kini kerana kelihatan ada potensi hebat untuk menganjakkan model perniagaan industri telekomunikasi negara dari tumpuan pada liputan kepada tumpuan terhadap produk dan kandungan menerusi kemasukan pengetahuan dan kepakaran dari peneraju global. Pada bulan Mac 2008, U Mobile melancarkan produk awam terulungnya iaitu ''"'''Surf with U'''"'', iaitu pelan data sahaja untuk pengguna telefon mudah alih asalkan menerusi rangkaian mobil pacuan [[HSDPA]] yang disediakan U Mobile. Pada bulan seterusnya, U Mobile melancarkan perkhidmatan telekomunikasi mudah alihnya yang pertama, iaitu U38 plan pascabayar.<ref>{{cite web|url=http://corporate.u.com.my/sec_press/pdf/150407-PressRelease-U38_Plan_FINAL.pdf|title=U Mobile Launches its Post Paid Service – U38 Plan|date=2008-04-15|accessdate=2008-04-17}}</ref> Pada bulan Julai pula, U Mobile memperkenalkan dua perkhidmatan mobil pascabayar seterusnya, iaitu U68 dan U98, serta perkhidmatan [[telefon bimbit prabayar|prabayar]] ''018'', START-203, ''011-1'' dan JUQ-929. == Pesaing == [[TIME dotCom|TIME]] (U Mobile) bersaing dengan telco [[Maxis Communications Berhad|Maxis]]/[[Maxis Communications Berhad#Hotlink|Hotlink]]/[[YTL Communications|Yes (Net1)]], [[Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[CelcomDigi]]. == Lihat juga == * [[Berjaya Times Square]] * [[Berjaya Corporation Berhad|Berjaya Corporation]] * [[TIME dotCom]] == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{Official website}} * {{Official website|www.u.com.my/en/enterprise-innovation-platform|Laman web rasmi Enterprise Innovation Platform}} * {{Official website|www.u.com.my/en/5g-wholesale-network|Laman web rasmi 5G Wholesale Network}} * {{Official website|www.u.com.my/en/business|Laman web rasmi U Business}} * [http://videos.thestar.com.my/default.aspx?vid=415 The Star Online: Videos - Unveiling of U Mobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721102032/http://videos.thestar.com.my/default.aspx?vid=415 |date=2011-07-21 }} {{Telekomunikasi di Malaysia}} [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat telefon mudah alih Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1998]] [[Kategori:Jenama Malaysia]] 7g4xe029szy6m5amfz6qjbcpooc9kkc 6925487 6925449 2026-08-11T17:31:10Z ~2026-43682-58 412199 /* Sejarah */ Baiki ejaan. 6925487 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = U Mobile Sdn. Bhd. | logo = Umobile logo.jpg | logo_upright = 0.4 | trade_name = {{unbulleted list| * U Mobile Sdn. Bhd.<br><small>(sejak 2008)</small> * TIME Networks Sdn. Bhd.<br><small>(akan diumumkan)</small> * TW dotNet Sdn. Bhd.<br/><small>(akan diumumkan sementara)</small> }} | type = [[Anak syarikat]] | industry = [[Telekomunikasi|Telekomunikasi mudah alih]] | predecessor = [[U Television]]<br>{{small|(5 September 2005–31 Oktober 2006)}} | foundation = {{Start date and age|1991|8|29}}<br/>{{small|(sebagai MiTV Networks)}} | founder = [[Vincent Tan]] | location = [[Berjaya Times Square]] | location_city = [[Kuala Lumpur]] | location_country = [[Malaysia]] | key_people = Wong Heang Tuck ([[Ketua pegawai eksekutif|CEO]]) | products = {{ublist| * [[Telefon bimbit|Telefoni mudah alih]] * [[Talian tetap]] * [[Jalur lebar|Internet jalur lebar]] * [[Capaian Internet]] }} | services = {{flatlist| * Rangkaian selular * Perkhidmatan telekomunikasi * [[Suit protokol Internet]] }} | owner = {{unbulleted list| * Tan Sri Vincent Tan (41.3%~ pemilik [[Berjaya Corporation Berhad|Berjaya Corporation]]) * [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Ibrahim Iskandar of Johor]] (15%~ pemilik Mawar Setia) * [[Tunku Aminah Maimunah Iskandariah|Aminah Maimunah Iskandar of Johor]] (8.7%~ pemilik Mawar Setia) }} | num_employees = 700+ | parent = {{unbulleted list| * [[Magnum]] (20%) * U Telemedia (21%) {{small|(jualan kepada [[TIME dotCom]] belum selesai)}} * MPHB Capital (6%) * Straits Mobile Investments (52%~ melalui {{ill|ST Telemedia|en}}) {{small|(jualan kepada [[Hutchison Asia Telecom Group]], pemilik [[CK Hutchison Holdings]], diperoleh {{ill|VEON Group|en|Veon (company)}}, belum selesai)}} }} | modul = | nisbah = TIME (U Mobile) | homepage = {{URL|www.u.com.my}} }} '''U Mobile Sdn. Bhd.''' (dahulunya dikenali sebagai '''Grafimatix Sendirian Berhad''', dan kemudiannya '''MiTV Networks Sendirian Berhad''', berdaftar sebagai '''TIME Networks Sdn. Bhd.''', atau kemudiannya '''TW dotNet Sdn. Bhd.'''), nombor syarikat '''199101013657''' ('''223969-U'''), ialah penyedia perkhidmatan [[5G]] terbaru di [[Malaysia]] yang diasaskan pada tahun 29 Ogos 1991. U Mobile ialah [[anak syarikat]] milikan penuh [[Berjaya Corporation Berhad]]. Dengan menggunakan awalan ''018'' dan ''011-1'' yang diperuntukkan kepada pertubuhan ini oleh [[Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia]] (SKMM).<ref name="MCMC018">{{cite web |url=http://asia.cnet.com/blogs/lemaklemang/post.htm?id=62004095 |title=018 mobile prefix put to better use |accessdate=2007-10-10 |author=[[Jeff Ooi]] |date=11 April 2007 |publisher=''CNET Asia'' |archive-date=2007-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071210072837/http://asia.cnet.com/blogs/lemaklemang/post.htm?id=62004095 |url-status=dead }}</ref> U Mobile bertujuan memperkaya hidup para pengguna dengan menjadikan komunikasi, hiburan dan maklumat lebih mudah dicapai dengan teknologi canggih melalui satu landasan yang mudah dan sentiasa ada. Selain menawarkan telefon dan data mudah alih, U Mobile berniat untuk menjadi penyedia perkhidmatan televisyen sejati yang terulung di Malaysia dengan perkhidmatan '''Mobile LiveTV&#153;'''nya yang menggunakan teknologi Penyiaran Video Digital – Mudah Alih ([[DVB-H]]) yang diterima antarabangsa.<ref name="NokiaDVBHPR">{{cite web |url=http://www.mobiletv.nokia.com/news/showPressReleases/?id=91 |title=MiTV and Nokia announce live DVB-H mobile TV service for Malaysia |accessdate=2007-10-10 |author=Clement, Teo|date=June 18, 2007 |publisher=''Nokia MobileTV Forum'' }}</ref> U Mobile menjalankan percubaan pengguna perkhidmatan telefon dan '''Mobile LiveTV&#153''';SGKI 027 pada akhir 2007.<ref name="TheStarUMobile">{{cite web |url=http://star-techcentral.com/tech/story.asp?file=/2007/9/20/technology/18926591&sec=technology |title=U Mobile is newest cellular service provider |accessdate=2007-10-10 |author=Jo, Timbuong|date=September 20, 2007 |publisher=''TheStar Online: Tech Central''}}</ref> U Mobile mendirikan ibu pejabat di [[Berjaya Times Square]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. == Sejarah == Pada April 2007, [[U Television]] menandatangani memorandum persefahaman perantauan domestik seluruh negara terulung di [[Malaysia]] yang memberi laluan kepada persetujuan dengan [[Celcom]] (pemilik [[CelcomDigi]]), sekaligus membolehkan pelanggan U Mobile mengalami liputan seluruh negara mulai hari pertama di pasaran sementara U Mobile terus membentangkan perkhidmatan [[3G]] mudah alih berkelajuan tinggi ke seluruh negara secara berperingkat<ref name="CelcomDR">{{cite web |url=http://www.theedgedaily.com/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_dac80a6d-cb73c03a-161f39e0-93513a96 |title=MiTV to offer 3G service in 2H |accessdate=2007-10-10 |author=Surin, Murugiah |date=April 10, 2007 |publisher=The Edge Daily |archive-date=2007-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071121232459/http://www.theedgedaily.com/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_dac80a6d-cb73c03a-161f39e0-93513a96 |url-status=dead }}</ref>. Persetujuan ini lengkap pada Jun 2007. Menjelang penghujung tahun 2007, U Mobile memulakan siaran percubaan dengan menyediakan perkhidmatan kepada sesiapa yang membeli telefon bimbit [[Nokia]] [[Nokia N77|N77]]. Pada Disember 2007, U Mobile mengumumkan bahawa dua buah pengendali komunikasi 3G terkemuka di dunia iaitu {{ill|KT Freetel|en|KT Corporation#After KT-KTF merger}} dan [[NTT DoCoMo]] bersama-sama melaburkan AS$200 juta (RM669 juta untuk memegang 33% saham U Mobile. Pengumuman ini mungkin merupakan salah satu urusniaga komunikasi mudah alih yang terpenting di Malaysia sehingga kini kerana kelihatan ada potensi hebat untuk menganjakkan model perniagaan industri telekomunikasi negara dari tumpuan pada liputan kepada tumpuan terhadap produk dan kandungan menerusi kemasukan pengetahuan dan kepakaran dari peneraju global. Pada bulan Mac 2008, U Mobile melancarkan produk awam terulungnya iaitu ''"'''Surf with U'''"'', iaitu pelan data sahaja untuk pengguna telefon mudah alih asalkan menerusi rangkaian mobil pacuan [[HSDPA]] yang disediakan U Mobile. Pada bulan seterusnya, U Mobile melancarkan perkhidmatan telekomunikasi mudah alihnya yang pertama, iaitu U38 plan pascabayar.<ref>{{cite web|url=http://corporate.u.com.my/sec_press/pdf/150407-PressRelease-U38_Plan_FINAL.pdf|title=U Mobile Launches its Post Paid Service – U38 Plan|date=2008-04-15|accessdate=2008-04-17}}</ref> Pada bulan Julai pula, U Mobile memperkenalkan dua perkhidmatan mobil pascabayar seterusnya, iaitu U68 dan U98, serta perkhidmatan [[telefon bimbit prabayar|prabayar]] ''018'', ''011-1'', ''START-203'' dan ''JUQ-929''. == Pesaing == [[TIME dotCom|TIME]] (U Mobile) bersaing dengan telco [[Maxis Communications Berhad|Maxis]]/[[Maxis Communications Berhad#Hotlink|Hotlink]]/[[YTL Communications|Yes (Net1)]], [[Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[CelcomDigi]]. == Lihat juga == * [[Berjaya Times Square]] * [[Berjaya Corporation Berhad|Berjaya Corporation]] * [[TIME dotCom]] == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{Official website}} * {{Official website|www.u.com.my/en/enterprise-innovation-platform|Laman web rasmi Enterprise Innovation Platform}} * {{Official website|www.u.com.my/en/5g-wholesale-network|Laman web rasmi 5G Wholesale Network}} * {{Official website|www.u.com.my/en/business|Laman web rasmi U Business}} * [http://videos.thestar.com.my/default.aspx?vid=415 The Star Online: Videos - Unveiling of U Mobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721102032/http://videos.thestar.com.my/default.aspx?vid=415 |date=2011-07-21 }} {{Telekomunikasi di Malaysia}} [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat telefon mudah alih Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1998]] [[Kategori:Jenama Malaysia]] mv8wog3o4ewqzsp2wg5fyvrrm4u45pz 0 86175 6925647 6921209 2026-08-12T03:50:41Z ~2026-44361-22 412532 /* Senarai pentadbir */ 6925647 wikitext text/x-wiki {{refimprove|date=Oktober 2024}} {{pp-vandalism|expiry=11:03, 25 Oktober 2025|small=yes}} {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang |Logo Sekolah =[[Fail:Logo Smapk.png|thumb Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang]] |Moto = Berilmu Beriman Beramal |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah Menengah Agama]], [[Sekolah Kerajaan]] [[Sekolah Berasrama Penuh]] [[Sekolah Berprestasi Tinggi]] |Pengetua = Tuan Haji Abd Rashid bin Zainal |GPK 1 = Puan Hajah Zarina binti Abdul Rani |GPK HEM = Tuan Haji Kosim bin Abdul Ghani |GPK KOKO = Azrul Hisham bin Marzuki |Kod sekolah = BRA4003<ref>[https://www.moe.gov.my/index.php/my/statistik-kpm/bilangan-sekolah-mengikut-kumpulan-jenis-dan-negeri Senarai Sekolah Mengikut Kumpulan Jenis Dan Negeri]</ref> |Bandar = Batu 13, Jalan Cheras |Daerah = [[Kajang]] |Negeri = Selangor |Negara = {{MAS}} |Kemasukan = |Singkatan = SMAPK, SMAP Kajang, FISSK |Laman = https://smapk.edu.my/ |Telefon = 03-87362324 |Faks = 03-87360502 |footnotes = |Majalah Sekolah=An-Nur|Ketua Umum=Muhammad Adib Haiqal bin Mohd Haizam}} '''Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang''' (SMAPK) atau nama ringkasnya '''SMAP Kajang''', merupakan sebuah Sekolah Menengah Agama [[sekolah berasrama penuh|berasrama penuh]] yang terletak di Batu 13, [[Kajang]], [[Selangor]]. SMAP Kajang dibuka secara rasmi pada Julai 1990. ==Sejarah == Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang telah ditubuhkan pada 1 [[Disember]] [[1989]] dan terpaksa menumpang di [[Sekolah Menengah Agama Persekutuan Labu]] buat sementara waktu bersama pengetua pertama, Ustaz Mohd Saim Bin Ithnin serta 5 orang guru perintis. Pada 12 Julai 1990, Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang telah berpindah ke lokasi tetapnya di Batu 13, Jalan Cheras, [[Kajang]]. Pada tahun 2003, SMAPK telah berjaya memenangi Pertandingan [[Bahas Piala Perdana Menteri]] kategori Bahasa Melayu buat kali pertama. Bahas Piala Perdana Menteri atau singkatannya (PPM) merupakan piala bahas paling berprestij buat sekolah-sekolah berasrama penuh yang mula dipertandingkan sejak 1974. Kejayaan ini diteruskan apabila memenangi pertandingan yang sama pada tahun 2005, 2008, 2009, 2013 dan terbaharu pada 2017. SMAPK juga muncul Naib Juara Bahas Piala Perdana Menteri pada tahun 2014 dan 2015. SMAPK juga mempunyai kumpulan nasyid tersendiri iaitu All For Ummah (A.F.U) yang akhirnya berjaya melahirkan artis nasyid rakaman yang menamakan diri mereka sebagai [[kumpulan Saujana]]. All For Ummah telah memenangi Johan Festival Nasyid Kebangsaan 3 kali berturut-turut dari tahun 2004, di Festival Nasyid Kebangsaan yang pertama kali diadakan sehinggalah tahun 2006 dan berjaya melayakkan diri ke peringkat kebangsaan 7 tahun berturut-turut dan pelbagai lagi kejayaan telah dicapai sama ada di peringkat SBP, Kebangsaan dan Negeri. Pencapaian di peringkat akademik termasuklah kejayaan merangkul 2 kali 100% pangkat 1 dalam SPM pada tahun 1993,1997 dan 1999. Sehingga tahun 2000, 3 orang pelajarnya telah berjaya merangkul semua A dalam setiap mata pelajaran dalam [[Sijil Pelajaran Malaysia|SPM]]. SMAPK juga pernah beberapa kali tersenarai dalam ''ranking'' 10 sekolah terbaik Malaysia dalam beberapa siri peperiksaan awam terutamanya SPM. Tahun 2009 juga menyaksikan sejarah tercipta apabila SMAPK diumumkan sebagai 5 buah sekolah agama terbaik di Malaysia apabila lebih 100 orang pelajarnya meraih keputusan 9A dan 8A. Sehingga ke hari ini,{{bila}} SMAPK telah melahirkan ribuan pelajar yang kini telah melanjutkan pelajaran masing-masing ke [[Institut Pengajian Tinggi Awam]] dan [[Institut Pengajian Tinggi Swasta|Swasta]], universiti-universiti terkemuka luar negara dalam pelbagai jurusan. Bagi yang telah bekerja, mereka telah menjawat pelbagai jawatan penting sama ada di sektor awam mahupun swasta. Pada awal tahun 2011, persatuan bekas-bekas pelajar SMAPK telah ditubuhkan dengan cadangan nama Pertubuhan Anak Didik SMAPK (AnNadi) di Dewan Nik Mahyudin Wan Musa. Bagaimanapun, nama rasmi yang didaftarkan akhirnya ialah Persatuan Alumni Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang dengan singkatan AnNadi dikekalkan. Penubuhan persatuan tersebut bertujuan memudahkan komunikasi antara semua bekas pelajar dan juga mereka yang masih belajar di SMAPK untuk sama-sama memacu SMAPK ke arah kegemilangan dan terus mempertahankan etos kecemerlangan yang telah dipupuk sejak penubuhannya. Pada tahun 2013 pula, SMAPK telah berjaya diumumkan sebagai salah sebuah [[Sekolah Berprestasi Tinggi]] (SBT). Pada tahun 2015, SMAPK menyambut ulang tahun ke-25 penubahannya dan secara rasmi telah memasuki era Jubli Perak.<ref>{{Cite web|url=https://smapk.edu.my/|title=Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang|website=Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang|language=en|access-date=2024-10-10}}</ref> Pada 10 Julai 2025, sebuah bilik pejabat di SMAPK telah mengalami kebakaran. Bilik yang berkeluasan 30×30 kaki persegi dan terletak di tingkat kedua bangunan terbabit yang berkeluasan 30×1000 kaki telah musnah sebanyak kira-kira 95 peratus. Panggilan kecemasan diterima pada pukul 1.18 pagi sebelum anggota bomba tiba pada pukul 1.25 pagi. Kebakaran berjaya dikawal pada pukul 1.58 pagi tanpa kehilangan nyawa. Sumbangan segera sebanyak RM100,000 telah disumbangkan kepada pihak sekolah.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2025/07/1239328/tindakan-pantas-bomba-selamatkan-sekolah-agama-daripada-musnah|title=Tindakan pantas bomba selamatkan sekolah agama daripada musnah|last=Mohd Haris Fadli Mohd Fadzil|first=|date=2025-07-10|website=Harian Metro|language=|url-status=live|access-date=2025-07-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/kes/2025/07/1418016/bilik-pejabat-sekolah-menengah-agama-persekutuan-kajang-musnah-terbakar|title=Bilik pejabat Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang musnah terbakar|last=Bernama|website=BH Online|url-status=live|access-date=2025-07-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/737954/berita/semasa/pejabat-sekolah-di-smap-kajang-terbakar|title=Pejabat sekolah di SMAP Kajang terbakar|last=Muhammad Aminnuraliff Mohd Zoki|date=2025-07-10|website=Sinar Harian|language=ms-MY|url-status=live|access-date=2025-07-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/news.php/dunia/jenayah_mahkamah/news.php?id=2444043|title=Insiden Kebakaran Di SMAP Kajang: Menteri Agama Sampaikan Sumbangan|last=|date=2025-07-11|website=BERNAMA|language=ms|url-status=live|access-date=2025-07-12}}</ref> == Senarai pentadbir == {| class="wikitable" |+Pengetua !Bil. !Nama !Tahun |- |1 |Mohd Saim bin Ithnin |1989 - 1995 |- |2 |Marzuki bin Abdul Hamid |1996 - 1998 |- |3 |Hajah Jumaiyah bt Haji Hashim |1998 - 2001 |- |4 |Norhayati bt Lebai Isa |2001 - 2006 |- |5 |Syed Baharom bin Syed Hussien |2007 - 2009 |- |6 |Hajah Aminah binti Idris |2009 - 2012 |- |7 |Tuan Haji Sakijan bin Muri |2012 - 2015 |- |8 |Tuan Haji Abdul Aziz bin Mahmud |2015 - 2019 |- |9 |Tuan Haji Ahmad Shafrin bin Abdul Aziz |2020 - 2022 |- |10 |Tuan Haji Nordin bin Mohd Tohir |2022 - 2023 |- |11 |Hajah Salmah binti Haji Yaacob |2024 - 2025 |- |12 |Tuan Haji Abd Rashid bin Zainal |2025 - kini |} {| class="wikitable" |+GPK Pentadbiran !Bil. !Nama !Tahun |- |1 |Abdul Rahman bin Hussin |1990 - 1993 |- |2 |Mohd Khan bin Subari |1993 - 1999 |- |3 |Mohd Rezazali bin Ahmad Ansar |2000 - 2013 |- |4 |Aini binti Md Jadi |2013 - 2016 |- |5 |Musalmah binti Abu Bakar |2017 - 2022 |- |6 |Zarina binti Abd Rani |2023 - kini |} {| class="wikitable" |+GPK HEM !Bil. !Nama !Tahun |- |1 |Fatimah binti Nik Ismail |1990 - 1999 |- |2 |Wan Akashah bin Wan Abdul Hamid |2000 - 2005 |- |3 |Mohamad bin Mokhtar |2005 - 2010 |- |4 |Muhammad Rujhan bin Adnan |2010 - 2013 |- |5 |Tolhah bin Haji Ramli |2014 |- |6 |Bakru Rozi bin Musa |2015 - 2017 |- |7 |Moohyidin bin Haji Ahmad |2017 - 2022 |- |8 |Najibah binti Noor |2023 - 2024 |- |9 |Kosim bin Abdul Ghani |2024 - 2026 |- |10 |Mohd Ismadi bin Suhaimi |2026 - kini |} {| class="wikitable" |+GPK Kokurikulum !Bil. !Nama !Tahun |- |1 |Noor Izan bin Khalid |2003 - 2006 |- |2 |Mohamed Muaidi bin Idris |2007 - 2010 |- |3 |Tohit bin Sidek |2011 - 2016 |- |4 |Bakru Rozi bin Musa |2017 |- |5 |Najibah binti Noor |2017 - 2022 |- |6 |Datin Rafidah binti Mohd Nor |2023 - 2025 |- |7 |Azrul Hisham bin Marzuki |2025 - kini |} {| class="wikitable" |+Guru Kanan Mata Pelajaran (Semasa) !Bil. !Nama !Jabatan |- |1 |Zilfadhilah Hasni binti Zakaria |Bahasa |- |2 |Nurul Firdaus binti Mohamed Salleh |Sains dan Matematik |- |3 |Siti Hajar binti Abd Razak |Kemanusiaan |- |4 |Nik Noor Fadzilawati binti Nik Azfar |Teknik dan Vokasional |- |5 |Hasimah binti Noor |Pendidikan Islam |} == Prasarana == * 4 Buah blok asrama putera * 3 Buah blok asrama puteri * 4 Buah blok akademik * Bengkel KHB * Dewan Besar Nik Mahyuddin Wan Musa * Gimnasium * Masjid Al-Ehsan *''White House'' * 1 Padang ragbi * 1 Padang bola sepak * 2 Padang hoki * 2 Gelanggang futsal * 2 Gelanggang bola keranjang * 2 Gelanggang bola tampar * 2 Gelanggang sepak takraw * 2 Gelanggang bola jaring * 1 Lapang sasar memanah * Padang Pahlawan * 1 Padang petanque * 1 Padang bola baling * Pusat Akses Internet * Koperasi Sekolah * IPortico == Nama ''Batch'' == * Gundalerz (9701) * Legenderz (9802) * Gen-X’10th Generation of SMAPK (GenX 9903) * EVO0206 (0206) * Esprit De Corps (0509) * Phoenix (0610) * Amity Coexist (0711) * Pencetus Generasi Al-Quran (PGA 0812) * Bittersweet 0913 (BS 0913) * Liberators 1014 (LB 1014) * Valtas' 1115 (VS 1115) * Generasi Amirul Mukminin (GAM 1216) * We Impose For Islam (WIFI 1317) * Daie Millenium (DAIM 1418) * Success With Applied Tarbiyah (SWAT 1519) * Fathulhaq (FATAH 1620) * Qawiyyul Amin Force (QAF 1721) * Khairul Ummah (KHAIRUM 1822) * Excellent Leader In Toyyib Era (ELITE 1923) * Fidail Aminin (FIDDIN 2024) * Najaha On Virtuous Achievement (NOVA 2125) * Mujahideen (MUJI 2226) * Al-Amin Scholars To Represent Ad-Din (ASTRA 2327) * Dhia' Ul Adilin (DIAN 2428) * New Era Unleashing Rafi Outcomes (NEURO 2529) * Shuja' Raqami (SHUROQ 2630) == Pencapaian == === 2002 === * Johan Bahas Sekolah-Sekolah Menengah Malaysia, Piala Dato Abdul Shukor 2002 * Pembahas Terbaik Akhir, Bahas Sekolah-Sekolah Menengah Malaysia, Piala Dato Abdul Shukor 2002 ===2003=== * Johan [[Bahas Piala Perdana Menteri|Bahas Piala Perdana Menteri (PPM)]] Sekolah Berasrama Penuh 2003 * Pembahas Terbaik Pertandingan Akhir [[Bahas Piala Perdana Menteri]] === 2004 === * Johan Festival Nasyid Sekolah-Sekolah Kebangsaan 2004 ===2005=== * Johan Festival Nasyid Sekolah-Sekolah Kebangsaan 2005 * Johan Pertandingan [[Bahas Piala Perdana Menteri]] Sekolah Berasrama Penuh 2005 ===2006=== * Johan Festival Nasyid Sekolah-Sekolah Kebangsaan 2006 === 2007 === * Naib Johan Festival Nasyid Sekolah-Sekolah Kebangsaan 2007 === 2008 === * Tempat Ke-3 Festival Nasyid Sekolah-Sekolah Kebangsaan 2008 * Pembahas Terbaik Pertandingan Akhir [[Bahas Piala Perdana Menteri]] * Johan Bahas [[Sekolah Berasrama Penuh]] (SBP) Zon Tengah 2008 === 2009 === * Johan Kejohanan Hoki SBP Divisyen 2 Peringkat Kebangsaan * Johan Memanah SBP Kebangsaan * Johan [[Bahas Piala Perdana Menteri]] (PPM) Sekolah Berasrama Penuh 2009 * Pembahas Terbaik Pertandingan Akhir [[Bahas Piala Perdana Menteri]] * Johan Bahas [[Sekolah Berasrama Penuh]] (SBP) Zon Tengah 2009 * Mewakili Selangor dalam Festival Nasyid Sekolah-Sekolah Kebangsaan 2011 === 2010 === * Johan Pertandingan Nasyid Piala Rabbani * Johan Bahas Piala TNC-HEP UKM 2010 ===2013=== * Memanah MSSM * Naib Johan Pertandingan Nasyid Ihtifal UNITEN 2013 * Ketiga Pertandingan Nasyid Haflah Al-Jauhar Glocal Friendship 2013 * Johan [[Bahas Piala Perdana Menteri|Bahas Piala Perdana Menteri (PPM)]] Sekolah Berasrama Penuh 2013 * Pembahas Terbaik Pertandingan Akhir [[Bahas Piala Perdana Menteri]] * Johan Pertandingan Bahas Bahasa Inggeris Piala Tun Razak SDAR * Johan English CyberSecurity Debate * Mendapat pengiktirafan Sekolah Berprestasi Tinggi (SBT) Kementerian Pendidikan Malaysia Kohort 4 === 2014 === * Naib Johan [[Bahas Piala Perdana Menteri|Bahas Piala Perdana Menteri (PPM)]] Sekolah Berasrama Penuh 2014 * Pembahas Terbaik Pertandingan Akhir [[Bahas Piala Perdana Menteri]] *Naib Johan Debat Sekolah-Sekolah Malaysia UIAM 2014 === 2015 === * Naib Johan [[Bahas Piala Perdana Menteri|Bahas Piala Perdana Menteri (PPM)]] Sekolah Berasrama Penuh 2015 * Pembahas Terbaik Pertandingan Akhir [[Bahas Piala Perdana Menteri]] *Johan Bahas Tunas Muda [[Sekolah Berasrama Penuh Integrasi Gombak|SBPI Gombak]] 2015 === 2016 === * Naib Johan Debat Antarabangsa MUSLEH Kategori Bahasa Melayu * Pembahas Terbaik Pertandingan Akhir Debat Antarabangsa MUSLEH === 2017 === * Johan [[Bahas Piala Perdana Menteri|Bahas Piala Perdana Menteri (PPM)]] Sekolah Berasrama Penuh 2017 * Pembahas Terbaik Pertandingan Akhir [[Bahas Piala Perdana Menteri]] * Grandfinal Fifth Open Challenge Handball Peringkat Kebangsaan Bawah 18 Tahun === 2018 === *Belts and Roads Teenagers Science Summer Camp 2018 China *Pingat Emas dan Special Award bagi Japanese Design and Innovation Expo (JDIE) 2018 === 2021 === * Johan Kejohanan Debat Belia Negara (Parlimen Belia Malaysia & [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia|Kementerian Belia dan Sukan]]) 2021 * Pendebat Terbaik Akhir, Kejohanan Debat Belia Negara (Parlimen Belia Malaysia & [[Kementerian Belia dan Sukan Malaysia|Kementerian Belia dan Sukan]]) 2021 === 2022 === * Johan Debat Sekolah-Sekolah Malaysia UIAM 2022 === 2024 === * Naib Johan National Robotic Competition (NRC) (Rookie) 2024 * Consolation Prize (7th) International Robotic Tournament (IRT) 2024 * Most Institution Participants Award (Secondary) WYSII 2024 * Johan [[Bahas Piala Perdana Menteri|Bahas Piala Perdana Menteri (PPM)]] Sekolah Berasrama Penuh 2024 * Pembahas Terbaik Pertandingan Akhir [[Bahas Piala Perdana Menteri]] === 2025 === * Johan [[Bahas Piala Perdana Menteri|Bahas Piala Perdana Menteri (PPM)]] Sekolah Berasrama Penuh 2025 * Pembahas Terbaik Pertandingan Akhir [[Bahas Piala Perdana Menteri]] ==Alumni== Berikut merupakan senarai alumni sohor dari sekolah ini. *[[Jufitri Joha]], Ahli Dewan Negara, Senator *[[Muizzuddeen Mahyuddin]] - [[Dewan Undangan Negeri Selangor|Ahli DUN]] [[Hulu Bernam (kawasan negeri)|Hulu Bernam]]<ref>{{cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/271297/berita/politik/prn-jurutera-automotif-calon-pn-hulu-bernam|title=PRN: Jurutera automotif, calon PN Hulu Bernam|website=Sinar Harian|date=1 August 2023|accessdate=6 October 2023|language=ms}}</ref> *[[Saujana]] - Kumpulan [[Nasyid]]<ref>{{Cite news|title=Rindu Saujana terlerai|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2018/10/390510/rindu-saujana-terlerai|last=Ashari|first=Amirul Haswendy|date=29 October 2018|newspaper=[[Berita Harian]]|access-date=17 December 2025|language=ms}}</ref> == Alamat == :Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang :Batu 13, :Jalan Cheras :43000 Kajang == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [https://www.facebook.com/smapkofficial/ Facebook Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang] * [http://muftimelaka.gov.my/~smap/KumpulanB/Kami.html Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang] * [https://www.facebook.com/smapkj/ PIBG Sekolah Menengah Agama Persekutuan Kajang] {{Navbox SBP}} [[Kategori:Sekolah berasrama penuh di Malaysia|Kajang]] [[Kategori:Sekolah menengah di Selangor|Kajang]] [[Kategori:Sekolah Menengah Agama Persekutuan|Kajang]] [[Kategori:Sekolah menengah agama di Selangor]] 4il0yytjm2gmyiktukui4558tw61dxj 0 89577 6925356 6819176 2026-08-11T12:09:51Z Zemzom 412451 /* Penampilan Khas */ 6925356 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Cicakman 2: Planet Hitam | image = Poster cicakman 2 planet hitam.jpg | caption = Poster keluaran tayangan, direka bentuk oleh [[Isma Yusoof]]. | director = [[Yusry bin Abdul Halim|Yusry Abdul Halim]] | screenplay = Yusry Abdul Halim | writer = {{plainlist| * Yusry Abdul Halim * [[Meor Shariman]] }} | cinematography = [[Mohd Filus Ghazali]] | editing = Mohd Elmy Khalim | music = Edry Abdul Halim | starring = {{plainlist| * [[Saiful Apek]] * [[Fasha Sandha]] * [[Aznil Nawawi]] * [[Tamara Bleszynski]] * [[Adlin Aman Ramlie]] * [[AC Mizal]] * [[Sharifah Amani]] }} | producer = {{plainlist| * [[Norman bin Abdul Halim|Norman Abdul Halim]] * Yusry Abdul Halim * [[Edry bin Abdul Halim|Edry Abdul Halim]] * Ahmad Puad Onah * [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] (bersekutu) * Johan Lucas (penyelaras penerbitan) }} | studio = [[Grand Brilliance]]<br>[[KRU Studios]] | distributor = [[Primeworks Studios]] (Malaysia dan Brunei)<br>Cathay Karis Films (Singapura) | released = {{film date|2008|12|11|Malaysia}}<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4402007/4-filem-isi-slot-disember|title=4 filem isi slot Disember|author=Nurulhisham Abdul Latiff|publisher=[[Berita Harian]]|date=29 November 2008|accessdate=8 Februari 2021}}</ref> | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | runtime = 107 minit | budget = RM 2.5 juta | gross = RM 2.7 juta }} '''''Cicakman 2: Planet Hitam''''', atau '''''Cicakman 2''''' ialah filem aksi cereka sains komedi adiwira Malaysia 2008 arahan [[Yusry Abdul Halim]] dengan skrip oleh Yusry dan [[Meor Shariman]] terbitan [[KRU Studios]] dengan kerjasama [[Grand Brilliance]].<ref>{{cite news|url=http://www.bharian.com.my/Current_News/BH/Monday/Hip/20080421065221/Article/index_html|title=KRU yakin Cicakman 2 lebih menghiburkan|author=Zul Husni Abdul Hamid|publisher=[[Berita Harian]]|date=21 April 2008|accessdate=8 Februari 2013|url-status=dead|archive-date=2008-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423063936/http://www.bharian.com.my/Current_News/BH/Monday/Hip/20080421065221/Article/index_html}}</ref> Ia merupakan kesinambungan daripada filem ''[[Cicak-Man]]'' dan filem kedua dalam [[Trilogi Cicakman|trilogi ''Cicak-Man'']].<ref name=aksi>{{Cite web |url=http://www.sinemamalaysia.com.my/main/index.php?mod=newspaper&id=1157|title=Cicak-Man 2 banyak aksi, komedi|author=Farihad Shalla Mahmud|publisher=[[Berita Harian]]|date=8 September 2008|access-date=14 September 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090215153523/http://www.sinemamalaysia.com.my/main/index.php?mod=newspaper&id=1157|archive-date=15 Februari 2009|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3579415/cicak-man-returns-|title=Cicak-Man returns!|author=Nur Aqidah Azizi|publisher=[[The Malay Mail]]|date=30 Ogos 2007|accessdate=6 Februari 2021|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/1716980/more-lizard-adventures|title=More lizard adventures|author=Sharifah Arfah|publisher=[[New Straits Times]]|date=4 September 2007|accessdate=6 Februari 2021|language=en}}</ref> Filem ini mengisahkan tentang kekecohan di Metrofulus apabila bandar itu dilanda pencemaran air yang teruk, yang dikatakan berpunca daripada sistem kawalan air mentah yang dicipta oleh Profesor Klon. Kemunculan Rrama telah menimbulkan masalah apabila dia bertindak menghapuskan semua musuh Profesor Klon termasuk Cicak-Man. Pada masa yang sama, Ginger Ghosts pula kembali untuk membalas dendam terhadap Cicak-Man atas kematian mereka.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4295911/misi-prof-klon-bunuh-cicak-man|title=Misi Prof Klon bunuh Cicak-Man|author=Rudy Syareme Sheriffudin|publisher=[[Harian Metro]]|date=3 Januari 2008|accessdate=6 Februari 2021}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.kru.com.my/krumatrix/kmg/news/cicakman2_intro.asp |title=The Return Of Professor Klon |publisher=KRU Music Group|date=26 Ogos 2007|access-date=2008-02-26 |archive-date=2007-10-17 |archive-url=https://archive.is/20071017033512/http://www.kru.com.my/krumatrix/kmg/news/cicakman2_intro.asp |url-status=dead|language=en}}</ref> [[Saiful Apek]], Yusry, [[Fasha Sandha]], [[Aznil Nawawi]], [[AC Mizal]], [[Adlin Aman Ramlie]] dan [[Jalaluddin Hassan]] kembali menjayakan watak masing-masing.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4289376/kru-yakin-cicak-man-2-lebih-bagus-hebat|title=KRU yakin Cicak Man 2 lebih bagus, hebat|author=Suzan Ahmad|publisher=[[Berita Minggu]]|date=20 April 2008|accessdate=6 Februari 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.cinema.com.my/articles/news_details.aspx?search=2008.cicakman2_poster_sneak_2875|title=Exclusive "Cicakman 2" poster sneak|author=Lai Swee Wei|publisher=Cinema Online|date=16 September 2008|accessdate=7 Februari 2011|language=en}}</ref> Penggambaran dijalankan pada Oktober 2007 di [[Kuala Lumpur]], [[Perak Darul Ridzuan|Perak]], [[Pulau Pinang]] dan dimuktamadkan pada Disember 2007. Filem ini ditayangkan pada 11 Disember 2008 dan menerima ulasan positif daripada pengkritik filem.<ref>{{cite news|url=http://cinemamalaysia.com.my/main/clippingnews/Kelemahan_watak_Cicak-Man_1845|title=Kelemahan watak Cicak-Man|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=1 Januari 2009|accessdate=8 Februari 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121002081956/http://cinemamalaysia.com.my/main/clippingnews/Kelemahan_watak_Cicak-Man_1845|archive-date=2 Oktober 2012}}</ref> Ia menjadi kegagalan komersial apabila hanya meraih kutipan pecah panggung sebanyak RM2.7 juta berbanding filem pertama yang memperoleh kutipan RM6.7 juta.<ref>{{Cite web |url=http://www.sinemamalaysia.com.my/main/index.php?mod=newspaper&id=1112 |title=Yusry taruh harapan|author=Mohd Nasif Badruddin |publisher=[[Harian Metro]]|date=28 Ogos 2008|access-date=14 September 2008 |archive-date=22 Julai 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722232604/http://www.sinemamalaysia.com.my/main/index.php?mod=newspaper&id=1112 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.cinema.com.my/articles/cinnamon_diary_details.aspx?search=2008.cicakman_diary_3033|title=Cicak-Man returns!|author=Wahiduzzaman|publisher=Cinema Online|date=14 November 2008|accessdate=7 Februari 2011|language=en}}</ref> Di [[Indonesia]], filem ini ditayangkan pada Januari 2009. Filem ini telah menerima 2 anugerah dari 9 pencalonan di [[Festival Filem Malaysia ke-22]]. Kesinambungannya dengan menampilkan pelakon baharu, ''[[Cicakman 3]]'', dikeluarkan pada Mac 2015. == Plot == Professor Klon ([[Aznil Nawawi]]) telah kembali. Kali ini bukan sahaja untuk menjadi Presiden Bandar Metrofulus, malah untuk menguasai bekalan air dunia melalui rancangan "Planet Hitam". Apabila planet biru kita hanya tinggal 72 jam sebelum menjadi hitam, Cicakman ([[Saiful Apek]]) datang menyelamat. Namun Cicakman harus berhadapan dengan musuh-musuh lama; Ginger Boys, yang kembali menjadi lebih berkuasa dalam bentuk spiritual sebagai Ginger Ghosts ([[Adlin Aman Ramlie]] & [[AC Mizal]]). Tambahan lagi, Profesor Klon telah mengupah seorang pembunuh; Rrama ([[Tamara Bleszynski]]), seorang pembunuh rahsia yang mencapai kepuasan dengan membunuh seolah ia sebuah persembahan seni yang tulen. Apabila keadaan menjadi semakin buruk, seorang [[adiwira]] juga memerlukan pertolongan. Tetapi pertolongan muncul dalam bentuk yang tidak diduga, termasuk Danny ([[Yusry Abd Halim]]), kawan baiknya, seorang pakar [[feng shui]] hebat ([[Louisa Chong]]), dan pihak yang tidak terduga. Selain tanggungjawabnya menyelamatkan bumi, Cicakman mempunyai dilema peribadi untuk membezakan Hairi dan Cicakman. Dia perlu menyelesaikan perasaan peribadinya terhadap Tania ([[Fasha Sandha]]), yang sedang mencari identiti sebenar Cicakman dan dia juga perlu memilih untuk mengorbankan nyawa sendiri atau menyelamatkan Iman ([[Sharifah Amani]]), adik perempuan Danny yang buta. == Pelakon == === Pelakon utama === * [[Saiful Apek]] sebagai Hairi Yatim / Cicak-Man<ref name="Komited">{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4408651/komited-gapai-impian|title=Komited gapai impian|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=10 Disember 2008|accessdate=7 Februari 2021}}</ref> * [[Fasha Sandha]] sebagai Tania Ashraf (Tania)<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/fasha-sandha-tidak-hadir-di-sidang-media-cicakman-2-planet-hitam/|title=Fasha Sandha Tidak Hadir di Sidang Media Cicakman 2 Planet Hitam|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=29 Ogos 2008|accessdate=8 Februari 2011}}</ref> * [[Aznil Nawawi]] sebagai Profesor Klon (antagonis kedua) * [[Tamara Bleszynski|Tamara Bleszynski - Memperkenalkan seorang artis di Indonesia]] sebagai Rrama - Yang suka bergaduh dan berlawan dengan Cicak-Man (merupakan antagonis utama). * [[Yusry Abdul Halim]] sebagai Arwah Danny - "Cuma Hairi mimpi je kat dia" <ref name="Komited"/> === Pelakon Pembantu === * [[Adlin Aman Ramlie]] sebagai Ginger Ghost 1 * [[AC Mizal]] sebagai Ginger Ghost 2 * [[Sharifah Amani]] sebagai Iman * [[Louisa Chong]] sebagai Miss Chee * [[Linda Onn]] sebagai Amar (Itu nama Rama Dalam penyamaran terbalikkan namanya di cermin dan jurukamera di berita News11| Contohnya: AMAR/RAMA). === Penampilan Khas === * [[Fahrin Ahmad]] sebagai Jurukamera * [[Aziz M. Osman]] sebagai Bos Fulus News * [[Julia Ziegler]] sebagai Guru tadika * [[Edry Abdul Halim]] dan [[Munir Phyne Ballerz|Munir]] sebagai Perompak-perompak * [[Ridzuan Hashim]] sebagai Abu Bakar * [[Jalaluddin Hassan]] sebagai Presiden Ramlan * [[Azwan Ali]], [[Dee (pelawak)|Dee]], Harry Boy dan [[Julie Dahlan]] sebagai Jiran-jiran * [[Hafidzuddin Fazil]] sebagai Ketua bomba * [[Nadia Mustafar]] dan [[Mak Jah]] sebagai Wanita-wanita di pasar raya * [[Karam Singh Walia]] sebagai Karam Singh Walia * [[Mamat Khalid]] sebagai Lelaki Melayu * Alastair Campbell sebagai Lelaki Amerika * [[Zack Taipan]] sebagai Lelaki Jepun * John Wayne Muganga sebagai Lelaki Afrika * Prem Najib Mohammad sebagai Lelaki Arab * Jaja sebagai Wanita Cina * [[Azhari Zain]] sebagai Profesor Klon Jr. * [[Ryzal Jaafar]] sebagai Penduduk Metrofulus * Hairul Azreen sebagai Warga Metrofulus == Penerbitan == ''Cicakman 2: Planet Hitam'' ialah filem ketiga terbitan [[KRU Studios]] selepas ''[[Cicak-Man]]'' dan ''[[Duyung (filem)|Duyung]]''.<ref>{{cite news|url=http://cinemamalaysia.com.my/main/clippingnews/Tunggu_Cicak-Man_1758|title=Tunggu Cicak-Man|publisher=[[Berita Harian]]|date=10 Disember 2008|accessdate=8 Februari 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121002081956/http://cinemamalaysia.com.my/main/clippingnews/Tunggu_Cicak-Man_1758|archive-date=2 Oktober 2012}}</ref> Ia diarahkan oleh [[Yusry Abdul Halim]] yang turut kembali menulis skrip bersama [[Meor Shariman]].<ref name="Janji kelainan">{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2008&dt=0902&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|title=Cicak-Man 2 janji kelainan|author=Nor Fadzilah Baharudin|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=2 September 2008|accessdate=8 Februari 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20080912171947/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2008&dt=0902&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm|archive-date=12 September 2008}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4410807/cicak-man-2-cabar-kreativiti-yusry|title=Cicak-Man 2 cabar kreativiti Yusry|author=Farihad Shalla Mahmud|publisher=[[Berita Harian]]|date=18 November 2008|accessdate=7 Februari 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4427973/-kami-cuma-kawan-rapat-|title='Kami cuma kawan rapat'|author=Zubir Mohd Yunus|publisher=[[Berita Minggu]]|date=23 November 2008|accessdate=7 Februari 2021}}</ref> Menurut Yusry, dalam kesinambungan ''Cicak-Man'', peminat boleh menjangkakan lebih banyak adegan aksi berbanding filem pertama, yang lebih ditujukan kepada pengenalan watak.<ref name="11 Dec">{{cite news|url=https://www.cinema.com.my/articles/news_details.aspx?search=2008.cicakman2_11dec_2843|title="Cicakman 2" set for 11 Dec|author=Lai Swee Wei|publisher=Cinema Online|date=28 Ogos 2008|accessdate=7 Februari 2011|language=en}}</ref> Ditanya mengenai pengurangan unsur komedi dalam filem ini, Yusry berkata: "Saya akui dalam ''Cicakman 2'' sememangnya dikurangkan elemen komedi dan disuntik dengan elemen emosi dengan penekanan diberi terhadap penjiwaan watak-watak, terutama watak utamanya, Hairi/Cicakman yang digali dalaman jiwanya,".<ref name="Risiko emosi">{{cite news|url=https://rockon2011.wordpress.com/2008/11/08/risiko-emosi-cicakman-2/|title=Risiko emosi Cicakman 2|author=Yusman Awang|publisher=[[Kosmo!]]|date=8 November 2008|accessdate=7 Februari 2015}}</ref> Menurutnya, pengurangan elemen komedi dalam ''Cicakman 2'' tidak dibuat secara begitu sahaja tetapi ia sebenarnya diimbangi dengan penambahan lebih banyak elemen aksi.<ref name="Risiko emosi"/> [[Saiful Apek]] kembali melakonkan watak sebagai Hairi/Cicakman. Mengulas mengenai kelainan wataknya dalam ''Cicakman 2'', Apek dalam nada serius mengakui: "Saya merasakan kelainannya kali ini dan ia menunjukkan sisi sebenar watak Hairi di sebalik perangainya yang gila-gila itu. Ini cabaran baru buat saya, kerana perlu mengawal lakonan saya supaya tidak kelakar seperti lazimnya".<ref name="Risiko emosi"/> [[Aznil Nawawi]] sekali lagi diberi tanggungjawab menghidupkan watak antagonis utama, Profesor Klon. Aznil dinyatakan berkata: "Saya puas melakonkan watak itu, cuma saya khuatir penonton pula yang tidak puas tengok Profesor Klon kali ini berbanding Profesor Klon yang lebih banyak berdandan glamor dalam ''Cicakman''".<ref name="Risiko emosi"/> Watak Rrama pada awalnya ditawarkan kepada [[Erra Fazira]], bekas isteri pengarah filem ini, [[Yusry bin Abdul Halim|Yusry Abdul Halim]]. Namun begitu, beliau terpaksa menolak kerana kesibukan. Watak Rrama kemudiannya diberikan kepada pelakon [[Indonesia]], [[Tamara Bleszynski]] untuk menarik perhatian penonton dari negara itu.<ref name=rrama>{{cite news|url=http://krusingapore.blogspot.com/2007_08_01_archive.html|title=Cicak-Man 2 import watak jahat dari Indonesia|author=Abd. Aziz Itar|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=28 Ogos 2007|accessdate=7 Februari 2013}}</ref><ref name="Tamara">{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2008/11/05/cicakman-2-libatkan-tamara-untuk-tembus-pasaran-indonesia|title=Cicakman 2 libatkan Tamara untuk tembus pasaran Indonesia|author=Nurul Ain Mohd Hussain|publisher=[[mStar Online]]|date=5 November 2008|accessdate=8 Februari 2013}}</ref> Menurut Yusry, beliau tertarik dengan kredibiliti Tamara bagi melakonkan watak Rrama, sambil berkata: "Daripada raut wajah dan susuk tubuhnya saya dapati dia amat sesuai untuk melakonkan watak Rrama. Penampilan Tamara sebagai salah satu strategi untuk menarik perhatian para penonton di Indonesia. Ini kerana kami merancang untuk menayangkan ''Cicak-Man 2'' di Indonesia".<ref name=rrama/><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/433268/yusry-yakin-tarikan-tamara|title=Yusry yakin tarikan Tamara|author=Zul Husni Abdul Hamid|publisher=[[Berita Minggu]]|date=2 September 2007|accessdate=6 Februari 2021}}</ref> Tamara pula mengakui berlakon dalam ''Cicakman 2'' benar-benar menguji kesabarannya.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4403755/cicak-man-buka-laluan|title=Cicak-Man buka laluan|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=16 Disember 2008|accessdate=7 Februari 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.cinema.com.my/articles/interviews_details.aspx?search=2008.int_tamara_3059|title=Tamara or 'Rrama'|author=Wahiduzzaman|publisher=Cinema Online|date=28 November 2008|accessdate=8 Februari 2011|language=en}}</ref> Barisan pelakon baharu diperkenalkan dalam filem ini termasuk [[Sharifah Amani]] yang melakonkan watak Iman, adik Danny lakonan Yusry.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3576449/cicakman-2-boasts-new-faces|title=Cicakman 2 boasts new faces|author=Nur Aqidah Azizi|publisher=[[The Malay Mail]]|date=24 Ogos 2007|accessdate=7 Februari 2021|language=en}}</ref> Amani berkata, peluang berlakon bersama KRU tidak wajar dilepaskannya kerana beliau juga ialah peminat KRU. Beliau berkata mengenai wataknya: "Saya suka menjadi Iman yang buta tapi dalam masa yang sama dia sangat berdikari. Tidak kira apa juga dia cuba lakukan sendiri,".<ref name="Tamara"/><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3522358/tak-sabar-jadi-gadis-buta|title=Tak sabar jadi gadis buta|author=Norhayati Nordin|publisher=[[Harian Metro]]|date=7 September 2007|accessdate=8 Februari 2021}}</ref> [[Mamat Khalid]], [[Julia Ziegler]], [[Linda Onn]], [[Fahrin Ahmad]], [[Aziz M. Osman]], [[Nadia Mustafar]], [[Ridzuan Hashim]], [[Julie Dahlan]], [[Azwan Ali]] dan [[Syed Muradzi Syed Shamsul|Dee]] ialah antara pelakon yang membuat [[penampilan kameo]].<ref>{{cite news|url=https://beritamalaysiakini.wordpress.com/2008/11/14/3123/|title=Pendekatan baru Cicak-Man 2|author=Shazryn Mohd Faizal|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=14 November 2008|accessdate=8 Februari 2011}}</ref> Penggambaran telah dijalankan pada 27 Oktober 2007 di [[Pulau Pinang]], [[Gua Tempurung]], [[Kampar]], [[Universiti Teknologi Petronas]], dan [[Kuala Lumpur]] dan berakhir pada 3 Disember 2007. Kos pembikinan menelan belanja sebanyak RM2.5 juta. Kostum yang digunakan dalam sekuel ini lebih berkualiti berbanding filem sebelumnya iaitu berharga RM50 ribu setiap set manakala dalam [[Cicak-Man|filem pertama]], kostum yang digunakan hanya berharga RM20 ribu setiap set.<ref name="Tamara"/> Filem ini menjalani pembikinan 'A Print' di [[Bangkok]], [[Thailand]].<ref name=aksi/> [[Imej janaan komputer]] (CGI) dilakukan sendiri oleh Yusry dengan jangka masa yang diambil untuk menyiapkan CGI sahaja mengambil tempoh yang panjang iaitu selama tujuh bulan. Yusry dinyatakan berkata: "Kalau nak dikira semua kerja-kerja CGI dan komputer grafik yang digunakan untuk filem ini, kosnya akan menjadi satu angka yang tidak masuk akal. Tapi semuanya dibayar dengan titik peluh saya sendiri kerana kerja-kerja itu dibuat secara dalaman,".<ref>{{cite news|url=https://rockon2011.wordpress.com/2008/09/03/tidur-baring-di-studio-gara-gara-cicakman/|title=Tidur baring di studio gara-gara Cicakman|author=Tengku Suzana Raja Hamat|publisher=[[Kosmo!]]|date=3 September 2008|accessdate=7 Februari 2015}}</ref> Poster filem ini direka bentuk oleh pelakon, [[Isma Yusoof]].<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/final-poster-cicakman-2-planet-hitam-2/|title=Final Poster Cicakman 2: Planet Hitam|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=24 September 2008|accessdate=8 Februari 2011}}</ref> == Muzik == {{Kotak info album | Nama = Cicak-Man 2: Planet Hitam - Original Motion Picture Soundtrack | Jenis = soundtrack | Artis = Pelbagai | Kulit = | Saiz kulit = | Bingkai = | Alt = | Kapsyen = | Dilancarkan = 1 September 2008 | Dirakamkan = | Genre = [[Pop]], [[rock]], [[R&B]], [[balada]] | Panjang = | Bahasa = | Syarikat rakaman = [[KRU Records]] | Pengarah = | Penerbit = | Penyusun = | Ulasan = | Kronologi = | Album sebelumnya = | Album ini = | Album seterusnya = | Lain = }} Album runut bunyi ''Cicakman 2: Planet Hitam'' dikeluarkan pada 1 September 2008 dan memuatkan sebanyak 10 lagu. Tiga lagu dalam album runut bunyi ini, iaitu "Planet Hitam" oleh Tyco, "Di Bius Cinta" oleh Yusry dan [[Melly Goeslaw]],<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4408875/cicak-man-pikat-melly-goeslaw|title=Cicak-Man pikat Melly Goeslaw|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=1 Disember 2008|accessdate=8 Februari 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/lirik-lagu-dibius-cinta-dari-melly-goeslow-dan-yusri-kru-cicakman-2/|title=Lirik Lagu Dibius Cinta Dari Melly Goeslow dan Yusri KRU Cicakman 2|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=13 September 2008|accessdate=8 Februari 2011}}</ref> dan "Mau Yang Besar" oleh Pianka dikeluarkan sebagai single utama yang mana ketiga-tiganya diterbitkan khas untuk filem ini.<ref name="11 Dec"/> Menurut Yusry ketika ditanya mengenai lagu "Di Bius Cinta": "Lagu "Di Bius Cinta" ini ciptaan Melly Goeslaw dan dinyanyikan oleh saya dan dia. Kami juga berterima kasih dengannya kerana sudi terlibat sama dalam filem ini meskipun sekadar satu lagu. Dia (Melly) bersetuju terlibat kerana anaknya cukup suka dengan filem ''Cicakman'' sewaktu ditayangkan di sana (Indonesia) dulu,".<ref name="Janji kelainan"/> ;Senarai runut {{tracklist | collapsed = | headline = | extra_column = Artis | total_length = | title1 = Planet Hitam | extra1 = [[Tyco]] | length1 = 3:49 | title2 = Di Bius Cinta | extra2 = [[Yusry Abdul Halim|Yusry KRU]] & [[Melly Goeslaw]] | length2 = 4:20 | title3 = Sumpah Takkan Cari Yang Lain | extra3 = [[Edry Abdul Halim|Edry KRU]] | length3 = 3:44 | title4 = Mau Yang Besar | extra4 = Pianka | length4 = 4:01 | title5 = Sayang Giler | extra5 = [[Sabhi Saddi|Boy]] | length5 = 3:56 | title6 = Seperti Kemarin | extra6 = Syuga | length6 = 3:34 | title7 = Berhenti Mencinta | extra7 = [[Flava]] | length7 = 3:12 | title8 = Lemah | extra8 = [[Dafi]] | length8 = 3:08 | title9 = Jika Tak Kena Kamu | extra9 = [[Adam (penyanyi)|Adam]] | length9 = 3:57 | title10 = Ular | extra10 = [[Anita Sarawak]] | length10 = 3:31 }} == Keluaran == === Pemasaran === ''Cicakman 2: Planet Hitam'' mendapat tajaan syarikat telekomunikasi [[Celcom]]. Dengan itu, Celcom akan menawarkan kandungan mudah alih seperti nada dering monofonik, polifonik, logo operator dan trailer bagi membantu promosi filem ini.<ref name="Janji kelainan"/> Ini menjadi filem kedua tajaan Celcom selepas ''[[Cuci]]''.<ref name="11 Dec"/> Selain itu, filem ini juga turut ditaja oleh rangkaian restoran makanan segera, 1901. Rangkaian restoran itu telah menambah makanan baru dalam menu iaitu [[hot dog]] Cicakman yang turut memainkan peranan membantu promosi filem ini.<ref>{{cite news|url=http://movies.my.msn.com/article.aspx?cp-documentid=1347938|title=1901 signs on for KRU's "Cicakman 2 – Planet Hitam"|publisher=MSN Movies|date=12 Mei 2008|accessdate=8 Februari 2010|language=en|url-status=dead}}</ref> === Tayangan === Filem ini telah ditayangkan buat pertama kalinya di Festival Filem Antarabangsa Pusan ke-13<ref name=busan>{{Cite web |url=http://www.sinemamalaysia.com.my/main/index.php?mod=newspaper&id=1187 |title=Cicakman 2 di Busan|publisher=[[Kosmo!]]|date=21 September 2008|access-date=11 Oktober 2008|archive-date=22 Julai 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722232707/http://www.sinemamalaysia.com.my/main/index.php?mod=newspaper&id=1187 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4426691/filem-cicakman-2-jadi-bualan|title=Filem Cicakman 2 jadi bualan|publisher=[[Berita Minggu]]|date=2 November 2008|accessdate=7 Februari 2021}}</ref> pada 5 Oktober 2008 sebagai tayangan perdana dunia bagi segmen [[adiwira]] di rantau [[Asia]].<ref name=sejuta>{{Cite web |url=http://www.sinemamalaysia.com.my/main/index.php?mod=newspaper&id=1479 |title=Sasaran sejuta penonton |author=Nurulhisham Abdul Latiff|publisher=[[Berita Harian]]|date=9 Oktober 2008|access-date=2008-10-11 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722232711/http://www.sinemamalaysia.com.my/main/index.php?mod=newspaper&id=1479 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4385043/another-accolade-for-kru|title=Another accolade for KRU|author=Hafidah Samat|publisher=[[New Straits Times]]|date=22 Oktober 2008|accessdate=7 Februari 2021|language=en}}</ref> Dua lagi sesi tayangan diadakan pada 7 Oktober di festival berkenaan.<ref name=sejuta /> Di [[Malaysia]], [[Singapura]], dan [[Brunei]], filem ini ditayangkan di 70 pawagam pada 11 Disember 2008 dengan sasaran sejuta penonton oleh penerbit berbanding 670 ribu penonton untuk filem ''[[Cicak-Man]]''.<ref name="Sasar satu juta">{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4433552/sasar-satu-juta-penonton|title=Sasar satu juta penonton|author=Norhayati Nordin|publisher=[[Harian Metro]]|date=10 Disember 2008|accessdate=7 Februari 2021}}</ref><ref name=sejuta /><ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4440089/cicak-man-2-pasti-lebih-baik|title=Cicak-Man 2 pasti lebih baik|author=Ramlah Zainal|publisher=[[Harian Metro]]|date=12 November 2008|accessdate=7 Februari 2021}}</ref> Filem ini ditayangkan di [[Indonesia]] pada Januari 2009.<ref name="Sasar satu juta"/> == Sambutan == === Kutipan pecah panggung === Filem ini berjaya memperoleh kutipan pecah panggung sebanyak RM1.3 juta dalam tempoh 4 hari tayangan perdana rasmi.<ref>{{cite news|url=https://www.budiey.com/filem-cicakman-2-planet-hitam-kutip-15-juta-dalam-masa-3-hari/|title=Filem Cicakman 2: Planet Hitam Kutip 1.5 juta Dalam Masa 3 Hari|author=Budiey|publisher=Sensasi Selebriti|date=16 Disember 2008|accessdate=8 Februari 2011}}</ref> KRU mensasarkan bahawa ''Cicakman 2'' mampu meraih kutipan sebanyak RM3 juta.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4404401/cicak-man-2-boleh-dapat-lebih-rm3-juta|title=Cicak-Man 2 boleh dapat lebih RM3 juta|author=Nurulhisham Abdul Latiff|publisher=[[Berita Harian]]|date=17 Disember 2008|accessdate=7 Februari 2021}}</ref> Bagaimanapun, kutipan filem ini gagal menyaingi kutipan filem pertama apabila hanya berjaya mencapai kutipan pecah panggung sebanyak RM 2.7 juta.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4402104/kutipan-cicakman-2-tersasar|title=Kutipan Cicakman 2 tersasar|author=Nurulhisham Abdul Latiff|publisher=[[Berita Harian]]|date=25 Disember 2008|accessdate=7 Februari 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://rockon2011.wordpress.com/2008/12/25/cicak-man-2-gagal/|title=Cicak Man 2 gagal?|author=Haryati Karim|publisher=[[Kosmo!]]|date=25 Disember 2008|accessdate=8 Februari 2011}}</ref> === Ulasan kritis === Filem ini menerima ulasan yang rata-ratanya positif daripada pengkritik filem. Menulis untuk ''[[Berita Harian]]'', Farihad Shalla Mahmud memberikan ulasan positif untuk filem ini sambil berpendapat ia "sarat aksi".<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4403646/sekuel-cicak-man-sarat-aksi|title=Sekuel Cicak-Man sarat aksi|author=Farihad Shalla Mahmud|publisher=[[Berita Harian]]|date=13 Disember 2008|accessdate=7 Februari 2021}}</ref> Suzan Ahmad dari ''[[Berita Minggu]]'' memuji filem ini dan menulis "...Kalau dikatakan kemunculan siri kedua filem superhero ''Cicakman'' tidak mengundang perbandingan di kalangan pengkritik dan pencinta filem semasa mereka yang kaki wayang terutama remaja dan kanak-kanak. Tidak kurang juga harapan untuk melihat hasilnya kali ini tampil lebih berbeza dan menghiburkan cukup tinggi...".<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4429259/cicakman-2-menghiburkan|title=Cicakman 2 menghiburkan|author=Suzan Ahmad|publisher=[[Berita Minggu]]|date=14 Disember 2008|accessdate=7 Februari 2021}}</ref> Nurul Ain Mohd Hussain, menulis untuk ''[[mStar Online]]'' menghuraikan filem ini sebagai "karya terbaik KRU".<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2008/11/13/cicakman-2planet-hitam-karya-terbaik-kru|title=Cicakman 2: Planet Hitam karya terbaik KRU|author=Nurul Ain Mohd Hussain|publisher=[[mStar Online]]|date=13 November 2008|accessdate=8 Februari 2013}}</ref> Hafidah Samat dari ''[[New Straits Times]]'' juga memuji filem ini dan memberi ulasan yang baik.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4458308/return-of-the-lizard-man|title=Return of the lizard-man|author=Hafidah Samat|publisher=[[New Straits Times]]|date=12 Disember 2008|accessdate=7 Februari 2021|language=en}}</ref> Sharmila Billot, juga menulis untuk akhbar sama berpendapat filem ini "penuh aksi dengan kesan khas yang lebih baik".<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/4386089/cicakman-s-back|title=Cicakman's back|author=Sharmila Billot|publisher=[[New Straits Times]]|date=20 Oktober 2008|accessdate=7 Februari 2021|language=en}}</ref> Wahiduzzaman, menulis untuk Cinema Online memberikan penarafan 3 daripada 5 bintang untuk filem ini, dan menulis: "Tidak kira apa yang dikatakan oleh sesiapa tentang ''Cicak-Man'', komedi aksi itu tetap menjadi pesaing terbesar untuk filem blokbuster tempatan 2008. Jika anda meminati ''Cicak-Man'', yang ini pastinya merupakan persembahan yang tidak boleh dilepaskan!".<ref>{{cite news|url=https://www.cinema.com.my/movies/details.aspx?search=2008.5507.cicakman2.10601|title=Cicak-Man 2: Planet Hitam|author=Wahiduzzaman|publisher=Cinema Online|date=24 Oktober 2008|accessdate=8 Februari 2011|language=en}}</ref> == Anugerah == {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Penerima/Karya tercalon ! Keputusan |- | rowspan="9" | 2009 | rowspan="9" | [[Festival Filem Malaysia ke-22]] |- | Penataan Bunyi Terbaik | Mohd Mohsin Othman | {{won}} |- | Pereka Kostum/Busana | Sheen Imagineering | {{won}} |- | Sinematografi Terbaik | Mohd Filus Ghazali | {{nom}} |- | Penyunting Terbaik | Mohd Elmy Khalim | {{nom}} |- | Skor Muzik Asal Terbaik | Edry Abdul Halim | {{nom}} |- | Penataan Seni Terbaik | Yusry Abdul Halim & John Lucas | {{nom}} |- | Poster Terbaik | Isma Yusoof | {{nom}} |- | Filem Komedi Terbaik | ''Cicak-Man 2: Planet Hitam'' | {{nom}} |- |} == Kesinambungan == {{Main|Cicakman 3}} Kesinambungan ketiga untuk ''Cicak-Man'' telah diumumkan pada Ogos 2012 dengan Yusry kembali sebagai pengarah dengan [[Ghaz Abu Bakar]] sebagai pengarah bersama.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5430618/penggambaran-cicak-man-3-oktober-depan|title=Penggambaran Cicak-Man 3 Oktober depan|author=Normah Becok|publisher=[[Berita Harian]]|date=28 Ogos 2012|accessdate=6 Februari 2021}}</ref> Beliau turut kembali sebagai penulis skrip, kali ini bersama Ghaz dan Nizam Zakaria. [[Norman Abdul Halim]] menggalas peranan sebagai penerbit bersama-sama dengan [[Tengku Iesta Tengku Alaudin]] dan [[Gayatri Su-Lin Pillai]]. Berbanding dua filem sebelum ini, filem ketiga ''Cicak-Man'' tidak menampilkan barisan pelakon asal yang terdiri daripada Saiful, Fasha, Aznil, Yusry, AC dan Adlin, sebaliknya menampilkan [[Zizan Razak]], [[Lisa Surihani]] dan [[Fizz Fairuz]] sebagai teraju utama. Filem ini telah kembali kepada format asal filem ''Cicakman'' iaitu komedi dengan penambahan tema keluargaan.<ref>{{cite news|url=http://api.hmetro.com.my/node/39489|title=Elemen komedi masih gah|publisher=[[Harian Metro]]|date=26 Mac 2015|accessdate=29 November 2015}}</ref> Walau bagaimanapun, watak serta jalan cerita yang diketengahkan amat berbeza secara keseluruhan daripada dua filem terdahulu.<ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/cicakman-3-janji-lebih-mantap-1.357960|title=Cicakman 3 janji lebih mantap|author=Akmaliah Razak|publisher=[[Sinar Harian]]|date=7 Februari 2015|accessdate=6 Februari 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712152125/http://www.sinarharian.com.my/hiburan/cicakman-3-janji-lebih-mantap-1.357960|archive-date=12 Julai 2018}}</ref> ''Cicakman 3'' ditayangkan pada 12 Mac 2015, tujuh tahun selepas filem ''Cicakman 2 - Planet Hitam'' dikeluarkan.<ref>{{cite news|url=http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2014&dt=0222&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_04.htm|title=Cicakman 3 penuh konflik|author=Haryati Karim|publisher=[[Kosmo!]]|date=22 Februari 2014|accessdate=29 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208150403/http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2014&dt=0222&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_04.htm|archive-date=8 Disember 2015|url-status=dead}}</ref> Filem ini mengisahkan tentang Man, yang telah terjumpa sebuah kotak yang mana dia diberi tanggungjawab untuk menjadi Cicakman yang baharu. == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb title|tt1483347}} {{Cicakman}} {{Yusry Abdul Halim}} {{Filem terbitan Grand Brilliance}} [[Kategori:Filem 2008]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2008]] [[Kategori:Cicak-Man]] [[Kategori:Filem adiwira]] [[Kategori:Filem terbitan KRU Studios]] [[Kategori:Filem terbitan Grand Brilliance]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem arahan Yusry Abdul Halim]] [[Kategori:Filem aksi Malaysia]] [[Kategori:Filem cereka sains Malaysia]] [[Kategori:Filem komedi Malaysia]] [[Kategori:Filem adiwira Malaysia]] hb9rxpk2re9bbbyhgt8xe05y2togwa4 0 95853 6925724 6924903 2026-08-12T05:58:51Z Mnha1206 394769 /* Tanda pangkat */ 6925724 wikitext text/x-wiki {{Kotak info agensi kerajaan | [[Fail:Logo_of_the_Malaysian_Prison_Department.svg|thumb]] | agency_name = Jabatan Penjara Malaysia | nativename = جابتن ڤنجارا مليسيا | nativename_a = | nativename_r = | logo = Logo of the Malaysian Prison Department.svg | logo_width = 100px | logo_caption = | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | picture = | picture_width = | picture_caption = | formed = {{start date and age|1790|3|19|df=y}} | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = | headquarters = Bukit Wira, 43000 [[Kajang]], [[Selangor]] | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | region_code = MS | employees = | budget = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | deputyminister_name = [[Shamsul Anuar Nasarah|Datuk Seri Dr. Shamsul Anuar Nasarah]] | deputyminister_pfo = [[Timbalan Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | minister2_name = | minister2_pfo = | minister3_name = | minister3_pfo = | chief1_name = KJP Dato' Haji [[Abdul Aziz Abdul Razak]] | chief1_position = Komisioner Jeneral Penjara | chief2_name = | chief2_position = | agency_type = Kerajaan | parent_agency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | child1_agency = | child2_agency = | keydocument1 = | footnotes = | map = | map_width = | map_caption = | website = {{url|http://www.prison.gov.my/}} }} '''Jabatan Penjara Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ڤنجارا مليسيا) ialah sebuah jabatan di bawah [[Kementerian Keselamatan Dalam Negeri Malaysia]]. Penjara merupakan tempat di mana pesalah disabitkan hukuman oleh pihak mahkamah. Penjara juga merupakan sebuah institusi penahanan dan pemulihan yang memiliki jentera dan kekuatan sumber manusia yang berkualiti serta proaktif dalam melaksanakan visi, misi dan objektif yang telah disarankan. == Sejarah == Sewaktu pemerintahan [[British]] dan sehingga kedatangan [[Jepun]], tempat-tempat hukuman dijalankan adalah di bawah tanggungjawab pemerintahan negeri dengan peraturan-peraturan masing-masing. Bagi [[Negeri-negeri Selat]], seorang Penguasa yang ditempatkan di [[Singapura]] bertindak sebagai penyelia dengan membuat pemeriksaan ke negeri-negeri di bawah jajahannya. [[Negeri-negeri Selat]] merupakan negeri-negeri yang awal sekali membangunkan penjara-penjaranya manakala [[Negeri-Negeri Melayu]] hanya membangunkan penjara-penjara setelah [[British]] menubuhkan pentadbiran yang bertanggungjawab. [[Penjara Taiping]] atau lebih dikenaldikenali sebagai "Taiping Gaol", yang merupakan penjara terbesar di [[Tanah Melayu]] pada ketika itu telah dibangunkan pada tahun 1879. Pentadbiran penjara ditubuhkan dengan tujuan utama untuk menimbulkan kesengsaraan dalam hidup banduan dengan harapan kesengsaraan ini dapat menghindarkan orang-orang melakukan jenayah. Dalam tahun 1881, wadar Sikh dibawa masuk untuk membantu wadar Melayu dan pengajar pertukangan dari Hong Kong digunakan dalam usaha memperkenalkan perusahaan dalam penjara. Antara perusahaan awal adalah seperti pecah batu dan pertukangan kayu. Pada tahun 1882, satu percubaan pengkategorian banduan dilakukan dan pada tahun 1889 wadar berbangsa Eropah telah dilantik di sesetengah penjara. Dengan penubuhan Negeri-negeri Melayu Bersekutu, [[Penjara Taiping]] dijadikan pusat penahanan banduan hukuman lama bagi negeri [[Perak]], [[Pahang]], [[Negeri Sembilan]] dan [[Selangor]]. Pada tahun 1923, Sistem Hakim Pelawat telah diperkenalkan. Perusahaan penjara telah diperkembangkan dan meliputi kerja-kerja percetakan, menenun kain, jahitan, perusahaan rotan dan besi. Pada tahun 1924, pekerjaan pecah batu dihapuskan dan diganti dengan kerja pukul sabut kelapa. Semasa pemerintahan [[Jepun]] (1941-1945), penjara telah digunakan sebagai penjara awam dan juga tawanan perang oleh Tentera Jepun. Dalam tempoh peperangan inilah, semua rekod mengenai penjara dan banduan dimusnahkan. Selepas [[Perang Dunia Kedua]] tamat, Ibu Pejabat Penjara ditubuhkan dan mentadbir semua penjara-penjara di [[Tanah Melayu]]. Era selepas perang menyaksikan keadaan kembali tenang dan kaedah pentadbiran moden diperkenalkan. Keadaan darurat pada tahun 1948 menyebabkan bilangan tahanan meningkat dan berlaku kesesakan dalam penjara. Ini menyebabkan pembangunan penjara terbantut dan hanya ketika akhir tahun 1949, keadaan kembali tenang dan tumpuan kepada pembangunan sistem penjara dapat dijalankan sepenuhnya. Pada tahun 1952, Undang-Undang Penjara telah digubal dan diikuti penggubalan Peraturan Penjara Persekutuan pada 1953 yang berdasarkan konsep layanan moden diperkenalkan bagi menggantikan undang-undang penjara lama. Dalam tahun itu juga, Rang Undang-Undang Keadilan Jenayah (Criminal Justice Bill) telah diluluskan dan undang-undang ini telah memansuhkan penyeksaan dengan cemeti (cat of nine tails) dan penggunaan istilah "penjara" bagi perkataan-perkataan "penal servitude". Tahun 1957, merupakan tahun kemerdekaan bagi [[Persekutuan Tanah Melayu]] dan Pesuruh Jaya Penjara yang pertama telah dilantik untuk mengendalikan pentadbiran semua penjara di Persekutuan Tanah Melayu. Dengan pembentukan Malaysia pada tahun 1963, Jabatan Penjara Malaysia merangkumi pengurusan penjara bagi Semenanjung Malaysia dan Sabah serta Sarawak. Pada 2 November 1995 telah dikuatkuasakan [[Akta Penjara 1995]] bagi menggantikan Akta Penjara lama. Pada 1 September 2000 pula telah dikuatkuasakan Peraturan-Peraturan Penjara 2000 bagi menggantikan peraturan-peraturan terdahulu. Akta dan peraturan yang terdahulu telah lama digunakan dan wajar dibuat perubahan dan pembaharuan berdasarkan kepada keperluan dan perubahan semasa bagi memperkemaskan jentera pengurusan dan pentadbiran institusi penjara. ==Organisasi== Organisasi Jabatan Penjara Malaysia dibahagikan kepada tiga sektor iaitu Keselamatan & Koreksional, Pengurusan & Pemasyarakatan. Kedua-dua bahagian ini diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara. Setiap sektor mempunyai bahagian-bahagian di mana ia berfungsi melancarkan perjalanan keseluruhan jabatan penjara yang diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara Malaysia. == Informasi Penjara == *[https://www.prison.gov.my Portal Rasmi Jabatan Penjara Malaysia] *[[Penjara di Malaysia|Penjara]] *Pusat Jagaan Kanak-kanak Staf Penjara Malaysia *[[Tempat Tahanan Perlindungan]] *[[Pusat Pemulihan Akhlak]] *[[Sekolah Henry Gurney]] *[[Pusat Latihan Jabatan Penjara Malaysia]] *[[Kem Pemasyarakatan Banduan]] *[[Rumah Perantaraan]] *[https://www.prison.gov.my/ms/profil-kami/profil-jabatan/carta-organisasi Carta Organisasi Jabatan Penjara Malaysia] == Tanda pangkat == Jabatan Penjara Malaysia mempunyai 13 peringkat pangkat mengikut 2 kategori, iaitu kumpulan Pegawai Kanan Penjara bermula dari pangkat Penolong Penguasa Penjara sehingga Komisioner Jeneral Penjara, dan Kumpulan Pegawai Rendah Penjara dari pangkat Sub Inspektor Penjara sehingga Wadar Penjara. Berikut adalah senarai istilah pangkat-pangkat yang terdapat dalam Penjara : <center><table border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 2em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"> <tr> <td width="200" align="center" bgcolor="#999933">'''<font color="ffffff">Bahasa Inggeris</font>'''</td> <td width="206" align="center" bgcolor="#669933">'''<font color="ffffff">Bahasa Melayu</font>'''</td><td>Pangkat/Gred</td><td>Epaulet</td></tr> <tr bgcolor="#FFCC66"> <td colspan="4" align="center">'''PEGAWAI KANAN (PENGURUSAN TERTINGGI JABATAN PENJARA)'''</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Kanan Penjara (KJP - KP)</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner General of Prison (CGP)</td> <td align="center">Komisioner Jeneral Penjara (KJP) </td><td>JUSA A</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_A.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Safety & Correctional) (Community)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Jeneral Penjara (TKJP) (Keselamatan & Koreksional) (Kemasyarakatan) </td><td>JUSA B </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_B.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner of Prisons (CP) Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Management)</td> <td align="center">Komisioner Penjara (KP) (TKJP Pengurusan) </td><td>JUSA C</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_Penjara_JUSA_C.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Penjara (PP - TKP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner of Prisons (DCP)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Penjara (TKP) </td><td>KA14 (SSPA) KA54 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_Penjara_KA14.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Senior Assistant Commissioner of Prisons (SAC) </td> <td align="center">Penolong Kanan Komisioner Penjara (PKK) </td><td>KA13 (SSPA) KA52 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Kanan_Pesuruhjaya_Penjara_KA13.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Asistant Commissioner of Prisons (ACP)</td> <td align="center">Penolong Komisioner Penjara (PKP)</td><td>KA12 (SSPA) KA48 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Pesuruhjaya_Penjara_KA12.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center"> Superintendent of Prisons (SP)</td> <td align="center">Penguasa Penjara (PP)</td><td>KA10 (SSPA) KA44 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penguasa_Penjara_KA10.jpg|thumb]]</td></tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Penguasa Penjara Rendah (IP - DSP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Superintendant of Prisons (DSP) </td> <td align="center">Timbalan Penguasa Penjara (TPP)</td><td>KA9 (SSPA) KA41 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Penguasa_Penjara_KA9.jpg|thumb]]</td></tr><tr><td align="center">Senior Asistant Superintendant of Prisons (SAS) </td><td align="center">Penolong Kanan Penguasa Penjara (PKPP)</td><td>KA8 (SSPA) KA40 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|thumb]]</td></tr><tr><td align="center">Asistant Superintendant of Prisons (ASP) </td><td align="center">Penolong Penguasa Penjara (PPP)</td><td>KA7 (SSPA) KA38 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|thumb]]</td></tr><tr><td align="center">Chief Inspector of Prisons (CIP)</td><td align="center">Ketua Inspektor Penjara (KIP)</td><td>KA6 (SSPA) KA32 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|thumb]]</td></tr><tr><td align="center">Inspector of Prisons (IP)</td><td align="center">Inspektor Penjara (IP)</td><td>KA5 (SSPA) KA29 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Inspektor_Penjara_KA5.jpg|thumb]]</td></tr><tr bgcolor="#FFFF99"> <td colspan="4" align="center">'''Pegawai Rendah Penjara (WDR - SI)'''</td></tr><tr><td align="center">Chief Sub Inspector of Prison (CSI)</td><td align="center">Ketua Sub Inspektor Penjara (KSI)</td><td>KA4 (SSPA) KA28 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet Sub Inspektor Penjara JA4.jpg|thumb]]</td></tr><tr> <td align="center">Sub Inspector of Prison (SI) </td> <td align="center">Sub Inspektor Penjara (SI)</td><td>KA3 (SSPA) KA26 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sub_Inspektor_Penjara_KA4.jpg|thumb]]</td></tr> <tr> <td align="center">Sargeant Major of Prisons (SM) </td> <td align="center">Sarjan Mejar Penjara (SM)</td><td>KA2 (SSPA) KA24 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Mejar_Penjara_KA3.jpg|thumb]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Sergeant (SGT) </td> <td align="center">Sarjan Penjara (SJN)</td><td>KA2 (SSPA) KA22 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Penjara_KA2.jpg|thumb]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Corporal (CPL) </td> <td align="center">Koperal Penjara (KPL) </td><td>KA1 (SSPA) KA20 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Koperal_Penjara_KA1_(KA20).jpg|thumb]]</td></tr> <tr> <td align="center">Warder (WDR) </td> <td align="center">Wadar (WDR) </td><td>KA1 (SSPA) KA19 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Wadar_Penjara_KA1_(KA19).jpg|thumb]]</td></tr> </table></center> {{commonscat|Malaysian Prison Department}} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia}} [[Kategori:Penjara di Malaysia]] [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1790 di Tanah Melayu British]] 6n6qs581outxd2uo1rq801egoq8q94e 6925797 6925724 2026-08-12T08:15:55Z Mnha1206 394769 /* Tanda pangkat */ 6925797 wikitext text/x-wiki {{Kotak info agensi kerajaan | [[Fail:Logo_of_the_Malaysian_Prison_Department.svg|thumb]] | agency_name = Jabatan Penjara Malaysia | nativename = جابتن ڤنجارا مليسيا | nativename_a = | nativename_r = | logo = Logo of the Malaysian Prison Department.svg | logo_width = 100px | logo_caption = | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | picture = | picture_width = | picture_caption = | formed = {{start date and age|1790|3|19|df=y}} | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = | headquarters = Bukit Wira, 43000 [[Kajang]], [[Selangor]] | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | region_code = MS | employees = | budget = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | deputyminister_name = [[Shamsul Anuar Nasarah|Datuk Seri Dr. Shamsul Anuar Nasarah]] | deputyminister_pfo = [[Timbalan Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | minister2_name = | minister2_pfo = | minister3_name = | minister3_pfo = | chief1_name = KJP Dato' Haji [[Abdul Aziz Abdul Razak]] | chief1_position = Komisioner Jeneral Penjara | chief2_name = | chief2_position = | agency_type = Kerajaan | parent_agency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | child1_agency = | child2_agency = | keydocument1 = | footnotes = | map = | map_width = | map_caption = | website = {{url|http://www.prison.gov.my/}} }} '''Jabatan Penjara Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ڤنجارا مليسيا) ialah sebuah jabatan di bawah [[Kementerian Keselamatan Dalam Negeri Malaysia]]. Penjara merupakan tempat di mana pesalah disabitkan hukuman oleh pihak mahkamah. Penjara juga merupakan sebuah institusi penahanan dan pemulihan yang memiliki jentera dan kekuatan sumber manusia yang berkualiti serta proaktif dalam melaksanakan visi, misi dan objektif yang telah disarankan. == Sejarah == Sewaktu pemerintahan [[British]] dan sehingga kedatangan [[Jepun]], tempat-tempat hukuman dijalankan adalah di bawah tanggungjawab pemerintahan negeri dengan peraturan-peraturan masing-masing. Bagi [[Negeri-negeri Selat]], seorang Penguasa yang ditempatkan di [[Singapura]] bertindak sebagai penyelia dengan membuat pemeriksaan ke negeri-negeri di bawah jajahannya. [[Negeri-negeri Selat]] merupakan negeri-negeri yang awal sekali membangunkan penjara-penjaranya manakala [[Negeri-Negeri Melayu]] hanya membangunkan penjara-penjara setelah [[British]] menubuhkan pentadbiran yang bertanggungjawab. [[Penjara Taiping]] atau lebih dikenaldikenali sebagai "Taiping Gaol", yang merupakan penjara terbesar di [[Tanah Melayu]] pada ketika itu telah dibangunkan pada tahun 1879. Pentadbiran penjara ditubuhkan dengan tujuan utama untuk menimbulkan kesengsaraan dalam hidup banduan dengan harapan kesengsaraan ini dapat menghindarkan orang-orang melakukan jenayah. Dalam tahun 1881, wadar Sikh dibawa masuk untuk membantu wadar Melayu dan pengajar pertukangan dari Hong Kong digunakan dalam usaha memperkenalkan perusahaan dalam penjara. Antara perusahaan awal adalah seperti pecah batu dan pertukangan kayu. Pada tahun 1882, satu percubaan pengkategorian banduan dilakukan dan pada tahun 1889 wadar berbangsa Eropah telah dilantik di sesetengah penjara. Dengan penubuhan Negeri-negeri Melayu Bersekutu, [[Penjara Taiping]] dijadikan pusat penahanan banduan hukuman lama bagi negeri [[Perak]], [[Pahang]], [[Negeri Sembilan]] dan [[Selangor]]. Pada tahun 1923, Sistem Hakim Pelawat telah diperkenalkan. Perusahaan penjara telah diperkembangkan dan meliputi kerja-kerja percetakan, menenun kain, jahitan, perusahaan rotan dan besi. Pada tahun 1924, pekerjaan pecah batu dihapuskan dan diganti dengan kerja pukul sabut kelapa. Semasa pemerintahan [[Jepun]] (1941-1945), penjara telah digunakan sebagai penjara awam dan juga tawanan perang oleh Tentera Jepun. Dalam tempoh peperangan inilah, semua rekod mengenai penjara dan banduan dimusnahkan. Selepas [[Perang Dunia Kedua]] tamat, Ibu Pejabat Penjara ditubuhkan dan mentadbir semua penjara-penjara di [[Tanah Melayu]]. Era selepas perang menyaksikan keadaan kembali tenang dan kaedah pentadbiran moden diperkenalkan. Keadaan darurat pada tahun 1948 menyebabkan bilangan tahanan meningkat dan berlaku kesesakan dalam penjara. Ini menyebabkan pembangunan penjara terbantut dan hanya ketika akhir tahun 1949, keadaan kembali tenang dan tumpuan kepada pembangunan sistem penjara dapat dijalankan sepenuhnya. Pada tahun 1952, Undang-Undang Penjara telah digubal dan diikuti penggubalan Peraturan Penjara Persekutuan pada 1953 yang berdasarkan konsep layanan moden diperkenalkan bagi menggantikan undang-undang penjara lama. Dalam tahun itu juga, Rang Undang-Undang Keadilan Jenayah (Criminal Justice Bill) telah diluluskan dan undang-undang ini telah memansuhkan penyeksaan dengan cemeti (cat of nine tails) dan penggunaan istilah "penjara" bagi perkataan-perkataan "penal servitude". Tahun 1957, merupakan tahun kemerdekaan bagi [[Persekutuan Tanah Melayu]] dan Pesuruh Jaya Penjara yang pertama telah dilantik untuk mengendalikan pentadbiran semua penjara di Persekutuan Tanah Melayu. Dengan pembentukan Malaysia pada tahun 1963, Jabatan Penjara Malaysia merangkumi pengurusan penjara bagi Semenanjung Malaysia dan Sabah serta Sarawak. Pada 2 November 1995 telah dikuatkuasakan [[Akta Penjara 1995]] bagi menggantikan Akta Penjara lama. Pada 1 September 2000 pula telah dikuatkuasakan Peraturan-Peraturan Penjara 2000 bagi menggantikan peraturan-peraturan terdahulu. Akta dan peraturan yang terdahulu telah lama digunakan dan wajar dibuat perubahan dan pembaharuan berdasarkan kepada keperluan dan perubahan semasa bagi memperkemaskan jentera pengurusan dan pentadbiran institusi penjara. ==Organisasi== Organisasi Jabatan Penjara Malaysia dibahagikan kepada tiga sektor iaitu Keselamatan & Koreksional, Pengurusan & Pemasyarakatan. Kedua-dua bahagian ini diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara. Setiap sektor mempunyai bahagian-bahagian di mana ia berfungsi melancarkan perjalanan keseluruhan jabatan penjara yang diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara Malaysia. == Informasi Penjara == *[https://www.prison.gov.my Portal Rasmi Jabatan Penjara Malaysia] *[[Penjara di Malaysia|Penjara]] *Pusat Jagaan Kanak-kanak Staf Penjara Malaysia *[[Tempat Tahanan Perlindungan]] *[[Pusat Pemulihan Akhlak]] *[[Sekolah Henry Gurney]] *[[Pusat Latihan Jabatan Penjara Malaysia]] *[[Kem Pemasyarakatan Banduan]] *[[Rumah Perantaraan]] *[https://www.prison.gov.my/ms/profil-kami/profil-jabatan/carta-organisasi Carta Organisasi Jabatan Penjara Malaysia] == Tanda pangkat == Jabatan Penjara Malaysia mempunyai 13 peringkat pangkat mengikut 2 kategori, iaitu kumpulan Pegawai Kanan Penjara bermula dari pangkat Penolong Penguasa Penjara sehingga Komisioner Jeneral Penjara, dan Kumpulan Pegawai Rendah Penjara dari pangkat Sub Inspektor Penjara sehingga Wadar Penjara. Berikut adalah senarai istilah pangkat-pangkat yang terdapat dalam Penjara : <center><table border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 2em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"> <tr> <td width="200" align="center" bgcolor="#999933">'''<font color="ffffff">Bahasa Inggeris</font>'''</td> <td width="206" align="center" bgcolor="#669933">'''<font color="ffffff">Bahasa Melayu</font>'''</td><td>Pangkat/Gred</td><td>Epaulet</td></tr> <tr bgcolor="#FFCC66"> <td colspan="4" align="center">'''PEGAWAI KANAN (PENGURUSAN TERTINGGI JABATAN PENJARA)'''</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Kanan Penjara (KJP - KP)</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner General of Prison (CGP)</td> <td align="center">Komisioner Jeneral Penjara (KJP) </td><td>JUSA A</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_A.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Safety & Correctional) (Community)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Jeneral Penjara (TKJP) (Keselamatan & Koreksional) (Kemasyarakatan) </td><td>JUSA B </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_B.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner of Prisons (CP) Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Management)</td> <td align="center">Komisioner Penjara (KP) (TKJP Pengurusan) </td><td>JUSA C</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_Penjara_JUSA_C.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Penjara (PP - TKP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner of Prisons (DCP)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Penjara (TKP) </td><td>KA14 (SSPA) KA54 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_Penjara_KA14.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Senior Assistant Commissioner of Prisons (SAC) </td> <td align="center">Penolong Kanan Komisioner Penjara (PKK) </td><td>KA13 (SSPA) KA52 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Kanan_Pesuruhjaya_Penjara_KA13.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Asistant Commissioner of Prisons (ACP)</td> <td align="center">Penolong Komisioner Penjara (PKP)</td><td>KA12 (SSPA) KA48 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Pesuruhjaya_Penjara_KA12.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center"> Superintendent of Prisons (SP)</td> <td align="center">Penguasa Penjara (PP)</td><td>KA10 (SSPA) KA44 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penguasa_Penjara_KA10.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Penguasa Penjara Rendah (IP - DSP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Superintendant of Prisons (DSP) </td> <td align="center">Timbalan Penguasa Penjara (TPP)</td><td>KA9 (SSPA) KA41 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Penguasa_Penjara_KA9.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Senior Asistant Superintendant of Prisons (SAS) </td><td align="center">Penolong Kanan Penguasa Penjara (PKPP)</td><td>KA8 (SSPA) KA40 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Asistant Superintendant of Prisons (ASP) </td><td align="center">Penolong Penguasa Penjara (PPP)</td><td>KA7 (SSPA) KA38 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Chief Inspector of Prisons (CIP)</td><td align="center">Ketua Inspektor Penjara (KIP)</td><td>KA6 (SSPA) KA32 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Inspector of Prisons (IP)</td><td align="center">Inspektor Penjara (IP)</td><td>KA5 (SSPA) KA29 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Inspektor_Penjara_KA5.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr bgcolor="#FFFF99"> <td colspan="4" align="center">'''Pegawai Rendah Penjara (WDR - SI)'''</td></tr><tr><td align="center">Chief Sub Inspector of Prison (CSI)</td><td align="center">Ketua Sub Inspektor Penjara (KSI)</td><td>KA4 (SSPA) KA28 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet Sub Inspektor Penjara JA4.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr> <td align="center">Sub Inspector of Prison (SI) </td> <td align="center">Sub Inspektor Penjara (SI)</td><td>KA3 (SSPA) KA26 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sub_Inspektor_Penjara_KA4.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Sargeant Major of Prisons (SM) </td> <td align="center">Sarjan Mejar Penjara (SM)</td><td>KA2 (SSPA) KA24 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Mejar_Penjara_KA3.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Sergeant (SGT) </td> <td align="center">Sarjan Penjara (SJN)</td><td>KA2 (SSPA) KA22 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Penjara_KA2.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Corporal (CPL) </td> <td align="center">Koperal Penjara (KPL) </td><td>KA1 (SSPA) KA20 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Koperal_Penjara_KA1_(KA20).jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Warder (WDR) </td> <td align="center">Wadar (WDR) </td><td>KA1 (SSPA) KA19 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Wadar_Penjara_KA1_(KA19).jpg|tengah|frameless]]</td></tr> </table></center> {{commonscat|Malaysian Prison Department}} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia}} [[Kategori:Penjara di Malaysia]] [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1790 di Tanah Melayu British]] em92cwmz0hwsovtegyaedkp9wmqlq06 6925832 6925797 2026-08-12T08:40:31Z Mnha1206 394769 /* Tanda pangkat */ 6925832 wikitext text/x-wiki {{Kotak info agensi kerajaan | [[Fail:Logo_of_the_Malaysian_Prison_Department.svg|thumb]] | agency_name = Jabatan Penjara Malaysia | nativename = جابتن ڤنجارا مليسيا | nativename_a = | nativename_r = | logo = Logo of the Malaysian Prison Department.svg | logo_width = 100px | logo_caption = | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | picture = | picture_width = | picture_caption = | formed = {{start date and age|1790|3|19|df=y}} | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = | headquarters = Bukit Wira, 43000 [[Kajang]], [[Selangor]] | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | region_code = MS | employees = | budget = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | deputyminister_name = [[Shamsul Anuar Nasarah|Datuk Seri Dr. Shamsul Anuar Nasarah]] | deputyminister_pfo = [[Timbalan Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | minister2_name = | minister2_pfo = | minister3_name = | minister3_pfo = | chief1_name = KJP Dato' Haji [[Abdul Aziz Abdul Razak]] | chief1_position = Komisioner Jeneral Penjara | chief2_name = | chief2_position = | agency_type = Kerajaan | parent_agency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | child1_agency = | child2_agency = | keydocument1 = | footnotes = | map = | map_width = | map_caption = | website = {{url|http://www.prison.gov.my/}} }} '''Jabatan Penjara Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ڤنجارا مليسيا) ialah sebuah jabatan di bawah [[Kementerian Keselamatan Dalam Negeri Malaysia]]. Penjara merupakan tempat di mana pesalah disabitkan hukuman oleh pihak mahkamah. Penjara juga merupakan sebuah institusi penahanan dan pemulihan yang memiliki jentera dan kekuatan sumber manusia yang berkualiti serta proaktif dalam melaksanakan visi, misi dan objektif yang telah disarankan. == Sejarah == Sewaktu pemerintahan [[British]] dan sehingga kedatangan [[Jepun]], tempat-tempat hukuman dijalankan adalah di bawah tanggungjawab pemerintahan negeri dengan peraturan-peraturan masing-masing. Bagi [[Negeri-negeri Selat]], seorang Penguasa yang ditempatkan di [[Singapura]] bertindak sebagai penyelia dengan membuat pemeriksaan ke negeri-negeri di bawah jajahannya. [[Negeri-negeri Selat]] merupakan negeri-negeri yang awal sekali membangunkan penjara-penjaranya manakala [[Negeri-Negeri Melayu]] hanya membangunkan penjara-penjara setelah [[British]] menubuhkan pentadbiran yang bertanggungjawab. [[Penjara Taiping]] atau lebih dikenaldikenali sebagai "Taiping Gaol", yang merupakan penjara terbesar di [[Tanah Melayu]] pada ketika itu telah dibangunkan pada tahun 1879. Pentadbiran penjara ditubuhkan dengan tujuan utama untuk menimbulkan kesengsaraan dalam hidup banduan dengan harapan kesengsaraan ini dapat menghindarkan orang-orang melakukan jenayah. Dalam tahun 1881, wadar Sikh dibawa masuk untuk membantu wadar Melayu dan pengajar pertukangan dari Hong Kong digunakan dalam usaha memperkenalkan perusahaan dalam penjara. Antara perusahaan awal adalah seperti pecah batu dan pertukangan kayu. Pada tahun 1882, satu percubaan pengkategorian banduan dilakukan dan pada tahun 1889 wadar berbangsa Eropah telah dilantik di sesetengah penjara. Dengan penubuhan Negeri-negeri Melayu Bersekutu, [[Penjara Taiping]] dijadikan pusat penahanan banduan hukuman lama bagi negeri [[Perak]], [[Pahang]], [[Negeri Sembilan]] dan [[Selangor]]. Pada tahun 1923, Sistem Hakim Pelawat telah diperkenalkan. Perusahaan penjara telah diperkembangkan dan meliputi kerja-kerja percetakan, menenun kain, jahitan, perusahaan rotan dan besi. Pada tahun 1924, pekerjaan pecah batu dihapuskan dan diganti dengan kerja pukul sabut kelapa. Semasa pemerintahan [[Jepun]] (1941-1945), penjara telah digunakan sebagai penjara awam dan juga tawanan perang oleh Tentera Jepun. Dalam tempoh peperangan inilah, semua rekod mengenai penjara dan banduan dimusnahkan. Selepas [[Perang Dunia Kedua]] tamat, Ibu Pejabat Penjara ditubuhkan dan mentadbir semua penjara-penjara di [[Tanah Melayu]]. Era selepas perang menyaksikan keadaan kembali tenang dan kaedah pentadbiran moden diperkenalkan. Keadaan darurat pada tahun 1948 menyebabkan bilangan tahanan meningkat dan berlaku kesesakan dalam penjara. Ini menyebabkan pembangunan penjara terbantut dan hanya ketika akhir tahun 1949, keadaan kembali tenang dan tumpuan kepada pembangunan sistem penjara dapat dijalankan sepenuhnya. Pada tahun 1952, Undang-Undang Penjara telah digubal dan diikuti penggubalan Peraturan Penjara Persekutuan pada 1953 yang berdasarkan konsep layanan moden diperkenalkan bagi menggantikan undang-undang penjara lama. Dalam tahun itu juga, Rang Undang-Undang Keadilan Jenayah (Criminal Justice Bill) telah diluluskan dan undang-undang ini telah memansuhkan penyeksaan dengan cemeti (cat of nine tails) dan penggunaan istilah "penjara" bagi perkataan-perkataan "penal servitude". Tahun 1957, merupakan tahun kemerdekaan bagi [[Persekutuan Tanah Melayu]] dan Pesuruh Jaya Penjara yang pertama telah dilantik untuk mengendalikan pentadbiran semua penjara di Persekutuan Tanah Melayu. Dengan pembentukan Malaysia pada tahun 1963, Jabatan Penjara Malaysia merangkumi pengurusan penjara bagi Semenanjung Malaysia dan Sabah serta Sarawak. Pada 2 November 1995 telah dikuatkuasakan [[Akta Penjara 1995]] bagi menggantikan Akta Penjara lama. Pada 1 September 2000 pula telah dikuatkuasakan Peraturan-Peraturan Penjara 2000 bagi menggantikan peraturan-peraturan terdahulu. Akta dan peraturan yang terdahulu telah lama digunakan dan wajar dibuat perubahan dan pembaharuan berdasarkan kepada keperluan dan perubahan semasa bagi memperkemaskan jentera pengurusan dan pentadbiran institusi penjara. ==Organisasi== Organisasi Jabatan Penjara Malaysia dibahagikan kepada tiga sektor iaitu Keselamatan & Koreksional, Pengurusan & Pemasyarakatan. Kedua-dua bahagian ini diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara. Setiap sektor mempunyai bahagian-bahagian di mana ia berfungsi melancarkan perjalanan keseluruhan jabatan penjara yang diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara Malaysia. == Informasi Penjara == *[https://www.prison.gov.my Portal Rasmi Jabatan Penjara Malaysia] *[[Penjara di Malaysia|Penjara]] *Pusat Jagaan Kanak-kanak Staf Penjara Malaysia *[[Tempat Tahanan Perlindungan]] *[[Pusat Pemulihan Akhlak]] *[[Sekolah Henry Gurney]] *[[Pusat Latihan Jabatan Penjara Malaysia]] *[[Kem Pemasyarakatan Banduan]] *[[Rumah Perantaraan]] *[https://www.prison.gov.my/ms/profil-kami/profil-jabatan/carta-organisasi Carta Organisasi Jabatan Penjara Malaysia] <ref>https://www.spa8i.net/2019/03/senarai-pangkat-dan-gaji-jabatan-penjara.html</ref> Tanda pangkat Jabatan Penjara Malaysia mempunyai 13 peringkat pangkat mengikut 2 kategori, iaitu kumpulan Pegawai Kanan Penjara bermula dari pangkat Penolong Penguasa Penjara sehingga Komisioner Jeneral Penjara, dan Kumpulan Pegawai Rendah Penjara dari pangkat Sub Inspektor Penjara sehingga Wadar Penjara. Berikut adalah senarai istilah pangkat-pangkat yang terdapat dalam Penjara : <center><table border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 2em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"> <tr> <td width="200" align="center" bgcolor="#999933">'''<font color="ffffff">Bahasa Inggeris</font>'''</td> <td width="206" align="center" bgcolor="#669933">'''<font color="ffffff">Bahasa Melayu</font>'''</td><td>Pangkat/Gred</td><td>Epaulet</td></tr> <tr bgcolor="#FFCC66"> <td colspan="4" align="center">'''PEGAWAI KANAN (PENGURUSAN TERTINGGI JABATAN PENJARA)'''</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Kanan Penjara (KJP - KP)</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner General of Prison (CGP)</td> <td align="center">Komisioner Jeneral Penjara (KJP) </td><td>JUSA A</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_A.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Safety & Correctional) (Community)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Jeneral Penjara (TKJP) (Keselamatan & Koreksional) (Kemasyarakatan) </td><td>JUSA B </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_B.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner of Prisons (CP) Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Management)</td> <td align="center">Komisioner Penjara (KP) (TKJP Pengurusan) </td><td>JUSA C</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_Penjara_JUSA_C.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Penjara (PP - TKP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner of Prisons (DCP)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Penjara (TKP) </td><td>KA14 (SSPA) KA54 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_Penjara_KA14.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Senior Assistant Commissioner of Prisons (SAC) </td> <td align="center">Penolong Kanan Komisioner Penjara (PKK) </td><td>KA13 (SSPA) KA52 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Kanan_Pesuruhjaya_Penjara_KA13.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Asistant Commissioner of Prisons (ACP)</td> <td align="center">Penolong Komisioner Penjara (PKP)</td><td>KA12 (SSPA) KA48 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Pesuruhjaya_Penjara_KA12.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center"> Superintendent of Prisons (SP)</td> <td align="center">Penguasa Penjara (PP)</td><td>KA10 (SSPA) KA44 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penguasa_Penjara_KA10.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Penguasa Penjara Rendah (IP - DSP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Superintendant of Prisons (DSP) </td> <td align="center">Timbalan Penguasa Penjara (TPP)</td><td>KA9 (SSPA) KA41 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Penguasa_Penjara_KA9.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Senior Asistant Superintendant of Prisons (SAS) </td><td align="center">Penolong Kanan Penguasa Penjara (PKPP)</td><td>KA8 (SSPA) KA40 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Asistant Superintendant of Prisons (ASP) </td><td align="center">Penolong Penguasa Penjara (PPP)</td><td>KA7 (SSPA) KA38 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Chief Inspector of Prisons (CIP)</td><td align="center">Ketua Inspektor Penjara (KIP)</td><td>KA6 (SSPA) KA32 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Inspector of Prisons (IP)</td><td align="center">Inspektor Penjara (IP)</td><td>KA5 (SSPA) KA29 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Inspektor_Penjara_KA5.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr bgcolor="#FFFF99"> <td colspan="4" align="center">'''Pegawai Rendah Penjara (WDR - SI)'''</td></tr><tr><td align="center">Chief Sub Inspector of Prison (CSI)</td><td align="center">Ketua Sub Inspektor Penjara (KSI)</td><td>KA4 (SSPA) KA28 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet Sub Inspektor Penjara JA4.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr> <td align="center">Sub Inspector of Prison (SI) </td> <td align="center">Sub Inspektor Penjara (SI)</td><td>KA3 (SSPA) KA26 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sub_Inspektor_Penjara_KA4.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Sargeant Major of Prisons (SM) </td> <td align="center">Sarjan Mejar Penjara (SM)</td><td>KA2 (SSPA) KA24 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Mejar_Penjara_KA3.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Sergeant (SGT) </td> <td align="center">Sarjan Penjara (SJN)</td><td>KA2 (SSPA) KA22 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Penjara_KA2.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Corporal (CPL) </td> <td align="center">Koperal Penjara (KPL) </td><td>KA1 (SSPA) KA20 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Koperal_Penjara_KA1_(KA20).jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Warder (WDR) </td> <td align="center">Wadar (WDR) </td><td>KA1 (SSPA) KA19 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Wadar_Penjara_KA1_(KA19).jpg|tengah|frameless]]</td></tr> </table></center> {{commonscat|Malaysian Prison Department}} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia}} [[Kategori:Penjara di Malaysia]] [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1790 di Tanah Melayu British]] t6eqcuofdj234vrabt5ljxtm566hs42 6925833 6925832 2026-08-12T08:41:52Z Mnha1206 394769 /* Informasi Penjara */ 6925833 wikitext text/x-wiki {{Kotak info agensi kerajaan | [[Fail:Logo_of_the_Malaysian_Prison_Department.svg|thumb]] | agency_name = Jabatan Penjara Malaysia | nativename = جابتن ڤنجارا مليسيا | nativename_a = | nativename_r = | logo = Logo of the Malaysian Prison Department.svg | logo_width = 100px | logo_caption = | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | picture = | picture_width = | picture_caption = | formed = {{start date and age|1790|3|19|df=y}} | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = | headquarters = Bukit Wira, 43000 [[Kajang]], [[Selangor]] | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | region_code = MS | employees = | budget = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | deputyminister_name = [[Shamsul Anuar Nasarah|Datuk Seri Dr. Shamsul Anuar Nasarah]] | deputyminister_pfo = [[Timbalan Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | minister2_name = | minister2_pfo = | minister3_name = | minister3_pfo = | chief1_name = KJP Dato' Haji [[Abdul Aziz Abdul Razak]] | chief1_position = Komisioner Jeneral Penjara | chief2_name = | chief2_position = | agency_type = Kerajaan | parent_agency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | child1_agency = | child2_agency = | keydocument1 = | footnotes = | map = | map_width = | map_caption = | website = {{url|http://www.prison.gov.my/}} }} '''Jabatan Penjara Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ڤنجارا مليسيا) ialah sebuah jabatan di bawah [[Kementerian Keselamatan Dalam Negeri Malaysia]]. Penjara merupakan tempat di mana pesalah disabitkan hukuman oleh pihak mahkamah. Penjara juga merupakan sebuah institusi penahanan dan pemulihan yang memiliki jentera dan kekuatan sumber manusia yang berkualiti serta proaktif dalam melaksanakan visi, misi dan objektif yang telah disarankan. == Sejarah == Sewaktu pemerintahan [[British]] dan sehingga kedatangan [[Jepun]], tempat-tempat hukuman dijalankan adalah di bawah tanggungjawab pemerintahan negeri dengan peraturan-peraturan masing-masing. Bagi [[Negeri-negeri Selat]], seorang Penguasa yang ditempatkan di [[Singapura]] bertindak sebagai penyelia dengan membuat pemeriksaan ke negeri-negeri di bawah jajahannya. [[Negeri-negeri Selat]] merupakan negeri-negeri yang awal sekali membangunkan penjara-penjaranya manakala [[Negeri-Negeri Melayu]] hanya membangunkan penjara-penjara setelah [[British]] menubuhkan pentadbiran yang bertanggungjawab. [[Penjara Taiping]] atau lebih dikenaldikenali sebagai "Taiping Gaol", yang merupakan penjara terbesar di [[Tanah Melayu]] pada ketika itu telah dibangunkan pada tahun 1879. Pentadbiran penjara ditubuhkan dengan tujuan utama untuk menimbulkan kesengsaraan dalam hidup banduan dengan harapan kesengsaraan ini dapat menghindarkan orang-orang melakukan jenayah. Dalam tahun 1881, wadar Sikh dibawa masuk untuk membantu wadar Melayu dan pengajar pertukangan dari Hong Kong digunakan dalam usaha memperkenalkan perusahaan dalam penjara. Antara perusahaan awal adalah seperti pecah batu dan pertukangan kayu. Pada tahun 1882, satu percubaan pengkategorian banduan dilakukan dan pada tahun 1889 wadar berbangsa Eropah telah dilantik di sesetengah penjara. Dengan penubuhan Negeri-negeri Melayu Bersekutu, [[Penjara Taiping]] dijadikan pusat penahanan banduan hukuman lama bagi negeri [[Perak]], [[Pahang]], [[Negeri Sembilan]] dan [[Selangor]]. Pada tahun 1923, Sistem Hakim Pelawat telah diperkenalkan. Perusahaan penjara telah diperkembangkan dan meliputi kerja-kerja percetakan, menenun kain, jahitan, perusahaan rotan dan besi. Pada tahun 1924, pekerjaan pecah batu dihapuskan dan diganti dengan kerja pukul sabut kelapa. Semasa pemerintahan [[Jepun]] (1941-1945), penjara telah digunakan sebagai penjara awam dan juga tawanan perang oleh Tentera Jepun. Dalam tempoh peperangan inilah, semua rekod mengenai penjara dan banduan dimusnahkan. Selepas [[Perang Dunia Kedua]] tamat, Ibu Pejabat Penjara ditubuhkan dan mentadbir semua penjara-penjara di [[Tanah Melayu]]. Era selepas perang menyaksikan keadaan kembali tenang dan kaedah pentadbiran moden diperkenalkan. Keadaan darurat pada tahun 1948 menyebabkan bilangan tahanan meningkat dan berlaku kesesakan dalam penjara. Ini menyebabkan pembangunan penjara terbantut dan hanya ketika akhir tahun 1949, keadaan kembali tenang dan tumpuan kepada pembangunan sistem penjara dapat dijalankan sepenuhnya. Pada tahun 1952, Undang-Undang Penjara telah digubal dan diikuti penggubalan Peraturan Penjara Persekutuan pada 1953 yang berdasarkan konsep layanan moden diperkenalkan bagi menggantikan undang-undang penjara lama. Dalam tahun itu juga, Rang Undang-Undang Keadilan Jenayah (Criminal Justice Bill) telah diluluskan dan undang-undang ini telah memansuhkan penyeksaan dengan cemeti (cat of nine tails) dan penggunaan istilah "penjara" bagi perkataan-perkataan "penal servitude". Tahun 1957, merupakan tahun kemerdekaan bagi [[Persekutuan Tanah Melayu]] dan Pesuruh Jaya Penjara yang pertama telah dilantik untuk mengendalikan pentadbiran semua penjara di Persekutuan Tanah Melayu. Dengan pembentukan Malaysia pada tahun 1963, Jabatan Penjara Malaysia merangkumi pengurusan penjara bagi Semenanjung Malaysia dan Sabah serta Sarawak. Pada 2 November 1995 telah dikuatkuasakan [[Akta Penjara 1995]] bagi menggantikan Akta Penjara lama. Pada 1 September 2000 pula telah dikuatkuasakan Peraturan-Peraturan Penjara 2000 bagi menggantikan peraturan-peraturan terdahulu. Akta dan peraturan yang terdahulu telah lama digunakan dan wajar dibuat perubahan dan pembaharuan berdasarkan kepada keperluan dan perubahan semasa bagi memperkemaskan jentera pengurusan dan pentadbiran institusi penjara. ==Organisasi== Organisasi Jabatan Penjara Malaysia dibahagikan kepada tiga sektor iaitu Keselamatan & Koreksional, Pengurusan & Pemasyarakatan. Kedua-dua bahagian ini diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara. Setiap sektor mempunyai bahagian-bahagian di mana ia berfungsi melancarkan perjalanan keseluruhan jabatan penjara yang diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara Malaysia. == Informasi Penjara == *[https://www.prison.gov.my Portal Rasmi Jabatan Penjara Malaysia] *[[Penjara di Malaysia|Penjara]] *Pusat Jagaan Kanak-kanak Staf Penjara Malaysia *[[Tempat Tahanan Perlindungan]] *[[Pusat Pemulihan Akhlak]] *[[Sekolah Henry Gurney]] *[[Pusat Latihan Jabatan Penjara Malaysia]] *[[Kem Pemasyarakatan Banduan]] *[[Rumah Perantaraan]] *[https://www.prison.gov.my/ms/profil-kami/profil-jabatan/carta-organisasi Carta Organisasi Jabatan Penjara Malaysia] == <ref>https://www.spa8i.net/2019/03/senarai-pangkat-dan-gaji-jabatan-penjara.html</ref> Tanda pangkat == Jabatan Penjara Malaysia mempunyai 13 peringkat pangkat mengikut 2 kategori, iaitu kumpulan Pegawai Kanan Penjara bermula dari pangkat Penolong Penguasa Penjara sehingga Komisioner Jeneral Penjara, dan Kumpulan Pegawai Rendah Penjara dari pangkat Sub Inspektor Penjara sehingga Wadar Penjara. Berikut adalah senarai istilah pangkat-pangkat yang terdapat dalam Penjara : <center><table border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 2em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"> <tr> <td width="200" align="center" bgcolor="#999933">'''<font color="ffffff">Bahasa Inggeris</font>'''</td> <td width="206" align="center" bgcolor="#669933">'''<font color="ffffff">Bahasa Melayu</font>'''</td><td>Pangkat/Gred</td><td>Epaulet</td></tr> <tr bgcolor="#FFCC66"> <td colspan="4" align="center">'''PEGAWAI KANAN (PENGURUSAN TERTINGGI JABATAN PENJARA)'''</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Kanan Penjara (KJP - KP)</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner General of Prison (CGP)</td> <td align="center">Komisioner Jeneral Penjara (KJP) </td><td>JUSA A</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_A.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Safety & Correctional) (Community)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Jeneral Penjara (TKJP) (Keselamatan & Koreksional) (Kemasyarakatan) </td><td>JUSA B </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_B.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner of Prisons (CP) Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Management)</td> <td align="center">Komisioner Penjara (KP) (TKJP Pengurusan) </td><td>JUSA C</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_Penjara_JUSA_C.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Penjara (PP - TKP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner of Prisons (DCP)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Penjara (TKP) </td><td>KA14 (SSPA) KA54 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_Penjara_KA14.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Senior Assistant Commissioner of Prisons (SAC) </td> <td align="center">Penolong Kanan Komisioner Penjara (PKK) </td><td>KA13 (SSPA) KA52 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Kanan_Pesuruhjaya_Penjara_KA13.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Asistant Commissioner of Prisons (ACP)</td> <td align="center">Penolong Komisioner Penjara (PKP)</td><td>KA12 (SSPA) KA48 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Pesuruhjaya_Penjara_KA12.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center"> Superintendent of Prisons (SP)</td> <td align="center">Penguasa Penjara (PP)</td><td>KA10 (SSPA) KA44 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penguasa_Penjara_KA10.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Penguasa Penjara Rendah (IP - DSP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Superintendant of Prisons (DSP) </td> <td align="center">Timbalan Penguasa Penjara (TPP)</td><td>KA9 (SSPA) KA41 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Penguasa_Penjara_KA9.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Senior Asistant Superintendant of Prisons (SAS) </td><td align="center">Penolong Kanan Penguasa Penjara (PKPP)</td><td>KA8 (SSPA) KA40 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Asistant Superintendant of Prisons (ASP) </td><td align="center">Penolong Penguasa Penjara (PPP)</td><td>KA7 (SSPA) KA38 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Chief Inspector of Prisons (CIP)</td><td align="center">Ketua Inspektor Penjara (KIP)</td><td>KA6 (SSPA) KA32 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Inspector of Prisons (IP)</td><td align="center">Inspektor Penjara (IP)</td><td>KA5 (SSPA) KA29 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Inspektor_Penjara_KA5.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr bgcolor="#FFFF99"> <td colspan="4" align="center">'''Pegawai Rendah Penjara (WDR - SI)'''</td></tr><tr><td align="center">Chief Sub Inspector of Prison (CSI)</td><td align="center">Ketua Sub Inspektor Penjara (KSI)</td><td>KA4 (SSPA) KA28 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet Sub Inspektor Penjara JA4.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr> <td align="center">Sub Inspector of Prison (SI) </td> <td align="center">Sub Inspektor Penjara (SI)</td><td>KA3 (SSPA) KA26 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sub_Inspektor_Penjara_KA4.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Sargeant Major of Prisons (SM) </td> <td align="center">Sarjan Mejar Penjara (SM)</td><td>KA2 (SSPA) KA24 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Mejar_Penjara_KA3.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Sergeant (SGT) </td> <td align="center">Sarjan Penjara (SJN)</td><td>KA2 (SSPA) KA22 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Penjara_KA2.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Corporal (CPL) </td> <td align="center">Koperal Penjara (KPL) </td><td>KA1 (SSPA) KA20 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Koperal_Penjara_KA1_(KA20).jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Warder (WDR) </td> <td align="center">Wadar (WDR) </td><td>KA1 (SSPA) KA19 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Wadar_Penjara_KA1_(KA19).jpg|tengah|frameless]]</td></tr> </table></center> {{commonscat|Malaysian Prison Department}} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia}} [[Kategori:Penjara di Malaysia]] [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1790 di Tanah Melayu British]] gbc2vih4kj175sqn6rd45tyhralw0np 6925835 6925833 2026-08-12T08:42:43Z Mnha1206 394769 /* [1] Tanda pangkat */ 6925835 wikitext text/x-wiki {{Kotak info agensi kerajaan | [[Fail:Logo_of_the_Malaysian_Prison_Department.svg|thumb]] | agency_name = Jabatan Penjara Malaysia | nativename = جابتن ڤنجارا مليسيا | nativename_a = | nativename_r = | logo = Logo of the Malaysian Prison Department.svg | logo_width = 100px | logo_caption = | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | picture = | picture_width = | picture_caption = | formed = {{start date and age|1790|3|19|df=y}} | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = | headquarters = Bukit Wira, 43000 [[Kajang]], [[Selangor]] | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | region_code = MS | employees = | budget = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | deputyminister_name = [[Shamsul Anuar Nasarah|Datuk Seri Dr. Shamsul Anuar Nasarah]] | deputyminister_pfo = [[Timbalan Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | minister2_name = | minister2_pfo = | minister3_name = | minister3_pfo = | chief1_name = KJP Dato' Haji [[Abdul Aziz Abdul Razak]] | chief1_position = Komisioner Jeneral Penjara | chief2_name = | chief2_position = | agency_type = Kerajaan | parent_agency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | child1_agency = | child2_agency = | keydocument1 = | footnotes = | map = | map_width = | map_caption = | website = {{url|http://www.prison.gov.my/}} }} '''Jabatan Penjara Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ڤنجارا مليسيا) ialah sebuah jabatan di bawah [[Kementerian Keselamatan Dalam Negeri Malaysia]]. Penjara merupakan tempat di mana pesalah disabitkan hukuman oleh pihak mahkamah. Penjara juga merupakan sebuah institusi penahanan dan pemulihan yang memiliki jentera dan kekuatan sumber manusia yang berkualiti serta proaktif dalam melaksanakan visi, misi dan objektif yang telah disarankan. == Sejarah == Sewaktu pemerintahan [[British]] dan sehingga kedatangan [[Jepun]], tempat-tempat hukuman dijalankan adalah di bawah tanggungjawab pemerintahan negeri dengan peraturan-peraturan masing-masing. Bagi [[Negeri-negeri Selat]], seorang Penguasa yang ditempatkan di [[Singapura]] bertindak sebagai penyelia dengan membuat pemeriksaan ke negeri-negeri di bawah jajahannya. [[Negeri-negeri Selat]] merupakan negeri-negeri yang awal sekali membangunkan penjara-penjaranya manakala [[Negeri-Negeri Melayu]] hanya membangunkan penjara-penjara setelah [[British]] menubuhkan pentadbiran yang bertanggungjawab. [[Penjara Taiping]] atau lebih dikenaldikenali sebagai "Taiping Gaol", yang merupakan penjara terbesar di [[Tanah Melayu]] pada ketika itu telah dibangunkan pada tahun 1879. Pentadbiran penjara ditubuhkan dengan tujuan utama untuk menimbulkan kesengsaraan dalam hidup banduan dengan harapan kesengsaraan ini dapat menghindarkan orang-orang melakukan jenayah. Dalam tahun 1881, wadar Sikh dibawa masuk untuk membantu wadar Melayu dan pengajar pertukangan dari Hong Kong digunakan dalam usaha memperkenalkan perusahaan dalam penjara. Antara perusahaan awal adalah seperti pecah batu dan pertukangan kayu. Pada tahun 1882, satu percubaan pengkategorian banduan dilakukan dan pada tahun 1889 wadar berbangsa Eropah telah dilantik di sesetengah penjara. Dengan penubuhan Negeri-negeri Melayu Bersekutu, [[Penjara Taiping]] dijadikan pusat penahanan banduan hukuman lama bagi negeri [[Perak]], [[Pahang]], [[Negeri Sembilan]] dan [[Selangor]]. Pada tahun 1923, Sistem Hakim Pelawat telah diperkenalkan. Perusahaan penjara telah diperkembangkan dan meliputi kerja-kerja percetakan, menenun kain, jahitan, perusahaan rotan dan besi. Pada tahun 1924, pekerjaan pecah batu dihapuskan dan diganti dengan kerja pukul sabut kelapa. Semasa pemerintahan [[Jepun]] (1941-1945), penjara telah digunakan sebagai penjara awam dan juga tawanan perang oleh Tentera Jepun. Dalam tempoh peperangan inilah, semua rekod mengenai penjara dan banduan dimusnahkan. Selepas [[Perang Dunia Kedua]] tamat, Ibu Pejabat Penjara ditubuhkan dan mentadbir semua penjara-penjara di [[Tanah Melayu]]. Era selepas perang menyaksikan keadaan kembali tenang dan kaedah pentadbiran moden diperkenalkan. Keadaan darurat pada tahun 1948 menyebabkan bilangan tahanan meningkat dan berlaku kesesakan dalam penjara. Ini menyebabkan pembangunan penjara terbantut dan hanya ketika akhir tahun 1949, keadaan kembali tenang dan tumpuan kepada pembangunan sistem penjara dapat dijalankan sepenuhnya. Pada tahun 1952, Undang-Undang Penjara telah digubal dan diikuti penggubalan Peraturan Penjara Persekutuan pada 1953 yang berdasarkan konsep layanan moden diperkenalkan bagi menggantikan undang-undang penjara lama. Dalam tahun itu juga, Rang Undang-Undang Keadilan Jenayah (Criminal Justice Bill) telah diluluskan dan undang-undang ini telah memansuhkan penyeksaan dengan cemeti (cat of nine tails) dan penggunaan istilah "penjara" bagi perkataan-perkataan "penal servitude". Tahun 1957, merupakan tahun kemerdekaan bagi [[Persekutuan Tanah Melayu]] dan Pesuruh Jaya Penjara yang pertama telah dilantik untuk mengendalikan pentadbiran semua penjara di Persekutuan Tanah Melayu. Dengan pembentukan Malaysia pada tahun 1963, Jabatan Penjara Malaysia merangkumi pengurusan penjara bagi Semenanjung Malaysia dan Sabah serta Sarawak. Pada 2 November 1995 telah dikuatkuasakan [[Akta Penjara 1995]] bagi menggantikan Akta Penjara lama. Pada 1 September 2000 pula telah dikuatkuasakan Peraturan-Peraturan Penjara 2000 bagi menggantikan peraturan-peraturan terdahulu. Akta dan peraturan yang terdahulu telah lama digunakan dan wajar dibuat perubahan dan pembaharuan berdasarkan kepada keperluan dan perubahan semasa bagi memperkemaskan jentera pengurusan dan pentadbiran institusi penjara. ==Organisasi== Organisasi Jabatan Penjara Malaysia dibahagikan kepada tiga sektor iaitu Keselamatan & Koreksional, Pengurusan & Pemasyarakatan. Kedua-dua bahagian ini diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara. Setiap sektor mempunyai bahagian-bahagian di mana ia berfungsi melancarkan perjalanan keseluruhan jabatan penjara yang diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara Malaysia. == Informasi Penjara == *[https://www.prison.gov.my Portal Rasmi Jabatan Penjara Malaysia] *[[Penjara di Malaysia|Penjara]] *Pusat Jagaan Kanak-kanak Staf Penjara Malaysia *[[Tempat Tahanan Perlindungan]] *[[Pusat Pemulihan Akhlak]] *[[Sekolah Henry Gurney]] *[[Pusat Latihan Jabatan Penjara Malaysia]] *[[Kem Pemasyarakatan Banduan]] *[[Rumah Perantaraan]] *[https://www.prison.gov.my/ms/profil-kami/profil-jabatan/carta-organisasi Carta Organisasi Jabatan Penjara Malaysia] == <ref>https://www.spa8i.net/2019/03/senarai-pangkat-dan-gaji-jabatan-penjara.html</ref> Tanda Pangkat == Jabatan Penjara Malaysia mempunyai 13 peringkat pangkat mengikut 2 kategori, iaitu kumpulan Pegawai Kanan Penjara bermula dari pangkat Penolong Penguasa Penjara sehingga Komisioner Jeneral Penjara, dan Kumpulan Pegawai Rendah Penjara dari pangkat Sub Inspektor Penjara sehingga Wadar Penjara. Berikut adalah senarai istilah pangkat-pangkat yang terdapat dalam Penjara : <center><table border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 2em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"> <tr> <td width="200" align="center" bgcolor="#999933">'''<font color="ffffff">Bahasa Inggeris</font>'''</td> <td width="206" align="center" bgcolor="#669933">'''<font color="ffffff">Bahasa Melayu</font>'''</td><td>Pangkat/Gred</td><td>Epaulet</td></tr> <tr bgcolor="#FFCC66"> <td colspan="4" align="center">'''PEGAWAI KANAN (PENGURUSAN TERTINGGI JABATAN PENJARA)'''</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Kanan Penjara (KJP - KP)</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner General of Prison (CGP)</td> <td align="center">Komisioner Jeneral Penjara (KJP) </td><td>JUSA A</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_A.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Safety & Correctional) (Community)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Jeneral Penjara (TKJP) (Keselamatan & Koreksional) (Kemasyarakatan) </td><td>JUSA B </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_B.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner of Prisons (CP) Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Management)</td> <td align="center">Komisioner Penjara (KP) (TKJP Pengurusan) </td><td>JUSA C</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_Penjara_JUSA_C.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Penjara (PP - TKP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner of Prisons (DCP)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Penjara (TKP) </td><td>KA14 (SSPA) KA54 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_Penjara_KA14.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Senior Assistant Commissioner of Prisons (SAC) </td> <td align="center">Penolong Kanan Komisioner Penjara (PKK) </td><td>KA13 (SSPA) KA52 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Kanan_Pesuruhjaya_Penjara_KA13.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Asistant Commissioner of Prisons (ACP)</td> <td align="center">Penolong Komisioner Penjara (PKP)</td><td>KA12 (SSPA) KA48 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Pesuruhjaya_Penjara_KA12.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center"> Superintendent of Prisons (SP)</td> <td align="center">Penguasa Penjara (PP)</td><td>KA10 (SSPA) KA44 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penguasa_Penjara_KA10.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Penguasa Penjara Rendah (IP - DSP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Superintendant of Prisons (DSP) </td> <td align="center">Timbalan Penguasa Penjara (TPP)</td><td>KA9 (SSPA) KA41 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Penguasa_Penjara_KA9.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Senior Asistant Superintendant of Prisons (SAS) </td><td align="center">Penolong Kanan Penguasa Penjara (PKPP)</td><td>KA8 (SSPA) KA40 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Asistant Superintendant of Prisons (ASP) </td><td align="center">Penolong Penguasa Penjara (PPP)</td><td>KA7 (SSPA) KA38 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Chief Inspector of Prisons (CIP)</td><td align="center">Ketua Inspektor Penjara (KIP)</td><td>KA6 (SSPA) KA32 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Inspector of Prisons (IP)</td><td align="center">Inspektor Penjara (IP)</td><td>KA5 (SSPA) KA29 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Inspektor_Penjara_KA5.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr bgcolor="#FFFF99"> <td colspan="4" align="center">'''Pegawai Rendah Penjara (WDR - SI)'''</td></tr><tr><td align="center">Chief Sub Inspector of Prison (CSI)</td><td align="center">Ketua Sub Inspektor Penjara (KSI)</td><td>KA4 (SSPA) KA28 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet Sub Inspektor Penjara JA4.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr> <td align="center">Sub Inspector of Prison (SI) </td> <td align="center">Sub Inspektor Penjara (SI)</td><td>KA3 (SSPA) KA26 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sub_Inspektor_Penjara_KA4.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Sargeant Major of Prisons (SM) </td> <td align="center">Sarjan Mejar Penjara (SM)</td><td>KA2 (SSPA) KA24 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Mejar_Penjara_KA3.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Sergeant (SGT) </td> <td align="center">Sarjan Penjara (SJN)</td><td>KA2 (SSPA) KA22 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Penjara_KA2.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Corporal (CPL) </td> <td align="center">Koperal Penjara (KPL) </td><td>KA1 (SSPA) KA20 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Koperal_Penjara_KA1_(KA20).jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Warder (WDR) </td> <td align="center">Wadar (WDR) </td><td>KA1 (SSPA) KA19 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Wadar_Penjara_KA1_(KA19).jpg|tengah|frameless]]</td></tr> </table></center> {{commonscat|Malaysian Prison Department}} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia}} [[Kategori:Penjara di Malaysia]] [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1790 di Tanah Melayu British]] sbk7268wkbuyz7q45gpmhze7awyv1ts 6925869 6925835 2026-08-12T09:18:26Z Mnha1206 394769 /* [1] Tanda Pangkat */ 6925869 wikitext text/x-wiki {{Kotak info agensi kerajaan | [[Fail:Logo_of_the_Malaysian_Prison_Department.svg|thumb]] | agency_name = Jabatan Penjara Malaysia | nativename = جابتن ڤنجارا مليسيا | nativename_a = | nativename_r = | logo = Logo of the Malaysian Prison Department.svg | logo_width = 100px | logo_caption = | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | picture = | picture_width = | picture_caption = | formed = {{start date and age|1790|3|19|df=y}} | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = | headquarters = Bukit Wira, 43000 [[Kajang]], [[Selangor]] | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | region_code = MS | employees = | budget = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | deputyminister_name = [[Shamsul Anuar Nasarah|Datuk Seri Dr. Shamsul Anuar Nasarah]] | deputyminister_pfo = [[Timbalan Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | minister2_name = | minister2_pfo = | minister3_name = | minister3_pfo = | chief1_name = KJP Dato' Haji [[Abdul Aziz Abdul Razak]] | chief1_position = Komisioner Jeneral Penjara | chief2_name = | chief2_position = | agency_type = Kerajaan | parent_agency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | child1_agency = | child2_agency = | keydocument1 = | footnotes = | map = | map_width = | map_caption = | website = {{url|http://www.prison.gov.my/}} }} '''Jabatan Penjara Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ڤنجارا مليسيا) ialah sebuah jabatan di bawah [[Kementerian Keselamatan Dalam Negeri Malaysia]]. Penjara merupakan tempat di mana pesalah disabitkan hukuman oleh pihak mahkamah. Penjara juga merupakan sebuah institusi penahanan dan pemulihan yang memiliki jentera dan kekuatan sumber manusia yang berkualiti serta proaktif dalam melaksanakan visi, misi dan objektif yang telah disarankan. == Sejarah == Sewaktu pemerintahan [[British]] dan sehingga kedatangan [[Jepun]], tempat-tempat hukuman dijalankan adalah di bawah tanggungjawab pemerintahan negeri dengan peraturan-peraturan masing-masing. Bagi [[Negeri-negeri Selat]], seorang Penguasa yang ditempatkan di [[Singapura]] bertindak sebagai penyelia dengan membuat pemeriksaan ke negeri-negeri di bawah jajahannya. [[Negeri-negeri Selat]] merupakan negeri-negeri yang awal sekali membangunkan penjara-penjaranya manakala [[Negeri-Negeri Melayu]] hanya membangunkan penjara-penjara setelah [[British]] menubuhkan pentadbiran yang bertanggungjawab. [[Penjara Taiping]] atau lebih dikenaldikenali sebagai "Taiping Gaol", yang merupakan penjara terbesar di [[Tanah Melayu]] pada ketika itu telah dibangunkan pada tahun 1879. Pentadbiran penjara ditubuhkan dengan tujuan utama untuk menimbulkan kesengsaraan dalam hidup banduan dengan harapan kesengsaraan ini dapat menghindarkan orang-orang melakukan jenayah. Dalam tahun 1881, wadar Sikh dibawa masuk untuk membantu wadar Melayu dan pengajar pertukangan dari Hong Kong digunakan dalam usaha memperkenalkan perusahaan dalam penjara. Antara perusahaan awal adalah seperti pecah batu dan pertukangan kayu. Pada tahun 1882, satu percubaan pengkategorian banduan dilakukan dan pada tahun 1889 wadar berbangsa Eropah telah dilantik di sesetengah penjara. Dengan penubuhan Negeri-negeri Melayu Bersekutu, [[Penjara Taiping]] dijadikan pusat penahanan banduan hukuman lama bagi negeri [[Perak]], [[Pahang]], [[Negeri Sembilan]] dan [[Selangor]]. Pada tahun 1923, Sistem Hakim Pelawat telah diperkenalkan. Perusahaan penjara telah diperkembangkan dan meliputi kerja-kerja percetakan, menenun kain, jahitan, perusahaan rotan dan besi. Pada tahun 1924, pekerjaan pecah batu dihapuskan dan diganti dengan kerja pukul sabut kelapa. Semasa pemerintahan [[Jepun]] (1941-1945), penjara telah digunakan sebagai penjara awam dan juga tawanan perang oleh Tentera Jepun. Dalam tempoh peperangan inilah, semua rekod mengenai penjara dan banduan dimusnahkan. Selepas [[Perang Dunia Kedua]] tamat, Ibu Pejabat Penjara ditubuhkan dan mentadbir semua penjara-penjara di [[Tanah Melayu]]. Era selepas perang menyaksikan keadaan kembali tenang dan kaedah pentadbiran moden diperkenalkan. Keadaan darurat pada tahun 1948 menyebabkan bilangan tahanan meningkat dan berlaku kesesakan dalam penjara. Ini menyebabkan pembangunan penjara terbantut dan hanya ketika akhir tahun 1949, keadaan kembali tenang dan tumpuan kepada pembangunan sistem penjara dapat dijalankan sepenuhnya. Pada tahun 1952, Undang-Undang Penjara telah digubal dan diikuti penggubalan Peraturan Penjara Persekutuan pada 1953 yang berdasarkan konsep layanan moden diperkenalkan bagi menggantikan undang-undang penjara lama. Dalam tahun itu juga, Rang Undang-Undang Keadilan Jenayah (Criminal Justice Bill) telah diluluskan dan undang-undang ini telah memansuhkan penyeksaan dengan cemeti (cat of nine tails) dan penggunaan istilah "penjara" bagi perkataan-perkataan "penal servitude". Tahun 1957, merupakan tahun kemerdekaan bagi [[Persekutuan Tanah Melayu]] dan Pesuruh Jaya Penjara yang pertama telah dilantik untuk mengendalikan pentadbiran semua penjara di Persekutuan Tanah Melayu. Dengan pembentukan Malaysia pada tahun 1963, Jabatan Penjara Malaysia merangkumi pengurusan penjara bagi Semenanjung Malaysia dan Sabah serta Sarawak. Pada 2 November 1995 telah dikuatkuasakan [[Akta Penjara 1995]] bagi menggantikan Akta Penjara lama. Pada 1 September 2000 pula telah dikuatkuasakan Peraturan-Peraturan Penjara 2000 bagi menggantikan peraturan-peraturan terdahulu. Akta dan peraturan yang terdahulu telah lama digunakan dan wajar dibuat perubahan dan pembaharuan berdasarkan kepada keperluan dan perubahan semasa bagi memperkemaskan jentera pengurusan dan pentadbiran institusi penjara. ==Organisasi== Organisasi Jabatan Penjara Malaysia dibahagikan kepada tiga sektor iaitu Keselamatan & Koreksional, Pengurusan & Pemasyarakatan. Kedua-dua bahagian ini diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara. Setiap sektor mempunyai bahagian-bahagian di mana ia berfungsi melancarkan perjalanan keseluruhan jabatan penjara yang diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara Malaysia. == Informasi Penjara == *[https://www.prison.gov.my Portal Rasmi Jabatan Penjara Malaysia] *[[Penjara di Malaysia|Penjara]] *Pusat Jagaan Kanak-kanak Staf Penjara Malaysia *[[Tempat Tahanan Perlindungan]] *[[Pusat Pemulihan Akhlak]] *[[Sekolah Henry Gurney]] *[[Pusat Latihan Jabatan Penjara Malaysia]] *[[Kem Pemasyarakatan Banduan]] *[[Rumah Perantaraan]] *[https://www.prison.gov.my/ms/profil-kami/profil-jabatan/carta-organisasi Carta Organisasi Jabatan Penjara Malaysia] == <ref>{{Cite web|url=https://www.prison.gov.my/ms/panduan-kerjaya|title=https://www.prison.gov.my/ms/panduan-kerjaya|website=|url-status=live|access-date=2026-08-12}}</ref> Tanda Pangkat == Jabatan Penjara Malaysia mempunyai 13 peringkat pangkat mengikut 2 kategori, iaitu kumpulan Pegawai Kanan Penjara bermula dari pangkat Penolong Penguasa Penjara sehingga Komisioner Jeneral Penjara, dan Kumpulan Pegawai Rendah Penjara dari pangkat Sub Inspektor Penjara sehingga Wadar Penjara. Berikut adalah senarai istilah pangkat-pangkat yang terdapat dalam Penjara : <center><table border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 2em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"> <tr> <td width="200" align="center" bgcolor="#999933">'''<font color="ffffff">Bahasa Inggeris</font>'''</td> <td width="206" align="center" bgcolor="#669933">'''<font color="ffffff">Bahasa Melayu</font>'''</td><td>Pangkat/Gred</td><td>Epaulet</td></tr> <tr bgcolor="#FFCC66"> <td colspan="4" align="center">'''PEGAWAI KANAN (PENGURUSAN TERTINGGI JABATAN PENJARA)'''</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Kanan Penjara (KJP - KP)</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner General of Prison (CGP)</td> <td align="center">Komisioner Jeneral Penjara (KJP) </td><td>JUSA A</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_A.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Safety & Correctional) (Community)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Jeneral Penjara (TKJP) (Keselamatan & Koreksional) (Kemasyarakatan) </td><td>JUSA B </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_B.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner of Prisons (CP) Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Management)</td> <td align="center">Komisioner Penjara (KP) (TKJP Pengurusan) </td><td>JUSA C</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_Penjara_JUSA_C.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Penjara (PP - TKP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner of Prisons (DCP)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Penjara (TKP) </td><td>KA14 (SSPA) KA54 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_Penjara_KA14.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Senior Assistant Commissioner of Prisons (SAC) </td> <td align="center">Penolong Kanan Komisioner Penjara (PKK) </td><td>KA13 (SSPA) KA52 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Kanan_Pesuruhjaya_Penjara_KA13.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Asistant Commissioner of Prisons (ACP)</td> <td align="center">Penolong Komisioner Penjara (PKP)</td><td>KA12 (SSPA) KA48 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Pesuruhjaya_Penjara_KA12.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center"> Superintendent of Prisons (SP)</td> <td align="center">Penguasa Penjara (PP)</td><td>KA10 (SSPA) KA44 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penguasa_Penjara_KA10.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Penguasa Penjara Rendah (IP - DSP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Superintendant of Prisons (DSP) </td> <td align="center">Timbalan Penguasa Penjara (TPP)</td><td>KA9 (SSPA) KA41 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Penguasa_Penjara_KA9.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Senior Asistant Superintendant of Prisons (SAS) </td><td align="center">Penolong Kanan Penguasa Penjara (PKPP)</td><td>KA8 (SSPA) KA40 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Asistant Superintendant of Prisons (ASP) </td><td align="center">Penolong Penguasa Penjara (PPP)</td><td>KA7 (SSPA) KA38 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Chief Inspector of Prisons (CIP)</td><td align="center">Ketua Inspektor Penjara (KIP)</td><td>KA6 (SSPA) KA32 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Inspector of Prisons (IP)</td><td align="center">Inspektor Penjara (IP)</td><td>KA5 (SSPA) KA29 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Inspektor_Penjara_KA5.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr bgcolor="#FFFF99"> <td colspan="4" align="center">'''Pegawai Rendah Penjara (WDR - SI)'''</td></tr><tr><td align="center">Chief Sub Inspector of Prison (CSI)</td><td align="center">Ketua Sub Inspektor Penjara (KSI)</td><td>KA4 (SSPA) KA28 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet Sub Inspektor Penjara JA4.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr> <td align="center">Sub Inspector of Prison (SI) </td> <td align="center">Sub Inspektor Penjara (SI)</td><td>KA3 (SSPA) KA26 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sub_Inspektor_Penjara_KA4.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Sargeant Major of Prisons (SM) </td> <td align="center">Sarjan Mejar Penjara (SM)</td><td>KA2 (SSPA) KA24 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Mejar_Penjara_KA3.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Sergeant (SGT) </td> <td align="center">Sarjan Penjara (SJN)</td><td>KA2 (SSPA) KA22 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Penjara_KA2.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Corporal (CPL) </td> <td align="center">Koperal Penjara (KPL) </td><td>KA1 (SSPA) KA20 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Koperal_Penjara_KA1_(KA20).jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Warder (WDR) </td> <td align="center">Wadar (WDR) </td><td>KA1 (SSPA) KA19 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Wadar_Penjara_KA1_(KA19).jpg|tengah|frameless]]</td></tr> </table></center> {{commonscat|Malaysian Prison Department}} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia}} [[Kategori:Penjara di Malaysia]] [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1790 di Tanah Melayu British]] 18wmf8rpmt9xs7bz66u7zsw1q957ssy 6925929 6925869 2026-08-12T10:44:18Z Mnha1206 394769 /* [1] Tanda Pangkat */ 6925929 wikitext text/x-wiki {{Kotak info agensi kerajaan | [[Fail:Logo_of_the_Malaysian_Prison_Department.svg|thumb]] | agency_name = Jabatan Penjara Malaysia | nativename = جابتن ڤنجارا مليسيا | nativename_a = | nativename_r = | logo = Logo of the Malaysian Prison Department.svg | logo_width = 100px | logo_caption = | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | picture = | picture_width = | picture_caption = | formed = {{start date and age|1790|3|19|df=y}} | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = | headquarters = Bukit Wira, 43000 [[Kajang]], [[Selangor]] | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | region_code = MS | employees = | budget = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | deputyminister_name = [[Shamsul Anuar Nasarah|Datuk Seri Dr. Shamsul Anuar Nasarah]] | deputyminister_pfo = [[Timbalan Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | minister2_name = | minister2_pfo = | minister3_name = | minister3_pfo = | chief1_name = KJP Dato' Haji [[Abdul Aziz Abdul Razak]] | chief1_position = Komisioner Jeneral Penjara | chief2_name = | chief2_position = | agency_type = Kerajaan | parent_agency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | child1_agency = | child2_agency = | keydocument1 = | footnotes = | map = | map_width = | map_caption = | website = {{url|http://www.prison.gov.my/}} }} '''Jabatan Penjara Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ڤنجارا مليسيا) ialah sebuah jabatan di bawah [[Kementerian Keselamatan Dalam Negeri Malaysia]]. Penjara merupakan tempat di mana pesalah disabitkan hukuman oleh pihak mahkamah. Penjara juga merupakan sebuah institusi penahanan dan pemulihan yang memiliki jentera dan kekuatan sumber manusia yang berkualiti serta proaktif dalam melaksanakan visi, misi dan objektif yang telah disarankan. == Sejarah == Sewaktu pemerintahan [[British]] dan sehingga kedatangan [[Jepun]], tempat-tempat hukuman dijalankan adalah di bawah tanggungjawab pemerintahan negeri dengan peraturan-peraturan masing-masing. Bagi [[Negeri-negeri Selat]], seorang Penguasa yang ditempatkan di [[Singapura]] bertindak sebagai penyelia dengan membuat pemeriksaan ke negeri-negeri di bawah jajahannya. [[Negeri-negeri Selat]] merupakan negeri-negeri yang awal sekali membangunkan penjara-penjaranya manakala [[Negeri-Negeri Melayu]] hanya membangunkan penjara-penjara setelah [[British]] menubuhkan pentadbiran yang bertanggungjawab. [[Penjara Taiping]] atau lebih dikenaldikenali sebagai "Taiping Gaol", yang merupakan penjara terbesar di [[Tanah Melayu]] pada ketika itu telah dibangunkan pada tahun 1879. Pentadbiran penjara ditubuhkan dengan tujuan utama untuk menimbulkan kesengsaraan dalam hidup banduan dengan harapan kesengsaraan ini dapat menghindarkan orang-orang melakukan jenayah. Dalam tahun 1881, wadar Sikh dibawa masuk untuk membantu wadar Melayu dan pengajar pertukangan dari Hong Kong digunakan dalam usaha memperkenalkan perusahaan dalam penjara. Antara perusahaan awal adalah seperti pecah batu dan pertukangan kayu. Pada tahun 1882, satu percubaan pengkategorian banduan dilakukan dan pada tahun 1889 wadar berbangsa Eropah telah dilantik di sesetengah penjara. Dengan penubuhan Negeri-negeri Melayu Bersekutu, [[Penjara Taiping]] dijadikan pusat penahanan banduan hukuman lama bagi negeri [[Perak]], [[Pahang]], [[Negeri Sembilan]] dan [[Selangor]]. Pada tahun 1923, Sistem Hakim Pelawat telah diperkenalkan. Perusahaan penjara telah diperkembangkan dan meliputi kerja-kerja percetakan, menenun kain, jahitan, perusahaan rotan dan besi. Pada tahun 1924, pekerjaan pecah batu dihapuskan dan diganti dengan kerja pukul sabut kelapa. Semasa pemerintahan [[Jepun]] (1941-1945), penjara telah digunakan sebagai penjara awam dan juga tawanan perang oleh Tentera Jepun. Dalam tempoh peperangan inilah, semua rekod mengenai penjara dan banduan dimusnahkan. Selepas [[Perang Dunia Kedua]] tamat, Ibu Pejabat Penjara ditubuhkan dan mentadbir semua penjara-penjara di [[Tanah Melayu]]. Era selepas perang menyaksikan keadaan kembali tenang dan kaedah pentadbiran moden diperkenalkan. Keadaan darurat pada tahun 1948 menyebabkan bilangan tahanan meningkat dan berlaku kesesakan dalam penjara. Ini menyebabkan pembangunan penjara terbantut dan hanya ketika akhir tahun 1949, keadaan kembali tenang dan tumpuan kepada pembangunan sistem penjara dapat dijalankan sepenuhnya. Pada tahun 1952, Undang-Undang Penjara telah digubal dan diikuti penggubalan Peraturan Penjara Persekutuan pada 1953 yang berdasarkan konsep layanan moden diperkenalkan bagi menggantikan undang-undang penjara lama. Dalam tahun itu juga, Rang Undang-Undang Keadilan Jenayah (Criminal Justice Bill) telah diluluskan dan undang-undang ini telah memansuhkan penyeksaan dengan cemeti (cat of nine tails) dan penggunaan istilah "penjara" bagi perkataan-perkataan "penal servitude". Tahun 1957, merupakan tahun kemerdekaan bagi [[Persekutuan Tanah Melayu]] dan Pesuruh Jaya Penjara yang pertama telah dilantik untuk mengendalikan pentadbiran semua penjara di Persekutuan Tanah Melayu. Dengan pembentukan Malaysia pada tahun 1963, Jabatan Penjara Malaysia merangkumi pengurusan penjara bagi Semenanjung Malaysia dan Sabah serta Sarawak. Pada 2 November 1995 telah dikuatkuasakan [[Akta Penjara 1995]] bagi menggantikan Akta Penjara lama. Pada 1 September 2000 pula telah dikuatkuasakan Peraturan-Peraturan Penjara 2000 bagi menggantikan peraturan-peraturan terdahulu. Akta dan peraturan yang terdahulu telah lama digunakan dan wajar dibuat perubahan dan pembaharuan berdasarkan kepada keperluan dan perubahan semasa bagi memperkemaskan jentera pengurusan dan pentadbiran institusi penjara. ==Organisasi== Organisasi Jabatan Penjara Malaysia dibahagikan kepada tiga sektor iaitu Keselamatan & Koreksional, Pengurusan & Pemasyarakatan. Kedua-dua bahagian ini diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara. Setiap sektor mempunyai bahagian-bahagian di mana ia berfungsi melancarkan perjalanan keseluruhan jabatan penjara yang diketuai oleh Komisioner Jeneral Penjara Malaysia. == Informasi Penjara == *[https://www.prison.gov.my Portal Rasmi Jabatan Penjara Malaysia] *[[Penjara di Malaysia|Penjara]] *Pusat Jagaan Kanak-kanak Staf Penjara Malaysia *[[Tempat Tahanan Perlindungan]] *[[Pusat Pemulihan Akhlak]] *[[Sekolah Henry Gurney]] *[[Pusat Latihan Jabatan Penjara Malaysia]] *[[Kem Pemasyarakatan Banduan]] *[[Rumah Perantaraan]] *[https://www.prison.gov.my/ms/profil-kami/profil-jabatan/carta-organisasi Carta Organisasi Jabatan Penjara Malaysia] == <ref>{{Cite web|url=https://www.prison.gov.my/ms/panduan-kerjaya|title=https://www.prison.gov.my/ms/panduan-kerjaya|website=|url-status=live|access-date=2026-08-12}}</ref> Tanda Pangkat == Jabatan Penjara Malaysia mempunyai 13 peringkat pangkat mengikut 2 kategori, iaitu kumpulan Pegawai Kanan Penjara bermula dari pangkat Penolong Penguasa Penjara sehingga Komisioner Jeneral Penjara, dan Kumpulan Pegawai Rendah Penjara dari pangkat Sub Inspektor Penjara sehingga Wadar Penjara. Berikut adalah senarai istilah pangkat-pangkat yang terdapat dalam Penjara : <center><table border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 2em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"> <tr> <td width="200" align="center" bgcolor="#999933">'''<font color="ffffff">Bahasa Inggeris</font>'''</td> <td width="206" align="center" bgcolor="#669933">'''<font color="ffffff">Bahasa Melayu</font>'''</td><td>Pangkat/Gred</td><td>Epaulet</td></tr> <tr bgcolor="#FFCC66"> <td colspan="4" align="center">'''PEGAWAI KANAN (PENGURUSAN TERTINGGI JABATAN PENJARA)'''</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Kanan Penjara (KJP - KP)</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner General of Prison (CGP)</td> <td align="center">Komisioner Jeneral Penjara (KJP) </td><td>JUSA A</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_A.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Safety & Correctional) (Community)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Jeneral Penjara (TKJP) (Keselamatan & Koreksional) (Kemasyarakatan) </td><td>JUSA B </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_General_Penjara_JUSA_B.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Commissioner of Prisons (CP) Deputy Commissioner General of Prison (DCG) (Management)</td> <td align="center">Komisioner Penjara (KP) (TKJP Pengurusan) </td><td>JUSA C</td><td>[[Fail:Epaulet_Pesuruhjaya_Penjara_JUSA_C.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Pegawai Penjara (PP - TKP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Commissioner of Prisons (DCP)</td> <td align="center">Timbalan Komisioner Penjara (TKP) </td><td>KA14 (SSPA) KA54 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Pesuruhjaya_Penjara_KA14.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Senior Assistant Commissioner of Prisons (SAC) </td> <td align="center">Penolong Kanan Komisioner Penjara (PKK) </td><td>KA13 (SSPA) KA52 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Kanan_Pesuruhjaya_Penjara_KA13.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Asistant Commissioner of Prisons (ACP)</td> <td align="center">Penolong Komisioner Penjara (PKP)</td><td>KA12 (SSPA) KA48 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penolong_Pesuruhjaya_Penjara_KA12.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center"> Superintendent of Prisons (SP)</td> <td align="center">Penguasa Penjara (PP)</td><td>KA10 (SSPA) KA44 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Penguasa_Penjara_KA10.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <td colspan="4" align="center" bgcolor="#ffcc99"> Penguasa Penjara Rendah (IP - DSP)</td></tr> <tr> <td align="center">Deputy Superintendant of Prisons (DSP) </td> <td align="center">Timbalan Penguasa Penjara (TPP)</td><td>KA9 (SSPA) KA41 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Timbalan_Penguasa_Penjara_KA9.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Senior Asistant Superintendant of Prisons (SAS) </td><td align="center">Penolong Kanan Penguasa Penjara (PKPP)</td><td>KA8 (SSPA) KA40 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Asistant Superintendant of Prisons (ASP) </td><td align="center">Penolong Penguasa Penjara (PPP)</td><td>KA7 (SSPA) KA38 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Chief Inspector of Prisons (CIP)</td><td align="center">Ketua Inspektor Penjara (KIP)</td><td>KA6 (SSPA) KA32 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_KIP,_PPP_&_PKPP_KA6-KA8.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr><td align="center">Inspector of Prisons (IP)</td><td align="center">Inspektor Penjara (IP)</td><td>KA5 (SSPA) KA29 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Inspektor_Penjara_KA5.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr bgcolor="#FFFF99"> <td colspan="4" align="center">'''Pegawai Rendah Penjara (WDR - SI)'''</td></tr><tr><td align="center">Chief Sub Inspector of Prison (CSI)</td><td align="center">Ketua Sub Inspektor Penjara (KSI)</td><td>KA4 (SSPA) KA28 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Ketua_Sub_Inspektor_Penjara_KA4.jpg|tengah|frameless]]</td></tr><tr> <td align="center">Sub Inspector of Prison (SI) </td> <td align="center">Sub Inspektor Penjara (SI)</td><td>KA3 (SSPA) KA26 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sub_Inspektor_Penjara_KA4.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Sargeant Major of Prisons (SM) </td> <td align="center">Sarjan Mejar Penjara (SM)</td><td>KA2 (SSPA) KA24 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Mejar_Penjara_KA3.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Sergeant (SGT) </td> <td align="center">Sarjan Penjara (SJN)</td><td>KA2 (SSPA) KA22 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Sarjan_Penjara_KA2.jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Prison Corporal (CPL) </td> <td align="center">Koperal Penjara (KPL) </td><td>KA1 (SSPA) KA20 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Koperal_Penjara_KA1_(KA20).jpg|tengah|frameless]]</td></tr> <tr> <td align="center">Warder (WDR) </td> <td align="center">Wadar (WDR) </td><td>KA1 (SSPA) KA19 (SSM) </td><td>[[Fail:Epaulet_Wadar_Penjara_KA1_(KA19).jpg|tengah|frameless]]</td></tr> </table></center> {{commonscat|Malaysian Prison Department}} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia}} [[Kategori:Penjara di Malaysia]] [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1790 di Tanah Melayu British]] h64z05cyp7h8d5o2gyf4rp93f6bnawf 0 102469 6925539 6890636 2026-08-11T22:41:40Z ~2026-43982-04 412413 /* Filem */ 6925539 wikitext text/x-wiki {{pp|small=yes}} {{pp-semi-protected|small=yes}} <!---- Di harap anda (pengguna tidak berdaftar) tidak menambah apa-apa pendapat sendiri di rencana ini kecuali fakta. Wikipedia bersifat berkecuali dalam apa-apa juga rencana. Jika terdapat sebarang tambahan atau contengan ditemui, tindakan tegas akan diambil. AMARAN: Kepada pengguna tidak berdaftar, tolong jangan laku musnah rencana ini, jika tidak, anda akan disekat daripada menyunting di Wikipedia. ----> {{Infobox Actress | name = Ayu Raudhah | image = | image_size = | birthname = | othername = | birth_name = Raudhah binti Abu Bakar @ Che Wan | birth_date = {{birth date and age|1984|12|07}} | birth_place = [[Alor Setar]], [[Kedah]], [[Malaysia]] | nationality = | residence = [[Kuala Lumpur]] | deathdate = | deathplace = | occupation = Pelakon | years_active = 2007&ndash;kini | height = 158 cm | weight = 49 kg{{fakta}} | spouse = {{marriage|[[Mohd Zaquan Adha Abdul Radzak|Zaquan Adha]]|2011}} | relatives = [[Rozita Che Wan]] (kakak) [[Zain Saidin]] (abang ipar) [[Lan Pet Pet]] (abang ipar) | children = 7 }} '''Raudhah Abu Bakar @ Che Wan''' atau lebih dikenali sebagai '''Ayu Raudhah''' (lahir 7 Disember 1984) merupakan seorang pelakon wanita [[Malaysia]]. Kakaknya ialah [[Rozita Che Wan]]. Berasal dari [[Kedah]] dan mendapat pendidikan di Sekolah Menengah Syed Bukhary. Berkahwin dengan pemain bola sepak skuad KL iaitu [[Mohd Zaquan Adha Abdul Radzak|Zaquan Adha]] pada 21 Januari 2011 Anak ke enam daripada 7 adik beradik. Sinonim dengan watak yang lembut dan bertudung. Banyak berlakon dalam watak yang diadaptasi dari novel. Beliau ialah bekas biras kepada pelakon [[Rita Rudaini]].<ref>{{petik berita|title=Sorotan 2012 - Penghijrahan: Artis & hijrah|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/sorotan-2012-penghijrahan-artis-hijrah-1.116830|accessdate=29 November 2013|newspaper=Sinar Harian|date=31 Disember 2012}}</ref> ==Pendidikan== Latar belakang pendidikan Ayu Raudhah mencerminkan fasa pertumbuhan awal yang stabil di negeri kelahirannya. Beliau memulakan dan menamatkan pengajian peringkat menengah di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Syed Bukhary]] yang terletak di Alor Setar, Kedah. Di sekolah tersebut, beliau memperoleh asas pendidikan akademik konvensional sehingga menduduki peperiksaan Sijil Pelajaran Malaysia (SPM). Dalam beberapa sesi temu bual bersama media arus perdana, Ayu Raudhah secara terbuka menyatakan bahawa beliau tidak melanjutkan pengajian ke peringkat institusi tinggi atau memiliki kelulusan formal dalam bidang pengurusan perniagaan.<ref>[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2022/04/06/tak-malu-mengaku-hanya-lulusan-spm-ayu-raudhah-bangga-cabar-diri-masuk-bidang-perniagaan MStar. (2022, 6 April). Tak malu mengaku hanya lulusan SPM, Ayu Raudhah cabar diri masuk bidang perniagaan.]</ref> Sungguhpun berbekalkan kelulusan SPM semata-mata, beliau menegaskan bahawa ketiadaan latar belakang akademik yang tinggi bukanlah satu penghalang untuk mencapai kematangan berfikir. Sebaliknya, beliau memanfaatkan pengalaman praktikal yang diperoleh sepanjang bergelar anak seni sebagai guru terbaik untuk membina keyakinan diri dan mengasah bakat keusahawanan pada kemudian hari. Aspek kehidupan peribadi Ayu Raudhah merupakan subjek yang sering mendapat liputan meluas daripada media massa Malaysia disebabkan oleh statusnya dan juga pasangannya. Beliau merupakan anak keenam daripada tujuh orang adik-beradik kepada pasangan Abu Bakar @ Che Wan dan Zabedah Saad. Pada 21 Januari 2011, Ayu Raudhah secara rasmi mendirikan rumah tangga dengan pemain bola sepak kebangsaan Malaysia yang terkenal, [[Mohd Zaquan Adha Abdul Radzak]]. Perkahwinan ini mengukuhkan lagi profil beliau dalam radar budaya pop tempatan sebagai pasangan selebriti dan atlet. Hasil daripada perkongsian hidup tersebut, pasangan ini dikurniakan keluarga yang besar. Kehidupan domestik beliau berpusat di beberapa buah negeri mengikut kontrak kelab bola sepak yang diwakili oleh suaminya, termasuklah perpindahan ke Kedah dan kemudiannya menetap secara tetap di Seremban, Negeri Sembilan. Keputusan beliau untuk berhijrah memakai hijab secara istiqamah sejak tahun 2012 turut mendapat pujian daripada peminat yang melihatnya sebagai satu fasa transformasi peribadi yang positif. Kerjaya seni Ayu Raudhah bermula secara rasmi sekitar tahun 2007 apabila beliau mula ditawarkan peranan kecil dalam produksi televisyen tempatan. Impak profil lakonannya mula melonjak naik apabila beliau membintangi drama bersiri Manjalara yang ditayangkan di slot tumpuan TV3 pada tahun 2007. Rentetan daripada kejayaan tersebut, nama beliau terus memuncak melalui lakonannya sebagai watak utama dalam drama rantaian Sutera Maya bagi slot Akasia di stesen televisyen yang sama. Sifat fizikalnya yang lemah lembut menyebabkan beliau sering dipilih oleh pengarah untuk menjayakan watak-watak adaptasi novel melayu yang menuntut emosi air mata. Selain televisyen, beliau turut melebarkan sayap ke layar perak dengan membintangi filem komedi 4 Madu pada tahun 2010, filem drama romantis Untuk Tiga Hari pada tahun 2012, serta filem komersial popular Lagenda Budak Setan 3: Kasyah pada tahun 2014. Kemunculan televisyen terakhir beliau sebelum menyepi daripada radar lakonan adalah menerusi drama Cinta Bukan Kristal pada tahun 2018. Selepas fasa tersebut, beliau memilih untuk mengorbankan kerjaya lakonannya bagi memberi tumpuan sepenuhnya kepada pembesaran anak-anak di samping beralih arah secara serius ke dalam sektor perniagaan pakaian wanita dan produk kecantikan kulit. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2010 ! ''[[4 Madu]]'' | | |- | 2011 ! ''[[Nur Kasih The Movie]]'' | Alia | |- | 2012 ! ''[[Untuk Tiga Hari]]'' | Juwita | |- | 2014 ! ''[[Lagenda Budak Setan 3: Kasyah]]'' | Zahirah | Menggantikan pelakon asal [[Lana Nodin]] |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2"|2007 ! ''Dilema Wanita'' | Pelbagai Watak | [[TV1]] | |- ! ''[[Manjalara]]'' | Farah | [[TV3]] | |- | rowspan="3"|2008 ! ''[[KL Menjerit The Series]]'' | Ayu | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Dari Mata Arisa]]'' | Arisa Nurailiz / Ayana Nurailin | [[TV1]] | |- ! ''[[Sutera Maya]]'' | Maya Zulaikha | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2009 ! ''[[Nur Kasih]]'' | Alia | |- ! ''Wadi Rahmah'' | Mazni | rowspan="2"|[[TV2]] | |- | rowspan="2"|2010 ! ''Kau Laksana Bulan'' | Adrianna | |- ! ''[[Janji Kekasih]]'' | Aliyah | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2011 ! ''[[Mata Ayer (drama)|Mata Ayer]]'' | Melati | |- ! ''[[Hilang (drama)|Hilang]]'' | Salina | [[TV9]] | |- | 2012 ! ''[[Gemersik Kalbu]]'' | Raihana | [[TV3]] | |- | 2016 ! ''[[Diari Cinta Kita]]'' | Doktor Aqilah | [[TV9]] | |- | 2017 ! ''Seharum Rindu 2'' | Ameera | [[TV1]] | |- | 2018 ! ''[[Cinta Bukan Kristal]]'' | Mak Su Faridah | [[TV3]] | |} ===Telefilem=== * ''Timur Mencinta Barat Merindu'' * ''Kasih Alam'' * ''Qaseh Aiman'' * ''Ghifari'' * ''Mencintaimu'' * ''Cinta Si Tukang Kasut'' * ''Senario Misteri Bamboo'' * ''Hidayah 2'' * ''Sebelum Menutup Mata'' * ''Berakhirnya Sebuah Penantian'' * ''Dewi Di Sebalik Cermin'' * ''Cinta Si Abang Lori'' * ''Semua Nak "A" Je'' * ''Tiada Yang Kedua'' * ''Berlari Ke Bintang'' * ''Nur Fansuri'' * ''Mat Bunga'' * ''Nujum Siber'' * ''Tiada Yang Kedua'' * ''Sapu Tangan Merah'' * ''Jupe Vs Depe'' ===Televisyen=== * 2013 ''[[Betul ke Bohong?]] (Musim 4) Artis Jemputan [[Astro Warna]] Episod 4'' * 2015 - 2016 [[Betul ke Bohong?|Betul ke Bohong Sayang?]] (Musim 8) == Rujukan== * [https://glamlelaki.my/personaliti/tahniah-zaquan-adha-ayu-raudhah-dikurnia-anak-ketujuh/ Glam Lelaki. (2024). Tahniah! Zaquan Adha & Ayu Raudhah dikurnia anak ketujuh.] * [https://www.hijabista.com.my/12-tahun-istiqamah-berhijab-ini-perkembangan-terkini-ayu-raudhah/ Hijabista. (2024, 11 Julai). 12 tahun istiqamah berhijab, ini perkembangan terkini Ayu Raudhah!] * [https://www.imdb.com/name/nm4459651/ IMDb. (2014). Ayu Raudah: Filmography.] * [https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2008/10/22/hasil-lakonan-kepuasan-ayu-raudhah MStar. (2008, 22 Oktober). Hasil lakonan kepuasan Ayu Raudhah.] * [https://www.nona.my/korbankan-kerjaya-lakonan-ayu-raudhah-puas-hati-enam-anak-membesar-depan-mata/ Nona. (2024, 11 Julai). Korbankan kerjaya lakonan, Ayu Raudhah puas hati! Enam anak membesar depan mata.] * [https://sinarplus.sinarharian.com.my/hiburan/menyepi-dalam-bidang-seni-ayu-raudhah-kini-beralih-arah Sinar Harian. (2022, 6 April). Menyepi dalam bidang seni, Ayu Raudhah kini beralih arah.] {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|4459651}} * [http://www.manggaonline.com.my/index.php?option=com_content&view=article&id=1273:ayu-raudhah-che-wan&catid=36:fesyen-selebriti&Itemid=57 Ayu Raudhah di Mangga-online.] * Ayu Raudhah on Facebook [https://www.facebook.com/pages/Ayu-Raudhah/183584975024140] {{Pelakon Pembantu Wanita Terbaik (Filem) Anugerah Skrin}} [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1984]] [[Kategori:Orang dari Kedah]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Pembantu Wanita Terbaik (Filem) Anugerah Skrin|2015]] a1s6la0qkx29ldowwosac167nl99aib 0 102807 6925631 6925039 2026-08-12T03:40:58Z Ihsan88888 372953 kemasan laman dan sertakan rujukan tambahan mengenai tindakan beliau di media sosial mempersoalkan Sultan Selangor 6925631 wikitext text/x-wiki {{Chinese name|Pua}} {{Infobox_politician | honorific-prefix = | name = Tony Pua Kiam Wee | honorific-suffix = | image = Tony Pua 230219 (cropped).jpg | imagesize = | height = | caption = | birth_name = Pua Kiam Wee | birth_date = {{Birth date and age|1972|8|1}} | birth_place = [[Batu Pahat]], [[Johor]]<ref>{{zh icon}} [http://www.sinchew-i.com/sciWWW/node/1501?tid=19 從政理念簡單踏實‧潘儉偉要幫助更多人], 1 Jun 2008, Sinchew Jitpoh</ref> | residence = | death_date = | death_place = | office = | term_start = | term_end = | predecessor = | successor = | constituency = | majority = | constituency_MP4 = [[Damansara (kawasan persekutuan)|Damansara]], [[Selangor]] | parliament4 = Malaysia | term_start4 = 16 Julai 2018 | term_end4 = 10 Oktober 2022 | majority4 = | predecessor4 = ''Konstituensi baharu'' | successor4 = [[Gobind Singh Deo]] | constituency_MP5 = P106 Petaling Jaya Utara, [[Selangor]] | parliament5 = Malaysia | term_start5 = [[8 Mac]] [[2008]] | term_end5 = 2018 | majority5 = 19,972 | predecessor5 = Datin Paduka [[Chew Mei Fun]] (BN) | successor5 = ''Konstituensi dibubarkan'' | party = {{PH DAP}} [[DAP]] | religion = | occupation = Ahli Parlimen, Pelabur | relations = | spouse = | civil partner = | children = | website = [http://tonypua.blogspot.com/ Blog Tony] | footnotes = }} '''Tony Pua Kiam Wee''' (lahir 1 Ogos 1972) merupakan ahli politik [[Malaysia]] berbangsa Cina yang juga bekas Ahli Parlimen [[Petaling Jaya Utara (kawasan persekutuan)|Petaling Jaya Utara]] (2008–2018) dan [[Damansara (kawasan persekutuan)|Damansara]] (2018–2022), [[Selangor]] dari Parti Tindakan Demokratik ([[DAP]]). Pua adalah bekas Ketua Pegawai Eksekutif, CEO bagi Cyber Village Sdn Bhd, sebuah syarikat yang tersenarai di papan kedua bursa saham SESDAQ. Pada awal 2007, beliau menjual semua kepentingannya di dalam syarikat berkenaan dan meletakkan jawatan CEO beliau untuk menyertai [[Parti Tindakan Demokratik]] (DAP). Pua mendapat ijazah daripada [[Keble College, Oxford|Keble College]], [[Universiti Oxford]] di dalam bidang [[Falsafah, Politik dan Ekonomi]] di bawah Yayasan MTC pada tahun 1994. Sebelum itu beliau menerima biasiswa Yayasan Shaw dan Asean untuk melanjutkan pelajaran beliau di peringkat "O" dan "A"-Level di [[Raffles Institution]] dan [[Raffles Junior College]]. Dalam [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]] beliau mengalahkan calon dari [[Barisan Nasional]], Datin Paduka [[Chew Mei Fun]], Setiausaha Parlimen bagi Kementerian Wanita, Keluarga dan Hal Ehwal Masyarakat dengan majoriti sebanyak 19,972 undi. Beliau memperolehi 37,851 undi berbanding lawannya memperolehi hanya 17,879 undi.<ref> {{cite web|url=http://tonypua.blogspot.com/2008/02/tony-pua-for-parliament.html |title=Tony Pua for Parliament |accessdate=2008-02-25 |last=Pua |first=Tony |date=2008-02-23 }}</ref> ==Latar belakang keluarga== Pua adalah anak sulung daripada empat adik beradik. Beliau membesar di pinggiran bandar [[Batu Pahat]]. Bapanya menjalankan ladang ternakan yang kecil semasa beliau membesar.<ref> {{cite web|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/2/18/focus/16873677&sec=focus |title=From cyber world to arena of politics |accessdate=2012-01-31 |last=Tan |first=Joceline |date=2007-02-18 }}</ref> ==Pendidikan== Pua meninggalkan rumah semasa beliau berumur 13 tahun untuk mendapat pendidikan menengah di Singapura dengan bantuan biasiswa Asean daripada kerajaan Singapura. Beliau melanjutkan pelajaran di [[Raffles Institution]] dan [[Raffles Junior College]]. Kemudian beliau pergi melanjutkan pelajaran di [[Universiti Oxford]] di mana beliau belajar PPE (Falsafah, Politik dan Ekonomi) di [[Keble College, Oxford|Keble College]] di atas biasiswa MTC.<ref> {{cite web|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/2/18/focus/16873677&sec=focus |title=From cyber world to arena of politics |accessdate=2012-01-31 |last=Tan |first=Joceline |date=2007-02-18 }}</ref> ==Isu== ===Mansuhkan diskaun Bumiputera=== Tony Pua mencadangkan dimansuhkan diskaun Bumiputera dalam pemilikan hartanah komersial dan rumah mewah di Selangor. Keyakinan dan kedatangan pelabur asing akan meningkat hanya jika polisi berkenaan diubah. Beliau tidak menentang pelan tindakan afirmatif tetapi bukannya menyediakan insentif bagi rumah yang berharga antara RM1 juta dan RM2 juta. Insentif 7 % yang dinikmati oleh orang Melayu dan Bumiputera harus dikekalkan bagi hartanah berharga bawah RM500,000.<ref>[http://www.themalaysianinsider.com/bahasa/article/diskaun-bumiputera-pas-selangor-tidak-selesa-syor-tony-pua/ Diskaun Bumiputera: PAS Selangor tidak selesa syor Tony Pua]</ref> ===Terima ancaman bunuh=== Pada 12 Ogos 2010, beliau menerima surat ugutan untuk membunuhnya petang semalam. Turut dimuatkan dalam sampul surat berkenaan adalah sebutir peluru yang masih belum digunakan. Bungkusan itu dialamatkan ke pejabatnya di Damansara dari [[Tangkak]]. Ia dibuka oleh pembantu pejabatnya pada jam 4.30 petang. Beliau kemudian terus membuat laporan polis di pejabat polis Damansara Utama dengan diiringi oleh Pua dan peguam DAP, [[Lim Lip Eng]] yang juga ahli parlimen [[Segambut (kawasan persekutuan)|Segambut]]. Polis telah menghesahkan peluru itu adalah buatan tempatan untuk kegunaan senapang M16.<ref>[http://www.malaysiakini.com/news/139839 "MP PJ Utara terima ancaman bunuh", Malaysiakini.com. 12 Ogos 2010.]</ref> ===Kurangkan penjawat awam=== Pada 1 November 2011, Tony Pua selaku Ketua Publisiti DAP mencadangkan kerajaan pusat mengurangkan jumlah penjawat awam di Malaysia. Perhidmatan mereka akan ditamatkan jika tidak efisien sebagaimana negara [[China]]. Tapi disanggah oleh Setiausaha MCA Selangor, Wong Koon Mun. MCA mencabar kerajaan [[Pakatan Rakyat]] melaksanakannya di [[Pulau Pinang]], [[Selangor]], [[Kedah]] dan malah, di [[Kelantan]]. Naib Presiden Pas, Datuk [[Mahfuz Omar]] menafikan cadangan itu pernah dibincangkan.<ref>[http://utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=1109&pub=Utusan_Malaysia&sec=Terkini&pg=bt_40.htm Kurangkan jumlah penjawat awam di negeri pembangkang]</ref> Tony Pua menyerang [[kerajaan Persekutuan]] yang menaikkan gaji dan elaun penjawat awam.Tetapi apabila kerajaan Selangor turut menaikkan elaun Anggota Dewan Undangan Negeri (ADUN) dan penjawat awamnya serta menyerahkan projek kepada juruperunding luar dan tidak menggunakan sumber dalaman negeri, mereka tidak bersuara langsung. Presiden [[CUEPACS|Kongres Kesatuan Pekerja-Pekerja Dalam Perkhidmatan Awam (CUEPACS]]), Datuk [[Omar Osman]] berpendapat bahawa cadangan Tony Pua untuk 'menjimatkan' wang kerajaan itu tidak realistik.<ref>[https://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=1109&pub=Utusan_Malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=mh_02.htm Adakah DAP mahu biar rakyat menganggur?]</ref> Ketua Pengarah [[Jabatan Perkhidmatan Awam]] ([[JPA]]), Tan Sri [[Abu Bakar Abdullah]] menjelaskan bahawa jumlah penjawat awam di Malaysia sangat ideal dengan nisbah penduduk negara ini.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=1109&pub=Utusan_Malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=mh_01.htm JPA persoal motif DAP]</ref> [[Perkasa]] berpendapat DAP mahu mengurangkan pengaruh orang Melayu dalam sektor kerajaan.<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=1106&pub=Utusan_Malaysia&sec=Politik&pg=po_01.htm DAP mahu kurangkan penguasaan Melayu]</ref> ===Saman SYABAS=== Pada 28 Januari 2011, [[Syarikat Bekalan Air Selangor]] (SYABAS) telah menfailkan satu saman terhadap Tony Pua yang mendakwa bahawa beliau telah memberikan kebenaran edisi Metro Nanyang Siang Pau bagi menerbitkan perkataan-perkataan fitnah terhadapnya. Artikel tersebut memetik kata-kata beliau sebagai berkata bahawa jika pemegang-pemengang konsesi tidak menyelesaikan hutang-hutang beliau , kerajaaan negeri seharusnya mengambil alih hak-hak pengurusan bekalan air di Selangor. Syabas mendakwa bahawa penyiaran laporan di dalam surat khabar, syarikat itu juga telah dibawa ke satu skandal awam dengan penerbitan artikel berkenaan di dalam akhbar, syarikat itu telah dibawa kepada skandal politik dan imejnya telah tercalar. Disamping mencari sebuah injuksi untuk menghalang Pua atau agen-agen beliau daripada menerbitkan perkataan-perkataan fitnah terhadap syarikatnya, Syabas juga mencari kos dan kerosakan awam. <ref> {{cite web|url=http://e.nst.com.my/nst/articles/07mbh/Article |title=Syabas chided over suit |accessdate=2012-02-02 |last=Surach |first=G |date=2011-02-11 }}</ref> Pua mempertikaikan Syabas, sebagai satu penguatkuasa awam yang melaksanakan perkhidmatan awam. Beliau juga berkata bahawa beliau mempunyai tanggungjawab undang-undang moral dan sosial sebagai seorang MP dan seorang ahli daripada kerajaan negeri Selangor, sebuah panel kajian semula untuk menerbitkan perkataan-perkataan tersebut di sebabkan masyarakt mempunyai hak untuk tahu. Pua juga memfailkan satu saman balas, mendakwa bahawa saman Syabas mengada-mengada, menyakitkan hati dan dikira sebagai satu penyalahgunaan proses mahkamah, yang menyebabkan beliau menderita malu, kekalahan dan perbelanjaan yang tidak sepatutnya.<ref>{{cite web|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?sec=nation&file=/2011/5/19/nation/20110519174340 |title=PJ Utara MP Tony Pua withdraws bid to dismiss Syabas defamation suit |accessdate=2012-02-02 |date=2011-05-19 }}</ref> Pada 6 Jun 2012, Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur yang diketuai oleh Hakim Amelia Tee Hong Geok Abdullah memerintahkan MP [[Petaling Jaya Utara]], Tony Pua membayar gantirugi RM200,000 kepada Syarikat Bekalan Air Selangor ekoran satu kenyataan yang didapati memfitnah syarikat tersebut.<ref>[http://www.malaysiakini.com/news/200098 "Pua diperintah bayar RM200,000 kepada SYABAS", Malaysiakini.com, 6 Jun 2012.]</ref> === Teguran Sultan Selangor Mengenai Projek LRT3 === Merujuk kepada kontroversi sosio-politik dan pengangkutan awam di Malaysia susulan kenyataan kritikan terbuka yang dizahirkan oleh [[Sultan Selangor]], [[Sultan Sharafuddin Idris Shah]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/07/01/selangor-sultan-thanks-anwar-and-najib-for-lrt3-hits-out-at-guan-eng-and-tony-pua|title=Selangor Sultan thanks Anwar and Najib for LRT3, hits out at Guan Eng and Tony Pua|date=2026-07-01|website=The Star|language=en|access-date=2026-07-02}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2026/07/01/selangor-sultan-credits-najib-for-lrt3-says-project-restored-under-anwar-faults-lim-guan-eng-over-project-cuts/225969|title=Selangor Sultan credits Najib for LRT3, says project restored under Anwar, faults Lim Guan Eng over project cuts|last=Mail|first=Malay|date=2026-07-01|website=Malay Mail|language=en|access-date=2026-07-02}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.kosmo.com.my/2026/07/01/jangan-dakwa-kejayaan-lrt3-hasil-usaha-satu-pihak-sultan-selangor/|title=Jangan dakwa kejayaan LRT3 hasil usaha satu pihak - Sultan Selangor|last=YAKKUB|first=MOHD YUNUS|date=2026-07-01|website=Kosmo Digital|language=ms-MY|access-date=2026-07-02}}</ref> Teguran tersebut ditujukan khusus kepada bekas Menteri Kewangan, [[Lim Guan Eng]], dan bekas pegawai khasnya, Tony Pua, semasa upacara perasmian pembukaan [[Laluan Shah Alam|Laluan LRT Shah Alam (LRT3)]] pada Julai 2026.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Baginda mengkritik keputusan pentadbiran Kementerian Kewangan pada tahun 2018 yang mengecilkan skop, kapasiti, dan kos projek tersebut sehingga didakwa menjejaskan keselesaan jangka panjang pengguna.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Projek LRT3 mula dilancarkan pada tahun 2015 di bawah pentadbiran Perdana Menteri keenam, [[Najib Razak|Datuk Seri Najib Razak]], bertujuan mengurangkan kesesakan trafik koridor barat [[Lembah Klang]] yang menghubungkan [[Bandar Utama]] ke Johan Setia, [[Klang]].<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Susulan peralihan kuasa Persekutuan kepada kerajaan [[Pakatan Harapan|Pakatan Harapan (PH)]] pada Mei 2018, Kementerian Kewangan di bawah pimpinan Lim Guan Eng telah menstrukturkan semula projek tersebut. Atas alasan langkah penjimatan fiskal dan mengurangkan beban hutang negara, kos asal projek bernilai RM31.65 bilion telah dikurangkan sebanyak 47 peratus kepada RM16.63 bilion.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Pengecilan kos ini melibatkan beberapa perubahan teknikal yang drastik, antaranya pengurangan jumlah set tren daripada 42 buah tren enam gerabak kepada 22 buah tren tiga gerabak, pengecilan saiz fizikal stesen, serta penggantungan pembinaan lima stesen utama di sepanjang laluan berkenaan.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Pada istiadat perasmian pembukaan laluan LRT3 pada Julai 2026, Sultan Sharafuddin Idris Shah menzahirkan kekecewaan baginda secara terbuka terhadap tindakan Lim Guan Eng dan Tony Pua.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Baginda menyifatkan kedua-dua individu tersebut gagal memahami fungsi sebenar pengangkutan awam untuk masyarakat.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Dalam titah baginda, Sultan Selangor menegaskan bahawa LRT3 bukanlah sebuah projek "mega" untuk menunjuk-nunjuk, sebaliknya merupakan utiliti asas yang kritikal untuk mengurangkan beban harian penduduk Klang dan Shah Alam.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Baginda turut mengkritik tindakan mengurangkan bilangan gerabak dan mengecilkan saiz stesen yang menyebabkan kapasiti pengangkutan menjadi terhad, sekali gus mengurangkan keselesaan pengguna berbanding pelan reka bentuk asal.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Dalam titah yang sama, Baginda merakamkan penghargaan kepada Najib Razak kerana memulakan projek tersebut pada 2015, serta memuji Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, yang kemudiannya meluluskan peruntukan tambahan untuk mengembalikan semula pembinaan lima stesen yang digantung sebelum ini.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Titah teguran Sultan Selangor itu menarik perhatian meluas media massa dan penganalisis politik tanah air.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Pemerhati politik menyifatkan teguran yang menamakan tokoh politik secara spesifik dalam majlis rasmi infrastruktur sebagai satu perkara yang jarang berlaku.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> Pihak penyokong menyifatkan titah baginda sebagai pembelaan terhadap hak kebajikan pengangkutan rakyat Selangor.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> === Hantaran Media Sosial Membalas Titah Sultan Selangor === Kontroversi yang melibatkan bekas Ahli Parlimen Damansara, Tony Pua, dan Istana Selangor bermula pada pertengahan Mei 2026 apabila kenyataan beliau di media sosial mengenai institusi diraja mencetuskan polemik nasional.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/780880/berita/politik/respons-tony-pua-cetus-keresahan-negara-tidak-perlu-pemimpin-ledak-kontroversi---pas|title=Respons Tony Pua cetus keresahan, negara tidak perlu pemimpin ledak kontroversi - Pas|last=ASSAN|first=NORAFIDAH|date=2026-05-21|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2026-08-12}}</ref><ref name=":9">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/05/1561710/kenyataan-tak-cermat-tony-pua-tingkatkan-keresahan-awam-takiyuddin|title=Kenyataan tak cermat Tony Pua tingkatkan keresahan awam - Takiyuddin|last=Halid|first=Suzalina|date=2026-05-21|website=Berita Harian|language=en|access-date=2026-08-12}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/polis-rakam-keterangan-tony-pua-isu-titah-diraja-rukun-negara|title=Polis rakam keterangan Tony Pua isu titah diraja, Rukun Negara {{!}} Awani|date=2026-05-21|website=www.astroawani.com|language=ms|access-date=2026-08-12}}</ref> Isu ini bertitik tolak daripada maklum balas beliau yang disifatkan sebagai tidak cermat dan mencabar titah Sultan Selangor, Sultan Sharafuddin Idris Shah.<ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref name=":10" /> Kejadian ini bukan sahaja mengundang kritikan hebat daripada pelbagai pihak, malah membawa kepada siasatan rasmi oleh pihak polis.<ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref name=":10" /> Isu ini timbul susulan titah Sultan Selangor yang menasihatkan dua pemimpin DAP untuk meneliti Rukun Negara, susulan perbezaan pandangan mengenai isu tempatan.<ref name=":8" /><ref name=":9" /> Tony Pua kemudiannya memuat naik hantaran Facebook yang menyifatkan kuasa Raja Berperlembagaan terhad kepada perkara tertentu, dan rakyat tidak terikat dengan titah perintah diraja dalam semua aspek kehidupan.<ref name=":8" /><ref name=":9" /> Kenyataan tersebut mengundang kecaman meluas, dengan pelbagai pihak menyifatkannya sebagai kurang ajar dan mencabar kedaulatan diraja.<ref name=":8" /><ref name=":9" /> Pakar dan pemimpin politik berpandangan ia disuarakan pada waktu yang sensitif, sekali gus mendesak permohonan maaf daripada beliau.<ref name=":8" /><ref name=":9" /> Ekoran puluhan laporan polis yang diterima, Bukit Aman telah mengambil tindakan. Tony Pua telah dipanggil untuk merakam keterangan di IPK Selangor di bawah Seksyen 505(b) Kanun Keseksaan dan Seksyen 233 Akta Komunikasi dan Multimedia 1998.<ref name=":10" /> Beliau dilaporkan memberi kerjasama penuh dalam siasatan tersebut.<ref name=":10" /> '''Tidak Membawa Kad Pengenalan (IC) ke Mahkamah''' Isu tular mengenai bekas Ahli Parlimen Petaling Jaya Utara, Tony Pua, yang didakwa tidak membawa Kad Pengenalan (MyKad) ketika hadir sebagai saksi di Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur telah mencetuskan perbincangan hangat mengenai kesaksamaan undang-undang di Malaysia.<ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.mca.org.my/3/Content/SinglePage?_param1=06-082026-207109-08-202606&_param2=TS|title=Tony Pua tak bawa MyKad keluar rumah?|last=Low Yi Wen|first=Ivone|date=5 Ogos 2026|website=MCA|url-status=live|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Kejadian yang berlaku pada awal Ogos 2026 ini mendapat perhatian meluas selepas dibangkitkan oleh pengguna media sosial dan badan politik.<ref name=":3" /> Insiden ini berlaku semasa beliau hadir memberikan keterangan dalam kes saman sivil bernilai USD5.64 bilion yang difailkan oleh syarikat pelaburan strategik negara, 1Malaysia Development Berhad (1MDB), terhadap bekas Perdana Menteri, Datuk Seri [[Najib Razak]].<ref name=":3" /> Sebagai bekas ahli [[Jawatankuasa Kira-kira Wang Negara Malaysia 2008|Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC)]], Tony Pua dipanggil ke mahkamah sebagai saksi penting pihak plaintif.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/bahasa/tempatan/2026/08/06/bicara-1mdb-mahkamah-benar-sebahagian-penyataan-saksi-tony-pua-dipadam|title=Bicara 1MDB: Mahkamah benar sebahagian penyataan saksi Tony Pua dipadam|last=Asyraf|first=Faisal|date=2026-08-06|website=Free Malaysia Today {{!}} FMT|language=en|access-date=2026-08-11}}</ref> Walau bagaimanapun, suasana prosiding dilaporkan bertukar kecoh apabila beliau didakwa gagal mengemukakan dokumen pengenalan diri rasmi (MyKad) ketika proses pengesahan identiti saksi dijalankan.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://malaysiagazette.com/2026/08/05/peguam-najib-mohon-padam-sebahagian-keterangan-tony-pua-dalam-kes-1mdb/|title=Peguam Najib Mohon Padam Sebahagian Keterangan Tony Pua Dalam Kes 1MDB|last=Amirudin|first=Airulrezal|date=2026-08-05|website=MalaysiaGazette|language=en-US|access-date=2026-08-11}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/DbpvylYErWD/|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2026-08-11}}</ref><ref name=":11">{{Cite web|url=https://www.mkn.gov.my/web/ms/2026/07/15/mykad-bukan-sekadar-kad-pengenalan/|title=MYKAD BUKAN SEKADAR KAD PENGENALAN|last=Majlis Keselamatan Negara|first=Majlis Keselamatan Negara|website=Laman Web Rasmi Majlis Keselamatan Negara|url-status=live|access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Selain isu dokumen, penampilan beliau yang dikatakan kurang kemas dan formal bagi menjadi saksi kes turut dikritik oleh pemerhati di mahkamah.<ref name=":5" /><ref name=":6" /> Kontroversi ini bertambah rumit apabila pihak peguam bela Najib Razak bertindak memohon mahkamah memadamkan sebahagian besar kenyataan saksi bertulis beliau atas alasan mengandungi unsur pendapat peribadi dan dengar cakap (''hearsay'').<ref name=":4" /><ref name=":5" /> Dari sudut perundangan, tindakan tidak membawa dokumen pengenalan diri di tempat awam merupakan satu kesalahan jenayah di bawah undang-undang Malaysia.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":11" /><ref name=":12">{{Cite journal|date=2023-07-12|title=Akta 78|url=https://ptsldigital.ukm.my/jspui/handle/123456789/400845|journal=Peraturan-peraturan pendaftaran negara 1990|via=UKM Learning and Research Repository}}</ref> Berdasarkan Peraturan 6, Peraturan-Peraturan Pendaftaran Negara (PPPN) 1990, setiap warga negara yang telah dikeluarkan MyKad wajib membawanya pada setiap masa.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":11" /><ref name=":12" /> Kegagalan mematuhi peraturan ini boleh menyebabkan seseorang didakwa di bawah Peraturan 25(1)(n) peraturan yang sama.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":11" /><ref name=":12" /> Jika disabitkan kesalahan, pelaku boleh berhadapan dengan hukuman denda sehingga RM20,000, hukuman penjara maksimum tiga tahun, atau kedua-duanya sekali.<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":11" /><ref name=":12" /> Penularan isu ini mencetuskan kritikan tajam daripada netizen serta kenyataan rasmi daripada parti politik seperti Persatuan Cina Malaysia (MCA) yang menuntut penjelasan segera daripada Tony Pua.<ref name=":3" /> Masyarakat mula membuat perbandingan secara langsung dengan kes-kes terdahulu, seperti kes pekerja kimpalan yang pernah dihadapkan ke Mahkamah Majistret dan berisiko dihukum penjara 3 tahun semata-mata kerana gagal menunjukkan kad pengenalan ketika diperiksa pihak berkuasa.<ref name=":6" /><ref>{{Cite web|url=https://www.utusan.com.my/nasional/mahkamah/2025/05/tak-bawa-mykad-pekerja-kimpalan-berdepan-penjara-tiga-tahun/|title=Tak bawa MyKad, pekerja kimpalan berdepan hukuman penjara tiga tahun|last=ISMAIL|first=MOHAMAD ATHIR BIN|date=2025-05-09|website=Utusan Malaysia|language=ms-MY|access-date=2026-08-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.utusanborneo.com.my/2022/03/17/tukang-kimpal-didakwa-gagal-tunjuk-kp-dan-berjudi|title=Tukang kimpal didakwa gagal tunjuk KP dan berjudi|date=2022-03-17|website=www.utusanborneo.com.my|language=ms|access-date=2026-08-12}}</ref> Perbandingan ini mewujudkan sentimen negatif dan tidak adil dalam kalangan rakyat yang mempersoalkan sama ada wujud layanan dua darjat atau kekebalan undang-undang bagi golongan ahli politik dan orang yang berprofil tinggi kena Tony Pua langsung tidak ditangkap polis atau dikenakan sebarang tindakan undang-undang walaupun kesalahan beliau adalah jelas.<ref name=":6" /><ref name=":7">{{Citation|title=Tony Pua TAK BAWA MYKAD Ke Mahkamah - Bila Polis Nak Tahan Dia Ni?|url=https://www.youtube.com/watch?v=vTXCoBwreaE|date=2026-08-06|accessdate=2026-08-11|last=Papa Berry Studios}}</ref> Secara keseluruhannya, isu kecuaian membawa MyKad oleh seorang tokoh awam di premis rasmi seperti mahkamah bukan sekadar isu teknikal yang remeh, malah ia menyentuh kredibiliti sistem penguatkuasaan negara.<ref name=":3" /><ref name=":7" /> Institusi kehakiman dan pihak berkuasa digesa untuk menyiasat perkara ini secara telus tanpa mengira status kedudukan individu terbabit.<ref name=":7" /> Langkah ini penting bagi mempertahankan prinsip keluhuran undang-undang, sekali gus membuktikan bahawa tiada mana-mana individu yang berada di atas undang-undang di Malaysia.<ref name=":7" /> == Rujukan == {{Reflist}} ==Pautan luar== * http://www.parlimen.gov.my/DewRakyat_KedAhli_detail.php?id=83 {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Pakatan Harapan}} {{Kawalan kewibawaan}} {{Kehidupan|1972||Tony Pua Kiam Wee}} {{DEFAULTSORT:Pua Kiam Wee, Tony}} [[Kategori:Anggota Parti Tindakan Demokratik]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli pembangkang Kerajaan Muhyiddin Yassin]] qvu56gh8go0x6e8u6n7amoj1dem4auw 10 103352 6925559 543411 2026-08-12T00:37:19Z Ceball1923 253738 6925559 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Perlis | flag alias = Flag of Perlis.svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} }} bft25j6wwl70n9y5or72pdewxgh42sy 10 103355 6925558 6160240 2026-08-12T00:37:04Z Ceball1923 253738 6925558 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Perak | flag alias = Flag of Perak.svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} }} ec7ptpo8h02p0py2xvh1mbqfpqdtjrr 10 103359 6925562 1615823 2026-08-12T00:39:15Z Ceball1923 253738 6925562 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Wilayah Persekutuan | flag alias = Flag of the Federal Territory - Malaysia.png | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} <noinclude> | redir1 = Federal Territory (Malaysia) </noinclude> }} 3614lhk2pdue1pdwcd0phcm7wl2y8i8 10 103362 6925556 1615809 2026-08-12T00:36:02Z Ceball1923 253738 6925556 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Melaka | flag alias = Flag of Malacca.svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} <noinclude> | redir1 = Malacca </noinclude> }} qk7rilwf4rxvf8mwhs63dt8wn5ngy0j 10 103363 6925557 5889770 2026-08-12T00:36:26Z Ceball1923 253738 6925557 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Negeri Sembilan | flag alias = Flag of Negeri Sembilan.svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} }}<noinclude> [[Kategori:Templat Negeri Sembilan]] </noinclude> 3x2exx2z7iv2lj77oonz5wfd11xbe7o 10 103364 6925551 6725217 2026-08-12T00:26:17Z Ceball1923 253738 6925551 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Johor | flag alias = Flag of Johor.svg | flag alias-1855 = Flag of Johor (1855–1865).svg | flag alias-1865 = Flag of Johor (1865 - 1871).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1855 | var2 = 1865 | altlink = {{{altlink|}}} | related1 = Johor | related2 = Daerah Batu Pahat | related3 = Daerah Johor Bahru | related4 = Daerah Kluang | related5 = Daerah Kota Tinggi | related6 = Daerah Kulai | related7 = Daerah Mersing | related8 = Daerah Muar | related9 = Daerah Pontian | related10 = Daerah Segamat | related11 = Daerah Tangkak | related12 = Johor Bahru </noinclude> }} 5vjkis4sygyuhq45fh21kvgjs4kdw14 6925552 6925551 2026-08-12T00:27:51Z Ceball1923 253738 6925552 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Johor | flag alias = Flag of Johor.svg | flag alias-1855 = Flag of Johor (1855–1865).svg | flag alias-1865 = Flag of Johor (1865 - 1871).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} | altlink = {{{altlink|}}} <noinclude> | var1 = 1855 | var2 = 1865 | related1 = Johor | related2 = Daerah Batu Pahat | related3 = Daerah Johor Bahru | related4 = Daerah Kluang | related5 = Daerah Kota Tinggi | related6 = Daerah Kulai | related7 = Daerah Mersing | related8 = Daerah Muar | related9 = Daerah Pontian | related10 = Daerah Segamat | related11 = Daerah Tangkak | related12 = Johor Bahru </noinclude> }} rcxleicwupq2rmvj8nw9b95kpewcg8x 10 103366 6925561 6725223 2026-08-12T00:38:56Z Ceball1923 253738 6925561 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Terengganu | flag alias = Flag of Terengganu.svg | flag alias-1912 = Flag of Terengganu (1912 - 1933).svg | flag alias-1933 = Flag of Terengganu (1933 - 1947).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1912 | var2 = 1933 | redir1 = | redir2 = | related1 = Terengganu | related2 = Daerah Besut | related3 = Daerah Dungun | related4 = Daerah Hulu Terengganu | related5 = Daerah Kemaman | related6 = Daerah Kuala Terengganu | related7 = Daerah Marang | related8 = Daerah Setiu | related9 = Daerah Kuala Nerus </noinclude> }} bius240omld7c6w846abgfxrkwrq6zd 10 103367 6925554 6725219 2026-08-12T00:33:25Z Ceball1923 253738 6925554 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Kelantan | flag alias = Flag of Kelantan.svg | flag alias-1912 = Flag of Kelantan (1912 - 1923).svg | flag alias-State Ensign =State Ensign of Kelantan.svg | flag alias-Civil Ensign =Civil_Ensign_of_Kelantan.svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} | altlink = {{{altlink|}}} <noinclude> | var1 = 1912 | var2 =State Ensign | var3 =Civil Ensign | related1 = Jajahan Bachok | related2 = Jajahan Gua Musang | related3 = Jajahan Jeli | related4 = Jajahan Kota Bharu | related5 = Jajahan Kuala Krai | related6 = Jajahan Machang | related7 = Jajahan Pasir Mas | related8 = Jajahan Pasir Puteh | related9 = Jajahan Tanah Merah | related10 = Jajahan Tumpat </noinclude> }} 7gfibk7u4i3wghjpivpj2gv1hpufnay 10 103368 6925560 6533318 2026-08-12T00:37:44Z Ceball1923 253738 6925560 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Sarawak | flag alias = Flag of Sarawak.svg | flag alias-1841 = Flag of Sarawak (1841–1848).svg | flag alias-1848 = Flag of the Raj of Sarawak (1848).svg | flag alias-1870 = Flag of the Kingdom of Sarawak (1870).svg | flag alias-colonial = Flag of Sarawak (1947–1963).svg | flag alias-1963 = Flag of the Kingdom of Sarawak (1870).svg | flag alias-1973 = Flag of Sarawak (1973–1988).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} | altlink = {{{altlink|}}} <noinclude> | var1 = 1841 | var2 = 1848 | var3 = 1870 | var4 = colonial | var5 = 1963 | var6 = 1973 | related1 = Kerajaan Sarawak | related2 = Tanah Jajahan Mahkota Sarawak </noinclude> }} 7zb4kqri3n2kto0zdmw0ms1v3mvuks0 0 106258 6925767 6914099 2026-08-12T07:46:50Z RckHnry145 383363 6925767 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Stacy Anam | honorific_suffix = [[Ahli Darjah Kinabalu|ADK]] ([[Sabah]]) <br >[[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - ASDK-ADK-BSK-BK.svg|50px]] | image = Stacy_in_performance,_2009.jpg | image_size = 200px | caption = | birth_name = Stracie Angie Anam | birth_date = {{birth date and age|1990|8|18}} | birth_place = [[Penampang]], {{flag|Sabah}}, {{flag|Malaysia}} | home_town = [[Penampang]], [[Sabah]] | other_names = Ummu Shaikhah Stacy binti Anam<br/>Bunga Cantik | title = Ratu Tari Malaysia | spouse = {{marriage|[[Akim Ahmad]]|2016}} | children = 3 | relatives = [[ChaQ]] (abang) | parents = {{plainlist| * Anam Bayar (ayah) * Agnes Kaloos (ibu) }} | alma_mater = Limkokwing University Of Creative Technology | occupation = Penyanyi | years_active = 2008–kini | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer <!-- mandatory field --> | instrument = [[Vokal]] | genre = {{flatlist| * [[Pop]] * [[Pop rock]] * [[R&B]] * Dance * [[Pop tarian|Dance-pop]] * [[Elektropop]] * [[Balada]] }} | label = Maestro Records<br>(2008-2009)<br>Astro Entertainment/Rocketfuel Entertainment<br>(2009–2018)<br>[[Warner Music|Warner Music Malaysia]]<br>(2011-kini)<br>Nova Music Malaysia<br>(2018-kini)<br>Rhythm & Rhyme Entertainment<br>(2019-kini) | associated_acts = [[Versatility In Performance|V.I.P]],<br>[[Adam AF2]],<br>[[Adira]],<br>[[Akim Ahmad]]<br>[[Shila Amzah]]<br>[[Altimet]]<br>[[SonaOne]]<br>[[Mohd Faizul Sany|Faizul Sany]],<br>[[Amir Masdi]]<br>[[Marsha Milan]],<br>[[Velvet Aduk]],<br>[[Audi Mok]],<br>[[Elica Paujin]],<br>[[Mhd Firman Bansir|Firman Bansir]],<br>[[Shazee Ishak]],<br>[[KRU]],<br>[[Ungu (kumpulan muzik)|Ungu]],<br>[[Hafiz Zainal]],<br>[[SM*SH]]<!--Please limit inclusion of associated acts to artists whom she shared an entire album with or concert that they both co-headlined.--> }} }} '''Ummu Shaikhah Stacy binti Anam''' ([[Nama lahir|née]] '''Stracie Angie Anam'''; lahir 18 Ogos 1990) atau lebih dikenali dengan nama pentasnya '''Stacy''' merupakan seorang penyanyi Malaysia yang terkenal dan juara rancangan realiti TV ''[[Akademi Fantasia Musim 6]]''. Beliau berasal dari Kampung Tuavon, [[Penampang]] di [[Sabah]]. Beliau digelarkan sebagai '''Ratu Tari Malaysia''' kerana sering memberikan persembahan yang bertenaga serta kebolehannya dalam menjaga kestabilan vokal yang mantap ketika sedang menyanyi dan menari di atas pentas. Sebagai komposer dan penulis lirik, Stacy juga dikenali sebagai '''Bunga Cantik'''. ==Biografi== Stacy dilahirkan di Kota Kinabalu. Beliau berdarah kacukan Jerman, Vietnam dan Melayu. Bapanya, Anam Bayar yang berdarah campuran Melayu dan Vietnam Muslim berasal dari Kinabalu. Ibunya Agnes Kaloos yang berasal dari Jerman. Beliau belajar di Sekolah Menengah St. Michael Penampang. Oleh kerana masalah kewangan keluarganya, dia tidak mempunyai pilihan tetapi untuk berhenti sekolah pada usia 16 tahun ketika dia tingkatan 4. Untuk menyara keluarganya, dia menjadi seorang penyanyi di kelab-kelab tempatan. Sebelum uji bakat beliau untuk AF6, Stacy mencuba untuk lain yang ketara rancangan realiti nyanyian, seperti ''One in a Million 1'', dan juga ''Gang Starz'' yang dia bekerjasama dengan abangnya, untuk membentuk satu kumpulan yang dinamakan E-Voke. Walau bagaimanapun, dia hanya berjaya ke separuh akhir sebelum mereka tersingkir. Keputusan untuk uji bakat untuk AF diperoleh daripada cadangan ibunya sebaik sahaja dia berusia 18 tahun. Stacy juga diberi biasiswa penuh untuk meneruskan pengajiannya di Universiti Limkokwing Teknologi Kreatif. Stacy ialah anak kedua daripada tiga adik-beradik. Beliau mempunyai seorang abang lelaki yang bernama Maxmillian Camellus De’leili ([[ChaQ]]) dan juga adik lelakinya yang bernama Matthew Robert Joseph Henry (Robbie). Beliau meneruskan pelajaran dalam bidang diploma muzik dan seni, dan mula semester pertama pada Februari 2010. Stacy makin dikenali melalui beberapa lagu hitsnya seperti "[[Aku Stacy]]", "[[Pakai Buang]]", "[[Gagap|Gagap, Bosan, Gila Lah!]]" dan ''"[[Aku Stacy|Not For Sale]]"''. Pada 25 Ogos 2015, Stacy menukar agama daripada Kristian kepada Islam. Beliau memilih nama Islamnya, '''Ummu Shaikhah Stacy binti Anam''' sambil disaksikan oleh bapa dan ibunya. == ''Akademi Fantasia 6'' == {{main|Akademi Fantasia (musim 6)}} Stacy atau nama penuhnya Stracie Angie Anam diterima masuk dalam ''[[Akademi Fantasia Musim 6|AF6]]'' dan beliau adalah salah seorang daripada empat belas calon pelajar yang terpilih untuk memasuki ''Akademi Fantasia'' setelah mengharungi berbagai-bagai ujian di setiap peringkat ujibakat yang diadakan. Panel penilai dan pengkritik sering memberikan pujian serta komen positif kepada Stacy setiap minggu kerana beliau sering memberikan persembahan nyanyian yang konsisten. Sepanjang pertandingan, Stacy kekal di kedudukan tiga teratas apabila sesi pengundian ditutup pada penghujung setiap konsert, dengan empat undian tertinggi kolektif. Menurut pengetua ''[[Akademi Fantasia Musim 6|AF6]]'' Dato' [[Ramli M. S.]], Stacy merupakan pelajar yang sangat berdisiplin dan sangat serius dalam mempelajari sesuatu ilmu yang baharu. Menurutnya, Stacy sentiasa fokus pada setiap pelajaran dan mengaplikasikan segala pengajaran yang dipelajarinya melalui persembahan di atas pentas ''[[Akademi Fantasia (musim 6)]]''. Setiap ilmu dan teguran yang diberikan dapat diterima dengan baik oleh Stacy. Beliau juga adalah salah seorang pelajar yang berjaya mara ke peringkat akhir bagi musim keenam bersama Riz, Nubhan, Toi, dan Nadia. Pada [[17 Mei]] [[2008]], beliau telah dinobatkan selaku Juara ''Akademi Fantasia Musim 6'' sekaligus mengungguli takhta juara ''AF'' kepada kaum wanita buat kali kedua secara berturut-turut selepas [[Mila]] iaitu Juara ''[[Akademi Fantasia (musim 5)]]''. Beliau juga mencipta sejarah sebagai Juara ''Akademi Fantasia'' pertama yang berasal dari Malaysia Timur ([[Borneo]]). === Lagu-lagu di ''Akademi Fantasia'' === Berikut adalah lagu-lagu yang ditugaskan untuk dipersembahkan oleh beliau ketika konsert mingguan AF6 : {| class="wikitable" |- ! Konsert ! Lagu (penyanyi asal) ! Rank |- | align="center"|'''Minggu 1''' | ''"No One"'' ([[Alicia Keys]]) | align="center"|Ke-2 |- | align="center"|'''Minggu 2''' | "Rela" (Tila) | align="center"|Pertama |- | align="center"|'''Minggu 3''' | "Pelesit Kota" ([[Kumpulan Search|Search]]) | align="center"|Pertama |- | align="center"|'''Minggu 4''' | "Cinta Khayalan" (Stacy) | align="center"|Ke-2 |- | align="center"|'''Minggu 5''' | "Makhluk Tuhan Paling Seksi" ([[Mulan Jameela]]) | align="center"|Ke-2 |- | align="center"|'''Minggu 6''' | ''"Don't Speak"'' ([[No Doubt]]) | align="center"|Pertama |- | align="center"|'''Minggu 7''' | "Hati" ([[Siti Nurhaliza|Dato' Siti Nurhaliza]]) | align="center"|Pertama |- | align="center"|'''Minggu 8''' | "Gembira Hidup Ini" ([[Farah Diana Anuar|Farah Anuar]]) | align="center"|Ke-3 |- | align="center"|'''Minggu 9''' | ''"Beat It"'' ([[Michael Jackson]]) | Ke-2 |- | rowspan="2" align="center"|'''Minggu 10 (Akhir)''' | "Atas Nama Cinta" ([[Rossa]]) | rowspan="2"|Juara |- | "Aku Stacy" (Stacy) |- |} '''Perhatian''': Lagu "Cinta Khayalan" pada asalnya adalah "Cinta Terhalang" iaitu single bagi penyanyi [[Yusrizan Usop]] atau [[Yusrizan Usop|Bob]]. == ''Mania!'' == {{main|Mania!}} Pada tahun 2012, Stacy telah menyertai satu lagi program realiti TV nyanyian terbaru yang melibatkan seniman-seniman tanah air dimana mereka akan dipilih oleh para penerbit muzik untuk digilap bakat dan menyerlahkan lagi pesona ''Superstar'' yang ada pada mereka. Stacy terpilih di bawah empayar merah iaitu dibawah pimpinan Dato' [[M.Nasir]]. Berikut adalah lagu persembahan Stacy sewaktu di dalam Mania! : {| class="wikitable" |- ! Konsert ! Lagu (penyanyi asal) ! Rank |- | align="center"|'''Konsert 1''' | ''"The Edge of Glory"'' ([[Lady Gaga]]) | Empayar Merah |- | align="center"|'''Konsert 4''' | ''"Toxic"'' ([[Britney Spears]]) | align="center"|Ke-3 |- | align="center"|'''Konsert 5''' | "Suralayar Dalam D Major" ([[Kumpulan Search|Search]]) | align="center"|Ke-3 |- | align="center"|'''Konsert 6''' | "Goyang Inul" ([[Inul Daratista]]) | align="center"|Ke-3 |- | align="center"|'''Konsert 7''' | ''"Total Eclipse of The Heart"'' (Bonnie Tyler <br> (duet [[Cliff Umar]]) | align="center"|Ke-5 |- | align="center"|'''Konsert 8''' | ''"Proud Mary"'' (Tina Turner) + "Fantasia Bulan Madu" ([[Kumpulan Search|Search]]) | align="center"|Ke-4 |- | rowspan="2" align="center"|'''Konsert 9 (Separuh Akhir)''' | "Kasanova" (Stacy) | align="center"|Ke-3 |- | "Hukum Karma" ([[Wings (kumpulan muzik Malaysia)|Wings]]) | align="center"|Ke-3 |- | rowspan="2" align="center"|'''Konsert 10 (Akhir)''' | "Takkan Melupakanmu" ([[Radja]]) | rowspan="2"|Naib Juara |- | "Cinta" ([[Melly Goeslaw]] & [[Krisdayanti]]) <br> (duet [[Fiq Halim]]) |- |} == Anugerah Juara Lagu == ===Peringkat Akhir AJL=== {|class="wikitable" |- !Tahun !Edisi !Kategori !Lagu !Komposer !Penulis Lirik !Keputusan |- ! 2008 | '''Ke-23''' | align="center"|Pop Rock | "Aku Stacy" | Intan Norul Azlina | Intan Norul Azlina & Layla Ismail | {{nom}} |- ! 2009 | '''Ke-24''' | {{NA}} | "Pakai Buang" | rowspan="2" colspan="2|[[Edry Abdul Halim]] | {{won|Penyanyi Paling Popular}} |- ! 2010 | '''Ke-25''' | {{NA}} | "Jahat" | {{nom}} |- ! 2012 | '''Ke-27''' | {{NA}} | "Pelangi Senja" | Taja | Tun Teja | {{nom}} |- ! 2013 | '''Ke-28''' | {{NA}} | "Bosan" | [[Audi Mok]], Omar K & Kimberly Chin | Omar K | {{nom}} |- ! 2014 | '''Ke-29''' | {{NA}} | "Gilalah" | Mike Chan & Omar K | [[Stacy]] | {{nom}} |- ! 2015 | '''Ke-30''' | {{NA}} | ''"Not For Sale"'' (featuring [[Altimet]]) | Mike Chan & Omar K | Mike Chan, Omar K & [[Altimet]] | {{nom}} |} * Pada AJL edisi 2008, itu merupakan tahun terakhir AJL mengadakan kategori sejak 1992 sebelum dimansuhkan pada AJL edisi 2009. Edisi ini juga merupakan edisi pertama dan terakhir Stacy bertanding dalam kategori Pop Rock. <br /> ===Peringkat Separuh Akhir Muzik Muzik=== {|class="wikitable" |- !Tahun ! Edisi !Lagu !Komposer !Penulis Lirik !Catatan |- ! 2010 | '''Ke-25''' | "Menggegar Dunia" <br> (feat [[Adam AF2|Adam]]) | rowspan="3"|[[Edry Abdul Halim]] | rowspan="3"|[[Edry Abdul Halim]] | {{nom}} |- ! 2011 | '''Ke-26''' | "Kisah Dongeng" | {{nom}} |- ! 2012 | '''Ke-27''' | "Kasanova" | {{nom}} |- ! 2013 | '''Ke-28''' | "Kembali" (feat [[Akim Ahmad|Akim]]) | rowspan="2"|[[Akim Ahmad]] | rowspan="2"|[[Akim Ahmad]] | {{nom}} |- ! 2016 | '''Ke-31''' | "Romeo" | {{nom}} |- ! 2018 | '''Ke-33''' | "Cakap Ke Tangan" | [[Akim Ahmad|Hang Nadim]] & Laq | [[Akim Ahmad|Hang Nadim]] | {{nom}} |- ! rowspan="2"|2020 |rowspan="2"|'''Ke-35''' |"Khayal" | [[Akim Ahmad|Hang Nadim]] & [[Stacy|Bunga Cantik]] | [[Stacy|Bunga Cantik]] | {{nom}} |- |"Aku Kau Dan Muzik" (feat [[Akim Ahmad|Akim]]) | [[Akim Ahmad|Hang Nadim]], [[Stacy|Bunga Cantik]] & Freddy | [[Akim Ahmad|Hang Nadim]] & [[Stacy|Bunga Cantik]] | {{nom}} |- |} * [[Mimi Fly]] telah menggantikan tempat Stacy sebagai penyanyi untuk menyampaikan lagu Romeo ketika Separuh Akhir Muzik Muzik 31 disebabkan ketika itu Stacy tengah sarat mengandung anak pertama dan sedang menghitung hari untuk melahirkan anak. == Diskografi == === Album studio === # [[Aku Stacy (album)|Aku Stacy]] (2009) # ''[[Stay-C (album Stacy)|Stay~C]]'' (2011) # [[1 (album Stacy)|#1]] (2014) === Album Kompilasi/Live === # ''[[Best Of Stacy]]'' (2008) === Single === ;Solo {|class="wikitable" |- !Tahun !Judul !Album |- ! rowspan="4" |2008 | "Cinta Khayalan" | ''[[Best Of Stacy]]'' |- |"Raya Datang Lagi"<ref>{{Cite web|url=https://lyricstut.blogspot.com/2008/10/lirik-raya-datang-lagi-stacy.html|title=Lirik Raya Datang Lagi - Stacy|website=Lirik Raya Datang Lagi - Stacy - Lyrics (Lirik)|access-date=2025-12-13}}</ref><ref>{{Citation|title=Raya Datang Lagi|url=https://www.youtube.com/watch?v=tKWcmTf0EfQ|date=2009-08-29|accessdate=2025-12-13|last=toritonz82}}</ref> |Bintang AF Aidilfitri |- | "[[Aku Stacy (lagu)|Aku Stacy]]" | rowspan="3"|[[Aku Stacy (album)|Aku Stacy]] |- | "Gagap" |- ! rowspan="3" |2009 | "[[Pakai Buang (single Stacy)|Pakai Buang]]" |- | "Rasa Rasa Cinta" | OST ''[[Sayang You Can Dance]]'' |- |"Cerah" |{{NA|Single}} |- ! rowspan="4"|2010 | "Primadona" | OST ''[[My Spy]]'' |- | "Kisah kita" | OST [[K.I.T.A. (drama)|K.I.T.A]] |- | "Jahat" | ''[[Hitman (album Edry Abdul Halim)|Hitman]]'' |- | "Lihatlah Dunia" | OST ''[[Dottie]]'' |- ! rowspan="2"|2011 | "Kisah Dongeng" | rowspan="4"|''[[Stay-C]]'' |- | "Kasanova" |- ! 2012 | "Pelangi Senja" |- ! 2013 | "Bosan" |- ! rowspan="3" |2014 | "Gila Lah!" | rowspan="2"|[[1 (album Stacy)|#1]] |- | "Patah" |- |"Sokiro Daa" | rowspan="4" {{NA|Single}} |- ! rowspan="2"|2016 | "Romeo" | |- | "Bila-Bila" |- ! 2017 | "Cakap Ke Tangan" |- ! 2018 | "Raja" |- ! 2019 | "Khayal" | OST [[Demi Rindumu]] |- ! 2021 | "Peluk" | rowspan="6" {{NA|Single}} |- ! 2022 | "Duit" |- ! 2023 | "Teriak" |- ! 2024 | "Menyala" |- ! 2025 | "Mega Ching!" |- !2026 |"Misompuu" |} ;Duet/Kolaborasi {|class="wikitable" |- !Tahun !Judul !Bersama !Album |- ! 2008 | "Indera" | [[Nubhan]] | OST 'Raya AF6 |- ! 2009 | "Menggegar Dunia" | [[Adam AF2|Adam]] | OST ''[[My Spy]]'' |- ! 2010 | "Kata Kau" | [[Fadali Mohd Darif|Daly Filsuf]] | Lagu Tema "Kata Kau" |- ! 2011 | "Jahatnya Cinta" | [[Akim]] | Lagu Tema ''Cornetto'' |- ! rowspan="4" |2013 | "Kembali" | [[Akim]] | [[Akim Ahmad (album Akim)|Akim Ahmad]] |- |"Semalam Tanpamu" |[[KRU]] |[[Krunomena (album KRU)|KRUNOMENA]] |- | "Tanahair" | [[Aizat Amdan]], [[Suki Low]] & | Lagu Hari Kemerdekaan dan Hari Malaysia 2013 |- | "Hello"<ref>{{Citation|title=Hello by SM*SH & Stacy on Apple Music|url=https://music.apple.com/my/song/hello/890140643|date=2014-06-14|accessdate=2026-01-10|language=en-GB}}</ref> | [[SM*SH]]<ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/track/4BRwoPuE2UzePYN5un52cx?si=a8Rme9ssTp23x7tnSiXLUQ|title=Spotify|website=open.spotify.com|access-date=2025-11-18}}</ref> | rowspan="2" |[[1 (album Stacy)|#1]] |- !2014 | ''"Not For Sale"'' | [[Altimet]] |- ! rowspan="2"|2015 | "Berteman Sepi" | [[Ungu (kumpulan muzik)|Ungu]] | Mozaik |- | "Siapalah Kita" | [[Adira]], [[Firman Bansir|Firman]] & [[Faizul Sany|Faizul]] | Tribute "Gempa Bumi Sabah 2014" |- ! 2016 | "Rentak Bahagia" | rowspan="2"|[[Akim]] | Lagu Tema Iklan Yeos |- ! 2020 | "Aku Kau Dan Muzik" | {{NA|Single}} |- ! 2022 | "Drama Sangat" | [[Ismail Izzani]] & [[Noki K-Clique]] | Lagu Tema "Anugerah Drama Sangat" |- ! 2023 | "Ritma & Rima" | [[Akim]] | {{NA|Single}} |- ! rowspan="2" | 2024 | "Cara U" | Killa Driz | Lagu Tema "U Mobile" |- |''"Bambarayon"'' |Penyampai-penyampai Radio Era Sabah |Lagu sempena Tadau Kaamatan |- ! 2025 | "Cinta Negara, Selamanya" | Gemersik Korus Orkestra RTM | Lagu Tema Hari Kebangsaan dan Hari Malaysia 2025 |} ===Konsert, persembahan dan jelajah=== ====Solo==== * ''DFP Presents: Stacy'', [[Dewan Filharmonik Petronas]], [[Kuala Lumpur]] (25 Februari 2023)<ref>{{cite web |last=Chua |first=Dennis |title=Showbiz: Stacy to have maiden solo concert at DFP on Feb 25 |url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2023/02/875843/showbiz-stacy-have-maiden-solo-concert-dfp-feb-25 |website=New Straits Times |publisher=New Straits Times Press |date=2 Februari 2023 |access-date=10 Oktober 2025 |language=en }}</ref> * ''Aku Stacy Menggegar Kota U'', [[Pusat Konvensyen Antarabangsa Sabah|Sabah International Convention Centre]], [[Kota Kinabalu]] (21 Jun 2025)<ref>{{cite web |url=https://www.borneodailybulletin.com/konsert-sulung-aku-stacy-menggegar-kota-u-bakal-gegar-peminat-stacy/ |title=Konsert sulung ‘Aku Stacy Menggegar Kota U’ bakal gegar peminat Stacy |website=Borneo Daily Bulletin |author=Stringer |date=12 April 2025 |access-date=28 Mei 2025 |language=ms }}</ref> ==Filemografi== ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2009 ! ''[[Kau & Aku]]'' | Dirinya sendiri | [[Astro Ria]] | Kemunculan khas sebagai penyanyi undangan |- |} ===Televisyen show=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- |2008 !''[[Akademi Fantasia (musim 6)]]'' |Peserta / Juara AF6 |[[Astro Ria]] |- |2012 !''[[Mania!]]'' |Peserta / Naib Juara |[[Astro Ria]] |- | 2014 ! ''[[Pop Krew]]'' | Jurulatih / Finalis | [[TV9]] |- |2019 !''[[Mentor Milenia 2019]]'' |''Mentor'' / Pemenang Tempat Keempat |[[TV3]] |- |2020 !''[[Immortal Songs Malaysia|Immortal Songs: Lagu Lama Menyengat Semula]]'' |Peserta /Juara Minggu 4 |[[TV3]] |- |2021 !''[[Festival Muzik AJL]]'' |Artis undangan (eps. 3) |[[TV3]] |- |rowspan="2"|2024 !''[[The Masked Singer Malaysia (musim 4)]]'' |Peserta (Bunga Matahari) / Juara |[[Astro Warna]] |- !''[[The Hardest Singing Show]]'' |Peserta / Tempat Ketiga |[[Astro Ria]] |} ===Kemunculan TV=== {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Peranan ! Saluran ! class="unsortable" |Catatan |- |2008 !''Aku Stacy'' |Dirinya sendiri |rowspan="5"|[[Astro Ria]] |Program TV khas untuk dirinya bersama dengan finalis AF6. |- | rowspan="2"|2010 ! ''Konsert Istimewa'' | Penyanyi utama | Mini show konsert menampilkan alumni AF |- ! ''[[Dari Studio]]'' | Penyanyi utama | Mini show konsert bersama dengan [[Jaclyn Victor]]. (Eps. 01) |- | 2011 ! ''[[Akustik (siri TV)|Akustik]]'' - Stacy | Dirinya sendiri | Mini show khas untuk dirinya. |- |2016 !''Romantika Raya'' |Dirinya sendiri |Kemunculan bersama [[Akim]]<ref name="first raya">{{cite web|url=http://www.star2.com/people/2016/07/01/akim-and-stacy-first-hari-raya-as-husband-and-wife/|title=Singers Akim and Stacy’s first Hari Raya as husband and wife|date=1 July 2016|publisher=Star2.com|accessdate=16 March 2017|author=Kenneth Chaw}}</ref> |- |2021 !''[[Sepahtu Reunion Al-Raya]]'' |Kameo |[[Astro Warna]] | |} ===Iklan TV=== {|class="wikitable" |- ! Tahun ! Produk ! Peranan ! Nota |- | 2008 ! ''Tea Boh'' | Dirinya sendiri | Duta bersama [[Riz Zaizizi|Riz AF6]] |- | rowspan="2"|2010 ! ''Clinelle'' | Dirinya sendiri | Duta / Jurucakap produk |- ! ''Intimate'' | Dirinya sendiri | Duta produk |- | rowspan="2"|2011 ! ''Cornetto'' | Dirinya sendiri | Duta bersama [[Akim]] |- ! ''Silky Girl'' | Dirinya sendiri | Duta produk |- | 2016 ! ''Anlene'' | Dirinya sendiri | Duta / Jurucakap produk |- | 2020 ! ''Maggi Cukup Rasa'' | Dirinya sendiri | Duta / Jurucakap produk |- |} ==Anugerah== {| class="wikitable" !Tahun !Anugerah dan penghargaan !Kategori/Karya !Penerima !Keputusan |- | rowspan="3" align="center" |2008 |Sabah Ministry Youth & Sports |Sabah Youth Icon Award |Stacy | {{Won}} |- |[[Akademi Fantasia (musim 6)]] |1st Place Winner |Stacy | {{Won}} |- |[[Anugerah Juara Lagu ke-23]] |[[Aku Stacy (lagu)|Aku Stacy]] |Stacy | {{nom}} |- | rowspan="7" |2009 |Anugerah Bintang Popular Berita Harian 22 |Popular New Female Artist |Stacy | {{won}} |- | rowspan="2" |[[Anugerah Planet Muzik]] |Best New Female Artist |Stacy | {{nom}} |- |Most Popular Malaysian Artist |Stacy | {{nom}} |- |[[Anugerah Shout! 2009|Shout! Awards]] |Popstar Award |Stacy | {{Won}} |- |JCI The Outstanding Young Persons of Sabah |Cultural and Artistic Achievement |Stacy | {{Won}} |- | rowspan="2" |[[Anugerah Juara Lagu ke-24]] |Pakai Buang |Stacy | {{nom}} |- |Most Popular Singer Award |Pakai Buang | {{won}} |- | rowspan="4" |2010 |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-23]] |Popular Female Singer |Stacy | {{nom}} |- |HipTV Awards |Cutest Artist |Stacy | {{won}} |- |[[Anugerah Industri Muzik ke-17]] |Best Pop Album |Aku Stacy | {{nom}} |- |[[Anugerah Juara Lagu ke-25]] |Jahat |Stacy | {{nom}} |- | rowspan="2" |2011 |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-24]] |Popular Female Singer |Stacy | {{nom}} |- |DiGi WWWOW Awards |Fave Malaysian Female Online Celebrity |Stacy | {{won}} |- | rowspan="7" |2012 |Pilihan Pembaca Media Hiburan |Anugerah Artis Stailo |Stacy |{{Won}} |- | rowspan="2" |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-25]] |Popular Female Singer |Stacy | {{nom}} |- |Most Popular Female Artist Online |Stacy | {{won}} |- | rowspan="3" |[[Anugerah Industri Muzik ke-19]] |Best Album |Stay-C | {{nom}} |- |Best Song Arrangement |Kasanova | {{nom}} |- |Best Music Video |Pelangi Senja | {{nom}} |- |Anugerah MACP 2012 |Malay song: Highest Performance Category |Pakai Buang | {{won}} |- | rowspan="6" |2013 |[[Anugerah Juara Lagu ke-27]] |Pelangi Senja |Stacy | {{nom}} |- | rowspan="3" |Shorty Awards (Fifth Annual) |Best Singer in Social Media |Stacy | {{nom}} |- |Best Reality Star in Social Media |Stacy | {{nom}} |- |Best Music in Social Media |Stacy | {{nom}} |- |[[Anugerah Shout! 2013|Shout! Awards]] |Music Video Award |Stacy feat. KRU | {{won}} |- |[[Anugerah Industri Muzik ke-20]] |Best Pop Song |Bosan | {{nom}} |- | rowspan="3" |2014 |[[Anugerah Juara Lagu ke-28]] |Bosan |Stacy | {{nom}} |- | rowspan="2" |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-27]] |Popular Female Singer |Stacy | {{won}} |- |Duo Artist/Group Popular |Stacy with Akim | {{won}} |- | rowspan="5" |2015 |[[Anugerah Juara Lagu ke-29]] |Gilalah |Stacy | {{nom}} |- | rowspan="2" |[[Anugerah Industri Muzik ke-21]] |Best Album |#1 | {{nom}} |- |Best Album Cover |#1 | {{won}} |- | rowspan="2" |[[Anugerah Planet Muzik]] |Best Duo/Group (Berteman Sepi) |Stacy feat. Ungu | {{nom}} |- |Best Collaboration (Berteman Sepi) |Stacy feat. Ungu | {{nom}} |- | rowspan="3" |2016 |[[Anugerah Juara Lagu ke-30]] |Not For Sale |Stacy feat. Altimet | {{nom}} |- |Anugerah Pilihan Online |Best Female Singer |Stacy | {{nom}}<ref>{{cite web|url=http://apo.mstar.com.my/pemenang.aspx|title=Keputusan penuh pemenang APO2016|language=Malay|publisher=mStar|accessdate=1 July 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160701075901/http://apo.mstar.com.my/pemenang.aspx|archivedate=1 July 2016|deadurl=yes}}</ref> |- |Anugerah Industri Muzik 22 |Best Music Video |"Not For Sale" |{{Won}}<ref>{{Cite news|url=http://www.themalaymailonline.com/projekmmo/berita/article/siti-nurhaliza-menang-besar-aim-2016-bolot-lima-trofi#UIFQAbpbwYTFFSJc.97|title=Siti Nurhaliza menang besar, bawa pulang empat trofi AIM 2016|date=2016-12-19|access-date=2017-10-16}}</ref> |- |2017 |[[Anugerah MeleTOP Era 2017]] |Couple Meletop |Stacy (bersama Akim) | {{won}}<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/node/275353|title=Akim, Stacy wakilkan anak terima anugerah |language=Malay|date=2017-04-24|access-date=2018-06-24|author=Farhana Ab Rahman}}</ref> |- |rowspan=2 |2018 |[[Anugerah MeleTOP Era 2018]] |Couple Meletop |Stacy (bersama Akim) | {{nominated}}<ref>{{Cite news|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2018/01/328278/showbiz-fans-furious-fattzura-not-listed-ame-2018s-couple-meletop|title=(Showbiz) Fans furious 'Fattzura' not listed in AME 2018's Couple MeleTop category|language=English|date=2018-01-24|access-date=2018-06-24|author= SYAHIRAH MOKHTAZAR}}</ref> |- |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-31]] |Penyanyi Wanita Popular |Stacy |{{nom}} |- |2022 | ''[[Anugerah Juara Lagu ke-36]]'' | Naib Juara - Cinta (Komposer - [[Stacy|Bunga Cantik]]/[[Akim|Hang Nadim]]) |Stacy (bersama Akim) | {{won}}<ref>{{cite news |url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2022/03/932014/7-kali-bertanding-baru-merasa-menang-ajl |title=7 kali bertanding baru merasa menang AJL |work=[[Berita Harian]] |date=9 Mac 2022 |access-date=14 Februari 2024}}</ref> |- |2023 |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-35]] |Penyanyi Wanita Popular |Stacy |{{Tercalon}} |- | 2024 | [[The Masked Singer Malaysia (musim 4)]] | Peserta | Stacy sebagai ''Bunga Matahari'' | {{won}}<ref>{{cite news |url=https://www.kosmo.com.my/2024/02/19/stacy-juara-the-masked-singer-malaysia-4/ |title= Stacy juara The Masked Singer Malaysia 4 |work=[[Kosmo!]] |date=19 Februari 2024 |access-date=19 Februari 2024}}</ref> |- |rowspan="2"|2025 | ''[[Anugerah Juara Lagu ke-39]]'' |Tempat Ke-3 (Saksama) Penulis Lirik [[Stacy|Bunga Cantik]] /Komposer [[Akim & The Majistret]] |Stacy (bersama [[Akim & The Majistret]]) | {{won}} |- |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37]] | Penyanyi Wanita Popular | Stacy | {{nom}} |- | 2026 | Anugerah Gemilang Maju Jaya | Anugerah Ikon Artis Gemilang Maju Jaya 2026 | Stacy | {{won}} |- |} == Darjah kebesaran == * {{Bendera|Sabah}} : ** [[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - ASDK-ADK-BSK-BK.svg|50x50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu]] Pangkat Keempat, [[Ahli Darjah Kinabalu]] (ADK) - (2024)<ref>{{Cite web|url= https://www.hmetro.com.my/rap/2024/10/1143569/stacy-terharu-bersyukur-terima-anugerah-darjah-kinabalu |title= Stacy terharu, bersyukur terima Anugerah Darjah Kinabalu |website=[[Harian Metro]]|date=12 Oktober 2024|access-date=12 Oktober 2024}}</ref> == Lihat juga == * [[Akademi Fantasia Musim 6]] == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{Facebook|stacyaf6}} * {{Instagram|stacyanam}} * {{Twitter|stacyanam_6}} * [https://www.youtube.com/c/StacyAnam Saluran Stacy Anam] di [[YouTube]] {{Stacy}} {{Akademi Fantasia}} {{Penyanyi Wanita Popular (ABPBH)}} {{Artis Baru Wanita Popular ABPBH}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1990]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Peserta Akademi Fantasia]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Jerman]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Vietnam]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Pemeluk Islam]] l7pb1c9lvswaffj5bu5wsig6i6d614f 6925768 6925767 2026-08-12T07:49:23Z RckHnry145 383363 /* Single */ 6925768 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Stacy Anam | honorific_suffix = [[Ahli Darjah Kinabalu|ADK]] ([[Sabah]]) <br >[[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - ASDK-ADK-BSK-BK.svg|50px]] | image = Stacy_in_performance,_2009.jpg | image_size = 200px | caption = | birth_name = Stracie Angie Anam | birth_date = {{birth date and age|1990|8|18}} | birth_place = [[Penampang]], {{flag|Sabah}}, {{flag|Malaysia}} | home_town = [[Penampang]], [[Sabah]] | other_names = Ummu Shaikhah Stacy binti Anam<br/>Bunga Cantik | title = Ratu Tari Malaysia | spouse = {{marriage|[[Akim Ahmad]]|2016}} | children = 3 | relatives = [[ChaQ]] (abang) | parents = {{plainlist| * Anam Bayar (ayah) * Agnes Kaloos (ibu) }} | alma_mater = Limkokwing University Of Creative Technology | occupation = Penyanyi | years_active = 2008–kini | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer <!-- mandatory field --> | instrument = [[Vokal]] | genre = {{flatlist| * [[Pop]] * [[Pop rock]] * [[R&B]] * Dance * [[Pop tarian|Dance-pop]] * [[Elektropop]] * [[Balada]] }} | label = Maestro Records<br>(2008-2009)<br>Astro Entertainment/Rocketfuel Entertainment<br>(2009–2018)<br>[[Warner Music|Warner Music Malaysia]]<br>(2011-kini)<br>Nova Music Malaysia<br>(2018-kini)<br>Rhythm & Rhyme Entertainment<br>(2019-kini) | associated_acts = [[Versatility In Performance|V.I.P]],<br>[[Adam AF2]],<br>[[Adira]],<br>[[Akim Ahmad]]<br>[[Shila Amzah]]<br>[[Altimet]]<br>[[SonaOne]]<br>[[Mohd Faizul Sany|Faizul Sany]],<br>[[Amir Masdi]]<br>[[Marsha Milan]],<br>[[Velvet Aduk]],<br>[[Audi Mok]],<br>[[Elica Paujin]],<br>[[Mhd Firman Bansir|Firman Bansir]],<br>[[Shazee Ishak]],<br>[[KRU]],<br>[[Ungu (kumpulan muzik)|Ungu]],<br>[[Hafiz Zainal]],<br>[[SM*SH]]<!--Please limit inclusion of associated acts to artists whom she shared an entire album with or concert that they both co-headlined.--> }} }} '''Ummu Shaikhah Stacy binti Anam''' ([[Nama lahir|née]] '''Stracie Angie Anam'''; lahir 18 Ogos 1990) atau lebih dikenali dengan nama pentasnya '''Stacy''' merupakan seorang penyanyi Malaysia yang terkenal dan juara rancangan realiti TV ''[[Akademi Fantasia Musim 6]]''. Beliau berasal dari Kampung Tuavon, [[Penampang]] di [[Sabah]]. Beliau digelarkan sebagai '''Ratu Tari Malaysia''' kerana sering memberikan persembahan yang bertenaga serta kebolehannya dalam menjaga kestabilan vokal yang mantap ketika sedang menyanyi dan menari di atas pentas. Sebagai komposer dan penulis lirik, Stacy juga dikenali sebagai '''Bunga Cantik'''. ==Biografi== Stacy dilahirkan di Kota Kinabalu. Beliau berdarah kacukan Jerman, Vietnam dan Melayu. Bapanya, Anam Bayar yang berdarah campuran Melayu dan Vietnam Muslim berasal dari Kinabalu. Ibunya Agnes Kaloos yang berasal dari Jerman. Beliau belajar di Sekolah Menengah St. Michael Penampang. Oleh kerana masalah kewangan keluarganya, dia tidak mempunyai pilihan tetapi untuk berhenti sekolah pada usia 16 tahun ketika dia tingkatan 4. Untuk menyara keluarganya, dia menjadi seorang penyanyi di kelab-kelab tempatan. Sebelum uji bakat beliau untuk AF6, Stacy mencuba untuk lain yang ketara rancangan realiti nyanyian, seperti ''One in a Million 1'', dan juga ''Gang Starz'' yang dia bekerjasama dengan abangnya, untuk membentuk satu kumpulan yang dinamakan E-Voke. Walau bagaimanapun, dia hanya berjaya ke separuh akhir sebelum mereka tersingkir. Keputusan untuk uji bakat untuk AF diperoleh daripada cadangan ibunya sebaik sahaja dia berusia 18 tahun. Stacy juga diberi biasiswa penuh untuk meneruskan pengajiannya di Universiti Limkokwing Teknologi Kreatif. Stacy ialah anak kedua daripada tiga adik-beradik. Beliau mempunyai seorang abang lelaki yang bernama Maxmillian Camellus De’leili ([[ChaQ]]) dan juga adik lelakinya yang bernama Matthew Robert Joseph Henry (Robbie). Beliau meneruskan pelajaran dalam bidang diploma muzik dan seni, dan mula semester pertama pada Februari 2010. Stacy makin dikenali melalui beberapa lagu hitsnya seperti "[[Aku Stacy]]", "[[Pakai Buang]]", "[[Gagap|Gagap, Bosan, Gila Lah!]]" dan ''"[[Aku Stacy|Not For Sale]]"''. Pada 25 Ogos 2015, Stacy menukar agama daripada Kristian kepada Islam. Beliau memilih nama Islamnya, '''Ummu Shaikhah Stacy binti Anam''' sambil disaksikan oleh bapa dan ibunya. == ''Akademi Fantasia 6'' == {{main|Akademi Fantasia (musim 6)}} Stacy atau nama penuhnya Stracie Angie Anam diterima masuk dalam ''[[Akademi Fantasia Musim 6|AF6]]'' dan beliau adalah salah seorang daripada empat belas calon pelajar yang terpilih untuk memasuki ''Akademi Fantasia'' setelah mengharungi berbagai-bagai ujian di setiap peringkat ujibakat yang diadakan. Panel penilai dan pengkritik sering memberikan pujian serta komen positif kepada Stacy setiap minggu kerana beliau sering memberikan persembahan nyanyian yang konsisten. Sepanjang pertandingan, Stacy kekal di kedudukan tiga teratas apabila sesi pengundian ditutup pada penghujung setiap konsert, dengan empat undian tertinggi kolektif. Menurut pengetua ''[[Akademi Fantasia Musim 6|AF6]]'' Dato' [[Ramli M. S.]], Stacy merupakan pelajar yang sangat berdisiplin dan sangat serius dalam mempelajari sesuatu ilmu yang baharu. Menurutnya, Stacy sentiasa fokus pada setiap pelajaran dan mengaplikasikan segala pengajaran yang dipelajarinya melalui persembahan di atas pentas ''[[Akademi Fantasia (musim 6)]]''. Setiap ilmu dan teguran yang diberikan dapat diterima dengan baik oleh Stacy. Beliau juga adalah salah seorang pelajar yang berjaya mara ke peringkat akhir bagi musim keenam bersama Riz, Nubhan, Toi, dan Nadia. Pada [[17 Mei]] [[2008]], beliau telah dinobatkan selaku Juara ''Akademi Fantasia Musim 6'' sekaligus mengungguli takhta juara ''AF'' kepada kaum wanita buat kali kedua secara berturut-turut selepas [[Mila]] iaitu Juara ''[[Akademi Fantasia (musim 5)]]''. Beliau juga mencipta sejarah sebagai Juara ''Akademi Fantasia'' pertama yang berasal dari Malaysia Timur ([[Borneo]]). === Lagu-lagu di ''Akademi Fantasia'' === Berikut adalah lagu-lagu yang ditugaskan untuk dipersembahkan oleh beliau ketika konsert mingguan AF6 : {| class="wikitable" |- ! Konsert ! Lagu (penyanyi asal) ! Rank |- | align="center"|'''Minggu 1''' | ''"No One"'' ([[Alicia Keys]]) | align="center"|Ke-2 |- | align="center"|'''Minggu 2''' | "Rela" (Tila) | align="center"|Pertama |- | align="center"|'''Minggu 3''' | "Pelesit Kota" ([[Kumpulan Search|Search]]) | align="center"|Pertama |- | align="center"|'''Minggu 4''' | "Cinta Khayalan" (Stacy) | align="center"|Ke-2 |- | align="center"|'''Minggu 5''' | "Makhluk Tuhan Paling Seksi" ([[Mulan Jameela]]) | align="center"|Ke-2 |- | align="center"|'''Minggu 6''' | ''"Don't Speak"'' ([[No Doubt]]) | align="center"|Pertama |- | align="center"|'''Minggu 7''' | "Hati" ([[Siti Nurhaliza|Dato' Siti Nurhaliza]]) | align="center"|Pertama |- | align="center"|'''Minggu 8''' | "Gembira Hidup Ini" ([[Farah Diana Anuar|Farah Anuar]]) | align="center"|Ke-3 |- | align="center"|'''Minggu 9''' | ''"Beat It"'' ([[Michael Jackson]]) | Ke-2 |- | rowspan="2" align="center"|'''Minggu 10 (Akhir)''' | "Atas Nama Cinta" ([[Rossa]]) | rowspan="2"|Juara |- | "Aku Stacy" (Stacy) |- |} '''Perhatian''': Lagu "Cinta Khayalan" pada asalnya adalah "Cinta Terhalang" iaitu single bagi penyanyi [[Yusrizan Usop]] atau [[Yusrizan Usop|Bob]]. == ''Mania!'' == {{main|Mania!}} Pada tahun 2012, Stacy telah menyertai satu lagi program realiti TV nyanyian terbaru yang melibatkan seniman-seniman tanah air dimana mereka akan dipilih oleh para penerbit muzik untuk digilap bakat dan menyerlahkan lagi pesona ''Superstar'' yang ada pada mereka. Stacy terpilih di bawah empayar merah iaitu dibawah pimpinan Dato' [[M.Nasir]]. Berikut adalah lagu persembahan Stacy sewaktu di dalam Mania! : {| class="wikitable" |- ! Konsert ! Lagu (penyanyi asal) ! Rank |- | align="center"|'''Konsert 1''' | ''"The Edge of Glory"'' ([[Lady Gaga]]) | Empayar Merah |- | align="center"|'''Konsert 4''' | ''"Toxic"'' ([[Britney Spears]]) | align="center"|Ke-3 |- | align="center"|'''Konsert 5''' | "Suralayar Dalam D Major" ([[Kumpulan Search|Search]]) | align="center"|Ke-3 |- | align="center"|'''Konsert 6''' | "Goyang Inul" ([[Inul Daratista]]) | align="center"|Ke-3 |- | align="center"|'''Konsert 7''' | ''"Total Eclipse of The Heart"'' (Bonnie Tyler <br> (duet [[Cliff Umar]]) | align="center"|Ke-5 |- | align="center"|'''Konsert 8''' | ''"Proud Mary"'' (Tina Turner) + "Fantasia Bulan Madu" ([[Kumpulan Search|Search]]) | align="center"|Ke-4 |- | rowspan="2" align="center"|'''Konsert 9 (Separuh Akhir)''' | "Kasanova" (Stacy) | align="center"|Ke-3 |- | "Hukum Karma" ([[Wings (kumpulan muzik Malaysia)|Wings]]) | align="center"|Ke-3 |- | rowspan="2" align="center"|'''Konsert 10 (Akhir)''' | "Takkan Melupakanmu" ([[Radja]]) | rowspan="2"|Naib Juara |- | "Cinta" ([[Melly Goeslaw]] & [[Krisdayanti]]) <br> (duet [[Fiq Halim]]) |- |} == Anugerah Juara Lagu == ===Peringkat Akhir AJL=== {|class="wikitable" |- !Tahun !Edisi !Kategori !Lagu !Komposer !Penulis Lirik !Keputusan |- ! 2008 | '''Ke-23''' | align="center"|Pop Rock | "Aku Stacy" | Intan Norul Azlina | Intan Norul Azlina & Layla Ismail | {{nom}} |- ! 2009 | '''Ke-24''' | {{NA}} | "Pakai Buang" | rowspan="2" colspan="2|[[Edry Abdul Halim]] | {{won|Penyanyi Paling Popular}} |- ! 2010 | '''Ke-25''' | {{NA}} | "Jahat" | {{nom}} |- ! 2012 | '''Ke-27''' | {{NA}} | "Pelangi Senja" | Taja | Tun Teja | {{nom}} |- ! 2013 | '''Ke-28''' | {{NA}} | "Bosan" | [[Audi Mok]], Omar K & Kimberly Chin | Omar K | {{nom}} |- ! 2014 | '''Ke-29''' | {{NA}} | "Gilalah" | Mike Chan & Omar K | [[Stacy]] | {{nom}} |- ! 2015 | '''Ke-30''' | {{NA}} | ''"Not For Sale"'' (featuring [[Altimet]]) | Mike Chan & Omar K | Mike Chan, Omar K & [[Altimet]] | {{nom}} |} * Pada AJL edisi 2008, itu merupakan tahun terakhir AJL mengadakan kategori sejak 1992 sebelum dimansuhkan pada AJL edisi 2009. Edisi ini juga merupakan edisi pertama dan terakhir Stacy bertanding dalam kategori Pop Rock. <br /> ===Peringkat Separuh Akhir Muzik Muzik=== {|class="wikitable" |- !Tahun ! Edisi !Lagu !Komposer !Penulis Lirik !Catatan |- ! 2010 | '''Ke-25''' | "Menggegar Dunia" <br> (feat [[Adam AF2|Adam]]) | rowspan="3"|[[Edry Abdul Halim]] | rowspan="3"|[[Edry Abdul Halim]] | {{nom}} |- ! 2011 | '''Ke-26''' | "Kisah Dongeng" | {{nom}} |- ! 2012 | '''Ke-27''' | "Kasanova" | {{nom}} |- ! 2013 | '''Ke-28''' | "Kembali" (feat [[Akim Ahmad|Akim]]) | rowspan="2"|[[Akim Ahmad]] | rowspan="2"|[[Akim Ahmad]] | {{nom}} |- ! 2016 | '''Ke-31''' | "Romeo" | {{nom}} |- ! 2018 | '''Ke-33''' | "Cakap Ke Tangan" | [[Akim Ahmad|Hang Nadim]] & Laq | [[Akim Ahmad|Hang Nadim]] | {{nom}} |- ! rowspan="2"|2020 |rowspan="2"|'''Ke-35''' |"Khayal" | [[Akim Ahmad|Hang Nadim]] & [[Stacy|Bunga Cantik]] | [[Stacy|Bunga Cantik]] | {{nom}} |- |"Aku Kau Dan Muzik" (feat [[Akim Ahmad|Akim]]) | [[Akim Ahmad|Hang Nadim]], [[Stacy|Bunga Cantik]] & Freddy | [[Akim Ahmad|Hang Nadim]] & [[Stacy|Bunga Cantik]] | {{nom}} |- |} * [[Mimi Fly]] telah menggantikan tempat Stacy sebagai penyanyi untuk menyampaikan lagu Romeo ketika Separuh Akhir Muzik Muzik 31 disebabkan ketika itu Stacy tengah sarat mengandung anak pertama dan sedang menghitung hari untuk melahirkan anak. == Diskografi == === Album studio === # [[Aku Stacy (album)|Aku Stacy]] (2009) # ''[[Stay-C (album Stacy)|Stay~C]]'' (2011) # [[1 (album Stacy)|#1]] (2014) === Album Kompilasi/Live === # ''[[Best Of Stacy]]'' (2008) === Single === ;Solo {|class="wikitable" |- !Tahun !Judul !Album |- ! rowspan="4" |2008 | "Cinta Khayalan" | ''[[Best Of Stacy]]'' |- |"Raya Datang Lagi"<ref>{{Cite web|url=https://lyricstut.blogspot.com/2008/10/lirik-raya-datang-lagi-stacy.html|title=Lirik Raya Datang Lagi - Stacy|website=Lirik Raya Datang Lagi - Stacy - Lyrics (Lirik)|access-date=2025-12-13}}</ref><ref>{{Citation|title=Raya Datang Lagi|url=https://www.youtube.com/watch?v=tKWcmTf0EfQ|date=2009-08-29|accessdate=2025-12-13|last=toritonz82}}</ref> |Bintang AF Aidilfitri |- | "[[Aku Stacy (lagu)|Aku Stacy]]" | rowspan="3"|[[Aku Stacy (album)|Aku Stacy]] |- | "Gagap" |- ! rowspan="3" |2009 | "[[Pakai Buang (single Stacy)|Pakai Buang]]" |- | "Rasa Rasa Cinta" | OST ''[[Sayang You Can Dance]]'' |- |"Cerah" |{{NA|Single}} |- ! rowspan="4"|2010 | "Primadona" | OST ''[[My Spy]]'' |- | "Kisah kita" | OST [[K.I.T.A. (drama)|K.I.T.A]] |- | "Jahat" | ''[[Hitman (album Edry Abdul Halim)|Hitman]]'' |- | "Lihatlah Dunia" | OST ''[[Dottie]]'' |- ! rowspan="2"|2011 | "Kisah Dongeng" | rowspan="4"|''[[Stay-C]]'' |- | "Kasanova" |- ! 2012 | "Pelangi Senja" |- ! 2013 | "Bosan" |- ! rowspan="3" |2014 | "Gila Lah!" | rowspan="2"|[[1 (album Stacy)|#1]] |- | "Patah" |- |"Sokiro Daa" | rowspan="5" {{NA|Single}} |- ! rowspan="2"|2016 | "Romeo" |- | "Bila-Bila" |- ! 2017 | "Cakap Ke Tangan" |- ! 2018 | "Raja" |- ! 2019 | "Khayal" | OST [[Demi Rindumu]] |- ! 2021 | "Peluk" | rowspan="6" {{NA|Single}} |- ! 2022 | "Duit" |- ! 2023 | "Teriak" |- ! 2024 | "Menyala" |- ! 2025 | "Mega Ching!" |- !2026 |"Misompuu" |} ;Duet/Kolaborasi {|class="wikitable" |- !Tahun !Judul !Bersama !Album |- ! 2008 | "Indera" | [[Nubhan]] | OST 'Raya AF6 |- ! 2009 | "Menggegar Dunia" | [[Adam AF2|Adam]] | OST ''[[My Spy]]'' |- ! 2010 | "Kata Kau" | [[Fadali Mohd Darif|Daly Filsuf]] | Lagu Tema "Kata Kau" |- ! 2011 | "Jahatnya Cinta" | [[Akim]] | Lagu Tema ''Cornetto'' |- ! rowspan="4" |2013 | "Kembali" | [[Akim]] | [[Akim Ahmad (album Akim)|Akim Ahmad]] |- |"Semalam Tanpamu" |[[KRU]] |[[Krunomena (album KRU)|KRUNOMENA]] |- | "Tanahair" | [[Aizat Amdan]], [[Suki Low]] & | Lagu Hari Kemerdekaan dan Hari Malaysia 2013 |- | "Hello"<ref>{{Citation|title=Hello by SM*SH & Stacy on Apple Music|url=https://music.apple.com/my/song/hello/890140643|date=2014-06-14|accessdate=2026-01-10|language=en-GB}}</ref> | [[SM*SH]]<ref>{{Cite web|url=https://open.spotify.com/track/4BRwoPuE2UzePYN5un52cx?si=a8Rme9ssTp23x7tnSiXLUQ|title=Spotify|website=open.spotify.com|access-date=2025-11-18}}</ref> | rowspan="2" |[[1 (album Stacy)|#1]] |- !2014 | ''"Not For Sale"'' | [[Altimet]] |- ! rowspan="2"|2015 | "Berteman Sepi" | [[Ungu (kumpulan muzik)|Ungu]] | Mozaik |- | "Siapalah Kita" | [[Adira]], [[Firman Bansir|Firman]] & [[Faizul Sany|Faizul]] | Tribute "Gempa Bumi Sabah 2014" |- ! 2016 | "Rentak Bahagia" | rowspan="2"|[[Akim]] | Lagu Tema Iklan Yeos |- ! 2020 | "Aku Kau Dan Muzik" | {{NA|Single}} |- ! 2022 | "Drama Sangat" | [[Ismail Izzani]] & [[Noki K-Clique]] | Lagu Tema "Anugerah Drama Sangat" |- ! 2023 | "Ritma & Rima" | [[Akim]] | {{NA|Single}} |- ! rowspan="2" | 2024 | "Cara U" | Killa Driz | Lagu Tema "U Mobile" |- |''"Bambarayon"'' |Penyampai-penyampai Radio Era Sabah |Lagu sempena Tadau Kaamatan |- ! 2025 | "Cinta Negara, Selamanya" | Gemersik Korus Orkestra RTM | Lagu Tema Hari Kebangsaan dan Hari Malaysia 2025 |} ===Konsert, persembahan dan jelajah=== ====Solo==== * ''DFP Presents: Stacy'', [[Dewan Filharmonik Petronas]], [[Kuala Lumpur]] (25 Februari 2023)<ref>{{cite web |last=Chua |first=Dennis |title=Showbiz: Stacy to have maiden solo concert at DFP on Feb 25 |url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2023/02/875843/showbiz-stacy-have-maiden-solo-concert-dfp-feb-25 |website=New Straits Times |publisher=New Straits Times Press |date=2 Februari 2023 |access-date=10 Oktober 2025 |language=en }}</ref> * ''Aku Stacy Menggegar Kota U'', [[Pusat Konvensyen Antarabangsa Sabah|Sabah International Convention Centre]], [[Kota Kinabalu]] (21 Jun 2025)<ref>{{cite web |url=https://www.borneodailybulletin.com/konsert-sulung-aku-stacy-menggegar-kota-u-bakal-gegar-peminat-stacy/ |title=Konsert sulung ‘Aku Stacy Menggegar Kota U’ bakal gegar peminat Stacy |website=Borneo Daily Bulletin |author=Stringer |date=12 April 2025 |access-date=28 Mei 2025 |language=ms }}</ref> ==Filemografi== ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2009 ! ''[[Kau & Aku]]'' | Dirinya sendiri | [[Astro Ria]] | Kemunculan khas sebagai penyanyi undangan |- |} ===Televisyen show=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- |2008 !''[[Akademi Fantasia (musim 6)]]'' |Peserta / Juara AF6 |[[Astro Ria]] |- |2012 !''[[Mania!]]'' |Peserta / Naib Juara |[[Astro Ria]] |- | 2014 ! ''[[Pop Krew]]'' | Jurulatih / Finalis | [[TV9]] |- |2019 !''[[Mentor Milenia 2019]]'' |''Mentor'' / Pemenang Tempat Keempat |[[TV3]] |- |2020 !''[[Immortal Songs Malaysia|Immortal Songs: Lagu Lama Menyengat Semula]]'' |Peserta /Juara Minggu 4 |[[TV3]] |- |2021 !''[[Festival Muzik AJL]]'' |Artis undangan (eps. 3) |[[TV3]] |- |rowspan="2"|2024 !''[[The Masked Singer Malaysia (musim 4)]]'' |Peserta (Bunga Matahari) / Juara |[[Astro Warna]] |- !''[[The Hardest Singing Show]]'' |Peserta / Tempat Ketiga |[[Astro Ria]] |} ===Kemunculan TV=== {| class="wikitable sortable" !Tahun !Tajuk !Peranan ! Saluran ! class="unsortable" |Catatan |- |2008 !''Aku Stacy'' |Dirinya sendiri |rowspan="5"|[[Astro Ria]] |Program TV khas untuk dirinya bersama dengan finalis AF6. |- | rowspan="2"|2010 ! ''Konsert Istimewa'' | Penyanyi utama | Mini show konsert menampilkan alumni AF |- ! ''[[Dari Studio]]'' | Penyanyi utama | Mini show konsert bersama dengan [[Jaclyn Victor]]. (Eps. 01) |- | 2011 ! ''[[Akustik (siri TV)|Akustik]]'' - Stacy | Dirinya sendiri | Mini show khas untuk dirinya. |- |2016 !''Romantika Raya'' |Dirinya sendiri |Kemunculan bersama [[Akim]]<ref name="first raya">{{cite web|url=http://www.star2.com/people/2016/07/01/akim-and-stacy-first-hari-raya-as-husband-and-wife/|title=Singers Akim and Stacy’s first Hari Raya as husband and wife|date=1 July 2016|publisher=Star2.com|accessdate=16 March 2017|author=Kenneth Chaw}}</ref> |- |2021 !''[[Sepahtu Reunion Al-Raya]]'' |Kameo |[[Astro Warna]] | |} ===Iklan TV=== {|class="wikitable" |- ! Tahun ! Produk ! Peranan ! Nota |- | 2008 ! ''Tea Boh'' | Dirinya sendiri | Duta bersama [[Riz Zaizizi|Riz AF6]] |- | rowspan="2"|2010 ! ''Clinelle'' | Dirinya sendiri | Duta / Jurucakap produk |- ! ''Intimate'' | Dirinya sendiri | Duta produk |- | rowspan="2"|2011 ! ''Cornetto'' | Dirinya sendiri | Duta bersama [[Akim]] |- ! ''Silky Girl'' | Dirinya sendiri | Duta produk |- | 2016 ! ''Anlene'' | Dirinya sendiri | Duta / Jurucakap produk |- | 2020 ! ''Maggi Cukup Rasa'' | Dirinya sendiri | Duta / Jurucakap produk |- |} ==Anugerah== {| class="wikitable" !Tahun !Anugerah dan penghargaan !Kategori/Karya !Penerima !Keputusan |- | rowspan="3" align="center" |2008 |Sabah Ministry Youth & Sports |Sabah Youth Icon Award |Stacy | {{Won}} |- |[[Akademi Fantasia (musim 6)]] |1st Place Winner |Stacy | {{Won}} |- |[[Anugerah Juara Lagu ke-23]] |[[Aku Stacy (lagu)|Aku Stacy]] |Stacy | {{nom}} |- | rowspan="7" |2009 |Anugerah Bintang Popular Berita Harian 22 |Popular New Female Artist |Stacy | {{won}} |- | rowspan="2" |[[Anugerah Planet Muzik]] |Best New Female Artist |Stacy | {{nom}} |- |Most Popular Malaysian Artist |Stacy | {{nom}} |- |[[Anugerah Shout! 2009|Shout! Awards]] |Popstar Award |Stacy | {{Won}} |- |JCI The Outstanding Young Persons of Sabah |Cultural and Artistic Achievement |Stacy | {{Won}} |- | rowspan="2" |[[Anugerah Juara Lagu ke-24]] |Pakai Buang |Stacy | {{nom}} |- |Most Popular Singer Award |Pakai Buang | {{won}} |- | rowspan="4" |2010 |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-23]] |Popular Female Singer |Stacy | {{nom}} |- |HipTV Awards |Cutest Artist |Stacy | {{won}} |- |[[Anugerah Industri Muzik ke-17]] |Best Pop Album |Aku Stacy | {{nom}} |- |[[Anugerah Juara Lagu ke-25]] |Jahat |Stacy | {{nom}} |- | rowspan="2" |2011 |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-24]] |Popular Female Singer |Stacy | {{nom}} |- |DiGi WWWOW Awards |Fave Malaysian Female Online Celebrity |Stacy | {{won}} |- | rowspan="7" |2012 |Pilihan Pembaca Media Hiburan |Anugerah Artis Stailo |Stacy |{{Won}} |- | rowspan="2" |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-25]] |Popular Female Singer |Stacy | {{nom}} |- |Most Popular Female Artist Online |Stacy | {{won}} |- | rowspan="3" |[[Anugerah Industri Muzik ke-19]] |Best Album |Stay-C | {{nom}} |- |Best Song Arrangement |Kasanova | {{nom}} |- |Best Music Video |Pelangi Senja | {{nom}} |- |Anugerah MACP 2012 |Malay song: Highest Performance Category |Pakai Buang | {{won}} |- | rowspan="6" |2013 |[[Anugerah Juara Lagu ke-27]] |Pelangi Senja |Stacy | {{nom}} |- | rowspan="3" |Shorty Awards (Fifth Annual) |Best Singer in Social Media |Stacy | {{nom}} |- |Best Reality Star in Social Media |Stacy | {{nom}} |- |Best Music in Social Media |Stacy | {{nom}} |- |[[Anugerah Shout! 2013|Shout! Awards]] |Music Video Award |Stacy feat. KRU | {{won}} |- |[[Anugerah Industri Muzik ke-20]] |Best Pop Song |Bosan | {{nom}} |- | rowspan="3" |2014 |[[Anugerah Juara Lagu ke-28]] |Bosan |Stacy | {{nom}} |- | rowspan="2" |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-27]] |Popular Female Singer |Stacy | {{won}} |- |Duo Artist/Group Popular |Stacy with Akim | {{won}} |- | rowspan="5" |2015 |[[Anugerah Juara Lagu ke-29]] |Gilalah |Stacy | {{nom}} |- | rowspan="2" |[[Anugerah Industri Muzik ke-21]] |Best Album |#1 | {{nom}} |- |Best Album Cover |#1 | {{won}} |- | rowspan="2" |[[Anugerah Planet Muzik]] |Best Duo/Group (Berteman Sepi) |Stacy feat. Ungu | {{nom}} |- |Best Collaboration (Berteman Sepi) |Stacy feat. Ungu | {{nom}} |- | rowspan="3" |2016 |[[Anugerah Juara Lagu ke-30]] |Not For Sale |Stacy feat. Altimet | {{nom}} |- |Anugerah Pilihan Online |Best Female Singer |Stacy | {{nom}}<ref>{{cite web|url=http://apo.mstar.com.my/pemenang.aspx|title=Keputusan penuh pemenang APO2016|language=Malay|publisher=mStar|accessdate=1 July 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160701075901/http://apo.mstar.com.my/pemenang.aspx|archivedate=1 July 2016|deadurl=yes}}</ref> |- |Anugerah Industri Muzik 22 |Best Music Video |"Not For Sale" |{{Won}}<ref>{{Cite news|url=http://www.themalaymailonline.com/projekmmo/berita/article/siti-nurhaliza-menang-besar-aim-2016-bolot-lima-trofi#UIFQAbpbwYTFFSJc.97|title=Siti Nurhaliza menang besar, bawa pulang empat trofi AIM 2016|date=2016-12-19|access-date=2017-10-16}}</ref> |- |2017 |[[Anugerah MeleTOP Era 2017]] |Couple Meletop |Stacy (bersama Akim) | {{won}}<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/node/275353|title=Akim, Stacy wakilkan anak terima anugerah |language=Malay|date=2017-04-24|access-date=2018-06-24|author=Farhana Ab Rahman}}</ref> |- |rowspan=2 |2018 |[[Anugerah MeleTOP Era 2018]] |Couple Meletop |Stacy (bersama Akim) | {{nominated}}<ref>{{Cite news|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2018/01/328278/showbiz-fans-furious-fattzura-not-listed-ame-2018s-couple-meletop|title=(Showbiz) Fans furious 'Fattzura' not listed in AME 2018's Couple MeleTop category|language=English|date=2018-01-24|access-date=2018-06-24|author= SYAHIRAH MOKHTAZAR}}</ref> |- |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-31]] |Penyanyi Wanita Popular |Stacy |{{nom}} |- |2022 | ''[[Anugerah Juara Lagu ke-36]]'' | Naib Juara - Cinta (Komposer - [[Stacy|Bunga Cantik]]/[[Akim|Hang Nadim]]) |Stacy (bersama Akim) | {{won}}<ref>{{cite news |url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2022/03/932014/7-kali-bertanding-baru-merasa-menang-ajl |title=7 kali bertanding baru merasa menang AJL |work=[[Berita Harian]] |date=9 Mac 2022 |access-date=14 Februari 2024}}</ref> |- |2023 |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-35]] |Penyanyi Wanita Popular |Stacy |{{Tercalon}} |- | 2024 | [[The Masked Singer Malaysia (musim 4)]] | Peserta | Stacy sebagai ''Bunga Matahari'' | {{won}}<ref>{{cite news |url=https://www.kosmo.com.my/2024/02/19/stacy-juara-the-masked-singer-malaysia-4/ |title= Stacy juara The Masked Singer Malaysia 4 |work=[[Kosmo!]] |date=19 Februari 2024 |access-date=19 Februari 2024}}</ref> |- |rowspan="2"|2025 | ''[[Anugerah Juara Lagu ke-39]]'' |Tempat Ke-3 (Saksama) Penulis Lirik [[Stacy|Bunga Cantik]] /Komposer [[Akim & The Majistret]] |Stacy (bersama [[Akim & The Majistret]]) | {{won}} |- |[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37]] | Penyanyi Wanita Popular | Stacy | {{nom}} |- | 2026 | Anugerah Gemilang Maju Jaya | Anugerah Ikon Artis Gemilang Maju Jaya 2026 | Stacy | {{won}} |- |} == Darjah kebesaran == * {{Bendera|Sabah}} : ** [[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - ASDK-ADK-BSK-BK.svg|50x50px]] [[Darjah Yang Amat Mulia Kinabalu]] Pangkat Keempat, [[Ahli Darjah Kinabalu]] (ADK) - (2024)<ref>{{Cite web|url= https://www.hmetro.com.my/rap/2024/10/1143569/stacy-terharu-bersyukur-terima-anugerah-darjah-kinabalu |title= Stacy terharu, bersyukur terima Anugerah Darjah Kinabalu |website=[[Harian Metro]]|date=12 Oktober 2024|access-date=12 Oktober 2024}}</ref> == Lihat juga == * [[Akademi Fantasia Musim 6]] == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{Facebook|stacyaf6}} * {{Instagram|stacyanam}} * {{Twitter|stacyanam_6}} * [https://www.youtube.com/c/StacyAnam Saluran Stacy Anam] di [[YouTube]] {{Stacy}} {{Akademi Fantasia}} {{Penyanyi Wanita Popular (ABPBH)}} {{Artis Baru Wanita Popular ABPBH}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1990]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Peserta Akademi Fantasia]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Jerman]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Vietnam]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Pemeluk Islam]] 687itt4n80fn2gcjr87y7boawmi8nid 0 108161 6925442 6840290 2026-08-11T15:07:55Z ~2026-44276-32 412481 Sudah diantarawikikan 6925442 wikitext text/x-wiki {{About|dewan dalam Empayar Rom Suci|badan senama semasa zaman rejim Nazi|Reichstag (Jerman Nazi)}} '''Reichstag''' ("[[Diet (perhimpunan)|Diet]] [[Reich|Diraja]]"; {{lang-la|Dieta Imperii}}) atau '''Dewan Perundangan Empayar''' ialah [[parlimen]] [[Empayar Rom Suci]]. Ia dikembangkan dari sidang seharian Hoftag dilakukan sesama warga isi istana diraja sejak abad ke-12 pada zaman [[Empayar Frank]] di mana para bangsawan dan balatentera raja menghadap baginda. Ia mempunyai tiga dewan:<ref>{{Cite book|url=https://www.beck-elibrary.de/10.15358/9783800658350-99/6-kapitel-fruehe-neuzeit-ca-1500-1806?page=6|title=Grundriss der deutschen Rechtsgeschichte|last=Roth|first=Andreas|last2=Gmür|first2=Rudolf|date=2008|publisher=Heymann|isbn=978-3-452-26859-4|edition=12., überarb. Aufl|series=Academia Iuris Lehrbücher der Rechtswissenschaft|location=Köln München|pages=102}}</ref> * [[Majlis pemilih Maharaja Rom Suci|Majlis pemilih Maharaja]] (''Kurfürstenrat'') diketuai Uskup Agung [[Mainz]] selaku "[[Kanselor]] Besar" (''Führung des Kurerzkanzlers''), ditetapkan kepada 7 anggota seiring [[Perjanjian Mohor Emas]] 1356 * Majlis Raja-Raja Besar (''Reichsfürstenrat'') dianggotai pembesar ([[baron]], [[Graf (gelaran)|''graf'']]) pimpinan uskup-uskup agung [[Salzburg, Jerman|Salzburg]] dan [[Austria]] secara bergilir-gilir * Majlis Kota-Kota (''Städterat'') diketuai wakil [[Reichsstadt|kota-kota diraja]] (''Reichsstädte'') terbahagi lanjut kepada kerusi-kerusi (''Banken'') [[Rheinland]] dan [[Swabia]], bersidang di [[Regensburg]]. Titah Putus Raja (''Reichsschlusses'') yang menentukan undang-undang kerajaan dari mana-mana peringkat majlis diluluskan suara kebanyakan majoriti (''Mehrheitsprinzip'') sebelum perlu diterima sebulat suara ketetiga majlis diatas serta direstui [[Maharaja Suci Rom|Maharaja]] sekali.<ref>ibid., m/s. [https://www.beck-elibrary.de/10.15358/9783800658350-99/6-kapitel-fruehe-neuzeit-ca-1500-1806?page=7 105–6]</ref> == Sejarah == Semasa zaman [[Empayar Rom Suci]], ''Reichstag'' amat berbeza dengan parlimen sekarang. Ia lebih merupakan perhimpunan pelbagai estet yang membentuk empayar tersebut. Semasa zaman [[Empayar Jerman]], institusi ini bersama-sama Maharaja Jerman membentuk penyatuan empayar. Bersama Majlis Persekutuan (Jerman: ''[[Bundesrat (Jerman)|Bundesrat]]'') insitusi ini memain peranan menggubal undang-undang empayar dan berhak menentukan belanjawan kerajaan. Namun begitu, Kanselor Empayar adalah tidak bertanggungjawab terhadap parlimen. Pada tahun 1871, institusi ini mempunyai seramai 382 orang ahli, manakala pada tahun 1874 seramai 397 orang ahli-ahli yang dipilih di dalam satu pilihanraya yang umum, saksama dan rahsia. Ahli-ahlinya dipilih melalui sistem majoriti di dalam satu kawasan pilihanraya. Anggota-anggotanya adalah mewakili keseluruhan rakyat dan tidak terikat dengan mana-mana arahan. Mereka memiliki kekebalan politik dan daripada kecaman. Pilihanraya diadakan pada awalnya setiap tiga tahun, tetapi selepas tahun 1888 diadakan setiap lima tahun. Anggota ''Reichstag'' dipanggil bersidang pada setiap tahun oleh maharaja. Untuk membubarkan parlimen, kelulusan Majlis Persekutuan dengan mendapatkan kebenaran maharaja diperlukan. ==Lihat juga== * [[Majlis pemilih Maharaja Rom Suci]] == Rujukan == {{reflist}} == Pustaka == * Peter Claus Hartmann: ''Das Heilige Römische Reich deutscher Nation in der Neuzeit 1486–1806''. Stuttgart 2005, {{ISBN|3-15-017045-1}}. * Axel Gotthard: ''Das Alte Reich 1495–1806''. Darmstadt 2003, {{ISBN|3-534-15118-6}} * Edgar Liebmann: ''Reichstag''. In: Friedrich Jaeger (Hrsg.): ''Enzyklopädie der Neuzeit, Bd. 10: Physiologie-Religiöses Epos''. Stuttgart 2009, str. 948–953, {{ISBN|3-534-17605-7}} * Barbara Stollberg-Rilinger: ''Des Kaisers alte Kleider. Verfassungsgeschichte und Symbolsprache des Alten Reiches.'' München 2008, {{ISBN|978-3-406-57074-2}} * Helmut Neuhaus: ''Das Reich in der frühen Neuzeit'' (Enzyklopädie Deutscher Geschichte, Band 42). München 2003, {{ISBN|3-486-56729-2}}. * Heinz Angermeier: ''Das alte Reich in der deutschen Geschichte. Studien über Kontinuitäten und Zäsuren''. München 1998, {{ISBN|3-486-55897-8}} [[Kategori:Politik di Jerman]] [[Kategori:Sejarah Jerman]] [[Kategori:Badan perundangan]] [[Kategori:Jerman]] [[Kategori:Reichstag]] 6jyxi9xd4iogh8x3tgwdybt39rcz6cs 0 114000 6925828 6597604 2026-08-12T08:38:48Z ~2026-44432-35 412566 6925828 wikitext text/x-wiki {{Football player infobox | playername = Asraruddin Putra Omar | fullname = Mohd Asraruddin Putra Bin Omar | nickname = Asra | dateofbirth = {{birth date and age|1988|8|26}} | cityofbirth = [[Kuala Selangor]], [[Selangor]] | countryofbirth = [[Malaysia]] | height = 183 cm | currentclub = [[Piratas FC]] | clubnumber = [[4]] | position = [[Pertahanan]] | youthyears1 = 2001-2005 | youthclubs1 = [[Sekolah Sukan Bukit Jalil]] | youthyears2 = 2006-2007 | youthclubs2 = [[Selangor FA|Piala Presiden Selangor]] | years1 = 2007-2013 | clubs1 = [[Selangor FA]] | caps1 = 80 | goals1 = 6 | years2 = 2014-2017 | clubs2 = [[Darul Takzim FC]] | caps2 = 36 | goals2 = 5 | years3 = 2017 | clubs3 = | caps3 = | goals3 = | years4 = 2018-2019 | clubs4 = [[-]] | caps4 = | goals4 = | years5 = 2019 | clubs5 = [[Taman Desa Kamela FC]] | caps5 = 15 | goals5 = 8 | nationalyears1 = 2005–2008 | nationalteam1 = {{Flag icon|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia B-19]] | nationalcaps1 = 20 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2005–2009 | nationalteam2 = {{Flag icon|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia B-20]] | nationalcaps2 = 18 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2008–2011 | nationalteam3 = {{Flag icon|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia B-23]] | nationalcaps3 = 13 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2008-2012 | nationalteam4 = {{Flag icon|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] | nationalcaps4 = 33 | nationalgoals4 = 0 | medaltemplates = {{MedalCountry|{{MAS}}}} {{MedalSport | [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN|Bola Sepak]] Lelaki}} {{MedalGold | [[Piala Suzuki AFF 2010|Piala AFF 2010]] | [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN|Pasukan Bertanding]]}} {{MedalSport | [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 2011|Bola Sepak]] Lelaki}} {{MedalGold | [[Sukan Asia Tenggara 2011|Sukan SEA 2011]] | [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 2011|Pasukan Bertanding]]}} | club-update = July 23, 2014 | nationalteam-update = July 23, 2014 }} '''Muhammad Asraruddin Putra Bin Omar''' (lahir 1988) di [[Kuala Selangor (kawasan persekutuan)|Kuala Selangor,]] [[Selangor]] merupakan pemain bola sepak Malaysia yang kini bermain selaku pertahanan untuk pasukan [[Selangor FA]] di [[Liga Super Malaysia]]. Dia merupakan anggota [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]]. ==Kerjaya== Produk Sekolah Sukan Bukit Jalil ini merupakan pemain serba boleh. Dia memainkan watak penting ketika menbantu Malaysia layak ke kejohanan Belia Asia 2006 di [[India]]. Semasa mewakili pasukan bawah 19 tahun Malaysia pada kejohanan Piala Juara Belia 2007 (CYC), Asraruddin memegang tanggungjawab selaku penolong ketua pasukan. Dia kemudian menjadi ketua pasukan ketika menentang [[PSV Eindhoven]] setelah Bunyamin Umar mengalami kecederaan. Persembahan yang beliau tonjolkan ketika berlangsungnya CYC menarik minat [[PSV Eindhoven]] untuk membawanya mengikuti latihan selama seminggu di Akademi PSV.<ref>{{Cite web |url=http://selangorfc.com/pemain/arkib/mohd-asrarudin-putra-omar.html |title=Karier Mohd Asrarudin Putra Omar pada tahun 2007. |access-date=2008-08-11 |archive-date=2008-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080628002735/http://selangorfc.com/pemain/arkib/mohd-asrarudin-putra-omar.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/8/19/sports/20070819073209&sec=sports PSV Eindhoven offer Asraruddin stint at club.]</ref> Asraruddin membuat penampilan pertama bersama pasukan bawah 23 tahun Malaysia ketika menentang Republik Ireland pada 15 Mei [[2008]] di kejohanan Piala Antara Benua 2008. Dia kemudian mewakili dan beraksi pertama kali bersama [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|pasukan Malaysia]] ketika menentang India di [[Hyderabad]] pada 22 Julai [[2008]]. Dia juga membuat penampilan bersama Malaysia XI ketika menentang [[Chelsea F.C.]] di Stadium Shah Alam pada 29 Julai [[2008]]. Pada perlawanan tersebut Malaysia XI tewas 0-2. == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == *[http://www.fam.org.my/Modules/Page/Page.aspx?Id=112 Profil Mohd Asrarudin Putra Omar di laman web rasmi F.A.M.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080811170802/http://www.fam.org.my/Modules/Page/Page.aspx?Id=112 |date=2008-08-11 }} *[http://selangorfc.com/pemain/arkib/mohd-asrarudin-putra-omar.html Mohd Asrarudin Putra Omar di Selangorfc.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080628002735/http://selangorfc.com/pemain/arkib/mohd-asrarudin-putra-omar.html |date=2008-06-28 }} {{Navboxes colour |title = Pasukan Malaysia |bg = yellow |fg = black |bordercolor = black |list1 = {{Pasukan Malaysia Piala Suzuki AFF 2010 - Juara Kali Pertama}} }} {{Skuad Johor Darul Takzim FC}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Mohd Asraruddin Putra Omar | ALTERNATIVE NAMES = Asraruddin Omar | SHORT DESCRIPTION = Pemain bola sepak Malaysia | DATE OF BIRTH = 26 Ogos 1988 | PLACE OF BIRTH = Selangor | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} [[Kategori:Kelahiran 1988]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Pemain bola sepak Malaysia]] [[Kategori:Pemain pertahanan (bola sepak)]] nda8qk3kdb8psgz1tetrwfg6z5qb622 6925830 6925828 2026-08-12T08:39:41Z ~2026-44432-35 412566 6925830 wikitext text/x-wiki {{Football player infobox | playername = Asraruddin Putra Omar | fullname = Mohd Asraruddin Putra Bin Omar | nickname = Asra | dateofbirth = {{birth date and age|1988|8|26}} | cityofbirth = [[Kuala Selangor]], [[Selangor]] | countryofbirth = [[Malaysia]] | height = 183 cm | currentclub = [[Piratas FC]] | clubnumber = [[4]] | position = [[Pertahanan]] | youthyears1 = 2001-2005 | youthclubs1 = [[Sekolah Sukan Bukit Jalil]] | youthyears2 = 2006-2007 | youthclubs2 = [[Selangor FA|Piala Presiden Selangor]] | years1 = 2007-2013 | clubs1 = [[Selangor FA]] | caps1 = 80 | goals1 = 6 | years2 = 2014-2017 | clubs2 = [[Darul Takzim FC]] | caps2 = 36 | goals2 = 5 | years3 = 2017 | clubs3 = | caps3 = | goals3 = | years4 = 2018-2019 | clubs4 = [[-]] | caps4 = | goals4 = | years5 = 2019 | clubs5 = | caps5 = | goals5 = | nationalyears1 = 2005–2008 | nationalteam1 = {{Flag icon|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia B-19]] | nationalcaps1 = 20 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2005–2009 | nationalteam2 = {{Flag icon|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia B-20]] | nationalcaps2 = 18 | nationalgoals2 = 4 | nationalyears3 = 2008–2011 | nationalteam3 = {{Flag icon|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia B-23]] | nationalcaps3 = 13 | nationalgoals3 = 1 | nationalyears4 = 2008-2012 | nationalteam4 = {{Flag icon|Malaysia}} [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] | nationalcaps4 = 33 | nationalgoals4 = 0 | medaltemplates = {{MedalCountry|{{MAS}}}} {{MedalSport | [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN|Bola Sepak]] Lelaki}} {{MedalGold | [[Piala Suzuki AFF 2010|Piala AFF 2010]] | [[Kejohanan Bola Sepak ASEAN|Pasukan Bertanding]]}} {{MedalSport | [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 2011|Bola Sepak]] Lelaki}} {{MedalGold | [[Sukan Asia Tenggara 2011|Sukan SEA 2011]] | [[Bola sepak di Sukan Asia Tenggara 2011|Pasukan Bertanding]]}} | club-update = July 23, 2014 | nationalteam-update = July 23, 2014 }} '''Mohd Asraruddin Putra Bin Omar''' (lahir 1988) di [[Kuala Selangor (kawasan persekutuan)|Kuala Selangor,]] [[Selangor]] merupakan pemain bola sepak Malaysia yang kini bermain selaku pertahanan untuk pasukan [[Selangor FA]] di [[Liga Super Malaysia]]. Dia merupakan anggota [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia]]. ==Kerjaya== Produk Sekolah Sukan Bukit Jalil ini merupakan pemain serba boleh. Dia memainkan watak penting ketika menbantu Malaysia layak ke kejohanan Belia Asia 2006 di [[India]]. Semasa mewakili pasukan bawah 19 tahun Malaysia pada kejohanan Piala Juara Belia 2007 (CYC), Asraruddin memegang tanggungjawab selaku penolong ketua pasukan. Dia kemudian menjadi ketua pasukan ketika menentang [[PSV Eindhoven]] setelah Bunyamin Umar mengalami kecederaan. Persembahan yang beliau tonjolkan ketika berlangsungnya CYC menarik minat [[PSV Eindhoven]] untuk membawanya mengikuti latihan selama seminggu di Akademi PSV.<ref>{{Cite web |url=http://selangorfc.com/pemain/arkib/mohd-asrarudin-putra-omar.html |title=Karier Mohd Asrarudin Putra Omar pada tahun 2007. |access-date=2008-08-11 |archive-date=2008-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080628002735/http://selangorfc.com/pemain/arkib/mohd-asrarudin-putra-omar.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/8/19/sports/20070819073209&sec=sports PSV Eindhoven offer Asraruddin stint at club.]</ref> Asraruddin membuat penampilan pertama bersama pasukan bawah 23 tahun Malaysia ketika menentang Republik Ireland pada 15 Mei [[2008]] di kejohanan Piala Antara Benua 2008. Dia kemudian mewakili dan beraksi pertama kali bersama [[pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|pasukan Malaysia]] ketika menentang India di [[Hyderabad]] pada 22 Julai [[2008]]. Dia juga membuat penampilan bersama Malaysia XI ketika menentang [[Chelsea F.C.]] di Stadium Shah Alam pada 29 Julai [[2008]]. Pada perlawanan tersebut Malaysia XI tewas 0-2. == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == *[http://www.fam.org.my/Modules/Page/Page.aspx?Id=112 Profil Mohd Asrarudin Putra Omar di laman web rasmi F.A.M.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080811170802/http://www.fam.org.my/Modules/Page/Page.aspx?Id=112 |date=2008-08-11 }} *[http://selangorfc.com/pemain/arkib/mohd-asrarudin-putra-omar.html Mohd Asrarudin Putra Omar di Selangorfc.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080628002735/http://selangorfc.com/pemain/arkib/mohd-asrarudin-putra-omar.html |date=2008-06-28 }} {{Navboxes colour |title = Pasukan Malaysia |bg = yellow |fg = black |bordercolor = black |list1 = {{Pasukan Malaysia Piala Suzuki AFF 2010 - Juara Kali Pertama}} }} {{Skuad Johor Darul Takzim FC}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Mohd Asraruddin Putra Omar | ALTERNATIVE NAMES = Asraruddin Omar | SHORT DESCRIPTION = Pemain bola sepak Malaysia | DATE OF BIRTH = 26 Ogos 1988 | PLACE OF BIRTH = Selangor | DATE OF DEATH = | PLACE OF DEATH = }} [[Kategori:Kelahiran 1988]] [[Kategori:Orang dari Selangor]] [[Kategori:Pemain bola sepak Malaysia]] [[Kategori:Pemain pertahanan (bola sepak)]] no9wx9gpcfsau3iipobeh9df8f11xys 0 117524 6925499 6925307 2026-08-11T18:32:13Z Syariah10 368991 /* Siri telefilem terbitan */ 6925499 wikitext text/x-wiki {{Kotak info syarikat | nama = Primeworks Studios Sdn. Bhd. | logo_syarikat = LogoBaruPrimeworks.jpg | saiz_logo = | alt_logo = | kapsyen_logo = Logo baru Primeworks Studios menggunakan gaya tulisan '''Comfortaa''', digunakan pada tahun 2014. | nama_dagang = | nama_dahulu = Grand Brilliance Sdn Bhd<br>{{small|(9 Disember 1993 – 8 Ogos 2008)}} | jenis = [[Syarikat swasta|Swasta]] | industri = {{hlist|[[Media massa]]|[[hiburan]]}} | genre = [[Media]] | nasib = | pendahulu = | pengganti = | ditubuhkan = * {{Start date and age|1993|12|9|df=yes}}<br>{{small|(sebagai Grand Brilliance)}} * {{Start date and age|2008|8|8|df=yes}}<br>{{small|(sebagai Primeworks Studios)}} | pengasas = | dibubarkan = | lokasi_ibu_pejabat = | lokasi = Balai Berita, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | bandar_lokasi = | negara_lokasi = | bilangan_lokasi = | tahun_bilangan_lokasi = | kawasan_diberi_khidmat = | orang_penting = Nini Yusof<br/>{{small|Ketua Pegawai Eksekutif, Rangkaian Televisyen Media Prima dan Primeworks Studios}} | keluaran = {{hlist|[[Televisyen]]|[[filem]]}} | jenama = [[Grand Brilliance]] (dihentikan) | pengeluaran = | tahun_pengeluaran = | perkhidmatan = | hasil = | tahun_hasil = | pendapatan_operasi = | aset = | tahun_aset = | ekuiti = | tahun_ekuiti = | pemilik = | ahli = | tahun_ahli = | bilangan_kakitangan = | tahun_bilangan_kakitangan = | syarikat_induk = [[Media Prima]] | pembahagian = | anak_syarikat = Primeworks Distribution Sdn. Bhd. | modul = | nisbah = | laman_web = {{URL|www.primeworks.com.my}} }} [[Fail:Primeworks logo.png|thumb|right|200px|Logo lama Primeworks Studios (menggunakan gaya tulisan '''Times New Roman''', digunakan pada tahun 8 Ogos 2008–Januari 2014).]] '''Primeworks Studios Sdn. Bhd.''' (dahulunya dikenali sebagai '''Grand Brilliance Sdn. Bhd.'''), ialah sebuah syarikat penerbitan dan pengedaran rancangan televisyen [[Malaysia]] dan penyedia kandungan milik penuh konglomerat media [[Media Prima]].<ref name="NST"> Oleh NST, [https://web.archive.org/web/20181201051231/http://www.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20100522-217821.html "The big three"] New Straits Times Sat, 22 May 2010., Dicapai 30 November 2018.</ref> Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan kreatif untuk rangkaian televisyen Media Prima, iaitu [[TV3]], [[NTV7]], [[8TV]] dan [[TV9]]. Primeworks bukan sahaja menerbitkan rancangan TV untuk Media Prima, bahkan turut membekalkan kandungan untuk [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] dan [[Astro Malaysia|Astro]], di samping mengeksport rancangan buatan Malaysia ke pasaran antarabangsa dan menjalin hubungan strategik dengan pengedar TV antarabangsa.<ref>{{cite news|title=Media Prima unit to liven up content|author=Jeeva Arulampalam|publisher=Business Times|date=2008-09-12|url=http://web.archive.org/web/20080918035803/http://www.btimes.com.my/Current_News/BTIMES/Saturday/Nation/jpworks.xml/Article/index_html|accessdate=2008-09-21}}</ref> Biarpun mula menerbitkan rancangan televisyen seawal pada 1995 (yang dikenali sebagai [[Grand Brilliance]]), Primeworks hanya mengenalpasti diri mereka sendiri pada 2008 untuk dibezakan daripada satu lagi anak syarikat Media Prima, '''Grand Brilliance Sdn. Bhd.''' yang ditubuhkan pada 9 Disember 1993.<ref>{{cite news|title=MPB's primeworks studios gears towards international market|publisher=OnScreen Asia|date=2008-08-18|url=http://www.onscreenasia.com/article-3555-mpbsprimeworksstudiosgearstowardsinternationalmarket-onscreenasia.html|accessdate=2008-09-11|language=Inggeris}}</ref> Syarikat itu bergabung dengan satu lagi anak syarikat Media Prima, '''Grand Brilliance''' pada tahun 2008 untuk membentuk syarikat pelesenan, penerbitan dan pengedaran baharu di bawah nama Primeworks Studios. ==Rancangan televisyen terbitan== * ''8 E-News'' (2008-2020) * ''[[999 (siri TV)|999]]'' (2008-2020) * ''[[Borak Kopitiam]]'' (2018-2020) * ''Dai'' * ''Detik 12 Malam'' * ''Helo Doktor'' (2018-2020) * ''[[Jalan-Jalan Cari Makan]]'' * ''[[Jalan-Jalan Makan Angin]]'' * ''[[Jejak Rasul]]'' (2008-2019) * ''[[Majalah 3]]'' (2008-2020) * ''[[Malaysia Hari Ini]]'' (2008-2020) * ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' (2008-2020) * ''Misteri Nusantara'' * ''[[Nasi Lemak Kopi O]]'' (2008-2018) * ''[[Nona (siri TV)|Nona]]'' (2008-2020) * ''Sahabat Backapckers'' * ''Senang Terhibur'' * ''Suara Konsumer'' * ''Tanyalah Ustaz'' (2008-2020) * ''Unsung Places'' * ''[[Wanita Hari Ini]]'' (2008-2020) ==Siri drama terbitan== Primeworks Studios turut aktif menerbitkan drama untuk [[TV3]] dan [[TV9]], berikut dengan ialah hasil senarai kerjasamanya {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV |- | 2010 ! ''Misteri Rumah Tua'' <ref name="Budiey Channel"=> {{Cite web|url=https://www.budiey.com/dayana-azzam-arill-dalam-drama-misteri-rumah-tua/|title=Dayana, Azzam, Arill dalam Drama Misteri Rumah Tua|date=2010-02-17|website=Budiey Channel|language=en-US|access-date=2025-07-17}}</ref> | Zafran Abdul Aziz | [[Dayana Amerda]], [[Azzam Sham]], [[Ariel Fesol]] | rowspan="4"|[[TV9]] |- | rowspan="7"|2012 ! ''[[Friday I'm In Love]]'' | [[Faizul A. Rashid]] | [[Qi Razali]], [[Nelydia Senrose]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Zoey Rahman]], [[Ryzal Jaafar]], [[Bella Dally]] |- ! ''Citra Juwita'' | Shirin Hj. Khuzaimi | [[Jasmin Hamid]], [[Eyka Farhana]], [[Sahronizam Noor]], [[Aedy Ashraf]], Azuan Mazlan |- ! ''[[6 Progresif|6 Progresif (Musim Ke-2)]]'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Zahiril Adzim]], [[Nas-T]], [[Hanis Kamal Bakar]], [[Faralyna Idris]], [[Bella Dally]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Fadlan Hazim]] |- ! ''[[Indera Joned]]'' | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Anzalna Nasir]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Hairul Azreen]], [[Puteri Sarah Liyana]] | rowspan="5"|[[TV3]] |- ! ''[[Julia]]'' | rowspan="2"|[[Jamal Khan]] | [[Nabila Huda]], [[Fizo Omar]], [[Izreen Azminda]], [[Azlee Khairi]], [[Fouziah Gous]] |- ! ''[[Miss Octopus]]'' | [[Rozita Che Wan]], [[Fahrin Ahmad]], [[Bella Dally]] |- ! ''[[Darjat (drama)|Darjat]]'' | rowspan="2"|M. Nazir Juhan | [[Syazwan Zulkifly]], [[Ika Nabila]], [[Talha Harith]] |- | rowspan="7"|2013 ! ''Goyang Syafiq... Jom Pergi Bercuti'' | [[Nabil Ahmad]], [[Eizlan Yusof]], [[Sharifah Shahirah]], [[Nabila Huda]], [[Tasha Shilla]] |- ! ''[[Dalam Setiap Sujud]]'' | rowspan="3"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Fathia Latiff]], [[Azlee Khairi]], [[Elfaeza Ul Haq]], [[Keith Foo]] | rowspan="2"|[[TV9]] |- ! ''[[Seindah Sabarmu]]'' | [[Nad Zainal]], [[Shah Iskandar]], [[Hanis Kamal Bakar]], [[Ika Nabila]] |- ! ''[[Sebenarnya, Saya Isteri Dia!]]'' | [[Tiz Zaqyah]], [[Izzue Islam]], [[Uqasha Senrose]], [[Qi Razali]] | rowspan="5"|[[TV3]] |- ! ''[[Teduhan Kasih]]'' | rowspan="2"|[[Jamal Khan]] | [[Sherry Ibrahim]], [[Adi Putra]], [[Nabila Huda]], [[Shah Iskandar]] |- ! ''[[Terukir Di Bintang (drama)|Terukir Di Bintang]]'' | [[Tasha Shilla]], [[Ellyas Abdullah]], [[Kamal Adli]], [[Shiha Zikir]] |- ! ''[[Love You Mr. Arrogant]]'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Zara Zya]], [[Azlee Khairi]], [[Hanez Suraya]], [[Keith Foo]], [[Anzalna Nasir]] |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'' | [[Azma Aizal Yusoof]] | [[Izreen Azminda]], [[Amar Baharin]] |- ! ''[[Satu Hari]]'' | [[Jamal Khan]] | [[Sara Ali]], [[Remy Ishak]], [[Rita Rudaini]], [[Miller Khan]] | [[TV9]] |- | rowspan="5"|2015 ! ''[[Teman Lelaki Upahan]]'' | {{plainlist| * [[Azma Aizal Yusoof]] * [[Idora Abdul Rahman]] }} | [[Siti Elizad]], [[Ungku Ismail Aziz]] | rowspan="20"|[[TV3]] |- ! ''Koridor Mistik'' | Zafran Abdul Aziz | Barisan pelakon ensembel |- ! ''[[HidayahMu Ramadan]]'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Zara Zya]], [[Aeril Zafrel]], [[Nazrief Nazri]] |- ! ''[[Aku Pilih Kamu (drama)|Aku Pilih Kamu]]'' | [[Zul Huzaimy]] | [[Dayana Roza]], [[Hafidz Roshdi]], [[Fazren Rafi]] |- ! ''[[Cinta Si Wedding Planner]]'' | rowspan="2"|[[Along Kamaludin]] | [[Adi Putra]], [[Mira Filzah]], [[Shiqin Kamal]], [[Fadlan Hazim]] |- | rowspan="4"|2016 ! ''[[Love You Mr. Arang]]'' | [[Amirul Faqeem]], [[Hanna Aqeela]] |- ! ''[[Duda Terlajak Laris]]'' | Fairuz Loy | [[Zara Zya]], [[Idris Khan]], [[Wawa Zainal]] |- ! ''[[Rintihan Nek Mis]]'' | Amie Maziah Abd Rahman | [[Normah Damanhuri]], [[Duerra Mitilda]], [[Hanna Aqeela]], [[Ryzal Jaafar]], [[Idzham Ismail]] |- ! ''[[Sein dan Luna]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Syazuwan Hassan]], [[Mimi Lana]] |- | rowspan="4"|2017 ! ''[[Suamiku Paling Sweet]]'' | [[Zul Huzaimy|Zul Huzaimy Marzuki]] | [[Syafiq Kyle]], [[Mawar Rashid]] |- ! ''[[Shhh... I Love You]]'' | Nizam Zakaria | [[Gambit Saifullah]], [[Elvina Mohamad]] |- ! ''[[Jurnal Suraya]]'' | [[Zul Huzaimy]] | [[Nad Zainal]], [[Ryzal Jaafar]] |- ! ''[[Cinta Hati Batu]]'' | Amor Rizan | [[Aishah Azman]], [[Ashraf Muslim]], [[Fadlan Hazim]] |- | rowspan="2"|2018 ! ''[[Tiada Arah Jodoh Kita]]'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Shukri Yahaya]], [[Aprena Manrose]], [[Erwin Dawson]], [[Hafeez Mikail]] |- ! ''[[Ramadan dan Hamdan]]'' | rowspan="2"|Nazir Jamaluddin | [[Shuk Sahar]], Chef Fikree |- | 2019 ! ''[[Kereta Sewa (drama)|Kereta Sewa]]'' | [[Hairi Safwan]], [[Amyza Aznan]], [[Along Eyzendy]] |- | rowspan="3"|2020 ! ''[[Bicara Cinta (drama)|Bicara Cinta]]'' | [[Along Kamaludin]] | [[Adi Putra]], [[Emma Maembong]] |- ! ''[[Isteri Misteri]]'' | {{plainlist| * [[Faisal Ishak]] * Esham Shahlin }} | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Tiz Zaqyah]], [[Sharifah Sakinah]], [[Azira Shafinaz]], [[Azar Azmi]] |- ! ''[[Bidadari Salju]]'' | Riza Baharudin | [[Adam Lee]], [[Sweet Qismina]] |- | 2024 ! ''[[Benci Jadi Cinta (drama vertikal)|Benci Jadi Cinta]]'' | Izuan Mokhtar | Syahmie Thsaqeef, [[Harissa Adlynn]], Zhen Ning |} ==Siri telefilem terbitan== Primeworks Studios turut aktif menerbitkan telefilem untuk [[TV3]] dan [[TV9]], berikut dengan ialah hasil senarai kerjasamanya {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2010 ! ''Bas Raya'' | Zulkiflee Mohd Said | [[Nabil Ahmad]], [[Ilya Buang]], [[Sheila Mambo]], [[Siti Fazurina]], [[Acong Sweetchild]] | rowspan="7"|[[TV3]] | |- | rowspan="11" |2012 ! ''Perempuan Neraka'' | Keoi Hj Khalid | [[Sherie Merlis]], [[Fizz Fairuz]], [[Airis Yasmin]], [[Ika Nabila]], [[Aeril Zafrel]] | |- ! ''Warkah Cinta Mat Rock'' | [[Jamal Khan]] | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Fathia Latiff]] | |- ! ''Maharku Untukmu'' | rowspan="5"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Adi Putra]], [[Nabila Huda]], [[Norish Karman]] | |- ! ''Cinta Dari Syurga'' | [[Azlee Khairi]], [[Fouziah Gous]], [[Anzalna Nasir]] | |- ! ''Di Bawah Langitmu'' | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Nora Danish]] | |- ! ''Maafkan Aku'' | [[Syazwan Zulkifly]], [[Nora Danish]], [[Zahiril Adzim]], [[Rahim Razali|Datuk Rahim Razali]] | |- ! ''Kemelut Cinta'" | [[Fathia Latiff]], [[Azlee Khairi]] | rowspan="7"|[[TV9]] | |- ! ''Takdir Yang Tertunda'' | Fairuz Loy | [[Ako Mustapha]], [[Fouziah Gous]] | |- ! ''Friday I'm In Love: Episod Akhir'' | [[Faizul A. Rashid]] | [[Qi Razali]], [[Nelydia Senrose]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Zoey Rahman]], [[Ryzal Jaafar]], [[Bella Dally]] | |- ! ''7 Hari Di Neraka'' | [[Jamal Khan]] | [[Siti Saleha]], [[Namron]], [[Sofi Jikan]] | |- ! ''Kenapa Aku Binti Abdullah'' | Harris Fadzillah | [[Wawa Zainal]], [[Rozita Che Wan]], [[Aeril Zafrel]] | |- | rowspan="5"|2013 ! ''Sungai Lui'' | [[Isma Yusoof]] | [[Aeril Zafrel]], [[Wan Sharmila]], [[Fazlina Ahmad Daud]], [[Lisdawati]] | |- ! ''PA Cinta'' | rowspan="4"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Tasha Shilla]], [[Kamal Adli]], [[Syatilla Melvin]] | |- ! ''Ijab & Qabul'' | [[Adi Putra]], [[Nora Danish]], [[Fouziah Gous]] | rowspan="14"|[[TV3]] | |- ! ''Lara Qaseh'' | [[Sara Ali]], [[Azlee Khairi]], [[Ramona Zamzam]], [[Keith Foo]] | |- ! ''Cinta Mat Semperit'' | [[Aeril Zafrel]], [[Izara Aishah]], [[Fasha Sandha]], [[Roy Azman]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''Kerana Terpaksa Aku Relakan'' | [[Isma Yusoof]] | [[Amar Baharin]], [[Izreen Azminda]] | Sambungan dari drama ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'' |- ! ''Sandiwara'' | Nizam Zakaria | [[Yana Samsudin]], [[Zulin Aziz]], [[Iqram Dinzly]], [[Kartina Aziz]] | |- | rowspan="5"|2015 ! ''Romantika Bulan Madu'' | rowspan="3"|[[Jamal Khan]] | [[Risteena Munim]], [[Amar Asyraf]] | |- ! ''Jaga Depa Sat'' | [[Ika Nabila]], [[Reen Rahim]], [[Aisya Hasnaa]], [[Kazar Saisi]], [[Sharifah Shahora]] | |- ! ''Teroka'' | [[Adi Putra]], [[Faye Kusairi]] | |- ! ''Dia Imamku'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Aeril Zafrel]], [[Sarah Hildebrand]], [[Hafizul Kamal]], [[Tunku Hanis]] | |- ! ''Detik'' | [[Feroz Kader]] | [[Faizal Hussein]], [[Nazeera Sardi]] | |- | rowspan="2"|2016 ! ''Hanya Aku'' | Samsul Lizam | [[Amar Baharin]], [[Tash Yong]], [[Sabhi Saddi]] | |- ! ''Cinta Si Wedding Planner Raya'' | [[Along Kamaludin]] | [[Mira Filzah]], [[Adi Putra]], [[Fadlan Hazim]], [[Nazeera Sardi]] | |- | rowspan="3"|2017 ! ''Sakit'' | [[Jamal Khan]] | [[Syafie Naswip]], [[Shera Aiyob]], [[Azhan Rani]] | |- ! ''Takdir Yang Terhenti'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Syafiq Kyle]], [[Zara Zya]] | |- ! ''Petanda'' | [[Razaisyam Rashid]] | [[Faizal Hussein]], [[Aleza Shadan]], [[Diana Rafar]] | [[TV9]] | |- | rowspan="3"|2018 ! ''Check In'' | [[Zul Huzaimy]] | [[Azrel Ismail]], [[Elisya Sandha]], [[Riena Diana]], [[Zainol MacWilson]], [[Maria Farida]] | [[NTV7]] |- ! ''Realiti Ramadan Mike'' | Nizam Zakaria | [[Josiah Hogan]], [[Sara Ali]], Derrick Yifan | rowspan="9"|[[TV3]] | |- ! ''Dari Kekasih Kepada Kekasih'' | [[Jamal Khan]] | [[Hattan]], [[Sharifah Shahirah]], [[Aman Graseka]], Syamim Razi | |- | rowspan="4"|2019 ! ''Viral Alam Maya'' | Nazir Jamaluddin | [[Hafidz Roshdi]], [[Mimi Lana]] | |- ! ''Telapak Waktu'' | [[Raja Mukhriz]] | [[Hazama]], [[Rosnah Johari]], [[Wanna Ali]], [[Sharifah Shahora]] | |- ! ''Kenduri Hari Merdeka'' | Al Jafree Md Yusop | [[Ashraf Muslim]], [[Azar Azmi]] | |- ! ''Ayyad Aishah'' | [[Osman Ali]] | Ariff (Buntat), Indah Emeerlda | |- | rowspan="2"|2020 ! ''Kelab Gentleman'' | Gavin Yap | [[Rahim Razali|Datuk Rahim Razali]], [[Sabri Yunus]], [[Azman Hassan]], [[Vanidah Imran]] | |- ! ''Pencipta Pegang Waktu'' | Zainorhisyam Shamsudin | [[Que Haidar]], [[Fauziah Ahmad Daud]], [[Puteri Balqis]], [[Khir Rahman]], [[Jalil Hamid]] | |- | 2022 ! ''Ketupat Untuk Ariana'' | [[Ahmad Idham]] | [[Jalil Hamid]], Aliff Yasraff, [[Nur Qistina Raisah]] | |} ==Filemografi== ===Siri filem terbitan=== {| class="wikitable" |+ !Tahun !Tajuk !Pengarah !Penerbit |- | rowspan="7" |1995 |[[Sembilu 2]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Jimi Asmara]] |[[Erma Fatima]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Amok (filem)|Amok]] |[[Adman Salleh]] |Dengan kerjasama Nizaman dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Sayang Salmah]] |[[Mahadi J. Murat]] |Dengan kerjasama Perkasa Filem dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Kad Cinta]] |[[Julie Dahlan]] |Dengan kerjasama [[Julie Dahlan#Filemografi|JD Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Bisikan Cinta]] |Sahib Selamat |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[XX Ray II]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama Nizarman dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="3" |1996 |[[Lurah Dendam]] |[[Raja Ahmad Alauddin]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Maria Mariana]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Cinta Metropolitan]] |[[Zulkifli M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Julie Dahlan#Filemografi|JD Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |1997 |[[Puteri Impian]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Gemerlapan]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Baginda (filem)|Baginda]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Azam]] |[[Z. Lokman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Sate (filem)|Sate]] |[[Z. Lokman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |1998 |[[Penyair Malam]] |Kamal Ishak |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Maria Mariana 2]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Jibon]] |Nahar Akhbar Khan |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Puteri Impian 2]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Badai Mantera]] |[[Zulkifli M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |1999 |[[Perempuan Melayu Terakhir]] |[[Erma Fatima]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Bara (filem)|Bara]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Senario The Movie]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Burung Besi]] |[[Bade Hj. Azmi]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[KLU (filem)|KLU]] |Ricky Uy |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], Cineart Enterprises Sendirian Berhad (berdaftar [[REV Media Group|Media Prima Digital Sdn. Bhd.]]) dan Inno-Network Sendirian Berhad |- | rowspan="2" |2000 |[[Pasrah (filem)|Pasrah]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Senario Lagi]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- | rowspan="2" |2001 |[[Seri Dewi Malam]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Paradigm Film |- |[[Lagi-Lagi Senario]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |2002 |[[Anak Mami The Movie]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |2003 |[[Lang Buana]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |2004 |[[Rabun (filem)|Rabun]] |Allahyarham [[Yasmin Ahmad]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan MHz Films |- |[[Buli (filem)|Buli]] |[[Afdlin Shauki|Dato' Afdlin Shauki]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[7 Perhentian]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Metrowealth Pictures]], MIG Beats dan [[Grand Brilliance]] |- |[[I Know What You Did Last Raya]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Tangkai Jering (filem)|Tangkai Jering]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Metrowealth Pictures]] dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="4" |2005 |[[Potret Mistik]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Metrowealth Pictures]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Senario XX]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Salon (filem)|Salon]] |[[Woo Ming Jin]] |Dengan kerjasama Alternate Studio dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Rock (filem)|Rock]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |2006 |[[Buli Balik]] |[[Afdlin Shauki|Dato' Afdlin Shauki]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], [[Vision Works]] dan Tall Order Productions |- |[[Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Gong (filem)|Gong]] |Sandosh Kesavan |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Nana Tanjung]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama NAJ Productions, Lineclear Motion Pictures dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Cinta (filem)|Cinta]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama Alternate Studio dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="3" |2007 |[[Mukhsin]] |Allahyarham [[Yasmin Ahmad]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Otai (filem)|Otai]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Linclear Motion Pictures |- |[[Nana Tanjung 2]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Linclear Motion Pictures |- | rowspan="8" |2008 |[[Dunia Baru The Movie]] |[[M. Hitler Zami|M. Hitler Zaimi]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Duyung (filem)|Duyung]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[KRU Studios|KRU Films]], [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Evolusi KL Drift]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Sepi]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama Alternate Studio dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Susuk (filem)|Susuk]] |[[Amir Muhammad]] dan [[Naeim Ghalili]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Monsoon Pictures |- |[[Budak Kelantan]] |Wan Azli Wan Jusoh |Dengan kerjasama Alternate Studio dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Antoofighter: Amukan Drakulat!]] |[[Azizi Adnan|Azizi Chunk Adnan]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Image Box |- |[[Cicakman 2: Planet Hitam]] |[[Yusry Abdul Halim|Yusry KRU]] |Dengan kerjasama [[KRU Studios]] dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="6" |2009 |[[Sifu & Tongga]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Rasukan Ablasa]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Talentime]] |Allahyarhamah [[Yasmin Ahmad]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Chilli Pepper Films |- |[[Bohsia: Jangan Pilih Jalan Hitam]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Skrip 7707]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Pisau Cukur]] |[[Bernard Chauly]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Redfilms]] |- | rowspan="6" |2010 |[[2 Hati 1 Jiwa]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Evolusi KL Drift 2]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Hooperz]] |Rosihan Zain |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], MHz Films dan KL Motion Pictures |- |[[4 Madu]] |[[Abdul Razak Mohaideen|Prof Dato' A. Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], Berjaya Film Production dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Aku Tak Bodoh]] |Boris Boo |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], Asia Media Content, J Team Productions, PMP Entertainment dan RAM Entertainment |- |[[Janin (filem)|Janin]] |[[M. Hitler Zami|M. Hitler Zaimi]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="6" |2011 |[[Khurafat: Perjanjian Syaitan]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Penunggu Istana]] |Wan Hasliza Wan Zainuddin |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Nur Kasih The Movie|Nur Kasih: The Movie]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], [[Juita Viden]] dan [[Filmscape]] |- |[[Raya Tak Jadi!]] |[[Abdul Razak Mohaideen|Prof Dato' A. Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Klip 3GP]] |Aidilfitri Mohamed Yunos |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Songlap]] |Effendee Mazlan dan Fariza Azlina Isahak |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Redfilms]] |- | rowspan="5" |2012 |[[Sesuatu Yang Tertinggal]] |Asrulhisyam Ahmad |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Chow Kit (filem)|Chow Kit]] |Rosihan Zain dan Brandon Lee |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[Jalan Kembali: Bohsia 2]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Ngorat]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Istanbul Aku Datang!]] |[[Bernard Chauly]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Redfilms]] |- | rowspan="9" |2013 |[[Rock Oo!]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Sembunyi: Amukan Azazil]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Filmscape]] |- |[[Bisikan Syaitan]] |[[Faizul A. Rashid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[KIL (filem)|KIL]] |[[Nik Amir Mustapha]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Flux Visual Lab |- |[[Pecah (filem)|Pecah]] |Asrulhisyam Ahmad |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[KL Zombi]] |[[Woo Ming Jin]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[KL Gangster 2]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Balada Pencinta|Balada Pencinta]] |[[Khir Rahman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Penanggal (filem)|Penanggal]] |[[Ellie Suriati]] |Dengan kerjasama [[Astro Shaw]], [[Grand Brilliance]] dan [[Tayangan Unggul]] |- | rowspan="4" |2014 |[[Sejoli: Misi Cantas Cinta]] |[[Osman Ali]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Nuansa |- |[[Mamak Cupcake]] |[[Woo Ming Jin]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Anak Jantan]] |[[Faizul A. Rashid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Gila Baby]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Filmscape]] |- | rowspan="4" |2015 |[[Cicakman 3]] |[[Yusry Abdul Halim|Yusry KRU]] dan [[Ghaz Abu Bakar]] |Produksi utama ialah [[KRU Studios]], [[Astro Shaw]] dan [[Grand Brilliance]] manakala [[TGV Cinemas|TGV Pictures]] dilantik sebagai pengedar bersama Primeworks |- |[[Girlfriend Kontrak]] |Virginia Kennedy |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Rembat (filem)|Rembat]] |[[Shamyl Othman]] |Dengan kerjasama Marna Films, [[Grand Brilliance]] dan [[Redfilms]] |- |[[Love, Supermoon]] |Wan Hasliza Wan Zainuddin |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="3" |2016 |[[Showdown The Movie]] |Khairil M. Bahar |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[Pekak (filem)|Pekak]] |[[Kroll Azry]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[Rock Bro!]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Enjit Semut Productions|Enjit Enjit Semut]] |- | rowspan="3" |2017 |[[J Revolusi]] |[[Zulkarnain Azhar]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Infinitus Productions |- |[[Lebuhraya Ke Neraka]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Kau Takdirku]] |[[Jason Chong]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="2" |2018 |[[Pulang (filem)|Pulang]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[7ujuh]] |[[Raja Mukhriz]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="2" |2019 |[[Sangkar (filem)|Sangkar]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama MM2 Entertaiment, [[Astro Shaw]] dan Infinitus Gold |- |[[WIRA (filem)|Wira]] |[[Adrian Teh]] |Produksi utama ialah Multimedia Entertainment, ACT 2 Pictures, [[Golden Screen Cinemas]] dan [[Astro Shaw]], manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar |- |2020 |[[Rock 4: Rockers Never Dai]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Enjit Semut Productions|Enjit Enjit Semut]] |- | rowspan="2" |2021 |[[J2: J Retribusi]] |Nazrul Asraff Mahzan dan Nazim Shah |Produksi utama ialah [[TGV Cinemas|TGV Pictures]], [https://www.sunstrongentertainment.com Sunstrong Entertainment] dan Infinitus Gold, manakala [[Disney+ Hotstar]] dilantik sebagai pengedar |- |[[Dendam Penunggu]] |Faizul Jais |Produksi utama ialah Primeworks dan Parallax Pictures, manakala tonton CINEMA dilantik sebagai pengedar |- |2023 |[[Coast Guard Malaysia: Ops Helang]] |Allahyarham [[Pitt Hanif]] |Dengan kerjasama Arie Zaharie Production, Flying Deal dan [[Metrowealth Pictures]] |- | rowspan="4" |2024 |[[Anak Perjanjian Syaitan 2]] |[[Ahmad Idham|Dr. Ahmad Idham]] |Dengan kerjasama Grand Brilliance Studio |- |[[Saka Perawan]] |[[Ahmad Idham|Dr. Ahmad Idham]] |Dengan kerjasama Grand Brilliance Studio |- |Pontianak 200kg |[[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] |Dengan kerjasama [[Metrowealth Pictures]] |- |[[Reeza GTR]] |[[Ahmad Idham|Dr. Ahmad Idham]] |Dengan kerjasama Grand Brilliance Studio |- | rowspan="3" |2025 |[[Blood Brothers: Bara Naga]] |[[Syafiq Yusof]] dan [[Abhilash Chandra]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]], Enotech, Komet Productions, M Republic dan D'Ayu Pictures |- |[[6 Jilake]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama Eartistic Entertainment dan Grand Brilliance Studio |- |[[Duyung: Legenda Aurora]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[KRU Studios]] dan 8 Bit Studio |- | rowspan="6" |2026 |[[Malaikat Malam]] |[[Nazifdin Nasrudin]] |Dengan kerjasama Viper Studios, [[Skop Productions]] dan [[Astro Shaw]] |- |[[Pewaris Susuk]] |Faizal Nadxaman |Dengan kerjasama Anomali Media |- |[[5 Bomoh]] |Syed Fariz |Dengan kerjasama [[Global Station]] dan [[Skop Productions]] |- |[[Khadam]] |[[Shamyl Othman]] |Produksi utama ialah [[Redfilms]], Komet Productions, Sil-Metropole Organisation, Magma Entertainment, Applause Entertainment, Visual Media Studio dan [[Golden Screen Cinemas]] manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar |- |[[The Original Gangster]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama President Productions dan Razor's Edge Pictures |- |Satu |[[Feroz Kader]] |Dengan kerjasama FJ Pictures |- | rowspan="2" |Akan diumumkan |Dendam Dari Pusara |[[Adrian Teh]] |Produksi utama ialah Gambar Tanah Licin, ACT 2 Pictures, Clover Films dan [[Golden Screen Cinemas]] manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar |- |Senario The Legend |[[Liew Seng Tat]] |Dengan kerjasama [[Da Huang Pictures]] |- |} ==== Filem edaran ==== {| class="wikitable" |+ !Tahun !Tajuk !Pengarah !Penerbit |- |2009 |[[Senario The Movie Episode 2: Beach Boys]] |[[Ahmad Idham|Dr. Ahmad Idham]] |Produksi utama ialah [[Metrowealth Pictures]] manakala [[Grand Brilliance]] dan [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar bersama Primeworks |- |2011 |[[Abuya]] |Imran Haji Ismail |Produksi utama ialah Million Euphoria Production dan Northstar Acres manakala [[Grand Brilliance]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |2013 |[[Kolumpo]] |[[Bront Palarae]], Sheikh Munasar dan Rozi Izma |Produksi utama ialah Otto Films |- |2016 |[[BoBoiBoy: The Movie]] |[[Nizam Razak]] |Produksi utama ialah [[Animonsta Studios]] manakala [[Grand Brilliance]] dan DNA Studios dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | rowspan="3" |2018 |[[Blok 404]] |[[Azma Aizal Yusoof]] |Produksi utama ialah DBI Entertainment manakala Empire Film Solutions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Wheely]] |[[Yusry bin Abdul Halim|Datuk Yusry Abdul Halim]] |Produksi utama ialah [[KRU Studios]] dan Kartun Studios dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[One Two Jaga]] |[[Nam Ron|Namron]] |Produksi utama ialah Jazzy Pictures, KL Post Sdn. Bhd. dan Pixel Play manakala [[TGV Cinemas|TGV Pictures]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |2019 |[[Dendam Pontianak]] |Glen Goei dan Gavin Yap |Produksi utama ialah Tiger Tiger Pictures dan 13 Littlle Pictures manakala Golden Village Pictures dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | rowspan="4" |2023 |Kau Pilih Siapa? |Dato' Athy dan Saifullah Khaisas |Produksi utama ialah AT Movies |- |[[Sumpahan Jerunei]] |[[Jason Chong]] |Produksi utama ialah [[Produksi Seni 2020]] manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Walid (filem 2023)|Walid]] |[[Areel Abu Bakar]] |Produksi utama ialah Layar Pictures manakala Empire Film Solutions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Pagari Bulan]] |[[Raja Mukhriz]] |Produksi utama ialah Eleven Field Creative manakala [[Metrowealth Pictures]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |2024 |Geng Kubur |Gavin Yap |Produksi utama ialah Iron Hill Media manakala Empire Film Solutions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | rowspan="2" |2025 |Bisikan Dosa |Faizul A. Rashid |Produksi utama ialah Yusrych Global manakala Empire Film Solutions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Qifarah (filem)|Qifarah]] |[[Ghaz Abu Bakar]] |Produksi utama ialah [[Skop Productions]] dan My Way Pictures manakala [[Astro Shaw]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | rowspan="3" |2026 |[[Gayong 2]] |[[Faisal Ishak]] |Produksi utama ialah SOL Pictures manakala Key Billions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Konspirasi (filem)|Konspirasi]] |[[Ghaz Abu Bakar]] |Produksi utama ialah Elepfilm Entertainment dan Asia Tropical Films |- |[[Polong (filem)|Polong]] |[[Zulkarnain Azhar]] |Produksi utama ialah Apuu Films manakala [[Astro Shaw]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ !Tahun !Tajuk !Pengarah !Edaran bersama !Sumber |- |2012 |[[Seefood]] |Goh Aun Hoe |[[Grand Brilliance]] | |- |} ==Lihat juga== * [[Media Prima]] * [[New Straits Times Press]] * [[REV Media Group]] * [[Grand Brilliance]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{Laman web rasmi|www.primeworks.com.my}} * {{Facebook|primeworksstudios}} * {{Instagram|primeworks.studios}} * {{Twitter|helloprimeworks}} {{Media Prima}} [[Kategori:Media Prima]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1984]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1984 di Malaysia]] [[Kategori:Primeworks Studios| ]] hdgy9naltbrd618qszdc4y5pfdykkz4 6925692 6925499 2026-08-12T04:40:10Z Syariah10 368991 /* Siri telefilem terbitan */ 6925692 wikitext text/x-wiki {{Kotak info syarikat | nama = Primeworks Studios Sdn. Bhd. | logo_syarikat = LogoBaruPrimeworks.jpg | saiz_logo = | alt_logo = | kapsyen_logo = Logo baru Primeworks Studios menggunakan gaya tulisan '''Comfortaa''', digunakan pada tahun 2014. | nama_dagang = | nama_dahulu = Grand Brilliance Sdn Bhd<br>{{small|(9 Disember 1993 – 8 Ogos 2008)}} | jenis = [[Syarikat swasta|Swasta]] | industri = {{hlist|[[Media massa]]|[[hiburan]]}} | genre = [[Media]] | nasib = | pendahulu = | pengganti = | ditubuhkan = * {{Start date and age|1993|12|9|df=yes}}<br>{{small|(sebagai Grand Brilliance)}} * {{Start date and age|2008|8|8|df=yes}}<br>{{small|(sebagai Primeworks Studios)}} | pengasas = | dibubarkan = | lokasi_ibu_pejabat = | lokasi = Balai Berita, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | bandar_lokasi = | negara_lokasi = | bilangan_lokasi = | tahun_bilangan_lokasi = | kawasan_diberi_khidmat = | orang_penting = Nini Yusof<br/>{{small|Ketua Pegawai Eksekutif, Rangkaian Televisyen Media Prima dan Primeworks Studios}} | keluaran = {{hlist|[[Televisyen]]|[[filem]]}} | jenama = [[Grand Brilliance]] (dihentikan) | pengeluaran = | tahun_pengeluaran = | perkhidmatan = | hasil = | tahun_hasil = | pendapatan_operasi = | aset = | tahun_aset = | ekuiti = | tahun_ekuiti = | pemilik = | ahli = | tahun_ahli = | bilangan_kakitangan = | tahun_bilangan_kakitangan = | syarikat_induk = [[Media Prima]] | pembahagian = | anak_syarikat = Primeworks Distribution Sdn. Bhd. | modul = | nisbah = | laman_web = {{URL|www.primeworks.com.my}} }} [[Fail:Primeworks logo.png|thumb|right|200px|Logo lama Primeworks Studios (menggunakan gaya tulisan '''Times New Roman''', digunakan pada tahun 8 Ogos 2008–Januari 2014).]] '''Primeworks Studios Sdn. Bhd.''' (dahulunya dikenali sebagai '''Grand Brilliance Sdn. Bhd.'''), ialah sebuah syarikat penerbitan dan pengedaran rancangan televisyen [[Malaysia]] dan penyedia kandungan milik penuh konglomerat media [[Media Prima]].<ref name="NST"> Oleh NST, [https://web.archive.org/web/20181201051231/http://www.asiaone.com/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20100522-217821.html "The big three"] New Straits Times Sat, 22 May 2010., Dicapai 30 November 2018.</ref> Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan kreatif untuk rangkaian televisyen Media Prima, iaitu [[TV3]], [[NTV7]], [[8TV]] dan [[TV9]]. Primeworks bukan sahaja menerbitkan rancangan TV untuk Media Prima, bahkan turut membekalkan kandungan untuk [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] dan [[Astro Malaysia|Astro]], di samping mengeksport rancangan buatan Malaysia ke pasaran antarabangsa dan menjalin hubungan strategik dengan pengedar TV antarabangsa.<ref>{{cite news|title=Media Prima unit to liven up content|author=Jeeva Arulampalam|publisher=Business Times|date=2008-09-12|url=http://web.archive.org/web/20080918035803/http://www.btimes.com.my/Current_News/BTIMES/Saturday/Nation/jpworks.xml/Article/index_html|accessdate=2008-09-21}}</ref> Biarpun mula menerbitkan rancangan televisyen seawal pada 1995 (yang dikenali sebagai [[Grand Brilliance]]), Primeworks hanya mengenalpasti diri mereka sendiri pada 2008 untuk dibezakan daripada satu lagi anak syarikat Media Prima, '''Grand Brilliance Sdn. Bhd.''' yang ditubuhkan pada 9 Disember 1993.<ref>{{cite news|title=MPB's primeworks studios gears towards international market|publisher=OnScreen Asia|date=2008-08-18|url=http://www.onscreenasia.com/article-3555-mpbsprimeworksstudiosgearstowardsinternationalmarket-onscreenasia.html|accessdate=2008-09-11|language=Inggeris}}</ref> Syarikat itu bergabung dengan satu lagi anak syarikat Media Prima, '''Grand Brilliance''' pada tahun 2008 untuk membentuk syarikat pelesenan, penerbitan dan pengedaran baharu di bawah nama Primeworks Studios. ==Rancangan televisyen terbitan== * ''8 E-News'' (2008-2020) * ''[[999 (siri TV)|999]]'' (2008-2020) * ''[[Borak Kopitiam]]'' (2018-2020) * ''Dai'' * ''Detik 12 Malam'' * ''Helo Doktor'' (2018-2020) * ''[[Jalan-Jalan Cari Makan]]'' * ''[[Jalan-Jalan Makan Angin]]'' * ''[[Jejak Rasul]]'' (2008-2019) * ''[[Majalah 3]]'' (2008-2020) * ''[[Malaysia Hari Ini]]'' (2008-2020) * ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' (2008-2020) * ''Misteri Nusantara'' * ''[[Nasi Lemak Kopi O]]'' (2008-2018) * ''[[Nona (siri TV)|Nona]]'' (2008-2020) * ''Sahabat Backapckers'' * ''Senang Terhibur'' * ''Suara Konsumer'' * ''Tanyalah Ustaz'' (2008-2020) * ''Unsung Places'' * ''[[Wanita Hari Ini]]'' (2008-2020) ==Siri drama terbitan== Primeworks Studios turut aktif menerbitkan drama untuk [[TV3]] dan [[TV9]], berikut dengan ialah hasil senarai kerjasamanya {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV |- | 2010 ! ''Misteri Rumah Tua'' <ref name="Budiey Channel"=> {{Cite web|url=https://www.budiey.com/dayana-azzam-arill-dalam-drama-misteri-rumah-tua/|title=Dayana, Azzam, Arill dalam Drama Misteri Rumah Tua|date=2010-02-17|website=Budiey Channel|language=en-US|access-date=2025-07-17}}</ref> | Zafran Abdul Aziz | [[Dayana Amerda]], [[Azzam Sham]], [[Ariel Fesol]] | rowspan="4"|[[TV9]] |- | rowspan="7"|2012 ! ''[[Friday I'm In Love]]'' | [[Faizul A. Rashid]] | [[Qi Razali]], [[Nelydia Senrose]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Zoey Rahman]], [[Ryzal Jaafar]], [[Bella Dally]] |- ! ''Citra Juwita'' | Shirin Hj. Khuzaimi | [[Jasmin Hamid]], [[Eyka Farhana]], [[Sahronizam Noor]], [[Aedy Ashraf]], Azuan Mazlan |- ! ''[[6 Progresif|6 Progresif (Musim Ke-2)]]'' | rowspan="2"|Fairuz Loy | [[Zahiril Adzim]], [[Nas-T]], [[Hanis Kamal Bakar]], [[Faralyna Idris]], [[Bella Dally]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Fadlan Hazim]] |- ! ''[[Indera Joned]]'' | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Anzalna Nasir]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Hairul Azreen]], [[Puteri Sarah Liyana]] | rowspan="5"|[[TV3]] |- ! ''[[Julia]]'' | rowspan="2"|[[Jamal Khan]] | [[Nabila Huda]], [[Fizo Omar]], [[Izreen Azminda]], [[Azlee Khairi]], [[Fouziah Gous]] |- ! ''[[Miss Octopus]]'' | [[Rozita Che Wan]], [[Fahrin Ahmad]], [[Bella Dally]] |- ! ''[[Darjat (drama)|Darjat]]'' | rowspan="2"|M. Nazir Juhan | [[Syazwan Zulkifly]], [[Ika Nabila]], [[Talha Harith]] |- | rowspan="7"|2013 ! ''Goyang Syafiq... Jom Pergi Bercuti'' | [[Nabil Ahmad]], [[Eizlan Yusof]], [[Sharifah Shahirah]], [[Nabila Huda]], [[Tasha Shilla]] |- ! ''[[Dalam Setiap Sujud]]'' | rowspan="3"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Fathia Latiff]], [[Azlee Khairi]], [[Elfaeza Ul Haq]], [[Keith Foo]] | rowspan="2"|[[TV9]] |- ! ''[[Seindah Sabarmu]]'' | [[Nad Zainal]], [[Shah Iskandar]], [[Hanis Kamal Bakar]], [[Ika Nabila]] |- ! ''[[Sebenarnya, Saya Isteri Dia!]]'' | [[Tiz Zaqyah]], [[Izzue Islam]], [[Uqasha Senrose]], [[Qi Razali]] | rowspan="5"|[[TV3]] |- ! ''[[Teduhan Kasih]]'' | rowspan="2"|[[Jamal Khan]] | [[Sherry Ibrahim]], [[Adi Putra]], [[Nabila Huda]], [[Shah Iskandar]] |- ! ''[[Terukir Di Bintang (drama)|Terukir Di Bintang]]'' | [[Tasha Shilla]], [[Ellyas Abdullah]], [[Kamal Adli]], [[Shiha Zikir]] |- ! ''[[Love You Mr. Arrogant]]'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Zara Zya]], [[Azlee Khairi]], [[Hanez Suraya]], [[Keith Foo]], [[Anzalna Nasir]] |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'' | [[Azma Aizal Yusoof]] | [[Izreen Azminda]], [[Amar Baharin]] |- ! ''[[Satu Hari]]'' | [[Jamal Khan]] | [[Sara Ali]], [[Remy Ishak]], [[Rita Rudaini]], [[Miller Khan]] | [[TV9]] |- | rowspan="5"|2015 ! ''[[Teman Lelaki Upahan]]'' | {{plainlist| * [[Azma Aizal Yusoof]] * [[Idora Abdul Rahman]] }} | [[Siti Elizad]], [[Ungku Ismail Aziz]] | rowspan="20"|[[TV3]] |- ! ''Koridor Mistik'' | Zafran Abdul Aziz | Barisan pelakon ensembel |- ! ''[[HidayahMu Ramadan]]'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Zara Zya]], [[Aeril Zafrel]], [[Nazrief Nazri]] |- ! ''[[Aku Pilih Kamu (drama)|Aku Pilih Kamu]]'' | [[Zul Huzaimy]] | [[Dayana Roza]], [[Hafidz Roshdi]], [[Fazren Rafi]] |- ! ''[[Cinta Si Wedding Planner]]'' | rowspan="2"|[[Along Kamaludin]] | [[Adi Putra]], [[Mira Filzah]], [[Shiqin Kamal]], [[Fadlan Hazim]] |- | rowspan="4"|2016 ! ''[[Love You Mr. Arang]]'' | [[Amirul Faqeem]], [[Hanna Aqeela]] |- ! ''[[Duda Terlajak Laris]]'' | Fairuz Loy | [[Zara Zya]], [[Idris Khan]], [[Wawa Zainal]] |- ! ''[[Rintihan Nek Mis]]'' | Amie Maziah Abd Rahman | [[Normah Damanhuri]], [[Duerra Mitilda]], [[Hanna Aqeela]], [[Ryzal Jaafar]], [[Idzham Ismail]] |- ! ''[[Sein dan Luna]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Syazuwan Hassan]], [[Mimi Lana]] |- | rowspan="4"|2017 ! ''[[Suamiku Paling Sweet]]'' | [[Zul Huzaimy|Zul Huzaimy Marzuki]] | [[Syafiq Kyle]], [[Mawar Rashid]] |- ! ''[[Shhh... I Love You]]'' | Nizam Zakaria | [[Gambit Saifullah]], [[Elvina Mohamad]] |- ! ''[[Jurnal Suraya]]'' | [[Zul Huzaimy]] | [[Nad Zainal]], [[Ryzal Jaafar]] |- ! ''[[Cinta Hati Batu]]'' | Amor Rizan | [[Aishah Azman]], [[Ashraf Muslim]], [[Fadlan Hazim]] |- | rowspan="2"|2018 ! ''[[Tiada Arah Jodoh Kita]]'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Shukri Yahaya]], [[Aprena Manrose]], [[Erwin Dawson]], [[Hafeez Mikail]] |- ! ''[[Ramadan dan Hamdan]]'' | rowspan="2"|Nazir Jamaluddin | [[Shuk Sahar]], Chef Fikree |- | 2019 ! ''[[Kereta Sewa (drama)|Kereta Sewa]]'' | [[Hairi Safwan]], [[Amyza Aznan]], [[Along Eyzendy]] |- | rowspan="3"|2020 ! ''[[Bicara Cinta (drama)|Bicara Cinta]]'' | [[Along Kamaludin]] | [[Adi Putra]], [[Emma Maembong]] |- ! ''[[Isteri Misteri]]'' | {{plainlist| * [[Faisal Ishak]] * Esham Shahlin }} | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Tiz Zaqyah]], [[Sharifah Sakinah]], [[Azira Shafinaz]], [[Azar Azmi]] |- ! ''[[Bidadari Salju]]'' | Riza Baharudin | [[Adam Lee]], [[Sweet Qismina]] |- | 2024 ! ''[[Benci Jadi Cinta (drama vertikal)|Benci Jadi Cinta]]'' | Izuan Mokhtar | Syahmie Thsaqeef, [[Harissa Adlynn]], Zhen Ning |} ==Siri telefilem terbitan== Primeworks Studios turut aktif menerbitkan telefilem untuk [[TV3]] dan [[TV9]], berikut dengan ialah hasil senarai kerjasamanya {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2010 ! ''Bas Raya'' | Zulkiflee Mohd Said | [[Nabil Ahmad]], [[Ilya Buang]], [[Sheila Mambo]], [[Siti Fazurina]], [[Acong Sweetchild]] | rowspan="7"|[[TV3]] | |- | rowspan="11" |2012 ! ''Perempuan Neraka'' | Keoi Hj Khalid | [[Sherie Merlis]], [[Fizz Fairuz]], [[Airis Yasmin]], [[Ika Nabila]], [[Aeril Zafrel]] | |- ! ''Warkah Cinta Mat Rock'' | [[Jamal Khan]] | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Fathia Latiff]] | |- ! ''Maharku Untukmu'' | rowspan="5"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Adi Putra]], [[Nabila Huda]], [[Norish Karman]] | |- ! ''Cinta Dari Syurga'' | [[Azlee Khairi]], [[Fouziah Gous]], [[Anzalna Nasir]] | |- ! ''Di Bawah Langitmu'' | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Nora Danish]] | |- ! ''Maafkan Aku'' | [[Syazwan Zulkifly]], [[Nora Danish]], [[Zahiril Adzim]], [[Rahim Razali|Datuk Rahim Razali]] | |- ! ''Kemelut Cinta'" | [[Fathia Latiff]], [[Azlee Khairi]] | rowspan="7"|[[TV9]] | |- ! ''Takdir Yang Tertunda'' | Fairuz Loy | [[Ako Mustapha]], [[Fouziah Gous]] | |- ! ''Friday I'm In Love: Episod Akhir'' | [[Faizul A. Rashid]] | [[Qi Razali]], [[Nelydia Senrose]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Zoey Rahman]], [[Ryzal Jaafar]], [[Bella Dally]] | |- ! ''7 Hari Di Neraka'' | [[Jamal Khan]] | [[Siti Saleha]], [[Namron]], [[Sofi Jikan]] | |- ! ''Kenapa Aku Binti Abdullah'' | Harris Fadzillah | [[Wawa Zainal]], [[Rozita Che Wan]], [[Aeril Zafrel]] | |- | rowspan="5"|2013 ! ''Sungai Lui'' | [[Isma Yusoof]] | [[Aeril Zafrel]], [[Wan Sharmila]], [[Fazlina Ahmad Daud]], [[Lisdawati]] | |- ! ''PA Cinta'' | rowspan="4"|[[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Tasha Shilla]], [[Kamal Adli]], [[Syatilla Melvin]] | |- ! ''Ijab & Qabul'' | [[Adi Putra]], [[Nora Danish]], [[Fouziah Gous]] | rowspan="14"|[[TV3]] | |- ! ''Lara Qaseh'' | [[Sara Ali]], [[Azlee Khairi]], [[Ramona Zamzam]], [[Keith Foo]] | |- ! ''Cinta Mat Semperit'' | [[Aeril Zafrel]], [[Izara Aishah]], [[Fasha Sandha]], [[Roy Azman]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''Kerana Terpaksa Aku Relakan'' | [[Isma Yusoof]] | [[Amar Baharin]], [[Izreen Azminda]] | Sambungan dari drama ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'' |- ! ''Sandiwara'' | Nizam Zakaria | [[Yana Samsudin]], [[Zulin Aziz]], [[Iqram Dinzly]], [[Kartina Aziz]] | |- | rowspan="5"|2015 ! ''Romantika Bulan Madu'' | rowspan="3"|[[Jamal Khan]] | [[Risteena Munim]], [[Amar Asyraf]] | |- ! ''Jaga Depa Sat'' | [[Ika Nabila]], [[Reen Rahim]], [[Aisya Hasnaa]], [[Kazar Saisi]], [[Sharifah Shahora]] | |- ! ''Teroka'' | [[Adi Putra]], [[Faye Kusairi]] | |- ! ''Dia Imamku'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Aeril Zafrel]], [[Sarah Hildebrand]], [[Hafizul Kamal]], [[Tunku Hanis]] | |- ! ''Detik'' | [[Feroz Kader]] | [[Faizal Hussein]], [[Nazeera Sardi]] | |- | rowspan="2"|2016 ! ''Hanya Aku'' | Samsul Lizam | [[Amar Baharin]], [[Tash Yong]], [[Sabhi Saddi]] | |- ! ''Cinta Si Wedding Planner Raya'' | [[Along Kamaludin]] | [[Mira Filzah]], [[Adi Putra]], [[Fadlan Hazim]], [[Nazeera Sardi]] | |- | rowspan="4"|2017 ! ''Sakit'' | [[Jamal Khan]] | [[Syafie Naswip]], [[Shera Aiyob]], [[Azhan Rani]] | |- ! ''Takdir Yang Terhenti'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Syafiq Kyle]], [[Zara Zya]] | |- ! ''Petanda'' | [[Razaisyam Rashid]] | [[Faizal Hussein]], [[Aleza Shadan]], [[Diana Rafar]] | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Tali Kasut'' | [[Pali Yahya]] | Izzy Reef, [[Naim Daniel]], Alis Mariya, [[Nafiz Muaz]] | |- | rowspan="3"|2018 ! ''Check In'' | [[Zul Huzaimy]] | [[Azrel Ismail]], [[Elisya Sandha]], [[Riena Diana]], [[Zainol MacWilson]], [[Maria Farida]] | [[NTV7]] |- ! ''Realiti Ramadan Mike'' | Nizam Zakaria | [[Josiah Hogan]], [[Sara Ali]], Derrick Yifan | rowspan="9"|[[TV3]] | |- ! ''Dari Kekasih Kepada Kekasih'' | [[Jamal Khan]] | [[Hattan]], [[Sharifah Shahirah]], [[Aman Graseka]], Syamim Razi | |- | rowspan="4"|2019 ! ''Viral Alam Maya'' | Nazir Jamaluddin | [[Hafidz Roshdi]], [[Mimi Lana]] | |- ! ''Telapak Waktu'' | [[Raja Mukhriz]] | [[Hazama]], [[Rosnah Johari]], [[Wanna Ali]], [[Sharifah Shahora]] | |- ! ''Kenduri Hari Merdeka'' | Al Jafree Md Yusop | [[Ashraf Muslim]], [[Azar Azmi]] | |- ! ''Ayyad Aishah'' | [[Osman Ali]] | Ariff (Buntat), Indah Emeerlda | |- | rowspan="2"|2020 ! ''Kelab Gentleman'' | Gavin Yap | [[Rahim Razali|Datuk Rahim Razali]], [[Sabri Yunus]], [[Azman Hassan]], [[Vanidah Imran]] | |- ! ''Pencipta Pegang Waktu'' | Zainorhisyam Shamsudin | [[Que Haidar]], [[Fauziah Ahmad Daud]], [[Puteri Balqis]], [[Khir Rahman]], [[Jalil Hamid]] | |- | 2022 ! ''Ketupat Untuk Ariana'' | [[Ahmad Idham]] | [[Jalil Hamid]], Aliff Yasraff, [[Nur Qistina Raisah]] | |} ==Filemografi== ===Siri filem terbitan=== {| class="wikitable" |+ !Tahun !Tajuk !Pengarah !Penerbit |- | rowspan="7" |1995 |[[Sembilu 2]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Jimi Asmara]] |[[Erma Fatima]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Amok (filem)|Amok]] |[[Adman Salleh]] |Dengan kerjasama Nizaman dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Sayang Salmah]] |[[Mahadi J. Murat]] |Dengan kerjasama Perkasa Filem dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Kad Cinta]] |[[Julie Dahlan]] |Dengan kerjasama [[Julie Dahlan#Filemografi|JD Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Bisikan Cinta]] |Sahib Selamat |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[XX Ray II]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama Nizarman dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="3" |1996 |[[Lurah Dendam]] |[[Raja Ahmad Alauddin]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Maria Mariana]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Cinta Metropolitan]] |[[Zulkifli M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Julie Dahlan#Filemografi|JD Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |1997 |[[Puteri Impian]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Gemerlapan]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Baginda (filem)|Baginda]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Azam]] |[[Z. Lokman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Sate (filem)|Sate]] |[[Z. Lokman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |1998 |[[Penyair Malam]] |Kamal Ishak |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Maria Mariana 2]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Jibon]] |Nahar Akhbar Khan |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Puteri Impian 2]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Badai Mantera]] |[[Zulkifli M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |1999 |[[Perempuan Melayu Terakhir]] |[[Erma Fatima]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Bara (filem)|Bara]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Senario The Movie]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |[[Burung Besi]] |[[Bade Hj. Azmi]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[KLU (filem)|KLU]] |Ricky Uy |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], Cineart Enterprises Sendirian Berhad (berdaftar [[REV Media Group|Media Prima Digital Sdn. Bhd.]]) dan Inno-Network Sendirian Berhad |- | rowspan="2" |2000 |[[Pasrah (filem)|Pasrah]] |[[Yusof Haslam]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Senario Lagi]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- | rowspan="2" |2001 |[[Seri Dewi Malam]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Paradigm Film |- |[[Lagi-Lagi Senario]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Ace Motion Pictures|Paradigm Film]] |- |2002 |[[Anak Mami The Movie]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |2003 |[[Lang Buana]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |2004 |[[Rabun (filem)|Rabun]] |Allahyarham [[Yasmin Ahmad]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan MHz Films |- |[[Buli (filem)|Buli]] |[[Afdlin Shauki|Dato' Afdlin Shauki]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[7 Perhentian]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Metrowealth Pictures]], MIG Beats dan [[Grand Brilliance]] |- |[[I Know What You Did Last Raya]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Tangkai Jering (filem)|Tangkai Jering]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Metrowealth Pictures]] dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="4" |2005 |[[Potret Mistik]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Metrowealth Pictures]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Senario XX]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Salon (filem)|Salon]] |[[Woo Ming Jin]] |Dengan kerjasama Alternate Studio dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Rock (filem)|Rock]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="5" |2006 |[[Buli Balik]] |[[Afdlin Shauki|Dato' Afdlin Shauki]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], [[Vision Works]] dan Tall Order Productions |- |[[Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Gong (filem)|Gong]] |Sandosh Kesavan |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Nana Tanjung]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama NAJ Productions, Lineclear Motion Pictures dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Cinta (filem)|Cinta]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama Alternate Studio dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="3" |2007 |[[Mukhsin]] |Allahyarham [[Yasmin Ahmad]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Otai (filem)|Otai]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Linclear Motion Pictures |- |[[Nana Tanjung 2]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Linclear Motion Pictures |- | rowspan="8" |2008 |[[Dunia Baru The Movie]] |[[M. Hitler Zami|M. Hitler Zaimi]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Duyung (filem)|Duyung]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[KRU Studios|KRU Films]], [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Evolusi KL Drift]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Sepi]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama Alternate Studio dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Susuk (filem)|Susuk]] |[[Amir Muhammad]] dan [[Naeim Ghalili]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Monsoon Pictures |- |[[Budak Kelantan]] |Wan Azli Wan Jusoh |Dengan kerjasama Alternate Studio dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Antoofighter: Amukan Drakulat!]] |[[Azizi Adnan|Azizi Chunk Adnan]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Image Box |- |[[Cicakman 2: Planet Hitam]] |[[Yusry Abdul Halim|Yusry KRU]] |Dengan kerjasama [[KRU Studios]] dan [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="6" |2009 |[[Sifu & Tongga]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Rasukan Ablasa]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Talentime]] |Allahyarhamah [[Yasmin Ahmad]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Chilli Pepper Films |- |[[Bohsia: Jangan Pilih Jalan Hitam]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Skrip 7707]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Pisau Cukur]] |[[Bernard Chauly]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Redfilms]] |- | rowspan="6" |2010 |[[2 Hati 1 Jiwa]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Evolusi KL Drift 2]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Hooperz]] |Rosihan Zain |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], MHz Films dan KL Motion Pictures |- |[[4 Madu]] |[[Abdul Razak Mohaideen|Prof Dato' A. Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], Berjaya Film Production dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Aku Tak Bodoh]] |Boris Boo |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], Asia Media Content, J Team Productions, PMP Entertainment dan RAM Entertainment |- |[[Janin (filem)|Janin]] |[[M. Hitler Zami|M. Hitler Zaimi]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="6" |2011 |[[Khurafat: Perjanjian Syaitan]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Penunggu Istana]] |Wan Hasliza Wan Zainuddin |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Nur Kasih The Movie|Nur Kasih: The Movie]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]], [[Juita Viden]] dan [[Filmscape]] |- |[[Raya Tak Jadi!]] |[[Abdul Razak Mohaideen|Prof Dato' A. Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Klip 3GP]] |Aidilfitri Mohamed Yunos |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Songlap]] |Effendee Mazlan dan Fariza Azlina Isahak |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Redfilms]] |- | rowspan="5" |2012 |[[Sesuatu Yang Tertinggal]] |Asrulhisyam Ahmad |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Chow Kit (filem)|Chow Kit]] |Rosihan Zain dan Brandon Lee |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[Jalan Kembali: Bohsia 2]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Ngorat]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Istanbul Aku Datang!]] |[[Bernard Chauly]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Redfilms]] |- | rowspan="9" |2013 |[[Rock Oo!]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Sembunyi: Amukan Azazil]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Filmscape]] |- |[[Bisikan Syaitan]] |[[Faizul A. Rashid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[KIL (filem)|KIL]] |[[Nik Amir Mustapha]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Flux Visual Lab |- |[[Pecah (filem)|Pecah]] |Asrulhisyam Ahmad |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[KL Zombi]] |[[Woo Ming Jin]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[KL Gangster 2]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]] dan [[Grand Brilliance]] |- |[[Balada Pencinta|Balada Pencinta]] |[[Khir Rahman]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Penanggal (filem)|Penanggal]] |[[Ellie Suriati]] |Dengan kerjasama [[Astro Shaw]], [[Grand Brilliance]] dan [[Tayangan Unggul]] |- | rowspan="4" |2014 |[[Sejoli: Misi Cantas Cinta]] |[[Osman Ali]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Nuansa |- |[[Mamak Cupcake]] |[[Woo Ming Jin]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Anak Jantan]] |[[Faizul A. Rashid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lineclear Motion Pictures |- |[[Gila Baby]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Filmscape]] |- | rowspan="4" |2015 |[[Cicakman 3]] |[[Yusry Abdul Halim|Yusry KRU]] dan [[Ghaz Abu Bakar]] |Produksi utama ialah [[KRU Studios]], [[Astro Shaw]] dan [[Grand Brilliance]] manakala [[TGV Cinemas|TGV Pictures]] dilantik sebagai pengedar bersama Primeworks |- |[[Girlfriend Kontrak]] |Virginia Kennedy |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Rembat (filem)|Rembat]] |[[Shamyl Othman]] |Dengan kerjasama Marna Films, [[Grand Brilliance]] dan [[Redfilms]] |- |[[Love, Supermoon]] |Wan Hasliza Wan Zainuddin |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="3" |2016 |[[Showdown The Movie]] |Khairil M. Bahar |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[Pekak (filem)|Pekak]] |[[Kroll Azry]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Lightbulb Pictures |- |[[Rock Bro!]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan [[Enjit Semut Productions|Enjit Enjit Semut]] |- | rowspan="3" |2017 |[[J Revolusi]] |[[Zulkarnain Azhar]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] dan Infinitus Productions |- |[[Lebuhraya Ke Neraka]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[Kau Takdirku]] |[[Jason Chong]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="2" |2018 |[[Pulang (filem)|Pulang]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- |[[7ujuh]] |[[Raja Mukhriz]] |Dengan kerjasama [[Grand Brilliance]] |- | rowspan="2" |2019 |[[Sangkar (filem)|Sangkar]] |[[Kabir Bhatia]] |Dengan kerjasama MM2 Entertaiment, [[Astro Shaw]] dan Infinitus Gold |- |[[WIRA (filem)|Wira]] |[[Adrian Teh]] |Produksi utama ialah Multimedia Entertainment, ACT 2 Pictures, [[Golden Screen Cinemas]] dan [[Astro Shaw]], manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar |- |2020 |[[Rock 4: Rockers Never Dai]] |Allahyarham [[Mamat Khalid]] |Dengan kerjasama [[Enjit Semut Productions|Enjit Enjit Semut]] |- | rowspan="2" |2021 |[[J2: J Retribusi]] |Nazrul Asraff Mahzan dan Nazim Shah |Produksi utama ialah [[TGV Cinemas|TGV Pictures]], [https://www.sunstrongentertainment.com Sunstrong Entertainment] dan Infinitus Gold, manakala [[Disney+ Hotstar]] dilantik sebagai pengedar |- |[[Dendam Penunggu]] |Faizul Jais |Produksi utama ialah Primeworks dan Parallax Pictures, manakala tonton CINEMA dilantik sebagai pengedar |- |2023 |[[Coast Guard Malaysia: Ops Helang]] |Allahyarham [[Pitt Hanif]] |Dengan kerjasama Arie Zaharie Production, Flying Deal dan [[Metrowealth Pictures]] |- | rowspan="4" |2024 |[[Anak Perjanjian Syaitan 2]] |[[Ahmad Idham|Dr. Ahmad Idham]] |Dengan kerjasama Grand Brilliance Studio |- |[[Saka Perawan]] |[[Ahmad Idham|Dr. Ahmad Idham]] |Dengan kerjasama Grand Brilliance Studio |- |Pontianak 200kg |[[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] |Dengan kerjasama [[Metrowealth Pictures]] |- |[[Reeza GTR]] |[[Ahmad Idham|Dr. Ahmad Idham]] |Dengan kerjasama Grand Brilliance Studio |- | rowspan="3" |2025 |[[Blood Brothers: Bara Naga]] |[[Syafiq Yusof]] dan [[Abhilash Chandra]] |Dengan kerjasama [[Skop Productions]], Enotech, Komet Productions, M Republic dan D'Ayu Pictures |- |[[6 Jilake]] |[[Aziz M. Osman]] |Dengan kerjasama Eartistic Entertainment dan Grand Brilliance Studio |- |[[Duyung: Legenda Aurora]] |[[Abdul Razak Mohaideen]] |Dengan kerjasama [[KRU Studios]] dan 8 Bit Studio |- | rowspan="6" |2026 |[[Malaikat Malam]] |[[Nazifdin Nasrudin]] |Dengan kerjasama Viper Studios, [[Skop Productions]] dan [[Astro Shaw]] |- |[[Pewaris Susuk]] |Faizal Nadxaman |Dengan kerjasama Anomali Media |- |[[5 Bomoh]] |Syed Fariz |Dengan kerjasama [[Global Station]] dan [[Skop Productions]] |- |[[Khadam]] |[[Shamyl Othman]] |Produksi utama ialah [[Redfilms]], Komet Productions, Sil-Metropole Organisation, Magma Entertainment, Applause Entertainment, Visual Media Studio dan [[Golden Screen Cinemas]] manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar |- |[[The Original Gangster]] |[[Syamsul Yusof]] |Dengan kerjasama President Productions dan Razor's Edge Pictures |- |Satu |[[Feroz Kader]] |Dengan kerjasama FJ Pictures |- | rowspan="2" |Akan diumumkan |Dendam Dari Pusara |[[Adrian Teh]] |Produksi utama ialah Gambar Tanah Licin, ACT 2 Pictures, Clover Films dan [[Golden Screen Cinemas]] manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar |- |Senario The Legend |[[Liew Seng Tat]] |Dengan kerjasama [[Da Huang Pictures]] |- |} ==== Filem edaran ==== {| class="wikitable" |+ !Tahun !Tajuk !Pengarah !Penerbit |- |2009 |[[Senario The Movie Episode 2: Beach Boys]] |[[Ahmad Idham|Dr. Ahmad Idham]] |Produksi utama ialah [[Metrowealth Pictures]] manakala [[Grand Brilliance]] dan [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar bersama Primeworks |- |2011 |[[Abuya]] |Imran Haji Ismail |Produksi utama ialah Million Euphoria Production dan Northstar Acres manakala [[Grand Brilliance]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |2013 |[[Kolumpo]] |[[Bront Palarae]], Sheikh Munasar dan Rozi Izma |Produksi utama ialah Otto Films |- |2016 |[[BoBoiBoy: The Movie]] |[[Nizam Razak]] |Produksi utama ialah [[Animonsta Studios]] manakala [[Grand Brilliance]] dan DNA Studios dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | rowspan="3" |2018 |[[Blok 404]] |[[Azma Aizal Yusoof]] |Produksi utama ialah DBI Entertainment manakala Empire Film Solutions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Wheely]] |[[Yusry bin Abdul Halim|Datuk Yusry Abdul Halim]] |Produksi utama ialah [[KRU Studios]] dan Kartun Studios dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[One Two Jaga]] |[[Nam Ron|Namron]] |Produksi utama ialah Jazzy Pictures, KL Post Sdn. Bhd. dan Pixel Play manakala [[TGV Cinemas|TGV Pictures]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |2019 |[[Dendam Pontianak]] |Glen Goei dan Gavin Yap |Produksi utama ialah Tiger Tiger Pictures dan 13 Littlle Pictures manakala Golden Village Pictures dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | rowspan="4" |2023 |Kau Pilih Siapa? |Dato' Athy dan Saifullah Khaisas |Produksi utama ialah AT Movies |- |[[Sumpahan Jerunei]] |[[Jason Chong]] |Produksi utama ialah [[Produksi Seni 2020]] manakala [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Walid (filem 2023)|Walid]] |[[Areel Abu Bakar]] |Produksi utama ialah Layar Pictures manakala Empire Film Solutions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Pagari Bulan]] |[[Raja Mukhriz]] |Produksi utama ialah Eleven Field Creative manakala [[Metrowealth Pictures]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |2024 |Geng Kubur |Gavin Yap |Produksi utama ialah Iron Hill Media manakala Empire Film Solutions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | rowspan="2" |2025 |Bisikan Dosa |Faizul A. Rashid |Produksi utama ialah Yusrych Global manakala Empire Film Solutions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Qifarah (filem)|Qifarah]] |[[Ghaz Abu Bakar]] |Produksi utama ialah [[Skop Productions]] dan My Way Pictures manakala [[Astro Shaw]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- | rowspan="3" |2026 |[[Gayong 2]] |[[Faisal Ishak]] |Produksi utama ialah SOL Pictures manakala Key Billions dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |[[Konspirasi (filem)|Konspirasi]] |[[Ghaz Abu Bakar]] |Produksi utama ialah Elepfilm Entertainment dan Asia Tropical Films |- |[[Polong (filem)|Polong]] |[[Zulkarnain Azhar]] |Produksi utama ialah Apuu Films manakala [[Astro Shaw]] dilantik sebagai pengedar bersama dengan Primeworks |- |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ !Tahun !Tajuk !Pengarah !Edaran bersama !Sumber |- |2012 |[[Seefood]] |Goh Aun Hoe |[[Grand Brilliance]] | |- |} ==Lihat juga== * [[Media Prima]] * [[New Straits Times Press]] * [[REV Media Group]] * [[Grand Brilliance]] ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{Laman web rasmi|www.primeworks.com.my}} * {{Facebook|primeworksstudios}} * {{Instagram|primeworks.studios}} * {{Twitter|helloprimeworks}} {{Media Prima}} [[Kategori:Media Prima]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1984]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 1984 di Malaysia]] [[Kategori:Primeworks Studios| ]] 5hshsu49jxuzm5igo15foalgqnedd5k 0 121120 6925807 6879361 2026-08-12T08:29:23Z Danielrayyan09 355514 6925807 wikitext text/x-wiki {{Infobox aircraft |name= Bell 206 JetRanger/LongRanger |image= Bell 206B "JetRanger II" - AirExpo Muret 2007 0063 2007-05-12.jpg |caption= Sebuah Bell 206B JetRanger II di AirExpo Muret 2007 |type= [[Helikopter utiliti]] pelbagai guna |national_origin= Amerika Syarikat / Kanada |manufacturer= [[Bell Helicopter]] |first_flight= 8 Disember 1962 (206)<ref name="1000photos-1"/> <br />10 Januari 1966 (206A)<ref name=Donald>Donald, David, ed. "Bell 206". ''The Complete Encyclopedia of World Aircraft''. Barnes & Nobel Books, 1997. {{ISBN|0-7607-0592-5}}</ref> |introduction= 1967 |retired= |status= Masih berkhidmat |primary_user= <!-- List only one user; for military aircraft, this is a nation or a service arm. Please DON'T add flag templates, as they limit horizontal space. --> |more_users= <!-- Limited to THREE (3) "more users" here (4 total users). Separate users with <br />. --> |produced= 1962–2017<ref name=AIN_end_prod/> |number_built= 7,300<ref name="GS">[http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/b206.htm Bell 206 JetRanger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050212220719/http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/b206.htm |date=February 12, 2005 }}. GlobalSecurity.org, July 9, 2005. Retrieved: December 2009</ref> |developed_from= [[Bell YOH-4]] |variants= [[Bell OH-58 Kiowa]] <br /> [[Bell 407]] |developed_into = [[Bell 400 TwinRanger]] }} '''Bell 206''' ialah sebuah keluarga [[helikopter]] dua bilah, enjin tunggal dan dwi-enjin, yang dikilangkan oleh [[Bell Helicopter]] di kilangnya di [[Mirabel, Quebec]]. Pada asalnya dibangunkan sebagai [[Bell YOH-4]] untuk program [[Helikopter Pemerhati Ringan]] [[Tentera Darat Amerika Syarikat]], ia tidak dipilih oleh Tentera Darat. Bell mereka bentuk semula [[Rangka pesawat|rangka pesawat]] tersebut dan berjaya memasarkan pesawat itu secara komersial sebagai '''Bell 206A JetRanger''' lima tempat duduk. Reka bentuk baharu itu akhirnya dipilih oleh Tentera Darat sebagai [[OH-58 Kiowa]]. Bell juga membangunkan '''LongRanger''' tujuh tempat duduk, yang kemudiannya ditawarkan dengan pilihan dwi-enjin sebagai '''TwinRanger''', manakala Tridair Helicopters menawarkan penukaran serupa bagi LongRanger yang dipanggil '''Gemini ST'''. Penandaan model yang diuntukkan oleh [[Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa|ICAO]] "B06" digunakan dalam [[Pelan penerbangan|pelan penerbangan]] untuk JetRanger dan LongRanger, manakala penandaan "B06T" digunakan untuk TwinRanger dwi-enjin. == Pembangunan == Pada Oktober 1961, pihak tentera Amerika mahukan jenis helikopter pencerapan ringan. 12 syarikat mengajukan prototaip. Ini termasuklah Bell, Fairchild-Hiller dan Hughes Tool Co. Bell telah menghantar model Bell 206 dan pada 1962 telah mengeluarkan 6 buah untuk diuji oleh pihak tentera. Untuk tujuan awam, Bell 206A, dan 206B dengan 5 tempat duduk telah dikeluarkan, iaitu 2 kerusi d depan dan 3 kerusi di belakang. [[Fail:Bell 206L-4 LongRanger IV C-FTHU (CTV News).jpg|thumb|kiri|Bell 206L-4 Long Ranger IV (dikendalikan [[CIVT-TV|CTV British Columbia]]), berlepas dari helipad Pelabuhan Vancouver]] [[Fail:Bell 206L3 (D-HASA).jpg|thumb|kiri|Bell 206L-3]] [[Fail:TexasRanger-N206L.jpg|thumb|kiri|Bell 206L TexasRanger pada 1981]] == Pengendali == [[Fail:bell.206a.jetranger.g-bkzi.arp.jpg|thumb|kiri|Bell 206A Jet Ranger, dibina pada 1967]] [[Fail:Bell 206B Jet Ranger III at Filton Airfield 2006-06-10.jpg|thumb|kiri|Bell 206B Jet Ranger III, di [[Filton Aerodrome|Filton Airfield]], [[Bristol]], [[England]].]] {| border="0" cellpadding="10" cellspacing="0" |- |- valign="top" | * {{ALB}} * {{AUS}} * {{AUT}} * {{BAN}} * {{BRA}} * {{BUL}} * {{BRU}} * {{CMR}} * {{CAN}} * {{CHI}} * {{COL}} * {{CIV}} * {{CRO}} * {{CYP}} * {{ECU}} * {{FIN}} * {{GRE}} * {{GUA}} * {{GUY}} * {{IDN}} * {{IRN}} * {{IRQ}} * {{ISR}} * {{ITA}} * {{JAM}} * {{KUW}} * {{MEX}} * {{MAR}} * {{MMR}} * {{PAK}} * {{PER}} * {{POL}} * {{ROC-TW}} * {{SRB}} * {{SLO}} * {{KOR}} * {{ESP}} * {{ZAF}} * {{SWE}} * {{THA}} * {{TUR}} * {{UGA}} * {{UAE}} * {{UK}} * {{USA}} * {{VEN}} |} == Spesifikasi (206B-3) == {{aircraft specifications |plane or copter?=copter |jet or prop?=prop |ref={Bell 206B-3 Product Specifications} |crew=1 |capacity=4 |length main=39 ka 8 in |length alt=12.11 m |span main=33 ka 4 in |span alt=10.16 m |height main=9 ka 4 in |height alt=2.83 m |area main=872 ka² |area alt=81.1 m² |empty weight main=1,713 lb |empty weight alt=777 kg |loaded weight main= |loaded weight alt= |max takeoff weight main=3,200 lb |max takeoff weight alt=1,451 kg |engine (prop)=[[Rolls-Royce Model 250|Allison 250]]-C20J |type of prop=[[turboaci]] |number of props=1 |power main=420 shp |power alt=310 kW |max speed main=122 knot |max speed alt=224 [[km/j]]/139 [[bsj]] |range main=374 nm |range alt=430 mi, 693 km |ceiling main=13,500 ka |ceiling alt=4,115 m |climb rate main=1,350 ka/min |climb rate alt=6.9 m/s |loading main=4 lb/ka² |loading alt=177 N/m² |power/mass main=0.26 hp/lb |power/mass alt=420 W/kg }} [[Kategori:Helikopter]] 58ff2ajrl0g4o1s1i50tt5qsx9ehf1k 6925809 6925807 2026-08-12T08:29:53Z Danielrayyan09 355514 6925809 wikitext text/x-wiki {{Infobox aircraft |name= Bell 206 JetRanger/LongRanger |image= Bell 206B "JetRanger II" - AirExpo Muret 2007 0063 2007-05-12.jpg |caption= Sebuah Bell 206B JetRanger II di AirExpo Muret 2007 |type= [[Helikopter utiliti]] pelbagai guna |national_origin= Amerika Syarikat / Kanada |manufacturer= [[Bell Helicopter]] |first_flight= 8 Disember 1962 (206)<ref name="1000photos-1"/> <br />10 Januari 1966 (206A)<ref name=Donald>Donald, David, ed. "Bell 206". ''The Complete Encyclopedia of World Aircraft''. Barnes & Nobel Books, 1997. {{ISBN|0-7607-0592-5}}</ref> |introduction= 1967 |retired= |status= Masih berkhidmat |primary_user= <!-- List only one user; for military aircraft, this is a nation or a service arm. Please DON'T add flag templates, as they limit horizontal space. --> |more_users= <!-- Limited to THREE (3) "more users" here (4 total users). Separate users with <br />. --> |produced= 1962–2017<ref name=AIN_end_prod/> |number_built= 7,300<ref name="GS">[http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/b206.htm Bell 206 JetRanger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050212220719/http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/b206.htm |date=February 12, 2005 }}. GlobalSecurity.org, July 9, 2005. Retrieved: December 2009</ref> |developed_from= [[Bell YOH-4]] |variants= [[Bell OH-58 Kiowa]] <br /> [[Bell 407]] |developed_into = [[Bell 400 TwinRanger]] }} '''Bell 206''' ialah sebuah keluarga [[helikopter]] dua bilah, enjin tunggal dan dwi-enjin, yang dikilangkan oleh [[Bell Helicopter]] di kilangnya di [[Mirabel, Quebec]]. Pada asalnya dibangunkan sebagai [[Bell YOH-4]] untuk program [[Helikopter Pemerhati Ringan]] [[Tentera Darat Amerika Syarikat]], ia tidak dipilih oleh Tentera Darat. Bell mereka bentuk semula [[Rangka pesawat|rangka pesawat]] tersebut dan berjaya memasarkan pesawat itu secara komersial sebagai '''Bell 206A JetRanger''' lima tempat duduk. Reka bentuk baharu itu akhirnya dipilih oleh Tentera Darat sebagai [[OH-58 Kiowa]]. Bell juga membangunkan '''LongRanger''' tujuh tempat duduk, yang kemudiannya ditawarkan dengan pilihan dwi-enjin sebagai '''TwinRanger''', manakala Tridair Helicopters menawarkan penukaran serupa bagi LongRanger yang dipanggil '''Gemini ST'''. Penandaan model yang diuntukkan oleh [[Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa|ICAO]] "B06" digunakan dalam [[Pelan penerbangan|pelan penerbangan]] untuk JetRanger dan LongRanger, manakala penandaan "B06T" digunakan untuk TwinRanger dwi-enjin. == Pembangunan == Pada Oktober 1961, pihak tentera Amerika mahukan jenis helikopter pencerapan ringan. 12 syarikat mengajukan prototaip. Ini termasuklah Bell, Fairchild-Hiller dan Hughes Tool Co. Bell telah menghantar model Bell 206 dan pada 1962 telah mengeluarkan 6 buah untuk diuji oleh pihak tentera. Untuk tujuan awam, Bell 206A, dan 206B dengan 5 tempat duduk telah dikeluarkan, iaitu 2 kerusi d depan dan 3 kerusi di belakang. [[Fail:Bell 206L-4 LongRanger IV C-FTHU (CTV News).jpg|thumb|kiri|Bell 206L-4 Long Ranger IV (dikendalikan [[CIVT-TV|CTV British Columbia]]), berlepas dari helipad Pelabuhan Vancouver]] [[Fail:Bell 206L3 (D-HASA).jpg|thumb|kiri|Bell 206L-3]] [[Fail:TexasRanger-N206L.jpg|thumb|kiri|Bell 206L TexasRanger pada 1981]] == Pengendali == [[Fail:bell.206a.jetranger.g-bkzi.arp.jpg|thumb|kiri|Bell 206A Jet Ranger, dibina pada 1967]] [[Fail:Bell 206B Jet Ranger III at Filton Airfield 2006-06-10.jpg|thumb|kiri|Bell 206B Jet Ranger III, di [[Filton Aerodrome|Filton Airfield]], [[Bristol]], [[England]].]] {| border="0" cellpadding="10" cellspacing="0" |- |- valign="top" | * {{ALB}} * {{AUS}} * {{AUT}} * {{BAN}} * {{BRA}} * {{BUL}} * {{BRU}} * {{CMR}} * {{CAN}} * {{CHI}} * {{COL}} * {{CIV}} * {{CRO}} * {{CYP}} * {{ECU}} * {{FIN}} * {{GRE}} * {{GUA}} * {{GUY}} * {{IDN}} * {{IRN}} * {{IRQ}} * {{ISR}} * {{ITA}} * {{JAM}} * {{KUW}} * {{MEX}} * {{MAR}} * {{MMR}} * {{PAK}} * {{PER}} * {{POL}} * {{ROC-TW}} * {{SRB}} * {{SLO}} * {{KOR}} * {{ESP}} * {{ZAF}} * {{SWE}} * {{THA}} * {{TUR}} * {{UGA}} * {{UAE}} * {{UK}} * {{USA}} * {{VEN}} |} == Spesifikasi (206B-3) == {{aircraft specifications |plane or copter?=copter |jet or prop?=prop |ref={Bell 206B-3 Product Specifications} |crew=1 |capacity=4 |length main=39 ka 8 in |length alt=12.11 m |span main=33 ka 4 in |span alt=10.16 m |height main=9 ka 4 in |height alt=2.83 m |area main=872 ka² |area alt=81.1 m² |empty weight main=1,713 lb |empty weight alt=777 kg |loaded weight main= |loaded weight alt= |max takeoff weight main=3,200 lb |max takeoff weight alt=1,451 kg |engine (prop)=[[Rolls-Royce Model 250|Allison 250]]-C20J |type of prop=[[turboaci]] |number of props=1 |power main=420 shp |power alt=310 kW |max speed main=122 knot |max speed alt=224 [[km/j]]/139 [[bsj]] |range main=374 nm |range alt=430 mi, 693 km |ceiling main=13,500 ka |ceiling alt=4,115 m |climb rate main=1,350 ka/min |climb rate alt=6.9 m/s |loading main=4 lb/ka² |loading alt=177 N/m² |power/mass main=0.26 hp/lb |power/mass alt=420 W/kg }} == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Helikopter]] laz2sizy4qwlimpf9s55h8oykkgl81z 6925823 6925809 2026-08-12T08:35:19Z Danielrayyan09 355514 /* Spesifikasi (206B-3) */ 6925823 wikitext text/x-wiki {{Infobox aircraft |name= Bell 206 JetRanger/LongRanger |image= Bell 206B "JetRanger II" - AirExpo Muret 2007 0063 2007-05-12.jpg |caption= Sebuah Bell 206B JetRanger II di AirExpo Muret 2007 |type= [[Helikopter utiliti]] pelbagai guna |national_origin= Amerika Syarikat / Kanada |manufacturer= [[Bell Helicopter]] |first_flight= 8 Disember 1962 (206)<ref name="1000photos-1"/> <br />10 Januari 1966 (206A)<ref name=Donald>Donald, David, ed. "Bell 206". ''The Complete Encyclopedia of World Aircraft''. Barnes & Nobel Books, 1997. {{ISBN|0-7607-0592-5}}</ref> |introduction= 1967 |retired= |status= Masih berkhidmat |primary_user= <!-- List only one user; for military aircraft, this is a nation or a service arm. Please DON'T add flag templates, as they limit horizontal space. --> |more_users= <!-- Limited to THREE (3) "more users" here (4 total users). Separate users with <br />. --> |produced= 1962–2017<ref name=AIN_end_prod/> |number_built= 7,300<ref name="GS">[http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/b206.htm Bell 206 JetRanger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050212220719/http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/b206.htm |date=February 12, 2005 }}. GlobalSecurity.org, July 9, 2005. Retrieved: December 2009</ref> |developed_from= [[Bell YOH-4]] |variants= [[Bell OH-58 Kiowa]] <br /> [[Bell 407]] |developed_into = [[Bell 400 TwinRanger]] }} '''Bell 206''' ialah sebuah keluarga [[helikopter]] dua bilah, enjin tunggal dan dwi-enjin, yang dikilangkan oleh [[Bell Helicopter]] di kilangnya di [[Mirabel, Quebec]]. Pada asalnya dibangunkan sebagai [[Bell YOH-4]] untuk program [[Helikopter Pemerhati Ringan]] [[Tentera Darat Amerika Syarikat]], ia tidak dipilih oleh Tentera Darat. Bell mereka bentuk semula [[Rangka pesawat|rangka pesawat]] tersebut dan berjaya memasarkan pesawat itu secara komersial sebagai '''Bell 206A JetRanger''' lima tempat duduk. Reka bentuk baharu itu akhirnya dipilih oleh Tentera Darat sebagai [[OH-58 Kiowa]]. Bell juga membangunkan '''LongRanger''' tujuh tempat duduk, yang kemudiannya ditawarkan dengan pilihan dwi-enjin sebagai '''TwinRanger''', manakala Tridair Helicopters menawarkan penukaran serupa bagi LongRanger yang dipanggil '''Gemini ST'''. Penandaan model yang diuntukkan oleh [[Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa|ICAO]] "B06" digunakan dalam [[Pelan penerbangan|pelan penerbangan]] untuk JetRanger dan LongRanger, manakala penandaan "B06T" digunakan untuk TwinRanger dwi-enjin. == Pembangunan == Pada Oktober 1961, pihak tentera Amerika mahukan jenis helikopter pencerapan ringan. 12 syarikat mengajukan prototaip. Ini termasuklah Bell, Fairchild-Hiller dan Hughes Tool Co. Bell telah menghantar model Bell 206 dan pada 1962 telah mengeluarkan 6 buah untuk diuji oleh pihak tentera. Untuk tujuan awam, Bell 206A, dan 206B dengan 5 tempat duduk telah dikeluarkan, iaitu 2 kerusi d depan dan 3 kerusi di belakang. [[Fail:Bell 206L-4 LongRanger IV C-FTHU (CTV News).jpg|thumb|kiri|Bell 206L-4 Long Ranger IV (dikendalikan [[CIVT-TV|CTV British Columbia]]), berlepas dari helipad Pelabuhan Vancouver]] [[Fail:Bell 206L3 (D-HASA).jpg|thumb|kiri|Bell 206L-3]] [[Fail:TexasRanger-N206L.jpg|thumb|kiri|Bell 206L TexasRanger pada 1981]] == Pengendali == [[Fail:bell.206a.jetranger.g-bkzi.arp.jpg|thumb|kiri|Bell 206A Jet Ranger, dibina pada 1967]] [[Fail:Bell 206B Jet Ranger III at Filton Airfield 2006-06-10.jpg|thumb|kiri|Bell 206B Jet Ranger III, di [[Filton Aerodrome|Filton Airfield]], [[Bristol]], [[England]].]] {| border="0" cellpadding="10" cellspacing="0" |- |- valign="top" | * {{ALB}} * {{AUS}} * {{AUT}} * {{BAN}} * {{BRA}} * {{BUL}} * {{BRU}} * {{CMR}} * {{CAN}} * {{CHI}} * {{COL}} * {{CIV}} * {{CRO}} * {{CYP}} * {{ECU}} * {{FIN}} * {{GRE}} * {{GUA}} * {{GUY}} * {{IDN}} * {{IRN}} * {{IRQ}} * {{ISR}} * {{ITA}} * {{JAM}} * {{KUW}} * {{MEX}} * {{MAR}} * {{MMR}} * {{PAK}} * {{PER}} * {{POL}} * {{ROC-TW}} * {{SRB}} * {{SLO}} * {{KOR}} * {{ESP}} * {{ZAF}} * {{SWE}} * {{THA}} * {{TUR}} * {{UGA}} * {{UAE}} * {{UK}} * {{USA}} * {{VEN}} |} == Kemalangan dan insiden == Pada 1 Ogos 1977, juruterbang pesawat pengintip [[Lockheed U-2|U-2]] yang terkenal, [[Francis Gary Powers]], sedang memandu helikopter untuk KNBC Channel 4 di ruang udara Barat Los Angeles, California, apabila [[Kemalangan helikopter Encino 1977|pesawat tersebut terhempas]], mengorbankan beliau dan jurukamera George Spears. Mereka sedang merakam video kebakaran belukar di Daerah Santa Barbara menggunakan helikopter stesen berkenaan dan dalam perjalanan meninggalkan kawasan tersebut.<ref>{{cite web |title=Capt. Francis Gary Powers |url=https://airandspace.si.edu/support/wall-of-honor/capt-francis-gary-powers |website=Smithsonian National Air and Space Museum |publisher=Smithsonian Institution |access-date=8 May 2020}}</ref> Pada 27 Ogos 1990, pemuzik [[Stevie Ray Vaughan]], juruterbang Jeff Brown, dan tiga ahli kru [[Eric Clapton]], iaitu Bobby Brooks, Nigel Browne, dan Colin Smythe, terkorban dalam kemalangan Bell 206B.<ref>{{Cite web |url=https://srvarchive.com/deathofsrv |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219025412/http://www.srvarchive.com/deathofsrv |url-status=dead |archive-date=February 19, 2018 |title=The Death of Stevie Ray |website=srvarchive.com |access-date=2019-10-20}}</ref> Pada 25 Oktober 1991, sebuah Bell 206 yang membawa [[Penganjur konsert|penganjur konsert]] muzik rok [[Bill Graham (penganjur)|Bill Graham]], teman wanitanya Melissa Gold, dan juruterbang Steve Kahn terhempas pada [[Menara penghantaran|menara penghantaran kuasa]] di barat [[Vallejo, California]], mengorbankan kesemua penumpang di dalam pesawat.<ref name=ntsb>{{cite web |url=https://www.ntsb.gov/_layouts/ntsb.aviation/brief.aspx?ev_id=20001212X18336&key=1&queryId=b34d69b9-68ea-4f08-b92b-3a981b73f098&pgno=3&pgsize=50|title=NTSB Identification: LAX92LA029 |author=NTSB|date=April 27, 1993|website=ntsb.gov|publisher=NTSB|access-date=June 16, 2015}}</ref><ref name=nyt>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/1991/10/27/us/bill-graham-rock-impresario-dies-at-60-in-crash.html|title=Bill Graham, Rock Impresario, Dies at 60 in Crash|author=Bruce Lambert|date=November 27, 1991|website=[[The New York Times]]|access-date=June 16, 2015}}</ref> Punca kemalangan disahkan akibat tindakan sengaja juruterbang terbang dalam keadaan cuaca buruk yang telah diketahui.<ref name=ck6>{{cite web |url=http://www.check-six.com/Crash_Sites/Graham-N3456M.htm|title=Bill Graham's Stairway to Heaven|author=Check Six|date=December 22, 2022 |website=check-six.com|publisher=|access-date=December 22, 2022}}</ref> Pada 12 Januari 1994, sebuah Agusta-Bell 206A-1 terhempas semasa cuba mendarat di helipad ibu pejabat [[Pemerintahan Tengah (Israel)|Pemerintahan Tengah]] di [[Neve Yaakov]], Israel, mengorbankan kesemua empat penumpang di dalamnya, termasuk Mejar Jeneral IDF [[Nehemiah Tamari]].<ref>{{Cite web |date=1994-01-13 |title=Israeli General Killed in Copter Crash |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-01-13-mn-11425-story.html |access-date=2024-09-15 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Accident Agusta-Bell 206A-1 Sayfan, Wednesday 12 January 1994 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/420325 |access-date=2024-09-15 |website=asn.flightsafety.org}}</ref> Pada 9 Mac 2009, sebuah Bell 206L milik [[Kumpulan Penerbangan Tentera Darat Bangladesh|unit penerbangan Tentera Darat Bangladesh]] yang dipandu oleh juruterbang Lt Kol MD Shahidul Islam dan pembantu juruterbang Mejar Saif terhempas di Rouha dalam sub-daerah Kalihati. Helikopter tersebut membawa Pegawai Memerintah Jeneral [[Divisyen Ke-55 Infanteri (Bangladesh)|Divisyen Ke-55 Infanteri]] dan Komander Kawasan Jessore Maj Jen [[Rafiqul Islam (pegawai tentera darat, lahir 1956)|Rafiqul Islam]]. Maj Jen Islam dan juruterbang Lt Kol Islam terkorban dalam kemalangan itu, manakala pembantu juruterbang Mejar Saif mengalami kecederaan parah.<ref>{{cite web | url=https://www.thedailystar.net/news-detail-79207 | title=Jessore GOC killed in chopper crash | website=The Daily Star }}</ref> Pada 15 Ogos 2010, sebuah Bell 206B milik [[Patroli Lebuhraya Negeri Missouri]] terhempas selepas kehabisan bahan api, mengorbankan juruterbang Sarjan Joseph George Schuengel.<ref name=":3">{{Cite web |title=Sergeant Joseph George Schuengel |url=https://www.odmp.org/officer/20548-sergeant-joseph-george-schuengel |access-date=2025-03-20 |website=The Officer Down Memorial Page (ODMP)}}</ref> Pada 20 Ogos 2014, Ketua Staf Am Angkatan Tentera Guatemala [[Rudy Ortiz]] terkorban apabila helikopter Bell 206 miliknya terhempas.<ref>{{cite web|url=http://panampost.com/panam-staff/2014/08/22/helicopter-crash-kills-guatemalas-army-chief-of-staff/|title=Helicopter Crash Kills Guatemala's Army Chief of Staff|author=PanAm Post Staff|work=PanAm Post|access-date=13 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827162002/http://panampost.com/panam-staff/2014/08/22/helicopter-crash-kills-guatemalas-army-chief-of-staff/|archive-date=August 27, 2014|url-status=live|date=August 22, 2014}}</ref> Pada 11 Februari 2019, wartawan Brazil [[Ricardo Boechat]] dan juruterbang terkorban apabila Bell 206B, PT-HPG, [[Kemalangan helikopter São Paulo 2019|terhempas]] ke atas sebuah lori semasa cuba membuat pendaratan cemas di lebuh raya.<ref>{{cite web |url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2019/02/11/ricardo-boechat-jornalista-morre-aos-66-anos-em-queda-de-helicoptero-em-sp.ghtml |title=Ricardo Boechat, jornalista, morre aos 66 anos em queda de helicóptero em SP |website=G1 |date=February 11, 2019 |language=pt-br |access-date=2019-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190211185604/https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2019/02/11/ricardo-boechat-jornalista-morre-aos-66-anos-em-queda-de-helicoptero-em-sp.ghtml |archive-date=February 11, 2019 |url-status=live}}</ref> Pada 10 April 2025, sebuah Bell 206 LongRanger IV (L-4) persiaran [[Kemalangan helikopter Sungai Hudson 2025|terhempas]] ke dalam [[Sungai Hudson]] berhampiran [[Newport, Jersey City]], mengorbankan kesemua enam penumpang di dalamnya. Saksi menggambarkan helikopter itu berkecai di udara, dengan pemutar masih berputar dan terpisah daripada badan pesawat.<ref>{{cite news| last=Zanger | first=Jesse | title=Helicopter crash in Hudson River kills all 6 aboard | publisher=CBS New York | date=10 April 2025 | url=https://www.cbsnews.com/newyork/news/hudson-river-helicopter-crash/}}</ref> Terdapat kritikan bahawa, manakala kenderaan yang digunakan sebagai teksi berlesen mesti diganti selepas lima hingga lapan tahun, tiada peraturan sedemikian untuk helikopter yang mungkin sudah berusia 30 atau 40 tahun; kemalangan 2025 tersebut melibatkan pesawat berusia 21 tahun. Terdapat cadangan agar semua penggunaan helikopter di New York dihadkan kepada perkhidmatan yang benar-benar memerlukannya—polis, tentera, kerajaan, berita—dan bukannya untuk pelancongan.<ref>{{cite news| last=Luscombe | first=Richard | title=New York helicopter crash was 'entirely predictable', say campaigners |newspaper=The Guardian | date=11 April 2025 | url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/apr/11/new-york-helicopter-crash-safety}}</ref> Pada 14 Jun 2026, [[Pelanggaran udara Rio de Janeiro 2026|sebuah Eurocopter AS350 Écureuil bertembung dengan sebuah Bell 206B Jetranger III]] di ruang udara Recreio dos Bandeirantes, Rio De Janeiro. Antara mangsa yang terkorban termasuk penyanyi dan penulis lagu Amerika Syarikat [[Oliver Tree]], YouTuber Argentina [[Gaspi]], pengarah dan penulis skrip Argentina [[Lucas A. Vignale]], penerbit muzik Brazil [[Lucas Frota]], dan juruterbang Alexandre Souza. == Spesifikasi (206B Jetranger II) == [[File:Bell 206A orthographical image.svg|thumb|Lukisan 3 pandangan Bell 206A JetRanger]] {{Aircraft specs |ref= Jane's All The World's Aircraft, 1976-1977<ref>{{cite book |last1=Taylor |first1=John W. R. |title=Jane's All The World's Aircraft |date=1977 |publisher=Jane's Information Services |location=Croydon, England |page=227 |edition=1976-1977}}</ref> |prime units?=kts <!-- Ciri-ciri umum --> |crew=1 |capacity=4 penumpang |length ft=38 |length in=9.5 |length note=termasuk pemutar * '''Panjang fiuslaj:''' {{convert|31|ft|2|in|m|abbr=on|sigfig=3}} |width ft=<!-- jika berkenaan --> |width in=<!-- jika berkenaan --> |width note= |height ft=9 |height in=6.5 |height note=<br> * '''Dimensi dalaman:''' {{convert|7|ft|2|in|m|abbr=on|sigfig=3}} panjang, {{convert|4|ft|2|in|m|abbr=on|sigfig=3}} lebar, {{convert|4|ft|3|in|m|abbr=on|sigfig=3}} tinggi, ditambah ruang bagasi {{convert|16|ft3|l|abbr=on|sigfig=3}} |airfoil= |empty weight lb=1455 |empty weight note= |gross weight lb= |gross weight note= |max takeoff weight lb=3,200 |max takeoff weight note= |fuel capacity= |more general= <!-- Penjana kuasa --> |eng1 number=1 |eng1 name=[[Allison 250|Allison 250-C20]] |eng1 type=enjin [[Turboshaf|turboshaf]] |eng1 kw=298 |eng1 note= |rot number=1 |rot dia ft=33 |rot dia in=4 |rot area sqft=873 |rot area note=<br /> *'''Keratan rentas bilah:''' – [[Airfoil NACA|NACA 0012 mod (11.3%)]]<ref name="Selig">{{cite web |last1=Lednicer |first1=David |title=The Incomplete Guide to Airfoil Usage |url=https://m-selig.ae.illinois.edu/ads/aircraft.html |website=m-selig.ae.illinois.edu |access-date=16 April 2019}}</ref> <!-- Prestasi --> |max speed kts=122 |max speed note= pada MTOW (paras laut) * '''Kelajuan maksimum pada 5,000 kaki:''' {{convert|116|kn|mph km/h|abbr=on|sigfig=3}} pada MTOW |cruise speed kts=120 |cruise speed note= pada MTOW, 5,000 kaki |never exceed speed kts= |never exceed speed note= |range nmi=337 |range note= pada MTOW, 5,000 kaki, kelajuan pelayaran, tiada rizab |ferry range nmi= |ferry range note= |endurance=<!-- jika jarak tidak diketahui --> |ceiling ft=20,000 |ceiling note= pada MTOW |climb rate ftmin=1350 |climb rate note= |time to altitude= |disk loading lb/sqft=4 |disk loading note= |fuel consumption lb/mi= |power/mass={{cvt|0.09|hp/lb}} |more performance= |avionics= }} == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Helikopter]] 0hhl61m9kwiqpto6yx9h2chdeo2ml3p 6925825 6925823 2026-08-12T08:37:05Z Danielrayyan09 355514 /* Pengendali */ 6925825 wikitext text/x-wiki {{Infobox aircraft |name= Bell 206 JetRanger/LongRanger |image= Bell 206B "JetRanger II" - AirExpo Muret 2007 0063 2007-05-12.jpg |caption= Sebuah Bell 206B JetRanger II di AirExpo Muret 2007 |type= [[Helikopter utiliti]] pelbagai guna |national_origin= Amerika Syarikat / Kanada |manufacturer= [[Bell Helicopter]] |first_flight= 8 Disember 1962 (206)<ref name="1000photos-1"/> <br />10 Januari 1966 (206A)<ref name=Donald>Donald, David, ed. "Bell 206". ''The Complete Encyclopedia of World Aircraft''. Barnes & Nobel Books, 1997. {{ISBN|0-7607-0592-5}}</ref> |introduction= 1967 |retired= |status= Masih berkhidmat |primary_user= <!-- List only one user; for military aircraft, this is a nation or a service arm. Please DON'T add flag templates, as they limit horizontal space. --> |more_users= <!-- Limited to THREE (3) "more users" here (4 total users). Separate users with <br />. --> |produced= 1962–2017<ref name=AIN_end_prod/> |number_built= 7,300<ref name="GS">[http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/b206.htm Bell 206 JetRanger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050212220719/http://www.globalsecurity.org/military/systems/aircraft/b206.htm |date=February 12, 2005 }}. GlobalSecurity.org, July 9, 2005. Retrieved: December 2009</ref> |developed_from= [[Bell YOH-4]] |variants= [[Bell OH-58 Kiowa]] <br /> [[Bell 407]] |developed_into = [[Bell 400 TwinRanger]] }} '''Bell 206''' ialah sebuah keluarga [[helikopter]] dua bilah, enjin tunggal dan dwi-enjin, yang dikilangkan oleh [[Bell Helicopter]] di kilangnya di [[Mirabel, Quebec]]. Pada asalnya dibangunkan sebagai [[Bell YOH-4]] untuk program [[Helikopter Pemerhati Ringan]] [[Tentera Darat Amerika Syarikat]], ia tidak dipilih oleh Tentera Darat. Bell mereka bentuk semula [[Rangka pesawat|rangka pesawat]] tersebut dan berjaya memasarkan pesawat itu secara komersial sebagai '''Bell 206A JetRanger''' lima tempat duduk. Reka bentuk baharu itu akhirnya dipilih oleh Tentera Darat sebagai [[OH-58 Kiowa]]. Bell juga membangunkan '''LongRanger''' tujuh tempat duduk, yang kemudiannya ditawarkan dengan pilihan dwi-enjin sebagai '''TwinRanger''', manakala Tridair Helicopters menawarkan penukaran serupa bagi LongRanger yang dipanggil '''Gemini ST'''. Penandaan model yang diuntukkan oleh [[Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa|ICAO]] "B06" digunakan dalam [[Pelan penerbangan|pelan penerbangan]] untuk JetRanger dan LongRanger, manakala penandaan "B06T" digunakan untuk TwinRanger dwi-enjin. == Pembangunan == Pada Oktober 1961, pihak tentera Amerika mahukan jenis helikopter pencerapan ringan. 12 syarikat mengajukan prototaip. Ini termasuklah Bell, Fairchild-Hiller dan Hughes Tool Co. Bell telah menghantar model Bell 206 dan pada 1962 telah mengeluarkan 6 buah untuk diuji oleh pihak tentera. Untuk tujuan awam, Bell 206A, dan 206B dengan 5 tempat duduk telah dikeluarkan, iaitu 2 kerusi d depan dan 3 kerusi di belakang. [[Fail:Bell 206L-4 LongRanger IV C-FTHU (CTV News).jpg|thumb|kiri|Bell 206L-4 Long Ranger IV (dikendalikan [[CIVT-TV|CTV British Columbia]]), berlepas dari helipad Pelabuhan Vancouver]] [[Fail:Bell 206L3 (D-HASA).jpg|thumb|kiri|Bell 206L-3]] [[Fail:TexasRanger-N206L.jpg|thumb|kiri|Bell 206L TexasRanger pada 1981]] == Pengendali == [[File:World operators of the Bell 206.svg|thumb|Senarai pengendali tentera bagi Bell 206. Pengguna semasa berwarna biru dan bekas pengguna berwarna merah.]] Bell 206 telah menjadi popular untuk pelbagai jenis kegunaan, sama ada komersial mahupun peribadi. === Tentera dan kerajaan === [[File:A new looking AB206 at Farke airbase. (11278474235).jpg|thumb|Sebuah AB206 milik [[Tentera Udara Albania]] di pangkalan udara Farke]] [[File:Bell 206 bulgaria 02.JPG|thumb|Bell 206 milik [[Tentera Udara Bulgaria]]]] ;{{ALB}} *[[Tentera Udara Albania]]<ref name=" WAF 2014">{{cite web|url=https://img.en25.com/Web/flightglobal/%7B88f2f053-6c3d-4ab4-a297-0b453358a560%7D_FC055_PREM_201312.pdf?elq=&elqCampaignId=|title=WAF 2014|publisher=Flightglobal Insight|year=2014|access-date=12 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107141621/http://img.en25.com/Web/flightglobal/%7B88f2f053-6c3d-4ab4-a297-0b453358a560%7D_FC055_PREM_201312.pdf?elq=&elqCampaignId=|archive-date=January 7, 2016|url-status=live}}</ref> ;{{ARG}} *[[Penerbangan Tentera Darat Argentina]] ;{{BAN}} *[[Tentera Udara Bangladesh]]<ref name="WAF 2014"/> * [[Tentera Darat Bangladesh]]<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/airspace/media/reports_pdf/emptys/90190/world-air-forces-2011-2012.pdf|title=World Air Forces 2011–12|publisher=flightglobal.com|access-date=17 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509191652/http://www.flightglobal.com/airspace/media/reports_pdf/emptys/90190/world-air-forces-2011-2012.pdf|archive-date=May 9, 2013|url-status=live}}</ref> ;{{BRA}} * [[Tentera Udara Brazil]]<ref name="WAF 2014"/> * [[Tentera Laut Brazil]]<ref name="WAF 2014"/> [[File:Bangladesh Air Force Bell-206 (2) (cropped).jpg|thumb|Bell 206 milik [[Tentera Udara Bangladesh]]]] ;{{BUL}} *[[Tentera Udara Bulgaria]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{BRU}} * [[Tentera Udara Diraja Brunei]]<ref name="World Air Forces 2021">{{cite web |url=https://www.flightglobal.com/download?ac=75345|title = World Air Forces 2021|publisher= FlightGlobal |date= 4 December 2020 |access-date= 5 January 2021}}</ref> ;{{CMR}} * [[Tentera Udara Cameroon]]<ref name="World Air Forces 2021"/> [[File:H-21 Bell 206 Jetranger Fuerza Aerea De Chile (7334711276).jpg|thumb|Bell 206 milik [[Tentera Udara Chile]]]] ;{{CHI}} * [[Tentera Udara Chile]]<ref name="WAF 2014"/> * [[Tentera Laut Chile]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{COL}} * [[Angkatan Aeroangkasa Colombia]]<ref name="WAF 2014"/> *[[Polis Kebangsaan Colombia]]<ref>{{cite web|url=https://www.policia.gov.co/componentes/bell-206|title=BELL 206 – Aviación Policial de la Policía Nacional|date=January 23, 2016|publisher=[[Polis Kebangsaan Colombia]]|access-date=13 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170414164232/https://www.policia.gov.co/componentes/bell-206|archive-date=April 14, 2017|url-status=live}}</ref> ;{{COD}} * [[Tentera Udara Republik Demokratik Congo]]<ref name="World Air Forces 2022">{{cite web |last = |first = |url= https://www.flightglobal.com/reports/world-air-forces-directory-2022/146695.article|title = World Air Forces 2022|publisher= Flightglobal |year= 2022 |doi = |accessdate= 18 July 2022|url-access=registration}}</ref> ;{{CRO}} * [[Tentera Udara Croatia]]<ref name="WAF 2014"/> *[[Polis Croatia]]<ref>{{Cite web|url=https://www.helis.com/database/org/Croatian-Police/cn|title = Policija Fleet}}</ref> {{Flag|Cyprus}} [[File:Bell 206L-3 LongRanger III 111.jpg|thumb|Sebuah Bell 206L-3 LongRanger milik [[Pemerintahan Udara Cyprus]]]] * [[Pemerintahan Udara Cyprus]]<ref>{{Cite web |title=Current Aircraft Inventory Cyprus Air Command – Aeroflight |date=March 2017 |url=http://www.aeroflight.co.uk/user/in-service/cyprus-af-current-aircraft-inventory.htm |access-date=2023-01-02 |language=en-GB |archive-date=January 2, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230102151319/http://www.aeroflight.co.uk/user/in-service/cyprus-af-current-aircraft-inventory.htm |url-status=dead }}</ref> ;{{DOM}} *[[Tentera Udara Republik Dominika]]<ref name="World Air Forces 2024">{{cite web |last = Hoyle |first = Craig |url= https://www.flightglobal.com/download?ac=98881|title = World Air Forces 2024|publisher= [[FlightGlobal]] |year= 2023 |access-date= 4 April 2024}}</ref> ;{{ECU}} * [[Tentera Udara Ecuador]]<ref name="WAF 2014"/> * [[Tentera Laut Ecuador]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{FIN}} * [[Pengawal Sempadan Finland]]<ref name="balcourse">{{cite web|url=http://www.baltic-course.com/eng/transport/?doc=66597|last=Petrova|first=Alla|title=The government today ordered the Finance Ministry to allocate the State Border Guard LVL 0.84 million from the budget's emergency funds for the procurement of two helicopters|work=The Baltic Course|date=27 November 2012|access-date=26 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524225142/http://www.baltic-course.com/eng/transport/?doc=66597|archive-date=May 24, 2013|url-status=live}}</ref> ;{{GRE}} *[[Tentera Darat Greece]]<ref>Hoyle 2026, p. 19</ref> ;{{GTM}} *[[Tentera Udara Guatemala]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{GUY}} * [[Angkatan Pertahanan Guyana]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{IRN}} [[File:Agusta-Bell AB-206A JetRanger, Italy - Army JP7373821.jpg|thumb|Sebuah [[#Varian|Agusta-Bell 206]] milik Tentera Darat Itali]] * [[Tentera Udara Republik Islam Iran]]<ref name="WAF 2014"/> * [[Tentera Darat Republik Islam Iran]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{IRQ}} * [[Tentera Udara Iraq]]<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/picture-iraqi-air-force-opens-pilot-training-school-218210/|title=Iraqi air force opens pilot training school|publisher=flightglobal.com|access-date=4 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141213032042/http://www.flightglobal.com/news/articles/picture-iraqi-air-force-opens-pilot-training-school-218210/|archive-date=December 13, 2014|url-status=live}}</ref><ref name="fiwaf15 p42">Hoyle ''Flight International'' 9–15 December 2014, p. 42</ref> ;{{ISR}} * [[Tentera Udara Israel]]<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/elbit-extends-military-pilot-training-deals-with-israel-381014/|title=Elbit extends military pilot training deals with Israel|publisher=flightglobal.com|access-date=12 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141213032037/http://www.flightglobal.com/news/articles/elbit-extends-military-pilot-training-deals-with-israel-381014/|archive-date=December 13, 2014|url-status=live}}</ref> ;{{ITA}} * [[Tentera Darat Itali]]<ref name="WAF 2014"/> * [[Vigili del Fuoco]]<ref name="WAF 2014"/> * [[Polizia di Stato]]<ref name="pell p138">Pelletier 1992, p. 138</ref> ;{{JAM}} * [[Angkatan Pertahanan Jamaica]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{JAP}} * [[Pengawal Pantai Jepun]]<ref>{{cite web |url=http://www.j-hangarspace.jp/japan-coast-guard-where-are-they-now |title=Japan Coast Guard: Aircraft Data File |author=J-HangarSpace |access-date=27 June 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20170211050922/http://www.j-hangarspace.jp/japan-coast-guard-where-are-they-now |archive-date=February 11, 2017 |url-status=live}}</ref> ;{{LAT}} * [[Pengawal Sempadan Negeri Latvia]]<ref name="balcourse"/><ref>{{cite web |url=http://www.baltic-course.com/eng/transport/?doc=70277 |title=Helicopters from Finland accepted into service in Latvia|publisher=baltic-course.com|access-date=17 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201213648/http://www.baltic-course.com/eng/transport/?doc=70277|archive-date=February 1, 2014|url-status=live}}</ref> ;{{LSO}} * [[Angkatan Pertahanan Lesotho]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{MKD}} * [[Briged Udara Macedonia Utara]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{MEX}} * [[Tentera Udara Mexico]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{MAR}} *[[Tentera Udara Diraja Morocco]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{OMN}} *[[Tentera Udara Diraja Oman]]<ref>Hoyle 2026, p. 26</ref> ;{{PAK}} * [[Tentera Darat Pakistan]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{PER}} *[[Tentera Laut Peru]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{POL}} *[[Polis Poland]]<ref>{{Cite web |url=https://www.policja.pl/pol/kgp/glowny-sztab-policji/47520,Lotnictwo-w-Policji.html |title=Lotnictwo w Policji – Główny Sztab Policji – Policja.pl |access-date=September 8, 2020 |archive-date=April 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422200737/https://www.policja.pl/pol/kgp/glowny-sztab-policji/47520,Lotnictwo-w-Policji.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Bell 206 BRZOL SV, september 13, 2009.jpg|thumb|Bell 206 milik [[Tentera Udara dan Pertahanan Udara Slovenia]]]] ;{{SLO}} * [[Tentera Udara dan Pertahanan Udara Slovenia]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{SRI}} * [[Tentera Udara Sri Lanka]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{ROC-TW}} * [[Tentera Darat Republik China]]<ref name="WAF 2014"/><ref>{{cite web|url=http://www.taiwanairpower.org/army/th67a.html|title=Bell Textron Canada TH-67A Creek|publisher=taiwanairpower.org|access-date=26 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130125210941/http://www.taiwanairpower.org/army/th67a.html|archive-date=January 25, 2013|url-status=live}}</ref> ;{{THA}} * [[Tentera Darat Diraja Thai]]<ref name="WAF 2014"/> * [[Polis Diraja Thai]]<ref>http://www.tpad.police.go.th/news1.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150417030004/http://www.tpad.police.go.th/news1.php |date=April 17, 2015 }} Polis Diraja Thai</ref> ;{{TUR}} * [[Tentera Darat Turki]]<ref name="WAF 2014"/> [[File:Uganda People's Defence Force Air Wing Bell 206B JetRanger II MTI-1.jpg|thumb|Bell 206 milik [[Tentera Udara Uganda]]]] ;{{Flag|Uganda}} *[[Tentera Udara Uganda]]<ref name="WAF 2014"/> [[File:TH-67A Creek.jpg|thumb|Sebuah TH-67A Creek milik Tentera Darat AS]] ;{{USA}} *[[Jabatan Polis Chicago]]<ref>{{cite web |title=Chicago Police Department / Cook County Sheriff's Police Task Force |url=https://home.chicagopolice.org/wp-content/uploads/2014/12/HELICOPTER-Feature-Sheet.pdf |website=Chicago Police }}</ref> *[[San Juan County, New Mexico|Jabatan Syerif San Juan County]]<ref>{{cite web|url=http://sjcso.com/aviation/|title=Aviation – San Juan County Sheriff's Office|website=sjcso.com|access-date=October 17, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018231838/http://sjcso.com/aviation/|archive-date=October 18, 2016|url-status=dead}}</ref> [[File:Bell 206 KM 6159 city of chicago police helicopter august 2007.jpg|thumb|Sebuah Bell 206 milik [[Jabatan Polis Chicago]]]] * [[Jabatan Polis Los Angeles]]<ref>{{cite web|url=http://www.lapdonline.org/lapd_equipment|title=LAPD Equipment|publisher=lapdonline.org|access-date=1 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921075105/http://www.lapdonline.org/lapd_equipment|archive-date=September 21, 2013|url-status=live}}</ref> *[[Jabatan Polis Memphis]]<ref>{{Cite web|title=Aircraft Inquiry|url=https://registry.faa.gov/aircraftinquiry/Search/NNumberResult?NNumberTxt=164K|access-date=2021-05-17|website=registry.faa.gov}}</ref><ref>{{Cite web|title=Aircraft Inquiry|url=https://registry.faa.gov/aircraftinquiry/Search/NNumberResult?NNumberTxt=41EW|access-date=2021-05-17|website=registry.faa.gov}}</ref><ref>{{Cite web|title=Special Operations|url=https://www.memphistn.gov/government/police-department/special-operations/|access-date=2021-05-17|website=City of Memphis|language=en-US|archive-date=May 17, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210517143219/https://www.memphistn.gov/government/police-department/special-operations/|url-status=dead}}</ref> * [[Jabatan Polis Omaha]]<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/OPDABLE1?lang=en|title=OPD Helicopter (@OPDABLE1) – Twitter|website=twitter.com|access-date=November 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014143731/https://twitter.com/opdable1?lang=en|archive-date=October 14, 2017|url-status=live}}</ref> * [[Pejabat Syerif King County]]<ref>{{cite web|url=https://www.kingcounty.gov/depts/sheriff/about-us/enforcement/specialized/helicopter.aspx|title=Air support (helicopter) unit|website=kingcounty.gov|access-date=June 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200602071319/https://www.kingcounty.gov/depts/sheriff/about-us/enforcement/specialized/helicopter.aspx|url-status=live|archive-date=June 2, 2020}}</ref> * [[Polis Negeri New Jersey]]<ref>{{Cite web|title=Special Operations Section {{!}} New Jersey State Police|url=https://www.njsp.org/division/homeland-security/special-operations.shtml#aviation|access-date=2020-08-22|website=www.njsp.org}}</ref> * [[Patroli Lebuhraya Negeri Missouri]]<ref name=":3" /> * [[Tentera Darat Amerika Syarikat]]<ref name="WAF 2014"/> * [[Tentera Laut Amerika Syarikat]]<ref name="WAF 2014"/> *[[Jabatan Dalam Negeri Amerika Syarikat]]<ref>{{Cite web|title=N33PP (1983 BELL 206L-3 owned by UNITED STATES DEPARTMENT OF INTERIOR) Aircraft Registration|url=http://flightaware.com/resources/registration/N33PP|access-date=2021-01-12|website=FlightAware|language=en}}</ref> ;{{VEN}} * [[Tentera Darat Venezuela]]<ref name="WAF 2014"/> *[[Tentera Laut Venezuela]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{YEM}} *[[Tentera Udara Yaman]]<ref>{{cite journal|author=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|title=World Air forces p. 55|journal=Flight International|publisher=flightglobal|date=December 2014}}</ref> ===Bekas pengendali=== [[File:Bell 206B (Hkp-6) 06054 54 (SE-HGX) (8353213254).jpg|thumb|Bell 206B milik [[Tentera Laut Sweden]] dalam warna penyamaran]] ;{{AUS}} * [[Tentera Darat Australia]]<ref name="WAF 2014"/> * [[Tentera Laut Diraja Australia]]<ref>{{cite web|url=http://www.navy.gov.au/fleet/aircraft/aircraft-histories|title=Aircraft Histories RAN|publisher=Navy.gov.au|access-date=29 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140213051605/http://www.navy.gov.au/fleet/aircraft/aircraft-histories|archive-date=February 13, 2014|url-status=live}}</ref> ;{{AUT}} * [[Tentera Udara Austria]]<ref>{{cite web |title=Chronologie der österreichischen Luftstreitkräfte |url=http://www.gotech.at/chronologie%20luftstreitkr.htm |website=gotech.at |access-date=2024-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214141211fw_/http://www.gotech.at/chronologie%20luftstreitkr.htm |archive-date=2020-02-14 |language=de}}</ref> ;{{CAN}} * [[Angkatan Tentera Kanada]]<ref>{{cite web|url=http://www.canadianwings.com/Aircraft/aircraftDetail.php?JET-RANGER-4|title=Bell CH-139 JET RANGER|publisher=canadianwings.com|access-date=17 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20130616143350/http://www.canadianwings.com/Aircraft/aircraftDetail.php?JET-RANGER-4|archive-date=June 16, 2013|url-status=usurped}}</ref> *[[Pengawal Pantai Kanada]]<ref>{{Cite web|url=https://www.helis.com/database/modelorg/1089/|title=Bell 206 in Canadian Coast Guard|website=Helis.com}}</ref> ;{{CHI}} * [[Tentera Darat Chile]]<ref>{{cite web|url=http://modocharlie.com/2010/10/a-40-anos-del-comando-de-aviacion-de-ejercito/|title=A 40 años del Comando de Aviación de Ejército|access-date=13 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20120629025727/http://modocharlie.com/2010/10/a-40-anos-del-comando-de-aviacion-de-ejercito/|archive-date=June 29, 2012|url-status=live}}</ref> ;{{ETH}}:<ref name="pellp137">Pelletier 1992, p. 137</ref> ;{{INA}} * [[Pusat Penerbangan Tentera Darat Indonesia]]<ref>{{cite book |editor-last=Willis |editor-first=David |title=Aerospace Encyclopedia of World Air Forces |date=1999 |location=London, UK |publisher=Aerospace Publishing Ltd |isbn=1-86184-045-4 |pages=294 }}</ref> * [[Kepolisian Negara Republik Indonesia]] – Bersara pada tahun 2007<ref>{{cite web|url=https://www.helis.com/database/cn/41747/|title=P-3001 Bell 206B-2 JetRanger C/N 1868|website=helis.com|access-date=7 March 2021}}</ref> ;{{flag|Pahlavi Iran}} * [[Tentera Darat Imperial Iran]]<ref name="pellp1378">Pelletier 1992, pp. 137–138</ref> * [[Gendarmerie Imperial Iran]]<ref name="pellp1378"/> * [[Tentera Laut Imperial Iran]]<ref name="pellp1378"/> ;{{JAM}} * [[Angkatan Pertahanan Jamaica]]<ref>{{cite web|url=http://www.jdfmil.org/equipment/aircraft/aircraft_home.php|title=JDF "Rotary wing" previous fleet|publisher=jdfmil.org|access-date=26 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511034946/http://www.jdfmil.org/equipment/aircraft/aircraft_home.php|archive-date=May 11, 2013|url-status=usurped}}</ref> ;{{KWT}} *[[Tentera Udara Kuwait]]<ref name="pell p138"/> ;{{flag|Macedonia}} * [[Briged Udara Macedonia Utara|Briged Udara Macedonia]]<ref name="WAF 2014"/> ;{{MLT}} * [[Angkatan Pertahanan Malta]]<ref>{{cite web|url=http://www.aeroflight.co.uk/waf/malta/af/maltaf2.htm|title=Air Wing, Armed Forces of Malta|publisher=aeroflight.co.uk|access-date=26 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20110612020615/http://www.aeroflight.co.uk/waf/malta/af/maltaf2.htm|archive-date=June 12, 2011|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> ;{{SRB}} * [[Polis Serbia]]<ref>{{cite web|url=http://www.aeroflight.co.uk/waf/yugo/serbia/pol/serbia-police-home.htm|title=Serbian Interior Ministry Air Wing|publisher=aeroflight.co.uk|access-date=29 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20090711153956/http://www.aeroflight.co.uk/waf/yugo/serbia/pol/serbia-police-home.htm|archive-date=July 11, 2009|url-status=live}}</ref> ;{{SWE}} * [[Tentera Darat Sweden]]<ref name=":0">{{cite web|title=HKP 6 – Agusta Bell 206A JetRanger (1968–2004) |website=avrosys.nu |url=http://www.avrosys.nu/aircraft/Heli/506hkp6/506HKP6.htm|access-date=27 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131182458/http://www.avrosys.nu/aircraft/Heli/506hkp6/506HKP6.htm|archive-date=January 31, 2013|url-status=live}}</ref> * [[Tentera Laut Sweden]]<ref name=":0"/> * [[Polis Sweden]]<ref name=":0"/> ;{{ZAM}} *[[Tentera Udara Zambia]]<ref name="World Air Forces 2021"/><ref name="World Air Forces 2026">{{cite report |last=Hoyle |first=Craig |year=2025 |title=World Air Forces 2026 |url=https://www.flightglobal.com/download?ac=113841 |access-date=30 December 2025 |publisher=[[FlightGlobal]] }}</ref> == Kemalangan dan insiden == Pada 1 Ogos 1977, juruterbang pesawat pengintip [[Lockheed U-2|U-2]] yang terkenal, [[Francis Gary Powers]], sedang memandu helikopter untuk KNBC Channel 4 di ruang udara Barat Los Angeles, California, apabila [[Kemalangan helikopter Encino 1977|pesawat tersebut terhempas]], mengorbankan beliau dan jurukamera George Spears. Mereka sedang merakam video kebakaran belukar di Daerah Santa Barbara menggunakan helikopter stesen berkenaan dan dalam perjalanan meninggalkan kawasan tersebut.<ref>{{cite web |title=Capt. Francis Gary Powers |url=https://airandspace.si.edu/support/wall-of-honor/capt-francis-gary-powers |website=Smithsonian National Air and Space Museum |publisher=Smithsonian Institution |access-date=8 May 2020}}</ref> Pada 27 Ogos 1990, pemuzik [[Stevie Ray Vaughan]], juruterbang Jeff Brown, dan tiga ahli kru [[Eric Clapton]], iaitu Bobby Brooks, Nigel Browne, dan Colin Smythe, terkorban dalam kemalangan Bell 206B.<ref>{{Cite web |url=https://srvarchive.com/deathofsrv |archive-url=https://web.archive.org/web/20180219025412/http://www.srvarchive.com/deathofsrv |url-status=dead |archive-date=February 19, 2018 |title=The Death of Stevie Ray |website=srvarchive.com |access-date=2019-10-20}}</ref> Pada 25 Oktober 1991, sebuah Bell 206 yang membawa [[Penganjur konsert|penganjur konsert]] muzik rok [[Bill Graham (penganjur)|Bill Graham]], teman wanitanya Melissa Gold, dan juruterbang Steve Kahn terhempas pada [[Menara penghantaran|menara penghantaran kuasa]] di barat [[Vallejo, California]], mengorbankan kesemua penumpang di dalam pesawat.<ref name=ntsb>{{cite web |url=https://www.ntsb.gov/_layouts/ntsb.aviation/brief.aspx?ev_id=20001212X18336&key=1&queryId=b34d69b9-68ea-4f08-b92b-3a981b73f098&pgno=3&pgsize=50|title=NTSB Identification: LAX92LA029 |author=NTSB|date=April 27, 1993|website=ntsb.gov|publisher=NTSB|access-date=June 16, 2015}}</ref><ref name=nyt>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/1991/10/27/us/bill-graham-rock-impresario-dies-at-60-in-crash.html|title=Bill Graham, Rock Impresario, Dies at 60 in Crash|author=Bruce Lambert|date=November 27, 1991|website=[[The New York Times]]|access-date=June 16, 2015}}</ref> Punca kemalangan disahkan akibat tindakan sengaja juruterbang terbang dalam keadaan cuaca buruk yang telah diketahui.<ref name=ck6>{{cite web |url=http://www.check-six.com/Crash_Sites/Graham-N3456M.htm|title=Bill Graham's Stairway to Heaven|author=Check Six|date=December 22, 2022 |website=check-six.com|publisher=|access-date=December 22, 2022}}</ref> Pada 12 Januari 1994, sebuah Agusta-Bell 206A-1 terhempas semasa cuba mendarat di helipad ibu pejabat [[Pemerintahan Tengah (Israel)|Pemerintahan Tengah]] di [[Neve Yaakov]], Israel, mengorbankan kesemua empat penumpang di dalamnya, termasuk Mejar Jeneral IDF [[Nehemiah Tamari]].<ref>{{Cite web |date=1994-01-13 |title=Israeli General Killed in Copter Crash |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1994-01-13-mn-11425-story.html |access-date=2024-09-15 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Accident Agusta-Bell 206A-1 Sayfan, Wednesday 12 January 1994 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/420325 |access-date=2024-09-15 |website=asn.flightsafety.org}}</ref> Pada 9 Mac 2009, sebuah Bell 206L milik [[Kumpulan Penerbangan Tentera Darat Bangladesh|unit penerbangan Tentera Darat Bangladesh]] yang dipandu oleh juruterbang Lt Kol MD Shahidul Islam dan pembantu juruterbang Mejar Saif terhempas di Rouha dalam sub-daerah Kalihati. Helikopter tersebut membawa Pegawai Memerintah Jeneral [[Divisyen Ke-55 Infanteri (Bangladesh)|Divisyen Ke-55 Infanteri]] dan Komander Kawasan Jessore Maj Jen [[Rafiqul Islam (pegawai tentera darat, lahir 1956)|Rafiqul Islam]]. Maj Jen Islam dan juruterbang Lt Kol Islam terkorban dalam kemalangan itu, manakala pembantu juruterbang Mejar Saif mengalami kecederaan parah.<ref>{{cite web | url=https://www.thedailystar.net/news-detail-79207 | title=Jessore GOC killed in chopper crash | website=The Daily Star }}</ref> Pada 15 Ogos 2010, sebuah Bell 206B milik [[Patroli Lebuhraya Negeri Missouri]] terhempas selepas kehabisan bahan api, mengorbankan juruterbang Sarjan Joseph George Schuengel.<ref name=":3">{{Cite web |title=Sergeant Joseph George Schuengel |url=https://www.odmp.org/officer/20548-sergeant-joseph-george-schuengel |access-date=2025-03-20 |website=The Officer Down Memorial Page (ODMP)}}</ref> Pada 20 Ogos 2014, Ketua Staf Am Angkatan Tentera Guatemala [[Rudy Ortiz]] terkorban apabila helikopter Bell 206 miliknya terhempas.<ref>{{cite web|url=http://panampost.com/panam-staff/2014/08/22/helicopter-crash-kills-guatemalas-army-chief-of-staff/|title=Helicopter Crash Kills Guatemala's Army Chief of Staff|author=PanAm Post Staff|work=PanAm Post|access-date=13 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827162002/http://panampost.com/panam-staff/2014/08/22/helicopter-crash-kills-guatemalas-army-chief-of-staff/|archive-date=August 27, 2014|url-status=live|date=August 22, 2014}}</ref> Pada 11 Februari 2019, wartawan Brazil [[Ricardo Boechat]] dan juruterbang terkorban apabila Bell 206B, PT-HPG, [[Kemalangan helikopter São Paulo 2019|terhempas]] ke atas sebuah lori semasa cuba membuat pendaratan cemas di lebuh raya.<ref>{{cite web |url=https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2019/02/11/ricardo-boechat-jornalista-morre-aos-66-anos-em-queda-de-helicoptero-em-sp.ghtml |title=Ricardo Boechat, jornalista, morre aos 66 anos em queda de helicóptero em SP |website=G1 |date=February 11, 2019 |language=pt-br |access-date=2019-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190211185604/https://g1.globo.com/sp/sao-paulo/noticia/2019/02/11/ricardo-boechat-jornalista-morre-aos-66-anos-em-queda-de-helicoptero-em-sp.ghtml |archive-date=February 11, 2019 |url-status=live}}</ref> Pada 10 April 2025, sebuah Bell 206 LongRanger IV (L-4) persiaran [[Kemalangan helikopter Sungai Hudson 2025|terhempas]] ke dalam [[Sungai Hudson]] berhampiran [[Newport, Jersey City]], mengorbankan kesemua enam penumpang di dalamnya. Saksi menggambarkan helikopter itu berkecai di udara, dengan pemutar masih berputar dan terpisah daripada badan pesawat.<ref>{{cite news| last=Zanger | first=Jesse | title=Helicopter crash in Hudson River kills all 6 aboard | publisher=CBS New York | date=10 April 2025 | url=https://www.cbsnews.com/newyork/news/hudson-river-helicopter-crash/}}</ref> Terdapat kritikan bahawa, manakala kenderaan yang digunakan sebagai teksi berlesen mesti diganti selepas lima hingga lapan tahun, tiada peraturan sedemikian untuk helikopter yang mungkin sudah berusia 30 atau 40 tahun; kemalangan 2025 tersebut melibatkan pesawat berusia 21 tahun. Terdapat cadangan agar semua penggunaan helikopter di New York dihadkan kepada perkhidmatan yang benar-benar memerlukannya—polis, tentera, kerajaan, berita—dan bukannya untuk pelancongan.<ref>{{cite news| last=Luscombe | first=Richard | title=New York helicopter crash was 'entirely predictable', say campaigners |newspaper=The Guardian | date=11 April 2025 | url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/apr/11/new-york-helicopter-crash-safety}}</ref> Pada 14 Jun 2026, [[Pelanggaran udara Rio de Janeiro 2026|sebuah Eurocopter AS350 Écureuil bertembung dengan sebuah Bell 206B Jetranger III]] di ruang udara Recreio dos Bandeirantes, Rio De Janeiro. Antara mangsa yang terkorban termasuk penyanyi dan penulis lagu Amerika Syarikat [[Oliver Tree]], YouTuber Argentina [[Gaspi]], pengarah dan penulis skrip Argentina [[Lucas A. Vignale]], penerbit muzik Brazil [[Lucas Frota]], dan juruterbang Alexandre Souza. == Spesifikasi (206B Jetranger II) == [[File:Bell 206A orthographical image.svg|thumb|Lukisan 3 pandangan Bell 206A JetRanger]] {{Aircraft specs |ref= Jane's All The World's Aircraft, 1976-1977<ref>{{cite book |last1=Taylor |first1=John W. R. |title=Jane's All The World's Aircraft |date=1977 |publisher=Jane's Information Services |location=Croydon, England |page=227 |edition=1976-1977}}</ref> |prime units?=kts <!-- Ciri-ciri umum --> |crew=1 |capacity=4 penumpang |length ft=38 |length in=9.5 |length note=termasuk pemutar * '''Panjang fiuslaj:''' {{convert|31|ft|2|in|m|abbr=on|sigfig=3}} |width ft=<!-- jika berkenaan --> |width in=<!-- jika berkenaan --> |width note= |height ft=9 |height in=6.5 |height note=<br> * '''Dimensi dalaman:''' {{convert|7|ft|2|in|m|abbr=on|sigfig=3}} panjang, {{convert|4|ft|2|in|m|abbr=on|sigfig=3}} lebar, {{convert|4|ft|3|in|m|abbr=on|sigfig=3}} tinggi, ditambah ruang bagasi {{convert|16|ft3|l|abbr=on|sigfig=3}} |airfoil= |empty weight lb=1455 |empty weight note= |gross weight lb= |gross weight note= |max takeoff weight lb=3,200 |max takeoff weight note= |fuel capacity= |more general= <!-- Penjana kuasa --> |eng1 number=1 |eng1 name=[[Allison 250|Allison 250-C20]] |eng1 type=enjin [[Turboshaf|turboshaf]] |eng1 kw=298 |eng1 note= |rot number=1 |rot dia ft=33 |rot dia in=4 |rot area sqft=873 |rot area note=<br /> *'''Keratan rentas bilah:''' – [[Airfoil NACA|NACA 0012 mod (11.3%)]]<ref name="Selig">{{cite web |last1=Lednicer |first1=David |title=The Incomplete Guide to Airfoil Usage |url=https://m-selig.ae.illinois.edu/ads/aircraft.html |website=m-selig.ae.illinois.edu |access-date=16 April 2019}}</ref> <!-- Prestasi --> |max speed kts=122 |max speed note= pada MTOW (paras laut) * '''Kelajuan maksimum pada 5,000 kaki:''' {{convert|116|kn|mph km/h|abbr=on|sigfig=3}} pada MTOW |cruise speed kts=120 |cruise speed note= pada MTOW, 5,000 kaki |never exceed speed kts= |never exceed speed note= |range nmi=337 |range note= pada MTOW, 5,000 kaki, kelajuan pelayaran, tiada rizab |ferry range nmi= |ferry range note= |endurance=<!-- jika jarak tidak diketahui --> |ceiling ft=20,000 |ceiling note= pada MTOW |climb rate ftmin=1350 |climb rate note= |time to altitude= |disk loading lb/sqft=4 |disk loading note= |fuel consumption lb/mi= |power/mass={{cvt|0.09|hp/lb}} |more performance= |avionics= }} == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Helikopter]] d4ohdtxxs50v65uje18cyslmf92nmdf 0 126884 6925432 6893560 2026-08-11T14:38:49Z ZenZephyr17 400894 Maklumat artikel yang telah dikemas kini dan ditambah baik, termasuk perincian, pemformatan serta pembetulan tatabahasa. 6925432 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kampung Sebakit |other_name = کامڤوڠ سباكیت |settlement_type = [[Kampung di Brunei|Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |image_flag = |flag_alt = |image_seal = |seal_alt = |image_shield = |shield_alt = |etymology = |nickname = |motto = <!-- map(s) and coordinates --> |image_map = |map_alt = |map_caption = |pushpin_map = Brunei |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = Peta yang menunjukkan Kampung Sebakit di Brunei |pushpin_label_position = right |coordinates = {{coord|qid=Q20455945|region:BN_type:city(190)|display=inline,title}} |coor_pinpoint = Kampung Sebakit |coordinates_footnotes = <!-- subdivisions --> |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_name = {{flag|Brunei}} |subdivision_type1 = [[Daerah di Brunei|Daerah]] |subdivision_name1 = [[Daerah Tutong|Tutong]] |subdivision_type2 = [[Mukim di Brunei|Mukim]] |subdivision_name2 = [[Mukim Tanjong Maya|Tanjong Maya]] <!-- divider --> |established_title = |established_date = |founder = |seat_type = |seat = |government_footnotes = |government_type = |governing_body = |leader_party = |leader_title = Ketua kampung |leader_name = <!-- isi hanya jika ada --> |leader_title1 = Pemangku {{br}}ketua kampung |leader_name1 = <!-- isi hanya jika ada --> |unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> |area_footnotes = |area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_note = |area_water_percent = |area_rank = |area_blank1_title = |area_blank2_title = <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = 1.988 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = <!-- hectares --> |area_total_ha = |area_land_ha = |area_water_ha = |area_urban_ha = |area_rural_ha = |area_metro_ha = |area_blank1_ha = |area_blank2_ha = |length_km = |width_km = |dimensions_footnotes = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = <ref name="Penduduk 2021">{{Cite web |url=https://deps.mofe.gov.bn/DEPD%20Documents%20Library/DOS/POP/2021/ANNEX%20C.pdf |title=Laporan Banci Penduduk dan Perumahan 2021 |publisher=Jabatan Perangkaan, Jabatan Perancangan dan Kemajuan Ekonomi}}</ref> |population_as_of = 2021 |population_total = 164 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone = [[Waktu Brunei Darussalam|BNT]] |utc_offset1 = +8 |postal_code_type = Poskod |postal_code = TD1341<ref name="poskod">{{cite web|url=http://post.gov.bn/Documents/Buku%20Poskod%20Edisi%20Kedua.pdf|title=Buku Panduan Poskod Negara Brunei Darussalam <nowiki>[Edisi Kedua]</nowiki>|website=post.gov.bn|page=37|access-date=23 Oktober 2018|archive-date=2018-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016032535/http://post.gov.bn/Documents/Buku%20Poskod%20Edisi%20Kedua.pdf|url-status=dead}}</ref> |website = <!-- {{URL|example.com}} --> |footnotes = }} '''Kampung Sebakit''' ialah sebuah [[kampung di Brunei|kampung]] di [[Daerah Tutong]], [[Brunei]]. Ia merupakan salah sebuah kampung di bawah [[Mukim Tanjong Maya]]. Poskod bagi Kampung Sebakit ialah TD1341.<ref name="poskod"/> Kampung ini mempunyai penduduk seramai 164 orang pada tahun 2021.<ref name="Penduduk 2021"/> ==Geografi== Kampung Sebakit terletak di kawasan luar bandar [[Daerah Tutong]] dan merupakan salah sebuah kampung dalam [[Mukim Tanjong Maya]]. Kawasan kampung terdiri daripada kawasan penempatan dan persekitaran luar bandar. Kampung ini turut mempunyai kawasan yang dikenali sebagai Sebakit Atas dan Sebakit Bawah.<ref>{{Cite web |url=https://maps.survey.gov.bn/product/223582 |title=Mukim Tanjong Maya |publisher=Jabatan Ukur, Kementerian Pembangunan, Brunei Darussalam}}</ref> ==Pentadbiran== Kampung Sebakit berada di bawah pentadbiran [[Mukim Tanjong Maya]]. Kampung ini merupakan salah satu kawasan yang ditadbir bersama Kampung Tanjong Maya dan beberapa kawasan kampung di sekitarnya.<ref>{{Cite web |url=https://www.tutong.gov.bn/profail-ketua-kampong-tanjong-maya-lubok-pulau/ |title=Profail Kampung Tanjong Maya & Lubok Pulau |publisher=Jabatan Daerah Tutong}}</ref> ==Penduduk== Menurut Banci Penduduk dan Perumahan Brunei 2021, Kampung Sebakit mempunyai seramai 164 orang penduduk, terdiri daripada 83 lelaki dan 81 perempuan. Daripada jumlah tersebut, 150 orang merupakan rakyat Brunei, seorang penduduk tetap dan 13 orang penduduk sementara.<ref>{{Cite web |url=https://deps.mofe.gov.bn/DEPD%20Documents%20Library/DOS/POP/2021/ANNEX%20C.pdf |title=Jadual C4: Penduduk mengikut Mukim dan Kampung/Kawasan, Taraf Penduduk dan Jantina, 2021 |publisher=Jabatan Perangkaan, Brunei Darussalam}}</ref> ==Perhubungan== Kampung Sebakit dihubungkan melalui Jalan Sebakit, termasuk kawasan Jalan Sebakit Atas dan Jalan Sebakit Bawah. Jalan-jalan tersebut merupakan antara laluan kampung yang digunakan oleh penduduk setempat.<ref>{{Cite web |url=https://www.tutong.gov.bn/majlis-ramah-mesra/ |title=Majlis Ramah Mesra |publisher=Jabatan Daerah Tutong |date=25 April 2026}}</ref> ==Lihat juga== * [[Kampung Penapar]] * [[Kampung Bangunggos]] * [[Kampung Tanjong Maya]] == Rujukan == {{reflist}} {{Daerah Tutong}} [[Kategori:Kampung di Daerah Tutong|Sebakit]] {{tunas-geo-Brunei}} azuc39fc059aar9gjh16thtahgy48a2 0 126891 6925407 6893555 2026-08-11T13:55:02Z ZenZephyr17 400894 Maklumat artikel yang telah dikemas kini dan ditambah baik, termasuk perincian, pemformatan serta pembetulan tatabahasa. 6925407 wikitext text/x-wiki {{bagi|kampung di Mukim Telisai|Kampung Panapar-Danau}}{{Infobox settlement |name = Kampung Penapar |other_name = کامڤوڠ ڤناڤر |settlement_type = [[Kampung di Brunei|Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |image_flag = |flag_alt = |image_seal = |seal_alt = |image_shield = |shield_alt = |etymology = |nickname = |motto = <!-- map(s) and coordinates --> |image_map = |map_alt = |map_caption = |pushpin_map = Brunei |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = Peta yang menunjukkan Kampung Penapar di Brunei |pushpin_label_position = right |coordinates = {{coord|qid=Q20450289|region:BN_type:city(443)|display=inline,title}} |coor_pinpoint = Kampung Penapar |coordinates_footnotes = <!-- subdivisions --> |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_name = {{flag|Brunei}} |subdivision_type1 = [[Daerah di Brunei|Daerah]] |subdivision_name1 = [[Daerah Tutong|Tutong]] |subdivision_type2 = [[Mukim di Brunei|Mukim]] |subdivision_name2 = [[Mukim Tanjong Maya|Tanjong Maya]] <!-- divider --> |established_title = |established_date = |founder = |seat_type = |seat = |government_footnotes = |government_type = |governing_body = |leader_party = |leader_title = Ketua kampung |leader_name = <!-- isi hanya jika ada --> |leader_title1 = Pemangku {{br}}ketua kampung |leader_name1 = Awang Haji Masri Bin Haji Abdullah (Pemangku Ketua Kampung Bukit Udal dan Penapar) |unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> |area_footnotes = |area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_note = |area_water_percent = |area_rank = |area_blank1_title = |area_blank2_title = <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = 7.658 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = <!-- hectares --> |area_total_ha = |area_land_ha = |area_water_ha = |area_urban_ha = |area_rural_ha = |area_metro_ha = |area_blank1_ha = |area_blank2_ha = |length_km = |width_km = |dimensions_footnotes = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = <ref name="Penduduk 2021">{{Cite web |url=https://deps.mofe.gov.bn/DEPD%20Documents%20Library/DOS/POP/2021/ANNEX%20C.pdf |title=Laporan Banci Penduduk dan Perumahan 2021 |publisher=Jabatan Perangkaan, Jabatan Perancangan dan Kemajuan Ekonomi}}</ref> |population_as_of = 2021 |population_total = 395 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone = [[Waktu Brunei Darussalam|BNT]] |utc_offset1 = +8 |postal_code_type = Poskod |postal_code = TD1741<ref name="poskod">{{cite web|url=http://post.gov.bn/Documents/Buku%20Poskod%20Edisi%20Kedua.pdf|title=Buku Panduan Poskod Negara Brunei Darussalam <nowiki>[Edisi Kedua]</nowiki>|website=post.gov.bn|page=37|access-date=23 Oktober 2018|archive-date=2018-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016032535/http://post.gov.bn/Documents/Buku%20Poskod%20Edisi%20Kedua.pdf|url-status=dead}}</ref> |website = https://www.tutong.gov.bn/profile-kampung-bukit-udal-dan-penapar/ |footnotes = }} '''Kampung Penapar''' ialah sebuah kampung yang terletak di [[Mukim Tanjong Maya]], [[Daerah Tutong]], [[Brunei Darussalam]]. Poskod bagi Kampung Penapar ialah TD1741.<ref name="poskod"/> Kampung ini mempunyai penduduk seramai 395 orang pada tahun 2021.<ref name="Penduduk 2021"/> ==Geografi== Kampung Penapar terletak di kawasan luar bandar [[Daerah Tutong]] dan merupakan salah sebuah kampung dalam [[Mukim Tanjong Maya]]. Kampung ini terletak di kawasan pedalaman dan dikelilingi oleh persekitaran hijau serta kawasan penempatan luar bandar.<ref>{{Cite web |url=https://maps.survey.gov.bn/product/223582 |title=Mukim Tanjong Maya |publisher=Jabatan Ukur, Kementerian Pembangunan, Brunei Darussalam}}</ref> ==Pentadbiran== Kampung Penapar ditadbir bersama [[Kampung Bukit Udal]]. Kawasan-kawasan yang berada di bawah pentadbiran Kampung Penapar termasuk Kampung Penapar, Kampung Sebakit Atas dan Kampung Pemadang.<ref>{{Cite web |url=https://www.tutong.gov.bn/profile-kampung-bukit-udal-dan-penapar/ |title=Profail Kampung Bukit Udal & Penapar |publisher=Jabatan Daerah Tutong}}</ref> ==Sejarah== Kampung Penapar merupakan salah sebuah kampung dalam [[Mukim Tanjong Maya]], [[Daerah Tutong]]. Sejarah kawasan ini berkait rapat dengan perkembangan awal penempatan di pedalaman Sungai Tutong. Menurut sumber Jabatan Penerangan, sejarah awal Mukim Tanjong Maya bermula kira-kira 300 tahun yang lalu apabila beberapa keluarga daripada puak Tutong yang tinggal di Kampung Lurah Saban di Sungai Tutong berpindah ke kawasan pedalaman untuk meneroka kawasan baharu bagi kegiatan bercucuk tanam, khususnya penanaman padi, serta memburu. Perpindahan tersebut diketuai oleh Bendahari Talip bin Bendahara Tengah.<ref>{{Cite web |url=https://www.information.gov.bn/Malay%20Publication%20PDF/KNK%202015.pdf |title=Kenali Negara Kitani 2015 |publisher=Jabatan Penerangan, Brunei Darussalam}}</ref> Kampung Penapar kemudiannya berkembang sebagai salah sebuah penempatan di Mukim Tanjong Maya. Sumber kerajaan pada tahun 2015 menyatakan bahawa Kampung Penapar terletak kira-kira 14 kilometer dari Pekan Tutong dan mempunyai kemudahan asas seperti bekalan elektrik, air, telefon, jalan raya, sekolah dan masjid.<ref>{{Cite web |url=https://www.information.gov.bn/Warta%20Penerangan%20PDF%20Library/2015/warta%20Disember%202015%20280116.pdf |title=Warta Penerangan |publisher=Jabatan Penerangan, Brunei Darussalam |date=8 Disember 2015}}</ref> Kampung Penapar juga mempunyai sejarah kegiatan kemasyarakatan dan keagamaan. Pada tahun 2013, Masjid Kampung Penapar menjadi lokasi berakhirnya acara Riadah Hijrah yang dianjurkan bersama oleh Pejabat Hal Ehwal Ugama Daerah Tutong dan pihak masjid bagi mengeratkan hubungan antara penduduk serta masyarakat setempat.<ref>{{Cite web |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2013/November/pelitabrunei_091113.pdf |title=Pelita Brunei |publisher=Jabatan Penerangan, Brunei Darussalam |date=9 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.kheu.gov.bn/SenaraiMasjid/Forms/DispForm.aspx?ID=113&Source=/SenaraiMasjid/Forms/ViewAll.aspx|title=Masjid Kampong Penapar|last=|first=|date=|website=www.kheu.gov.bn|archive-url=|archive-date=|access-date=2018-04-25}}</ref> Pada tahun 2020, Jabatan Penerangan mengadakan Program Sua Muka di Kampung Penapar bagi mengeratkan hubungan antara kerajaan dengan penduduk serta membincangkan perkembangan dan permasalahan kampung.<ref>{{Cite web |url=https://www.information.gov.bn/Penerangan/Lists/News/DispForm.aspx?ContentTypeId=0x01001D099A884610D64F992A38FC3B2C194D&ID=542 |title=Sua Muka tingkatkan hubungan dua hala |publisher=Jabatan Penerangan, Brunei Darussalam |date=27 Januari 2020}}</ref> ==Tempat menarik== Antara tempat menarik di Kampung Penapar ialah Lamin Kampung (Pangkalan Warisan) dan kawasan memancing Pengkalan Waris. Lamin Kampung merupakan sebuah rumah warisan yang menampilkan kraftangan dan permainan tradisional Brunei. Pengkalan Waris pula merupakan kawasan rekreasi yang digunakan untuk aktiviti memancing.<ref name="Pelancong">{{Cite web |url=https://www.bruneitourism.com/places/lamin-kampung-pangkalan-warisan/ |title=Lamin Kampung (Pangkalan Warisan) |publisher=Brunei Tourism}}</ref> ===Lamin Kampung (Pangkalan Warisan)=== Lamin Kampung terletak di Kampong Penapar, Mukim Tanjong Maya, Daerah Tutong. Tempat ini berfungsi sebagai pusat untuk memelihara dan memperkenalkan warisan serta kraftangan tradisional Brunei. Pengunjung boleh melihat dan mencuba aktiviti menghasilkan mangkuk kelapa dan ''candas'', iaitu kayu buluh berbentuk V yang digunakan dalam permainan tradisional.<ref name="Pelancong"/> ===Pengkalan Waris=== Pengkalan Waris merupakan kawasan memancing yang terletak di Kampung Penapar. Tempat ini disenaraikan oleh Jabatan Daerah Tutong sebagai salah satu tempat menarik di kawasan Kampung Bukit Udal dan Penapar.<ref>{{Cite web |url=https://www.tutong.gov.bn/direktori-pmkk/ |title=Direktori Penghulu Mukim & Ketua Kampung Daerah Tutong |publisher=Jabatan Daerah Tutong}}</ref> ===Produk kampung=== Antara produk yang dihasilkan di Kampung Penapar ialah produk kraftangan dan hasil perusahaan kampung. Lamin Kampung merupakan salah satu tempat yang dikaitkan dengan aktiviti produk kampung.<ref>{{Cite web|url=https://www.tutong.gov.bn/1kampung-1produk/|title=1 Kampung 1 Produk|last=|first=|date=|website=www.tutong.gov.bn|archive-url=|archive-date=|access-date=2026-08-11}}</ref> ==Lihat juga== * Kampung Tanjong Maya * Kampung Pemadang * Kampung Sebakit == Rujukan == {{reflist}} {{Daerah Tutong}} [[Kategori:Kampung di Daerah Tutong|Penapar, Tanjong Maya]] {{Tunas-geo-Brunei}} 0d5wczjuk8b9yq3y2snbj0kepk9vnsi 6925466 6925407 2026-08-11T15:58:52Z ZenZephyr17 400894 6925466 wikitext text/x-wiki {{bagi|kampung di Mukim Telisai|Kampung Panapar-Danau}}{{Infobox settlement |name = Kampung Penapar |other_name = کامڤوڠ ڤناڤر |settlement_type = [[Kampung di Brunei|Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |image_flag = |flag_alt = |image_seal = |seal_alt = |image_shield = |shield_alt = |etymology = |nickname = |motto = <!-- map(s) and coordinates --> |image_map = |map_alt = |map_caption = |pushpin_map = Brunei |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = Peta yang menunjukkan Kampung Penapar di Brunei |pushpin_label_position = right |coordinates = {{coord|qid=Q20450289|region:BN_type:city(443)|display=inline,title}} |coor_pinpoint = Kampung Penapar |coordinates_footnotes = <!-- subdivisions --> |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_name = {{flag|Brunei}} |subdivision_type1 = [[Daerah di Brunei|Daerah]] |subdivision_name1 = [[Daerah Tutong|Tutong]] |subdivision_type2 = [[Mukim di Brunei|Mukim]] |subdivision_name2 = [[Mukim Tanjong Maya|Tanjong Maya]] <!-- divider --> |established_title = |established_date = |founder = |seat_type = |seat = |government_footnotes = |government_type = |governing_body = |leader_party = |leader_title = Ketua kampung |leader_name = <!-- isi hanya jika ada --> |leader_title1 = Pemangku {{br}}ketua kampung |leader_name1 = Awang Haji Masri Bin Haji Abdullah (Pemangku Ketua Kampung Bukit Udal dan Penapar) |unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> |area_footnotes = |area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_note = |area_water_percent = |area_rank = |area_blank1_title = |area_blank2_title = <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = 7.658 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = <!-- hectares --> |area_total_ha = |area_land_ha = |area_water_ha = |area_urban_ha = |area_rural_ha = |area_metro_ha = |area_blank1_ha = |area_blank2_ha = |length_km = |width_km = |dimensions_footnotes = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = <ref name="Penduduk 2021">{{Cite web |url=https://deps.mofe.gov.bn/DEPD%20Documents%20Library/DOS/POP/2021/ANNEX%20C.pdf |title=Laporan Banci Penduduk dan Perumahan 2021 |publisher=Jabatan Perangkaan, Jabatan Perancangan dan Kemajuan Ekonomi}}</ref> |population_as_of = 2021 |population_total = 395 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone = [[Waktu Brunei Darussalam|BNT]] |utc_offset1 = +8 |postal_code_type = Poskod |postal_code = TD1741<ref name="poskod">{{cite web|url=http://post.gov.bn/Documents/Buku%20Poskod%20Edisi%20Kedua.pdf|title=Buku Panduan Poskod Negara Brunei Darussalam <nowiki>[Edisi Kedua]</nowiki>|website=post.gov.bn|page=37|access-date=23 Oktober 2018|archive-date=2018-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016032535/http://post.gov.bn/Documents/Buku%20Poskod%20Edisi%20Kedua.pdf|url-status=dead}}</ref> |website = https://www.tutong.gov.bn/profile-kampung-bukit-udal-dan-penapar/ |footnotes = }} '''Kampung Penapar''' ialah sebuah kampung yang terletak di [[Mukim Tanjong Maya]], [[Daerah Tutong]], [[Brunei Darussalam]]. Poskod bagi Kampung Penapar ialah TD1741.<ref name="poskod"/> Kampung ini mempunyai penduduk seramai 395 orang pada tahun 2021.<ref name="Penduduk 2021"/> ==Geografi== Kampung Penapar terletak di kawasan luar bandar [[Daerah Tutong]] dan merupakan salah sebuah kampung dalam [[Mukim Tanjong Maya]]. Kampung ini terletak di kawasan pedalaman dan dikelilingi oleh persekitaran hijau serta kawasan penempatan luar bandar.<ref>{{Cite web |url=https://maps.survey.gov.bn/product/223582 |title=Mukim Tanjong Maya |publisher=Jabatan Ukur, Kementerian Pembangunan, Brunei Darussalam}}</ref> ==Pentadbiran== Kampung Penapar ditadbir bersama [[Kampung Bukit Udal]]. Kawasan-kawasan yang berada di bawah pentadbiran Kampung Penapar termasuk Kampung Penapar, Kampung Sebakit Atas dan Kampung Pemadang.<ref>{{Cite web |url=https://www.tutong.gov.bn/profile-kampung-bukit-udal-dan-penapar/ |title=Profail Kampung Bukit Udal & Penapar |publisher=Jabatan Daerah Tutong}}</ref> ==Sejarah== Kampung Penapar merupakan salah sebuah kampung dalam [[Mukim Tanjong Maya]], [[Daerah Tutong]]. Sejarah kawasan ini berkait rapat dengan perkembangan awal penempatan di pedalaman Sungai Tutong. Menurut sumber Jabatan Penerangan, sejarah awal Mukim Tanjong Maya bermula kira-kira 300 tahun yang lalu apabila beberapa keluarga daripada puak Tutong yang tinggal di Kampung Lurah Saban di Sungai Tutong berpindah ke kawasan pedalaman untuk meneroka kawasan baharu bagi kegiatan bercucuk tanam, khususnya penanaman padi, serta memburu. Perpindahan tersebut diketuai oleh Bendahari Talip bin Bendahara Tengah.<ref>{{Cite web |url=https://www.information.gov.bn/Malay%20Publication%20PDF/KNK%202015.pdf |title=Kenali Negara Kitani 2015 |publisher=Jabatan Penerangan, Brunei Darussalam}}</ref> Kampung Penapar kemudiannya berkembang sebagai salah sebuah penempatan di Mukim Tanjong Maya. Sumber kerajaan pada tahun 2015 menyatakan bahawa Kampung Penapar terletak kira-kira 14 kilometer dari Pekan Tutong dan mempunyai kemudahan asas seperti bekalan elektrik, air, telefon, jalan raya, sekolah dan masjid.<ref>{{Cite web |url=https://www.information.gov.bn/Warta%20Penerangan%20PDF%20Library/2015/warta%20Disember%202015%20280116.pdf |title=Warta Penerangan |publisher=Jabatan Penerangan, Brunei Darussalam |date=8 Disember 2015}}</ref> Kampung Penapar juga mempunyai sejarah kegiatan kemasyarakatan dan keagamaan. Pada tahun 2013, Masjid Kampung Penapar menjadi lokasi berakhirnya acara Riadah Hijrah yang dianjurkan bersama oleh Pejabat Hal Ehwal Ugama Daerah Tutong dan pihak masjid bagi mengeratkan hubungan antara penduduk serta masyarakat setempat.<ref>{{Cite web |url=https://www.pelitabrunei.gov.bn/Arkib%20Dokumen/2013/November/pelitabrunei_091113.pdf |title=Pelita Brunei |publisher=Jabatan Penerangan, Brunei Darussalam |date=9 November 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.kheu.gov.bn/SenaraiMasjid/Forms/DispForm.aspx?ID=113&Source=/SenaraiMasjid/Forms/ViewAll.aspx|title=Masjid Kampong Penapar|last=|first=|date=|website=www.kheu.gov.bn|archive-url=|archive-date=|access-date=2018-04-25}}</ref> Pada tahun 2020, Jabatan Penerangan mengadakan Program Sua Muka di Kampung Penapar bagi mengeratkan hubungan antara kerajaan dengan penduduk serta membincangkan perkembangan dan permasalahan kampung.<ref>{{Cite web |url=https://www.information.gov.bn/Penerangan/Lists/News/DispForm.aspx?ContentTypeId=0x01001D099A884610D64F992A38FC3B2C194D&ID=542 |title=Sua Muka tingkatkan hubungan dua hala |publisher=Jabatan Penerangan, Brunei Darussalam |date=27 Januari 2020}}</ref> ==Tempat menarik== Antara tempat menarik di Kampung Penapar ialah Lamin Kampung (Pangkalan Warisan) dan kawasan memancing Pengkalan Waris. Lamin Kampung merupakan sebuah rumah warisan yang menampilkan kraftangan dan permainan tradisional Brunei. Pengkalan Waris pula merupakan kawasan rekreasi yang digunakan untuk aktiviti memancing.<ref name="Pelancong">{{Cite web |url=https://www.bruneitourism.com/places/lamin-kampung-pangkalan-warisan/ |title=Lamin Kampung (Pangkalan Warisan) |publisher=Brunei Tourism}}</ref> ===Lamin Kampung (Pangkalan Warisan)=== Lamin Kampung terletak di Kampong Penapar, Mukim Tanjong Maya, Daerah Tutong. Tempat ini berfungsi sebagai pusat untuk memelihara dan memperkenalkan warisan serta kraftangan tradisional Brunei. Pengunjung boleh melihat dan mencuba aktiviti menghasilkan mangkuk kelapa dan ''candas'', iaitu kayu buluh berbentuk V yang digunakan dalam permainan tradisional.<ref name="Pelancong"/> ===Pengkalan Waris=== Pengkalan Waris merupakan kawasan memancing yang terletak di Kampung Penapar. Tempat ini disenaraikan oleh Jabatan Daerah Tutong sebagai salah satu tempat menarik di kawasan Kampung Bukit Udal dan Penapar.<ref>{{Cite web |url=https://www.tutong.gov.bn/direktori-pmkk/ |title=Direktori Penghulu Mukim & Ketua Kampung Daerah Tutong |publisher=Jabatan Daerah Tutong}}</ref> ===Produk kampung=== Antara produk yang dihasilkan di Kampung Penapar ialah produk kraftangan dan hasil perusahaan kampung. Lamin Kampung merupakan salah satu tempat yang dikaitkan dengan aktiviti produk kampung.<ref>{{Cite web|url=https://www.tutong.gov.bn/1kampung-1produk/|title=1 Kampung 1 Produk|last=|first=|date=|website=www.tutong.gov.bn|archive-url=|archive-date=|access-date=2026-08-11}}</ref> ==Lihat juga== * [[Kampung Tanjong Maya]] * [[Kampung Pemadang]] * [[Kampung Sebakit]] == Rujukan == {{reflist}} {{Daerah Tutong}} [[Kategori:Kampung di Daerah Tutong|Penapar, Tanjong Maya]] {{Tunas-geo-Brunei}} fj1776q2mjskkdwbdcmogctyieyacpc 0 134468 6925786 6925014 2026-08-12T08:07:25Z ~2026-44137-27 412439 editing sejarah 6925786 wikitext text/x-wiki '''Gunung Cheroh''' dahulunya adalah sebahagian daripada kampung bersejarah, [[Kampung Kepayang]] terletak di [[Ipoh]], [[negeri Perak]], [[Malaysia]]. Ia terkenal dengan kisah lagenda yang mengkisahkan Toh Changkat Piatu yang merupakan anakanda kepada Sultan Perak ke 2, [[Sultan Mansur Shah I]] yang bermimpi di tepi [[Sungai Kinta]] berdekatan gunung ini yang akhirnya mendapat ilham nama Genta. Setelah mendapat ilham tersebut, Toh Changkat Piatu menggunakan gelaran Kulop Genta (Ketua Kinta). Nama Genta ini lama kelamaan bertukar menjadi Kinta, dan kekal sehingga ke hari ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.orangperak.com/gunung-cheroh-gunung-sejarah-kinta.html|title=Gunung Cheroh, Gunung Sejarah Kinta|date=2021-10-03|language=en-US|access-date=2026-08-09}}</ref> [[Gua]] dari jenis [[batu kapur]] ini membentuk corak-corak yang menarik, asyik dan menakjubkan tentang kejadian ciptaan Tuhan. Kebanyakan gua-gua batu kapur di Perakkhususnya di [[Lembah Kinta]] dimiliki dan dijaga oleh penganut agama [[Buddha]] dari kalangan kaum [[Cina]]. Mereka berhijrah dari negara [[China]] dan bekerja di lombong-lombong [[bijih timah]]. Sementara kaum [[India]] dibawa oleh peladang [[British]] untuk menjadi buruh ladang dan penoreh [[getah]] di ladang-ladang getah yang banyak bertaburan di [[Lembah Kinta]] seperti [[Ipoh]], [[Kampar]], [[Batu Gajah, Perak|Batu Gajah]], [[Taiping]], [[Sungai Siput]], [[Tanjung Tualang]] dan lain-lain. == Tragedi == Di kaki gunung ini terdapat gua-gua yang dijadikan kuil dan tokong. Antaranya ialah [[Kuil Arulmigu Subramania]] yang khusus untuk penganut agama Hindu di kalangan masyarakat India Malaysia. Pada 1973 seramai 40 orang penduduk di kaki gunung ini terbunuh apabila sebahagian gunung ini runtuh.<ref>{{Cite web|url=https://mgperak.com/tragedi-runtuhan-gunung-cheroh-ibarat-igauan-ngeri/|title=Tragedi runtuhan Gunung Cheroh ibarat igauan ngeri|last=Rashid|first=Amirrul Rabbani|date=2023-10-24|website=MG Perak|language=en-US|access-date=2026-08-11}}</ref> Biasanya [[stalaktit]] yang tergantung di dalam gua atau di luar gua mudah runtuh akibat batu kapur yang larut apabila [[hujan]] turun. == Rujukan == <references/> {{Perak}} [[Kategori:Gunung di Perak|Cheroh]] 9h7ms2vwbq7kt162t31vviiipgx8uks 6925791 6925786 2026-08-12T08:13:12Z ~2026-44137-27 412439 masukkan cerita tetua 6925791 wikitext text/x-wiki '''Gunung Cheroh''' dahulunya adalah sebahagian daripada kampung bersejarah, [[Kampung Kepayang]] (''Fair Park'') terletak di [[Ipoh]], [[negeri Perak]], [[Malaysia]]. Ia terkenal dengan kisah lagenda yang mengkisahkan Toh Changkat Piatu yang merupakan anakanda kepada Sultan Perak ke 2, [[Sultan Mansur Shah I]] yang bermimpi di tepi [[Sungai Kinta]] berdekatan gunung ini yang akhirnya mendapat ilham nama Genta. Setelah mendapat ilham tersebut, Toh Changkat Piatu menggunakan gelaran Kulop Genta (Ketua Kinta). Nama Genta ini lama kelamaan bertukar menjadi Kinta, dan kekal sehingga ke hari ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.orangperak.com/gunung-cheroh-gunung-sejarah-kinta.html|title=Gunung Cheroh, Gunung Sejarah Kinta|date=2021-10-03|language=en-US|access-date=2026-08-09}}</ref> Menurut cerita tetua, pada zaman dahulu terdapat sebuah pelabuhan berhampiran Gunung Cheroh ini yang ditadbir oleh Toh Senongsa Seri Nara Wangsa (Orang Besar Enam Belas) iaitu kapit kepada Panglima Kinta Seri Amar Bangsa DiRaja. Lokasinya yang amat strategik sebagai laluan masuk utama ke Kampung Kepayang, Ipoh melalui aliran Sungai Kinta. Kampung Kepayang pada ketika itu merupakan pusat pemerintahan bagi Kinta. Toh Senongsa Seri Nara Wangsa berperanan menguruskan segala hal dagangan yang melalui laluan ini bagi pihak Panglima Kinta Seri Amar Bangsa DiRaja termasuk kutipan cukai dagangan.<ref>{{Cite book|title=Kepayang Kampung Bersejarah|last=Mohamed Faizal Zainol|year=2023|isbn=9789672571940}}</ref> [[Gua]] dari jenis [[batu kapur]] ini membentuk corak-corak yang menarik, asyik dan menakjubkan tentang kejadian ciptaan Tuhan. Kebanyakan gua-gua batu kapur di Perakkhususnya di [[Lembah Kinta]] dimiliki dan dijaga oleh penganut agama [[Buddha]] dari kalangan kaum [[Cina]]. Mereka berhijrah dari negara [[China]] dan bekerja di lombong-lombong [[bijih timah]]. Sementara kaum [[India]] dibawa oleh peladang [[British]] untuk menjadi buruh ladang dan penoreh [[getah]] di ladang-ladang getah yang banyak bertaburan di [[Lembah Kinta]] seperti [[Ipoh]], [[Kampar]], [[Batu Gajah, Perak|Batu Gajah]], [[Taiping]], [[Sungai Siput]], [[Tanjung Tualang]] dan lain-lain. == Tragedi == Di kaki gunung ini terdapat gua-gua yang dijadikan kuil dan tokong. Antaranya ialah [[Kuil Arulmigu Subramania]] yang khusus untuk penganut agama Hindu di kalangan masyarakat India Malaysia. Pada 1973 seramai 40 orang penduduk di kaki gunung ini terbunuh apabila sebahagian gunung ini runtuh.<ref>{{Cite web|url=https://mgperak.com/tragedi-runtuhan-gunung-cheroh-ibarat-igauan-ngeri/|title=Tragedi runtuhan Gunung Cheroh ibarat igauan ngeri|last=Rashid|first=Amirrul Rabbani|date=2023-10-24|website=MG Perak|language=en-US|access-date=2026-08-11}}</ref> Biasanya [[stalaktit]] yang tergantung di dalam gua atau di luar gua mudah runtuh akibat batu kapur yang larut apabila [[hujan]] turun. == Rujukan == <references/> {{Perak}} [[Kategori:Gunung di Perak|Cheroh]] lxwcfo76an3b4p3rbel8wgaotu2j4lg 6925798 6925791 2026-08-12T08:16:11Z ~2026-44137-27 412439 tambahkan sedikit lagi 6925798 wikitext text/x-wiki '''Gunung Cheroh''' dahulunya adalah sebahagian daripada kampung bersejarah, [[Kampung Kepayang]] (''Fair Park'') terletak di [[Ipoh]], [[negeri Perak]], [[Malaysia]]. Ia terkenal dengan kisah lagenda yang mengkisahkan Toh Changkat Piatu yang merupakan anakanda kepada Sultan Perak ke 2, [[Sultan Mansur Shah I]] yang bermimpi di tepi [[Sungai Kinta]] berdekatan gunung ini yang akhirnya mendapat ilham nama Genta. Setelah mendapat ilham tersebut, Toh Changkat Piatu menggunakan gelaran Kulop Genta (Ketua Kinta). Nama Genta ini lama kelamaan bertukar menjadi Kinta, dan kekal sehingga ke hari ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.orangperak.com/gunung-cheroh-gunung-sejarah-kinta.html|title=Gunung Cheroh, Gunung Sejarah Kinta|date=2021-10-03|language=en-US|access-date=2026-08-09}}</ref> Menurut cerita tetua, pada zaman dahulu terdapat sebuah pelabuhan berhampiran Gunung Cheroh ini yang ditadbir oleh Toh Senongsa Seri Nara Wangsa (Orang Besar Enam Belas) iaitu kapit kepada Panglima Kinta Seri Amar Bangsa DiRaja. Lokasinya yang amat strategik sebagai laluan masuk utama ke Kampung Kepayang, Ipoh melalui aliran Sungai Kinta. Kampung Kepayang pada ketika itu merupakan pusat pemerintahan bagi Kinta. Toh Senongsa Seri Nara Wangsa berperanan menguruskan segala hal dagangan yang melalui laluan ini bagi pihak Panglima Kinta Seri Amar Bangsa DiRaja termasuk kutipan cukai dagangan.<ref name=":0">{{Cite book|title=Kepayang Kampung Bersejarah|last=Mohamed Faizal Zainol|year=2023|isbn=9789672571940}}</ref> Usaha untuk mengembalikan semula Gunung Cheroh ke dalam kawasan persempadanan Kampung Kepayang kini menjadi salahsatu agenda utama dikalangan pimpinan masyarakat setempat sebagai sebahagian daripada usaha untuk memelihara dan menjenamakan semula nilai-nilai sejarah dan warisan Melayu di dalam Bandaraya Ipoh khususnya di Kampung Kepayang,. Ini penting bagi memastikan kelangsungan sejarah dan warisan Melayu di dalam Bandaraya Ipoh dapat ditambahbaikkan dan dikomersialkan untuk diwariskan kepada generasi yang akan datang disamping ia berupaya menjadi satu daya tarikan pelancongan untuk Bandaraya Ipoh.<ref name=":0" /> [[Gua]] dari jenis [[batu kapur]] ini membentuk corak-corak yang menarik, asyik dan menakjubkan tentang kejadian ciptaan Tuhan. Kebanyakan gua-gua batu kapur di Perakkhususnya di [[Lembah Kinta]] dimiliki dan dijaga oleh penganut agama [[Buddha]] dari kalangan kaum [[Cina]]. Mereka berhijrah dari negara [[China]] dan bekerja di lombong-lombong [[bijih timah]]. Sementara kaum [[India]] dibawa oleh peladang [[British]] untuk menjadi buruh ladang dan penoreh [[getah]] di ladang-ladang getah yang banyak bertaburan di [[Lembah Kinta]] seperti [[Ipoh]], [[Kampar]], [[Batu Gajah, Perak|Batu Gajah]], [[Taiping]], [[Sungai Siput]], [[Tanjung Tualang]] dan lain-lain. == Tragedi == Di kaki gunung ini terdapat gua-gua yang dijadikan kuil dan tokong. Antaranya ialah [[Kuil Arulmigu Subramania]] yang khusus untuk penganut agama Hindu di kalangan masyarakat India Malaysia. Pada 1973 seramai 40 orang penduduk di kaki gunung ini terbunuh apabila sebahagian gunung ini runtuh.<ref>{{Cite web|url=https://mgperak.com/tragedi-runtuhan-gunung-cheroh-ibarat-igauan-ngeri/|title=Tragedi runtuhan Gunung Cheroh ibarat igauan ngeri|last=Rashid|first=Amirrul Rabbani|date=2023-10-24|website=MG Perak|language=en-US|access-date=2026-08-11}}</ref> Biasanya [[stalaktit]] yang tergantung di dalam gua atau di luar gua mudah runtuh akibat batu kapur yang larut apabila [[hujan]] turun. == Rujukan == <references/> {{Perak}} [[Kategori:Gunung di Perak|Cheroh]] kyyvos45s1a47ohfsmmz6815vbt22pd 6925829 6925798 2026-08-12T08:39:11Z ~2026-44137-27 412439 edit sikit 6925829 wikitext text/x-wiki '''Gunung Cheroh''' dahulunya adalah sebahagian daripada kampung bersejarah, [[Kampung Kepayang]] (''Fair Park'') terletak di [[Ipoh]], [[negeri Perak]], [[Malaysia]]. Ia terkenal dengan kisah lagenda yang mengkisahkan '''Toh Changkat Piatu''' yang merupakan anakanda kepada '''Sultan Perak ke 2, [[Sultan Mansur Shah I]]''' yang bermimpi di tepi [[Sungai Kinta]] berdekatan gunung ini yang akhirnya mendapat ilham nama '''Genta'''. Setelah mendapat ilham tersebut, Toh Changkat Piatu menggunakan gelaran '''Kulop Genta'''. Nama Genta ini lama kelamaan bertukar menjadi Kinta, dan kekal sehingga ke hari ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.orangperak.com/gunung-cheroh-gunung-sejarah-kinta.html|title=Gunung Cheroh, Gunung Sejarah Kinta|date=2021-10-03|language=en-US|access-date=2026-08-09}}</ref> Menurut cerita tetua, pada zaman dahulu terdapat sebuah pelabuhan berhampiran Gunung Cheroh ini yang ditadbir oleh '''Toh Senongsa Seri Nara Wangsa''' (Orang Besar Enam Belas) iaitu kapit kepada [[Dato Panglima Kinta|Panglima Kinta Seri Amar Bangsa DiRaja]]. Lokasinya yang amat strategik sebagai laluan masuk utama ke [[Kampung Kepayang]], Ipoh melalui aliran Sungai Kinta. [[Kampung Kepayang]] pada ketika itu merupakan pusat pemerintahan bagi Kinta. Toh Senongsa Seri Nara Wangsa berperanan menguruskan segala hal dagangan yang melalui laluan ini bagi pihak [[Dato Panglima Kinta|Panglima Kinta Seri Amar Bangsa DiRaja]] termasuk kutipan cukai dagangan.<ref name=":0">{{Cite book|title=Kepayang Kampung Bersejarah|last=Mohamed Faizal Zainol|year=2023|isbn=9789672571940}}</ref> Usaha untuk mengembalikan semula Gunung Cheroh ke dalam kawasan persempadanan [[Kampung Kepayang]] kini menjadi salahsatu agenda utama dikalangan pimpinan masyarakat setempat sebagai sebahagian daripada usaha untuk memelihara dan menjenamakan semula nilai-nilai sejarah dan warisan Melayu di dalam Bandaraya Ipoh dan [[Kinta, Perak|Kinta]] secara umumnya. Ini penting bagi memastikan kelangsungan sejarah dan warisan Melayu di dalam Bandaraya Ipoh dapat ditambahbaikkan dan dikomersialkan untuk diwariskan kepada generasi yang akan datang disamping ia berupaya menjadi satu daya tarikan pelancongan.<ref name=":0" /> == Tragedi == [[Gua]] dari jenis [[batu kapur]] ini membentuk corak-corak yang menarik, asyik dan menakjubkan tentang kejadian ciptaan Tuhan. Kebanyakan gua-gua batu kapur di Perak khususnya di [[Lembah Kinta]] dimiliki dan dijaga oleh penganut agama [[Buddha]] dari kalangan kaum [[Cina]]. Mereka berhijrah dari negara [[China]] dan bekerja di lombong-lombong [[bijih timah]]. Sementara kaum [[India]] dibawa oleh peladang [[British]] untuk menjadi buruh ladang dan penoreh [[getah]] di ladang-ladang getah yang banyak bertaburan di [[Lembah Kinta]] seperti [[Ipoh]], [[Kampar]], [[Batu Gajah, Perak|Batu Gajah]], [[Taiping]], [[Sungai Siput]], [[Tanjung Tualang]] dan lain-lain. Di kaki gunung ini terdapat gua-gua yang dijadikan kuil dan tokong. Antaranya ialah [[Kuil Arulmigu Subramania]] yang khusus untuk penganut agama Hindu di kalangan masyarakat India Malaysia. Pada 1973 seramai kira-kira 50 orang penduduk di kaki gunung ini terbunuh dan memusnahkan kira-kira 20 buah rumah, apabila sebahagian gunung ini runtuh.<ref>{{Cite web|url=https://mgperak.com/tragedi-runtuhan-gunung-cheroh-ibarat-igauan-ngeri/|title=Tragedi runtuhan Gunung Cheroh ibarat igauan ngeri|last=Rashid|first=Amirrul Rabbani|website=MG Perak|language=en-US|access-date=2026-08-11|url-status=live}}</ref> Dipercayai terdapat kira-kira 30 mayat masih tertanam sehingga ke hari ini.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.orangperak.com/tragedi-hitam-insiden-runtuhan-gunung-cheroh-ipoh.html|title=Tragedi Hitam Insiden Runtuhan Gunung Cheroh, Ipoh|first=Freddie Aziz Jasbindar}}</ref> Biasanya [[stalaktit]] yang tergantung di dalam gua atau di luar gua mudah runtuh akibat batu kapur yang larut apabila [[hujan]] turun. Tragedi ini adalah antara yang paling tragik yang pernah berlaku di dalam negara kita.<ref name=":1" /> == Rujukan == <references/> {{Perak}} [[Kategori:Gunung di Perak|Cheroh]] gqtygltz273l47wkw6jimhbfljwxha3 10 139422 6925753 6923888 2026-08-12T07:16:04Z Zamwan 19447 6925753 wikitext text/x-wiki {{Peristiwa Terkini/imej | image = Demi Vollering - 2025 European road championship podium - Guilherand-Granges.jpg | width = | caption = Demi Vollering | title = | alt = | link = | border = yes | caption align = left }}<!-- Gunakan format senarai wiki *. Sentiasa mulakan pada barisan baru dan tamat dengan linebreak. Jangan tinggalkan baris kosong di antara item. Hadkan kepada 5 peristiwa terkini sahaja --> *<!--10 Ogos--> Satu '''[[Gempa bumi Colombia 2026 |gempa bumi berukuran 7.4]]''' melanda [[Departmen Chocó]], Colombia, menyebabkan sekurang-kurangnya 254 orang terkorban. *<!--9 Ogos--> Dalam acara berbasikal, [[Demi Vollering]] ''(foto)'' memenangi '''[[Tour de France Femmes 2026|Tour de France Femmes]]'''. *<!--7 Ogos--> '''[[Penembakan di Nonthaburi 2026|Penembakan]]''' di sebuah rumah kediaman dan cawangan [[Sekolah Debsirin]] di [[wilayah Nonthaburi]], Thailand, menyebabkan sekurang-kurangnya sembilan orang terkorban. *<!--4 Ogos--> Sebuah konsortium yang diketuai oleh [[Dana Pelaburan Awam]] Arab Saudi '''[[Pembelian berleveraj Electronic Arts|membeli]]''' penerbit permainan video [[Electronic Arts]]. *<!--30 Julai--> '''[[Runtuhan salji di Broad Peak 2026|Runtuhan salji]]''' di [[Broad Peak]] di Pakistan membunuh 10 orang pendaki. <!--Sila pertimbangkan untuk mengalihkan berita yang belum selesai yang mana rencana itu dikemas kini secara kerap ke dalam baris "peristiwaterkini" berikut dan bukannya mengeluarkannya.--> {{Peristiwa Terkini/pembawah | peristiwaterkini = *<!--11 Jun 2026--> [[Piala Dunia FIFA 2026|Piala Dunia FIFA]] *<!--25 Mei 2026--> [[Wabak Ebola 2026|Wabak Ebola]] *<!--17 Apr 2026--> [[Krisis adat Negeri Sembilan 2026|Kemelut adat Negeri Sembilan]] *<!--12 Mac 2026--> [[Perang Iran 2026|Perang Iran]] *<!--26 Mar 2025--> [[Perang Gaza]] **[[Garis masa perang Gaza (3 Oktober 2025 – kini)|garis masa]] **[[Genosid Gaza|genosid]] | kematianterkini = *<!--7 Ogos-->[[Mohd Eusoff Chin]] *<!--5 Ogos-->[[Kamarool Haji Yusoff]] *<!--23 Jul-->[[Lydia Ibtisam]] *<!--20 Jul-->{{ill|Kevin Keegan|en}} }}<noinclude> {{active editnotice}} {{pendokumenan}} </noinclude> m5o2kutu244088ob3gmwe7gdey1ohtl 0 142991 6925940 6892779 2026-08-12T11:03:05Z Mnha1206 394769 /* Pangkat dan kedudukan */ 6925940 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | name = Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia | native_name = | native_name_a = جابتن بومبا دان ڤڽلامت مليسيا | native_name_r = JBPM | type = | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | logo = Logo of the Malaysian Fire and Rescue Department.svg | logo_width = 100 | logo_caption = Logo Jabatan Bomba dan Penyelamat | image = | image_size = | image_caption = | formed = {{Start date and age|1883}} | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding1 = | superseding2 = | jurisdiction = [[Kerajaan Malaysia]] | headquarters = Ibu pejabat Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia, [[Putrajaya]] | coordinates = | motto = "Sedia Menyelamat", "Cepat Dan Mesra" | employees = 13,446 kakitangan (Februari 2013) | budget = | minister1_name = [[Nga Kor Ming|Tuan Nga Kor Ming]] | minister1_pfo = [[Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia|Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan]] | minister2_name = | minister2_pfo = | deputyminister1_name = [[Aiman Athirah Sabu|Datuk Hajah Aiman Athirah Sabu]] | deputyminister1_pfo = [[Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia|Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan]] | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = | chief1_name = [[Nor Hisham Mohammad|Dato' Sri Nor Hisham Mohammad]] | chief1_position = Ketua Pengarah Bomba dan Penyelamat Malaysia | chief2_name = | chief2_position = | public_protector = | deputy = | parent_agency = [[Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia]] | child1_agency = | child2_agency = | keydocument1 = | website = {{URL|http://www.bomba.gov.my}} | map = | map_size = | map_caption = | footnotes = | embed = }} '''Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن بومبا دان ڤڽلامت مليسيا) merupakan satu agensi [[bomba]] dan penyelamat di [[Malaysia]]. Perkataan "bomba" dalam [[Bahasa Melayu]] dipinjam daripada perkataan [[Bahasa Portugis|Portugis]] "bombeiros".<ref>{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-malaysia/khidmat-pegawai-bomba-bantuan-dilancar-35197|title=Khidmat Pegawai Bomba Bantuan dilancar|last=|first=|date=|website=Astro Awani|language=ms|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2017-05-10}}</ref> == Sejarah == [[File:Fire and Rescue Department of Malaysia firefighters during exercise.jpg |thumb|JBPM dalam latihan kebakaran]] Perkhidmatan bomba di [[Malaysia]] bermula pada tahun 1883 melalui penubuhan Skuad Bomba dan Penyelamat Negeri [[Selangor]] yang diketuai oleh H.F.Bellamy dan 15 anggota. Pada tahun 1946 sebaik sahaja tamat [[Perang Dunia Kedua]], Perkhidmatan Bomba Malayan Union (MUS) ditubuhkan dengan Flight Lt. W.J Gerumandi sebagai Pengarah Perkhidmatan Bomba Malayan Union. MUS berpengkalan di [[Kuala Lumpur]]. Perkhidmatan Bomba Malaysia disatukan sebagai sebuah jabatan diperingkat persekutuan dan penyatuan Bomba dan Penyelamat di Negeri-negeri Persekutuan pada 1hb Januari 1976. Penyatuan ini meletakkan Perkhidmatan Bomba Malaysia dibawah [[Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia]]. Ini diikuti oleh perkhidmatan Bomba Pulau Pinang, Kuala Lumpur dan Melaka pada 1hb Januari 1977. Pada 15hb Mei 1981, perkhidmatan Bomba Sabah dan Sarawak telah disatukan. Justeru, mulai pada saat itu, organisasi ini dikenali secara rasmi sebagai Jabatan Perkhidmatan Bomba Malaysia (JPBM) Pada 8hb Januari 1997, Jemaah Menteri telah bersetuju perubahan nama Jabatan Perkhidmatan Bomba Malaysia kepada Jabatan Bomba dan Penyelamat, Malaysia dimana pada 21hb Febuari 1997, YAB Perdana Menteri Malaysia Dato' Seri Dr. (sekarang Tun) [[Mahathir Mohamad]] dengan rasminya telah mengumumkan dan melancarkan pertukaran nama, logo dan bendera Jabatan Bomba dan Penyelamat, Malaysia di Genting Highlands. Mulai pada detik itu, jabatan ini dinamakan semula dan dikenali sebagai Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia. == Lencana == === Bendera === Bendera JBPM dibahagikan kepada 2 bahagian; segitiga merah dengan puncak jabatan dan jalur kuning-biru di segi tiga yang lain. [[Fail:Flag of the Malaysian Fire and Rescue Department.png|tengah|thumb|Bendera BOMBA]] ==== Merah ==== Merah melambangkan keberanian tinggi di kalangan pemadam kebakaran dalam garis tugas semasa operasi kebakaran dan penyelamatan untuk negara. ==== Jalur Biru Kuning ==== 15 garis kuning dan biru bermakna terdapat 15 api dan jabatan menyelamat negeri. ==== Kuning ==== Jalur kuning melambangkan jabatan itu menawarkan 'perkhidmatan emas' kepada pelanggan dan pihak berkepentingan dalam arah perkhidmatan bertaraf dunia dan juga mencerminkan kesetiaan kepada [[Yang di-Pertuan Agong | Raja]] dan negara. ==== Biru ==== Jalur biru melambangkan air yang digunakan sebagai medium untuk memadamkan kebakaran dan menekankan kebersihan alam sekitar semasa menjalankan operasi kecemasan === Lambang === [[File:Bomba-logo.jpg|thumb|250px|Logo lama JBPM (1997-2008)|tengah]] ==== Bulan sabit dan Bintang ==== Bulan sabit dan bintang bermakna bahawa nilai-nilai Islam dan nilai-nilai moral diserap ke dalam budaya jabatan. ==== Topi keledar pemadam kebakaran dan kapak silang ==== Helmet dan kapak silang bermaksud keselamatan kepada kakitangan jabatan yang menyediakan perkhidmatan profesional. ==== Bunga Padi ==== Tiga bijirin bunga berlapis berlapis disusun sembilan dalam dua lingkaran yang melambangkan sembilan [[Monarki Malaysia | Monarki Negara]], keupayaan jabatan untuk melaksanakan Akta Perkhidmatan Bomba dan Penyelamat 1988 dan juga kemakmuran bangsa. ==== Halangan cengkerang ==== Halangan cengkerang merupakan jabatan yang menjalankan kerja penyelamatan. ==== Merah dan Kuning ==== Warna merah melambangkan keberanian yang tinggi, manakala kuning melambangkan jabatan itu menawarkan 'perkhidmatan emas' kepada masyarakat. == Ketua Pengarah == {| class="wikitable" |+ ! colspan="9" |'''SENARAI KETUA PENGARAH''' |- ! rowspan="2" |'''BIL''' ! rowspan="2" |'''GAMBAR''' ! rowspan="2" |'''KETUA PENGARAH''' ! colspan="3" |'''TEMPOH PEMERINTAHAN''' ! rowspan="2" |'''MENTERI''' ! rowspan="2" |'''PERDANA MENTERI''' ! rowspan="2" |'''YANG DI-PERTUAN AGONG''' |- !'''MULAI''' !'''HINGGA''' !'''TEMPOH MASA MENJAWAT''' |- |1. | |Hj Mansor bin Hj Mahat ''{{small|( TIADA MAKLUMAT )}}'' |01 April 1977 |14 November 1983 | {{age in years, months and days|1977|4|1|1983|11|14}} |[[Hassan Adli Mohd Arshad|Tuan Hj. Hassan Adli bin Hj. Arshad]] ( 05 Mac 1976 - 27 Julai 1978 ) [[Neo Yee Pan|Dato' Dr. Neo Yee Pan]] ( 15 September 1979 - 15 Ogos 1985 ) |'''[[Hussein Onn]]''' ( 15 Januari 1976 - 16 Julai 1981 ) '''[[Mahathir Mohamad]]''' ( 16 Julai 1981 - 30 Oktober 2003 ) |'''[[Sultan Yahya Petra|Sultan Yahya Petra ibni Sultan Ibrahim]]''' ( [[21 September]] [[1975]] - [[29 Mac]] [[1979]] ) '''[[Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta'in Billah ibni Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin Al-Mu'azzam Shah]]''' ( [[26 April]] [[1979]] - [[25 April]] [[1984]] ) |- |2. | [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Dato' Badarudin bin Hj Mat Isa {{small|( 03 Jun 1940 – )}} |15 November 1983 |02 Jun 1995 | {{age in years, months and days|1983|11|15|1995|6|2}} |[[Neo Yee Pan|Dato' Dr. Neo Yee Pan]] ( 15 September 1979 - 15 Ogos 1985 ) Dato' [[Chan Siang Sun]] ( 07 Januari 1986 - 10 Ogos 1986 ) Dato' [[Ng Cheng Kiat]] ( 27 Oktober 1986 - 13 Jun 1989 ) [[Lee Kim Sai|Tan Sri Lee Kim Sai]] ( 14 Ogos 1989 - 26 Oktober 1990 ) [[Ting Chew Peh|Tan Sri Dr. Ting Chew Peh]] ( 27 Oktober 1990 - 14 Disember 1999 ) |'''[[Mahathir Mohamad]]''' ( 16 Julai 1981 - 30 Oktober 2003 ) |'''[[Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta'in Billah ibni Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin Al-Mu'azzam Shah]]''' ( [[26 April]] [[1979]] - [[25 April]] [[1984]] ) '''[[Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail]]''' ( [[26 April]] [[1984]] - [[25 April]] [[1989]] ) '''[[Sultan Azlan Muhibbuddin Shah|Sultan Azlan Muhibbuddin Shah ibni Almarhum Sultan Haji Sir Yussuff Izzuddin Shah Ghafarullahu-lah]]''' ( [[26 April]] [[1989]] - [[25 April]] [[1994]] ) '''[[Tuanku Ja’afar|Tuanku Ja'afar ibni Tuanku Abdul Rahman]]''' ( [[26 April]] [[1994]] - [[25 April]] [[1999]] ) |- |3. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Prof Datuk Dr Soh Chai Hock {{small|( 28 Oktober 1944 – )}} |03 Jun 1995 |27 Oktober 1999 | {{age in years, months and days|1995|6|3|1999|10|27}} |[[Ting Chew Peh|Tan Sri Dr. Ting Chew Peh]] ( 27 Oktober 1990 - 14 Disember 1999 ) |'''[[Mahathir Mohamad]]''' ( 16 Julai 1981 - 30 Oktober 2003 ) |'''[[Tuanku Ja’afar|Tuanku Ja'afar ibni Tuanku Abdul Rahman]]''' ( [[26 April]] [[1994]] - [[25 April]] [[1999]] ) '''[[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah|Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah ibni Sultan Hisamuddin Alam Shah Al-Haj]]''' ( [[26 April]] [[1999]] - [[21 November]] [[2001]] ) |- |4. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Dato' Jaafar Sidek bin Hj Tambi {{small|( 13 Januari 1949 – )}} |28 Oktober 1999 |13 Januari 2005 |{{age in years, months and days|1999|10|28|2005|1|13}} |[[Ting Chew Peh|Tan Sri Dr. Ting Chew Peh]] ( 27 Oktober 1990 - 14 Disember 1999 ) [[Ong Ka Ting|Tan Sri Ong Ka Ting]] ( 15 Disember 1999 - 08 Mac 2008 ) |'''[[Mahathir Mohamad]]''' ( 16 Julai 1981 - 30 Oktober 2003 ) '''[[Abdullah Ahmad Badawi]]''' ( 31 Oktober 2003 - 03 April 2009 ) |'''[[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah|Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah ibni Sultan Hisamuddin Alam Shah Al-Haj]]''' ( [[26 April]] [[1999]] - [[21 November]] [[2001]] ) '''[[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail|Tuanku Syed Sirajuddin ibni Almarhum Tuanku Syed Putra Jamalullail]]''' ( [[13 Disember]] [[2001]] - [[12 Disember]] [[2006]] ) |- |5. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Dato' Hamzah bin Abu Bakar {{small|( 23 Oktober 1952 – 17 November 2022 )}} |15 Januari 2005 |23 Oktober 2010 |{{age in years, months and days|2005|1|15|2010|10|23}} |[[Ong Ka Ting|Tan Sri Ong Ka Ting]] ( 15 Disember 1999 - 08 Mac 2008 ) [[Ong Ka Chuan|Dato' Seri Ong Ka Chuan]] ( 19 Mac 2008 - 10 April 2009 ) |'''[[Abdullah Ahmad Badawi]]''' ( 31 Oktober 2003 - 03 April 2009 ) '''[[Najib Razak|Mohd Najib Abdul Razak]]''' ( 03 April 2009 - 09 Mei 2018 ) |'''[[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail|Tuanku Syed Sirajuddin ibni Almarhum Tuanku Syed Putra Jamalullail]]''' ( [[13 Disember]] [[2001]] - [[12 Disember]] [[2006]] ) '''[[Sultan Mizan Zainal Abidin|Sultan Mizan Zainal Abidin ibni Almarhum Sultan Haji Mahmud Al-Muktafi Billah Shah]]''' ( [[13 Disember]] [[2006]] - [[12 Disember]] [[2011]] ) |- |6. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Dato' Sri Hj. Wan Mohd Nor bin Hj. Ibrahim {{small|( 02 Mei 1958 – )}} |01 November 2010 |01 Mei 2018 | {{age in years, months and days|2010|11|1|2018|5|1}} |[[Kong Cho Ha|Tan Sri Kong Cho Ha]] ( 10 April 2009 - 01 Jun 2010 ) [[Chor Chee Heung|Tan Sri Chor Chee Heung]] ( 01 Jun 2010 - 05 Mei 2013 ) [[Abdul Rahman Dahlan|Datuk Abdul Rahman Dahlan]] ( 16 Mei 2013 - 27 Jun 2016 ) [[Noh bin Omar|Tan Sri Noh Omar]] ( 27 Jun 2016 - 09 Mei 2018 ) |'''[[Najib Razak|Mohd Najib Abdul Razak]]''' ( 03 April 2009 - 09 Mei 2018 ) |'''[[Sultan Mizan Zainal Abidin|Sultan Mizan Zainal Abidin ibni Almarhum Sultan Haji Mahmud Al-Muktafi Billah Shah]]''' ( [[13 Disember]] [[2006]] - [[12 Disember]] [[2011]] ) '''[[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah|Tuanku Haji Sir Abdul Halim Mu'adzam Shah ibni Sultan Haji Sir Badlishah]]''' ( [[13 Disember]] [[2011]] - [[12 Disember]] [[2016]] ) '''[[Sultan Muhammad V]]''' ( [[13 Disember]] [[2016]] - [[6 Januari|06 Januari]] [[2019]] ) |- |7. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Dato' Sri Ts. Mohammad Hamdan bin Wahid {{small|( 15 Februari 1963 – )}} |11 Jun 2018 |14 Februari 2023 |{{age in years, months and days|2018|6|11|2023|2|14}} |[[Zuraida Kamaruddin|Datuk Hajah Zuraida Kamaruddin]] ( 21 Mei 2018 - 16 Ogos 2021 ) [[Reezal Merican Bin Naina Merican|Dato' Sri Reezal Merican Naina Merican]] ( 30 Ogos 2018 - 19 November 2022 ) |'''[[Mahathir Mohamad]]''' ( 10 Mei 2018 - 24 Februari 2020 ) '''[[Muhyiddin Yassin]]''' ( 01 Mac 2020 - 16 Ogos 2021 ) |'''[[Sultan Muhammad V]]''' ( [[13 Disember]] [[2016]] - [[6 Januari|06 Januari]] [[2019]] ) '''[[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah]]''' ( [[31 Januari]] [[2019]] - [[30 Januari]] [[2024]] ) |- |8. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Dato' Sri Abdul Wahab bin Mat Yasin {{small|( 29 Mei 1963 – )}} |15 Februari 2023 |31 Disember 2023 |{{age in years, months and days|2023|2|15|2023|12|31}} |[[Nga Kor Ming|Tuan Nga Kor Ming]] ( 03 Disember 2022 - Kini ) |'''[[Ismail Sabri Yaakob]]''' ( 21 Ogos 2021 - 24 November 2022 ) '''[[Anwar Ibrahim]]''' ( 24 November 2022 - Kini ) |'''[[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah]]''' ( [[31 Januari]] [[2019]] - [[30 Januari]] [[2024]] ) |- |9. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |[[Nor Hisham Mohammad|Dato' Sri Ts. Nor Hisham bin Mohammad]] {{small|( 12 Oktober 1972 – )}} |10 Januari 2024 |Kini |{{age in years, months and days|2024|1|10}} |[[Nga Kor Ming|Tuan Nga Kor Ming]] ( 03 Disember 2022 - Kini ) |'''[[Anwar Ibrahim]]''' ( 24 November 2022 - Kini ) |'''[[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah]]''' ( [[31 Januari]] [[2019]] - [[30 Januari]] [[2024]] ) '''[[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim Ibni Almarhum Sultan Iskandar]]''' ( [[31 Januari]] [[2024]] - Kini ) |} ==Ikrar JBPM== Seksyen 5 (1) & (2) Akta Perkhidmatan Bomba dan Penyelamat 1988 (Akta 341) menetapkan bahawa tugas-tugas Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia adalah seperti berikut: 5. (1) Tugas Jabatan Bomba dan Penyelamat hendaklah termasuk— (a) mengambil langkah yang sah bagi— (i) memadam, menentang, mencegah, dan mengawal kebakaran; (ii) melindungi nyawa dan harta sekiranya berlaku kebakaran; (iii) menentukan adanya jalan keluar kebakaran, penyenggaraannya, dan pengawalseliaannya yang sempurna; dan (iv) menentukan adanya jalan keluar yang cukup dari semua premis ditetapkan sekiranya berlaku kebakaran; (b) menjalankan penyiasatan tentang sebab, punca, dan hal keadaan kebakaran; dan (c) melaksanakan khidmat kemanusiaan, termasuk perlindungan nyawa dan harta semasa berlakunya apa-apa bencana. (2) Jabatan Bomba dan Penyelamat boleh, selain tugasnya di bawah subseksyen (1), melaksanakan apa-apa tugas lain yang dipertanggungkan kepadanya oleh undang-undang atau sebagaimana yang diarahkan oleh Menteri supaya dilaksanakannya. == Struktur Organisasi == === Ibu Pejabat === {| class="wikitable" !Jawatan !Pangkat !Singkatan !Nama |- |Ketua Pengarah JBPM |Ketua Pesuruhjaya Bomba |KPjB |YAS DATO' SRI Ts. NOR HISHAM BIN MOHAMMAD |- |Timbalan Ketua Pengarah JBPM (Operasi) |Pesuruhjaya Bomba |PjB |'''- ''KOSONG -''''' |- |Timbalan Ketua Pengarah JBPM (Pengurusan) |Pesuruhjaya Bomba |PjB |YAS DATO' OTHMAN BIN ABDULLAH |- |Pengarah Bahagian Operasi Kebombaan Dan Penyelamat |Timbalan Pesuruhjaya Bomba |TPjB |YS TPjB NORDIN BIN PAUZI |- |Pengarah Bahagian Keselamatan Kebakaran |Timbalan Pesuruhjaya Bomba |TPjB |YS TPjB DATO' HJ. NORAZAM BIN KHAMIS |- |Pengarah Bahagian Penyiasatan Kebakaran |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB AZLIMIN BIN MAT NOOR |- |Pengarah Bahagian Udara |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |'''- ''KOSONG -''''' |- |Pengarah Bahagian Perancangan Dan Penyelidikan |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB KAMARULZAMAN MALIK BIN ABDULLAH |- |Pengarah Bahagian Latihan |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |TPjB |YS TPjB ABDUL RAZAK BIN MUDA |- |Pengarah Bahagian Pembangunan, Kejuruteraan Dan Logistik |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |TPjB |YS TPjB DATUK Ts. NAZILI BIN MAHMOOD |- |Pengarah Bahagian Pengurusan Korporat |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |YS PPjB Dr. AZMI BIN SADON |- |Ketua Unit Integriti |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |PPjB SYED AZMAN BIN SYED GHAZALI |- |Pengarah Bahagian Pengurusan | |M54 |ZURIAH BINTI DOLLAH |- |Pengarah Bahagian Kejuruteraan Jentera | |J52 |CHE YUZAHAISHAM BIN CHE YUSOF |} === Pengarah Bomba Negeri === {| class="wikitable" !Jawatan !Pangkat !Singkatan !Nama |- |Pengarah JBPM Selangor |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB DATO' WAN MD RAZALI BIN WAN ISMAIL |- |Pengarah JBPM Kuala Lumpur |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB HJ. HASSAN 'AS'ARI BIN HJ. OMAR |- |Pengarah JBPM Johor |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB SITI ROHANI BINTI NADIR @ HJ ISMAIL |- |Pengarah JBPM Pahang |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB DATO' MOHD RAZAM BIN TAJA RAHIM |- |Pengarah JBPM Perak |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB SAYANI BINTI HAJI SAIDON |- |Pengarah JBPM Kedah |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB AWANG HIDZEL BIN AWANG BUJANG   |- |Pengarah JBPM Pulau Pinang |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB MOHAMAD SHOKI BIN HAMZAH |- |Pengarah JBPM Sabah |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB MOHD PISAR BIN AZIZ |- |Pengarah JBPM Sarawak |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB JAMRI BIN MASRAN |- |Pengarah JBPM Terengganu |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |YS PPjB NOR MAHATHIR BIN MUHAMAD |- |Pengarah JBPM Kelantan |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |YS PPjB FARHAN SUFYAN BIN BORHAN |- |Pengarah JBPM Negeri Sembilan |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |YS PPjB NOR ARIFFIN BIN KAMARI |- |Pengarah JBPM Melaka |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |YS PPjB MOHD ZAIDI BIN HJ MA<nowiki>''</nowiki>AT |- |Pengarah JBPM Perlis |Penguasa Kanan Bomba I |PgKB I |YS PgKB I WAN MOHD HAMIZI BIN WAN MOHD ZIN |- |Pengarah JBPM Putrajaya |Penguasa Kanan Bomba I |PgKB I |YS PgKB I ASWADI BIN HAJI ISMAIL |- |Pengarah JBPM Labuan |Penguasa Kanan Bomba I |PgKB I |YS PgKB I ABD RAHMAN BIN ALI |} === Akademi Bomba dan Penyelamat === [[File:Malaysia Bomba fleet in 2023 NDP in Kuantan.jpg|thumb|200px|Aset JBPM semasa perbrisan hari kemerdekaan]] Terdapat lima kampus Akademi Bomba dan Penyelamat Malaysia (ABPM) (English: '''''<u>F</u>'''ire and '''<u>R</u>'''escue '''<u>A</u>'''cademy of '''<u>M</u>'''alaysia; '''FRAM''''') yang merangkumi: # ABPM Wilayah Tengah, Kuala Kubu Bharu, Selangor. # ABPM Wilayah Timur, Wakaf Tapai, Marang, Terengganu. # ABPM Wilayah Utara, Tronoh, Perak. # ABPM Wilayah Sabah, Kota Kinabalu, Sabah. # ABPM Wilayah Sarawak, Kuching, Sarawak. ABPM menawarkan kursus di peringkat sijil dan diploma dalam bidang kebombaan dan penyelamatan. ABPM mempunyai Unit Pancaragam dan ditempatkan di ABPM Wilayah Tengah. === Pasukan Bomba Bantuan (PBB) === Pada 4 Mei 2014, Kerajaan Malaysia telah menubuhkan semula Perkhidmatan Bomba Bantuan (English: ''Auxiliary Fire Service'') sempena sambutan Hari Bomba Antarabangsa di Dataran Merdeka, Kuala Lumpur. Penubuhan semula itu dirasmikan oleh Timbalan Perdana Menteri ketika itu, Tan Sri Muhyidin Yassin. Dari segi sejarah, Perkhidmatan Bomba Bantuan pertama kali ditubuhkan pada tahun 1940. Kemudian, selepas Perang Dunia II, mereka diserap ke dalam perkhidmatan bomba biasa. Terdapat beberapa perbezaan antara Bomba Bantuan dan Bomba Sukarela. Anggota Bomba Bantuan (English: ''Auxiliary Fire Officer;'' PBB) dilatih secara rasmi di ABPM, manakala Anggota Bomba Sukarela menerima latihan mereka di balai bomba negeri dan daerah. Anggota Bomba Bantuan dikawal oleh Akta Perkhidmatan Bomba 1988 dan menerima elaun daripada kerajaan. Anggota Bomba Sukarela tidak menerima elaun daripada kerajaan tetapi merupakan sukarelawan rakyat yang berkhidmat sebagai sebahagian daripada Pasukan Bomba Sukarela yang berpangkalan di Balai Bomba Sukarela yang dibayar oleh komuniti setempat mereka. Mereka dilindungi melalui insurans yang dibayar oleh Kerajaan Malaysia. Sebelum ini didaftarkan dan ditadbir oleh Pendaftar Pertubuhan, Anggota Bomba Sukarela kini akan didaftarkan dan ditadbir terus oleh Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia selepas Parlimen meluluskan Akta Perkhidmatan Bomba (Pindaan) 2018. ==== Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela (''BOMPENS'') ==== Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela (English: ''Volunteer Fire and Rescue Force'') menjejaki sejarah mereka kembali ke 1883. Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela moden telah ditubuhkan pada tahun 1987 dan dilindungi di bawah Seksyen 62 (1) (CA) Akta Perkhidmatan Bomba 1988. Setiap Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela mempunyai balai bomba, trak bomba, dan peralatan sendiri, yang biasanya ditaja oleh industri tempatan. Peranan utama Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela adalah untuk melaksanakan operasi memadam kebakaran dalam komuniti mereka. Sekiranya berlaku kecemasan kebakaran dalam komuniti mereka, sukarelawan adalah yang pertama di sana untuk mengawal jika tidak memadamkan kebakaran. Peranan kedua mereka adalah menjadi penghubung antara JBPM dan komuniti setempat mereka. Di samping itu, mereka diberi kepercayaan oleh JBPM untuk menyebarkan kesedaran berkaitan keselamatan kebakaran. ==== Pasukan Mencari dan Menyelamat Gunung (MOSAR) ==== [[File:Bomba_Mil_Mi-17_MRD.jpg|Helikopter Mil Mi-17 JBPM|thumb]] Selepas gempa bumi Sabah yang berlaku pada 5 Jun 2015 menjejaskan Ranau dan Gunung Kinabalu, satu pasukan khusus Mencari dan Menyelamat Gunung (English: ''<u>'''Mo'''</u>untain <u>'''S'''</u>earch <u>'''a'''</u>nd <u>'''R'''</u>escue''; '''MOSAR''') telah dibentuk daripada Jurupandu Gunung Kinabalu Taman Sabah pada 23 Jun 2015. Dalam satu majlis di Balai Bomba Ranau, 20 Jurupandu Gunung Kinabalu telah dilantik sebagai Anggota Bomba Bantuan dan dilantik sebagai ahli pengasas MOSAR. Majlis itu dirasmikan oleh Menteri Kesejahteraan Bandar, Perumahan dan Kerajaan Tempatan ketika itu, Datuk Abdul Rahman Dahlan. MOSAR mengambil tempat di kalangan unit penyelamat pakar Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia, termasuk Pasukan Operasi Taktikal dan Menyelamat Khas Malaysia (English: '''''<u>S</u>'''pecial '''<u>T</u>'''actical '''<u>O</u>'''peration and '''<u>R</u>'''escue Team of '''<u>M</u>'''alaysia''; '''STORM''') dan Pasukan Pelbagai Kemahiran (English: ''<u>'''Mu'''</u>lti '''<u>S</u>'''kill '''<u>T</u>'''eam''; '''MUST'''). == Seragam == {{multiple image | align = | direction = vertical | width = 240 | image1 = Sandakan Sabah Balai-Bomba-01.jpg | alt1 = | caption1 = Sekumpulan ahli dan pegawai Bomba di balai bomba di Sandakan, Sabah.<br />Photo by CEphoto, Uwe Aranas | image2 = Bomba search.jpg | alt2 = | caption2 = Anjing pengesan dari Unit K9 dalam sesi latihan penyelamat. <br /> Perhatikan gaya yang berbeza dari seragam penyamaran dan topi keledar yang dipakai oleh Pasukan Khas JBPM | footer = }} === Pakaian Kerja Biru === JBPM mula menggunakan 'Very Dark orn Flower Blue' untuk pakaian seragam rasmi mereka sejak tahun 1997.<ref>{{Cite web|url=http://memori-kedah.com/page_pengenalan.php?p=2&idstopic=37&idskandungan=166&id=531&mtopic=4|title=Sejarah Perkhidmatan Bomba - Galeri Gambar|website=memori-kedah.com|access-date=2017-04-26}}</ref> Sebelum ini, kakitangan JBPM memakai seragam kerja warna Khaki. Seragam jaket bulu biru dipakai oleh semua jajaran JBPM semasa tugas rasmi manakala versi seragam berwarna biru dipakai semasa perbarisan kehormatan. === Pakaian Celoreng === Pakaian ini digunakan untuk menjalankan tugas khas, operasi menyelamat dan operasi lain yang tidak melibatkan kebakaran. Pakaian ini juga boleh dipakai apabila melakukan kerja harian di balai bomba atau urusan rasmi di mana penggunaannya adalah seperti yang diarahkan. === Beret Merah === Kakitangan JBPM dan Pasukan Bomba Bantuan dianugerahkan dengan beret merah dengan lapisan hitam di belakang lambang itu setelah mereka menamatkan latihan kebakaran dan penyelamatan asas mereka di FRAM. Untuk Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela, ia berbeza bergantung kepada keadaan. Di Kedah, para sukarelawan memakai beret merah dengan lapisan merah di belakang simbol JBPM di Pulau Pinang, mereka memakai beret merah yang sama dengan pasukan biasa tetapi tanpa lapisan hitam. Kadet Bomba memakai beret biru laut biru sebaliknya. === Operasi Pemadam Kebakaran === Pakaian kalis api ini dipakai semasa operasi bomba dan latihan yang melibatkan api. Pakaian ini juga boleh dipakai semasa perarakan rasmi jika diarahkan. Terdapat beberapa warna pakaian operasi Bomba. Oren dipakai oleh anggota bomba biasa, kuning dipakai oleh anggota bomba sukarela dan hitam dipakai oleh Pegawai JBPM (pangkat dari Penolong Penguasa Bomba '''( PPgB )''' kepada Ketua Pesuruhjaya Bomba '''( KPjB )'''). == Pangkat dan kedudukan == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''#''' ! rowspan="2" |Pangkat ! rowspan="2" |'''Singkatan''' ! rowspan="2" |'''Gred''' ! colspan="2" |'''Tanda pangkat''' ! rowspan="2" |Catatan |- !'''Papan Bahu''' !'''Lencana Kolar''' |- | colspan="7" |'''Penguasa Bomba''' |- |1 |Ketua Pesuruhjaya Bomba |KPjB |JUSA A | [[Fail:Ketua Pesuruhjaya Bomba (KPjB) JUSA A.png|tengah|frameless]] | rowspan="5" | [[Fail:Lencana Kolar (Gorget) Pegawai Bomba KB13 - JUSA A.png|tengah|frameless]] | |- |2 |Pesuruhjaya Bomba |PjB |JUSA B | [[Fail:Pesuruhjaya Bomba (PjB) JUSA B.png|tengah|frameless]] | |- |3 |Timbalan Pesuruhjaya Bomba |TPjB |JUSA C | [[Fail:Timbalan Pesuruhjaya Bomba (TPjB) JUSA C.png|tengah|frameless]] | |- |4 |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |KB 14 | [[Fail:Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba (PKPjB) KB14.png|tengah|frameless]] | |- |5 |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |KB 13 | [[Fail:Penolong Pesuruhjaya Bomba (PPjB) KB13.png|tengah|frameless]] | |- |6 |Penguasa Kanan Bomba I |PgKB I |KB 12 | [[Fail:Penguasa Kanan Bomba I (PgKB I) KB12.png|tengah|frameless]] | rowspan="3" | [[Fail:Lencana Kolar (Gorget) Pegawai Bomba KB9 - KB12.png|tengah|frameless]] | |- |7 |Penguasa Kanan Bomba II |PgKB II |KB 10 | [[Fail:Penguasa Kanan Bomba II (PgKB II) KB 10.png|tengah|frameless]] | |- |8 |Penguasa Bomba |PgB |KB 9 | | |- | colspan="7" |'''Penolong Penguasa Bomba''' |- |9 |Timbalan Penguasa Bomba I |TPgB I |KB 8 | | [[Fail:Lencana Kolar (Gorget) Pegawai Bomba KB8.png|tengah|frameless]] | |- |10 |Timbalan Penguasa Bomba II |TPgB II |KB 7 | [[Fail:Pegawai Bomba Gred KB7 - KB9.png|tengah|frameless]] | rowspan="2" | [[Fail:Lencana Kolar (Gorget) Pegawai Bomba KB6 - KB7.png|tengah|frameless]] | |- |11 |Penolong Kanan Penguasa Bomba |PKPgB |KB 6 | | |- |12 |Penolong Penguasa Bomba |PPgB |KB 5 | [[Fail:Pegawai Bomba Gred KB5 & KB6.png|tengah|frameless]] | | |- | colspan="7" |'''Pegawai Bomba''' |- |13 |Pegawai Bomba Tinggi I |PBT I |KB 4 | [[Fail:Pegawai Bomba Tinggi I (PBT I) KB4.png|tengah|frameless]] | rowspan="8" | [[Fail:Lencana Kolar (Gorget) Pegawai Bomba Gred KB1-KB5.webp|tengah|frameless]] | |- |14 |Pegawai Bomba Tinggi II |PBT II |KB 3 | [[Fail:Pegawai Bomba Tinggi II (PBT II) KB3 (Hakiki).png|tengah|frameless]] |KENAIKAN PANGKAT SECARA HAKIKI BERDASARKAN TEMUDUGA |- |15 |Pegawai Bomba Tinggi II (KUP) |PBT II (KUP) |KB 3 (TBBK2) |[[Fail:KB 3 TBBK 2.png|tengah|frameless|149x149px]] |KENAIKAN PANGKAT SECARA ''TIME BASED BERDASARKAN KECEMERLANGAN'' SETELAH 13 TAHUN DARI LANTIKAN KB 2 * HAKIKI KB 2 |- |16 |Pegawai Bomba Tinggi II (KUP) |PBT II (KUP) |KB 3 (TBBK2) |[[Fail:KB 24 (KUP).png|tengah|frameless|163x163px]] |KENAIKAN PANGKAT SECARA ''TIME BASED BERDASARKAN KECEMERLANGAN'' SETELAH 13 TAHUN DARI LANTIKAN TBBK1 * HAKIKI KB 1 |- |17 |Pegawai Bomba Kanan I |PBK I |KB 2 |[[Fail:KB 24 HAKIKI.png|tengah|frameless|149x149px]] |KENAIKAN PANGKAT SECARA HAKIKI BERDASARKAN TEMUDUGA |- |18 |Pegawai Bomba Kanan II (KUP) |PBK II |KB 2 (TBBK1) |[[Fail:KB 22 HAKIKI.png|tengah|frameless|149x149px]] |KENAIKAN PANGKAT SECARA ''TIME BASED BERDASARKAN KECEMERLANGAN'' SETELAH 13 TAHUN DARI LANTIKAN KB 1 * HAKIKI KB 1 |- |19 |Pegawai Bomba |PB |KB 1 |[[Fail:KB 22 (KUP).png|tengah|frameless|148x148px]] |3 TAHUN BERKHIDMAT DAN TELAH DISAHKAN JAWATAN |- |20 |Pegawai Bomba |PB |KB 1 |[[Fail:SHOULDER TITLE.png|tengah|129x129px|frameless]] |PEGAWAI LANTIKAN BARU |} Sumber: [https://www.bomba.gov.my/ms/info-korporat/pangkat-dan-pakaian-seragam Pangkat & Pakaian Seragam Bomba] == Inventori terkini == [[File:Scania firefighting truck of Malaysia Bomba in Kuantan NDP 2023.jpg|Kenderaan Scania milik JBPM|thumb]] === Kenderaan === {| class="wikitable" |+ ! Vehicle ! Image ! Type ! Quantity ! Notes |- | [[Hino]] | [[Hino Dutro]] 300 Series | Urban Search and Rescue Tender | 5 | |- | [[Hino]] | [[Hino Dutro]] 300 Series | Compact Fire Rescue Tender | 150 | |- | [[Scania]] | [[Scania P4D]] | Fire Rescue Tender | 4 | |- | [[Scania]] | [[Scania 94D]] | Fire Rescue Tender | 87 | |- | [[Scania]] | [[Scania P310]] | Fire Rescue Tender | 307 | |- | [[Isuzu]] | Morita Super Gyro Turn Table Ladder | Firefighting and rescue | 5 | |- | [[Land Rover]] | [[Land Rover 109/110]] | Kenderaan Utiliti | 25 | |- | [[Mitsubishi]] | [[Mitsubushi Pajero]] | Firefighting and rescue | 189 | |- | [[Isuzu]] | [[Trooper v6]] | Kenderaan Utiliti | 79 | |- | [[Mercedes Benz]] | [[Mercedes Atego]] | Light Fire Rescue Tender | 198 | |- | [[Mercedes Benz]] | Actros 1831/Amdac-Magirus Turn Table Ladder | Firefighting and rescue | | |- | [[Mercedes Benz]] | Actros 3335/Amdac-Magirus Turn Table Ladder | Firefighting and rescue | | |- | [[Mercedes Benz]] | Actros Pumper/Heavy Tanker/Water Tender | Firefighting and rescue | | |- | [[Toyota]] | [[Toyota Land Cruiser]] | Kenderaan Utiliti | | |- | [[Perodua]] | [[Perodua Rusa]] | Kenderaan Utiliti | | |- | [[Perodua]] | [[Perodua Kembara]] | Firefighting and rescue | | |- | [[Toyota]] | [[Toyota Hilux]] | Firefighting and rescue | | |- | [[Mitsubishi]] | Pajero 4-WD Fire Commander Vehicle (4-Wheel Drive) | Firefighting command | | |- | [[DRB-HICOM]] | Handalan Mk 2 | 4WD General purpose 3 tonne truck with rear lift | | |- | [[Nissan]] | Urvan Utility Van/MPV | Utility | | |- | Korean KIA | Pregio | Fire Investigation/Forensics Vehicle | | |} ===Unit laut=== *Fire hovercraft *[[Fire boat]] Rigid Inflatable-hull Boats ===Unit udara=== *[[Agusta A109]] Search and Rescue light utility helicopter<ref name="scramble">{{cite web|url=http://www.scramble.nl/my.htm|title=File Not Found|publisher=Scramble (Dutch Aviation Society)|accessdate=26 February 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120207140138/http://www.scramble.nl/my.htm|archivedate=7 February 2012}}</ref> (9M-BOA & 9M-BOB) (9M-BOA crashed on 16/9/2010 at near Lanchang, Pahang.<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=77789|title=Accident Agusta A109E 9M-BOA, 16 Sep 2010|last=Ranter|first=Harro|website=aviation-safety.net|access-date=2018-03-26}}</ref>) *[[Mil Mi-17]] Search and Rescue heavy helicopter<ref>{{cite web|url=http://www.airport-data.com/aircraft/photo/000820571.html|title=Aircraft M994-03 Photo (M994-03, Mil Mi-17 Hip) - Malaysian Fire and Rescue Dept (BOMBA)|publisher=Airport-Data.com|accessdate=26 February 2016}}</ref> *[[Mi-171]] Search and Rescue heavy helicopter *[[AgustaWestland AW139]] Search and Rescue light utility helicopter<ref>{{cite web|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/singapore-malaysia-picks-aw189-for-disaster-relief-422045/|title=SINGAPORE: Malaysia picks AW189 for disaster-relief role|date=17 February 2016|publisher=Flightglobal|accessdate=26 February 2016|author=Dominic Perry}}</ref><ref>{{cite web|url=http://helicopterinvestor.com/articles/singapore-fire-and-rescue-department-of-malaysia-orders-two-aw189s/|title=Singapore – Fire and Rescue Department of Malaysia orders two AW189s|date=17 February 2016|publisher=Helicopter Investor|accessdate=26 February 2016|author=Jeremy Parkin}}</ref> (9M-BOC & 9M-BOD) *[[AgustaWestland AW189]]<ref>{{cite web|url=https://www.malaysiandefence.com/bomba-aw189-crashes-in-subang/|title=Bomba AW189}}</ref> == Dalam budaya masyhur == * 2010: ''Da Bomba'', siri TV komedi oleh TV3, mengenai Ahli bomba, pasangan suami isteri dan komuniti tempat tinggal bomba Komuniti. * 2016: ''[[Abang Bomba I Love You]]'', siri TV romantis oleh ASTRO, tentang seorang gadis muda jatuh cinta dengan penyelamatnya; seorang ahli bomba. * 2016: ''Hero'', siri TV oleh RTM, mengenai cabaran yang dihadapi oleh anggota bomba. * 2024: ''Legasi: Bomba The Movie'', sebuah filem mengenai cabaran yang dihadapi oleh bomba. ==Galeri== <gallery> Imej:Bomba_heli.jpg|Helikopter penyelamat milik Jabatan Bomba dan Penyelamat Imej:Bomba_search.jpg|Anjing pengesan dalam latihan mencari File:Balai Bomba dan Penyelamat Batu Pahat, Batu Pahat 20250208 160514.jpg|Balai Bomba dan Penyelamat di [[Batu Pahat]] yang dimiliki oleh Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia </gallery> ==Pingat Kebesaran & Bar Perkhidmatan== Senarai bintang dan pingat kebesaran bomba : <ref>[https://www.astroawani.com/berita-malaysia/ras-adiba-terima-pingat-kebesaran-jbpm-332665 Ras Adiba terima pingat kebesaran JBPM]</ref> {| class="wikitable" |+ !BIL !BAR BINTANG / PINGAT !NAMA BINTANG / PINGAT |- |1. |[[Fail:BINTANG_JASA_TERBILANG_BOMBA.png|tengah|frameless|142x142px]] |Bintang Jasa Terbilang Bomba |- |2. |[[Fail:BINTANG JASA BOMBA 2.png|tengah|frameless|157x157px]] |Bintang Jasa Bomba |- |3. |[[Fail:BINTANG WIRA MERAH.png|tengah|frameless|160x160px]] |Bintang Wira Merah |- |4. |[[Fail:PINGAT JASA TERBILANG.png|tengah|frameless|151x151px]] |Pingat Jasa Terbilang Bomba |- |5. |[[Fail:PINGAT JASA BOMBA 2.png|tengah|frameless|136x136px]] |Pingat Jasa Bomba |- |6. |[[Fail:PINGAT SETIA BOMBA 2.png|145x145px|bingkai|tengah|frameless]] |Pingat Setia Bomba |- |7. |[[Fail:PINGAT CEMERLANG BOMBA 2.png|tengah|frameless|153x153px]] |Pingat Cemerlang Bomba |- |8. |[[Fail:PINGAT BAKTI BOMBA.png|tengah|frameless|161x161px]] |Pingat Bakti Bomba |} {| class="wikitable" |+ !BIL !BAR PERKHIDMATAN !KETERANGAN PERKHIDMATAN |- |1. |[[Fail:PINGAT KHIDMAT JONGJAKARTA 2006.png|tengah|frameless|163x163px]] |Pingat Khidmat Jongjakarta '''( 2006 )''' |- |2. |[[Fail:PINGAT KHIDMAT LEYTE 2006.png|tengah|frameless|163x163px]] |Pingat Khidmat Leyte '''( 2006 )''' |- |3. |[[Fail:PINGAT KHIDMAT RIAU 2005.png|tengah|frameless|161x161px]] |Pingat Khidmat Riau '''( 2005 )''' |- |4. |[[Fail:PINGAT KHIDMAT ACHEH 2004.png|tengah|frameless|166x166px]] |Pingat Khidmat Acheh '''( 2004 )''' |- |5. |[[Fail:PINGAT KHIDMAT INDONESIA 1997.png|tengah|frameless|166x166px]] |Pingat Khidmat Indonesia '''( 1997 )''' |- |6. |[[Fail:PERKHIDMATAN 30 TAHUN.png|tengah|152x152px|frameless]] |30 Tahun Perkhidmatan |- |7. |[[Fail:PERKHIDMATAN 20 TAHUN.png|tengah|156x156px|frameless]] |20 Tahun Perkhidmatan |- |8. |[[Fail:10 TAHUN PERKHIDMATAN.png|tengah|146x146px|frameless]] |10 Tahun Perkhidmatan |- |9. |[[Fail:DISAHKAN JAWATAN.png|tengah|152x152px|frameless]] |Disahkan Jawatan |} * Berdasarkan PTKP Bilangan 6 Tahun 2024 - Peraturan Pemakaian Reben Perkhidmatan dan Reben Pingat Perkhidmatan JBPM berkuatkuasa 25 April 2024 ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.bombasel.gov.my/ Jabatan Bomba dan Penyelamat Selangor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820012203/http://bombasel.gov.my/ |date=2008-08-20 }} *[http://202.185.252.12/bomba/index.php Bahagian Kejuruteraan, Bomba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080111213950/http://202.185.252.12/bomba/index.php |date=2008-01-11 }} *[http://www.mvfra.org/ Sukarelawan Bomba dan Penyelamat, Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228024442/http://mvfra.org/ |date=2009-02-28 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia}} [[Kategori:Jabatan bomba di Asia]] [[Kategori:Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia]] 07arb6hfoex2n89f52i0r383sv3vnow 6925943 6925940 2026-08-12T11:22:11Z Mnha1206 394769 /* Pangkat dan kedudukan */ 6925943 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | name = Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia | native_name = | native_name_a = جابتن بومبا دان ڤڽلامت مليسيا | native_name_r = JBPM | type = | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | logo = Logo of the Malaysian Fire and Rescue Department.svg | logo_width = 100 | logo_caption = Logo Jabatan Bomba dan Penyelamat | image = | image_size = | image_caption = | formed = {{Start date and age|1883}} | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding1 = | superseding2 = | jurisdiction = [[Kerajaan Malaysia]] | headquarters = Ibu pejabat Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia, [[Putrajaya]] | coordinates = | motto = "Sedia Menyelamat", "Cepat Dan Mesra" | employees = 13,446 kakitangan (Februari 2013) | budget = | minister1_name = [[Nga Kor Ming|Tuan Nga Kor Ming]] | minister1_pfo = [[Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia|Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan]] | minister2_name = | minister2_pfo = | deputyminister1_name = [[Aiman Athirah Sabu|Datuk Hajah Aiman Athirah Sabu]] | deputyminister1_pfo = [[Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia|Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan]] | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = | chief1_name = [[Nor Hisham Mohammad|Dato' Sri Nor Hisham Mohammad]] | chief1_position = Ketua Pengarah Bomba dan Penyelamat Malaysia | chief2_name = | chief2_position = | public_protector = | deputy = | parent_agency = [[Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia]] | child1_agency = | child2_agency = | keydocument1 = | website = {{URL|http://www.bomba.gov.my}} | map = | map_size = | map_caption = | footnotes = | embed = }} '''Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن بومبا دان ڤڽلامت مليسيا) merupakan satu agensi [[bomba]] dan penyelamat di [[Malaysia]]. Perkataan "bomba" dalam [[Bahasa Melayu]] dipinjam daripada perkataan [[Bahasa Portugis|Portugis]] "bombeiros".<ref>{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-malaysia/khidmat-pegawai-bomba-bantuan-dilancar-35197|title=Khidmat Pegawai Bomba Bantuan dilancar|last=|first=|date=|website=Astro Awani|language=ms|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2017-05-10}}</ref> == Sejarah == [[File:Fire and Rescue Department of Malaysia firefighters during exercise.jpg |thumb|JBPM dalam latihan kebakaran]] Perkhidmatan bomba di [[Malaysia]] bermula pada tahun 1883 melalui penubuhan Skuad Bomba dan Penyelamat Negeri [[Selangor]] yang diketuai oleh H.F.Bellamy dan 15 anggota. Pada tahun 1946 sebaik sahaja tamat [[Perang Dunia Kedua]], Perkhidmatan Bomba Malayan Union (MUS) ditubuhkan dengan Flight Lt. W.J Gerumandi sebagai Pengarah Perkhidmatan Bomba Malayan Union. MUS berpengkalan di [[Kuala Lumpur]]. Perkhidmatan Bomba Malaysia disatukan sebagai sebuah jabatan diperingkat persekutuan dan penyatuan Bomba dan Penyelamat di Negeri-negeri Persekutuan pada 1hb Januari 1976. Penyatuan ini meletakkan Perkhidmatan Bomba Malaysia dibawah [[Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia]]. Ini diikuti oleh perkhidmatan Bomba Pulau Pinang, Kuala Lumpur dan Melaka pada 1hb Januari 1977. Pada 15hb Mei 1981, perkhidmatan Bomba Sabah dan Sarawak telah disatukan. Justeru, mulai pada saat itu, organisasi ini dikenali secara rasmi sebagai Jabatan Perkhidmatan Bomba Malaysia (JPBM) Pada 8hb Januari 1997, Jemaah Menteri telah bersetuju perubahan nama Jabatan Perkhidmatan Bomba Malaysia kepada Jabatan Bomba dan Penyelamat, Malaysia dimana pada 21hb Febuari 1997, YAB Perdana Menteri Malaysia Dato' Seri Dr. (sekarang Tun) [[Mahathir Mohamad]] dengan rasminya telah mengumumkan dan melancarkan pertukaran nama, logo dan bendera Jabatan Bomba dan Penyelamat, Malaysia di Genting Highlands. Mulai pada detik itu, jabatan ini dinamakan semula dan dikenali sebagai Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia. == Lencana == === Bendera === Bendera JBPM dibahagikan kepada 2 bahagian; segitiga merah dengan puncak jabatan dan jalur kuning-biru di segi tiga yang lain. [[Fail:Flag of the Malaysian Fire and Rescue Department.png|tengah|thumb|Bendera BOMBA]] ==== Merah ==== Merah melambangkan keberanian tinggi di kalangan pemadam kebakaran dalam garis tugas semasa operasi kebakaran dan penyelamatan untuk negara. ==== Jalur Biru Kuning ==== 15 garis kuning dan biru bermakna terdapat 15 api dan jabatan menyelamat negeri. ==== Kuning ==== Jalur kuning melambangkan jabatan itu menawarkan 'perkhidmatan emas' kepada pelanggan dan pihak berkepentingan dalam arah perkhidmatan bertaraf dunia dan juga mencerminkan kesetiaan kepada [[Yang di-Pertuan Agong | Raja]] dan negara. ==== Biru ==== Jalur biru melambangkan air yang digunakan sebagai medium untuk memadamkan kebakaran dan menekankan kebersihan alam sekitar semasa menjalankan operasi kecemasan === Lambang === [[File:Bomba-logo.jpg|thumb|250px|Logo lama JBPM (1997-2008)|tengah]] ==== Bulan sabit dan Bintang ==== Bulan sabit dan bintang bermakna bahawa nilai-nilai Islam dan nilai-nilai moral diserap ke dalam budaya jabatan. ==== Topi keledar pemadam kebakaran dan kapak silang ==== Helmet dan kapak silang bermaksud keselamatan kepada kakitangan jabatan yang menyediakan perkhidmatan profesional. ==== Bunga Padi ==== Tiga bijirin bunga berlapis berlapis disusun sembilan dalam dua lingkaran yang melambangkan sembilan [[Monarki Malaysia | Monarki Negara]], keupayaan jabatan untuk melaksanakan Akta Perkhidmatan Bomba dan Penyelamat 1988 dan juga kemakmuran bangsa. ==== Halangan cengkerang ==== Halangan cengkerang merupakan jabatan yang menjalankan kerja penyelamatan. ==== Merah dan Kuning ==== Warna merah melambangkan keberanian yang tinggi, manakala kuning melambangkan jabatan itu menawarkan 'perkhidmatan emas' kepada masyarakat. == Ketua Pengarah == {| class="wikitable" |+ ! colspan="9" |'''SENARAI KETUA PENGARAH''' |- ! rowspan="2" |'''BIL''' ! rowspan="2" |'''GAMBAR''' ! rowspan="2" |'''KETUA PENGARAH''' ! colspan="3" |'''TEMPOH PEMERINTAHAN''' ! rowspan="2" |'''MENTERI''' ! rowspan="2" |'''PERDANA MENTERI''' ! rowspan="2" |'''YANG DI-PERTUAN AGONG''' |- !'''MULAI''' !'''HINGGA''' !'''TEMPOH MASA MENJAWAT''' |- |1. | |Hj Mansor bin Hj Mahat ''{{small|( TIADA MAKLUMAT )}}'' |01 April 1977 |14 November 1983 | {{age in years, months and days|1977|4|1|1983|11|14}} |[[Hassan Adli Mohd Arshad|Tuan Hj. Hassan Adli bin Hj. Arshad]] ( 05 Mac 1976 - 27 Julai 1978 ) [[Neo Yee Pan|Dato' Dr. Neo Yee Pan]] ( 15 September 1979 - 15 Ogos 1985 ) |'''[[Hussein Onn]]''' ( 15 Januari 1976 - 16 Julai 1981 ) '''[[Mahathir Mohamad]]''' ( 16 Julai 1981 - 30 Oktober 2003 ) |'''[[Sultan Yahya Petra|Sultan Yahya Petra ibni Sultan Ibrahim]]''' ( [[21 September]] [[1975]] - [[29 Mac]] [[1979]] ) '''[[Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta'in Billah ibni Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin Al-Mu'azzam Shah]]''' ( [[26 April]] [[1979]] - [[25 April]] [[1984]] ) |- |2. | [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Dato' Badarudin bin Hj Mat Isa {{small|( 03 Jun 1940 – )}} |15 November 1983 |02 Jun 1995 | {{age in years, months and days|1983|11|15|1995|6|2}} |[[Neo Yee Pan|Dato' Dr. Neo Yee Pan]] ( 15 September 1979 - 15 Ogos 1985 ) Dato' [[Chan Siang Sun]] ( 07 Januari 1986 - 10 Ogos 1986 ) Dato' [[Ng Cheng Kiat]] ( 27 Oktober 1986 - 13 Jun 1989 ) [[Lee Kim Sai|Tan Sri Lee Kim Sai]] ( 14 Ogos 1989 - 26 Oktober 1990 ) [[Ting Chew Peh|Tan Sri Dr. Ting Chew Peh]] ( 27 Oktober 1990 - 14 Disember 1999 ) |'''[[Mahathir Mohamad]]''' ( 16 Julai 1981 - 30 Oktober 2003 ) |'''[[Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah|Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta'in Billah ibni Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin Al-Mu'azzam Shah]]''' ( [[26 April]] [[1979]] - [[25 April]] [[1984]] ) '''[[Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail]]''' ( [[26 April]] [[1984]] - [[25 April]] [[1989]] ) '''[[Sultan Azlan Muhibbuddin Shah|Sultan Azlan Muhibbuddin Shah ibni Almarhum Sultan Haji Sir Yussuff Izzuddin Shah Ghafarullahu-lah]]''' ( [[26 April]] [[1989]] - [[25 April]] [[1994]] ) '''[[Tuanku Ja’afar|Tuanku Ja'afar ibni Tuanku Abdul Rahman]]''' ( [[26 April]] [[1994]] - [[25 April]] [[1999]] ) |- |3. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Prof Datuk Dr Soh Chai Hock {{small|( 28 Oktober 1944 – )}} |03 Jun 1995 |27 Oktober 1999 | {{age in years, months and days|1995|6|3|1999|10|27}} |[[Ting Chew Peh|Tan Sri Dr. Ting Chew Peh]] ( 27 Oktober 1990 - 14 Disember 1999 ) |'''[[Mahathir Mohamad]]''' ( 16 Julai 1981 - 30 Oktober 2003 ) |'''[[Tuanku Ja’afar|Tuanku Ja'afar ibni Tuanku Abdul Rahman]]''' ( [[26 April]] [[1994]] - [[25 April]] [[1999]] ) '''[[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah|Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah ibni Sultan Hisamuddin Alam Shah Al-Haj]]''' ( [[26 April]] [[1999]] - [[21 November]] [[2001]] ) |- |4. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Dato' Jaafar Sidek bin Hj Tambi {{small|( 13 Januari 1949 – )}} |28 Oktober 1999 |13 Januari 2005 |{{age in years, months and days|1999|10|28|2005|1|13}} |[[Ting Chew Peh|Tan Sri Dr. Ting Chew Peh]] ( 27 Oktober 1990 - 14 Disember 1999 ) [[Ong Ka Ting|Tan Sri Ong Ka Ting]] ( 15 Disember 1999 - 08 Mac 2008 ) |'''[[Mahathir Mohamad]]''' ( 16 Julai 1981 - 30 Oktober 2003 ) '''[[Abdullah Ahmad Badawi]]''' ( 31 Oktober 2003 - 03 April 2009 ) |'''[[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah|Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah ibni Sultan Hisamuddin Alam Shah Al-Haj]]''' ( [[26 April]] [[1999]] - [[21 November]] [[2001]] ) '''[[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail|Tuanku Syed Sirajuddin ibni Almarhum Tuanku Syed Putra Jamalullail]]''' ( [[13 Disember]] [[2001]] - [[12 Disember]] [[2006]] ) |- |5. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Dato' Hamzah bin Abu Bakar {{small|( 23 Oktober 1952 – 17 November 2022 )}} |15 Januari 2005 |23 Oktober 2010 |{{age in years, months and days|2005|1|15|2010|10|23}} |[[Ong Ka Ting|Tan Sri Ong Ka Ting]] ( 15 Disember 1999 - 08 Mac 2008 ) [[Ong Ka Chuan|Dato' Seri Ong Ka Chuan]] ( 19 Mac 2008 - 10 April 2009 ) |'''[[Abdullah Ahmad Badawi]]''' ( 31 Oktober 2003 - 03 April 2009 ) '''[[Najib Razak|Mohd Najib Abdul Razak]]''' ( 03 April 2009 - 09 Mei 2018 ) |'''[[Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail|Tuanku Syed Sirajuddin ibni Almarhum Tuanku Syed Putra Jamalullail]]''' ( [[13 Disember]] [[2001]] - [[12 Disember]] [[2006]] ) '''[[Sultan Mizan Zainal Abidin|Sultan Mizan Zainal Abidin ibni Almarhum Sultan Haji Mahmud Al-Muktafi Billah Shah]]''' ( [[13 Disember]] [[2006]] - [[12 Disember]] [[2011]] ) |- |6. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Dato' Sri Hj. Wan Mohd Nor bin Hj. Ibrahim {{small|( 02 Mei 1958 – )}} |01 November 2010 |01 Mei 2018 | {{age in years, months and days|2010|11|1|2018|5|1}} |[[Kong Cho Ha|Tan Sri Kong Cho Ha]] ( 10 April 2009 - 01 Jun 2010 ) [[Chor Chee Heung|Tan Sri Chor Chee Heung]] ( 01 Jun 2010 - 05 Mei 2013 ) [[Abdul Rahman Dahlan|Datuk Abdul Rahman Dahlan]] ( 16 Mei 2013 - 27 Jun 2016 ) [[Noh bin Omar|Tan Sri Noh Omar]] ( 27 Jun 2016 - 09 Mei 2018 ) |'''[[Najib Razak|Mohd Najib Abdul Razak]]''' ( 03 April 2009 - 09 Mei 2018 ) |'''[[Sultan Mizan Zainal Abidin|Sultan Mizan Zainal Abidin ibni Almarhum Sultan Haji Mahmud Al-Muktafi Billah Shah]]''' ( [[13 Disember]] [[2006]] - [[12 Disember]] [[2011]] ) '''[[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah|Tuanku Haji Sir Abdul Halim Mu'adzam Shah ibni Sultan Haji Sir Badlishah]]''' ( [[13 Disember]] [[2011]] - [[12 Disember]] [[2016]] ) '''[[Sultan Muhammad V]]''' ( [[13 Disember]] [[2016]] - [[6 Januari|06 Januari]] [[2019]] ) |- |7. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Dato' Sri Ts. Mohammad Hamdan bin Wahid {{small|( 15 Februari 1963 – )}} |11 Jun 2018 |14 Februari 2023 |{{age in years, months and days|2018|6|11|2023|2|14}} |[[Zuraida Kamaruddin|Datuk Hajah Zuraida Kamaruddin]] ( 21 Mei 2018 - 16 Ogos 2021 ) [[Reezal Merican Bin Naina Merican|Dato' Sri Reezal Merican Naina Merican]] ( 30 Ogos 2018 - 19 November 2022 ) |'''[[Mahathir Mohamad]]''' ( 10 Mei 2018 - 24 Februari 2020 ) '''[[Muhyiddin Yassin]]''' ( 01 Mac 2020 - 16 Ogos 2021 ) |'''[[Sultan Muhammad V]]''' ( [[13 Disember]] [[2016]] - [[6 Januari|06 Januari]] [[2019]] ) '''[[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah]]''' ( [[31 Januari]] [[2019]] - [[30 Januari]] [[2024]] ) |- |8. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |Dato' Sri Abdul Wahab bin Mat Yasin {{small|( 29 Mei 1963 – )}} |15 Februari 2023 |31 Disember 2023 |{{age in years, months and days|2023|2|15|2023|12|31}} |[[Nga Kor Ming|Tuan Nga Kor Ming]] ( 03 Disember 2022 - Kini ) |'''[[Ismail Sabri Yaakob]]''' ( 21 Ogos 2021 - 24 November 2022 ) '''[[Anwar Ibrahim]]''' ( 24 November 2022 - Kini ) |'''[[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah]]''' ( [[31 Januari]] [[2019]] - [[30 Januari]] [[2024]] ) |- |9. |[[File:Coat of arms of Malaysia.svg|100px]] |[[Nor Hisham Mohammad|Dato' Sri Ts. Nor Hisham bin Mohammad]] {{small|( 12 Oktober 1972 – )}} |10 Januari 2024 |Kini |{{age in years, months and days|2024|1|10}} |[[Nga Kor Ming|Tuan Nga Kor Ming]] ( 03 Disember 2022 - Kini ) |'''[[Anwar Ibrahim]]''' ( 24 November 2022 - Kini ) |'''[[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah ibni Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah]]''' ( [[31 Januari]] [[2019]] - [[30 Januari]] [[2024]] ) '''[[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim Ibni Almarhum Sultan Iskandar]]''' ( [[31 Januari]] [[2024]] - Kini ) |} ==Ikrar JBPM== Seksyen 5 (1) & (2) Akta Perkhidmatan Bomba dan Penyelamat 1988 (Akta 341) menetapkan bahawa tugas-tugas Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia adalah seperti berikut: 5. (1) Tugas Jabatan Bomba dan Penyelamat hendaklah termasuk— (a) mengambil langkah yang sah bagi— (i) memadam, menentang, mencegah, dan mengawal kebakaran; (ii) melindungi nyawa dan harta sekiranya berlaku kebakaran; (iii) menentukan adanya jalan keluar kebakaran, penyenggaraannya, dan pengawalseliaannya yang sempurna; dan (iv) menentukan adanya jalan keluar yang cukup dari semua premis ditetapkan sekiranya berlaku kebakaran; (b) menjalankan penyiasatan tentang sebab, punca, dan hal keadaan kebakaran; dan (c) melaksanakan khidmat kemanusiaan, termasuk perlindungan nyawa dan harta semasa berlakunya apa-apa bencana. (2) Jabatan Bomba dan Penyelamat boleh, selain tugasnya di bawah subseksyen (1), melaksanakan apa-apa tugas lain yang dipertanggungkan kepadanya oleh undang-undang atau sebagaimana yang diarahkan oleh Menteri supaya dilaksanakannya. == Struktur Organisasi == === Ibu Pejabat === {| class="wikitable" !Jawatan !Pangkat !Singkatan !Nama |- |Ketua Pengarah JBPM |Ketua Pesuruhjaya Bomba |KPjB |YAS DATO' SRI Ts. NOR HISHAM BIN MOHAMMAD |- |Timbalan Ketua Pengarah JBPM (Operasi) |Pesuruhjaya Bomba |PjB |'''- ''KOSONG -''''' |- |Timbalan Ketua Pengarah JBPM (Pengurusan) |Pesuruhjaya Bomba |PjB |YAS DATO' OTHMAN BIN ABDULLAH |- |Pengarah Bahagian Operasi Kebombaan Dan Penyelamat |Timbalan Pesuruhjaya Bomba |TPjB |YS TPjB NORDIN BIN PAUZI |- |Pengarah Bahagian Keselamatan Kebakaran |Timbalan Pesuruhjaya Bomba |TPjB |YS TPjB DATO' HJ. NORAZAM BIN KHAMIS |- |Pengarah Bahagian Penyiasatan Kebakaran |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB AZLIMIN BIN MAT NOOR |- |Pengarah Bahagian Udara |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |'''- ''KOSONG -''''' |- |Pengarah Bahagian Perancangan Dan Penyelidikan |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB KAMARULZAMAN MALIK BIN ABDULLAH |- |Pengarah Bahagian Latihan |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |TPjB |YS TPjB ABDUL RAZAK BIN MUDA |- |Pengarah Bahagian Pembangunan, Kejuruteraan Dan Logistik |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |TPjB |YS TPjB DATUK Ts. NAZILI BIN MAHMOOD |- |Pengarah Bahagian Pengurusan Korporat |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |YS PPjB Dr. AZMI BIN SADON |- |Ketua Unit Integriti |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |PPjB SYED AZMAN BIN SYED GHAZALI |- |Pengarah Bahagian Pengurusan | |M54 |ZURIAH BINTI DOLLAH |- |Pengarah Bahagian Kejuruteraan Jentera | |J52 |CHE YUZAHAISHAM BIN CHE YUSOF |} === Pengarah Bomba Negeri === {| class="wikitable" !Jawatan !Pangkat !Singkatan !Nama |- |Pengarah JBPM Selangor |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB DATO' WAN MD RAZALI BIN WAN ISMAIL |- |Pengarah JBPM Kuala Lumpur |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB HJ. HASSAN 'AS'ARI BIN HJ. OMAR |- |Pengarah JBPM Johor |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB SITI ROHANI BINTI NADIR @ HJ ISMAIL |- |Pengarah JBPM Pahang |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB DATO' MOHD RAZAM BIN TAJA RAHIM |- |Pengarah JBPM Perak |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB SAYANI BINTI HAJI SAIDON |- |Pengarah JBPM Kedah |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB AWANG HIDZEL BIN AWANG BUJANG   |- |Pengarah JBPM Pulau Pinang |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB MOHAMAD SHOKI BIN HAMZAH |- |Pengarah JBPM Sabah |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB MOHD PISAR BIN AZIZ |- |Pengarah JBPM Sarawak |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |YS PKPjB JAMRI BIN MASRAN |- |Pengarah JBPM Terengganu |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |YS PPjB NOR MAHATHIR BIN MUHAMAD |- |Pengarah JBPM Kelantan |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |YS PPjB FARHAN SUFYAN BIN BORHAN |- |Pengarah JBPM Negeri Sembilan |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |YS PPjB NOR ARIFFIN BIN KAMARI |- |Pengarah JBPM Melaka |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |YS PPjB MOHD ZAIDI BIN HJ MA<nowiki>''</nowiki>AT |- |Pengarah JBPM Perlis |Penguasa Kanan Bomba I |PgKB I |YS PgKB I WAN MOHD HAMIZI BIN WAN MOHD ZIN |- |Pengarah JBPM Putrajaya |Penguasa Kanan Bomba I |PgKB I |YS PgKB I ASWADI BIN HAJI ISMAIL |- |Pengarah JBPM Labuan |Penguasa Kanan Bomba I |PgKB I |YS PgKB I ABD RAHMAN BIN ALI |} === Akademi Bomba dan Penyelamat === [[File:Malaysia Bomba fleet in 2023 NDP in Kuantan.jpg|thumb|200px|Aset JBPM semasa perbrisan hari kemerdekaan]] Terdapat lima kampus Akademi Bomba dan Penyelamat Malaysia (ABPM) (English: '''''<u>F</u>'''ire and '''<u>R</u>'''escue '''<u>A</u>'''cademy of '''<u>M</u>'''alaysia; '''FRAM''''') yang merangkumi: # ABPM Wilayah Tengah, Kuala Kubu Bharu, Selangor. # ABPM Wilayah Timur, Wakaf Tapai, Marang, Terengganu. # ABPM Wilayah Utara, Tronoh, Perak. # ABPM Wilayah Sabah, Kota Kinabalu, Sabah. # ABPM Wilayah Sarawak, Kuching, Sarawak. ABPM menawarkan kursus di peringkat sijil dan diploma dalam bidang kebombaan dan penyelamatan. ABPM mempunyai Unit Pancaragam dan ditempatkan di ABPM Wilayah Tengah. === Pasukan Bomba Bantuan (PBB) === Pada 4 Mei 2014, Kerajaan Malaysia telah menubuhkan semula Perkhidmatan Bomba Bantuan (English: ''Auxiliary Fire Service'') sempena sambutan Hari Bomba Antarabangsa di Dataran Merdeka, Kuala Lumpur. Penubuhan semula itu dirasmikan oleh Timbalan Perdana Menteri ketika itu, Tan Sri Muhyidin Yassin. Dari segi sejarah, Perkhidmatan Bomba Bantuan pertama kali ditubuhkan pada tahun 1940. Kemudian, selepas Perang Dunia II, mereka diserap ke dalam perkhidmatan bomba biasa. Terdapat beberapa perbezaan antara Bomba Bantuan dan Bomba Sukarela. Anggota Bomba Bantuan (English: ''Auxiliary Fire Officer;'' PBB) dilatih secara rasmi di ABPM, manakala Anggota Bomba Sukarela menerima latihan mereka di balai bomba negeri dan daerah. Anggota Bomba Bantuan dikawal oleh Akta Perkhidmatan Bomba 1988 dan menerima elaun daripada kerajaan. Anggota Bomba Sukarela tidak menerima elaun daripada kerajaan tetapi merupakan sukarelawan rakyat yang berkhidmat sebagai sebahagian daripada Pasukan Bomba Sukarela yang berpangkalan di Balai Bomba Sukarela yang dibayar oleh komuniti setempat mereka. Mereka dilindungi melalui insurans yang dibayar oleh Kerajaan Malaysia. Sebelum ini didaftarkan dan ditadbir oleh Pendaftar Pertubuhan, Anggota Bomba Sukarela kini akan didaftarkan dan ditadbir terus oleh Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia selepas Parlimen meluluskan Akta Perkhidmatan Bomba (Pindaan) 2018. ==== Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela (''BOMPENS'') ==== Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela (English: ''Volunteer Fire and Rescue Force'') menjejaki sejarah mereka kembali ke 1883. Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela moden telah ditubuhkan pada tahun 1987 dan dilindungi di bawah Seksyen 62 (1) (CA) Akta Perkhidmatan Bomba 1988. Setiap Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela mempunyai balai bomba, trak bomba, dan peralatan sendiri, yang biasanya ditaja oleh industri tempatan. Peranan utama Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela adalah untuk melaksanakan operasi memadam kebakaran dalam komuniti mereka. Sekiranya berlaku kecemasan kebakaran dalam komuniti mereka, sukarelawan adalah yang pertama di sana untuk mengawal jika tidak memadamkan kebakaran. Peranan kedua mereka adalah menjadi penghubung antara JBPM dan komuniti setempat mereka. Di samping itu, mereka diberi kepercayaan oleh JBPM untuk menyebarkan kesedaran berkaitan keselamatan kebakaran. ==== Pasukan Mencari dan Menyelamat Gunung (MOSAR) ==== [[File:Bomba_Mil_Mi-17_MRD.jpg|Helikopter Mil Mi-17 JBPM|thumb]] Selepas gempa bumi Sabah yang berlaku pada 5 Jun 2015 menjejaskan Ranau dan Gunung Kinabalu, satu pasukan khusus Mencari dan Menyelamat Gunung (English: ''<u>'''Mo'''</u>untain <u>'''S'''</u>earch <u>'''a'''</u>nd <u>'''R'''</u>escue''; '''MOSAR''') telah dibentuk daripada Jurupandu Gunung Kinabalu Taman Sabah pada 23 Jun 2015. Dalam satu majlis di Balai Bomba Ranau, 20 Jurupandu Gunung Kinabalu telah dilantik sebagai Anggota Bomba Bantuan dan dilantik sebagai ahli pengasas MOSAR. Majlis itu dirasmikan oleh Menteri Kesejahteraan Bandar, Perumahan dan Kerajaan Tempatan ketika itu, Datuk Abdul Rahman Dahlan. MOSAR mengambil tempat di kalangan unit penyelamat pakar Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia, termasuk Pasukan Operasi Taktikal dan Menyelamat Khas Malaysia (English: '''''<u>S</u>'''pecial '''<u>T</u>'''actical '''<u>O</u>'''peration and '''<u>R</u>'''escue Team of '''<u>M</u>'''alaysia''; '''STORM''') dan Pasukan Pelbagai Kemahiran (English: ''<u>'''Mu'''</u>lti '''<u>S</u>'''kill '''<u>T</u>'''eam''; '''MUST'''). == Seragam == {{multiple image | align = | direction = vertical | width = 240 | image1 = Sandakan Sabah Balai-Bomba-01.jpg | alt1 = | caption1 = Sekumpulan ahli dan pegawai Bomba di balai bomba di Sandakan, Sabah.<br />Photo by CEphoto, Uwe Aranas | image2 = Bomba search.jpg | alt2 = | caption2 = Anjing pengesan dari Unit K9 dalam sesi latihan penyelamat. <br /> Perhatikan gaya yang berbeza dari seragam penyamaran dan topi keledar yang dipakai oleh Pasukan Khas JBPM | footer = }} === Pakaian Kerja Biru === JBPM mula menggunakan 'Very Dark orn Flower Blue' untuk pakaian seragam rasmi mereka sejak tahun 1997.<ref>{{Cite web|url=http://memori-kedah.com/page_pengenalan.php?p=2&idstopic=37&idskandungan=166&id=531&mtopic=4|title=Sejarah Perkhidmatan Bomba - Galeri Gambar|website=memori-kedah.com|access-date=2017-04-26}}</ref> Sebelum ini, kakitangan JBPM memakai seragam kerja warna Khaki. Seragam jaket bulu biru dipakai oleh semua jajaran JBPM semasa tugas rasmi manakala versi seragam berwarna biru dipakai semasa perbarisan kehormatan. === Pakaian Celoreng === Pakaian ini digunakan untuk menjalankan tugas khas, operasi menyelamat dan operasi lain yang tidak melibatkan kebakaran. Pakaian ini juga boleh dipakai apabila melakukan kerja harian di balai bomba atau urusan rasmi di mana penggunaannya adalah seperti yang diarahkan. === Beret Merah === Kakitangan JBPM dan Pasukan Bomba Bantuan dianugerahkan dengan beret merah dengan lapisan hitam di belakang lambang itu setelah mereka menamatkan latihan kebakaran dan penyelamatan asas mereka di FRAM. Untuk Pasukan Bomba dan Penyelamat Sukarela, ia berbeza bergantung kepada keadaan. Di Kedah, para sukarelawan memakai beret merah dengan lapisan merah di belakang simbol JBPM di Pulau Pinang, mereka memakai beret merah yang sama dengan pasukan biasa tetapi tanpa lapisan hitam. Kadet Bomba memakai beret biru laut biru sebaliknya. === Operasi Pemadam Kebakaran === Pakaian kalis api ini dipakai semasa operasi bomba dan latihan yang melibatkan api. Pakaian ini juga boleh dipakai semasa perarakan rasmi jika diarahkan. Terdapat beberapa warna pakaian operasi Bomba. Oren dipakai oleh anggota bomba biasa, kuning dipakai oleh anggota bomba sukarela dan hitam dipakai oleh Pegawai JBPM (pangkat dari Penolong Penguasa Bomba '''( PPgB )''' kepada Ketua Pesuruhjaya Bomba '''( KPjB )'''). == Pangkat dan kedudukan == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |'''#''' ! rowspan="2" |Pangkat ! rowspan="2" |'''Singkatan''' !Gred SSM (Lama) ! rowspan="2" |'''Gred SSPA (Baru)''' ! colspan="2" |'''Tanda pangkat''' ! rowspan="2" |Catatan |- ! !'''Papan Bahu''' !'''Lencana Kolar''' |- | colspan="8" |'''Penguasa Bomba''' |- |1 |Ketua Pesuruhjaya Bomba |KPjB | |JUSA A (PENGUASA BOMBA VU5) | [[Fail:Ketua Pesuruhjaya Bomba (KPjB) JUSA A.png|tengah|frameless]] | rowspan="5" | [[Fail:Lencana Kolar (Gorget) Pegawai Bomba KB13 - JUSA A.png|tengah|frameless]] | |- |2 |Pesuruhjaya Bomba |PjB | |JUSA B (PENGUASA BOMBA VU6) | [[Fail:Pesuruhjaya Bomba (PjB) JUSA B.png|tengah|frameless]] | |- |3 |Timbalan Pesuruhjaya Bomba |TPjB | |JUSA C | [[Fail:Timbalan Pesuruhjaya Bomba (TPjB) JUSA C.png|tengah|frameless]] | |- |4 |Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba |PKPjB |KB54 |KB14 | [[Fail:Penolong Kanan Pesuruhjaya Bomba (PKPjB) KB14.png|tengah|frameless]] | |- |5 |Penolong Pesuruhjaya Bomba |PPjB |KB52 |KB13 | [[Fail:Penolong Pesuruhjaya Bomba (PPjB) KB13.png|tengah|frameless]] | |- |6 |Penguasa Kanan Bomba I |PgKB I |KB48 |KB12 | [[Fail:Penguasa Kanan Bomba I (PgKB I) KB12.png|tengah|frameless]] | rowspan="3" | [[Fail:Lencana Kolar (Gorget) Pegawai Bomba KB9 - KB12.png|tengah|frameless]] | |- |7 |Penguasa Kanan Bomba II |PgKB II |KB44 |KB10 | [[Fail:Penguasa Kanan Bomba II (PgKB II) KB 10.png|tengah|frameless]] | |- |8 |Penguasa Bomba |PgB |KB41 |KB9 | | |- | colspan="8" |'''Penolong Penguasa Bomba''' |- |9 |Timbalan Penguasa Bomba I |TPgB I |KB40 |KB8 | | [[Fail:Lencana Kolar (Gorget) Pegawai Bomba KB8.png|tengah|frameless]] | |- |10 |Timbalan Penguasa Bomba II |TPgB II |KB38 |KB7 | [[Fail:Pegawai Bomba Gred KB7 - KB9.png|tengah|frameless]] | rowspan="2" | [[Fail:Lencana Kolar (Gorget) Pegawai Bomba KB6 - KB7.png|tengah|frameless]] | |- |11 |Penolong Kanan Penguasa Bomba |PKPgB |KB32 |KB6 | | |- |12 |Penolong Penguasa Bomba |PPgB |KB29 |KB5 | [[Fail:Pegawai Bomba Gred KB5 & KB6.png|tengah|frameless]] | | |- | colspan="8" |'''Pegawai Bomba''' |- |13 |Pegawai Bomba Tinggi I |PBT I |KB28 |KB4 | [[Fail:Pegawai Bomba Tinggi I (PBT I) KB4.png|tengah|frameless]] | rowspan="8" | [[Fail:Lencana Kolar (Gorget) Pegawai Bomba Gred KB1-KB5.webp|tengah|frameless]] | |- |14 |Pegawai Bomba Tinggi II |PBT II |KB26 |KB3 | [[Fail:Pegawai Bomba Tinggi II (PBT II) KB3 (Hakiki).png|tengah|frameless]] |KENAIKAN PANGKAT SECARA HAKIKI BERDASARKAN TEMUDUGA |- |15 |Pegawai Bomba Tinggi II (KUP) |PBT II (KUP) |KB26 (TBBK2) |KB3 (TBBK2) |[[Fail:KB 3 TBBK 2.png|tengah|frameless|149x149px]] |KENAIKAN PANGKAT SECARA ''TIME BASED BERDASARKAN KECEMERLANGAN'' SETELAH 13 TAHUN DARI LANTIKAN KB2 * HAKIKI KB2 |- |16 |Pegawai Bomba Tinggi II (KUP) |PBT II (KUP) |KB26 (TBBK2) |KB3 (TBBK2) |[[Fail:KB 24 (KUP).png|tengah|frameless|163x163px]] |KENAIKAN PANGKAT SECARA ''TIME BASED BERDASARKAN KECEMERLANGAN'' SETELAH 13 TAHUN DARI LANTIKAN TBBK1 * HAKIKI KB1 |- |17 |Pegawai Bomba Kanan I |PBK I |KB22 |KB2 |[[Fail:KB 24 HAKIKI.png|tengah|frameless|149x149px]] |KENAIKAN PANGKAT SECARA HAKIKI BERDASARKAN TEMUDUGA |- |18 |Pegawai Bomba Kanan II (KUP) |PBK II |KB22 (TBBK1) |KB2 (TBBK1) |[[Fail:KB 22 HAKIKI.png|tengah|frameless|149x149px]] |KENAIKAN PANGKAT SECARA ''TIME BASED BERDASARKAN KECEMERLANGAN'' SETELAH 13 TAHUN DARI LANTIKAN KB1 * HAKIKI KB1 |- |19 |Pegawai Bomba |PB |KB19 |KB1 |[[Fail:KB 22 (KUP).png|tengah|frameless|148x148px]] |3 TAHUN BERKHIDMAT DAN TELAH DISAHKAN JAWATAN |- |20 |Pegawai Bomba |PB |KB19 |KB1 |[[Fail:SHOULDER TITLE.png|tengah|129x129px|frameless]] |PEGAWAI LANTIKAN BARU |} Sumber: [https://www.bomba.gov.my/ms/info-korporat/pangkat-dan-pakaian-seragam Pangkat & Pakaian Seragam Bomba] == Inventori terkini == [[File:Scania firefighting truck of Malaysia Bomba in Kuantan NDP 2023.jpg|Kenderaan Scania milik JBPM|thumb]] === Kenderaan === {| class="wikitable" |+ ! Vehicle ! Image ! Type ! Quantity ! Notes |- | [[Hino]] | [[Hino Dutro]] 300 Series | Urban Search and Rescue Tender | 5 | |- | [[Hino]] | [[Hino Dutro]] 300 Series | Compact Fire Rescue Tender | 150 | |- | [[Scania]] | [[Scania P4D]] | Fire Rescue Tender | 4 | |- | [[Scania]] | [[Scania 94D]] | Fire Rescue Tender | 87 | |- | [[Scania]] | [[Scania P310]] | Fire Rescue Tender | 307 | |- | [[Isuzu]] | Morita Super Gyro Turn Table Ladder | Firefighting and rescue | 5 | |- | [[Land Rover]] | [[Land Rover 109/110]] | Kenderaan Utiliti | 25 | |- | [[Mitsubishi]] | [[Mitsubushi Pajero]] | Firefighting and rescue | 189 | |- | [[Isuzu]] | [[Trooper v6]] | Kenderaan Utiliti | 79 | |- | [[Mercedes Benz]] | [[Mercedes Atego]] | Light Fire Rescue Tender | 198 | |- | [[Mercedes Benz]] | Actros 1831/Amdac-Magirus Turn Table Ladder | Firefighting and rescue | | |- | [[Mercedes Benz]] | Actros 3335/Amdac-Magirus Turn Table Ladder | Firefighting and rescue | | |- | [[Mercedes Benz]] | Actros Pumper/Heavy Tanker/Water Tender | Firefighting and rescue | | |- | [[Toyota]] | [[Toyota Land Cruiser]] | Kenderaan Utiliti | | |- | [[Perodua]] | [[Perodua Rusa]] | Kenderaan Utiliti | | |- | [[Perodua]] | [[Perodua Kembara]] | Firefighting and rescue | | |- | [[Toyota]] | [[Toyota Hilux]] | Firefighting and rescue | | |- | [[Mitsubishi]] | Pajero 4-WD Fire Commander Vehicle (4-Wheel Drive) | Firefighting command | | |- | [[DRB-HICOM]] | Handalan Mk 2 | 4WD General purpose 3 tonne truck with rear lift | | |- | [[Nissan]] | Urvan Utility Van/MPV | Utility | | |- | Korean KIA | Pregio | Fire Investigation/Forensics Vehicle | | |} ===Unit laut=== *Fire hovercraft *[[Fire boat]] Rigid Inflatable-hull Boats ===Unit udara=== *[[Agusta A109]] Search and Rescue light utility helicopter<ref name="scramble">{{cite web|url=http://www.scramble.nl/my.htm|title=File Not Found|publisher=Scramble (Dutch Aviation Society)|accessdate=26 February 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120207140138/http://www.scramble.nl/my.htm|archivedate=7 February 2012}}</ref> (9M-BOA & 9M-BOB) (9M-BOA crashed on 16/9/2010 at near Lanchang, Pahang.<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=77789|title=Accident Agusta A109E 9M-BOA, 16 Sep 2010|last=Ranter|first=Harro|website=aviation-safety.net|access-date=2018-03-26}}</ref>) *[[Mil Mi-17]] Search and Rescue heavy helicopter<ref>{{cite web|url=http://www.airport-data.com/aircraft/photo/000820571.html|title=Aircraft M994-03 Photo (M994-03, Mil Mi-17 Hip) - Malaysian Fire and Rescue Dept (BOMBA)|publisher=Airport-Data.com|accessdate=26 February 2016}}</ref> *[[Mi-171]] Search and Rescue heavy helicopter *[[AgustaWestland AW139]] Search and Rescue light utility helicopter<ref>{{cite web|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/singapore-malaysia-picks-aw189-for-disaster-relief-422045/|title=SINGAPORE: Malaysia picks AW189 for disaster-relief role|date=17 February 2016|publisher=Flightglobal|accessdate=26 February 2016|author=Dominic Perry}}</ref><ref>{{cite web|url=http://helicopterinvestor.com/articles/singapore-fire-and-rescue-department-of-malaysia-orders-two-aw189s/|title=Singapore – Fire and Rescue Department of Malaysia orders two AW189s|date=17 February 2016|publisher=Helicopter Investor|accessdate=26 February 2016|author=Jeremy Parkin}}</ref> (9M-BOC & 9M-BOD) *[[AgustaWestland AW189]]<ref>{{cite web|url=https://www.malaysiandefence.com/bomba-aw189-crashes-in-subang/|title=Bomba AW189}}</ref> == Dalam budaya masyhur == * 2010: ''Da Bomba'', siri TV komedi oleh TV3, mengenai Ahli bomba, pasangan suami isteri dan komuniti tempat tinggal bomba Komuniti. * 2016: ''[[Abang Bomba I Love You]]'', siri TV romantis oleh ASTRO, tentang seorang gadis muda jatuh cinta dengan penyelamatnya; seorang ahli bomba. * 2016: ''Hero'', siri TV oleh RTM, mengenai cabaran yang dihadapi oleh anggota bomba. * 2024: ''Legasi: Bomba The Movie'', sebuah filem mengenai cabaran yang dihadapi oleh bomba. ==Galeri== <gallery> Imej:Bomba_heli.jpg|Helikopter penyelamat milik Jabatan Bomba dan Penyelamat Imej:Bomba_search.jpg|Anjing pengesan dalam latihan mencari File:Balai Bomba dan Penyelamat Batu Pahat, Batu Pahat 20250208 160514.jpg|Balai Bomba dan Penyelamat di [[Batu Pahat]] yang dimiliki oleh Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia </gallery> ==Pingat Kebesaran & Bar Perkhidmatan== Senarai bintang dan pingat kebesaran bomba : <ref>[https://www.astroawani.com/berita-malaysia/ras-adiba-terima-pingat-kebesaran-jbpm-332665 Ras Adiba terima pingat kebesaran JBPM]</ref> {| class="wikitable" |+ !BIL !BAR BINTANG / PINGAT !NAMA BINTANG / PINGAT |- |1. |[[Fail:BINTANG_JASA_TERBILANG_BOMBA.png|tengah|frameless|142x142px]] |Bintang Jasa Terbilang Bomba |- |2. |[[Fail:BINTANG JASA BOMBA 2.png|tengah|frameless|157x157px]] |Bintang Jasa Bomba |- |3. |[[Fail:BINTANG WIRA MERAH.png|tengah|frameless|160x160px]] |Bintang Wira Merah |- |4. |[[Fail:PINGAT JASA TERBILANG.png|tengah|frameless|151x151px]] |Pingat Jasa Terbilang Bomba |- |5. |[[Fail:PINGAT JASA BOMBA 2.png|tengah|frameless|136x136px]] |Pingat Jasa Bomba |- |6. |[[Fail:PINGAT SETIA BOMBA 2.png|145x145px|bingkai|tengah|frameless]] |Pingat Setia Bomba |- |7. |[[Fail:PINGAT CEMERLANG BOMBA 2.png|tengah|frameless|153x153px]] |Pingat Cemerlang Bomba |- |8. |[[Fail:PINGAT BAKTI BOMBA.png|tengah|frameless|161x161px]] |Pingat Bakti Bomba |} {| class="wikitable" |+ !BIL !BAR PERKHIDMATAN !KETERANGAN PERKHIDMATAN |- |1. |[[Fail:PINGAT KHIDMAT JONGJAKARTA 2006.png|tengah|frameless|163x163px]] |Pingat Khidmat Jongjakarta '''( 2006 )''' |- |2. |[[Fail:PINGAT KHIDMAT LEYTE 2006.png|tengah|frameless|163x163px]] |Pingat Khidmat Leyte '''( 2006 )''' |- |3. |[[Fail:PINGAT KHIDMAT RIAU 2005.png|tengah|frameless|161x161px]] |Pingat Khidmat Riau '''( 2005 )''' |- |4. |[[Fail:PINGAT KHIDMAT ACHEH 2004.png|tengah|frameless|166x166px]] |Pingat Khidmat Acheh '''( 2004 )''' |- |5. |[[Fail:PINGAT KHIDMAT INDONESIA 1997.png|tengah|frameless|166x166px]] |Pingat Khidmat Indonesia '''( 1997 )''' |- |6. |[[Fail:PERKHIDMATAN 30 TAHUN.png|tengah|152x152px|frameless]] |30 Tahun Perkhidmatan |- |7. |[[Fail:PERKHIDMATAN 20 TAHUN.png|tengah|156x156px|frameless]] |20 Tahun Perkhidmatan |- |8. |[[Fail:10 TAHUN PERKHIDMATAN.png|tengah|146x146px|frameless]] |10 Tahun Perkhidmatan |- |9. |[[Fail:DISAHKAN JAWATAN.png|tengah|152x152px|frameless]] |Disahkan Jawatan |} * Berdasarkan PTKP Bilangan 6 Tahun 2024 - Peraturan Pemakaian Reben Perkhidmatan dan Reben Pingat Perkhidmatan JBPM berkuatkuasa 25 April 2024 ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.bombasel.gov.my/ Jabatan Bomba dan Penyelamat Selangor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820012203/http://bombasel.gov.my/ |date=2008-08-20 }} *[http://202.185.252.12/bomba/index.php Bahagian Kejuruteraan, Bomba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080111213950/http://202.185.252.12/bomba/index.php |date=2008-01-11 }} *[http://www.mvfra.org/ Sukarelawan Bomba dan Penyelamat, Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228024442/http://mvfra.org/ |date=2009-02-28 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia}} [[Kategori:Jabatan bomba di Asia]] [[Kategori:Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan Malaysia]] cm2btidq3dywpw84cg6i4mwwuuia31a 0 145343 6925460 6924384 2026-08-11T15:37:25Z Raihlah Kemenangan 410439 /* */ 6925460 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name = Hillary Ang |image = Hillary.jpg‎ |caption = Album solo Hillary pada tahun 1994 |image_size = |lanscapes = |background = non_performing_personnel |native_name = 希拉蕊昂 |birth_name = Hillary Ang |alias = |birth_date = {{birth date and age|1962|5|12}} |birth_place = [[Johor Bahru]], {{flagicon|Johor}} [[Johor]], [[Persekutuan Tanah Melayu]] (kini {{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]]) |warganegara = {{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |origin = [[Johor Bahru]], {{flagicon|Johor}} [[Johor]] |genre = [[Hard rock]], [[heavy metal]], [[pop metal]], [[rock kapak]], [[rock progresif]], [[thrash metal]] |instrument = [[Gitar]] |years_active = 1977 - kini |associated_acts = [[Search]], [[Cromok]] |occupation = [[Pemuzik]], [[pemuzik|instrumentalis]] |label = |influences = |url= |notable_instruments = Fender Statrocaster }} '''Hillary Ang''' (lahir 12 Mei 1962) merupakan seorang pemain [[gitar]] yang sangat popular di [[Malaysia]]. Beliau dipengaruhi oleh [[Eric Clapton|Randy Rhoads]], Jimmy Page, [[Jeff Beck]], John McGeoch, Michael Schenker dan Eddie Van Halen. Boleh dikatakan beliau merupakan idola kepada semua peminat [[muzik]] rock khususnya kepada pemain-pemain gitar baru di Malaysia. Beliau merupakan pengasas kumpulan rock lagenda Malaysia, [[Kumpulan Search]]. Sepanjang kerjaya muziknya yang merangkumi beberapa dekad, Hillary bukan sahaja sinonim dengan Search, malah pernah menganggotai kumpulan thrash metal legenda, '''Cromok''', selain aktif sebagai pemuzik sesi (''sessionist'') dan penerbit album bagi pelbagai projek muzik di Malaysia. Sumbangan dan kredibiliti teknikal beliau meletakkan beliau sebagai antara tokoh pemain gitar yang paling berpengaruh dalam sejarah industri muzik rock moden negara. ==Kehidupan awal== Beliau telah dilahirkan pada 12 Mei 1962 dan berasal dari [[Johor Bharu]], [[Johor]] Darul Takzim. Beliau merupakan anak bongsu dari empat adik-beradik. Beliau merupakan seorang pemain gitar berbangsa [[Cina]] yang cukup popular di Malaysia ini. Beliau ialah pemain gitar asal [[Kumpulan Search]] yang ditubuhkan pada tahun 1977. ==Kerjaya== Hillary Ang merupakan seorang [[pemuzik profesional]] sepenuh masa serta merupakan seorang pemuzik undangan. Beliau juga pernah membuat 2 buah album [[solo]] pada tahun 1990 dan tahun 1994. Hillary juga ialah pengasas [[Kumpulan Search]]. Hillary mengasaskan kumpulan [[Kumpulan Search]] pada tahun 1981 di Red Rooster, bersama Yazit Ahmad (pemain dram) dan Zainal Rampa serta dua orang lagi iaitu, Daud (bes dan vokal) dan Memek (gitar bes).Selang beberapa tahun, perpecahan melanda kumpulan ini apabila tiga orang anggotanya iaitu Zainal, Daud dan Memek menarik diri. Tempat mereka kemudiannya digantikan oleh Amy sebagai penyanyi utama selaku pengasas dan ketua utama kumpulan, Nasir Daud sebagai pemain bes. Nordin Taib sebagai pemain gitar irama menyertai Search sekitar tahun 1984. Bersama Search sehingga tahun 1988, kemudian menyambung pengajian di dalam bidang muzik di luar negara. Sekembalinya Hillary Ang, beliau telah menjadi pemuzik sepenuh masa dan pada ketika itu, Karl dari kumpulan Cromok telah mencadangkan agar Hillary menggantikan tempat beliau sebagai pemain gitar di dalam kumpulan Cromok oleh sebab beliau mahu menumpukan sepenuh masa pada perniagaannya. Kemasukkan Hillary telah berjaya mengeluarkan beberapa buah album bersama Cromok. Kemudian pada hujung 2004, ibarat sirih pulang ke gagang, Hillary telah menerima jemputan panggilan daripada Amy untuk kembali memperjuangkan kumpulan Search. Tidak mengambil masa yang lama Hillary telah membuat keputusan drastik untuk kembali bersama berjuang dengan Search, sebuah kumpulan yang paling disayangi beliau. Bersama kembali kumpulan Search ibarat kembali pada rumah yang asal, bak kata Hillary dalam satu temuramah "Its good to be back home again" .Dengan kembalinya Hillary dalam kumpulan Search, maka album ''Gothik Malam Edan'' berjaya dihasilkan dan dengan sedikit perubahan muzik yang lebih segar daripada album-album Search sebelum ini. Sekurang-kurangnya album Gothik Malam Edan ini dapat mengubat rindu peminat-peminat yang telah lama menunggu kelahiran album terbaru Search.Pada penghujung 2009, Search bergelut dengan permintaan peminat di mana peminat mahukan Kid kembali, sedangkan sebahagian lagi mahukan Hillary terus bersama Search,enggan terus bergelut dan memecahkan peminat kepada dua bahagian, Hillary Ang telah mengambil keputusan sekali lagi untuk berundur dari Search setelah 5tahun bersama untuk memberi ruang kepada Kid kembali atas dasar pilihan peminat. Walau perit, namun inilah yang dikatakan pengorbanan. Hillary kini kembali bergerak solo, seorang yang digelar '''"Legenda"'''. Petikan bunyi gitar beliau begitu sinonim dengan kumpulan Search dan Cromok, petikan gitar beliau yang "berhantu" membuatkan peminat masih mahukan Hillary Ang kembali bersama Search. Hillary Ang sekarang bersama kumpulan yang ditubuhkan oleh Joe (ex-Wings) iaitu '''Prime Domestic''' yang turut diangotai Aweera (vokal), Fauzi (bass) dan Ainol (dram). ==Diskografi== ;'''[[Search]]''' * ''Langit Dan Bumi'' (1986) * ''Mentari Merah Di Ufuk Timur'' (1987) * ''Di Pintu Sepi'' (1988) * ''Berpaling'' (1988) * ''Gothik Malam Edan'' (2006) * ''Live at Planet Hollywood'' (2007) ;'''[[Cromok]]''' * ''Mean, Meaner, Meanest'' (1999) * ''Image Of Purity'' - digitally remastered (2000) * ''What's Left'' (2000) * ''Deafening Silence'' (2002) * ''Untitled'' (2004) *Saleem - Maaf (1998) *'''[[Hattan]]''' - Biso Bonar (1999) *'''Taugeh''' - Bersama Selamanya The Album (2000) *'''[[Mael]]''' - Lain Hidup (2006) *'''[[Ella]]''' - Rama-Rama (2007) *'''Mentera Metal''' - Pelbagai Artis (1998) *'''Whole Lotta Zep''' - Pelbagai Artis (1996) ;Album solo *Rock Dalam Dilema (1990) *ZZ (1994) single Taman Rohani ( Saleem & Arab feat Hillary Ang ) ciptaan M.Nasir & Bob ==Pemuzik undangan== *[[Sudirman]] Album - Kul It! (1986) - Lagu 'Kul It' *[[Aishah (penyanyi)|Aishah]] Album - Aishah (1990) - Lagu 'Janji Manis Mu' *[[Tommy J. Pisa]] Album - Janji Manis Mu (1992) - Lagu 'Janji Manis Mu' *[[Inka Christie]] Album - Gambaran Cinta (1992) - Lagu 'Gambaran Cinta' *[[Saleem]] Album - Dunia (1993) - Lagu 'Bukan Aku Tak Cinta' *[[Jamal Abdillah]] Album - Suratan Kasih (1996) - Lagu 'Di Sudut Kamar Hatiku' *[[XPDC]] Album - Unplugged & Acoustic Guitar (1995) - Lagu 'Hairan Bin Ajaib' (Unplugged Version) *[[Slam]] Album - Kembali Merindu (1996) - Lagu 'Kini Hanya Sepi' *[[Awie]] Album - Rentap (2000) - Lagu 'Judas' 'Kau Orang Punya Suka' & 'Kau Yang Mula Dulu' *[[Ella]] Album - Ilham Bicara (2001) - Lagu 'Retak' & 'Jauh Di Mata' *[[Metalasia]] Album - Silantra...Bermulanya Sebuah Epik (2002) - Lagu 'Naga Sakti' *Shima Album - Shima (1990) ==Filemografi== *[[Filem Mat Som|Mat Som]] (1990 / muzik latar) ==Lihat juga== *[[Search]] *[[Cromok]] ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== {{Search}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1962]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Pemain gitar Malaysia]] [[Kategori:Pemuzik Malaysia]] pwfayo5emp6khyzesea8nhh58kcpaw9 0 155466 6925508 6537790 2026-08-11T19:35:48Z Native99girl 148143 Tiada sumber yang sahih 6925508 wikitext text/x-wiki '''Hadramaut''' atau '''Hedramaut''' ({{lang-ar|حضرموت}}, [{{Unicode|Ḥaḍramawt}}]; [[bahasa Ibrani]] '''Havermavt''') ialah sebuah [[lembah]] bersejarah di negeri [[Yaman]]. Lembah ini cukup subur dalam negeri [[Yaman]] yang umumnya keseluruhan tanahnya adalah dari jenis [[padang pasir]] tandus. Dalam [[Alkitab]] (Kejadian:10-26-28) ia disebut sebagai "Hazarmaveth". Hadramaut merupakan negeri asal dan tempat tinggal [[Nabi Hud a.s.]] dan [[Nabi Saleh a.s.]]. Nama Hadramaut ini sebenarnya masih menjadi perdebatan. Sebahagian kelompok mengambil kisah orang-[[orang Greek]] yang menemukan air di lembah tandus Arabia dan kemudian menamakannya dengan ''Hydreumata'' atau sumber air. Sementara sebahagian yang lain mengambil kisah orang-orang [[orang Arab|Arab]] kuno, dari zaman sebelum orang-orang Yunani mencapai lembah Arabia. Alkisah, dahulu kala Lembah Arabia merupakan tempat orang-[[orang barbar]] yang suka berperang dan saling membunuh. Kisah kelakian dan keperkasaan mereka dalam perang selalu mereka banggakan dan mereka luapkan dalam bentuk [[puisi]], [[syair]] dan juga memberi pujian kepada pahlawan-pahlawan dari suku-suku dan kabilah mereka masing-masing. Pada waktu itu di bahagian selatan lembah Arabia (Hadramaut) tinggal seseorang yang paling ditakuti oleh semua keluarga, bani, suku dan kabilah di seluruh Arab. Orang tersebut bernama [[Amir bin Qahtan]], dia ditakuti kerana keberaniannya, kekacakannya dan keperkasaannya. Setiap kali Amir bin Qahtan berpartisipasi dalam sebuah perang maka tempat tersebut akan berubah menjadi lembah kematian. Kerana itulah setiap puak dan suku kaum Arab pada waktu itu menamai tempat Amir bin Qahtan tinggal sebagai ''hadhramout'' yang bererti ''Hadhra=hadir'' ''mout=kematian'' iaitu di mana Amir bin Qahtan berada, di situ pula kematian hadir bersamanya. Selepas kehadiran [[Nabi Muhammad]], kebanyakan dari mereka memeluk Islam dan menjadi pedagang dan petualang yang menghubungkan antara bahagian timur benua [[Afrika]] ([[Sudan]], [[Somalia]], [[Eritrea]]) dengan bahagian selatan benua [[Asia]] ([[India]], [[Indonesia]]); dengan demikian menjadi pelaksana [[Jalur Sutera]] laut. Kebanyakan dari mereka berdagang dengan mengikuti arah angin barat dan timur. Hal inilah yang memaksa mereka menunggu selama beberapa bulan sebelum mereka kembali ke kampung halaman mereka. Selama masa penungguan inilah interaksi antara mereka dengan penduduk asli terjadi. Sebagian di antara para pedagang itu berdakwah dan juga menikahi gadis-gadis peribumi dan kebanyakan dari mereka menetap di sana. Sebahagian besar kaum keturunan [[orang Arab|Arab]] di [[Indonesia]] umumnya berasal dari wilayah ini. Ini dapat ditelusuri dari nama-nama marga mereka, seperti ''Alaydrous'', ''Badjubier'', ''[[Bawazir]]'', ''Al Khered'', ''Al Kaff'', ''Al Attas'', ''Al Kathiri'', ''Bin zagr'', ''[[Bin Abdat]]'', ''Sungkar'', ''Al Habsyi'', dan sebagainya. ==Golongan ternama dari Hadhramaut== *[[Keluarga Bin Laden]] *[[Ghassanids]] *[[Hassan Bin Helaby]] ==Lihat juga== *[[Kerajaan Hadhramaut]] *[[Arab Hadhrami]] *[[Sejarah Yaman]] *[[Tarim, Yaman]] *[[Arab-Singapura]] == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.hadhramout.org Hadhramout.org - First-hand Facts and Information about Hadhramaut] *[http://www.un.org/Depts/Cartographic/map/profile/yemen.pdf UN map of Yemen showing Hadhramaut (.pdf file)] *[http://www.pbs.org/wgbh/nova/ubar/zarins/zarins2.html ''Nova'' special on Ubar, illustating a ''hydreuma''] *[http://www.al-bab.com/bys/books/qaddal.htm Book review of a biography of Qu'aiti sultan Alin din Salah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030814110659/http://www.al-bab.com/bys/books/qaddal.htm |date=2003-08-14 }} *[http://www.al-bab.com/bys/articles/freitag99.htm Hadhrami migration in the 19th and 20th centuries] *[http://www.multilingual-matters.net/beb/009/beb0090075.htm The Linguistics of Loanwords in Hadrami Arabic] [[Kategori:Sejarah Yaman]] [[Kategori:Geografi Yaman]] [[Kategori:Teluk Aden]] {{geo-stub}} f7zq2i668knjuq1u7l4m7wwp6ri9qk9 0 166087 6925583 6925279 2026-08-12T01:49:03Z ApanZ 279359 6925583 wikitext text/x-wiki {{infobox station | name = {{KLRT code|AG|10}} {{KLRT code|SP|10}} Pudu<br>{{lang|ms|{{Script|Arab|ڤودو}}}} | type = [[File:Rapid KL Logo.svg|Rapid KL Logo|60px]] {{!}} Stesen [[Transit aliran ringan|LRT]] | image = AG10 SP10 Pudu LRT Station entrance 20260624 142356.jpg | image_caption = Pemandangan pintu masuk Stesen LRT Pudu pada tahun 2026 | address = Stesen LRT Pudu,<br>Jalan Sarawak, [[Pudu, Kuala Lumpur|Pudu]],<br>55200 Kuala Lumpur,<br>[[Wilayah Persekutuan|WP Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | coordinates = {{Coord|3|8|5|N|101|42|43|E|display=title,inline}} | line = {{rint|my|3}} {{KLRT lines|3|x}} <br> {{rint|my|4}} {{KLRT lines|4|x}} | code = {{KLRT code|AG|10}} {{KLRT code|SP|10}} | owned = [[Prasarana Malaysia]] | platform = 2 [[platform sisi]] | tracks = 2 | structure = Bertingkat | ADA = Ya {{access icon}} | opened = {{rint|my|3}} {{Start date and age|df=yes|1996|12|16}} <br /> {{rint|my|4}} {{Start date and age|df=yes|1998|07|11}} | parking = Tiada | bicycle = 20 petak basikal | services = {{Adjacent stations |system1=Rapid KL |line1=Ampang |left1=Hang Tuah |right1=Chan Sow Lin |line2=Sri Petaling |left2=Hang Tuah |right2=Chan Sow Lin }} }} '''Stesen LRT Pudu''' adalah stesen [[transit aliran ringan]] (LRT) di pusat bandar [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]. Stesen ini dikhidmat oleh [[Laluan Ampang dan Sri Petaling]] yang merupakan sebahagian daripada [[Sistem Transit Bersepadu Lembah Klang]] di Malaysia. Stesen ini dinamakan sempena lokasi stesen di pekan [[Pudu, Kuala Lumpur]], dan merupakan stesen yang dikongsi oleh kedua-dua penjajaran Laluan Ampang dan Laluan Sri Petaling. == Sejarah == Stesen LRT Pudu dibuka kepada awam dengan perasmian segmen pertama STAR-LRT (kini Laluan Ampang) yang menelusuri 13 stesen antara [[Stesen LRT Ampang|stesen Ampang]] dan [[Stesen LRT Sultan Ismail|stesen Sultan Ismail]] pada 16 Disember 1996.<ref>{{cite news |url= https://www.sydneytramwaymuseum.com.au/members.old/Trolley_Wire/269%20-%20Trolley%20Wire%20-%20May%201997.pdf |title=Kuala Lumpur's new LRT line |author=David White |page=12-13 |language=en |website=Sydney Tramway Museum|format=PDF|access-date=2020-01-05 }}</ref> Kemudian, Laluan Sri Petaling mula berkhidmat di stesen ini pada 11 Julai 1998 dengan perasmian segmen kedua STAR-LRT antara [[Stesen LRT Sentul Timur|stesen Sentul Timur]] dan [[Stesen LRT Sri Petaling|stesen Sri Petaling]]. == Ciri-ciri stesen == === Perkhidmatan === Stesen LRT Pudu menyediakan perkhidmatan kereta api yang dikendalikan oleh [[Rapid Rail]] melalui Laluan Ampang dan Sri Petaling, dan terletak di antara [[stesen Hang Tuah]] dan [[stesen Chan Sow Lin]]. Kod stesen bagi stesen ini ialah AG10 dan SP10. === Lokasi === Stesen LRT Pudu terletak di sepanjang Jalan Sarawak di pekan Pudu, [[Kuala Lumpur]]. Antara mercu tanda yang terletak berhampiran dengan stesen ini termasuk: * Kondominium Skyline KL * Plaza Pudu * Hotel D'Majestic Place * Balai Bomba Pudu * Pejabat Pos Pudu * Sekolah-sekolah: ** SMK Dato' Onn ** SJK (T) Jln San Peng ** SJK (C) Chung Kwo ** SJK (C) Kung Min === Pelan stesen === {{Pelan Stesen Pudu}} Stesen LRT Pudu adalah stesen bertingkat dengan tiga tingkat: aras tanah, aras legar, dan aras platform. Stesen ini mempunyai dua [[platform sisi]] di atas ruang legar untuk perkhidmatan laluan ini. Terdapat kemudahan bagi Orang Kurang Upaya (OKU) seperti tanjakan, blok sentuh di lantai dan lif.<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/community/2011/07/23/lrt-stations-to-have-disabledfriendly-facilities/ |title= LRT stations to have disabled-friendly facilities |author=Kevin Tan |date=2011-07-23 |website=THE Star Online |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611111053/https://www.thestar.com.my/news/community/2011/07/23/lrt-stations-to-have-disabledfriendly-facilities/ |archive-date=2019-06-11 |access-date=2019-06-11 |url-status=live}}</ref> Selain itu, terdapat rak basikal yang boleh memuatkan sehingga 20 basikal.<ref>{{cite web |url=https://www.myrapid.com.my/traveling-with-us/bike-n-ride |title= Bike N' Ride - Rapid KL |date=2018-08-01 |website= myrapid|language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20181106021425/https://www.myrapid.com.my/traveling-with-us/bike-n-ride |archive-date=2018-11-06 |access-date=2019-05-29 |url-status=dead}}</ref> === Pintu stesen === Stesen LRT Pudu mempunyai satu pintu masuk dan keluar yang terletak di bawah aras legar. {| class="wikitable" style="width:65%" | colspan=4 align="center" | {{KLRT line|3}} & {{KLRT line|4}} - '''Pudu''' |- | colspan=4 align="center" bgcolor={{KLRT color|3}}| |- | colspan=4 align="center" bgcolor={{KLRT color|4}}| |- ! Pintu ! Lokasi ! Destinasi ! Gambar |- | align="center" | '''<span style="font-size: 150%">A</span>''' | '''Jalan Sarawak''' | Skyline KL, Jalan Sarawak, Jalan Sungai Besi | |} == Galeri == {{Gallery |File:Pudu LRT station main entrance Skyline KL (260606).jpg|Pemandangan pintu masuk dari Skyline KL |File:Pudu LRT Station entrance CNY 2024 decoration (240204) 01.jpg|Pemandangan pintu masuk ke ruang legar dengan kod lama stesen beserta dekorasi [[Tahun Baru Cina]], 2024 |File:Pudu LRT Station concourse (220713).jpg|Pemandangan ruang legar stesen, 2022 |File:Pudu LRT 1.jpg|Pemandangan platform stesen, 2023 |File:Pudu LRT Station pedestrian walkway from Jalan Sungai Besi (220713) 01.jpg|Ruang pejalan kaki dari Jalan Sungai Besi, 2022 |File:Pudu station (Star Line) (exterior), Kuala Lumpur.jpg|Pemandangan sisi stesen, 2007 }} == Rujukan == {{Reflist}} {{Klang Valley train stations}} [[Kategori:Laluan Ampang]] [[Kategori:Laluan Sri Petaling]] [[Kategori:Stesen RapidKL]] 138z0s55czi0q31rqyz413dyu0sssks 0 175882 6925518 6917330 2026-08-11T20:23:41Z ~2026-44159-08 412501 /* Anugerah */ 6925518 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician | honorific-prefix = [[Gelaran|Tuan Yang Terutama]]<br > [[Tun]] [[Pehin Sri]] [[Doktor|(Dr.)]] [[Haji]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SMN|SBS|DGSM|PSM|PNBS|PJN|JSM|PPN}} [[Ijazah kehormat|HonPhD]] </small> | name = Wan Junaidi Tuanku Jaafar | image = TYT Wan Junaidi Tuanku Jaafar.jpg | caption = Wan Junaidi pada tahun 2024 | birth_name = Wan Junaidi bin Tuanku Jaafar | birth_date = {{birth date and age|1946|02|01|df=y}} | birth_place = [[Daerah Kecil Sadong Jaya|Kampung Pendam]], [[Bahagian Samarahan|Samarahan]], [[Tanah Jajahan Mahkota Sarawak|Sarawak]] | death_date = | death_place = | office = Yang di-Pertua Negeri Sarawak | order = ke-8 | term_start = 26 Januari 2024 | term_end = | 1blankname = Premier | 1namedata = [[Abang Johari Tun Openg|Tan Sri Abang Johari Tun Openg]] {{small|(2024–kini)}} | appointer = {{ubl|[[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]]|{{small|[[Yang di-Pertuan Agong]]}}}} | predecessor = [[Abdul Taib Mahmud|Tun Abdul Taib Mahmud]] | successor = | office2 = Yang di-Pertua Dewan Negara | order2 = ke-19 | 1blankname2 = Timbalan | 1namedata2 = [[Nur Jazlan Mohamed]] | monarch2 = [[Al-Sultan Abdullah]] | term_start2 = 19 Jun 2023 | term_end2 = 19 Januari 2024 | predecessor2 = [[Rais Yatim]] | successor2 = [[Mutang Tagal]] | office3 = [[Dewan Negara Malaysia|Ahli Dewan Negara]] | title3 = Lantikan [[Yang di-Pertuan Agong]] | monarch3 = [[Al-Sultan Abdullah]] | term_start3 = 19 Jun 2023 | term_end3 = 19 Januari 2024 | primeminister3 = [[Anwar Ibrahim]] | office4 = Timbalan Yang di-Pertua Dewan Rakyat | order4 = | leader4 = [[Pandikar Amin Mulia]] | monarch4 = | alongside4 = [[Ronald Kiandee]] | term_start4 = 28 April 2008 | term_end4 = 4 Mac 2013 | predecessor4 = {{plainlist| * [[Yusof Yacob]] * [[Lim Si Cheng]] }} | successor4 = [[Ismail Mohamed Said]] | constituency_MP5 = {{Parlimen|Santubong}} | parliament5 = Malaysia | term_start5 = 2004 | term_end5 = 10 Oktober 2022 | majority5 = | predecessor5 = [[Rohani Abdul Karim]] | successor5 = [[Nancy Shukri]] | constituency_MP6 = {{Parlimen|Batang Lupar}} | parliament6 = Malaysia | term_start6 = 1990 | term_end6 = 4 Mac 2004 | predecessor6 = Daniel Tajem Miri | successor6 = [[Rohani Abdul Karim]] | office7 = [[Menteri di Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Menteri di Jabatan Perdana Menteri]] | term_start7 = 30 Ogos 2021 | term_end7 = 10 Oktober 2022 | monarch7 = [[Al-Sultan Abdullah]] | primeminister7 = [[Ismail Sabri Yaakob]] | deputy7 = [[Mas Ermieyati Samsudin]] | predecessor7 = [[Takiyuddin Hassan]] | successor7 = [[Azalina Othman Said]] (Undang-undang dan Reformasi Institusi) | constituency7 = {{Parlimen|Santubong}} | 2blankname7 = Portfolio | 2namedata7 = Parlimen dan Undang-undang | office8 = [[Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi (Malaysia)|Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi]] | term_start8 = 10 Mac 2020 | term_end8 = 16 Ogos 2021 | monarch8 = [[Al-Sultan Abdullah]] | primeminister8 = [[Muhyiddin Yassin]] | predecessor8 = [[Mohd Redzuan Md Yusof]] | successor8 = [[Noh Omar]] | deputy8 = [[Mas Ermieyati Samsudin]] | constituency8 = {{Parlimen|Santubong}} | office9 = [[Menteri Tenaga dan Sumber Asli Malaysia|Menteri Sumber Asli dan Alam Sekitar]] | term_start9 = 28 Julai 2015 | term_end9 = 10 Mei 2018 | primeminister9 = [[Najib Razak]] | predecessor9 = [[G. Palanivel]] | successor9 = {{plainlist| * [[Yeo Bee Yin]] (Alam Sekitar) * [[Xavier Jayakumar Arulanandam]] (Sumber Asli) }} | deputy9 = [[Hamim Samuri]] | monarch9 = [[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]]<br />[[Sultan Muhammad V]] | constituency9 = {{Parlimen|Santubong}} | office10 = Timbalan Menteri Dalam Negeri Malaysia | term_start10 = 16 Mei 2013 | term_end10 = 28 Julai 2015 | monarch10 = [[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] | primeminister10 = [[Najib Razak]] | minister10 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | predecessor10 = {{plainlist| * [[Abu Seman Yusop]] * [[Lee Chee Leong]] }} | successor10 = {{plainlist| * [[Nur Jazlan Mohamed]] * [[Masir Kujat]] }} | constituency10 = {{Parlimen|Santubong}} | party = {{Logo kecil PBB}} [[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|Parti Pesaka Bumiputera Bersatu Sarawak (PBB)]] | otherparty = {{Logo kecil BN}} [[Barisan Nasional|Barisan Nasional (BN)]] (sehingga-2018)<br /> [[Gabungan Parti Sarawak|Gabungan Parti Sarawak (GPS)]] (2018-Kini) | occupation = Ahli politik <br> peguam | majority = | relations = | spouse = {{marriage|Datin Sri Hajah Feona Norjanah Sim Abdullah|1972|2022|end=died}} <br> {{marriage|[[Fauziah Mohd Sanusi|Toh Puan Datuk Patinggi Fauziah Mohd Sanusi]]|2022}} | children = <small>Sharifah Fariah <br />Wan Junaidi <br />Sharifah Nong Jasima Wan Junaidi <br />Sharifah Nuril Barieyah Wan Junaidi | alma_mater = [[Universiti California Selatan]] | net_worth = RM2.5 ke 5 juta | website = {{url|http://wjunaidi.blogspot.com/}} | footnotes = }} {{Politik Malaysia}} [[Darjah kebesaran Melayu|Tun]] [[Pehin Sri]] [[Doktor Falsafah|Dr.]] [[Haji]] [[Wan (Ahlul Bait)|Wan]] '''Junaidi bin''' [[Wan (Ahlul Bait)|Tuanku]] '''Jaafar''' (lahir 1 Februari 1946) ialah ahli politik [[Malaysia]] yang berkhidmat sebagai [[Yang di-Pertua Negeri Sarawak]] yang ke-8 sejak 2024. Beliau merupakan ahli [[Gabungan Parti Sarawak|GPS]]-[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu Sarawak|PBB]]. ==Kerjaya== Dilahirkan di Kampung Pendam (kini Sadong Jaya), Sarawak pada 1 Februari 1946, Wan Junaidi menyertai pasukan [[Polis Diraja Malaysia]] pada 1964 sebelum berkhidmat dalam Pasukan Polis Hutan dari tahun 1968 hingga 1973, dan dalam tempoh itu beliau juga pernah bertugas di Kawasan Keselamatan Rajang (Rascom). Beliau bertempur dengan komunis antara tahun 1969-1973. Beliau kemudiannya mengikuti pengajian dalam bidang undang-undang di University of Buckingham, England pada tahun 1978 sebelum menjadi pengamal undang-undang dari 1982 hingga 2008. ==Persatuan bukan kerajaan== Beliau menjadi Presiden [[Persatuan Bekas Polis Malaysia]] (PBPM) negeri Sarawak. Beliau mencadangkan polis dan Kementerian Dalam Negeri menarik balik penggunaan senjata jenis sub mesingan ini di tempat awam seperti di jalan raya, bandar dan lapangan terbang kerana ia menggerunkan dan menakutkan. Malaysia bukanlah berada dalam suasana perang. Beliau mencadangkan polis menggunakan pistol dan revolver sahaja berikutan dua insiden tembak membabitkan polis dan remaja di [[Seremban]] dan [[Shah Alam]].<ref>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2010&dt=0513&pub=Utusan_Malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_09.htm Wan Junaidi: Tarik balik penggunaan sub mesingan]</ref> ==Kontroversi== Semasa beliau menjadi Timbalan Menteri di Kementerian Hal Ehwal Dalam Negeri, beliau berpendapat bahawa kadar kes rogol berkanun tinggi di kalangan orang Melayu kepada orang Melayu menjadi "lebih sensitif terhadap budaya" tentang belia mereka, dan dengan itu melaporkan lebih banyak kes daripada "orang bukan Melayu mungkin lebih menerima tentang rogol berkanun".<ref>{{cite news|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/non-malays-more-accepting-of-child-rape-says-deputy-home-minister|title=Non-Malays more accepting of child rape, says deputy home minister|author=Syed Jaymal Zahiid|publisher=The Malay Mail|date=18 March 2014|accessdate=19 March 2014}}</ref> ==Hasil penulisan== # Evolusi parlimen dan evolusi speker parlimen Malaysia ; [[DBP]], 2010. # Falsafah moral ilmu berpengakap ; [[DBP]], 2007. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]''': Batang Lupar, Sarawak <ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri|publisher=[[SPR]]|accessdate=5 April 2010}} Percentage figures based on total turnout (including votes for third parties and independent candidates).</ref> !|Tahun !colspan=2|Kerajaan !|Undi !|Peratusan !colspan=2|Pembangkang !|Undi !|Peratusan |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1990|1990]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Wan Junaidi Tuanku Jaafar'''}} ([[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]-[[Barisan Nasional|BN]]) |align="right" |5,795 |54% |{{Party shading/Independent}} | |W. Habib Mahmud (PERMAS) |align="right" |3,130 |29% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1995|1995]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Wan Junaidi Tuanku Jaafar'''}} ([[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]-[[Barisan Nasional|BN]]) |align="right" | | |{{Party shading/Independent}} | |Tidak bertanding |align="right" | | |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 1999|1999]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Wan Junaidi Tuanku Jaafar'''}} ([[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]-[[Barisan Nasional|BN]]) |align="right" |7,903 |72% |{{Party shading/Independent}} | |Syid Assimie Ismail ([[Parti Reformasi Negeri|STAR]]) |align="right" |2,689 |25% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ '''[[Dewan Rakyat|Parlimen Malaysia]]''': [[Santubong]], Sarawak<ref name="election results"/> !|Tahun !colspan=2|Kerajaan !|Undi !|Peratusan !colspan=2|Pembangkang !|Undi !|Peratusan |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Wan Junaidi Tuanku Jaafar'''}} ([[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]-[[Barisan Nasional|BN]]) |align="right" |12,590 |85% |{{Party shading/Independent}} | |Idris Bohari ([[Bebas (ahli politik)|BEBAS]]) |align="right" |2,030 |14% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Wan Junaidi Tuanku Jaafar'''}} ([[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]-[[Barisan Nasional|BN]]) |align="right" |15,800 |79% |{{Party shading/Keadilan}} | |Rahamat Idil Latip ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |3,855 |19% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Wan Junaidi Tuanku Jaafar'''}} ([[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]-[[Barisan Nasional|BN]]) |align="right" |24,655 |85% |{{Party shading/Keadilan}} | |Zulrusdi Mohamad Hol ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |3,719 |13% |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''Wan Junaidi Tuanku Jaafar'''}} ([[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]-[[Barisan Nasional|BN]]) |align="right" |26,379 |85% |{{Party shading/Keadilan}} | |Mohd Fidzuan Zaidi ([[Parti Amanah Negara|AMANAH]]) |align="right" |6,894 |13% |} === Pilihan raya Malaysia 2008 === Dalam [[Pilihan Raya Umum Malaysia 2008]], Wan Junaidi Bin Tuanku Jaafar bertanding menggunakan tiket [[Barisan Nasional]] . Beliau telah bertanding di kawasan [[parlimen]] [[Santubong]] , negeri [[Sarawak]]. Wan Junaidi Bin Tuanku Jaafar telah menang dengan mendapat undi sebanyak 15800. Calon lawan ialah Rahamat Idil Bin Latip dari [[PKR]] mendapat 3,855 undi - Kalah . Peratus pengundi yang keluar ialah 64.73% manakala Undi rosak sebanyak 248. == Anugerah == * [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|30px]] {{Flag|Malaysia}} : ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Pingat Pangkuan Negara]] (PPN) (1988) ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - SSM.svg|50px]] [[Johan Setia Mahkota]] (JSM) (2000) ** [[File:MY Darjah Jasa Negara - Order of Meritorious Service - PJN.svg|50px]] [[Panglima Jasa Negara]] (PJN) - '''Datuk''' (2003) ** [[File:Order of Loyalty to the Crown of Malaysia - PSM.svg|50px]] [[Panglima Setia Mahkota]] (PSM) - '''Tan Sri''' (2023) ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Seri Maharaja Mangku Negara]] (SMN) - '''Tun''' (2024) * [[File:Coat of arms of Malacca.svg|30px]] {{Flag|Melaka}} : ** [[File:MY-MAL Exalted Order of Malacca.svg|50px]] [[Darjah Gemilang Seri Melaka]] (DGSM) - '''Datuk Seri''' (2016) * [[File:Coat of arms of Sarawak.svg|30px]] {{Flag|Sarawak}} : ** [[File:MY-SAR Order of the Star of Sarawak - 2 ribbon PNBS -JBS-PBS-ABS-BBS.svg|50px]] [[Panglima Negara Bintang Sarawak]] (PNBS) - '''Dato Sri''' (2014)<ref>{{cite web|accessdate=25 September 2018|date=13 September 2014|publisher=Borneo Post|url=http://www.theborneopost.com/2014/09/13/adenan-a-datuk-patinggi/|work=Peter Sibon, Lien Cheng|title=Adenan a Datuk Patinggi}}</ref> ** [[File:MY-SAR_Order_of_the_Star_of_Sarawak_-_1_ribbon_SBS.svg|50px]] [[Satria Bintang Sarawak ]] (SBS) - '''Pehin Sri''' (2024) ** [[Fail:MY-SAR_Sarawak_Independence_Diamond_Jubilee_Medal.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MY-SAR_Sarawak_Independence_Diamond_Jubilee_Medal.png|50x50px]] Pingat Emas Jubli Intan [[Sarawak|Kemerdekaan Sarawak]] (2024) == Lihat juga == * [[Analisis Prestasi Barisan Nasional 2008]] {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Yang di-Pertua Negeri Sarawak]]<br> 26 Januari 2024 - Kini| penyandang terdahulu=[[Abdul Taib Mahmud|Tun Pehin Sri Abdul Taib Mahmud]]| penyandang kemudian=[[Penyandang Terkini]]}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Yang di-Pertua Dewan Negara]]<br> 19 Jun 2023 - 19 Januari 2024| penyandang terdahulu=[[Rais Yatim | Tan Sri Dato' Seri Utama Rais Yatim]]| penyandang kemudian=[[Mutang Tagal | Datuk Mutang Tagal]]}} {{Kotak Jawatan | Jawatan=[[Timbalan Yang di-Pertua Dewan Negara]]<br> 28 April 2008 - 4 Mac 2012<br> berkhidmat bersama [[Ronald Kiandee| Dato' Seri Ronald Kiandee]]| penyandang terdahulu=[[Yusof Yacob|Datuk Yusof Yacob]]<br>[[Lim Si Cheng|Datuk Lim Si Cheng]]| penyandang kemudian=[[Ismail Mohamed Said|Dato' Sri Ismail Mohamed Said]]}} == Rujukan == {{reflist}} {{Navboxes |title = Rencana berkaitan {{laman}} |list1 = {{Penerima Seri Maharaja Mangku Negara}} {{Yang di-Pertua Negeri Sarawak}} {{Yang di-Pertua Dewan Negara}} {{Pengerusi badan perundangan (Malaysia)}} {{Kabinet Ismail 2021}} {{Kabinet Malaysia 2021}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} {{Gabungan Parti Sarawak}} {{Barisan Nasional MY}} {{Parti Pesaka Bumiputera Bersatu}} }} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Anggota Parti Pesaka Bumiputera Bersatu Sarawak]] [[Kategori:Kelahiran 1946]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] [[Kategori:Menteri Kerajaan Malaysia]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Peguam Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15]], [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-8]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-12]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Menteri di Jabatan Perdana Menteri Malaysia (Undang-undang)]] [[Kategori:Anggota Kabinet Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Penyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Kekal menyokong Kerajaan Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Menteri Pembangunan Usahawan dan Koperasi Malaysia]] [[Kategori:Penerima Panglima Setia Mahkota]] [[Kategori:Penerima Seri Maharaja Mangku Negara]] rhbr5wv8bo3mnmngtu9gnbuiflo87wt 0 180824 6925509 6587939 2026-08-11T19:53:31Z BasilLeaf 42121 6925509 wikitext text/x-wiki {{Infobox Bahasa | name = Bahasa Melayu Palembang | nativename = {{Script/Arabic|بهاس ملايو ڤاليمبڠ}}{{efn|digunakan pakai [[Kesultanan Palembang]]}}<br>''Baso Palembang'' <br> باسو ڤليمبڠ | region = [[Sumatera Selatan]] *[[Palembang]] *[[Ogan Ilir]] *[[Ogan Komering Ilir]] *[[Lahat]] | ethnicity = [[Etnik Melayu|Melayu Palembang]]<ref name="BPS10">{{citation|title=Kewarganegaraan, Suku Bangsa, Agama, dan Bahasa Sehari-hari Penduduk Indonesia (Hasil Sensus Penduduk 2010)|language=id|trans-title=Bancian Warganegara, Bangsa, Ugama, dan Bahasa Ibu Rakyat Indonesia (Hasil Banci 2010)|url=https://www.bps.go.id/pressrelease/download.html?nrbvfeve=MTg1NA%3D%3D&sdfs=ldjfdifsdjkfahi&twoadfnoarfeauf=MjAyMS0wNy0xOSAxNzoyNzo0Ng%3D%3D|location=Jakarta|publisher=Central Bureau of National Statistics of the Republic of Indonesia|year=2010|ref={{sfnref|BPS|2021b}}}}</ref> | states = [[Indonesia]] | speakers = ~3,930,000-4,500,000 | date = 2023 | speakers2 = | ref = <ref name="e22">{{e22|plm|Palembang language}}</ref> | familycolor = [[Austronesia]] | fam2 = [[Bahasa-bahasa Polinesia-Melayu|Melayu-Polinesia]] | fam3 = [[Bahasa-bahasa Melayu-Sumbawa|Melayu-Sumbawa]] | fam4 = [[Bahasa-bahasa Melayu|Melayik]] | fam5 = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | fam6 = [[Bahasa Musi|Musi]] | script = {{plainlist| * [[Rumi]] * [[Tulisan Jawi|Jawi]]{{efn|diguna pakai masa [[Kesultanan Palembang]]}}}} | dia1 = Palembang Sari-sari | dia2 = Dialek Musi | nation = [[Sumatera Selatan]] | standards = Palembang Bandar | posteriori = Badan Pengembangan Bahasa dan Perbukuan<ref>{{cite web |url=https://labbineka.kemdikbud.go.id/bahasa/jendelabuku/be83ab3ecd0db773eb2dc1b0a17836a1 |title=Pedoman Ejaan Bahasa Palembang|lang=id|author=<!--Not stated--> |work= Badan Pengembangan Bahasa dan Perbukuan, Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan}}</ref><ref name="SGP">{{Cite book|last=Trisman|first=Bambang|url=|title=Pedoman Ejaan Bahasa Palembang |last2=Amalia|first2=Dora|last3=Susilawati|first3=Dyah|date=2007|publisher=Balai Bahasa Palembang, Provinsi Sumatera Selatan, Pusat Bahasa, Departemen Pendidikan Nasional|editor-last1=Twilovita|editor-first1=Nursis|location=Palembang|trans-title=Palembang Spelling System Guidelines|oclc=697282757|lang=id}}</ref> | agency = Badan Pengembangan Bahasa dan Perbukuan<ref name="LMap"></ref> | iso3 = mui | glotto = pale1264 | glottorefname = Palembang | map = {{Switcher|[[File:16.00.00 SumatraSelatan.svg|300px|Frameless]]|Tengok peta negeri bahasa ni rasmi bersama bahasa kebangsaan|[[File:16.71.00 SumatraSelatan Palembang.svg|300px|frameless]]|Tengok peta wilayah asal-usul bahasa ni}} | coordinates = {{Coord|-2.991732|104.763473}} | notice = IPA }} [[File:Pedoman Ejaan Bahasa Palembang 2007.jpg|thumb|250px|Kulit buku Pedoman Ejaan Bahasa Palembang, yang dikeluarkan oleh Jabatan Bahasa Palembang, Pusat Linguistik Negeri Sumatera Selatan, tahun 2007<ref name="SGP"></ref>]] '''Bahasa Palembang''' ('''بهاس ڤلامبڠ'''), juga dikenali sebagai '''Melayu Palembang''' ('''ملايو ڤلامبڠ''') ({{lang|mui|Baso Palembang}}) adalah bahasa ibu kepada [[Orang Melayu Palembang|Orang Melayu Palembang]] yang berasal daripada wilayah [[Palembang]]. Bahasa ini diguna pakai oleh lebih kurang 3.93 juta penduduk (mengikut kajian selidik 2023) sebagai bahasa ibu bagi penduduk tempatan [[Sumatera Selatan]], bersama dengan lingua franca daerah popular lain di wilayah itu [[bahasa Melayu Basemah]]. == Sejarah == Sebagaimana bahasa Melayik lainnya, bahasa Palembang merupakan keturunan dari bahasa Proto-Melayik yang diperkirakan oleh beberapa ahli berasal dari Kalimantan bagian barat. Menurut Adelaar (2004), perkembangan Melayu sebagai etnis tersendiri mungkin saja dipengaruhi oleh persentuhan dengan budaya India, selepas merantaunya orang-orang Proto-Malayik dari Kalimantan Barat atau Sarawak menyebrangi lautan untuk bermastautin di Sumatra bagian selatan. Kepindahan mereka dipimpin oleh Maharaja [[Dapunta Hyang]]. Empayar Sriwijaya yang berpusat di Palembang pada abad ke-8 merupakan salah satu wujud terawal dari bangsa Melayu, jika bukan yang pertama.<ref>Adelaar, K.A., "Where does Malay come from? Twenty years of discussions about homeland, migrations and classifications". Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde, 160 (2004), No. 1, hlmn. 1-30</ref> Prasasti Kedukan Bukit yang ditemukan di Palembang merupakan bukti tertulis pertama dari bahasa-bahasa Melayik yang dituturkan di daerah itu.{{sfn|Adelaar|1992|pp=5-6}} Selain sumber batu bersurat kuno, sangat sedikit sumber tertulis lainnya yang dapat diguna pakai sebagai rujukan untuk mengkaji perkembangan bahasa Palembang. Satu sumber tertulis berasal daripada era klasik, Kitab Undang-Undang Simbur Cahaya. Ditulis oleh Ratu Sinuhun, istri dari penguasa Palembang Pengiran keturunan Jawa, Sido ing Kenayan pada sekitar abad ke-17. Kitab ini ditulis dalam bahasa Melayu Klasik dengan sengaja mencampurkan bahasa Jawa. Keluarga bangsawan Palembang yang berasal dari Jawa ingin secara perlahan menjajah dan menghancurkan budaya masyarakat Melayu di wilayah itu.{{sfn|Hanifah|1999|pp=1-38}} Bahasa Melayu Palembang juga sedikit banyak dipengaruhi [[Bahasa Lampung]] kerana hubungan kekerabatan. [[William Marsden]] mencatat dua ragam bahasa berbeza yang digunakan di Palembang pada abad ke-18. Bahasa di istana Palembang ketika itu menurutnya adalah dialek Jawa kromo yang meminjam kata dari Melayu dengan campuran kosa kata asing, sementara bahasa sehari-hari penduduk Palembang adalah dialek Melayu, dengan ciri utama pengucapan vokal 'a' yang diganti menjadi 'o' pada sebagian besar suku kata terbuka. Mirip dengan beberapa dialek Melayu lain di Sumatra seperti Pelalawan dan Siak.{{sfn|Marsden|1811|p=562}} == Kosa kata == Bahasa Melayu Palembang ialah salah satu [[Bahasa-bahasa Melayu|bahasa Malayik]] yang paling banyak penuturnya di Sumatra. Secara amnya bahasa Melayu Palembang ialah keturunan dialek daripada [[Bahasa Melayu Klasik]],<ref>{{Cite web|url=https://www.sumselmedia.com/pusat-kajian-sriwijaya-upgrip-dalami-ilmu-tentang-naskah-jawi-di-palembang/|title=Pusat Kajian Sriwijaya UPGRIP Dalami Ilmu Tentang Naskah Jawi di Palembang|date=2025-06-13|website=SumselMedia.com|language=id|access-date=2025-07-12}}</ref> dibuktikan dengan penggunaan kata misal ''pacal'' (bermakna menyebut hamba dengan kasar) dan pelbagai kata lain yang wujud seperti pucuk, seluar dan lainnya dalam dialek Johor-Riau lama. Bahasa Melayu Palembang juga mendapat sebagian pengaruh dari Jawa dan sedikit kata pinjaman daripada [[bahasa Lampung]]. Bahasa Melayu Palembang mempunyai kesamaan dengan dialek Melayu di wilayah di sekitarnya, seperti [[bahasa Melayu Jambi|Jambi]] dan [[bahasa Melayu Bengkulu|Bengkulu]]. Di kedua-dua daerah ini, akhiran 'a' pada kosa kata bahasa Melayu bertukar kepada 'o' berbeza dengan [[bahasa Melayu Riau|Riau]] dan [[bahasa Melayu Pontianak|Pontianak]] yang banyak menukar akhiran 'a' kepada 'e'. Pada dialek bahasa-bahasa Melayu di wilayah itu, pemadaman huruf 'h' pada awal, tengah dan akhir kata ialah perkara yang lazim berlaku. Inversi jika merujuk kepada dialek Johor-Riau dan Pontianak yang sering memartabatkan penyebutan huruf 'h' pada awal, tengah dan akhir kata. == Bibliografi == * P.D. Dunggio, dkk. Struktur Bahasa Melayu Palembang == Nota == {{notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} == Pautan luar == {{incubator|code=plm}} * [http://library.usu.ac.id/download/fs/sejarah-nurhabsyah4.pdf Penerapan Sejarah Lisan dalam Sejarah Lokal oleh Nurhabsyah]{{Pautan putus|date=Ogos 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{id}} [http://lib.fib.ugm.ac.id:6666/digilib/index.php?mod=book_detail&sub=BookDetail&act=view&typ=htmlext&buku_id=25018&obyek_id=1&unitid=1&login=1 Struktur Bahasa Palembang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822231341/http://lib.fib.ugm.ac.id:6666/digilib/index.php?mod=book_detail&sub=BookDetail&act=view&typ=htmlext&buku_id=25018&obyek_id=1&unitid=1&login=1 |date=2009-08-22 }} * [http://plg110x.blogspot.com PLG110X Learning Blog] {{lang-stub}} {{tunas-Indonesia}} [[Kategori:Bahasa di Indonesia]] [[Kategori:Bahasa di Sumatera]] [[Kategori:Bahasa Austronesia]] [[Kategori:Bahasa Melayu-Polinesia]] [[Kategori:Dialek Bahasa Melayu]] dutke2ee3zc5r3ptadviiniarspk9or 0 187071 6925884 6663453 2026-08-12T09:35:29Z Muhamadhaziq2010 399205 6925884 wikitext text/x-wiki eurovision.com/cms/en/members/associate;jsessionid=032BF9BB9FCFF7BC15745BBEE2AEEDFF|url-status=dead}}</ref> | Fail:Logo TV5Monde 2025.svg|thumb|Logo | logo_size = 200px | area = {{MAS}} | online_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] |online_chan_1 = [[Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] | nama = '''TV5MONDE''' (sebelumnya dikenal sebagai '''TV5''') ialah sebuah rangkaian [[televisyen]] sejagat, menyiarkan beberapa saluran [[bahasa Perancis|berbahasa Perancis]].<ref>{{cite web|title=TV5MONDE|url=http://www.go-eurovision.com/cms/en/members/associate;jsessionid=032BF9BB9FCFF7BC15745BBEE2AEEDFF|work=EBU|accessdate=7 June 2011|archive-date=2013-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20131212071825/http://www.go- | negara = {{MAS}} | pemilik = [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | format_gambar = [[16:9]] [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] (1080i) }} == Sejarah == TV5 ditubuhkan Januari 1984, dan berada dibawah kepemimpinan [[Serge Adda]] sehingga November 2004; pengarah baru, dilantik pada 6 April 2005 ialah [[Jean-Jacques Aillagon]], bekas Menteri Budaya dan Komunikasi Perancis. Tahun 2006, TV5 mengalami perbaikan besar yang mengubah mereknya menjadi 'TV5MONDE' untuk menetapkan fokusnya sebagai rangkaian global. Juga sebahagian dari perubahan ialah jadual baru dan urutan program baru. Sejak 2001, 'TV5 Monde' menjadi sebahagian daripada nama perusahaan saluran ini. Operasi Kanada masih menggunakan jenama "TV5". TV5MONDE merupakan rangkaian televisyen global keempat terbesar yang tersedia di seluruh dunia setelah [[BBC]], [[CNN]] dan [[MTV]]. == Kandungan == Kebanyakan kandungan rancangan diambil dari jaringan utama di [[La Francophonie|dunia berbahasa Perancis]], terutama [[France Télévisions]] dari [[Perancis]], [[RTBF]] dari [[Belgium]], [[Télévision Suisse Romande|TSR]] dari [[Switzerland]], [[Canadian Broadcasting Corporation|Radio-Canada]] dan [[TVA (jaringan televisyen)|TVA]] di [[Kanada]]. Sebagai tambahan bagi berita internasional, TV5MONDE menyiarkan filem dan muzik. Nombor "5" di namanya adalah jumlah jaringan yang mendirikannya. == Saluran == Tahun 2006, sembilan saluran telah diudarakan: * TV5MONDE France Belgique Suisse Monaco (Perancis, Belgium, Switzerland, Monaco) * TV5MONDE Europe (seluruh Eropah) * TV5MONDE Afrique (Afrika kecuali Morocco, Algeria, Tunisia, Libya dan Egypt) * TV5MONDE Maghreb-Orient (Maghreb dan Timur Tengah) * TV5MONDE Inde & Pakistan (India dan Pakistan) * TV5MONDE Asie–Pacifique (seluruh Asia dan Oceania) * TV5MONDE Etats-Unis (Amerika Syarikat) * TV5MONDE Amérique Latine & Caraïbes (Amerika Latin dan Carribean) * [[TV5 Canada|TV5 Québec Canada]] TV5 Québec Canada dibuat di [[Montréal, Kanada|Montréal]], lapan saluran lainnya di [[Paris]] dibawah nama TV5MONDE. == Ketersediaan rangkaian == === Eropah === * [[Itali]]: TV5MONDE Europe dapat disaksikan melalui [[Sky Itali]] saluran 540 dan IPTV [[Fastweb]], [[Infostrada TV]], [[Tiscali TV]]. * [[Republik Ireland]]: [[UPC Ireland]]: 825; Sky Digital: 799 * [[Britania Raya]]: TV5MONDE dapat disaksikan melalui [[Sky Digital (Britania Raya & Irlandia)|Sky Digital]] saluran 799 dan pada [[kabel digital]] melalui [[Virgin Media]] saluran 825. * [[Norway]]: TV5 Europe dapat disaksikan melalui [[Canal Digital]] saluran 152. === Amerika Utara === * Di Amerika Syarikat, TV5MONDE menjadi salah satu saluran premium berbahasa asing yang diberikan oleh [[International Networks]]. * Di Kanada, TV5 Canada adalah versi Kanada dari TV5MONDE, memberikan jenis pemrograman yang sama, plus acara Kanada dari [[Télé-Québec]] dan [[TFO]]. Stasiun ini tidak mengudarakan acara Radio-Canada atau TVA, sementara kedua saluran telah tersedia di seluruh Kanada. * Di Mexico dan Amerika Latin, disediakan oleh layanan satelit [[SKY Latin America]] di Saluran 277. === Brazil === * Di Brazil, TV5 Monde adalah saluran kabel yang disediakan [[SKY Latin America|SKY Digital Brasil]], [[Net Serviços de Comunicação S/A|Net]] dan [[Televisão Abril|TVA]]. === Asia, Australia dan New Zealand === Bebas untuk mengudara dari satelit [[AsiaSat 3S]], mencakup sebahagian Asia dan Australasia. [[Triangle TV]] di Auckland dan Wellington menyiarkan ulang beberapa program berita. Di Singapura, [[Starhub CableTV]] menyiarkannya pada Saluran 44 untuk pengguna layanan digitalnya. Di India, Zee Network menyediakan saluran ini untuk pelanggan layanan DishTV DTH-nya. ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * [http://www.tv5.org/ Tapak rasmi] {{fr icon}} * [http://www.tv5.ca/ TV5 Quebec Canada] * [http://www.tv5.org/usa TV5Monde US] * [http://www.tv5.org/asia TV5Monde Asia] {{Televisyen di Perancis}} {{Saluran berita antarabangsa}} [[Kategori:Stesen televisyen bahasa Perancis]] [[Kategori:Rangkaian televisyen Perancis]] [[Kategori:Rangkaian televisyen Amerika Syarikat]] bm96fkmcrm8m5hyqwoxadyb9efkrhhi 6925886 6925884 2026-08-12T09:38:48Z Muhamadhaziq2010 399205 6925886 wikitext text/x-wiki | Fail:Logo TV5Monde 2025.svg|thumb|Logo | logo_size = 200px | area = {{MAS}} | online_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] |online_chan_1 = [[Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] | nama = '''TV5MONDE''' | negara = {{MAS}} | pemilik = [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | dilancarkan= *{{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2012|12|12|df=ys}} {{small|([[Astro Malaysia|Astro]]) dan ([[Astro NJOI|NJOI]])}} {{small|([[Televisyen definisi tinggi|HD]])}} | format_gambar = [[16:9]] [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] (1080i) | pengasas = | menggantikan = | ibu_pejabat = {{flagicon|KUL}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]|saluran_kembar= | sat_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 125 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | sat_serv_2 = {{flagicon|MAS}} [[Astro NJOI|NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 125 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | ditutup = }} == Sejarah == TV5 ditubuhkan Januari 1984, dan berada dibawah kepemimpinan [[Serge Adda]] sehingga November 2004; pengarah baru, dilantik pada 6 April 2005 ialah [[Jean-Jacques Aillagon]], bekas Menteri Budaya dan Komunikasi Perancis. Tahun 2006, TV5 mengalami perbaikan besar yang mengubah mereknya menjadi 'TV5MONDE' untuk menetapkan fokusnya sebagai rangkaian global. Juga sebahagian dari perubahan ialah jadual baru dan urutan program baru. Sejak 2001, 'TV5 Monde' menjadi sebahagian daripada nama perusahaan saluran ini. Operasi Kanada masih menggunakan jenama "TV5". TV5MONDE merupakan rangkaian televisyen global keempat terbesar yang tersedia di seluruh dunia setelah [[BBC]], [[CNN]] dan [[MTV]]. == Kandungan == Kebanyakan kandungan rancangan diambil dari jaringan utama di [[La Francophonie|dunia berbahasa Perancis]], terutama [[France Télévisions]] dari [[Perancis]], [[RTBF]] dari [[Belgium]], [[Télévision Suisse Romande|TSR]] dari [[Switzerland]], [[Canadian Broadcasting Corporation|Radio-Canada]] dan [[TVA (jaringan televisyen)|TVA]] di [[Kanada]]. Sebagai tambahan bagi berita internasional, TV5MONDE menyiarkan filem dan muzik. Nombor "5" di namanya adalah jumlah jaringan yang mendirikannya. == Saluran == Tahun 2006, sembilan saluran telah diudarakan: * TV5MONDE France Belgique Suisse Monaco (Perancis, Belgium, Switzerland, Monaco) * TV5MONDE Europe (seluruh Eropah) * TV5MONDE Afrique (Afrika kecuali Morocco, Algeria, Tunisia, Libya dan Egypt) * TV5MONDE Maghreb-Orient (Maghreb dan Timur Tengah) * TV5MONDE Inde & Pakistan (India dan Pakistan) * TV5MONDE Asie–Pacifique (seluruh Asia dan Oceania) * TV5MONDE Etats-Unis (Amerika Syarikat) * TV5MONDE Amérique Latine & Caraïbes (Amerika Latin dan Carribean) * [[TV5 Canada|TV5 Québec Canada]] TV5 Québec Canada dibuat di [[Montréal, Kanada|Montréal]], lapan saluran lainnya di [[Paris]] dibawah nama TV5MONDE. == Ketersediaan rangkaian == === Eropah === * [[Itali]]: TV5MONDE Europe dapat disaksikan melalui [[Sky Itali]] saluran 540 dan IPTV [[Fastweb]], [[Infostrada TV]], [[Tiscali TV]]. * [[Republik Ireland]]: [[UPC Ireland]]: 825; Sky Digital: 799 * [[Britania Raya]]: TV5MONDE dapat disaksikan melalui [[Sky Digital (Britania Raya & Irlandia)|Sky Digital]] saluran 799 dan pada [[kabel digital]] melalui [[Virgin Media]] saluran 825. * [[Norway]]: TV5 Europe dapat disaksikan melalui [[Canal Digital]] saluran 152. === Amerika Utara === * Di Amerika Syarikat, TV5MONDE menjadi salah satu saluran premium berbahasa asing yang diberikan oleh [[International Networks]]. * Di Kanada, TV5 Canada adalah versi Kanada dari TV5MONDE, memberikan jenis pemrograman yang sama, plus acara Kanada dari [[Télé-Québec]] dan [[TFO]]. Stasiun ini tidak mengudarakan acara Radio-Canada atau TVA, sementara kedua saluran telah tersedia di seluruh Kanada. * Di Mexico dan Amerika Latin, disediakan oleh layanan satelit [[SKY Latin America]] di Saluran 277. === Brazil === * Di Brazil, TV5 Monde adalah saluran kabel yang disediakan [[SKY Latin America|SKY Digital Brasil]], [[Net Serviços de Comunicação S/A|Net]] dan [[Televisão Abril|TVA]]. === Asia, Australia dan New Zealand === Bebas untuk mengudara dari satelit [[AsiaSat 3S]], mencakup sebahagian Asia dan Australasia. [[Triangle TV]] di Auckland dan Wellington menyiarkan ulang beberapa program berita. Di Singapura, [[Starhub CableTV]] menyiarkannya pada Saluran 44 untuk pengguna layanan digitalnya. Di India, Zee Network menyediakan saluran ini untuk pelanggan layanan DishTV DTH-nya. ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * [http://www.tv5.org/ Tapak rasmi] {{fr icon}} * [http://www.tv5.ca/ TV5 Quebec Canada] * [http://www.tv5.org/usa TV5Monde US] * [http://www.tv5.org/asia TV5Monde Asia] {{Televisyen di Perancis}} {{Saluran berita antarabangsa}} [[Kategori:Stesen televisyen bahasa Perancis]] [[Kategori:Rangkaian televisyen Perancis]] [[Kategori:Rangkaian televisyen Amerika Syarikat]] gbhf54ffq5vc131dxwahfwy90ugjouk 6925888 6925886 2026-08-12T09:46:28Z Muhamadhaziq2010 399205 6925888 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen|name=TV5Monde|logo=File:Logo TV5Monde 2025.svg|logo_size=200px|caption=|type=TV5 ditubuhkan Januari 1984, dan berada dibawah kepemimpinan Serge Adda sehingga November 2004; pengarah baru, dilantik pada 6 April 2005|country=Malaysia}} == Sejarah == TV5 ditubuhkan Januari 1984, dan berada dibawah kepemimpinan [[Serge Adda]] sehingga November 2004; pengarah baru, dilantik pada 6 April 2005 ialah [[Jean-Jacques Aillagon]], bekas Menteri Budaya dan Komunikasi Perancis. Tahun 2006, TV5 mengalami perbaikan besar yang mengubah mereknya menjadi 'TV5MONDE' untuk menetapkan fokusnya sebagai rangkaian global. Juga sebahagian dari perubahan ialah jadual baru dan urutan program baru. Sejak 2001, 'TV5 Monde' menjadi sebahagian daripada nama perusahaan saluran ini. Operasi Kanada masih menggunakan jenama "TV5". TV5MONDE merupakan rangkaian televisyen global keempat terbesar yang tersedia di seluruh dunia setelah [[BBC]], [[CNN]] dan [[MTV]]. == Kandungan == Kebanyakan kandungan rancangan diambil dari jaringan utama di [[La Francophonie|dunia berbahasa Perancis]], terutama [[France Télévisions]] dari [[Perancis]], [[RTBF]] dari [[Belgium]], [[Télévision Suisse Romande|TSR]] dari [[Switzerland]], [[Canadian Broadcasting Corporation|Radio-Canada]] dan [[TVA (jaringan televisyen)|TVA]] di [[Kanada]]. Sebagai tambahan bagi berita internasional, TV5MONDE menyiarkan filem dan muzik. Nombor "5" di namanya adalah jumlah jaringan yang mendirikannya. == Saluran == Tahun 2006, sembilan saluran telah diudarakan: * TV5MONDE France Belgique Suisse Monaco (Perancis, Belgium, Switzerland, Monaco) * TV5MONDE Europe (seluruh Eropah) * TV5MONDE Afrique (Afrika kecuali Morocco, Algeria, Tunisia, Libya dan Egypt) * TV5MONDE Maghreb-Orient (Maghreb dan Timur Tengah) * TV5MONDE Inde & Pakistan (India dan Pakistan) * TV5MONDE Asie–Pacifique (seluruh Asia dan Oceania) * TV5MONDE Etats-Unis (Amerika Syarikat) * TV5MONDE Amérique Latine & Caraïbes (Amerika Latin dan Carribean) * [[TV5 Canada|TV5 Québec Canada]] TV5 Québec Canada dibuat di [[Montréal, Kanada|Montréal]], lapan saluran lainnya di [[Paris]] dibawah nama TV5MONDE. == Ketersediaan rangkaian == === Eropah === * [[Itali]]: TV5MONDE Europe dapat disaksikan melalui [[Sky Itali]] saluran 540 dan IPTV [[Fastweb]], [[Infostrada TV]], [[Tiscali TV]]. * [[Republik Ireland]]: [[UPC Ireland]]: 825; Sky Digital: 799 * [[Britania Raya]]: TV5MONDE dapat disaksikan melalui [[Sky Digital (Britania Raya & Irlandia)|Sky Digital]] saluran 799 dan pada [[kabel digital]] melalui [[Virgin Media]] saluran 825. * [[Norway]]: TV5 Europe dapat disaksikan melalui [[Canal Digital]] saluran 152. === Amerika Utara === * Di Amerika Syarikat, TV5MONDE menjadi salah satu saluran premium berbahasa asing yang diberikan oleh [[International Networks]]. * Di Kanada, TV5 Canada adalah versi Kanada dari TV5MONDE, memberikan jenis pemrograman yang sama, plus acara Kanada dari [[Télé-Québec]] dan [[TFO]]. Stasiun ini tidak mengudarakan acara Radio-Canada atau TVA, sementara kedua saluran telah tersedia di seluruh Kanada. * Di Mexico dan Amerika Latin, disediakan oleh layanan satelit [[SKY Latin America]] di Saluran 277. === Brazil === * Di Brazil, TV5 Monde adalah saluran kabel yang disediakan [[SKY Latin America|SKY Digital Brasil]], [[Net Serviços de Comunicação S/A|Net]] dan [[Televisão Abril|TVA]]. === Asia, Australia dan New Zealand === Bebas untuk mengudara dari satelit [[AsiaSat 3S]], mencakup sebahagian Asia dan Australasia. [[Triangle TV]] di Auckland dan Wellington menyiarkan ulang beberapa program berita. Di Singapura, [[Starhub CableTV]] menyiarkannya pada Saluran 44 untuk pengguna layanan digitalnya. Di India, Zee Network menyediakan saluran ini untuk pelanggan layanan DishTV DTH-nya. ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * [http://www.tv5.org/ Tapak rasmi] {{fr icon}} * [http://www.tv5.ca/ TV5 Quebec Canada] * [http://www.tv5.org/usa TV5Monde US] * [http://www.tv5.org/asia TV5Monde Asia] {{Televisyen di Perancis}} {{Saluran berita antarabangsa}} [[Kategori:Stesen televisyen bahasa Perancis]] [[Kategori:Rangkaian televisyen Perancis]] [[Kategori:Rangkaian televisyen Amerika Syarikat]] j977cxsrkd3fi8nc2pbre9wngey4x0c 0 190034 6925360 6883593 2026-08-11T12:32:27Z ~2026-44304-55 412453 6925360 wikitext text/x-wiki {{Infobox television film | name = Home Alone 4: Taking Back the House | image = Home alone 4 tv print ad.jpg | caption = | director = [[Rod Daniel]] | producer = French Adens | based on = {{based on|Watak|[[John Hughes]]}} | writer = Debra Frank<br />Steve L. Hayes | starring = Mike Weinberg<br />[[French Stewart]]<br />[[Missi Pyle]]<br />[[Jason Beghe]]<br />[[Erick Avari]]<br />[[Barbara Babcock]]<br />[[Joanna Going]]<br />[[Clare Carey]]<!--per poster--> | music = [[Teddy Castellucci]] | cinematography = | studio = | distributor = [[20th Century Fox]]<br>[[Disney-ABC Domestic Television]] | released = {{Start date|2002|11|8}}<br /><small>(tayangan perdana ABC)</small><br />{{Start date|2003|10|29}}<br /><small>(keluaran video)</small> | runtime = 89 minit | country = Amerika Syarikat | language = Inggeris | network = [[American Broadcasting Company|ABC]] | budget = | gross = }} '''''Home Alone 4''''' (juga dikenali sebagai '''''Home Alone: Taking Back the House''''') ialah sebuah [[filem komedi Amerika Syarikat]] tahun 2002 yang diarahkan oleh [[Rod Daniel]]. Filem yang dibuat untuk [[televisyen ini diterbitkan]] oleh [[Fox Television Studios]] dan pertama kali disiarkan di ABC pada 8 November 2002, sebagai episod pertama musim [[keempat plulh tujuh]] ''The Wonderful World of Disney'', diikuti dengan tayangan [[DVD]] pada 2 September 2003. Sekuel kepada ''[[Home Alone 3]]'' (1997) dan filem keempat dalam francais ''[[franchise Home Alone]]'', filem ini dibintangi oleh [[French Stewart]], [[Erick Avari]], [[Barbara Babcock]], [[Jason Beghe]], [[Clare Carey]], [[Joanna Going]], [[Missi Pyle]], dan Mike Weinberg sebagai Kevin McCallister. Ia mengisahkan Kevin menghabiskan hari Krismasnya bersama bapanya dan teman wanita barunya apabila musuhnya, Marv, dan isterinya, Vera, merancang untuk menculik seorang putera yang datang melawat dengan bantuan orang dalam yang paling tidak disyaki oleh Kevin. Filem ini merupakan yang pertama dalam francais ''Home Alone'' yang tidak ditayangkan di pawagam. Filem ini ialah filem keempat dalam [[Home Alone|siri ''Home Alone'']]. Filem ini membawakan semula beberapa watak utama dari dua film pertamanya termasuk [[Kevin McCallister]], namun dengan semua watak yang dilakonkan oleh pelakon-pelakon yang berbeza. Filem ini juga merupakan satu-satunya filem dalam siri ini yang difilemkan di luar Amerika Syarikat. Meskipun berlatar belakang di Chicago, filem ini sebenarnya menjalani penggambaran Afrika Selatan. Ia mengisahkan tentang Kevin McCallister (Mike Weinberg) yang berusaha untuk mempertahankan rumah seseorang yang kemudian menjadi ibu tirinya dari musuh-musuh lamanya Marv ([[French Stewart]]) dan isterinya Vera ([[Missi Pyle]]). == Kesinambungan == {{Main|Home Alone: The Holiday Heist}} Pada 15 Mac 2012, [[ABC Family]] mengumumkan bahawa ''[[Home Alone: The Holiday Heist|Home Alone 5]]'' dalam penerbitan, yang memulakan tayangan perdana di rangkaian tersebut pada musim Krismas 2012. Filem ini dibintangi oleh Christian Martyn sebagai watak utama yang berusia 10 tahun yang bernama Finn Baxter. Ia berkisarkan perpindahan keluarga tersebut dari California ke Maine. Ia juga dibintangi oleh [[Ed Asner|Edward Asner]], yang diterbitkan oleh Fox Television Studios, dan diarahkan oleh Peter Hewitt.<ref>[http://abcfamily.go.com/specials/25-days-christmas/blogs-details/new-home-alone-movie-coming-abc-family/943762 "New Home Alone Movie Coming to ABC Family"]. [[ABC Family]]. 15 Maret 2012</ref> == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb title|0329200}} {{Home Alone}} [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2002]] r1ddftjrkiq24klfal10m64a1hrvwqx 6925362 6925360 2026-08-11T12:35:48Z ~2026-44304-55 412453 6925362 wikitext text/x-wiki {{Infobox television film | name = Home Alone 4: Taking Back the House | image = Home alone 4 tv print ad.jpg | caption = | director = [[Rod Daniel]] | producer = French Adens | based on = {{based on|Watak|[[John Hughes]]}} | writer = Debra Frank<br />Steve L. Hayes | starring = Mike Weinberg<br />[[French Stewart]]<br />[[Missi Pyle]]<br />[[Jason Beghe]]<br />[[Erick Avari]]<br />[[Barbara Babcock]]<br />[[Joanna Going]]<br />[[Clare Carey]]<!--per poster--> | music = [[Teddy Castellucci]] | cinematography = | studio = | distributor = [[20th Century Fox]]<br>[[Disney-ABC Domestic Television]] | released = {{Start date|2002|11|8}}<br /><small>(tayangan perdana ABC)</small><br />{{Start date|2003|10|29}}<br /><small>(keluaran video)</small> | runtime = 89 minit | country = Amerika Syarikat | language = Inggeris | network = [[American Broadcasting Company|ABC]] | budget = | gross = }} '''''Home Alone 4''''' (juga dikenali sebagai '''''Home Alone: Taking Back the House''''') ialah sebuah [[filem komedi Amerika Syarikat]] tahun 2002 yang diarahkan oleh [[Rod Daniel]]. Filem yang dibuat untuk [[televisyen ini diterbitkan]] oleh [[Fox Television Studios]] dan pertama kali disiarkan di [[ABC]] pada 8 November 2002, sebagai episod pertama musim [[keempat plulh tujuh]] ''The Wonderful World of Disney'', diikuti dengan tayangan [[DVD]] pada 2 September 2003. Sekuel kepada ''[[Home Alone 3]]'' (1997) dan filem keempat dalam francais ''[[franchise Home Alone]]'', filem ini dibintangi oleh [[French Stewart]], [[Erick Avari]], [[Barbara Babcock]], [[Jason Beghe]], [[Clare Carey]], [[Joanna Going]], [[Missi Pyle]], dan Mike Weinberg sebagai Kevin McCallister. Ia mengisahkan Kevin menghabiskan hari Krismasnya bersama bapanya dan teman wanita barunya apabila musuhnya, Marv, dan isterinya, Vera, merancang untuk menculik seorang putera yang datang melawat dengan bantuan orang dalam yang paling tidak disyaki oleh Kevin. Filem ini merupakan yang pertama dalam francais ''Home Alone'' yang tidak ditayangkan di pawagam. Filem ini ialah filem keempat dalam [[Home Alone|siri ''Home Alone'']]. Filem ini membawakan semula beberapa watak utama dari dua film pertamanya termasuk [[Kevin McCallister]], namun dengan semua watak yang dilakonkan oleh pelakon-pelakon yang berbeza. Filem ini juga merupakan satu-satunya filem dalam siri ini yang difilemkan di luar Amerika Syarikat. Meskipun berlatar belakang di Chicago, filem ini sebenarnya menjalani penggambaran Afrika Selatan. Ia mengisahkan tentang Kevin McCallister (Mike Weinberg) yang berusaha untuk mempertahankan rumah seseorang yang kemudian menjadi ibu tirinya dari musuh-musuh lamanya Marv ([[French Stewart]]) dan isterinya Vera ([[Missi Pyle]]). == Kesinambungan == {{Main|Home Alone: The Holiday Heist}} Pada 15 Mac 2012, [[ABC Family]] mengumumkan bahawa ''[[Home Alone: The Holiday Heist|Home Alone 5]]'' dalam penerbitan, yang memulakan tayangan perdana di rangkaian tersebut pada musim Krismas 2012. Filem ini dibintangi oleh Christian Martyn sebagai watak utama yang berusia 10 tahun yang bernama Finn Baxter. Ia berkisarkan perpindahan keluarga tersebut dari California ke Maine. Ia juga dibintangi oleh [[Ed Asner|Edward Asner]], yang diterbitkan oleh Fox Television Studios, dan diarahkan oleh Peter Hewitt.<ref>[http://abcfamily.go.com/specials/25-days-christmas/blogs-details/new-home-alone-movie-coming-abc-family/943762 "New Home Alone Movie Coming to ABC Family"]. [[ABC Family]]. 15 Maret 2012</ref> == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb title|0329200}} {{Home Alone}} [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2002]] thy7vqz9r01tqaj4oo1rtstnro04vvw 6925928 6925362 2026-08-12T10:40:59Z ~2026-44251-18 412575 6925928 wikitext text/x-wiki {{Infobox television film | name = Home Alone 4: Taking Back the House | image = Home alone 4 tv print ad.jpg | caption = | genre = [[Krismas]]<br>[[Keluarga]]<br>[[Komedi]] | based_on = {{based on|''[[Home Alone]]''|[[John Hughes (filmmaker)|John Hughes]]}} | writer = {{ubl|Debra Frank|Steve L. Hayers}} | director = [[Rod Daniel]] | starring = {{Plainlist| * [[French Stewart]] * [[Erick Avari]] * [[Barbara Babcock]] * [[Jason Beghe]] * [[Clare Carey]] * [[Joanna Going]] * [[Missi Pyle]] * Mike Weinberg }} | music = [[Teddy Castellucci]] | country = Amerika Syarikat | language = Inggeris | executive_producer = {{ubl|[[David Madden (executive)|David Madden]]|Lisa Demberg}} | producer = Mitch Engel | editor = {{ubl|Michael A. Stevenson|John Coniglio}} | cinematography = Peter Benison | runtime = 84 minit<ref>{{Cite web |date=23 September 2003|title=''Home Alone 4'' (U) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/home-alone-4-q29sbgvjdglvbjpwwc0zmjk0ntu|access-date=March 31, 2025 |website=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | company = [[Touchsence Television|Fox Television Animation]] | network = [[ABC]] | released = {{Release date|2002|11|8}} | related = {{Plainlist| * ''[[Home Alone 3]]'' (1997) * ''[[Home Alone: The Holiday Heist]]'' (2012) }} }} '''''Home Alone 4''''' (juga dikenali sebagai '''''Home Alone: Taking Back the House''''') ialah sebuah [[filem komedi Amerika Syarikat]] tahun 2002 yang diarahkan oleh [[Rod Daniel]]. Filem yang dibuat untuk [[televisyen ini diterbitkan]] oleh [[Fox Television Studios]] dan pertama kali disiarkan di [[ABC]] pada 8 November 2002, sebagai episod pertama musim [[keempat plulh tujuh]] ''The Wonderful World of Disney'', diikuti dengan tayangan [[DVD]] pada 2 September 2003. Sekuel kepada ''[[Home Alone 3]]'' (1997) dan filem keempat dalam francais ''[[franchise Home Alone]]'', filem ini dibintangi oleh [[French Stewart]], [[Erick Avari]], [[Barbara Babcock]], [[Jason Beghe]], [[Clare Carey]], [[Joanna Going]], [[Missi Pyle]], dan Mike Weinberg sebagai Kevin McCallister. Ia mengisahkan Kevin menghabiskan hari Krismasnya bersama bapanya dan teman wanita barunya apabila musuhnya, Marv, dan isterinya, Vera, merancang untuk menculik seorang putera yang datang melawat dengan bantuan orang dalam yang paling tidak disyaki oleh Kevin. Filem ini merupakan yang pertama dalam francais ''Home Alone'' yang tidak ditayangkan di pawagam. Filem ini ialah filem keempat dalam [[Home Alone|siri ''Home Alone'']]. Filem ini membawakan semula beberapa watak utama dari dua film pertamanya termasuk [[Kevin McCallister]], namun dengan semua watak yang dilakonkan oleh pelakon-pelakon yang berbeza. Filem ini juga merupakan satu-satunya filem dalam siri ini yang difilemkan di luar Amerika Syarikat. Meskipun berlatar belakang di Chicago, filem ini sebenarnya menjalani penggambaran Afrika Selatan. Ia mengisahkan tentang Kevin McCallister (Mike Weinberg) yang berusaha untuk mempertahankan rumah seseorang yang kemudian menjadi ibu tirinya dari musuh-musuh lamanya Marv ([[French Stewart]]) dan isterinya Vera ([[Missi Pyle]]). == Kesinambungan == {{Main|Home Alone: The Holiday Heist}} Pada 15 Mac 2012, [[ABC Family]] mengumumkan bahawa ''[[Home Alone: The Holiday Heist|Home Alone 5]]'' dalam penerbitan, yang memulakan tayangan perdana di rangkaian tersebut pada musim Krismas 2012. Filem ini dibintangi oleh Christian Martyn sebagai watak utama yang berusia 10 tahun yang bernama Finn Baxter. Ia berkisarkan perpindahan keluarga tersebut dari California ke Maine. Ia juga dibintangi oleh [[Ed Asner|Edward Asner]], yang diterbitkan oleh Fox Television Studios, dan diarahkan oleh Peter Hewitt.<ref>[http://abcfamily.go.com/specials/25-days-christmas/blogs-details/new-home-alone-movie-coming-abc-family/943762 "New Home Alone Movie Coming to ABC Family"]. [[ABC Family]]. 15 Maret 2012</ref> == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb title|0329200}} {{Home Alone}} [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2002]] ip14i61ioesm8cu5vgnluhp3zpms1f7 6925933 6925928 2026-08-12T10:50:10Z ~2026-44251-18 412575 6925933 wikitext text/x-wiki {{Infobox television film | name = Home Alone 4: Taking Back the House | image = Home alone 4 tv print ad.jpg | caption = | genre = [[Krismas]]<br>[[Keluarga]]<br>[[Komedi]] | based_on = {{based on|''[[Home Alone]]''|[[John Hughes (filmmaker)|John Hughes]]}} | writer = {{ubl|Debra Frank|Steve L. Hayers}} | director = [[Rod Daniel]] | starring = {{Plainlist| * [[French Stewart]] * [[Erick Avari]] * [[Barbara Babcock]] * [[Jason Beghe]] * [[Clare Carey]] * [[Joanna Going]] * [[Missi Pyle]] * Mike Weinberg }} | music = [[Teddy Castellucci]] | country = Amerika Syarikat | language = Inggeris | executive_producer = {{ubl|[[David Madden (executive)|David Madden]]|Lisa Demberg}} | producer = Mitch Engel | editor = {{ubl|Michael A. Stevenson|John Coniglio}} | cinematography = Peter Benison | runtime = 84 minit<ref>{{Cite web |date=23 September 2003|title=''Home Alone 4'' (U) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/home-alone-4-q29sbgvjdglvbjpwwc0zmjk0ntu|access-date=March 31, 2025 |website=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | company = [[Touchsence Television|Fox Television Animation]] | network = [[ABC]] | released = {{Release date|2002|11|8}} | related = {{Plainlist| * ''[[Home Alone 3]]'' (1997) * ''[[Home Alone: The Holiday Heist]]'' (2012) }} }} '''''Home Alone 4''''' (juga dikenali sebagai '''''Home Alone: Taking Back the House''''') ialah sebuah [[filem komedi Amerika Syarikat]] tahun 2002 yang diarahkan oleh [[Rod Daniel]]. Filem yang dibuat untuk [[televisyen ini diterbitkan]] oleh [[Fox Television Studios]] dan pertama kali disiarkan di [[ABC]] pada 8 November 2002, sebagai episod pertama musim [[keempat puluh tujuh]] ''The Wonderful World of Disney'', diikuti dengan tayangan [[DVD]] pada 2 September 2003. Sekuel kepada ''[[Home Alone 3]]'' (1997) dan filem keempat dalam francais ''[[franchise Home Alone]]'', filem ini dibintangi oleh [[French Stewart]], [[Erick Avari]], [[Barbara Babcock]], [[Jason Beghe]], [[Clare Carey]], [[Joanna Going]], [[Missi Pyle]], dan Mike Weinberg sebagai Kevin McCallister. Ia mengisahkan Kevin menghabiskan hari Krismasnya bersama bapanya dan teman wanita barunya apabila musuhnya, Marv, dan isterinya, Vera, merancang untuk menculik seorang putera yang datang melawat dengan bantuan orang dalam yang paling tidak disyaki oleh Kevin. Filem ini merupakan yang pertama dalam francais ''Home Alone'' yang tidak ditayangkan di pawagam. Filem ini ialah filem keempat dalam [[Home Alone|siri ''Home Alone'']]. Filem ini membawakan semula beberapa watak utama dari dua film pertamanya termasuk [[Kevin McCallister]], namun dengan semua watak yang dilakonkan oleh pelakon-pelakon yang berbeza. Filem ini juga merupakan satu-satunya filem dalam siri ini yang difilemkan di luar Amerika Syarikat. Meskipun berlatar belakang di Chicago, filem ini sebenarnya menjalani penggambaran Afrika Selatan. Ia mengisahkan tentang Kevin McCallister (Mike Weinberg) yang berusaha untuk mempertahankan rumah seseorang yang kemudian menjadi ibu tirinya dari musuh-musuh lamanya Marv ([[French Stewart]]) dan isterinya Vera ([[Missi Pyle]]). == Kesinambungan == {{Main|Home Alone: The Holiday Heist}} Pada 15 Mac 2012, [[ABC Family]] mengumumkan bahawa ''[[Home Alone: The Holiday Heist|Home Alone 5]]'' dalam penerbitan, yang memulakan tayangan perdana di rangkaian tersebut pada musim Krismas 2012. Filem ini dibintangi oleh Christian Martyn sebagai watak utama yang berusia 10 tahun yang bernama Finn Baxter. Ia berkisarkan perpindahan keluarga tersebut dari California ke Maine. Ia juga dibintangi oleh [[Ed Asner|Edward Asner]], yang diterbitkan oleh Fox Television Studios, dan diarahkan oleh Peter Hewitt.<ref>[http://abcfamily.go.com/specials/25-days-christmas/blogs-details/new-home-alone-movie-coming-abc-family/943762 "New Home Alone Movie Coming to ABC Family"]. [[ABC Family]]. 15 Maret 2012</ref> == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb title|0329200}} {{Home Alone}} [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2002]] 9bmf8vuvdyr36j84ynvg1v4xhsqtwv4 6925953 6925933 2026-08-12T11:51:12Z ~2026-43973-26 412440 6925953 wikitext text/x-wiki {{Infobox television film | name = Home Alone 4: Taking Back the House | image = Home alone 4 tv print ad.jpg | caption = | genre = [[Krismas]]<br>[[Keluarga]]<br>[[Komedi]] | based_on = {{based on|''[[Home Alone]]''|[[John Hughes (filmmaker)|John Hughes]]}} | writer = {{ubl|Debra Frank|Steve L. Hayers}} | director = [[Rod Daniel]] | starring = {{Plainlist| * [[French Stewart]] * [[Erick Avari]] * [[Barbara Babcock]] * [[Jason Beghe]] * [[Clare Carey]] * [[Joanna Going]] * [[Missi Pyle]] * Mike Weinberg }} | music = [[Teddy Castellucci]] | country = Amerika Syarikat | language = Inggeris | executive_producer = {{ubl|[[David Madden (executive)|David Madden]]|Lisa Demberg}} | producer = Mitch Engel | editor = {{ubl|Michael A. Stevenson|John Coniglio}} | cinematography = Peter Benison | runtime = 84 minit<ref>{{Cite web |date=23 September 2003|title=''Home Alone 4'' (U) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/home-alone-4-q29sbgvjdglvbjpwwc0zmjk0ntu|access-date=March 31, 2025 |website=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | company = [[Touchsence Television|Fox Television Animation]] | network = [[ABC]] | released = {{Release date|2002|11|8}} | related = {{Plainlist| * ''[[Home Alone 3]]'' (1997) * ''[[Home Alone: The Holiday Heist]]'' (2012) }} }} '''''Home Alone 4''''' (juga dikenali sebagai '''''Home Alone: Taking Back the House''''') ialah sebuah [[filem komedi Amerika Syarikat]] tahun 2002 yang diarahkan oleh [[Rod Daniel]]. Filem yang dibuat untuk [[televisyen ini diterbitkan]] oleh [[Fox Television Studios]] dan pertama kali disiarkan di [[ABC]] pada 8 November 2002, sebagai episod pertama musim [[keempat puluh tujuh]] ''[[The Wonderful World of Disney]]'', diikuti dengan tayangan [[DVD]] pada 2 September 2003. Sekuel kepada ''[[Home Alone 3]]'' (1997) dan filem keempat dalam francais ''[[franchise Home Alone]]'', filem ini dibintangi oleh [[French Stewart]], [[Erick Avari]], [[Barbara Babcock]], [[Jason Beghe]], [[Clare Carey]], [[Joanna Going]], [[Missi Pyle]], dan Mike Weinberg sebagai Kevin McCallister. Ia mengisahkan Kevin menghabiskan hari Krismasnya bersama bapanya dan teman wanita barunya apabila musuhnya, Marv, dan isterinya, Vera, merancang untuk menculik seorang putera yang datang melawat dengan bantuan orang dalam yang paling tidak disyaki oleh Kevin. Filem ini merupakan yang pertama dalam francais ''Home Alone'' yang tidak ditayangkan di pawagam. Filem ini ialah filem keempat dalam [[Home Alone|siri ''Home Alone'']]. Filem ini membawakan semula beberapa watak utama dari dua film pertamanya termasuk [[Kevin McCallister]], namun dengan semua watak yang dilakonkan oleh pelakon-pelakon yang berbeza. Filem ini juga merupakan satu-satunya filem dalam siri ini yang difilemkan di luar Amerika Syarikat. Meskipun berlatar belakang di Chicago, filem ini sebenarnya menjalani penggambaran Afrika Selatan. Ia mengisahkan tentang Kevin McCallister (Mike Weinberg) yang berusaha untuk mempertahankan rumah seseorang yang kemudian menjadi ibu tirinya dari musuh-musuh lamanya Marv ([[French Stewart]]) dan isterinya Vera ([[Missi Pyle]]). == Kesinambungan == {{Main|Home Alone: The Holiday Heist}} Pada 15 Mac 2012, [[ABC Family]] mengumumkan bahawa ''[[Home Alone: The Holiday Heist|Home Alone 5]]'' dalam penerbitan, yang memulakan tayangan perdana di rangkaian tersebut pada musim Krismas 2012. Filem ini dibintangi oleh Christian Martyn sebagai watak utama yang berusia 10 tahun yang bernama Finn Baxter. Ia berkisarkan perpindahan keluarga tersebut dari California ke Maine. Ia juga dibintangi oleh [[Ed Asner|Edward Asner]], yang diterbitkan oleh Fox Television Studios, dan diarahkan oleh Peter Hewitt.<ref>[http://abcfamily.go.com/specials/25-days-christmas/blogs-details/new-home-alone-movie-coming-abc-family/943762 "New Home Alone Movie Coming to ABC Family"]. [[ABC Family]]. 15 Maret 2012</ref> == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb title|0329200}} {{Home Alone}} [[Kategori:Filem Amerika Syarikat tahun 2002]] c1bi5odczz0drtva12opvhsoyqspa5z 0 195320 6925433 6916550 2026-08-11T14:46:39Z PSC2000 359232 /* Senarai Drama */ 6925433 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=Mei 2026}} {{short description|Malaysian television slot}} '''Samarinda''' ialah sebuah slot drama bersiri Malaysia yang disiarkan pada jam 10:30 - 11:00 malam, Selasa - Khamis, di [[TV3]], bermula tahun 2004. Slot Samarinda kini ditayangkan pada hari Isnin - Khamis, jam 10:00 malam dan ulangannya pada hari Selasa hingga Jumaat, jam 1:30 pagi. == Senarai Drama == {| class="wikitable sortable" style="border:1px solid black" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" |- bgcolor="#99ccff" | '''Bil''' | '''Judul''' | '''Tarikh Tayangan''' | '''Pengarah''' | '''Pelakon Utama''' | '''Lagu Tema''' | '''Rating''' | '''Senarai episod''' | '''Nota''' |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2004 |- | 1. | ''[[Badai Metropolis]]'' | 6 Januari 2004 — 2 Mac 2004 |Faisal Ishak | {{hlist|[[Hairie Othman]]||[[Arash Mohamad]]|| [[Azhar Sulaiman]]||[[Ako Mustapha]]|| [[Sharifah Sofia]]||[[Maizurah Hamzah]]}} | | | | |- | 2. | ''[[Rindu Semakin Jauh]]'' | 3 Mac 2004 — 28 April 2004 |[[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist|[[Eja]]||[[Rosyam Nor]]||[[Umie Aida]]||[[Aida Aris]]|| [[Hairie Othman]] || [[Aida Khalida]] || [[Shukery Hashim]] || [[Azizah Mahzan]] || [[Hisham Ahmad Tajuddin]]|| S. Rohani || }} | '''Suratan Atau Kebetulan''' - Kenny, Remy & Martin | | | |- | 3. | ''[[Sephia]]'' | 6 Mei 2004 — 6 Julai 2004 | Zulkiflee R. Shad |{{hlist|[[Catriona Ross]]||[[Ako Mustapha]]||[[Hans Isaac]]||[[Sabrina Ali]] || [[Emelda Rosmila]] || [[Izi Yahya]] || [[Rahim Razali]] || [[Ismail Din]] || [[Azizah Mahzan]] || [[Maimon Mutalib]] || [[Jaafar Onn]] || [[Louisa Chong]] || [[Azean Irdawaty]] || [[Shaharuddin Thamby]]}} | '''Berhenti Berharap''' - [[Sheila on 7|Sheila On 7]] | | | |- | 4. | ''[[Mama Paparazzi]]'' | 1 September 2004 — 27 Oktober 2004 | |{{hlist|[[Nanu Baharuddin]]|| [[Dato' Jalaluddin Hassan]] || [[Vanidah Imran]]}} | '''Aku Kehilangan Mu''' - [[Francissca Peter|Francisca Peter]] | | | |- | 5. | ''[[Masih Ada Cinta]]'' | 23 November 2004 — 18 Januari 2005 | [[Azman Yahya]] (Jinggo) |{{hlist|[[Eja]]|| [[Rosyam Nor]]|| [[Haliza Misbun]]|| [[Arash Mohamad]]|| [[Jins Shamsuddin| Dato' Jins Shamsuddin]]||[[Sarimah Ahmad| Dato' Sarimah Ahmad]]}} | '''Mimpi Yang Tak Sudah''' - [[Ibnor Riza]] | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2005 |- | 1. | ''Villa Cinta Daddy'' | 19 Januari 2005 — 30 Mac 2005 | Adam Hamid |{{hlist|[[Deanna Yusof]]||[[Hani Mohsin]]||[[Frank Lewis]]|| [[Zizie Ezette]]|| [[Fahrin Ahmad]]|| [[Annahita Bakavoli]]}} | '''Cukuplah Sekali''' - [[Jay Jay]] | | | |- | 2. | ''Aku, Dia & Cape Town'' | 31 Mac 2005 — 6 Jun 2005 | [[Ahmad Idham]] |{{hlist|[[Umie Aida]]||[[Eizlan Yusof]]||[[Ahmad Tarmimi Siregar|Ahmad Tarmimi Siregar bin Mohd Kamal]]|| [[Fauzi Nawawi]]||[[Sheila Rusly]]|| [[Lisdawati|Nisdawati Nazaruddin]]}} |'''Istana Janji''' - [[Nas Adila]] | | | |- | 3. | ''[[Simbiosis (drama)|Simbiosis]]'' | 7 Jun 2005 — 3 Oktober 2005 | |{{hlist|[[Fahrin Ahmad]]|| [[Nasir Bilal Khan]]||[[Nanu Baharuddin]]||[[Rita Rudaini]]||[[Hans Isaac]]}} | '''Elegi Sepi''' - [[Azharina]] | | | |- | 4. | ''Inspirion'' | 4 Oktober 2005 — 22 November 2005 | |{{hlist|[[Ako Mustapha]]||[[Nasha Aziz]]}} | '''Mungkin Nanti''' - Peterpan | | | |- | 5. | ''[[Biarku Sentuh Cintamu]]'' | 23 November 2005 — 18 Januari 2006 | |{{hlist|[[Rita Rudaini]]|| [[Nanu Baharuddin]]||[[Rosyam Nor]]}} | '''Ku Petik Bintang - Bintang''' - Kenny, Remy & Martin | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color: black; text-align:center;" |2006 |- | 1. | ''[[Mya Zara]]'' | 19 Januari 2006 — 15 Mac 2006 | [[Feroz Kader]] |{{hlist|[[Eja]]|| [[Ako Mustapha]]||[[Zizan Nin]]||[[Azhar Sulaiman]]||[[ Ady Putra | Adi Putra]]||[[Jasmin Hamid]]}} | '''Kasihku Sinar''' - [[Amy Mastura]] | | | |- | 2. | ''[[Kama Sutra]]'' | 16 Mac 2006 — 11 Mei 2006 |Ayiee |{{hlist|[[Rusdi Ramli]]|| [[Vanidah Imran]]||Sue Hasny Abdullah||[[Ahmad Idham]]||[[Janet Khoo]]||[[Safura Yaacob]]||[[Kuza]]}} | | | | |- |3. | ''[[Marikas]]'' | 16 Mei 2006 —18 Julai 2006 | Emi Suffian |{{hlist|[[Hairie Othman]]||[[Eizlan Yusof]]||[[Nanu Baharuddin]]|| [[Ako Mustapha]]||[[Zizie Ezette]]||[[Emelda Rosmila]]}} | '''Tak Tercapai Akal Mu''' - [[Elyana]] | | | |- | 4. | ''[[Nuraisha]]'' | 19 Julai 2006 — 14 September 2006 | Raja Ahmad Alauddin |{{hlist|[[Rita Rudaini]]|| [[Aqasha]]||Redzuan Hashim||[[Intan Azura]]||[[Azizah Mahzan]]||[[Abby Abadi]]}} | '''Secebis Harapan''' - [[Nora]] | | | |- | 5. | ''[[Seputeh Qaseh Ramadan]]'' | 19 September 2006 — 19 Oktober 2006 | [[Shahrulezad Mohameddin]] |{{hlist|[[Arash Mohamad]]|| [[Eja|Siti Shahrizah]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Ifa Raziah]]||[[Maimon Mutalib]]||Kechana Dewi}} | '''Melukut Di Tepi Gantang''' - [[Aishah]] | | | |- | 6. | ''Mitosastras'' | 7 November 2006 — 3 Januari 2007 | |{{hlist|[[Zul Huzaimy]]|[[Nasha Aziz]]|| [[Eizlan Yusof]]||[[Ida Nerina]]||[[Shukery Hashim]]|| [[Ziela Jalil]]||[[Alex Komang]]}} | '''Doa''' - Zubir Ali | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2007 |- | 1. | ''[[Sesuci Cinta Sofiya]]'' | 4 Januari 2007 — 1 Mac 2007 | |{{hlist|[[Rozita Che Wan]]|| [[Rosyam Nor]]}} | '''Permaidani''' - [[Aris Ariwatan]] | | | |- | 2. | ''[[Kaizer]]'' | 6 Mac 2007 — 1 Mei 2007 | |{{hlist|[[Zamarul Hisham]]||[[Zed Zaidi]]||[[Zizan Nin]]||[[Fizz Fairuz]] || [[Dynas Mokhtar]]}} | '''Maha Karya Cinta''' - [[Faizal Tahir]] | | | |- | 3. | ''[[Emil Emilda]]'' | 2 Mei 2007— 27 Jun 2007 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|[[Sharifah Amani]]|| [[Aaron Aziz]]|[[Zizie Ezette]]||[[Noorkhiriah]]|| [[Isma Yusoof]]|| [[Fahrin Ahmad]]}} | '''Ingin Ku Miliki''' - [[Dayang Nurfaizah]] | | | |- | 4. | ''[[Kasih Suci]]'' | 28 Jun 2007 — 4 September 2007 | [[Kabir Bhatia]] |{{hlist|[[Nur Fazura]]|| [[Fahrin Ahmad]]|| [[Benjy]]||[[ Ady Putra | Adi Putra ]]|| [[Azean Irdawaty]]}} | | | | |- | 5. | ''[[Kerana Cintaku Saerah]]'' | 5 September 2007 — 25 Oktober 2007 |[[Shahrulezad Mohameddin]] |{{hlist|[[Umie Aida]]||[[Benjy]]|| [[Noorkhiriah]]||[[Isma Yusoof]]||[[Wan Maimunah]]}} | '''Seribu Tahun''' - [[Imran Ajmain]] | | | |- | 6. | ''[[Iris]]'' | 30 Oktober 2007 — 27 Disember 2007 | Amie Maziah |{{hlist|[[Rosyam Nor]]||[[Rita Rudaini]]||Arash Mohamad||Watie Sadali||[[Didie Alias]]||Raisuddin Hamzah}} | '''Iris''' - [[Awie]] | | | |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:centet;" |2008 |- | 1. | ''[[Ai D'Beijing]]'' | 1 Januari 2008 — 27 Februari 2008 | |{{hlist|[[Rusdi Ramli]]||[[Dynas Mokhtar]]||[[Hans Isaac]]||[[Rozita Che Wan]]||[[Siti Fazurina]]}} | '''Ketentuan''' - [[Ramlah Ram]] | | | |- | 2. | ''Enigma'' | 28 Februari 2008 — 29 April 2008 | [[Abdul Razak Mohaideen|Prof Madya A. Razak Mohaideen]] |{{hlist|[[Farid Kamil]]||[[Fouziah Gous]]||[[Iqram Dinzly]]||[[Faezah Elai]]||[[Ainul Aishah]]||[[Azad Jasmin]]}} | ''' Bila Terasa Rindu ''' - [[Dafi]] | | | |- | 3. | ''Intan Asmara'' | 30 April 2008 — 25 Jun 2008 |[[Feroz Kader]] |{{hlist|[[Lisdawati]]||[[Raja Farah]]||[[Ezany Nizariff|Ezany Nizariff]]||[[Razali Hussain|Zally Hussain]]|| [[Aida Khalida|Aida Rahim]] }} | '''Ketulusan Hati''' - [[Anuar Zain]] | | | |- | 4. | ''Abadi Sebuah Cinta'' | 26 Jun 2008 — 21 Ogos 2008 | |{{hlist|[[Rosyam Nor]]||[[Faizal Hussein]]|| [[Umie Aida]]||[[Tony Eusoff]]||[[Corrine Adderienne]]||[[Ady Putra| Adi Putra]]||[[Irma Hasmie]]||[[Aida Khalida|Aida Razwill]]}} | '''Aku Akan Terus Pergi''' - Leya AF4 | | | |- | 5. | ''Kasih Iftitah'' | 26 Ogos 2008 — 4 November 2008 | Fairuz Loy |{{hlist|[[Rusdi Ramli]]|| [[Zamarul Hisham]]||[[Sharifah Haslinda]]}} | '''Hilangkan Segalanya''' - Farawahida | | | |- | 6. | ''[[Obsesi (drama)|Obsesi]]'' | 5 November 2008 — 31 Disember 2008 |[[Murali Abdullah]] |{{hlist|[[Lisa Surihani]]|| [[Remy Ishak]]|| [[Fauziah Nawi]]|| [[Ezany Nizariff]]||[[Haliza Misbun]]||[[Aida Aris]]}} | '''Bukan Di Sini ''' - Sofaz | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2009 |- | 1. | ''Rozanna'' | 1 Januari 2009 — 3 Mac 2009 | |{{hlist|[[Rita Rudaini]]|| [[Rosyam Nor]]||[[Rahim Razali | Dato' Rahim Razali]]||[[Aida Khalida|Aida Razwill]]||[[Eizlan Yusof]]||[[Watie Sadali]]||[[Siti Fazurina]]|| [[Ady Putra | Adi Putra]]}} | '''Rozana''' - [[Search]] | | | |- | 2. | ''Yusuff'' | 4 Mac 2009 — 29 April 2009 | [[M. Hitler Zami]] |{{hlist|[[Ashraf Muslim]]|| [[Zarynn Min]]||[[Syed Ali]]|| [[Intan Sarafina]]||[[Betty Banafe]]||[[Zed Zaidi]]||[[Jalaluddin Hassan |Dato' Jalaluddin Hassan]]}} | | | | |- | 3. | ''[[Suria Kasandra]]'' | 30 April 2009 — 25 Jun 2009 |Adam Hamid |{{hlist|[[Intan Ladyana]]|| [[Jehan Miskin]]||[[Rozie Othman]]||[[Erry Putra]]||[[Almy Nadia]]}} | '''Tak Mungkin Kerana Sayang''' - [[Alyah (penyanyi)|Alyah]] | | | |- | 4. | ''[[Kala Hati]]'' | 30 Jun 2009 — 25 Ogos 2009 | Harris Fadzillah | {{hlist|[[Dynas Mokhtar]]||[[Ady Putra| Adi Putra]]||[[Jue Aziz]]||[[Fouziah Gous]]|| [[Rahim Jailani]] || [[Aida Khalida|Aida Razwill]]}} | | | | |- | 5. | ''[[Legasi 43 Karat]]'' | 26 Ogos 2009 — 3 November 2009 | |{{hlist|[[Shaheizy Sam]]|| [[Ezany Nizariff]]||[[Rabecca Nur Al Islam]]|| [[Rahim Jailani]]|| [[Aznah Hamid]]||[[Rosnah Johari]]}} | | | | |- | 6. | ''[[Suraya (drama)|Suraya]]'' | 4 November 2009 — 5 Januari 2010 | | {{hlist|[[Zizie Ezette]]|| [[Remy Ishak]]||[[Fizo Omar]]||[[Zain Saidin]]}} |'''Suraya''' - Indigo | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color: black; text-align:center;" |2010 |- | 1. | ''[[Nigina]]'' | 6 Januari 2010 — 4 Mac 2010 | Harris Kadir |{{hlist|[[Rosyam Nor]]||[[Emelda Rosmila]]||[[Melissa Maureen]]}} | '''Nigina''' - [[Search]] | | | |- | 2. | ''[[Asmaradana (drama)|Asmaradana]]'' | 9 Mac 2010 — 4 Mei 2010 | |{{hlist|[[Tiz Zaqyah]]||[[Shaheizy Sam]]||[[Iqram Dinzly]]||[[Puteri Sarah Liyana]]}} |'''Tak Bisa Memilihmu''' - [[6ixth Sense]] | | | |- | 3. | ''[[Noktah Erna]]'' | 5 Mei 2010 — 30 Jun 2010 | |{{hlist|[[Rita Rudaini]]|| [[Awal Ashaari]]|| [[Aqasha|Firdee Aqasha]]|| [[Julia Ziegler]]}} |'''Adinda''' - Lah VE | | | |- | 4. | ''[[Laila Asyikin]]'' | 1 Julai 2010 — 5 Ogos 2010 | |{{hlist|[[Nur Fathia]]|| [[Diana Amir]]||[[Irfan Roslan]]|| [[Fahrin Ahmad]]||[[Zain Hamid|Zain Ruffedge]]||[[Adeline Tsen]]}} |'''Sampai Syurga''' - Faizal Tahir | | | |- | 5. | ''[[Syurgamu Ramadhan]]'' | 10 Ogos 2010 — 8 September 2010 |Shahrulezad Mohameddin |{{hlist|[[Eira Syazira]]|| [[Ellie Suriati]]|| [[Ungku Ismail Aziz]]||[[Zarina Zainoordin]]||[[Nurul Elfira Loy]]}} | '''Akan Ku Jumpa''' - Azfar | | | |- | 6. | ''[[Habil & Qabil]]'' | 21 September 2010 — 18 November 2010 | |{{hlist|[[Aaron Aziz]]||[[Zed Zaidi]]||[[Siti Saleha]]||[[Abby Abadi]]||[[Rashidi Ishak]]}} | | | | |- | 7. | ''[[Ayoub (drama)|Ayoub]]'' | 22 November 2010 — 20 Januari 2011 |[[M. Hitler Zami]] |{{hlist|[[Iqram Dinzly]]|| [[Fiza Halim|Fiza Abdul Halim]]|| [[Fizz Fairuz]]|| [[Watie Sadali]]}} | '''Sepi''' - [[6ixth Sense]] | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2011 |- | 1. | ''[[Samson & Delaila]]'' | 25 Januari 2011 — 29 Mac 2011 | |{{hlist|[[Fasha Sandha]]||[[Adi Putra ]]|| [[Ako Mustapha]] ||[[Irfan Roslan ]]}} | '''Sofea Jane''' - Black | | | |- | 2. | ''[[Sahara (drama)|Sahara]]'' | 30 Mac 2011 — 25 Mei 2011 | |{{hlist|[[Tasha Shilla]]|| [[Nanu Baharudin]]||[[Ammar Alfian]]|| [[Esma Daniel]]}} | '''Hati Yang Kau Sakiti''' - [[Rossa]] | | | |- | 3. | ''[[Annissa]]'' | 31 Mei 2011 — 21 Julai 2011 | |{{hlist|[[Zamarul Hisham]]|| [[Rozita Che Wan]]||[[Fiza Halim]]||[[Farahdhiya]]||[[Aida Aris]]||[[Eizlan Yusoff]]|| [[Zain Saidin]]}} | '''Dimana - Dimana''' - [[3 Suara]] | | | |- | 4. | ''[[Ramadhan Terakhir]]'' | 26 Julai 2011 — 8 September 2011 | |{{hlist|[[Tasha Shilla]]|| [[Esma Daniel]]|| [[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Aeril Zafrel]]|| [[Anzalna Nasir]]|| [[Eyka Farhana]]}} |'''Jangan Lupa Namaku''' - Pompa Bensin | | | |- | 5. | ''[[Jiwa & Lara]]'' | 13 September 2011 — 8 November 2011 | [[Heykal Hanifah]] |{{hlist|[[Aaron Aziz]]||[[Neelofa]]||[[Fauzi Nawawi]]||[[Faezah Elai]]}} | | | | |- | 6. | ''[[Bunga April]]'' | 15 November 2011 — 18 Januari 2012 | [[Along Kamaludin]] |{{hlist|[[Tasha Shila]]|| [[Shahz Jaszle]]|| [[Zachery Francis]]}} | '''Janji''' - [[Akim |Akim Ahmad]] | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | 2012 |- | 1. | ''[[Pelangi Kasih (drama)|Pelangi Kasih]]'' | 19 Januari 2012 – 22 Mac 2012 | |{{hlist|[[Nabila Huda]]||[[Beto Kusyairy]]||[[Johan As'ari]]|| [[Puteri Sarah Liyana]]}} |'''Bukankah Aku'''- [[Awi Rafael]] | | | |- | 2. | ''[[Mahabbah (drama)|Mahabbah]]'' | 27 Mac 2012 – 22 Mei 2012 | [[Jamal Khan]] |{{hlist|[[Azlee Khairi]]||[[Nur Fathia|Nur Fathia Latiff]]|| [[Aiman Hakim Ridza]]||[[Anzalna Nasir]]||[[Jalaluddin Hassan | Dato Jalaluddin Hassan]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]}} | | | | |- | 3. | ''[[Drama Ameera|Ameera]]'' | 23 Mei 2012 – 18 Julai 2012 |[[Murali Abdullah]] |{{hlist|[[Syamsul Yusof]]||[[Rita Rudaini]]||[[Zarina Zainoordin]]||[[Aishah Ilias]], [[Hairi Safwan]]||[[Reza Hasbi]]}} |'''Andai Ku Bercinta Lagi''' - [[Kumpulan Mojo|Mojo]] | | | |- | 4. | ''[[7 Ramadhan]]'' | 19 Julai 2012 – 24 September 2012 |[[Shahrulezad Mohameddin]] |{{hlist|[[Ellie Suriati]]||[[Nabila Huda]]||[[Fir Affandi]]||[[Ana Dahlia]]}} | | | | |- | 5. | ''[[Saiful Nita]]'' | 4 September 2012 — 25 Oktober 2012 |Amie Maziah Abdul Rahman |{{hlist|[[Aidil Aziz]]||[[Kilafairy]]||[[Fauzi Nawawi]]||[[Linda Hashim]]}} |'''Ku Pilih Hatimu''' - [[Ussy Sulistiawaty|Ussy]] & Andhika | | | |- | 6. | ''[[Putera Rayyan]]'' | 31 Oktober 2012 — 1 Januari 2013 |[[Murali Abdullah]] |{{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Nad Zainal]]||[[Miera Leyana|Miera Liyana]]}} |'''Lafazkanlah''' - Rahayudean | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2013 |- | 1. | ''[[Ruby (drama)|Ruby]]'' | 2 Januari 2013 – 5 Februari 2013 |Allahyarham [[Azhari Zain]] |{{hlist|[[Sharnaaz Ahmad]]||[[Siti Saleha]]||[[Shukri Yahaya]]|| [[Hanez Suraya]]||[[Atikah Suhaime]]}} |'''Cerita Dia''' - [[Drama Band]] | | | |- | 2. | ''[[Surat Dari Langit Biru]]'' | 6 Febuari 2013 –12 Mac 2013 | [[Rashid Sibir]] |{{hlist|[[Yana Samsudin]]||[[Johan As'ari]]|| [[Fizo Omar]]|| [[Iqram Dinzly]]|| [[Bella Dally]]||[[Ika Nabila]]||[[Tania Hudson]]}} | '''Teman Pengganti''' - [[Black]] ft. [[Malique]] | | | |- | 3. | ''[[Bangkitnya Seorang Perempuan]]'' | 13 Mac 2013 – 9 April 2013 | Emi Suffian |{{hlist|[[Anzalna Nasir]]||[[Afiq Muiz]]||[[Ryzal Jaafar]]|| [[Eina Azman]]}} | '''Kau Permata''' - [[Salma Asis|Salma Mentor]] | | | |- | 4. | ''[[Ariana Mikhail]]'' (ulangan dari [[TV9]]) |10 April 2013 – 13 Mei 2013 |Shirin Hj Khuzaimi |{{hlist|[[Nora Danish]]||[[Sein Ruffedge]]|| [[Sharnaaz Ahmad]]||[[Hanez Suraya]] || [[Riezman Khuzaimi]]}} |'''Sedang Apa dan Di Mana''' - Sammy Simorangkir | | | |- | 5. | ''[[Epilog Cinta Khirana]]'' |14 Mei 2013 – 25 Jun 2013 |[[Azmi Hatta]] |{{hlist|[[Tasha Shila]]||[[Nazim Othman]]||[[Aliff Aziz]]|| [[Fiza Halim]]|| [[Ezzaty Abdullah]]||[[Raja Ilya]]}} | | | | |- | 6. | ''[[Ramadan Yang Hilang]]'' | 26 Jun 2013 – 6 Ogos 2013 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|[[Eira Syazira]]||[[Arja Lee]]||[[Syatilla Melvin]]}} | | | | |- | 7. | ''[[Asmara Luna]]'' | 21 Ogos 2013 - 23 September 2013 |[[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist|[[Siti Saleha]]||[[Shukri Yahaya]]||[[Aidil Aziz]]|| [[Miera Leyana|Miera Liyana]]}} | | | | |- | 8. | ''[[Fira Ayuni]]'' | 24 September 2013 - 7 November 2013 |[[Azma Aizal Yusoof]] | {{hlist|[[Azlee Khairi]]||[[Intan Ladyana]]||[[Shah Iskandar]]|| [[Faralyna Idris]]}} | '''Tiba''' - Mafa | | | |- | 9. | ''[[Terukir Di Bintang (drama)|Terukir Di Bintang]]'' | 6 November 2013 – 10 Disember 2013 |[[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Tasha Shila]]||[[Kamal Adli]]||[[Ellyas Abdullah|Wan Ellyas]]||[[Shiha Zikir]]|| [[Talha Harith]]}} | '''Terukir di Bintang''' - [[Yuna]] | | | |- | 10. | ''[[Istidraj Cinta]]'' | 11 Disember 2013 – 27 Januari 2014 |[[Murali Abdullah]] | {{hlist|[[Rita Rudaini]]||[[Johan As'ari]]||[[Syatilla Melvin]]|| [[Ahmad Tarmimi Siregar]]}} | '''Mengharap Cinta''' - Zarina Al Qadry | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2014 |- | 1. | ''[[Dalam Setiap Sujud]]'' (Ulangan dari [[Slot Azalea]] [[TV9]]) |28 Januari 2014 - 12 Mac 2014 |Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Azlee Khairi]]||[[Nur Fathia|Nur Fathia Latiff]]|| [[Keith Foo]]||[[Elfaeza Ul Haq]]|| [[Syatilla Melvin]] ||[[Aidil Aziz]]}} | '''Jagalah Diri''' - [[Jaclyn Victor]] | | | |- | 2. | ''[[Anugerah Terindah]]'' |13 Mac 2014 - 24 April 2014 |Keoi Khalid | {{hlist|[[Sari Yanti]]|| [[Fezrul Khan]]||[[Syafiq Kyle]]||[[Ayda Jebat]]||[[Alif Hadi]]}} | | | | |- | 3. | ''[[Masihkah Ada Cinta]]'' |8 Mei 2014 - 9 Julai 2014 | Rashid Sibir | {{hlist|[[Amar Asyraf]]||[[Nabila Huda]]||[[Shah Iskandar]]||[[Fouziah Gous]]||[[Siti Elizad]]}} | | | | |- | 4. | ''[[Ramadan Jangan Pergi]]'' |25 Jun 2014 - 25 Julai 2014 |[[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist|[[Siti Saleha]]||[[Lufya Omar]]||[[Fir Rahman]]|| [[Sheila Rusly]]}} | '''Doaku''' - [[Lufya Omar]] | | | |- | 5. | ''[[Kristal Maya]]'' |13 Ogos 2014 - 24 September 2014 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Amar Baharin]]|| [[Hefny Sahad]]|| [[Shakilla Khoriri]]||[[Ika Nabila]]|| [[Ryzal Jaafar]]||[[Elly Mazlein]]||[[Erry Putra]]}} | '''Hilang''' - [[Najwa Latif]] | | | |- | 6. | ''[[7 Suami]]'' (Ulangan dari [[TV9]]) |25 September 2014 - 19 November 2014 |[[Heykal Hanifah]] | {{hlist|[[Izreen Azminda]]||[[Aiman Hakim Ridza]]|| [[Fazren Rafi]]||[[Azhar Sulaiman]]||[[Azhan Rani]]|| [[Idzham Ismail]]||[[Esma Daniel]]||[[Shakilla Khoriri]]}} | '''Seruan Jiwa''' - Salma | | | |- | 7. | ''[[Zahira (drama)|Zahira]]'' |20 November 2014 - 22 Januari 2015 |[[Khalid Nadzri]] | {{hlist|[[Zara Zya]]||[[Ady Putra|Adi Putra]]||[[Fazren Rafi]]|| [[Ryzal Jaafar]]}} |'''Mewangi''' - [[Akim & The Majistret]] | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2015 |- | 1. | ''[[Tabir Zulaikha]]'' | 28 Januari 2015 - 26 Mac 2015 |Kas Roshan | {{hlist|[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Tasha Shila]]||[[Aidil Aziz]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Nazeera Sardi]]|| [[Lia Natalia]] || [[Bella Nazari]]}} |'''Mata Kunci Cinta''' - Aisha Hanim | | | |- | 2. | ''[[Bencinta (drama)|Bencinta]]'' | 31 Mac 2015 - 30 April 2015 |[[Shuhaimi Lua Abdullah|Suhaimi Lua]] | {{hlist|[[Nur Fathia |Nur Fathia Latiff]]||[[Fattah Amin]]||[[Erwin Dawson]]|| [[Bella Dally]]||[[Nazeera Sardi]]|| [[Eizlan Yusof]]}} |'''Kisah Kita''' - Nielyn Mentor & [[Sabhi Saddi]] | | | |- | 3. | ''[[Astana Cinta Aleesa]]'' (Ulangan dari [[TV9]]) | 4 Mei 2015 - 3 Jun 2015 |[[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Emma Maembong]]||[[Nazim Othman]]||[[Amyra Rosli]]|| [[Bil Azali]]||[[Puteri Balqis]]}} | '''Pemilik Segalanya''' - Zim Ezuan | | | |- | 4. | ''[[HidayahMu Ramadan]]'' | 5 Jun 2015 - 16 Julai 2015 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Aeril Zafrel]]|| [[Zara Zya]]||[[Reen Rahim]]|| [[Nazrief Nazri]]|| [[Mustaqim Bahadon]]}} | '''Hidayahmu''' - [[Ippo Hafiz]] | | | |- | 5. | ''[[Ammara Batrisya]]'' (Ulangan dari [[TV9]]) | 28 Julai 2015 - 2 September 2015 |[[Azma Aizal Yusoof]] | {{hlist|[[Ady Putra|Adi Putra]]|| [[Erra Fazira]]||[[Umie Aida|Datin Umie Aida]]||[[Ungku Ismail Aziz]]}} |'''Dalam Diam''' - [[Betty Rahmad]] | | | |- | 6. | ''[[Bukan Isteri Sempurna]]'' | 3 September 2015 - 8 Oktober 2015 | Azmi Hatta | {{hlist|[[Atikah Suhaime]]|| [[Dazrin Kamarudin]]}} | '''Bukan Isteri Sempurna''' - [[Mila Jirin]] | | | Adaptasi daripada novel '''[[Bukan Isteri Sempurna (novel)|Bukan Isteri Sempurna]]''' karya Tulip Ungu |- | 7. | ''[[Dhia Sofea]]'' | 14 Oktober 2015 - 3 Disember 2015 | Rashid Sibir | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Fadlan Hazim]]||[[Maria Farida]] ||[[Roy Azman]]||[[Eizlan Yusof| Dato' Eizlan Yusof]]||[[Raja Ema]]||[[Syafiq Kyle]]}} | | | | |- | 8. | ''[[Aku Pilih Kamu (drama)|Aku Pilih Kamu]]'' | 9 Disember 2015 - 19 Januari 2016 | [[Zul Huzaimy|Zul Huzaimy Marzuki]] | {{hlist|[[Hafidz Roshdi]]||[[Dayana Roza]]||[[Fazren Rafi]]|| [[Ryzal Jaafar]]|| [[Arash Mohamad]]||[[Rahim Omar]]|| [[Siti Elizad]]}} | '''Kasih Dalam Hati''' - [[Ippo Hafiz]] | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2016 |- | 1. |''[[Cinta Hati Abah]]'' | 20 Januari 2016 - 1 Mac 2016 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Esma Daniel]]||[[Zara Zya]]||[[Idris Khan]]||[[Afiq Muiz]]||[[Nonny Nadirah]]||[[Farhanna Qismina]]}} | | | | |- | 2. | ''[[Demi Cinta Ain]]'' |19 April 2016 - 30 Mei 2016 | Allahyarham [[Raja Ahmad Alauddin]] | {{hlist|[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Risteena Munim]]||[[Zahirah MacWilson]]||[[Nazrief Nazri]]||[[Zizan Nin]]}} | '''Dikoyak Waktu''' - [[Ronnie Hussein]] | | | |- | 3. | ''[[Lambaian Ramadan]]'' | 31 Mei 2016 - 29 Jun 2016 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[ Ady Putra |Adi Putra]]||[[Siti Elizad|Siti Elizad Shafiruddin]]||[[Reen Rahim]]|| [[Puteri Balqis]]}} | '''Ingatkan Dia''' - [[Kumpulan Wings|Wings]] | | | |- | 4. | ''[[Patahnya Sebelah Sayap]]'' | 20 September 2016 - 24 Oktober 2016 | Ayie Mustafa | {{hlist|[[Aeril Zafrel]]||[[Ummi Nazeera]]|| [[Izzue Islam]]}} | '''Hancur Aku''' - [[Nur Fazura|Fazura]] & [[Estranged]] | 4.5 juta penonton |15 Episod |Adaptasi daripada drama bersiri Korea Selatan, '''Secret Love''' |- | 5. | ''[[Umairah (drama)|Umairah]]'' | 25 Oktober 2016 - 28 November 2016 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Amar Asyraf]]|| [[Lufya Omar]]|| [[Shah Iskandar]]}} | '''Demi Cinta''' - [[Ezad Lazim]] | | | |- | 6. | ''[[Lara Cinta Ameena]]'' | 30 November 2016 - 4 Januari 2017 | [[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist|[[Tiz Zaqyah]]|| [[Raja Afiq]]||[[Zarina Zainoordin]]|| [[Fazren Rafi]]}} | '''Segalanya''' - [[Haqiem Rusli]] | | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" |2017 |- | 1. | ''[[Kerana Anisa]]'' | 9 Januari 2017 - 8 Februari 2017 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Zara Zya]]||[[Mustaqim Bahadon]] || [[Fahrin Ahmad]]||[[Elly Suriaty]]||[[Aman Graseka]]||[[Shaffiq Sahli]]}} |'''Bagaimana -''' Elji | |15 Episod | |- | 2. | ''[[Menanti Februari (drama)|Menanti Februari]]'' | 3 April 2017 - 8 Mei 2017 | Ayie Mustafa | {{hlist|[[Nur Fathia|Nur Fathia Latiff]]||[[Zul Ariffin]]||[[Afiq Muiz]]}} | '''Sakit''' - iamNeeta | | | |- | 3. | ''[[Andainya Takdir]]'' | 29 Mei 2017 - 22 Jun 2017 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Nina Iskandar]]||[[Shukri Yahaya]]||[[Puteri Balqis]]}} | '''Permata Cinta''' - [[Aiman Tino]] | 10 juta penonton |16 Episod | |- | 4. | ''[[Patahnya Sebelah Sayap]]'' (Ulangan) | 9 Ogos 2017 - 2 Oktober 2017 | Ayie Mustafa | {{hlist|[[Aeril Zafrel]]||[[Ummi Nazeera]]||[[Izzue Islam]]}} | '''Hancur Aku''' - [[Nur Fazura|Fazura]] & [[Estranged]] | |rowspan=2|15 Episod | |- | 5. | ''[[Dekatkan Jarak Kita]]'' | 21 November 2017 - 25 Disember 2017 | [[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist|[[Syafiq Kyle]]|| [[Ayda Jebat]]||[[Wan Sharmila]]||[[Nadia Brian]]|| [[Azhan Rani]]|| [[Aishah Atan]]|| [[Catriona Ross]]||[[Riena Diana]]||}} | '''Tergantung Sepi''' - [[Haqiem Rusli]] |9 juta penonton | Adaptasi daripada cerpen '''[[100 Hari Mengenal Cinta]]''' karya Syu Ariani |- ! colspan="9" style=" background:grey; colour:black; text-align:center;"|2018 |- | 1. | ''[[Melankolia (drama)|Melankolia]]'' | 13 Februari 2018 - 28 Mac 2018 | Shuhaimi Zulkefli | {{hlist|[[Nonny Nadirah]]||[[Aliff Aziz]]|| [[Eizlan Yusoff|Dato' Eizlan Yusoff]]||[[Neera Azizi]]|| [[Amir Nafis]]}} | '''Amarah Cinta''' - [[Aliff Aziz]] | | | |- | 2. | ''[[Kalis Kasih]]'' | 2 April 2018 - 2 Mei 2018 | Nazir Jamaluddin | {{hlist|[[Mawar Rashid]]||[[Elvina Mohamad]]||[[Amar Baharin]]|| [[Syazwan Zulkifli]]}} | '''Kali Ini''' - Cherpen Band | | | |- | 3. | ''[[Nur (drama)|Nur]]'' | 14 Mei 2018 - 13 Jun 2018 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Syafiq Kyle]]||[[Riena Diana]]||[[Noorkhiriah]]||[[Azhan Rani]]||[[Laila Nasir]]||[[Dato' Jalaluddin Hassan]]||[[Fatimah Abu Bakar]]||[[Raja Atiq|Raja Atiqullah]]||[[Elmy Moin]]|| [[Kuna Muzani]]||[[Zaidi Omar]]|[[Mathni Razak]]}} | '''Tak Pernah Hilang''' - [[Amylea Azizan|Amylea]] feat. [[Kaer Azami]] | 11 juta penonton | 19 Episod | |- |4. | ''[[Pengantin 100 Hari]]'' | 25 Jun 2018 - 23 Julai 2018 | Amor Rizan | {{hlist|[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Aishah Azman]]|| [[Amelia Henderson]]}} |''' Sulit ''' - [[Aman Aziz]] | | | |- | 5. | ''[[Semerah Cinta Humairah]]'' | 24 Julai 2018 - 28 Ogos 2018 | Zamri Zakaria | {{hlist|[[Janna Nick]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Wan Sharmila]]||[[Fadlan Hazim]]||[[Ainul Aishah]]|| [[Kuza]]||[[Hafidzuddin Fazil]]| [[Fimie Don]]}} | '''Dusta''' - [[Aepul Roza]] | | | |- | 6. |''[[Bahagia Bukan Bidaan]]'' | 3 September 2018 - 3 Oktober 2018 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Nora Danish]]||[[Adi Putra]]||[[Zamarul Hisham]]||[[Ika Nabella]]|| [[Arja Lee]]|| [[Wan Sharmila]]|| [[Fauzi Nawawi]]||[[Lisdawati]]}} | '''Sang Pemilik Hati''' - [[Ronnie Hussein]] | | | Adaptasi daripada novel '''[[Bahagia Bukan Bidaan (novel)|Bahagia Bukan Bidaan]]''' karya Hessa Widad. |- |7. | ''[[Mawar Murni]]'' | 8 Oktober 2018 - 13 November 2018 | [[Hashim Rejab]] | {{hlist|[[Mimi Lana]]||[[Fasha Sandha]]|| [[Saharul Ridzwan]]||[[Amar Asyraf]]|| [[Wan Nor Azlin]]||[[Watie Sadali]]||[[Ridzuan Hashim]]|| [[Wanna Ali]]|| [[Kazar Saisi]]}} | '''Kepuraanmu''' - [[Luqman Faiz]] | | | |- |8. | ''[[Terbaik Dariku]]'' | 14 November 2018 - 18 Disember 2018 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Zara Zya]]||[[Syazuwan Hassan]]||[[Azar Azmi]]||[[Hanna Aqeela]]||[[Fadilah Mansor]]||[[Azri Iskandar]]||[[Ainina Ahmad B]]||[[Ikhlas Jalil]]||[[Amirul Faqeem]]||[[Aisyah Kamaludin]]||[[Adam Corrie]], [[Dilla Ahmad]]||[[Aleza Shadan]]||[[Sabhi Saddi]]}} | '''Tiada Dendam''' - [[Zara Zya]] | 10 juta penonton | | |- | 9. | ''[[Jika Masih Ada Rindu]]'' | 19 Disember 2018 - 16 Januari 2019 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Siti Saleha]]||[[Kamal Adli]]||[[Ellyas Abdullah|Wan Ellyas]]||[[Syafnida Shuhaimi|Syafnida Suhaimi]]||[[Syamin Azlah]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Ezzaty Abdullah]]||[[Zarynn Min]]||[[Meor Mohd]]||[[Jasmine Ashraff]]||[[Tengku Zara Eryna|Ku Zara Eryna]]||[[Aznah Hamid]]}} | '''Nadi''' - [[Afif Tirmizie]] | |15 Episod | |- ! colspan="9" style=" background:grey; colour:black; text-align:center;"|2019 |- | 1. | ''[[Setelah Cinta Itu Pergi]]'' | 17 Januari 2019 - 25 Februari 2019 | [[Heykal Hanifah]] | {{hlist|[[Nina Iskandar]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Julia Farhana Marin]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Azrel Ismail]]||[[Fizo Omar]]||[[Octovia Manrose]]||[[Nik Adam Mika]]}} | '''Simpan Sedikit Rindu''' - Joe & Asmidar | |20 Episod | Adaptasi novel '''[[Setelah Cinta Itu Pergi (novel)|Setelah Cinta Itu Pergi]]''' karya East Diani |- | 2. | ''[[Cinta Tanpa Henti]]'' | 26 Februari 2019 - 1 April 2019 | [[Zamri Zakaria]] | {{hlist|[[Aeril Zafrel]]||[[Elizad Sharifuddin]]||[[Nadia Brian]]||[[Arash Mohamad]]||[[Farahdhiya]]||[[Isa Khan]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Nynaa Harizal]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Sherie Merlis]]||[[Marissa Yasmin]]||[[Noniswara]]||[[Zaefrul Nordin]]}} | '''Teristimewa''' - Erul Samah | | | |- | 3. | ''[[Nur 2]]'' | 2 April 2019 - 25 April 2019 | Shahrulezad Mohameddin | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Syafiq Kyle]]||[[Azar Azmi]]||[[Noorkhiriah]]||[[Azhan Rani]]||[[Raja Atiqullah]]||[[Fatimah Abu Bakar]]||[[Dato' Jalaluddin Hassan]]||[[Eyra Hazali]]||[[Noryati Taib]]}} | '''Tetap Kamu''' - [[Amylea Azizan|Amylea]] feat. [[Megat Adzuan|Megat]] | 10 juta penonton |15 Episod | Kesinambungan kepada drama ''[[Nur (drama)|Nur]]'' |- |4. | ''[[Voice Note]]'' | 29 April 2019 - 2 Mei 2019 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Sharifah Sakinah]]||[[Amelia Henderson]]||[[Shasha Abedul]]||[[Scha Elinnea]]||[[Rita Rudaini]]||[[Zamarul Hisham]]||[[Fendy Bakry]]||[[Ikmal Amry]]}} | '''N/A''' - [[Search (kumpulan muzik)|Search]] | |4 Episod | |- | 5. | ''[[Cari Aku Di Syurga]]'' | 6 Mei 2019 - 3 Jun 2019 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|[[Janna Nick]]||[[Aeril Zafrel]]||[[Mimi Lana]]||[[Duerra Mitilda]]||[[Maria Farida|Datin Seri Maria Farida]]||[[Hun Haqeem]]||[[Delimawati]]||[[Aishah Atan]]||[[Muaz Fitri]]}} |'''Bukan Cinta''' - [[Amylea Azizan|Amylea]] | |18 Episod | |- | 6. | ''[[Cetera Hati Diya]]'' | 17 Jun 2019 - 10 Julai 2019 | Raja Mukhriz R. Ahmad Kamaruddin | {{hlist|[[Azar Azmi]]||[[Fattah Amin]]||[[Azrel Ismail]]||[[Zila Bakarin]]||[[Faye Kusairi]]||[[Melanie Tan]]||[[Asha Zainul]]||[[Raja Hakim]]||[[Mak Jah]]}} | '''Cetera Hati''' - The Mariana Trench | |15 Episod | Adaptasi novel '''[[Isteri Aku Kalis Cinta]]''' karya Mawar Kamila |- | 7. | ''[[Mimpi Sabrina]]'' | 11 Julai 2019 - 23 Julai 2019 | Nizam Zakaria | {{hlist|[[Juliana Evans|Che Puan Juliana Evans]]||[[Erwin Dawson]]||[[Josiah Hogan]]||[[Tasha Shilla]]||[[Marissa Yasmin|Marisa Yasmin]]||[[Amy Mastura]]||[[Roy Azman]]||[[Hamidah Wahab]]}} | '''Ego''' - [[Syura (penyanyi)|Syura Badron]] | | | Siaran drama ini bertukar ke '''[[Slot Azalea]]''' mulai 24 Julai 2019 |- | 8. | ''[[Kerana Dia Manusia Biasa]]'' | 24 Julai 2019 - 19 Ogos 2019 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Emma Maembong]]||[[Shukri Yahaya]]||[[Husna Mustaffa]]||[[Tengku Zara Eryna|Ku Zara Eryna]]||[[Afifah Nasir]]||[[Atikah Suhaime]]||[[Sasqia Dahuri]]||[[Aleza Shadan]]||[[Arash Mohamad]]||[[Zera Hariz]]||[[Mimi Ernida]]||[[Azwan Kombos]]||[[Aishah Atan]]||[[Afzan A. Rahman]]||}} | '''Leraikan''' - [[Black (penyanyi)|Black Hanifah]] | |rowspan=2|15 Episod | Adaptasi novel '''[[Kerana Dia Manusia Biasa (novel)|Kerana Dia Manusia Biasa]]''' karya Wan Nur Najihah |- | 9. | ''[[Hilang Yang Kembali]]'' | 20 Ogos 2019 - 9 September 2019 | Amor Rizan | {{hlist||[[Aqasha]]||[[Emelda Rosmila]]||[[Nafiz Muaz]]||[[Azhan Rani]]||[[Taufiq Hanafi]]||[[Zamarul Hisham]]||[[Elisya Sandha]]||}} |'''Hilang Yang Kembali''' - Amzeeq | | |- | 10. | ''[[Rumah Siti Khadijah]]'' | 10 September 2019 - 2 Oktober 2019 | [[Heykal Hanifah]] | {{hlist||[[Farahdhiya]]||[[Intan Ladyana]]||[[Faezah Elai]]||[[Azhan Rani]]||[[Nina Iskandar]]||[[Zaidi Omar]]||Sherry Al-Jeffri||Zulkifli ISmail||[[Rahim Omar]]||[[Jay Iswazir]]||Kamarool Yusof||[[Emelda Rosmila]]||[[Radhi Khalid]]||[[Erynne Erynna]]||Khayrisyah Kemal||[[Fimie Don]]||Bella Dowonna||[[Zaefrul Nordin]]||Heykal Hanifah||Dian Dee||[[Hanna Aqeela]]||[[Aleza Shadan]]||[[Scha Elinnea]]||[[Syazwan Zulkifly]]||Adam Syahz||[[Rusdi Ramli]]}} | '''Jiwa Raga''' - [[Liya Banks]] | |13 Episod | |- |11. | ''[[Sara Sajeeda]]'' | 3 Oktober 2019 - 25 November 2019 | {{plainlist| *[[Eoon Shuhaini]] *[[Feroz Kader]] *Rizwan Zaman }} | {{hlist||[[Tiz Zaqyah]]||Arslan Asad Butt||Anmol Baloch||[[Fahrin Ahmad]]||[[Uyaina Arshad]]||[[Haliza Misbun]]||[[Shaharuddin Thamby]]||Mas Anizan||[[Fouziah Gous]]||Alif Muhaimin||Jasper Sumayah||Shasha Abedul||Sofia Ibrahim||Ali Reza||Hanna Halim}} | '''Bicara Rasa''' - [[Ariff Bahran]] & [[Sarah Suhairi]] | |30 Episod | Drama eksklusif gabungan dua negara; Malaysia dan Pakistan |- |12. | ''[[Dia Yang Ku Cinta]]'' | 26 November 2019 - 19 Disember 2019 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Syerinie Myra]]||[[Sharnaaz Ahmad]]||[[Luqman Hafidz]]||[[Catriona Ross]]||[[Siti Khadijah Halim]]||[[Arash Mohamad]]||[[Riena Diana]]||[[Afieq Shazwan]]||[[Watie Sadali]]||[[Ruminah Sidek]]||[[Zila Bakarin]]}} | '''Ku Bersuara''' - [[Ernie Zakri]] | |rowspan=2|15 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Dia Yang Ku Cinta (novel)|Dia Yang Ku Cinta]]''' karya Indah Hairani |- | 13. | ''[[Cindai (drama)|Cindai]]'' | 23 Disember 2019 - 15 Januari 2020 | [[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist|[[Ayda Jebat]]||[[Syazuwan Hassan]]||[[Nazim Othman]]||[[Raysha Rizrose]]||[[Catriona Ross]]||[[Niezam Zaidi]]||[[Haeriyanto Hassan]]||[[Ainina Ahmad B|Ainina Ahmad]]||[[Fatin Afeefa]]||[[Mas Khan]]||}} | '''Better Than You''' - [[Ayda Jebat]] | | |- ! colspan="9" style=" background:grey; colour:black; text-align:center;"|2020 |- | 1. | ''[[Camelia (drama)|Camelia]]'' | 16 Januari 2020 - 11 Februari 2020 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Diana Danielle]]||[[Saharul Ridzwan]]||[[Ain Edruce]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Lisdawati]]||[[Zarina Zainuddin]]||[[Ainina Ahmad B|Ainina Ahmad]]||[[Aidil Aziz]]||[[Nur Qistina Raisah]]||[[Puteri Balqis]]||[[Ku Faridah]]||[[Redzwan Adha]]}} | '''Cintaiku''' - [[Datin Alyah]] | |15 Episod | |- | 2. | ''[[Maaf Tak Indah]]'' | 12 Februari 2020 - 12 Mac 2020 | [[Zamri Zakaria]] | {{hlist|[[Azar Azmi]]||[[Azlee Khairi]]||[[Ruhainies]]||[[Fizo Omar]]||[[Pauline Tan]]||[[Melanie Tan]]||[[Aleza Shadan]]||[[Didie Alias]]||[[Mustapha Kamal]]||[[Aida Khalida]]}} | '''Maaf''' - [[Adira]] | |18 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Maaf Tak Indah (novel)|Maaf Tak Indah]]''' karya Emy Roberto |- | 3. | ''[[Rindu Yang Terindah]]'' | 16 Mac 2020 - 20 April 2020 | Emi Suffian | {{hlist|[[Amelia Henderson]]||[[Redza Rosli]]||[[Adam Lee]]||[[Esma Daniel]]||[[Maria Farida]]||[[Wan Nor Azlin]]||[[Emelda Rosmila]]||[[Nazrief Nazri]]||[[Hazman Al-Idrus]]||[[Wanna Ali]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Zaefrul Nordin]]}} | '''Cukup'''- [[Rizal Rasid]] | |20 Episod | Adaptasi daripada novel '''Derita Terindah''' karya Eshal Nuranis |- | 4. | ''[[Nur (drama)|Nur]]'' (Ulangan) | 21 April 2020 - 21 Mei 2020 | rowspan=2| [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Syafiq Kyle]]||[[Riena Diana]]||[[Noorkhiriah]]||[[Azhan Rani]]||[[Laila Nasir]]||[[Dato' Jalaluddin Hassan]]||[[Fatimah Abu Bakar]]||[[Raja Atiq|Raja Atiqullah]]||[[Elmy Moin]]|| [[Kuna Muzani]]||[[Zaidi Omar]]|[[Mathni Razak]]}} | '''Tak Pernah Hilang''' - [[Amylea Azizan|Amylea]] feat. [[Kaer Azami]] | | |19 Episod |- | 5. |''[[Nur 2]]'' (Ulangan) | 26 Mei 2020 - 18 Jun 2020 | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Syafiq Kyle]]||[[Azar Azmi]]||[[Noorkhiriah]]||[[Azhan Rani]]||[[Raja Atiqullah]]||[[Fatimah Abu Bakar]]||[[Dato' Jalaluddin Hassan]]||[[Eyra Hazali]]||[[Noryati Taib]]}} | '''Tetap Kamu''' - [[Amylea Azizan|Amylea]] feat. [[Megat Adzuan|Megat]] | |15 Episod | Kesinambungan kepada drama ''[[Nur (drama)|Nur]]'' |- |6. | ''[[Tuan Danial]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 22 Jun 2020 - 13 Julai 2020 |[[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist||[[Idris Khan]]||[[Intan Najuwa]]||[[Luqman Hafidz]]||[[Atikah Suhaime]]||[[Aman Graseka]]||[[Zuhairi Ibrahim]]|| [[Scha Elinnea]]||[[Afifah Nasir]]||[[Noniswara|Noniswara Baharuddin]]||[[Mathni Razak]]}} | '''Goodbye''' - HelloLuqman | |13 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Tuan Danial (novel)|Tuan Danial]]''' Karya Azizah Ami |- | 7. |''[[Syurga Untukmu (drama)|Syurga Untukmu]]'' | 14 Julai 2020 - 6 Ogos 2020 | Ayie Mustafa | {{hlist|[[Diana Danielle]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Yuna Rahim]]||[[Ameerul Asyraf]]||[[Julia Farhana Marin]]||[[Noralbaniah]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Sefik]]||[[Fiza Thomas]]||[[Azza Elite]]||[[Rahhim Omar]]||[[Ummar Dzariff]]||}} |'''Gundah''' - Ernie Zakri | |rowspan=4|15 Episod | |- | 8. |''[[Bicara Cinta (drama)|Bicara Cinta]]'' | 21 September 2020 - 14 Oktober 2020 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Adi Putra]]||[[Emma Maembong]]||[[Azrel Ismail]]||[[Balkisyh Semundur Khan]]||[[Syed Aiman]]||[[Beego]]||Khalida Balqis||[[Eizlan Yusof]]||[[Khaty Azian]]}} |'''Semesta''' - Syuhada | |Adaptasi daripada novel '''[[Bicara Cinta (novel)|Bicara Cinta]]''' Karya Missa J |- | 9. |''[[Hati Yang Tersakiti]]'' | 15 Oktober 2020 - 12 November 2020 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Remy Ishak]]||[[Nad Zainal]]||[[Mimi Lana]]||[[Riz Amin]]||Husna Mustaffa||[[Meor Mohd]]||Fad Anuar||Ainina Ahmad||[[Rahim Jailani]]||Sharifah Anthash}} |'''Hati Yang Tersakiti''' - Hariz Fayahet & Anna Hanifa | | |- | 10. | ''[[Beri Sedikit Waktu]]'' | 16 November 2020 - 9 Disember 2020 | [[Zamri Zakaria]] | {{hlist|[[Aqasha]]||[[Zara Zya]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Farisha Irwayu]]||[[Atikah Suhaime]]||Ain Sufia||Shyrim||Man Raja Lawak||Rayyan Iman}} |'''Tulus''' - Azmi Saat | | |- | 11. |''[[Misteri Mona]]'' | 10 Disember 2020 - 24 Disember 2020 | Amor Rizan | {{hlist|[[Ruzana Ibrahim]]||[[Janna Nick]]||[[Redza Rosli]]||[[Elisya Sandha]]||[[Zizan Nin]]||[[Zarynn Min]]||Ainin Batrisya||Duerra Mitilda||Syed Irfan||[[Alif Hadi]]||[[Syafi Tee]]}} |'''Suatu Pernah''' - Fynn Jamal | |8 Episod | |- | 12. | ''[[Bougainvillea (drama)|Bougainvillea]]'' | 28 Disember 2020 - 20 Januari 2021 | Ayie Mustafa | {{hlist||[[Beto Kusyairy]]||[[Intan Ladyana]]||[[Nora Danish]]||[[Hanna Aqeela]]||[[Wan Nor Azlin]]||Kirana Batrisyia|Mior Darwish||Ameerul Asyraf||[[Ziema Din]]||[[Jasper Supayah]]}} | '''Boneka''' - Ernie Zakri | |15 Episod | |- ! colspan="9" style=" background:grey; colour:black; text-align:center;"|2021 |- | 1. | ''[[Takdir Yang Tertulis]]'' | 21 Januari 2021 - 16 Februari 2021 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|[[Nad Zainal]]||[[Nazim Othman]]||[[Elvina Mohamad]]||[[Alvin Chong]]||Isaac Iman||[[Didie Alias]]||[[Uchee Fukada]]||Muaz Fitri||[[Iman Suhana]]}} | '''Karma''' - [[Kaka Azraff]] feat. [[Jaz (penyanyi)|Jaz Hayat]] | 9 juta penonton |rowspan=4|15 Episod | |- | 2. | ''[[Aku Yang Kau Gelar Isteri]]'' | 17 Februari 2021 - 15 Mac 2021 | [[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist|[[Sharifah Sakinah]]|[[Adi Putra]]|[[Nadia Brian]]|Atiq Azman||Baby Azreen||[[Aznah Hamid]]||Rosli Rahman Adam||[[Kuza]]||Zaki Azeman||[[Lana Nordin]]||[[Jasper Supayah]]}} | '''Purnama'''-[[Naim Daniel]] | 8.5 juta penonton | |- | 3. | ''[[Camelia (drama)|Camelia]]'' (Ulangan) | 16 Mac 2021 - 8 April 2021 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Diana Danielle]]||[[Saharul Ridzwan]]||[[Ain Edruce]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Lisdawati]]||[[Zarina Zainuddin]]||[[Ainina Ahmad B|Ainina Ahmad]]||[[Aidil Aziz]]||[[Nur Qistina Raisah]]||[[Puteri Balqis]]||[[Ku Faridah]]||Redzwan Adha}} | '''Cintaiku''' - [[Datin Alyah]] | | |- | 4. | ''[[Penjara Janji]]'' | 12 April 2021 - 5 Mei 2021 | [[Azman Yahya]] (Jinggo) | {{hlist|[[Alif Satar]]|[[Azira Shafinaz]]|[[Fauzi Nawawi]]|[[Esma Daniel]]|[[Aida Aris]]|[[Zulin Aziz]]|Syed Ali Murtadha|[[Aishah Atan]]|[[Raja Hakim]]}} |'''Damba Cintamu''' - [[Alif Satar]] & Raihan | | |- |5. | ''[[Cukup Derita Itu]]'' | 6 Mei 2021 - 9 Jun 2021 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist||[[Hisyam Hamid]]||[[Ruhainies]]||[[Chacha Maembong]]||[[Jasmin Hamid]]||[[Rosnah Johari]]||[[Didie Alias]]||[[Lia Natalia]]||[[Hafidzuddin Fazil]]||Farhan Asri||[[Fahrin Ahmad]]||[[Dian P.Ramlee]]||[[Balkisyh Semundur Khan]]||Sera Melissa||[[Mubarak Majid]]}} |'''Cukup Derita Itu''' - [[Siti Nordiana]] '''Pergilah Derita''' - [[Asfan Shah]] ft. [[Lia Aziz]] | 3 juta penonton |40 Episod |Adaptasi daripada novel '''Cukup Derita itu''' Karya [[Siti Rosmizah Semail]] |- | 6. | ''[[Love You Mr. Arrogant]]'' (Ulangan dari [[Slot Akasia]]) (Ditunda) | 10 Jun 2021 - 14 Jun 2021 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Azlee Khairi]]||[[Zara Zya]]|| [[Hanez Suraya]]||[[Keith Foo]]||[[Anzalna Nasir]]||[[Syarul Ridzwan|Saharul Ridzwan]]||[[Norish Karman]]||[[Mustapha Kamal]]||[[Raja Ilya]]||[[Fezrul Khan]]|| [[Fadilah Mansor]]||[[Idris Md Diah]]}} | '''Tetap Menantimu''' - Nomad | 28 Episod | | Adaptasi daripada novel '''[[Love You Mr. Arrogant (novel)|Love You Mr Arrogant]]''' karya Aliesha Kirana |- |7. | ''[[Kampung Kolestrol]]'' (Ulangan dari [[Slot Diandra]] [[TV9]]) | 16 Jun 2021 - 21 Julai 2021 | [[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist||[[Ziana Zain]]||[[Mas Idayu]]||[[Aiman Tino]]||[[Sufian Suhaimi]]||Ryry Ryun||[[Rusdi Ramli]]||[[Afifah Nasir]]||Razzuan Rosli||[[Anne Abdullah]]||Norlie||[[Ieda Moin]]||[[Khaty Azian]]||[[Delimawati]]||[[Siti Saerah]]||[[Ifa Raziah]]||[[Ani Maiyuni]]||Sazrin Aizul||[[Lana Nordin]]||[[Herman Tino]]}} | '''Chikadun''' - [[Floor 88]] | |20 Episod | |- |8. | ''[[Sitik Tok]]'' | 22 Julai 2021 - 18 Ogos 2021 | Joon Goh | {{hlist|[[Scha Elinnea]]||Nelissa Nizam||[[Nadia Aqilah]]||[[Niezam Zaidi]]||Zamaera||Acong Sweetchild||Kahoe Hon||Hafizul Kamal||Tria Aziz||Dee Alhadi||[[Syazlin Zainal]]||Aznie Azmi||[[Tony Eusoff]]}} | |3 juta penonton |16 Episod |Bersiaran selama 30 minit |- |9. |''[[Di Sebalik Kasyaf]]'' |19 Ogos 2021 - 25 Ogos 2021 |[[Eirma Fatima]] |{{hlist|[[Baim Wong]]|[[Elfira Loy]]||[[Haliza Misbun]]||[[Azhar Sulaiman]]}} |'''Nafas Cinta''' - [[Khai Bahar]] & [[Aina Abdul]] | |4 Episod | |- |10. |''[[Terlerai Noktah]]'' | 26 Ogos 2021 - 13 September 2021 | Amor Rizan | {{hlist|[[Nabila Huda]]||[[Aidil Aziz]]||[[Azhan Rani]]||[[Watie Sadali]]||Hariz Hamdan||[[Atikah Suhaime]]||[[Raysha Rizrose]]||[[Ainul Aishah]]||Mia Deen||[[Duerra Mitilda]]}} |'''Bebas''' - Shazriq Azeman | |9 Episod | |- |11. | ''[[Dear Cinta]]'' | 14 September 2021 - 11 Oktober 2021 | Kyoll Hamzah | {{hlist|[[Fahrin Ahmad]]||[[Nynaa Harizal]]||[[Elfira Loy]]||[[Sweet Qismina]]||[[Syafi Tee]]||[[Mona Allen]]||[[Syazuwan Hassan]]||[[Mathni Razak]]||[[Tony Eusoff]]}} | '''Puja''' - Ika Mustafa | |16 Episod |Bersiaran selama 30 minit |- |12. | ''[[Tahyul (drama)|Tahyul]]'' | 12 Oktober 2021 - 8 November 2021 | Che Mie | {{hlist|[[Aniq Suhair]]||[[Wani Kayrie]]||Cik B||Adly Sofwan||Shah Khan||[[Rozita Che Wan]]||Tania Hudson||[[Aidit Noh]]||[[Fauziah Latiff]]}} | '''Demi Kamu''' - Indah Ruhaila | |15 Episod | |- |13. | ''[[Cukup Derita Itu]]'' (Sambungan Musim Ke 2) | 15 November 2021 - 16 Disember 2021 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist||[[Hisyam Hamid]]||[[Ruhainies]]||[[Chacha Maembong]]||[[Jasmin Hamid]]||[[Rosnah Johari]]||[[Didie Alias]]||[[Lia Natalia]]||[[Hafidzuddin Fazil]]||Farhan Asri||[[Fahrin Ahmad]]||[[Dian P.Ramlee]]||[[Balkisyh Semundur Khan]]||Sera Melissa||[[Mubarak Majid]]}} |'''Cukup Derita Itu''' - [[Siti Nordiana]] '''Pergilah Derita''' - [[Asfan Shah]] ft. [[Lia Aziz]] | |40 Episod |Adaptasi daripada novel '''[[Cukup Derita itu]]''' Karya [[Siti Rosmizah Semail]] |- |14. | ''[[Saat Kau Takluk Cinta Ini]]'' | 20 Disember 2021 - 12 Januari 2022 | Zamri Zakaria | {{hlist|[[Idris Khan]]|[[Intan Najuwa]]|[[Wafariena Roslan]]|[[Shakilla Khoriri]]|[[Syazwan Zulkifly]]|Raja Nor Baizura|[[Jasmin Hamid]]|[[Edika Yusof]]|[[Aleza Shadan]]|[[Zarynn Min]]}} |'''Takluk Cinta''' - [[Hafiz Suip]] | |15 Episod | Adaptasi daripada novel '''Saat Kau Takluk Cinta Ini''' Karya Sara Hezra |- ! colspan="9" style=" background:grey; colour:black; text-align:center;"|2022 |- |1. | ''[[Kau Cipta Kasih]]'' | 13 Januari 2022 - 8 Februari 2022 | Nazir Jamaluddin | {{hlist|[[Nazim Othman]]|[[Uyaina Arshad]]|[[Fify Azmi]]|[[Tash Yong]]|Amanda Amry|[[Sherie Merlis]]|[[Marissa Yasmin]]|[[Zalfa Zin]]|Faizal Ismail|[[Sahronizam Noor]]|[[Dilla Ahmad]]}} |'''Pasrah''' - [[Sarah Suhairi]] | |15 Episod | Adaptasi daripada novel '''Kau Cipta Kasih''' Karya Azilah Wahab |- |2. | ''[[Suamiku Lelaki Pendosa]]'' | 9 Februari 2022 - 25 Mac 2022 | [[Eyra Rahman]] | {{hlist|[[Aaron Aziz]]||[[Sophia Albarakbah]]||[[Shima Anuar]]||[[Gambit Saifullah]]||[[Maria Farida]]||[[Fauzi Nawawi]]||[[Aleza Shadan]]||[[Edika Yusof]]||[[Hafeez Mikail]]||Faez Malek||Fiza Thomas}} |'''Fasa''' - [[Hazama]] ft. Tuju K-Clique |7 juta penonton |28 Episod | Adaptasi daripada novel '''Imamku Lelaki Pendosa''' karya Umie Nadzimah. |- |3. | ''[[Bila Hati Memilih Dia]]'' | 28 Mac 2022 - 15 April 2022 | Bahri Uma Bajuri |{{hlist|[[Aedy Ashraf]]||[[Eyka Farhana]]||[[Shima Anuar]]||[[Gambit Saifullah]]||[[Zila Bakarin]]||Edaman Othman||[[Aleza Shadan]]||Syeera Aziz||Ezad Ibrahim||Shahz Jaszle||[[Shah Rezza]]}} |'''Bila Hati Rindu''' - [[Lah Ahmad]] | |rowspan=2|15 Episod | Adaptasi daripada Novel '''Bila Hati Memilih Dia''' karya Wan Nur Najihah |- |4. | ''[[Khilaf Asmara]]'' | 18 April 2022 - 6 Mei 2022 | [[Uchee Fukada]] | {{hlist|[[Nelydia Senrose]]||[[Fasha Sandha]]||[[Fattah Amin]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Wan Raja]]||[[Rahim Jailani]]||[[Amy Mastura]]||Auni Zahra}} |'''Melepaskanmu''' - [[Amylea Azizan]] |8.1 juta penonton | |- |5. | ''[[Kerana Aku Isteri Bidaan]]'' | 16 Mei 2022 - 22 Jun 2022 | {{Plainlist| *Ayie Mustafa *Rahim Zali}} | {{hlist|[[Hisyam Hamid]]||[[Scha Elinnea]]||[[Wanns Ahmad]]||Shah Khan||[[Jalaluddin Hassan]]||[[Ellyas Abdullah]]||[[Syafnida Shuhaimi]]||[[Jasper Supayah]]||[[Nina Nadira]]}} |'''Duhai Hati''' - Zazo Maulana | |rowspan=2|28 Episod | Adaptasi novel '''Kerana Aku Isteri Bidaan''' karya Tulip Ungu |- |6. | ''[[Tarik Aku Ke Syurga]]'' | 23 Jun 2022 - 10 Ogos 2022 | Malek Rahman | {{hlist|[[Zul Ariffin]]||[[Nelissa Nizam]]||[[Lisdawati]]||[[Keith Foo]]||[[Idzham Ismail]]||Izzendra||[[Esma Daniel]]||Aleeza Kasim||Khairil Anwar Aman}} |'''Bukti Cinta''' - Wanie Ooi | |Adaptasi daripada novel '''Tarik Daku Ke Syurga''' karya Haitun Kamarazaman |- |7. | ''[[Biarkan Ia Pergi]]'' | 11 Ogos 2022 - 14 September 2022 | Fairuz Loy | {{hlist|[[Isyariana Che Azmi]]||[[Amar Baharin]]||Mior Darwish||[[Zaki Azeman]]||[[Idzham Ismail]]||[[Lia Natalia]]||[[Rosnah Johari]]||[[Hafidzuddin Fazil]]||[[Sheila Mambo]]}} |'''Akulah Lelakimu''' - [[Asfan Shah]] | |20 Episod | Adaptasi daripada novel '''Biarkan Ia Pergi''' karya Liza Nur |- |8. | ''[[Aku Tanpa Cintamu]]'' | 15 September 2022 - 11 Oktober 2022 | Emi Suffian | {{hlist|[[Zamarul Hisham]]||[[Bella Astillah]]||Jihaa Sham||[[Malek Mccrone]]||Mas Anizan||Eizlan Yusof||[[Zarynn Min]]||[[Khaty Azian]]}} |'''Menahan Luka''' - [[Azzam Sham]] & [[Sheryl Shazwanie]] '''Aura''' - Hazreen Amreena | |15 Episod | |- |9. | ''[[Suri Hati]]'' | 12 Oktober 2022 - 15 November 2022 | Azhar Khalid (Apache) | {{hlist|[[Nadia Brian]]|[[Puteri Sarah Liyana]]|[[Adriana Adnan]]|[[Melanie Tan]]|[[Fahrin Ahmad]]|[[Shakilla Khoriri]]|Ikhwan Khairuddin|Faizul Syaharin|Syajiry|Ameerul Asyraf}} |'''Sepi''' - [[Aina Abdul]] | |20 Episod | |- |10. |''[[Rindu Kasih]]'' | 16 November 2022 - 12 Disember 2022 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Ummi Nazeera]]||[[Izzue Islam]]||[[Nafiz Muaz]]||[[Ezzaty Abdullah]]||Meor Mohd||Shazia Rozaini||Arash Mohd||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Amyza Aznan]]}} | '''Seandainya''' - [[Ariff Bahran]] | |15 Episod | |- |11. | ''[[Hati Tanpa Rasa]]'' |13 Disember 2022 - 25 Januari 2023 | {{ubl|Emi Suffian|Ayie Mustafa}} | {{hlist|[[Scha Elinnea]]|[[Redza Rosli]]|Yasmin Khalid|Ayra Messi| Khalida Balqis|[[Jasmin Hamid]]|Syafari Sudarmaji|Azim Yusof|[[Lisdawati]]|Zuhairi Ibrahim}} |'''Sejuta Maaf''' - [[Liza Hanim|LIza Hanim]] | |26 Episod |Adaptasi novel '''Heartless''' Karya Ateen Khalid |- ! colspan="9" style=" background:grey; colour:black; text-align:center;"|2023 |- |1. |''[[Bukan Lelaki Terhebat]]'' | 26 Januari 2023 - 21 Februari 2023 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Adam Lee]]||[[Sweet Qismina]]||[[Halim Radzi]]||[[Omar Abdullah]]||[[Rashidah Jaafar]]||[[Hasnul Rahmat]]||Anies Hann||Ameerul Asyraf||Harissa Adlynn||[[Arash Mohamad]]||[[Zalfa Zin]]||[[Puteri Balqis]]||[[Zarina Zainuddin]]||[[Sham Visa]]}} |'''Lafaz''' - Syafeek Ikhwan | |rowspan=2|15 Episod |Adaptasi novel '''Bukan Lelaki Terhebat''' Karya Dilla Ahmad |- |2. | ''[[Serpihan Sayang]]'' | 22 Februari 2023 - 20 Mac 2023 | Amor Rizan | {{hlist|[[Fasha Sandha]]|[[Aeril Zafrel]]|[[Shahz Jaszle]]|[[Elisya Sandha]]|[[Zarina Zainoordin]]|Ameerul Asyraf|Amirul Asyhwad|Tallisya|Auni Zahra|Syed Irfan|Nick Syaf}} |'''Dentingan Jiwa''' - Shaz | | |- |3. | ''[[Bukan Puteri Lindungan Bulan]]'' | 21 Mac 2023 - 16 Mei 2023 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Hisyam Hamid]]||[[Janna Nick]]||[[Amar Baharin]]||[[Niena Baharun]]||[[Afifah Nasir]]||[[Shah Iskandar]]||[[Zarina Zainuddin]]||[[Azhar Amir]]||[[Nasz Sally]]||Danish Iskandar}} |'''Tulus''' - [[Adi Priyo Sambodo|Adi Priyo]] feat. [[Nabila Razali]] | |40 Episod |Adaptasi novel '''Bukan Puteri Lindungan Bulan''' karya Liana Afiera Malik |- |4. | ''[[Bunga, Aku Tunggu]]'' | 17 Mei 2023 - 7 Jun 2023 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Beto Kusyairy]]||[[Nelydia Senrose]]||[[Azhar Sulaiman]]||Kuza||[[Atiq Azman]]||[[Afifah Nasir]]||[[Shah Iskandar]]||Abil Qamaruzaman}} |'''Misteri''' - [[Hazama Azmi|Hazama]] | |13 Episod | |- |5. |''[[Malam Zulaikha]]'' | 8 Jun 2023 - 4 Julai 2023 | [[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist|[[Sweet Qismina]]||[[Adam Lee]]||[[Maria Farida]]||[[Ku Fridah]]||[[Fiza Thomas]]||[[Amyza Aznan]]||Syahmie||Danny Shah||[[Rahim Jailani]]||[[Dilla Ahmad]]||Syahmimi Kaman}} |'''Darah''' - [[Marsha Milan]] | |rowspan=2|15 Episod | |- |6. |''[[Obsesi Dia]]'' | 5 Julai 2023 - 31 Julai 2023 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Sophia Albarakbah]]||[[Zaki Azeman]]|[[Zahiril Adzim]]||[[Ashraf Muslim]]||Faha Azhar||[[Alif Hadi]]}} |'''Di Hujung Mimpi''' - [[Black (penyanyi)|Black]] | |Adaptasi novel '''The Witness''' karya Suhailah Selamat |- |7. |''[[Aku Yang Kau Sakiti]]'' | 1 Ogos 2023 - 4 September 2023 | Riza Baharudin | {{hlist|[[Redza Rosli]]||[[Rita Nadira]]||[[Fify Azmi]]||[[Jasmin Hamid]]||[[Aleza Shadan]]||[[Zamarul Hisham]]||[[Iman Suhana]]|[[Syazuwan Hassan]]}} |'''Buat Ku Setia''' - Syah Putra X Hariz Fayahet | |20 Episod | |- |8. |''[[Pemburu Rahsia]]'' | 5 September 2023 - 2 Oktober 2023 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Intan Najuwa]]||[[Adam Lee]]||[[Scha Elinnea]]||Muaz Zabir||Fariz Isqandar||Kimberly Chuah||Raff Roslee||Raden Zaharatul||Zarul Umbrella||[[Haliza Misbun]]}} |'''Pemburu Rindu''' - [[Rahmad Mega]] | |rowspan=2|15 Episod | |- |9. |''[[Haloba]]'' | 3 Oktober 2023 - 26 Oktober 2023 | Emi Suffian Sabhe | {{hlist|[[Aiman Hakim Ridza]]||[[Afifah Nasir]]||[[Sherry Ibrahim]]||[[Shiqin Kamal]]||[[Ieda Moin]]||[[Kazar Saisi]]||[[Zila Bakarin]]||[[Shah Iskandar]]||Izz Ilham||[[Syaffiq Sahli]]}} |'''Helah''' - [[Puteri Khareeza]] | | |- |10. |''[[Surat Dari Tuhan]]'' | 30 Oktober 2023 - 19 Disember 2023 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Janna Nick]]||[[Ummi Nazeera]]||[[Wanns Ahmad]]||[[Trisha Ooi]]||Sheila Hassan||Balkisyh Semundur Khan||Qistina Raisah||Shahidan Izwan}} |'''Puas Sudah''' - [[Aina Abdul]] |10 juta penonton |30 Episod | |- |11. |''[[Hati Tercarik Luka]]'' | 21 Disember 2023 - 16 Januari 2024 | Emi Suffian | {{hlist|[[Zara Zya]]||[[Syarul Ezani]]||[[Fizo Omar]]||[[Mia Nasir]]||Ryun||[[Jasmin Hamid]]||[[Aleza Shadan]]||Haeriyanto Hassan||Halim Radzi}} |'''Bayang-Bayang Sayang''' — Suara | |15 Episod |Adaptasi novel '''Hati Tercarik Luka''' karya Aida Asmida |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2024 |- |1. |''[[Menanti Senja]]'' | 17 Januari 2024 - 12 Februari 2024 | Faizal Nadxaman | {{hlist|[[Faizal Hussein]]||[[Sherie Merlis]]||[[Johan As'ari]]||[[Trisha Ooi]]||[[Kodi Rasheed]]}} |'''Sinar Sunyi''' - Hariz Fayahet | |15 Episod | |- |2. |''[[Rindu Kasih (musim 2)|Rindu Kasih 2]]'' | 13 Februari 2024 - 18 Mac 2024 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Ummi Nazeera]]||[[Izzue Islam]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Ezzaty Abdullah]]||[[Nafiz Muaz]]|Meor Mohd}} |'''Sia''' - Shazreen Shaharum <br> '''Lelah''' - Aqeesh Aleeya | |20 Episod |Sambungan kepada drama '''[[Rindu Kasih]]''' |- |3. | ''[[Lelaki Itu]]'' | 19 Mac 2024 - 29 April 2024 | {{plainlist| *[[Along Kamaludin]] *Nur Ain Sharif }} | {{hlist|[[Adi Putra]]||[[Nur Fazura]]||[[Nabila Huda]]||[[Sarimah Ibrahim|Che Puan Sarimah Ibrahim]]||[[Aedy Ashraf]]||[[Hannah Delisha]]||[[Nadia Brian]]||[[Sophia Albarakbah]]}} | '''Dulu Kini Dan Akhirnya''' - [[Marsha Milan|Marsha Milan Londoh]] |10 juta penonton |30 Episod | |- |4. |''[[Racun Rihanna]]'' | 30 April 2024 - 23 Mei 2024 | {{plainlist| *Ejump Mohd *Islah Abdul }} | {{hlist|[[Intan Najuwa]]||[[Jasmine Suraya]]||[[Rita Rudaini]]||Norazah Aziz||[[Azlee Khairi]]||[[Nazrief Nazri]]||[[Aidit Noh]]||Michelle Wee||Ameerul Asyraf||Jabir Meftah||Syefikk}} | '''Dilemma''' - [[Kaka Azraff]] | |rowspan=2|15 Episod | | |- |5. | ''[[Khilaf Yang Tertulis]]'' | 27 Mei 2024 - 19 Jun 2024 | {{plainlist| *[[Jamal Khan]] *Riza Baharudin }} | {{hlist|[[Fasha Sandha]]||[[Fadlan Hazim]]||[[Ashraf Muslim]]||[[Chacha Maembong]]||[[Puteri Balqis]]||Danish Hazriq||[[Rafique Iskandar]]}} | '''Sebenar''' - [[Puteri Khareeza]] | | |- | 6. | ''[[Nur (drama)|Nur]]'' (Ulangan) | 20 Jun 2024 - 23 Julai 2024 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|[[Amyra Rosli]]||[[Syafiq Kyle]]||[[Riena Diana]]||[[Noorkhiriah]]||[[Azhan Rani]]||[[Laila Nasir]]||[[Dato' Jalaluddin Hassan]]||[[Fatimah Abu Bakar]]||[[Raja Atiq|Raja Atiqullah]]||[[Elmy Moin]]|| [[Kuna Muzani]]||[[Zaidi Omar]]|[[Mathni Razak]]}} | '''Tak Pernah Hilang''' - [[Amylea Azizan|Amylea]] & [[Kaer Azami]] | |19 Episod | |- |- |7. |''[[SeOfis]]'' | 24 Julai 2024 - 1 Ogos 2024 | Faizul Jais | {{hlist||[[Siti Saleha]]||[[Nadiya Nisaa]]||[[Nadia Aqilah]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Hafizul Kamal]]||[[Hafidzuddin Fazil]]||[[Josiah Hogan]]||Akmal Azwar||Munir Kharuddin||Ikhwan Lein||Syahir Shafie||[[Anas Ridzuan]]||Malia Baby||Ariel Izz||Arianna Yusof}} |'''Mula''' - [[De Fam]] | |12 Episod (Disiarkan selama 6 episod) |Drama ulangan daripada '''[[Tonton]]''' - Selama 1 jam |- |8. |''[[Lelaki Melayu Terakhir]]'' | 5 Ogos 2024 - 17 September 2024 | Amor Rizan | {{hlist|[[Fattah Amin]]||[[Wanna Ali]]||Hazwani Helmi||[[Heliza Helmi]]||Zarul Imran||[[Nabil Aqil]]||Umie Aida||[[Liza Abdullah]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]}} | '''Alahai''' - Ezra Kairo | |26 Episod | |- |9. | ''[[Penggali Kubur dan Miss Sleepwalker]]'' | 18 September 2024 - 8 Oktober 2024 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Izzue Islam]]|[[Riena Diana]]|[[Omar Abdullah]]|[[Anas Ridzuan]]|[[Ameerul Asyraf]]|[[Atikah Suhaime]]|[[Fendy Bakry]]|[[Laila Nasir]]|Ramli Saleh}} | '''Cinta Malam Purnama''' - [[Ziha Salleh]] | |12 Episod |Drama ulangan daripada '''[[Tonton]]''' - Selama 1 jam |- |10. | ''[[Calar Cinta]]'' | 9 Oktober 2024 - 4 November 2024 | Azhar Khalid (Apache) | {{hlist|[[Harissa Adlynn]]||[[Qistina Khaled]]||[[Nafiz Muaz]]||[[Sham Visa]]||[[Acong Sweetchild]]||Nadia Kesuma||[[Wan Gegau]]||[[Rahim Omar]]}} | '''Senja Ku Rindu''' - [[Qistina Khaled]] | |15 Episod | |- |11. |''[[Perempuan Ilmu Hitam]]'' | 5 November 2024 - 21 November 2024 | Amor Rizan | {{hlist||[[Siti Hariesa]]||[[Chacha Maembong]]||[[Fify Azmi]]||[[Didie Alias]]||[[Nazim Othman]]||[[Josiah Hogan]]||[[Zaki Azeman]]||[[Syazwan Zulkifly]]||[[Ashraf Muslim]]}} | '''Takkan Bahagia''' - Shazreen Shaharum | |10 Episod |Drama ulangan daripada '''[[Tonton]]''' - Selama 1 jam |- |12. |''[[Lara Kasih]]'' | 25 November 2024 - 18 Disember 2024 | [[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist|[[Fikry Ibrahim]]||[[Chacha Maembong]]||[[Norreen Iman]]||[[Iman Suhana]]||[[Laila Nasir]]||[[Raja Azmi]]||Aaliyah Natasha||[[Jay Iswazir]]||Ariel Izz||Syafiq Putra}} |'''Benar Aku Cinta''' - [[Ronnie Hussein]] | |15 Episod |Adaptasi novel '''Tentang Lara Hati''' karya Nueen |- |13. |''[[Cinta Bukan Milik Kita]]'' | 19 Disember 2024 - 13 Januari 2025 | Emi Suffian Sabhe | {{hlist|[[Khai Bahar]]||[[Sharifah Rose]]||Putri Delynna||Marc Sadique||Syahmie Thaqeef||Kartina Aziz||Lydiawati||Amer Noor||[[Esma Daniel]]||[[Ahmad Idham]]||Fendi Seman}} |'''Lemas''' - [[Khai Bahar]] | |14 Episod | |- ! colspan="9" style=" background:grey; color:back; text-align:center;" |2025 |- |1. | ''[[Akad Yang Terlindung]]'' | 14 Januari 2025 - 17 Februari 2025 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Adam Lee]]|[[Siti Hariesa]]|[[Ryun Ryry]]|Aziq Mukhriz|[[Jasmin Hamid]]|Lorenzo Irmann|[[Sham Visa]]|[[Esma Daniel]]|[[Wilma Muhammad]]|[[Maria Farida]]|[[Faye Kusairi]]|Khalida Balqis}} |'''Urai''' - [[Elliza Razak]] | |20 Episod | |- |2. |''[[Teratak Kasih Salina]]'' | 18 Februari 2025 - 11 Mac 2025 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Ummi Nazeera]]|[[Aqasha]]|[[Fazlina Ahmad Daud]]|Mimi Ernida|Shazia Rozaini|Meor Mohd|Hasnul Rahmat|Luqman Hafidz|Khalida Balqis|Erin CTJ|Nina Smith|Haleeda}} |'''Awan Mendung''' - [[Aiman Sidek]] ft. Alin Sidek | |15 Episod |Sambungan kepada drama '''[[Rindu Kasih 2]]''' |- |3. |''[[Sekam Di Dada]]'' | 12 Mac 2025 - 10 April 2025 | Zamri Zakaria | {{hlist|[[Adi Putra]]||[[Amyra Rosli]]||[[Auni Yusri]]||[[Qistina Khaled]]||[[Apich Lo]]||[[Josiah Hogan]]||[[Puteri Sarah Liyana]]||[[Nadia Brian]]||Izuan Razali||[[Ieda Moin]]||[[Syazuwan Hassan]]||[[Arash Mohammad|Arash Mohd]]|[[Firdaus Ghufran]]}} |{{ubl|'''Tetap Berharap''' - Jimi Kamal|'''Lumrah Cinta''' - [[Puteri Khareeza]]}} | |20 Episod | |- |4. |''[[Dari Rahim Yang Sama]]'' | 14 April 2025 - 7 Mei 2025 | Amor Rizan | {{hlist||[[Nabila Huda]]||[[Rykarl Iskandar]]||[[Mhia Farhana|Mhia Firdaus]]||[[Rafique Iskandar]]||[[Ameerul Asyraf]]||[[Fezrul Khan]]||Shyrim Husni}} |'''Cinta Terakhirku''' - [[Amira Othman]] | |15 Episod | |- |5. |''[[Nikmat Hanya Sesaat]]'' | 8 Mei 2025 - 11 Jun 2025 | Izuan Mokhtar | {{hlist|[[Mawar Rashid]]||[[Fadlan Hazim]]||[[Lisdawati]]||[[Shasha Abedul]]||[[Arash Mohamad]]||Danish Hazriq||Ady Mohamad||[[Raja Azmi]]||[[Raden Zaharatul]]||[[Mas Anizan]]||Nizam Kama||Mutalib Mubin||Wan Latah}} |'''Jika Masih Ada''' - [[Erra Fazira]] & [[Hady Mirza]] | |rowspan=3|20 Episod | |- |6. | ''[[Baby Papa]]'' | 12 Jun 2025 - 16 Julai 2025 | Bahri Uma Bajuri | {{hlist|Kirana Batrisyia||[[Faizal Hussein]]||[[Silfeny Osman]]|[[Emelda Rosemila]]||[[Fauziah Nawi]]|[[Fizz Fairuz]]||[[Nina Nadira]]||[[Raja Azmi]]||[[Zarynn Min]]}} | '''Baby Papa''' - Pendekar & Adik Marsha | | Drama ulangan daripada [[Tonton]] - Selama 1 jam |- |7. | ''[[Hilang Dalam Rindu]]'' | 17 Julai 2025 - 20 Ogos 2025 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist|[[Jazmy Juma]]|[[Tracie Sinidol]]|[[Qistina Rania]]|[[Zarif Ghazzi]]|[[Nina Smith]]|[[Sera Melissa]]|[[Jalaluddin Hassan]]|[[Shaharuddin Thamby]]|[[Fadilah Mansor]]|Ayu Azlina}} | {{ubl|'''Lebih Indah Berpisah''' - [[Bella Astillah]] & Ade Govinda|'''Lumrah Cinta''' - [[Puteri Khareeza]]}} |9 juta penonton |Adaptasi novel '''Hilang''' karya Mia Azwari |- |8. | ''[[Langit Ke Tujuh]]'' | 21 Ogos 2025 - 3 September 2025 | [[Heykal Hanifah]] | {{hlist||[[Zamarul Hisham]]||[[Nora Danish]]||[[Farahdhiya]]||[[Faezah Elai]]||[[Chacha Maembong]]||[[Nafiz Muaz]]||[[Fauziah Nawi]]||[[Iman Suhana]]}} | '''Genggam''' - Apwriter & Afif Tirmizie | | 8 Episod | Drama ulangan daripada '''[[Tonton]]''' - Selama 1 jam |- |9. | ''[[Seindah Hujan Cinta]]'' | 4 September 2025 - 22 Oktober 2025 | Nizam Zakaria | {{hlist||[[Yusuf Bahrin]]|[[Nelydia Senrose]]|[[Ezzanie Jasny]]|[[Hariz Hamdan]]|Dina Allysha|[[Haidar Hasanuddin]]|[[Amanda Tan]]|[[Fadilah Mansor]]|[[Zulkifli Ismail]]|[[Sheila Mambo]]|[[Normah Damanhuri]]|[[Iqram Dinzly]]}} | '''Sampaikan Rindu''' - [[Ippo Hafiz]] | | 28 Episod |{{ubl|Adaptasi novel '''Seindah Hujan Cinta''' karya Qash Shazwani|Drama ulangan daripada '''[[Tonton]]''' - Selama 1 jam}} |- |10. | ''[[Bintang Di Langit Syawal]]'' | 23 Oktober 2025 - 18 November 2025 | Bahri Uma Bajuri | {{hlist|[[Adam Lee]]||[[Scha Elinnea]]||[[Shalma Eliana]]||[[Syahmie Thsaqeef]]||[[Arash Mohamad]]||[[Jasmin Hamid]]||[[Fezrul Khan]]||Alif Ali||Razzuan Rosli||[[Azhar Sulaiman]]}} | '''Masih Ada Kau Lagi''' - Shazriq Azeman | |15 Episod | |- |11. |''[[Salju Rindu Di Bumi Auckland]]'' | 19 November 2025 - 6 Januari 2026 | Riza Baharudin | {{hlist|[[Riena Diana]]||[[Keith Foo]]||[[Nabil Aqil]]||[[Kodi Rasheed]]||[[Husna Mustaffa]]||[[Azwan Kombos]]||[[Shamsul Ghau Ghau]]||[[Rosnah Johari]]||[[Mas Anizan]]}} | '''Terlerai''' - [[Suki Low]] | |28 Episod |{{ubl|Adaptasi novel '''Salju Rindu Di Kota Edinburgh''' karya Haitun Kamarazaman|Drama ulangan daripada '''[[Tonton]]''' - Selama 1 jam}} |- ! colspan="9" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2026 |- |1. |''[[Susuk Rupawan]]'' | 7 Januari 2026 - 20 Januari 2026 | Amor Rizan | {{hlist|[[Cahaya Nilam]]||[[Adam Lee]]||Darien Aeldra||[[Shah Rezza]]||[[Watie Sadali]]}} | '''Sang Pelaku''' - Ameerais & Mariam Saim | |8 Episod | |- |2. |''[[Bisik Asmara]]'' | 21 Januari 2026 - 24 Februari 2026 | [[Jamal Khan]] | {{hlist|[[Zul Ariffin]]||[[Uqasha Senrose]]||[[Sophia Albarakbah]]||[[Ruminah Sidek]]||[[Nafiz Muaz]]||[[Nadia Brian]]||[[Wanns Ahmad]]||[[Syazuwan Hassan]]||Amanda Misbun||[[Zaki Azeman]]||[[Aleza Shadan]]||[[Arash Mohamad|Arash Mohd]]||[[Fadilah Mansor]]}} | '''Rayu Hatiku''' - [[Adira Suhaimi]] | |20 Episod | |- |3. |''[[Kerana Cinta Itu Dusta]]'' | 25 Februari 2026 - 14 April 2026 | Nur Ain Sharif | {{hlist|[[Jazmy Juma]]|[[Emma Maembong]]|[[Nazrief Nazri]]|[[Azira Shafinaz]]|[[Raja Azmi]]|[[Riz Amin]]|Ayu Azlina|[[Adrea Abdullah]]|[[Shania Hendrik]]|Aida Rain|Mejelyna|Ayden Jaszle|Dahlya Nurdelisya|Faiz Shafie}} |'''IDLYA''' - [[Misha Omar]] | |30 Episod | |- |4. |''[[Dorm 403]]'' | 15 April 2026 - 6 Mei 2026 | [[Raja Mukhriz|Raja Mukhriz R. Ahmad Kamaruddin]] | {{hlist|Zairi Aziz|[[Muaz Zabir]]|Gbril|[[Evertts Gomes]]|[[Nik Rifaie]]|[[Dynas Mokhtar]]|[[Noki K-Clique]]|[[Muhsin Nadzli]]}} | '''Sendiri''' - [[Yonnyboii]] & Kai Deva | |rowspan=2|13 Episod | |- |5. |''[[Cahaya Anak Lorong]]'' | 7 Mei 2026 - 28 Mei 2026 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Izzue Islam]]||[[Syad Mutalib]]||[[Areef Amran]]||Ranea Azreen|[[Fariz Isqandar]]|Azrel Iskandar|[[Balkisyh Semundur Khan]]|[[Adam Corrie]]|[[Shazia Rozaini]]}} |'''Perjalanan''' - [[Ernie Zakri]] & Andi Rianto | | |- |6. |''[[Jiwa Seorang Pentaksub]]'' | 1 Jun 2026 - 13 Julai 2026 | Nur Ain Sharif | {{hlist||[[Rosyam Nor]]||[[Sophia Albarakbah]]||[[Rita Rudaini]]||[[Shahz Jaszle]]||Ady Mohammad||Ariff Idrus||Syean Mokhtar||Faizul Syaharin}} |'''Obsesi Ilusi''' - [[Aepul Roza]] | |25 Episod | |- |7. |''[[Santau Perempuan Terlarang]]'' | 14 Julai 2026 - 29 Julai 2026 | Faizal Nadxaman | {{hlist|[[Emma Maembong]]|[[Nabil Aqil]]|[[Fadlan Hazim]]|[[Farid Kamil]]|[[Hanna Aqeela]]|[[Azri Iskandar]]|Marc Sadique|Amin Iman}} |'''Damping''' - [[Amir Hasan]] | |10 Episod |Drama ulangan daripada '''[[Tonton]]''' - Selama 1 jam |- |7. | ''[[Akad Tak Dipinta]]'' | 30 Julai 2026 - Kini | Amor Rizan | {{hlist|[[Redza Rosli]]|[[Nasuha Sulaiman]]|[[Darien Aeldra]]|[[Aleza Shadan]]|[[Sharifah Shahora]]|[[Kween Keela]]|Adil Luca|Nazaty Gina|Zuhairy Ibrahim|Syerryfa Alhabshee|[[Fendy Bakry]]}} | '''Kosong''' - [[Aufahanie]] | |Rowspan=3|20 Episod |Adaptasi novel '''Akad Tak Dipinta''' karya Aalin Ramly |- |8. | ''[[Ke Mana Hilangnya Cinta]]'' ! AKAN DATANG SEPTEMBER 2026 | Azhar Khalid (Apache) | {{hlist|[[Keith Foo]]||[[Syamim Freida]]||[[Liza Abdullah]]||[[Nazeera Sardi]]||[[Marc Syahmie]]||Emily Elizabeth||Dahlya}} | | | |- |9. | ''Sepenuh Hati Rindu'' ! AKAN DATANG NOVEMBER 2026 | Eoon Shuhaini | {{hlist|[[Shahz Jaszle]]||[[Farah Nabilah]]||[[Syafie Naswip]]||Razzuan Rosli||[[Raja Azmi]]||[[Dottie]]||Hazrat Muaz||Anuar Romli||Syaf Mikail}} | | | |- |10. |''Di Sebalik Jaring'' ! AKAN DATANG 2026/2027 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist||[[Sean Lee]]|[[Adam Lee]]|[[Riena Diana]]|[[Zairi Aziz]]|[[Hasnul Rahmat]]|[[Izzue Islam]]}} | | | | |- |} c21vkacw6vvxm6id1e07yf216yjygdx 0 206459 6925947 6866694 2026-08-12T11:26:19Z Mnha1206 394769 /* Struktur pentadbiran */ 6925947 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | name = Jabatan Kastam Diraja Malaysia | native_name = جابتن كستم دراج مليسيا | native_name_a = JKDM / KDRM / ''RMCD'' | native_name_r = | type = | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | logo = Crest of the Royal Malaysian Customs.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Kastam Diraja Malaysia | image = | image_size = | image_caption = | formed = {{Start date and age|1931}} | preceding1 = Persatuan Kastam | preceding2 = Jabatan Kastam dan Eksais Negeri Selat | preceding3 = Jabatan Kastam dan Eksais Negeri-Negeri Melayu Bersekutu | preceding4 = Kastam dan Eksais Diraja Malaysia | preceding5 = Jabatan Kastam dan Eksais Diraja Malaysia | dissolved = | superseding1 = | superseding2 = | jurisdiction = | headquarters = [[Putrajaya]], [[Malaysia]] | coordinates = | motto = | employees = | budget = | minister1_name = [[Anwar Ibrahim|Dato Seri Anwar Ibrahim]] | minister1_pfo = [[Menteri Kewangan Malaysia|Menteri Kewangan]] | minister2_name = [[Amir Hamzah Azizan|Datuk Seri Amir Hamzah Azizan]] | minister2_pfo = [[Menteri Kewangan Malaysia|Menteri Kewangan II]] | deputyminister1_name = [[Liew Chin Tong|Tuan Liew Chin Tong]] | deputyminister1_pfo = [[Timbalan Menteri Kewangan Malaysia|Timbalan Menteri Kewangan]] | chief1_name = YBhg. Dato' Amran bin Haji Ahmad | chief1_position = Ketua Pengarah Kastam | chief2_name = | chief2_position = | public_protector = | deputy = | parent_agency = [[Kementerian Kewangan Malaysia]] | child1_agency = | child2_agency = | keydocument1 = | website = [https://www.customs.gov.my/ms Jabatan Kastam Diraja Malaysia] | map = | map_size = | map_caption = | footnotes = | embed = }} '''Jabatan Kastam Diraja Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن كستم دراج مليسيا; singkatan: '''JKDM''') ialah sebuah badan jabatan kerajaan di bawah [[Kementerian Kewangan Malaysia]]. JKDM berfungsi sebagai pemungut [[cukai]] tidak langsung utama negara, memberi fasilitasi kepada [[perdagangan]] dan menguatkuasa undang-undang. Pengurusan tertinggi JKDM diterajui oleh Ketua Pengarah Kastam (Turus III) dan dibantu oleh 3 orang timbalan iaitu, Timbalan Ketua Pengarah Kastam Bahagian Penguatkuasaan/Pematuhan (Jusa A), Timbalan Ketua Pengarah Kastam Bahagian Perkastaman/Cukai Dalam Negeri (Jusa A) dan Timbalan Ketua Pengarah Kastam Bahagian Pengurusan (Jusa B). Jabatan Kastam Diraja Malaysia terdiri daripada beberapa bahagian iaitu Bahagian Penguatkuasaan, Bahagian Cukai Dalam Negeri, Bahagian Pematuhan, Bahagian Perkastaman, dan Bahagian Perkhidmatan Teknik. ==Fungsi== * Memungut hasil negara dalam bentuk [[cukai]] dan duti kastam yang terdiri daripada duti [[import]], duti [[eksport]], duti eksais, cukai jualan, cukai perkhidmatan, levi keuntungan luar biasa, levi kenderaan, levi perlepasan, hasil bukan cukai, hasil negeri/wang amanah dan cukai perlancongan. * Memberi fasilitasi perdagangan dalam bentuk insentif dan fasilitasi kepada sektor perindustrian dan perdagangan yang bertujuan untuk menjana ekonomi negara selaras dengan perubahan dasar kerajaan yang lebih mengutamakan sektor perindustrian telah disediakan JKDM. * Menguatkuasakan undang-undang dan peraturan-peraturan yang ditadbir oleh JKDM. == Bidang kuasa == Jabatan Kastam Diraja Malaysia , telah diperuntukkan [[kuasa]] untuk menguatkuasakan Akta, Perintah dan Peraturan seperti di bawah. Senarai rujukan undang-undang adalah seperti berikut: '''Akta''' * Akta Kastam 1967 (Akta 235) * Akta Eksais 1976 (Akta 176) * Akta Zon Bebas 1990 (Akta 438) * Akta Cukai Jualan 2018 (Akta 806) * Akta Cukai Perkhidmatan 2018 (Akta 807) * Akta Levi Keuntungan Luar Biasa 1998 (Akta 592) * Akta Cukai Perlancongan 2017 (Akta 791) * Akta Dadah Berbahaya 1952 (Akta 234) * Akta Racun 1952 (Akta 360) * Kanun Tatacara Jenayah (Akta 593) * Akta Senjata 1960 (Akta 206) * Akta Penjara 1995 (Akta 537) * Kaedah-Kaedah Lokap 1953 * Akta Pencegahan Pengubahan Wang Haram, Pencegahan Pembiayaan Keganasan Dan Hasil Daripada Aktiviti Haram 2001 (Akta 613) * Akta Membaharui Undang Undang (Penghapusan Samsu Gelap) 1976 (Akta 165) * Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (Akta 670) * Akta Perdagangan Strategik 2010 (Akta 708) * Akta Perdagangan Antarabangsa Mengenai Spesis Terancam 2008 (Akta 688) * Akta Pemuliharaan Hidupan Liar 2010 (Akta 716) * Ordinan Perkapalan Saudagar 1952 * Akta Duti Timbal Balas dan Anti Lambakan 1993 (akta 504) * Akta Pelindung 2006 (Akta 657) * Akta Passport 1966 (Akta 150) * Akta Imigresen 1959/63 * Akta Pendaftaran Penjenayah Dan Orang-Orang Yang Tidak Diingini 1969 * Akta Keterangan 1950 * Akta Perlindungan Saksi 2009 * Akta Perlindungan Pemberi Maklumat 2010 * Akta Mahkamah Kehakiman 1964 * Perlembagaan Persekutuan '''Perintah''' *Perintah Duti Kastam *Perintah Duti Kastam (Pengecualian) *Perintah Kastam (Larangan Mengenai Import) *Perintah Kastam (Larangan Mengenai Eksport) *Perintah Kastam (Larangan Pemindahan) *Perintah Kastam (Nilai-Nilai) (Minyak Kelapa Sawit) *​Perintah Levi Keuntungan Luar Biasa (Buah Kelapa Sawit) *Perintah Duti Kastam(Barang-Barang Perjanjian Perkongsian Ekonomi Malaysia-Jepun) *Perintah Duti Kastam (Barang-Barang Berasal dari Negeri-Negeri ASEAN) (Tatanama Tarif Barharmonis ASEAN dan Tarif Keutamaan Sama Rata) *Perintah Duti Kastam (Barang Barang di bawah Perjanjian Perkongsian Ekonomi Kompr​ehensif AntaraNegeri-Negeri Anggota ASEAN dengan Jepun) *Perintah Duti Kastam (Barang-Barang Berasal dari Negeri-Negeri ASEAN) (Tatanama Tarif Berharmonis ASEAN dan Perjanjian Perdagangan Barangan ASEAN) *​Perintah Duti Kastam (Barang-Barang di bawah Perjanjian Penubuhan Kawasan Perdagangan Bebas antara ASEAN - Australia - New Zealand) *​Perintah Duti Kastam (Barang-Barang Di Bawah Perjanjian Rangka Kerja Kerjasama Ekonomi Komprehensif Antara ASEAN Dan China) *​Perintah Duti Kastam (Barang-Barang di Bawah Perjanjian Rangka Kerja Mengenai Kerjasama Ekonomi Komprehensif Antara Kerajaan Negara-Negara Anggota Pertubuhan Negara-Negara Asia Tenggara dan Republik Korea)(Tatanama Tarif Berharmonis ASEAN) *Perintah Duti Kastam (Barang-Barang Di Bawah Perjanjian Penubuhan Kawasan Perdagangan Bebas Antara ASEAN – Hong Kong, China) *​​Perintah Duti Kastam (Barang-Barang DI Bawah Perjanjian Perkongsian Ekonomi Komprehensif Serantau) *​Perintah Duti Kastam (Barang-barang Di Bawah Perjanjian Komprehensif dan Progresif Bagi Perkongsian Trans-Pasifik) *Perintah Duti Kastam (Langkawi) *Perintah Duti Kastam (Pangkor) *Perintah Duti Kastam (Labuan) *Perintah Duti Kastam (Tioman) *​Perintah Kastam (Duti Anti-Lambakan) *Perintah Kastam (Duti Anti-Lambakan) (Kajian Semula Dipercepat) *​​Perintah Kastam (Duti Anti-Lambakan Sementara) *​Perintah Kastam (Duti Anti-Lambakan)(Pelanj​utan) *Perintah Kastam (Duti Anti-Lambakan) (Kajian Semula Pentadbiran) *Perintah Kastam (Nilai-Nilai Kenderaan Motor Pasang Siap Yang Diimport)(Baru) *Perintah Duti Eksais *​Perintah Duti Eksais (Minuman Bergula)(Bayaran) *​Perintah Eksais (Pengecualian Daripada Perlesenan) *Perintah Duti Eksais (Pengecualian) *Perintah Duti Eksais (Kenderaan Bermotor)(Bayaran) *​Perintah Duti Eksais (Penyediaan Pra Campuran)(Bayaran) *Perintah Duti Eksais (Langkawi) *Perintah Duti Eksais (Pangkor) *Perintah Duti Eksais (Labuan) *Perintah Duti Eksais (Tioman) *Perintah Cukai Jualan (Barang Yang Dikecualikan Daripada Cukai) 2018 *Perintah Cukai Jualan (Kadar Cukai) 2018 *Perintah Cukai Jualan (Jumlah Nilai Jualan Barang Bercukai) 2018 *Perintah Cukai Perkhidmatan (Kadar Cukai) 2018 *Perintah Cukai Perkhidmatan (Orang Yang Dikecualikan Daripada Pembayaran Cukai) 2018 *Perintah Cukai Perkhidmatan (Kadar Cukai Perkhidmatan Digital) 2019 '''Peraturan''' *​​​​Peraturan-Peraturan Kastam 1977​ *Peraturan-Peraturan Kastam 2019​ ​ *Peraturan-Peraturan Kastam (Ketetapan Kastam) 2007​​​​​ *​​Peraturan-Peraturan Kastam(Pengkompaunan Kesalahan) 2020 *​Peraturan- Peraturan Kastam (Fi Lesen Import Kenderaan Bermotor) 2009​ *Peraturan-Peraturan Eksais 1977 ​ *Peraturan-Peraturan Eksais (Ketetapan Kastam) 2007​ *​​Peraturan-Peraturan Eksais (Pengkompaunan Kesalahan) 2020 *Peraturan-Peraturan Eksais (Membotol dan Memindah Liquor yang Memabukkan) 1977 *​Peraturan-Peraturan Eksais (Penentuan Nilai Barang-Barang yang Dikilangkan Secara Tempatan bagi Maksud Melevi Duti Eksais) 2019​​​​ == Sejarah Awal Perkastaman == Sebelum [[Semenanjung Tanah Melayu|Tanah Melayu]] dijajah oleh Barat, sistem pentadbiran cukai telah sekian lama wujud, iaitu semenjak Kegemilangan [[Kesultanan Melayu Melaka|Pemerintahan Melayu Melaka]] dan [[Kesultanan Johor-Riau]]. Dalam era Kesultanan Melayu Melaka, pelabuhan-pelabuhan pesisir laut dan perundangan, adalah saling berkaitan dengan struktur cukai yang melibatkan pedagang-pedagang asing dan tempatan. Sepanjang tempoh tersebut, pungutan cukai dan hal-hal yang berkaitan dengan percukaian di bawah bidang kuasa Penghulu Bendahari (''Chief of the Exchequer'') . Pegawai percukaian dikenali sebagai Syahbandar. Merekalah yang merupakan golongan yang menguatkuasakan Peraturan-peraturan dan Undang-undang Pelabuhan melalui kuasa yang telah diberikan oleh Raja. ''" ... the Chief of the Exchequer. (He) controlled all the revenue and Customs Officers and looked after the palace building and equipment (...Penghulu Bendahari. (Dia) Mengawal semua sumber perbendaharaan dan semua Syahbandar serta bangunan Istana dan peralatannya)". (R.J. Wilkinson "The Malacca Sultanate". JMBRAS VOL. XIII-Pt.2, 1935, p.31) === Pentadbiran Cukai di Negeri-Negeri Selat 1826 === Dengan penubuhan Negeri-negeri Selat pada tahun 1826 pentadbiran cukai ditadbir oleh seorang Gabenor dan sebuah Majlis Jeneral di Calcutta yang mana ia dikawal oleh ''Board of Control'' Syarikat Hindia Timur. Walaupun Negeri-negeri Selat telah ditubuhkan, namun beberapa struktur dan amalan percukaian yang telah digunakan oleh pembesar Melayu sebelum ini masih dikekalkan, umpamanya sistem ''Tax Farming'' iaitu satu bentuk percukaian dengan memajakkan kuasa memungut cukai kepada pemajak yang paling tinggi dengan dikenakan lesen kepada pemajak dan diikuti dengan beberapa syarat. Cara ini dapat melicinkan proses pemungutan cukai eksais. Bagi tujuan penyeludupan pula terutama penyeludupan candu, pada tahun 1961, polis telah digunakan bagi tujuan tersebut. Walaupun belum wujud lagi Jabatan Kastam dan Eksais, namun segala aktiviti kastam adalah dikendalikan oleh satu badan yang dipanggil ''Government Monopolies,'' iaitu satu badan yang diberi kuasa untuk mengeluarkan lesen mengimport, memproses dan menjual barangan tertentu seperti candu, tembakau, arak, rokok dan mancis. Pada masa ini Singapura, Pulau Pinang, Melaka, Labuan dan Daerah Dinding di Perak telah menjadi Kawasan Utama Kastam. Daerah Dinding kemudiannya telah dikeluarkan daripada kawasan Kastam Negeri Selat dengan menyerahkan semula kepada Sultan Melaka pada 6hb. Jun 1934. Pada masa ini barang yang dikenakan Cukai Eksais ialah samsu, todi dan candu buatan tempatan. Manakala Cukai Kastam pula dikenakan ke atas pengimportan candu dari Negeri China, tembakau, rokok, arak dan mercun. ''Government Monopolies,'' badan yang mengawal perjalanan kastam dan eksais ini berjalan sehingga tahun 1937, apabila pada tahun itu Jabatan Kastam dan Eksais Negeri Selat ditubuhkan dengan rasmi dengan gelaran ''H.M Customs'' ''and Excise.'' Pada masa ini juga Cawangan Pungutan Hasil dan Cawangan Pencegah telah ditubuhkan. Stesen yang dipanggil ''Coast Post'' telah didirikan bagi menempatkan pegawai ''Revenue Officier'' memungut cukai dan mengawal aktiviti perdagangan. Pada masa ini Jabatan Kastam juga berkongsi kuasa dengan ''“Harbour Master, Post Master dan Immigresen”''. Pada tahun 1938 aktiviti penggeledahan kapal telah dijalankan untuk menghapuskan aktiviti penyeludupan. ''H.M. Customs and Excise'' kekal sehingga ke zaman Malayan Union sehinggalah pada tahun 1948 apabila Jabatan Kastam dan Eksais terbentuk di dalam Persekutuan Tanah Melayu, kecuali Singapura dan Labuan. === Sistem Percukaian di Negeri-Negeri Melayu === Sebelum campur tangan British di Negeri-negeri Melayu dan sebelum Sistem Residen diperkenalkan telah wujud system pentadbiran cukai di negeri-negeri Pahang, Perak, Selangor dan Negeri Sembilan dimana ianya ditadbir oleh pembesar-pembesar Melayu. Pada masa ini Negeri-negeri Melayu telah dibahagikan kepada beberapa jajahan daerah yang mempunyai seorang pembesar yang berkuasa untuk mengenakan cukai ke atas rakyat. Antara cukai yang dikenakan adalah seperti contoh berikut: a.    Getah                               - $1 sepikul b.    Kulit Haiwan                   -$12.5 sepikul c.    Bijih Timah                      -$4 sebahara d.    Beras                                -$16 sepikul e.    Tembakau                       -$2 sepikul f.     Candu                              -$4 sepikul g.    Minyak                             -10% setiap jenis Dengan pengenalan Sistem Residen pada tahun 1870 hingga 1880an, maka pentadbiran British telah mengambil alih tugas memungut cukai daripada pembesar-pembesar tempatan. Sebelum pembentukan Majlis Negeri di negeri-negeri yang ditadbir melalui Sistem Residen, pemungutan hasil cukai adalah bergantung kepada budi bicara tiap-tiap Residen yang bertindak sebagai penasihat kepada Sultan. Majlis Negerilah yang kemudiannya menentukan segala perkara yang berhubung dengan Cukai Kastam di negeri-negeri berkenaan. Antara fungsi majlis tersebut adalah: ''“…Connection with the Government of the country influential natives and other with whom the Government may consult, regarding proposals for taxation, appoiments concessions, the institution or abolition of laws and other matters…”'' Antara cukai yang telah diperkenalkan ialah: a.    Sistem pemajakan tanah lombong dengan bayaran Cukai Eksport sebanyak $15.00 sebahara dan 1/10 bagi logam lain. b.    ''Farming Revenue'' – cukai 2.5% c.    Cukai ke atas candu import === Penyatuan Jabatan Kastam di Negeri Melayu Bersekutu === Pentadbiran aktiviti percukaian di Negeri Melayu dengan lebih teratur telah membawa kepada penubuhan Jabatan Kastam di Negeri Melayu bertempat di muara-muara sungai dan sempadan antara negeri dan ditugaskan khusus untuk memungut cukai ke atas barang keluaran pertanian, perlombongan, minuman keras, candu dan gambir. Sistem pentadbiran Jabatan Kastam pada masa itu adalah bersaingan antara satu negeri dengan negeri yang lain. Urusan pentadbiran jabatan dan pemungutan cukai dijalankan oleh kerani-kerani kepada pejabat daerah dan kerani daripada pejabat Perbendaharaan Negeri. Oleh itu, Jabatan Kastam tidak sepenuhnya mengendalikan pentadbiran dalam urusan pemungutan Cukai Kastam dan Eksais. Sebagai contoh di Teluk Anson, Taiping dan Kuala Lumpur, cukai-cukai dipungut oleh Bendahari Kerajaan sementara di pelabuhan, muara-muara sungai serta sempadan negeri Perak, Selangor dan Negeri Sembilan, cukai dipungut oleh Kerani-kerani Kastam yang bertanggungjawab kepada Pegawai-pegawai Daerah berkenaan. Di Negeri Selangor Cukai Import ke atas candu dipungut oleh Pegawai Pelindung Hal Ehwal Orang-orang Cina. Pada masa ini belum wujud lagi kesatuan kastam antara Negeri-negeri Melayu yang membawa masalah kepada tarif barangan dan kadar cukai yang berbeza-beza di antara negeri-negeri. Akibat daripada itu timbul keperluan bagi membentuk sebuah persekutuan antara Negeri-negeri Melayu dan telah dipersetujui pada dasarnya oleh Setiausaha Luar British dan Gabenor Negeri-negeri Selat. Dengan terbentuknya persekutuan Negeri-negeri Melayu Bersekutu maka timbul usaha-usaha bagi menyatukan hal ehwal kastam antara negeri-negeri. Natijah daripada itu lahirlah satu undang-undang yang dinamakan Enakmen Hasil Barang Bilangan ll pada tahun 1904, yang bertujuan mengawal segala hasil Cukai Import ke atas minuman keras. Di bawah undang-undang ini pemborong diberi kuasa khas mengimport dengan bayaran sewa yang telah ditetapkan. Pada tahun 1907 satu jawatan telah diwujudkan dengan nama ''Inspector of Trade and Customs'' pada 1hb Januari 1907. Pada tahun yang sama juga satu undang-undang yang dinamakan “''The Customs Regulation Enactment”'' telah diadakan dan berkuatkuasa pada 1hb Januari 1907 setelah diluluskan keempat-empat Majlis Undangan Negeri. Kemudian pada tahun 1908 nama ''Inspector of Trade and Customs'' telah diganti dengan nama ''Commissioner of Trade and Customs''. Dengan wujudnya enakmen 1907, maka jadual-jadual Cukai Import dan Eksport telah diseragamkan di seluruh Negeri Melayu Bersekutu. Walau bagaimanapun penyatuan sepenuhnya hanya wujud pada tahun 1920 dengan pembentukan satu enakmen kastam yang seragam bagi Negeri-negeri Melayu Bersekutu. Dengan penyatuan ini juga stesen-stesen kastam di sempadan telah dimansuhkan dan cukai tidak dikenakan jika barang tersebut dibawa daripada sebuah negeri ke sebuah negeri yang lain yang berada dalam kesatuan kastam. Untuk memungut Cukai Eksport ke atas barang-barang yang dibawa keluar dengan kereta api maka stesen pemungut cukai telah ditubuhkan di tanah jajahan Singapura dan Prai pada tahun 1918 dan 1919, di Melaka pada tahun 1922. Stesen ini juga ditugaskan untuk memungut cukai ke atas barang yang diimport. Pembentukan Kesatuan Kastam di Negeri-negeri Melayu Bersekutu telah menyelaraskan segala peraturan kastam di antara negeri-negeri tersebut. Ia juga telah menyatakan semua pejabat kastam di bawah Pesuruhanjaya Perdagangan dan Jabatan Kastam bertanggungjawab secara langsung kepada Ketua Setiausaha Negeri-negeri Melayu Bersekutu. ''Commissioner of Trade and Customs'' telah diubah namanya kepada ''Comptroller of Customs'' pada tahun 1938. === Pembentukan Kesatuan Kastam Persekutuan Tanah Melayu 1948 === Dalam Persidangan Raja-raja Melayu bagi Negeri-negeri Melayu Bersekutu atau dikenali sebagai ''Durber'' pada tahun 1931 di Sri Menanti, Negeri Sembilan, cadangan untuk memperluaskan kesatuan telah dikemukakan oleh ''Sir Cecil Clementi.'' Cadangan beliau ini adalah berasaskan kepada semakin bertambahnya cukai import dari tahun ke tahun sehingga pada tahun 1932, taraf kastam meliputi sejumlah besar barangan dan terpaksa diwujudkan ''prefential duty'' bagi barangan yang datang daripada empayar British. Akibat daripada pergantungan yang amat sangat terhadap duti import sebagai hasil negeri Melayu Bersekutu inilah yang menyebabkan Pesuruhjaya Tinggi pada tahun 1932 berpendapat ''“Like the rest of the British Empire'' ''Become increasingly dependent on Customs'' ''import duties as their score that he strongly'' ''recommended the creation of a customs'' ''union embracing the whole of the Malay'' ''peninsula'' ''if trade is not to be intolerably cramped'' ''and the interdependence of one'' ''territory upon another i matter of commerce”,'' ''(C.R.Emerson Malaysia a study in Direct and'' ''Indirect Role Out 1979.P.190).'' Atas alasan supaya perdagangan tidak tergugat akibat daripada bertambahnya tarif di Negeri Melayu Bersekutu inilah yang menyebabkan beliau mengesyorkan supaya Kesatuan Kastam dibentuk bagi seluruh Semenanjung Tanah Melayu. Pembentukan Kesatuan Kastam bagi Semenanjung Tanah Melayu hanya berjaya dibentuk pada tahun 1946 iaitu dengan terbentuknya Malayan Union pada bulan April 1946, dan jabatan ini diberi nama ''“Customs and Excise of Malayan Union”''. Walau bagaimanapun dengan pembubaran ''Malayan Union'' pada tahun 1948 maka Jabatan ini terpaksa disusun semula. Jabatan Kastam pada masa ini bukan sahaja terdiri daripada Jabatan Kastam yang diletakkan di bawah Negeri Melayu Bersekutu tetapi termasuk juga Jabatan Kastam yang di bawah Negeri Melayu Tidak Bersekutu dan Negeri Selat. === Jabatan Kastam dan Eksais Persekutuan Tanah Melayu 1948 === Dengan terbentuknya Persekutuan Tanah Melayu pada tahun 1948, maka terbentuklah sebuah Jabatan Kastam dan Eksais bagi seluruh Semenanjung Tanah Melayu. Mengikut Ordinan Kastam 1952, jabatan ini diletakkan dibawah penguasaan Pesuruhjaya Tinggi bagi Tanah Melayu dan diketuai oleh seorang Pengawal Kastam sepertimana yang terdapat sejak tahun 1938. Ia berlanjutan sehingga negara mencapai kemerdekaan pada tahun 1957. Dengan kuasa yang ada pada Seksyen 138 Ordinan Kastam 1952, beliau yang berada dalam Majlis Persekutuan bertanggungjawab mengeluarkan segala peraturan-peraturan yang berhubung dengan hal ehwal kastam. Kawasan Utama Kastam pada masa itu adalah seluruh Semenanjung Tanah Melayu terkecuali Pulau Pinang, untuk mengekalkan tarafnya sebagai sebuah Pelabuhan Bebas. Ekoran daripada pembentukan Kesatuan Kastam bagi seluruh Tanah Melayu pada tahun 1948, maka timbullah keperluan untuk meningkatkan prestasi kakitangan dan jabatan bagi memenuhi keperluan Negara yang akan menuju ke arah kemerdekaan. Dengan itu, pada tahun 1956 sebuah pusat latihan telah ditubuhkan di Bukit Baru Melaka yang pada mulanya hanya mampu menampung seramai 40 orang pelatih pada satu masa. Apabila Persekutuan Tanah Melayu mencapai kemerdekaan pada bulan Ogos 1957 sekali lagi Jabatan Kastam dan Eksais dari segi struktur pentadbirannya disusun semula untuk memenuhi keperluan Tanah Melayu yang merdeka. Pentadbiran Jabatan Kastam dan Eksais telah diletakkan di bawah Kementerian Kewangan yang diketuai oleh seorang Pegawal Kastam dan Eksais yang bertanggungjawab kepada Menteri Kewangan. Jabatan ini dari segi kawasan telah dibahagikan kepada tiga wilayah berdasarkan kepada pusat perdagangan yang utama. Bagi Wilayah Utara pengkalannya adalah Pulau Pinang, meliputi Kedah, Perlis dan Perak. Bagi Wilayah Tengah pula, pengkalannya adalah di Kuala Lumpur dan kawasannya meliputi Terengganu, Kelantan dan Negeri Sembilan. Akhir sekali ialah Wilayah Selatan yang meliputi Johor, Melaka dan Stesen Kastam di Singapura. Tipa-tiap wilayah diketuai oleh seorang ''Senior Assistant Comptroller of Customs.'' Dengan kemasukan Sabah, Sarawak dan Singapura ke dalam Persekutuan Malaysia pada 16hb September 1963, maka sekali lagi struktur pentadbiran Kastam dan Eksais disusun semula untuk membolehkan keseragaman dilakukan. Pada tahun 1964, ketua bagi Jabatan Kastam dan Eksais Diraja bagi Negeri Tanah Melayu dengan pindaan kepada Undang-undang Kastam 1964 diterbitkan di bawah L.N. 306 bertarikh 1hb Oktober 1964, telah diberi nama sebagai ''Regional Comptroller of Customs and Excise.'' Pada tahun 1964 juga semua pegawai yang berkhidmat adalah anak tempatan apabila dua orang Pegawai Inggeris menamatkan tempoh perkhimatan masing-masing. Walaupun wujud penyatuan dengan Sabah dan Sarawak dalam Persekutuan Malaysia namun Sabah dan Sarawak masih bergerak dibawah Ordinan-ordinan Kastam dan Perintah Duti yang berasingan. Ini memberi kesan kepada perjalanan barangan secara bebas di antara sebuah wilayah ke wilayah yang lain tidak dapat dilaksanakan dengan mudah disebabkan oleh perbezaan tersebut. Ekoran daripada masalah ini, maka pengawal bagi ketiga-tiga wilayah telah berjumpa pada pertengahan tahun 1967 dan hasil daripada perjumpaan tersebut telah melahirkan sebuah Akta Kastam No.62, tahun 1967 yang memberikan seluruh Malaysia satu undang-undang kastam yang tunggal. Akibat daripada itu Jawatan kuasa Cukai Tidak Langsung di Perbendaharaan telah giat menyediakan sebuah tarif bersam untuk ketiga-tiga wilayah. Pada 29hb Oktober 1963, jabatan Kastam dan Eksais dianugerahkan gelaran Diraja oleh DYMM Seri Paduka Baginda Yang Dipertuan Agong. Ia merupakan detik sejarah baru dalam sejarah perkembangan Jabatan Kastam dan Eksais seterusnya. Pada tahun 1972, Jabatan Kastam dan Eksais Diraja Malaysia telah terlibat dalam penyusunan semula pentadbiran berikutan dengan laporan seorang pakar daripada ''International Monetary Fund''. Akibat daripada itu pada 1hb Ogos 1972, Ketua Pengarah Kastam Malaysia mewujudkan seorang Timbalan Ketua Pengarah Kastam dan seorang Penolong Ketua Pengarah Kastam yang bertanggungjawab bagi segala urusan pelaksanaan, ditambah pula seorang lagi Timbalan Pengarah Kastam yang bertanggungjawab bagi segala urusan pengurusan. Mulai dari tarikh tersebut juga jawatan Pengarah Kastam Wilayah Malaysia Barat telah dihapuskan dan digantikan dengan tiga Pengarah Kastam Kawasan sebagai ketua bagi tiap-tiap satu kawasan, iaitu utara, tengah dan selatan yang sebelum itu diketuai oleh Penolong Kanan Pengarah Kastam. Pada dekad 70-an dan 80-an, negara menuju ke era perindustrian akibatnya peranan Jabatan Kastam dan Eksais semakin luar. Cukai baru telah diperkenalkan seperti Cukai Jualan yang dikenakan ke atas barang yang dikilang di tempatan dan memungut cukai-cukai perkhidmatan yang diberi oleh hotel-hotel, rumah tumpangan serta pusat hiburan dan kesihatan. Untuk mengelakkan industri dan pelaburan cawangan industri telah ditubuhkan unit-unit sokongan seperti Unit Narkotik, Unit Komputer dan lain-lain unit telah diwujudkan bagi menghadapi perkembangan industri di Malaysia. {| class="wikitable" |+ !Bil. !Tahun !Sejarah Penubuhan |- |1. |1907 |Inspektor Perdagangan dan Kastam |- |2. |1908 |Pesuruhjaya Perdagangan dan Kastam |- |3. |1937 |Jabatan Kastam dan Eksais Negeri-Negeri Selat |- |4. |1946 |Kesatuan Kastam Semenanjung Tanah Melayu |- |5. |1948 |Jabatan Kastam dan Eksais Persekutuan |- |6. |1963 |Jabatan Kastam dan Eksais Diraja Malaysia |- |7. |1998 |Kastam Diraja Malaysia |- |8. |2008 - Kini |Jabatan Kastam Diraja Malaysia |} == Gelaran “Diraja” == Upacara pengurniaan penuh istiadat ini telah disempurnakan pada 29 Oktober 1963 oleh KDYMM Seri Paduka Baginda [[Yang di-Pertuan Agong]] Ke-3, [[Tuanku Syed Putra Jamalullail]], melalui penyerahan Gencana Diraja kepada Ketua Pengarah Kastam yang pertama, Tuan Abdul Rahman Bin Ariffin.{{citation needed}} == Senarai Ketua Pengarah Kastam == {| class="wikitable" |+ !Bil. !Nama !Tempoh !Skim Jawatan !Tempoh menjawat Jawatan |- |1. |En Abdul Rahman bin Ariffin |10.2.1964 - 13.9.1965 | - | {{age in years and days|1964|2|10|1965|9|13}} |- |2. |Tan Sri Wan Hamzah bin Wan Muhamad |14.9.1965 - 30.4.1972 | - | {{age in years and days|1965|9|14|1972|4|30}} |- |3. |Tan Sri Hj. Daiman bin Jamaluddin |1.5.1972 - 18.11.1976 | - | {{age in years and days|1972|5|1|1976|11|18}} |- |4. |Dato' Hj. Mohd Khalid bin Sahol |19.11.1976 - 16.10.1978 | - | {{age in years and days|1976|11|19|1978|10|16}} |- |5. |Tan Sri Datuk Abdul Rahim bin Dato' Tak |30.8.1978 - 15.3.1985 | - | {{age in years and days|1978|8|30|1985|3|15}} |- |6. |Dato' Hj. Mohd Nor bin Abdul Hamid |16.3.1985 - 16.4.1997 | - | {{age in years and days|1985|3|16|1997|4|16}} |- |7. |Datuk Hj. Ahmad Padzli bin Mohyiddin |17.4.1997 - 30.7.2000 | - | {{age in years and days|1997|4|17|2000|7|30}} |- |8. |Tan Sri Abdul Halil bin Abd Mutalib |1.8.2000 - 4.10.2005 |Pegawai Tadbir Diplomatik | {{age in years and days|2000|8|1|2005|10|4}} |- |9. |Dato' Sri Hj. Abd Rahman bin Abd Hamid |5.10.2005 - 2.10.2008 | Penguasa Kastam | {{age in years and days|2005|10|5|2008|10|2}} |- |10. |Dato' Sri Hj. Ibrahim bin Hj. Jaapar |3.10.2008 - 2.10.2010 | Penguasa Kastam | {{age in years and days|2008|10|3|2010|10|2}} |- |11. |Dato' Sri Mohamed Khalid Hj. Yusuf |3.10.2010 - 1.6.2012 |Penguasa Kastam | {{age in years and days|2010|10|3|2012|6|1}} |- |12. |Dato' Sri Khazali bin Hj. Ahmad |22.6.2012 - 20.3.2017 |Pegawai Tadbir Diplomatik | {{age in years and days|2012|6|22|2017|3|20}} |- |13. |Dato' Sri Subromaniam Tholasy |24.3.2017 - 8.3.2019 |Penguasa Kastam | {{age in years and days|2017|3|24|2019|3|8}} |- |14. |Dato' Seri Paddy bin Abd Halim |1.4.2019 - 10.4.2020 |Penguasa Kastam |{{age in years and days|2019|4|1|2020|4|10}} |- |15. |Datuk Seri Abdul Latif Abdul Kadir |5.6.2020 - 24.3.2022 |Penguasa Kastam | {{age in years and days|2020|6|5|2022|3|24}} |- |16. |Dato' Haji Zazuli bin Johan |8.07.2022 - 25.09.2023 |Penguasa Kastam |{{age in years and days|2022|7|8|2023|9|25}} |- |17. |Dato' Anis Rizana binti Mohd Zainudin @ Mohd Zainuddin |25.09.2023 - 6.03.2026 |Pegawai Tadbir Diplomatik |{{age in years and days|2023|9|25|2026|3|6}} |- |18. |Dato' Amran bin Haji Ahmad |9.03.2026 |Pegawai Tadbir Diplomatik |{{age in years and days|2026|3|9}} |} ==Struktur Pentadbiran Pengurusan Tertinggi == {| class="wikitable" !'''Pangkat''' !'''Nama''' |- |Ketua Pengarah Kastam (TURUS III) |Dato' Amran bin Haji Ahmad (PTD) |- |Timbalan Ketua Pengarah Kastam (Penguatkuasaan & Pematuhan) (JUSA A) |Puan Almirulita Binti Mohd Yusoff |- |Timbalan Ketua Pengarah Kastam (Cukai Dalam Negeri & Perkastaman) (JUSA A) |Puan Siti Binti Mang |- |Timbalan Ketua Pengarah Kastam (Pengurusan) (JUSA B) |Tuan Abu Bakar @ Saleh Bin Jambol (PTD) |- |Penolong Ketua Pengarah Kastam (Penguatkuasaan) (JUSA B) |Puan Raizam Binti Setapa @ Mustapha |- |Penolong Ketua Pengarah Kastam (Cukai Dalam Negeri) (JUSA B) |Tuan Haji Ismail Bin Hashim |} ==Organisasi== === '''Bahagian Penguatkuasaan''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah Bahagian Penguatkuasaan |Penolong Ketua Pengarah Kastam JUSA B |- |Cawangan Siasatan -Unit Siasatan Frod Perdagangan -Unit Siasatan Frod Dokumentasi -Unit Siasatan Pengubahan Wang Haram (AMLA) -Unit Siasatan Forensik |Pengarah Kastam JUSA C |- |Cawangan Risikan -Pusat Perisikan Kastam / National Targeting Centre -Zon Risikan Tengah -Unit Penyelarasan Risikan Zon dan Analisa Data -Unit Perisikan Antarabangsa -Unit Risikan Keselamatan -Unit Pengurusan Komunikasi dan Semboyan -Pengurusan Dana Risikan PRP -Risikan Inter Agency -Unit Perisikan Khas |Pengarah Kastam JUSA C |- |Cawangan Pendakwaan dan Rayuan -Unit Guaman Kriminal -Unit Guaman Sivil -Unit Kajian Undang-Undang -Unit Tribunal Rayuan -Unit Semakan Semula |Timbalan Pengarah Kastam WK54 |- |Cawangan Operasi, Marin dan Khidmat Sokongan -Unit Kawalan & Rondaan -Unit Operasi Taktikal -Unit Marin |Timbalan Pengarah Kastam WK54 |- |Cawangan Narkotik -Unit Risikan -Unit Operasi dan Penguatkuasaan -Unit Siasatan -Unit Latihan dan Pengendalian Anjing K9 |Timbalan Pengarah Kastam WK54 |- |Cawangan Penguatkuasaan Akaun Belum Terima (ABT) |Timbalan Pengarah Kastam WK54 |} === '''Bahagian Khidmat Pengurusan Sumber Manusia''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah Bahagian Khidmat Pengurusan Sumber Manusia |Pegawai Tadbir Diplomatik JUSA C |- |Cawangan Khidmat Pengurusan |Timbalan Pengarah M14 |- |Cawangan Perkhidmatan dan Latihan |Timbalan Pengarah M14 |- |Cawangan Pengurusan Kewangan |Timbalan Pengarah M14 |- |Cawangan Logistik |Timbalan Pengarah M14 |- |Cawangan Pengurusan Perolehan |Timbalan Pengarah M14 |- |Cawangan Akaun |Ketua Akauntan WA14 |} === '''Bahagian Teknologi Maklumat''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah Bahagian Teknologi Maklumat |Pegawai Teknologi Maklumat JUSA C |- |Cawangan Aplikasi (CA) |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Infrastruktur dan Rangkaian (CI) |Timbalan Pengarah F14 |- |Cawangan Pengurusan Kewangan |Penolong Kanan Pengarah Kastam II WK12 |} === '''Bahagian Perancangan Korporat''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah Bahagian Perancangan Korporat |Pengarah Kastam JUSA C |- |Cawangan Perancangan Strategik |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Hal Ehwal & Antarabangsa |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Hal Ehwal & Antarabangsa (Atase Brussel, Belgium) |Penolong Kanan Pengarah Kastam II WK12 |- |Cawangan Hal Ehwal & Antarabangsa (Atase Beijing, China) |Penolong Kanan Pengarah Kastam II WK12 |- |Cawangan Hal Ehwal & Antarabangsa (Atase Jakarta, Indonesia) |Penolong Kanan Pengarah Kastam II WK12 |- |Cawangan Hal Ehwal & Antarabangsa (Atase Canberra, Australia) <nowiki>*</nowiki>Telah diluluskan oleh kerajaan, belum ada penempatan | - |- |Cawangan Hal Ehwal & Antarabangsa (Atase Dubai, UAE) <nowiki>*</nowiki>Telah diluluskan oleh kerajaan, belum ada penempatan | - |- |Cawangan Hal Ehwal & Antarabangsa (Atase London, United Kingdom) <nowiki>*</nowiki>Telah diluluskan oleh kerajaan, belum ada penempatan | - |- |Cawangan Hal Ehwal & Antarabangsa (Atase New York, Amerika Syarikat) <nowiki>*</nowiki>Telah diluluskan oleh kerajaan, belum ada penempatan | - |- |Cawangan Hal Ehwal & Antarabangsa (Atase Tokyo, Jepun) <nowiki>*</nowiki>Telah diluluskan oleh kerajaan, belum ada penempatan | - |- |Cawangan Hal Ehwal & Antarabangsa (Atase Seoul, Korea) <nowiki>*</nowiki>Telah diluluskan oleh kerajaan, belum ada penempatan | |- |Cawangan Perhubungan Awam |Penolong Kanan Pengarah Kastam I WK13 |- |Pusat Panggilan Kastam (CCC) | - |} === '''Bahagian Perkastaman''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah Bahagian Perkastaman |Pengarah Kastam JUSA C |- |Cawangan Import/Eksport dan Kawalan Sempadan (IEKS) -Unit Kemudahan Import Eksport dan Perkastaman Serantau -Unit Kawalan Import Eksport Komoditi dan Data -Unit Sempadan dan Dasar Import Eksport -Unit Pengurusan Perlesenan Rokok Minuman Keras Tembakau -Unit Komitmen Agensi : MIDA |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Fasilitasi Perdagangan & Perindustrian (FPP) -Unit Pengurusan dan Kawalan GPB, GB dan KBC -Unit AEO -Unit Pengecualian Perbendaharaan / Pulang Balik -Unit ROO -Unit Pengurusan dan Kawalan Zon Bebas |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Industri, Petroleum & Gas (IPG) -Unit Petroleum Huluan (Upstream) -Unit Petroleum Hiliran (Downstream) -Unit Eksais dan Levi Keuntungan Luar Biasa |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Mesin Pengimbas |Penolong Kanan Pengarah Kastam I WK13 |- |UCustoms |Pengarah Kastam (Projek uCustoms) JUSA C |} === '''Bahagian Cukai Dalam Negeri''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah Bahagian Cukai Dalam Negeri |Penolong Ketua Pengarah Kastam JUSA B |- |Cawangan Dasar & Perlaksanaan Cukai Jualan |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Kawalan & Pemantauan Cukai Dalam Negeri |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Dasar & Perlaksanaan Cukai Perkhidmatan |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Kawalan Kemudahan, Fasilitasi dan Konsultasi |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Pengurusan & Penyelarasan Risiko |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Pengurusan Teknikal |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Khas SST dan Cukai Perlancongan |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Pengurusan Perakaunan Hasil |Akauntan WA13 |- |Bahagian Cukai Dalam Negeri Zon Tengah (Unit IV Putrajaya) |Pengarah Kastam JUSA C |- |Pusat Pemprosesan Kastam (CPC) Zon Tengah (Unit IV Putrajaya) |Penolong Kanan Pengarah Kastam I WK13 |} === '''Bahagian Perkhidmatan Teknik''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah Bahagian Perkhidmatan Teknik |Pengarah Kastam JUSA C |- |Cawangan Pengurusan Penilaian |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Klasifikasi, Tarif dan Gubalan |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Perakaunan Hasil -Unit Analisa Hasil -Unit Pungutan -Unit Tuntutan -Unit Terimaan dan Bayaran |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Customs Verification Initiative |Penolong Kanan Pengarah Kastam II WK12 |} === '''Bahagian Pengurusan Pematuhan''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah Bahagian Pengurusan Pematuhan |Pengarah Kastam JUSA C |- |Cawangan Jaminan Kualiti Audit (CJKA) |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Dasar dan Teknikal Audit Import & SST |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Pendidikan Masyarakat & Pelanggan (CPMP) |Penolong Kanan Pengarah Kastam I WK13 |- |Cawangan Pengurusan Pembayar Cukai Utama (LTU) Zon Tengah (Unit IV Putrajaya) |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |Cawangan Audit Import & SST Zon Tengah (Unit IV Putrajaya) |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |} === '''Bahagian Perundangan''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah Bahagian Perundangan |Pegawai Undang-Undang JUSA C |- |Pejabat Pegawai Undang-Undang -Cawangan Jenayah -Cawangan Gubalan -Guaman Sivil -Penasihat dan Hal Ehwal Antarabangsa |{{N/A}} |} === '''Cawangan Audit Kastam''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah Cawangan Audit Kastam | Juruaudit W14 |} === '''Cawangan Integriti''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah Cawangan Integriti |Pegawai Siasatan P14 |- |Unit Pengesanan dan Pengesahan |Penolong Kanan Pengarah Kastam I WK13 |- |Unit Pemeriksaan dan Pematuhan Integriti |Penolong Kanan Pengarah Kastam II WK12 |- |Unit Pengukuhan Integriti |Pegawai Hal Ehwal Islam S12 |- |Unit Tatatertib |Penolong Kanan Pengarah Kastam II WK12 |- |Unit Tadbir Urus |Penolong Kanan Pengarah Kastam II WK12 |- |Unit Aduan |Penolong Kanan Pengarah Kastam II WK12 |} === '''Cawangan Siasatan Khas''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah Cawangan Siasatan Khas | Penolong Kanan Pengarah Kastam I WK13 |} === '''Tim Nukleus Pasukan Tempur Operasi Medan Kastam (COBRA)''' === {| class="wikitable" !'''Bahagian / Cawangan''' !'''Pangkat''' |- |Pejabat Pengarah COBRA | Timbalan Pengarah Kastam WK14 |} === '''Pengarah Kastam Zon / Negeri & Akademi Kastam Diraja Malaysia (AKMAL)''' === {| class="wikitable" !'''Zon / Negeri / AKMAL''' !'''Pangkat''' !'''Nama Pengarah Zon / Negeri / AKMAL''' |- |Kuala Lumpur |Pengarah Kastam JUSA C |Puan Wan Norizan Binti Wan Daud |- |Selangor |Pengarah Kastam JUSA C |Tuan Mohamad Azhar Bin Ahmad Paharazi |- |Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur |Pengarah Kastam JUSA C |Tuan Zulkifli Bin Muhammad |- |Sabah |Pengarah Kastam JUSA C |Dr. Ahmad Taufik Bin Sulaiman |- |Kedah |Pengarah Kastam JUSA C |Puan Wan Marini Binti Wan Hamzah |- |Pulau Pinang |Pengarah Kastam JUSA C |Rohaizad Bin Ali |- |Perak |Pengarah Kastam JUSA C |Tuan Mohd Nadzri Bin Ariffin |- |Melaka |Pengarah Kastam JUSA C | Tuan Nadzri Bin Che Ani |- |Kelantan |Pengarah Kastam JUSA C |Tuan Wan Jamal Abdul Salam Bin Wan Long |- |Johor |Pengarah Kastam JUSA C |Tuan Aminul Izmeer Bin Mohd Sohaimi |- |Sarawak |Pengarah Kastam JUSA C |Tuan Haji Norizan Bin Yahya |- |Perlis |Pengarah Kastam JUSA C |Tuan Ismail Bin Hashim |- |Negeri Sembilan |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |Tuan Muhammad Ilyas Queek Bin Abdullah |- |Labuan |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |Puan Aspalila Binti Haji Ag. Tuah |- |Terengganu |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |MTT Tuan Sa'ari Bin Abd Rahman |- |Pahang |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |Tuan Mohd Asri Bin Seman |- |Pemungut Cukai Kastam Persekutuan (PCKP) Singapura |Penolong Pengarah Kastam WK10 |Tuan Mohd Adam Bin Salam |- |Pengarah Akademi Kastam Diraja Malaysia (AKMAL) Melaka (Bukit Baru) |Pengarah Kastam JUSA C |Puan Zuraini Binti Othman |- |Pengarah Akademi Kastam Diraja Malaysia (AKMAL) Cawangan Langkawi (Bukit Malut) |Penolong Kanan Pengarah Kastam I WK13 |Tuan Mohd Sanusi Bin Ab Aziz |- |Pengarah Akademi Kastam Diraja Malaysia (AKMAL) Cawangan Sarawak (Jalan Matang, Kuching) |Penolong Kanan Pengarah Kastam I WK13 |Tuan Zamri Bin Wardi |- |Pengarah Akademi Kastam Diraja Malaysia (AKMAL) Cawangan Sabah (Teluk Sepanggar, Kota Kinabalu) |Penolong Kanan Pengarah Kastam I WK13 |Tuan Saufe Bin Yahya |- |Pengarah Akademi Kastam Diraja Malaysia (AKMAL) Cawangan Timur (Rantau Panjang, Kelantan) |Penguasa Kastam WK9 |Tuan Suradet A/L Surapun |- |Pengarah Akademi Kastam Diraja Malaysia (AKMAL) Cawangan Selatan (Tg. Surat, Johor) |Penguasa Kastam WK9 |Tuan Khairul Aqran Bin Abdul Kadir |} == Pangkat dan Kedudukan == {| class="wikitable" |- ! rowspan="2" |'''#''' ! rowspan="2" |Pangkat ! rowspan="2" |'''Singkatan''' ! rowspan="2" |'''Gred''' ! rowspan="2" |Jumlah Perjawatan JKDM (2023) ! colspan="2" |'''Tanda pangkat''' |- !'''Papan Bahu''' !'''Lencana Kolar''' |- | colspan="7" |'''Penguasa Kastam''' |- |1 |Ketua Pengarah Kastam |KPK |Turus III |1 | | |- |2 |Timbalan Ketua Pengarah Kastam |TKPK |JUSA A |2 | | |- |3 |Penolong Ketua Pengarah Kastam |PeNKPK |JUSA B |4 | | |- |4 |Pengarah Kastam |PK |JUSA C |19 | | |- |5 |Timbalan Pengarah Kastam |TPK |WK 14 |85 | | |- |6 |Penolong Kanan Pengarah Kastam I |PKPK I |WK 13 |239 | | |- |7 |Penolong Kanan Pengarah Kastam II |PKPK II |WK 12 |537 | | |- |8 |Penolong Pengarah Kastam |PPK |WK 10 |1,013 | | |- |9 |Penguasa Kastam |PaK |WK 9 |1,969 | | |- | colspan="7" |'''Penolong Penguasa Kastam''' |- |10 |Penolong Penguasa Kastam Tinggi I |PenPaKT I |WK 8 |3 | | |- |11 |Penolong Penguasa Kastam Tinggi II |PenPaKT II |WK 7 |31 | | |- |12 |Penolong Penguasa Kastam Kanan |PenPaKK |WK 6 |127 | | |- |13 |Penolong Penguasa Kastam |PenPaK |WK 5 |318 | | |- | colspan="7" |'''Pembantu Penguasa Kastam''' |- |14 |Pembantu Penguasa Kastam Tinggi I |PiKT I |WK 4 |40 | | |- |15 |Pembantu Penguasa Kastam Tinggi II |PiKT II |WK 3 |388 | | |- |16 |Pembantu Penguasa Kastam Kanan |PiKK |WK 2 |1,242 | | |- |17 |Pembantu Penguasa Kastam |PiK |WK 1 |6,615 | |- | colspan="7" |'''Jumlah Perjawatan JKDM (2023)''' |- | |Jumlah Keseluruhan Perjawatan | | |14,872 | |} == Pintu Masuk & Keluar Negara == Terdapat 3 mod pintu masuk utama negara iaitu mod udara, mod darat dan mod laut yang dikawal oleh Jabatan Kastam Diraja Malaysia. {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |MOD DARAT : Jalan Raya atau Kereta Api |- !Negeri !Pintu Masuk / Keluar |- |Perlis | Padang Besar Wang Kelian |- |Kedah | Bukit Kayu Hitam Kota Putra, Durian Burung |- |Perak | Bukit Berapit |- |Johor | Johor Bharu Zon Bebas Pasir Gudang Kompleks Sultan Abu Bakar, Tanjung Kupang |- |Kelantan | Rantau Panjang ICQS Bukit Bunga, Tanah Merah |- |Sabah | Long Pa Sia Pensiangan |- |Sarawak | Baram Batu Lintang Bau Biawak Bunan Gega Lubok Antu Lundu Padawan Sematan Sarikin Sungai Tujuh Tebedu Tedungan Mengkalap Pandaruan Ba'kalalan, Lawas |} {| class="wikitable" ! colspan="2" |MOD LAUT : Pelabuhan atau Jeti |- !Negeri !Pintu Masuk / Keluar |- |Perlis | Kuala Perlis |- |Kedah | Kuah, Langkawi Tanjung Lembung, Langkawi Telaga Harbour Park, Langkawi Tanjung Malai, Langkawi Telok Ewa, Langkawi Kuala Kedah |- |Pulau Pinang | Geogetown Batu Maung Butterworth Prai |- |Perak | Lumut Teluk Muruh Pangkor Sungai Pinang, Pulau Pangkor Marina Pulau Mentagor, Lumut Teluk Rubiah Telok Anson Bagan Datoh Hutan Melintang Pulau Lekir 1 |- |Selangor | Westport, Pelabuhan Klang Northport, Pelabuhan Klang Jeti ASA Niaga, Pelabuhan Klang |- |Negeri Sembilan | Port Dickson Mukim Jimah, Port Dickson Jeti Penumpang Jabatan Laut, Port Dickson |- |Melaka | Melaka Sungai Udang Kuala Linggi |- |Johor | Muar Batu Pahat Minyak Beku, Batu Pahat Kukup Johor Bharu Pasir Gudang Pengerang / Tajong Pengelih Sebana Cove Marina, Kota Tinggi Tanjung Langsat, Sungai Tiram Sungai Rengit Tanjung Pelepas Tanjung Surat, Kota Tinggi Telok Ramunia Mersing Tanjung Belungkor Jeti Pusat Petrokimia dan Industri Maritim, Pontian Tanjung Setapa, Pengerang Puteri Harbour, Pulai |- |Pahang | Kuala Rompin Tanjung Gemok Kuantan Tanjung Gelang, Kuantan Kg. Lalang, Pulau Tioman |- |Terengganu | Chukai, Kemaman Pelabuhan Kemaman Jeti Dermaga Kimia Cecair, Pelabuhan Kemaman Tanjung Berhala, Kemaman Tanjung Sulong, Kemaman Kuala Terengganu Kerteh Kuala Besut |- |Kelantan | Pengkalan Kubor Kota Bharu Pangkalan Bekalan Tok Bali, Pasir Puteh |- |Sabah | Kota Kinabalu Teluk Sepanggar Sandakan Beluran Kudat Lahad Datu Semporna ICQS Semporna Tawau Jeti Awam Surya Sakti, Tawau Kuala Penyu Kota Belud Sipitang Menumbok Pulau Tambisan Tengku |- |Labuan | Ranca-ranca Labuan |- |Sarawak | Bintulu PFLNG-1, Bintulu Pelabuhan Samalaju, Bintulu Kuala Lawas Kuching Lawas Limbang Lundu Marudi Miri Pelabuhan Miri, Kuala Baram Punang Sarikei Sejingkat Semantan Senari Port, Kuching Sibu Sundar Pelabuhan Tanjung Manis, Sarikei Kuching |} {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |MOD UDARA : LapanganTerbang |- !Negeri !Pintu Masuk / Keluar |- |Kedah | Alor Setar Langkawi |- |Pulau Pinang | Bayan Lepas |- |Perak | Ipoh Pulau Pangkor |- |Selangor | Subang KLIA, Sepang KLIA2, Sepang |- |Terengganu | Kuala Terengganu Pulau Redang |- |Pahang | Kuantan Pualau Tioman |- |Melaka | Batu Berendam |- |Kelantan | Pengkalan Chepa |- |Johor | Senai |- |Sabah | Kota Kinabalu Kudat Lahad Datu Sandakan Semporna Tawau |- |Labuan | Labuan |- |Sarawak | Bintulu Kuching Lawas Limbang Marudi Miri Mulu Sibu |} {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |DEPOT PELEPASAN PEDALAMAN (''INLAND CLEARANCE DEPOT / DRY PORT'') |- !Negeri !Pintu Masuk / Keluar |- |Pulau Pinang | Kontena Nasional, Prai North Terminal Sdn Bhd, Prai |- |Perak | Terminal Kargo Ipoh, Ipoh |- |Kuala Lumpur | Seri Setia, Petaling Jaya Express Rail Link Sdn Bhd, Stesen Central KL |- |Negeri Sembilan | Nilai Inland Port |- |Johor | Pelabuhan Pedalaman Segamat |- |Sarawak | SM Inland Port Sdn Bhd, Tebedu |} == Fasilitasi Perdagangan == Fasilitasi (kemudahan) perdagangan yang diberikan oleh JKDM kepada pemain-pemain industri dalam merancakkan pertumbuhan ekonomi negara dan menarik pelabur asing. {| class="wikitable" |+ !Bil. !Jenis Fasilitasi !Keterangan !Catatan |- |1. |Zon Bebas | -Kemudahan pengecualian duti/cukai -Menggalakkan aktiviti entrepot -Pertumbuhan ekonomi -Jenis-jenis Zon Bebas : Zon Perdagangan Bebas, Zon Perindustrian Bebas dan Pulau Bebas Cukai |Contoh Zon Bebas: KLIA Kargo, Port Klang Free Zone, Sungai Way Kuala Lumpur, North Butterworth Container Terminal dll. |- |2. |Gudang | -Untuk mengurangkan kesesakkan di Pelabuhan Utama -Simpan sementara sebelum dieksport atau dijual tempatan -Pembayaran duti/cukai serentak -Meringankan beban kewangan -Jenis-jenis gudang: Gudang Berlesen Awam, Gudang Berlesen Persendirian, Gudang Berlesen PEKEMA, Gudang Berlesen Awam (Petroleum), Gudang Berlesen Persendirian (Petroleum), Gudang Pengilangan Berlesen, Kedai Bebas Cukai |Contoh Gudang: Gudang PEKEMA, GBA, LMW dll. |- |3. |Authorized Economic Operator (AEO) | -Pembayaran duti/cukai secara tertangguh -Pelepasan Kastam melalui pengikraran data yang minimum -Pelepasan Kastam melalui lorong hijau (green lane) |Contoh syarikat AEO: IKEA, Bosch, Top Glove dll. |- |4. |Asean Customs Transit System (ACTS) | -Dalam usaha untuk memudahkan pengangkutan barang-barang melalui jalan raya di ASEAN, di samping mengekalkan kawalan untuk melindungi pendapatan kerajaan dan masyarakat. -Sistem yang diwujudkan bagi memberikan fasilitasi dalam perdagangan dengan membenarkan pedagang untuk mengangkut barangan mereka secara bebas di antara negara. | - |- |5. |Live Operation ASEAN Single Window (ASW) | -Asean Single Window (ASW) adalah inisiatif serantau yang menghubungkan dan mengintegrasikan National Single Window (NSW) Negara Anggota ASEAN (AMS). -Objektif ASW adalah untuk mempercepat pelepasan kargo dan mempromosikan integrasi ekonomi ASEAN dengan membolehkan pertukaran elektronik dokumen berkaitan perdagangan di kalangan negara anggota ASEAN. | - |- |6. |Kemudahan Pengecualian Duti / Cukai di bawah Seksyen 14(2) Akta Kastam 1967 Dan Seksyen 35(3) Akta Cukai Jualan 2018 | -Kemudahan pengecualian duti/cukai ini adalah satu kemudahan yang diberikan untuk menggalakkan perkembangan ekonomi dan industri terpilih terutamanya industri pengilangan di Malaysia. Ia merupakan satu insentif khas di bawah kuasa Menteri Kewangan |Contoh: 487 syarikat diberi pengecualian di WPKL, 1136 syarikat diberi pengecualian di Selangor dll. |- |7. |Rules Of Origin (ROO) | -Rules of Origin (ROO) merupakan peraturan/kriteria bagi menentukan tempat asal (origin) sesuatu produk/barang. Pengimport yang ingin menikmati kemudahan di bawah sesuatu FTA perlu memenuhi peraturan / kriteria Rules of Origin (ROO). |Contoh: Malaysia telah melaksanakan lima belas (15) Perjanjian Perdagangan Bebas yang terdiri dari lapan (8) perjanjian pelbagai hala (multilateral agreement) dan tujuh (7) perjanjian dua hala (bilateral agreement). |- |8. |Kelulusan Pengecualian Cukai Jualan di bawah Perintah Cukai Jualan (Orang Yang Dikecualikan Daripada Pembayaran Cukai) 2018 | -Perintah Cukai Jualan (Orang Yang Dikecualikan Daripada Pembayaran Cukai) 2018 telah mewartakan berkuat kuasa pada 1 September 2018. Perintah ini adalah pengecualian daripada pembayaran cukai jualan kepada mana-mana orang atau golongan orang. Pengecualian daripada pembayaran cukai di bawah perintah ini melibatkan Jadual A, Jadual B dan Jadual C. |Contoh Jadual A - Universiti, Yang Dipertua Negeri, Yang Dipertua Agong dll. |- |9. |Pembayaran Balik (Refund) Dan Pulang Balik (Drawback) | -Pembayaran balik cukai jualan atau cukai perkhidmatan di bawah Seksyen 36 Akta Cukai Jualan 2018 dan Seksyen 35 Akta Cukai Perkhidmatan 2018. Peruntukan pembayaran balik di bawah seksyen ini adalah berhubung dengan hutang lapuk. -Pembayaran balik cukai jualan atau cukai perkhidmatan di bawah Subseksyen 39(1)(a) Akta Cukai Jualan 2018 dan Subseksyen 38(1)(a) Akta Cukai Perkhidmatan 2018. Peruntukan pembayaran balik di bawah seksyen ini adalah untuk memulangkan apa-apa cukai jualan atau cukai perkhidmatan, surcaj, penalti, fi atau wang lain yang telah terlebih bayar atau terkhilaf bayar. -Pulang balik cukai jualan di bawah Seksyen 40 Akta Cukai Jualan 2018 (termasuk Seksyen 54 dan Seksyen 61) Akta Cukai Jualan 2018. Peruntukan pulang balik di bawah Seksyen ini adalah memulangkan balik cukai jualan yang telah dibayar berkenaan dengan barang bercukai yang kemudiannya dieksport. |Contoh: hutang lapuk, cukai terlebih bayar atau terkurang bayar, barang bercukai yang dieksport. |- |10. |Skim Pengeksport Utama Diluluskan (Approved Major Exporter Scheme) - AMES | -Skim Pengeskport Utama Diluluskan (AMES) di bawah Seksyen 61A Akta Cukai Jualan 2018 yang mula berkuatkuasa pada 1 Julai 2020. -AMES membenarkan mana-mana orang diluluskan untuk dikecualikan daripada pembayaran keseluruhan cukai jualan yang dikenakan dan dilevikan ke atas barang bercukai yang diimport atau diangkut dari kawasan ditetapkan atau kawasan khas atau dibeli daripada pengilang berdaftar tertakluk kepada syarat-syarat yang ditetapkan. |Contoh: Pengilang AMES atau Pedagang AMES |- |11. |Kemudahan Pengecualian Di Bawah Butiran 67 & 68 Perintah Duti Kastam (Pengecualian) 2017 | -Kemudahan Pengecualian bawah Butiran 67, Perintah Duti Kastam 2017 adalah satu kemudahan yang diberikan kepada syarikat-syarikat yang mempunyai perjanjian kontrak dengan PETRONAS yang dipanggil sebagai “Production Agreement Contract” (PAC) yang dikendalikan oleh syarikat-syarikat yang dikenali sebagai “Production Sharing Contractor” (PSC) bagi menggalakkan perkembangan ekonomi dan industri petroleum dan gas di Malaysia. Ia merupakan satu insentif khas di bawah kuasa Menteri Kewangan. -Manakala, kemudahan Pengecualian bawah Butiran 68, Perintah Duti Kastam 2017 adalah satu kemudahan yang diberikan kepada syarikat-syarikat yang mempunyai perjanjian kontrak dengan syarikat “Production Sharing Contractor” (PSC). Syarikat Fabrikator lebih kepada menjalankan aktiviti pemasangan, pembinaan rig, coating dan kimpalan. |Contoh syarikat Pengecualian Butiran 67 - Exxonmobile Exploration & Production Malaysia Inc, Sabah Shell Petroleum, Sarawak Shell Berhad dll. Contoh syarikat Pengecualian Butiran 68 - Malaysia Marine And Heavy Engineering Sdn Bhd, Sime Darby Engineering Sdn.Bhd dll. |- |12. |Syarikat “Person Exempted” Bagi Projek RAPID, Pengerang | -Projek Refinery and Petrochemical Integrated Development (RAPID) merupakan sebahagian daripada program Transformasi Ekonomi (ETP) yang dikenal pasti oleh kerajaan sebagai sebuah projek yang berimpak tinggi dan mampu membawa perubahan besar kepada taraf sosio ekonomi rakyat. -Selaras dengan Subseksyen 14(1) Akta Kastam 1967, Menteri Kewangan telah meluluskan pengecualian duti kastam ke atas mesin, alat-alat kelengkapan dan bahan mentah yang digunakan untuk pembinaan, penyelengaraan dan pengilangan serta keselamatan (Goods Exempted) yang digunakan oleh projek RAPID melalui pengecualian Duti Kastam di bawah Perintah Duti Kastam (Pengecualian) 2017. |Contoh: Petronas Refinery And Petrochemical Corporation Sdn. Bhd dll. |} == Pasukan Tempur Operasi Medan Kastam (COBRA) == Jabatan Kastam Diraja Malaysia (JKDM) menubuhkan Pasukan Tempur Operasi Medan Kastam atau Customs Operational Battle Force Response Assault (COBRA) pada tahun 2016 selepas insiden pembunuhan Timbalan Ketua Pengarah Kastam (Perkastaman/Cukai Dalam Negeri) yang ditembak mati ketika dalam perjalanan ke pejabatnya di Putrajaya pada 26 April 2013. COBRA berfungsi sebagai penggempur dan pelindung Bahagian Penguatkuasaan JKDM, terutama dalam menangani kes berisiko tinggi berikutan peningkatan ancaman terutama kepada pegawai Bahagian Penguatkuasaan seperti ugutan bunuh, halangan, anggota dirempuh ketika menjalankan tugasan, rumah dan kenderaan milik pegawai dibakar, rumah dan kenderaan milik pegawai disimbah cat serta termasuk gangguan tonto. COBRA berpusat di JKDM Ibu Pejabat (Putrajaya). Selain bertindak sebagai strike and support team kepada pegawai dan anggota yang bertugas di barisan hadapan (frontliner), COBRA juga ditugaskan sebagai pelindung dan pengiring kepada pegawai-pegawai tertinggi JKDM (pengurusan atasan). Seterusnya COBRA turut ditugaskan untuk melindungi aset-aset penting JKDM termasuklah pangkalan marin serta aset bot yang menjadi perhatian sindiket. Pengambilan siri pertama dilaksanakan pada tahun 2016 dengan 23 pegawai dan anggota yang berjaya menamatkan kursus asas COBRA. Manakala pengambilan siri kedua dilaksanakan pada tahun 2021 dengan 41 pegawai dan anggota yang berjaya menamatkan kursus asas COBRA. Bagi kedua-dua siri pengambilan, anggota COBRA telah menjalani latihan di Pusat Latihan Pasukan Gerakan Am (PLPGA) Ulu Kinta Perak yang mana anggota COBRA telah didedahkan dengan pelbagai bentuk kemahiran termasuk menembak, perubatan tempur, “close quarter battle” (CQB), serbuan rumah serta bangunan dan operasi di laut (marin). Pusat Latihan Taktikal Cobra yang terletak di JKDM Perlis telah beroperasi sepenuhnya dalam melatih anggota meliputi aspek serbuan, risikan, persenjataan, perubatan, kemahiran mempertahankan diri yang mana mereka dilatih oleh operator pasukan khusus di Malaysia. JKDM dalam perancangan untuk menambah keanggotaan COBRA kepada seramai 205 orang untuk ditempatkan di kawasan berisiko tinggi dengan jenayah penyeludupan. == Pasukan Penguatkuasaan Penyeludupan Kastam (CCET) == Pasukan Penguatkuasaan Penyeludupan Kastam atau lebih dikenali sebagai Customs Contraband Enforcement Team (CCET) ditubuhkan pada tahun 2015 bagi memerangi jenayah penyeludupan di darat dan laut yangg berpusat di AKMAL Melaka. CCET terlibat di dalam operasi marin di peringkat antarabangsa iaitu Operasi Patroli Laut Terkoordinasi Kastam Indonesia dan Malaysia (PATKOR KASTIMA) dan juga operasi bersama Bahagian-Bahagian lain di dalam JKDM disamping persembahan di dalam PATKOR KASTIMA, Langkawi International Maritime and Aerospace Exhibition (LIMA), Hari Kastam Sedunia (HKS) dan lain-lain. Anggota CCET didedahkan dengan pelbagai kemahiran dalam menjalankan tugas antarannya “close quarter battle” (CQB), menembak, T-Baton, seni mempertahankan diri dan sebagainya. == Cawangan Narkotik == Cawangan Narkotik Ibu Pejabat ditubuhkan pada Disember 1977 yang bertanggungjawab membanteras pengedaran dan penyeludupan dadah di pintu-pintu masuk negara dan di dalam Malaysia melalui punca kuasa yang diperuntukkan di bawah Akta Dadah Berbahaya 1952 (Akta 234). Cawangan Narkotik terdiri daripada beberapa unit dibawahnya seperti Unit Risikan, Unit Operasi Penguatkuasaan, Unit Siasatan, Unit Pentadbiran dan Unit Latihan/Pengendalian Anjing K9. Antara kejayaan Cawangan Narkotik yang mengharumkan nama JKDM adalah rampasan 16 tan dadah jenis captagon berjumlah RM5.2 billion pada tahun 2021 yang merupakan kes terbesar dadah di dalam Malaysia. Peranan yang dimainkan oleh Cawangan Narkotik ini adalah amat penting memandangkan lokasi Malaysia yang berada di bawah Golden Triangle of Drugs yang mana kartel-kartel kerap menjadikan Malaysia sebagai hub transit dadah untuk dipasarkan ke negara-negara lain selain untuk kegunaan domestik dalam Malaysia. Cawangan Narkotik Ibu Pejabat beralamat di Jalan Ciku, Kampung Jijan Tengah, 71800 Nilai, Negeri Sembilan. Bagi negeri yang tidak mempunyai Stesen Narkotik, peranan tersebut diambil alih oleh Bahagian Penguatkuasaan Negeri. Kesemua Stesen Narkotik terletak berhampiran pintu-pintu sempadan Negara iaitu sempadan utara, sempadan timur, sempadan selatan, Sabah dan Sarawak. Berikut adalah Stesen Narkotik di seluruh Malaysia: {| class="wikitable" |+ !BIL !LOKASI !TAHUN PENUBUHAN !KETUA CAWANGAN NARKOTIK |- |1. |Ibu Pejabat |Disember 1977 |Timbalan Pengarah Kastam WK14 |- |2. |Kota Kinabalu, Sabah |Mac 1980 |Penolong Pengarah Kastam WK10 |- |3. |Kuching, Sarawak |Mac 1981 |Penguasa Kastam WK9 |- |4. |Alor Setar, Kedah |Julai 1985 |Penolong Pengarah Kastam WK10 |- |5. |Butterworth, Penang |Januari 1986 |Penolong Pengarah Kastam WK10 |- |6. |Rantau Panjang, Kelantan |Januari 1986 |Pembantu Penguasa Kastam WK3 |- |7. |Johor Bahru, Johor |Mac 1989 |Penolong Pengarah Kastam WK10 |- |8. |Pulau Langkawi, Kedah |Oktober 1989 |Penguasa Kastam WK9 |- |9. |Pengkalan Hulu, Perak |April 1992 |Penolong Pengarah Kastam WK10 |- |10. |Padang Besar, Perlis |November 1993 |Pembantu Penguasa Kastam WK2 |} == Unit Siasatan Frod Perdagangan (USFP) == Unit Siasatan Frod Perdagangan (USFP) bertanggungjawab menjalankan siasatan ke atas kes jenayah penyeludupan di darat dan laut yang melibatkan semua komoditi/barangan seperti rokok, minuman keras, tembakau, dadah (narkotik), senjata api, barangan STA, racun, kenderaan, mercun dan lain-lain termasuklah kes pemerdagangan dan penyeludupan orang (ATIPSOM). USFP ada di setiap JKDM negeri dan JKDM Ibu Pejabat. Pegawai Penyiasat (IO) USFP terlibat dalam permohonan reman terhadap suspek, proses penyiasatan seterusnya pengemukaan Kertas Siasatan (IP) kepada Timbalan Pendakwa Raya bagi arahan selanjutnya seperti pertuduhan mahkamah. Siasatan yang dijalankan oleh USFP melibatkan kesemua perundangan yang ditadbir oleh JKDM antaranya Akta Kastam 1967, Akta Eksais 1976, Akta Dadah Berbahaya 1952, Akta ATIPSOM 2007, Akta CITES 2008, Akta Samsu Gelap 1976, Akta Racun 1952, Akta Perdagangan Strategik 2010 dan sebagainya. == Unit Siasatan Frod Dokumentasi (USFD) == Unit Siasatan Frod Dokumentasi (USFD) bertanggungjawab menjalankan siasatan ke atas kes frod dokumentasi (''document fraud''). USFD ada di setiap JKDM negeri dan JKDM Ibu Pejabat. Pegawai Penyiasat (IO) USFD terlibat dalam permohonan reman terhadap suspek, proses penyiasatan seterusnya pengemukaan Kertas Siasatan (IP) kepada Timbalan Pendakwa Raya bagi arahan selanjutnya seperti pertuduhan mahkamah. Siasatan yang dijalankan oleh USFD melibatkan kesemua perundangan yang ditadbir oleh JKDM antaranya Akta Kastam 1967, Akta Eksais 1976, Akta Cukai Jualan 2018, Akta Cukai Perkhidmatan 2018 dan sebagainya. == Unit Siasatan Pengubahan Wang Haram (USPWH/AMLA) == Unit Siasatan Pengubahan Wang Haram (USPWH) bertanggungjawab menjalankan siasatan terhadap kesemua kesalahan berat yang tersenarai dalam jadual kedua Akta Pencegahan Pengubahan Wang Haram, Pencegahan Pembiayaan Keganasan Dan Hasil Daripada Aktiviti Haram 2001 yang melibatkan pemindahan rentas sempadan wang tunai dan instrumen boleh niaga pembawa. USPWH sebelum ini hanya berpusat di JKDM Ibu Pejabat, namun sejak tahun 2025 sudah mula diperluaskan ke negeri-negeri. Berdasarkan Kertas Siasatan Predikat yang dibuka oleh Pegawai Penyiasat (IO) USFP dan Pegawai Penyiasat (IO) USFD, maka Kertas Siasatan (IP) akan dibuka oleh IO USPWH bagi siasatan di bawah Akta AMLATFPUAA 2001. IO USPWH terlibat dalam permohonan reman terhadap suspek, proses pembekuan harta dan akaun, proses penyitaan, proses penyiasatan seterusnya pengemukaan Kertas Siasatan (IP) kepada Timbalan Pendakwa Raya bagi arahan selanjutnya seperti pertuduhan mahkamah. Siasatan yang dijalankan oleh USPWH melibatkan perundangan yang ditadbir oleh JKDM iaitu Akta AMLATFPUAA 2001. Seksyen kesalahan di dalam Akta AMLATFPUAA 2001 yang popular dikuatkuasakan oleh unit ini adalah Seksyen 4(1) AMLATFPUAA 2001 iaitu kesalahan pengubahan wang haram. Hukuman bagi kesalahan Seksyen 4(1) Akta Kastam 1967 adalah dipenjarakan dalam suatu tempoh tidak melebihi 15 tahun dan denda tidak kurang daripada 5 kali ganda jumlah atau hasil aktiviti haram atau 5 juta ringgit yang mana lebih tinggi. == Unit Siasatan Dalaman (USD) / Cawangan Siasatan Khas (CSK) == Unit Siasatan Dalaman (USD) atau lebih dikenali sebagai Cawangan Siasatan Khas (CSK) ditubuhkan pada 01 Januari 2019 dengan kekuatan 20 orang Pegawai Kanan JKDM yang diketuai oleh seorang Penolong Kanan Pengarah Kastam I (PKPK I) WK52. Fokus unit ini adalah untuk menangani masalah penyeludupan, penyelewengan dan salah laku terutamanya melibatkan integriti dalam kalangan Pegawai dan Anggota Kastam itu sendiri. USD/CSK akan melapor terus gerak kerja mereka kepada Ketua Pengarah Kastam (KPK). Seksyen kesalahan di dalam Akta Kastam 1967 yang popular dikuatkuasakan oleh unit ini adalah Seksyen 137 Akta Kastam 1967 iaitu penalti kerana menawarkan atau menerima rasuah. Hukuman bagi kesalahan Seksyen 137 Akta Kastam 1967 adalah dipenjarakan dalam suatu tempoh tidak melebihi 5 tahun atau denda tidak melebihi RM500,000.00 atau kedua-duanya. Dan orang yang dituduh/disabitkan di bawah Seksyen 137 Akta Kastam 1967 ini akan ditahan daripada memegang jawatan di dalam perkhidmatan awam kerajaan persekutuan atau kerajaan mana-mana negeri. == Unit Import/Eksport & Zon Bebas == Pegawai Penaksir di Unit Import/Eksport & Zon Bebas merupakan salah satu tunjang utama JKDM dalam memberikan fasilitasi perdagangan di pintu masuk dan pintu keluar negara. Lebih daripada separuh pungutan hasil Jabatan Kastam Diraja Malaysia (JKDM) adalah menerusi Unit Import/Eksport dan Zon Bebas yang berada di seluruh negeri di negara ini. Antara duti/cukai yang dikutip oleh unit ini adalah Cukai Jualan Import, Duti Eksais, Duti Import, Duti Eksport, Levi, Ses Getah dan lain-lain. Pegawai Penaksir terlibat dalam membuat taksiran terhadap barangan yang diimport atau dieksport melalui punca kuasa Seksyen 13 Akta Kastam 1967. Selain itu, Pegawai Penaksir bersama Permit Issuing Agency (PIA)/ Others Government Agency (OGA) turut terlibat dalam semakan keperluan Approval Permit (AP) atau Certificate of Approval (CoA) bagi dagangan yang diimport atau dieksport. Rujukan utama unit ini dalam membuat taksiran adalah Akta Kastam dan Peraturan-Peraturannya 1967, Explanatory Note (EN) Harmonized Code, Perintah Duti Kastam, Perintah Duti Eksais, Perintah Cukai Jualan, Larangan Mengenai Import, Larangan Mengenai Eksport dan lain-lain perudangan/peraturan berkaitan. Sistem Maklumat Kastam (SMK) merupakan sistem utama yang digunakan oleh Pegawai Penaksir membuat taksiran dan perlepasan terhadap dagangan. Sistem Maklumat Kastam yang dibangunkan sejak era 90-an masih digunakan sehingga kini dan bakal digantikan dengan Sistem UCustoms yang masih dalam proses pembangunan sejak tahun 2013. Antara Borang Kastam yang diproses oleh unit ini adalah: {| class="wikitable" |+ !Bil. !Jenis Borang !Kegunaan Borang |- |1. |Borang Kastam 1 |Perisytiharan Barang Diimport |- |2. |Borang Kastam 2 |Perisytiharan Barang Dieksport |- |3. |Borang Kastam 3 |Permohonan Mengangkut Barang Dalam Persekutuan (Malaysia) |- |4. |Borang Kastam 8 |Permohonan Pindah Kapal / Memindahkan Barang |- |5. |Borang Kastam 9 |Permohonan Memindahkan Barang Berduti |} == Unit Mesin Pengimbas X-ray (Scanner) == World Customs Organisation (WCO) SAFE Framework of Standards to Secure and Facilitate Global Trade menetapkan peralatan pemeriksaan seperti mesin pengimbas harus disediakan dan digunakan oleh Jabatan Kastam Diraja Malaysia (JKDM). Alat ini dapat membantu JKDM dalam memastikan barangan import dan eksport yang diikrar serta duti/cukai yang dibayar adalah betul di samping mengesan dan menghalang barang yang berbahaya/terlarang seperti dadah dan senjata api, tanpa mengganggu aliran perdagangan yang sah. Penggunaan mesin pengimbas adalah diperlukan untuk mengurangkan pemeriksaan fizikal ke atas barangan yang diimport dan dieksport bagi mempercepatkan perlepasan barangan berkenaan daripada kawalan Kastam. JKDM telah mula menggunakan mesin pengimbas sejak tahun 2001 bagi mengimbas kandungan yang terdapat dalam kargo yang diimport/dieksport dan pemeriksaan terhadap penumpang di lapangan terbang, sempadan dan pelabuhan/jeti. Jenis mesin pengimbas adalah terdiri daripada tiga jenis iaitu mesin pengimbas kargo, mesin pengimbas bagasi, dan mesin pengimbas badan. Fungsi mesin pengimbas adalah untuk memastikan jenis barang yang diimbas adalah seperti mana yang diikrar, mengesan barang larangan atau barang berisiko tinggi daripada memasuki negara, serta mengekang aktiviti penyeludupan atau penyelewengan cukai. == Unit Latihan & Pengendalian Anjing K9 Narkotik Kastam == Unit Anjing Pengesan Dadah (APD) K9 ditubuhkan pada tahun 1978 oleh Jabatan Kastam Diraja Malaysia. Unit K9 JKDM diletakkan di bawah Cawangan Narkotik bagi membantu JKDM untuk mengesan dadah yang disembunyikan di ruangan sulit atau sukar dikesan. Pada awal penubuhan unit K9 JKDM, 6 ekor anjing pengesan dadah telah dibekalkan oleh Kastam Amerika Syarikat dan 4 ekor anjing pengesan dadah dihadiahkan oleh Biro Narkotik Australia. 4 orang Pegawai Kastam yang merupakan pasukan nuklues awal penubuhan Unit K9 JKDM telah dihantar bagi menghadiri kursus pengendalian anjing pengesan dadah di Front Royal Virginia, Amerika Syarikat. Unit ini amat penting dalam membanteras penyeludupan dan pengedaran dadah yang semakin membimbangkan akhir-akhir ini selain dengan bantuan mesin pengimbas (scanner). Pada masa kini, baka anjing yang digunakan oleh unit ini adalah jenis German Shephed dan Belgian Shepherd. Kebanyakkan anjing pengesan dadah Unit K9 JKDM dibiakkan di dalam negara bagi menjimatkan kos. Unit K9 JKDM kerap mengadakan kerjasama dengan agensi di dalam negara dan luar negara seperti Kastam Jepun (JICA) dalam memperkasa modal insan jurulatih/pengendali anjing K9. Selain itu, Unit K9 JKDM juga kerap dijemput dalam memberikan demonstrasi dan penerangan mengenai bahaya dadah di sekolah-sekolah serta hari terbuka jabatan kerajaan. Jumlah aset anjing pengesan (K9) yang dimiliki oleh Unit K9 JKDM pada masa kini adalah sebanyak 52 ekor anjing pengesan dadah dan 2 ekor anjing pengesan tembakau. Pada Jun 2024 yang lalu, JKDM telah menerima tambahan 20 ekor anjing jenis baka Labrador Retriever dari India untuk ditempatkan di Cawangan Narkotik Ibu Pejabat dan negeri-negeri persempadanan negara. Antara Negeri JKDM yang mempunyai Unit K9 adalah: {| class="wikitable" |+ !Bil. !Negeri !Lokasi !Jumlah Anjing Pengesan Dadah K9 (setakat 2015) |- |1. |JKDM Ibu Pejabat |Kg. Jijan, Nilai |12 ekor |- |2. |JKDM Sabah |Sepanggar, Kota Kinabalu |7 ekor |- |3. |JKDM Sarawak |Kuching |4 ekor |- |4. |JKDM Sarawak |Tebedu, Serian |2 ekor |- |5. |JKDM Johor |Johor Bahru |4 ekor |- |6. |JKDM Pulau Pinang |Perai |4 ekor |- |7. |JKDM Kedah |Alor Setar |4 ekor |- |8. |JKDM Perlis |Padang Besar |3 ekor |- |9. |JKDM Kelantan |Rantau Panjang |4 ekor |- |10. |JKDM Perak |Pengkalan Hulu |4 ekor |} == Unit Marin Kastam == Menurut rekod bertulis, Unit Marin Kastam telah wujud sejak 1917 lagi. Unit Marin Kastam adalah dibawah Bahagian Penguatkuasaan dan ditubuhkan bertujuan memerangai jenayah penyeludupan di laut. Pada 20 September 2020 adalah detik cemas berbalas tembakan diantara Unit Marin JKDM dan penyeludup di Perairan Bohey Dulang, Sabah. Pasca Covid 19 ini, Unit Marin Kastam telah terlibat secara aktif di dalam Op Benteng Laut (OBL) bagi mengekang kemasukkan Pendatang Asing Tanpa Izin (PATI), barang seludup dan penularan wabak Covid 19 itu sendiri. Perolehan kes yang diperoleh oleh Unit Marin Kastam pada masa ini bukan hanya melibatkan kes-kes penyeludupan rokok dan minuman keras di bawah Akta Kastam dan Akta Eksais sahaja, kini perolehan kes unit ini dipelbagaikan seperti kes-kes di bawah Akta ATIPSOM (penyeludupan dan pemerdagangan orang), Akta CITES (penyeludupan hidupan liar), Akta Dadah Berbahaya dan lain-lain perundangan yang ditadbir oleh JKDM. Perolehan 32 unit Bot Ronda Laju pada tahun 2021 dan 2022 yang dibekalkan oleh Kerajaan Malaysia kepada seluruh pangkalan Kastam marin dapat meningkatkan keupayaan unit ini dalam menjalankan tugasan dengan lebih berkesan dan berimpak tinggi. Tidak hanya tugas-tugas penguatkuasaan, Unit Marin Kastam juga terlibat secara aktif dalam pelbagai misi CSR seperti bantuan menyelamat mangsa terperangkap banjir di Pantai Timur, bantuan mencari dan menyelamat mangsa disyaki lemas di laut, misi menyelamat mangsa bot karam di laut dan sebagainya. == Peralatan dan kelengkapan == === Pengangkutan Marin === {| class="wikitable" !'''Bil'''. !'''Nama Bot/Kapal''' !'''Jenis Bot/Kapal''' !'''Bilangan Bot/Kapal''' !'''Kelajuan''' !'''Draft''' !'''Panjang''' !'''Enjin''' !'''Kemudi''' |- |1. |Penumpas Siri 7 |Fast Patrol Craft (FPC) |Sulit |45 knot |0.59 m |12 m |Sulit |Berumah, Hawa Dingin |- |2. |Penumpas Siri 6 (Aluminium) |Fast Patrol Craft (FPC) |Sulit |45 knot |0.59 m |12 m |Sulit |Berumah, Hawa Dingin |- |3. |Penumpas Siri 5 |Fast Patrol Craft (FPC) |Sulit |50 knot |0.55 m |12 m |Sulit |Terbuka |- |4. |Penumpas Siri 4 |Fast Patrol Craft (FPC) |Sulit |60 knot |0.7 m |13 m |Sulit |Terbuka |- |5. |Penumpas Siri 3 |Fast Patrol Craft (FPC) |Sulit |55 knot |0.55 m |9.50 m |Sulit |Terbuka |- |6. |Perantas Siri 9 |Fast Interceptor Craft (FIC) |Sulit |60 knot |0.98 m |16.5 m |Sulit |Terbuka |- |7. |Perantas Siri 8 |Fast Interceptor Craft (FIC) |{{N/A}} |{{N/A}} |{{N/A}} |15.25-16 m |{{N/A}} |{{N/A}} |- |8. |Perantas Siri 7 |Fast Interceptor Craft (FIC) |{{N/A}} |{{N/A}} |{{N/A}} |15.25 - 16 m |{{N/A}} |{{N/A}} |- |9. |Pemintas |Fast Patrol Craft (FPC) |{{N/A}} |45 knot |0.60 m |10.93 m |{{N/A}} |{{N/A}} |- |10. |Risik |{{N/A}} |{{N/A}} |{{N/A}} |{{N/A}} |6.5 - 9.5 m |{{N/A}} |{{N/A}} |- |11. |Bahtera Jerai |Bahtera Class |Diserahkan kepada APMM | 20 knot |{{N/A}} |32 m | 2 Paxman Valenta 16 Diesel |Berumah, Hawa Dingin |- |12. |Bahtera Juang |Bahtera Class |Diserahkan kepada APMM | 20 knot |{{N/A}} |32 m | 2 Paxman Valenta 16 Diesel |Berumah, Hawa Dingin |- |13. |Bahtera Perak |Bahtera Class |Diserahkan kepada APMM | 20 knot |{{N/A}} |32 m | 2 Paxman Valenta 16 Diesel |Berumah, Hawa Dingin |- |14. |Bahtera Hijau |Bahtera Class |Diserahkan kepada APMM | 20 knot |{{N/A}} |32 m | 2 Paxman Valenta 16 Diesel |Berumah, Hawa Dingin |- |15. |Bahtera Pulai |Bahtera Class |{{N/A}} | 20 knot |{{N/A}} |32 m | 2 Paxman Valenta 16 Diesel |Berumah, Hawa Dingin |- |16. |Bahtera Bayu |Bahtera Class |Diserahkan kepada APMM | 20 knot |{{N/A}} |32 m | 2 Paxman Valenta 16 Diesel |Berumah, Hawa Dingin |- |17. |Pembanteras Johan |Pembanteras Class | Diserahkan kepada APMM |{{N/A}} |{{N/A}} | 22 m |{{N/A}} |Berumah, Hawa Dingin |- |18. |Pembanteras Jaguh |Pembanteras Class |{{N/A}} |{{N/A}} |{{N/A}} | 22 m |{{N/A}} |Berumah, Hawa Dingin |- |19. |Pembanteras Juara |Pembanteras Class |{{N/A}} |{{N/A}} |{{N/A}} | 22 m |{{N/A}} |Berumah, Hawa Dingin |- |20. |Bot Ronda |Bot Ronda |10 Buah |{{N/A}} |{{N/A}} |13.5 m |{{N/A}} |Berumah, Hawa Dingin |- |21. |Bot Pelabuhan |Bot Pelabuhan |2 Buah |{{N/A}} |{{N/A}} |11 m |{{N/A}} |Berumah, Hawa Dingin |} === Pengangkutan Darat === {| class="wikitable" |+ !Bil. !Buatan !Model !Bilangan Kenderaan !Kegunaan |- |1. |Isuzu |DMax 3.0 |Sulit |Penguatkuasaan |- |2. |Maxus |Window Panel Van V80 |12 unit |Iring kawal tahanan (OKT) |- |3. |Proton |1. Preve 2. Persona |Spanco |Digunakan oleh semua Bahagian dalam JKDM |- |4. |Lain-lain |1. Honda Oddsey 2. Toyota Wish 3. Toyota Estima 4. Toyota Alphard 5. Lexus RX 6. Nissan Murano 7. Lain-lain |Kenderaan lucuthak |Digunakan oleh semua Bahagian dalam JKDM |} === Persenjataan === {| class="wikitable" !Model !Gambar !Jenis !Kaliber !Negara pembuat |- ! colspan="5" |Pistol |- |Glock 17 |[[Fail:GLOCK 17 Gen 4 Pistol MOD 45160305.jpg|thumb]] |Pistol semi automatic |9×19mm Parabellum |Austria |- |Glock 19 |[[Fail:Glock 19 Generation 4-removebg.png|thumb]] |Pistol semi automatic |9×19mm Parabellum |Austria |- |Glock 26 |[[Fail:Glock 26.JPG|thumb]] |Pistol semi automatic |9×19mm Parabellum |Austria |- |Glock 43 |[[Fail:Glock17 photo.jpg|thumb]] |Pistol semi automatic |9×19mm Parabellum |Austria |- |Beretta 92FS |[[Fail:Beretta-92FS.jpg|thumb]] |Pistol semi automatic |9×19mm Parabellum |Itali |- |CZ P07 |[[Fail:CZ 2075 RAMI P.JPG|thumb]] |Pistol semi automatic |9×19mm Parabellum |Republik Czech |- |Walther P99 |[[Fail:Walther P99 AS.jpg|thumb]] |Pistol semi automatic |9×19mm Parabellum |Jerman |- ! colspan="5" |Shotgun / Pumpgun |- |Benelli M4 Super 90 |[[Fail:Benelli-SuperNova-Tactical.jpg|thumb]] |Semi Automatic Combat Shotgun |12-gauge |Amerika Syarikat |- ! colspan="5" |Sub Machine Gun (SMG) [[Senapang Mesin Kecil(SMK)]] |- |HK MP5 |[[Fail:MP5K Submachine Gun (7414624602) noBG.png|thumb]] |Sub Machine Gun (SMG) [[Senapang Mesin kecil(SMK)]] |9×19mm Parabellum |Jerman </br>Turki |- |CZ Scorpion Evo 3 | [[Fail:CZ SCORPION EVO 3 A1.jpg|thumb]] |Sub Machine Gun (SMG) [[Senapang Mesin Kecil(SMK)]] |9×19mm Parabellum |Republik Czech |- ! colspan="5" |Rifal |- |Colt M4 Carbine |[[Fail:M4A1 ACOG.png|thumb]] |Assault Rifle [[Rifal Serbu]] |5.56×45mm NATO |Amerika Syarikat |- |CAR 816 |[[Fail:CAR 816.jpg|thumb]] |Assault Rifle [[Rifal Serbu]] |5.56x45mm NATO |UAE |- ! colspan="5" |General Purpose Machine Gun (GPMG) / Light Machine Gun(LMG) [[ Mesin Ringan(SMR)]] |- |{{N/A}} |[[Fail:C6 gpmg ch-146.jpg|thumb]] |General Purpose Machine Gun (GPMG) [[Senapang Mesin Kegunaan Am(SMKA)]] |7.62×51mm NATO |{{N/A}} |- |{{N/A}} |[[Fail:M2 machine gun.jpg|thumb|Light Machine Gun]] |Light Machine Gun(LMG) [[Senapang Mesin Kecil(SMK)]] |7.62×51mm NATO |{{N/A}} |} === Pangkalan Kastam Marin === {| class="wikitable" |+ !Bil. !Pangkalan Kastam Marin !Negeri |- |1. |Kastam Marin Kuala Perlis |Perlis |- |2. |Kastam Marin Langkawi |Kedah |- |3. |Kastam Marin Tanjung Dawai |Kedah |- |4. |Kastam Marin Weld Quay |Pulau Pinang |- |5. |Kastam Marin Lumut |Perak |- |6. |Kastam Marin Port Klang |Selangor |- |7. |Kastam Marin Lukut |Negeri Sembilan |- |8. |Kastam Marin Banda Hilir |Melaka |- |9. |Kastam Marin Sungai Pulai |Johor |- |10. |Kastam Marin Tanjung Surat |Johor |- |11. |Kastam Marin Mersing |Johor |- |12. |Kastam Marin Muar |Johor |- |13. |Kastam Marin Kuantan |Pahang |- |14. |Kastam Marin Tanjung Gemuk |Pahang |- |15. |Kastam Marin Kemaman |Terengganu |- |16. |Kastam Marin Kuala Terengganu |Terengganu |- |17. |Kastam Marin Pengkalan Kubor |Kelantan |- |18. |Kastam Marin Muara Tebas Kuching |Sarawak |- |19. |Kastam Marin Bintulu |Sarawak |- |20. |Kastam Marin Limbang |Sarawak |- |21. |Kastam Marin Lawas |Sarawak |- |22. |Kastam Marin Labuan |WP. Labuan |- |23. |Kastam Marin Kota Kinabalu |Sabah |- |24. |Kastam Marin Sandakan |Sabah |- |25. |Kastam Marin Lahad Datu |Sabah |- |26. |Kastam Marin Mempakul |Sabah |- |27. |Kastam Marin Tawau |Sabah |} === Lokap Tahanan Kastam === {| class="wikitable" |+ !Bil. !Lokap / Negeri !Warta !Tarikh Gazet |- |1. |Lokap Kastam Dengkil, Selangor |P.U.(B) 484 |29.09.2022 |- |2. |Lokap Kastam Melaka |P.U.(B) 191 |15.02.2022 |- |3. |Lokap Kastam Pengkalan Kubor, Kelantan |P.U.(B) 349 |15.08.2023 |- |4. |Lokap Kastam Sg Pulai Gelang Patah, Johor |P.U.(B) 483 |22.11.2024 |} ===Lapang sasar=== {| class="wikitable" !'''Lapang Sasar''' !'''Jenis Lapang Sasar''' !'''Lokasi''' !'''Tarikh Dirasmikan''' !'''Perasmi''' |- |Lapang Sasar Dato' Sri Subromaniam (Lapang Sasar DSS) |Terbuka (Outdoor) |Akademi Kastam Diraja Malaysia (AKMAL) Melaka |02.11.2017 |Ketua Setiausaha Perbendaharaan, Tan Sri Dr. Mohd Irwan Serigar Bin Abdullah, |- |Lapang Sasar Tan Sri Mohd Zuki Ali |Tertutup (Indoor) |Jabatan Kastam Diraja Malaysia Ibu Pejabat (Putrajaya/Dengkil) |11.04.2021 |Ketua Setiausaha Negara, Tan Sri Mohd Zuki Ali |} == Setem Cukai Rokok dan Minuman Keras == Menerusi Bajet 2004 kerajaan telah mencadangkan kaedah penggunaan setem cukai (2004-2025) dan dakwat keselamatan (ditamatkan pada tahun 2016) yang mempunyai ciri-ciri keselamatan mengikut piawaian antarabangsa bagi minuman keras dan rokok. Pelaksanaan penggunaan setem cukai  dikenakan ke atas : - Rokok yang di '''IMPORT'''. - Minuman Keras yang di '''IMPORT.''' - Rokok yang dikilang '''DALAM NEGERI.''' - Minuman Keras yang dikilang dan dibotol '''DALAM NEGERI''' (kecuali bir dan stout yang dikeluarkan oleh kilang Guinness Anchor Bhd [Heineken Malaysia Bhd.], Carlsberg Brewery Malaysia Bhd dan Napex Brewery Sdn Bhd) === Jenis Setem Cukai: === {| class="wikitable" |+ !Bil. !Setem Cukai !Komoditi !Warna Setem Cukai !Pasaran |- |1. |Malaysia Duty Paid (MDP) |Rokok |Biru |Kawasan Utama Kastam dan Pulau Bebas Cukai |- |2. |Malaysia Duty Not Paid (MDNP) |Rokok |Merah |Zon Bebas dan Kedai Bebas Cukai |- |3. |Malaysia Duty Paid (MDP) |Minuman Keras |Biru |Kawasan Utama Kastam dan Pulau Bebas Cukai |- |4. |Malaysia Duty Not Paid (MDNP) |Minuman Keras |Merah |Zon Bebas dan Kedai Bebas Cukai |} === Sistem Semakan Ketulenan Setem Cukai: === Ketulenan setem cukai (rokok dan minuman keras) boleh disemak menggunakan telefon pintar oleh orang awam / pembeli / penjual melalui sistem yang dibangunkan oleh JKDM/pembekal: {| class="wikitable" |+ !Bil. !Nama Sistem !Android / IOS !Tahun |- |1. |JKDM2U |Google Play / App Store |2018 |- |2. |V3 Check |Google Play / App Store |2020 |- |3. |Setem Cukai |Google Play / App Store |2022 |} === Setem Cukai Minuman Keras: === {| class="wikitable" |+ !Tahun (Tempoh) !Pembekal |- |2004-2005 |Nova Satra Holding / De La Reu |- |2005-2009 |Cam Industries Sdn Bhd |- |2009-2015 |Lembah Sari Sdn Bhd |- |2015-2020 |Lembah Sari Sdn Bhd |- |2020-2025 |Lembah Sari Sdn Bhd |} === Setem Cukai Rokok: === {| class="wikitable" |+ !Tahun (Tempoh) !Pembekal |- |2004-2009 |Liberal Technolgy Sdn Bhd |- |2009-2014 |Lembah Sari Sdn Bhd |- |2014-2020 |Lembah Sari Sdn Bhd |- |2020-2025 |Lembah Sari Sdn Bhd |} === Dakwat Keselamatan Rokok Tempatan: === {| class="wikitable" !Tahun (Tempoh) !Pembekal |- |2004-2009 |Kod Efisien Sdn Bhd / SICPA Holding S.A. Switzerland |- |2009-2014 2014-2016 |Lembah Sari Sdn Bhd <nowiki>*</nowiki>01.10.2016 tukar kepada Setem Cukai Rokok |} [[Kategori:Kementerian Kewangan Malaysia|Kastam Diraja]] [[Kategori:Agensi penguatkuasaan undang-undang Malaysia]] jbsxhufjjhp1jsbph59um38zq0znxjq 0 211309 6925633 6893149 2026-08-12T03:43:50Z Kopi Nescafe 391470 /* Lagu Sekolah */ 6925633 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Kebangsaan Bangsar |Logo Sekolah =Smk bangsar.jpg |Moto = "Ilmu Pengetahuan Tangga Kejayaan" |Tarikh =Januari 1974; 52 tahun |TarikhRasmi = {{birth date and age|1979|1|15|df=y}} |Jenis Sekolah = [[Sekolah menengah kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |Pengetua =Pn. Norita Binti Hamzah |GPK 1 =Pn. Rafidah binti Mohd Kamsun |GPK HEM =Pn. Fuziah binti Mat Yakop |GPK KOKO =Pn. Kamziah binti Mohd Yaman |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG =En. Yazid bin Mohd Yasin |Kod sekolah = WEB0256 |Bandar = Lorong Maarof 1, Taman Bangsar, Bangsar, |Daerah = [[Kuala Lumpur]] |Negeri = [[Wilayah Persekutuan]] |Negara = {{MAS}} |Kemasukan = |Singkatan =SMK Bangsar |Laman =https://sites.google.com/moe-dl.edu.my/smk-bangsar/utama |Telefon = 03-22847134 |Faks = 03-22835724 |footnotes = |}} '''Sekolah Menengah Kebangsaan Bangsar''' Atau Ringkasnya Dikenali Sebagai SMK Bangsar Atau SMKB ialah sebuah sekolah di Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Malaysia. Ia terletak di Lorong Maarof 1, Taman Bangsar, Bangsar, [[Kuala Lumpur]]. Sekolah Menengah Kebangsaan Bangsar (Integrasi) ini adalah salah satu sekolah di bawah [[Kementerian Pendidikan Malaysia]] dan merupakan sekolah program sekolah amanah dan dibawah Program Transformasi Sekolah 2025 (TS25). Sekolah ini menyediakan subjek elektif seperti subjek Fizik, Kimia, Biologi, Rekacipta, Matematik Tambahan, Perniagaan, Prinsip Perakaunan, Ekonomi, Pendidikan Seni Visual, Tasawwur Islam ( Bagi Kelas 4 & 5 Efektif, ) dan Mata Pelajaran Vokasional (MPV) seperti Kerja Paip Domestik (KPD) bagi murid Tingkatan 4 dan Tingkatan 5. Pada Tahun 2024, Sekolah membenarkan semula pelajar perempuan untuk mengambil Mata Pelajaran Vokasional. Pada 2009, Sekolah Menengah Kebangsaan Bangsar (Integrasi) memiliki 533 pelajar lelaki dan 418 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 951 orang. Ia mempunyai seramai 73 orang guru.²⁰⁰⁹ ==Sejarah Sekolah == Ditubuhkan pada Januari 1974 dan didaftar pada 15 Januari 1979 dengan Pengerusi pertamanya [[Ahmad Perang|Tan Sri Ahmad Perang.]] === Pengasas Sekolah === Pengetua pertama En. Ali bin Abu Bakar adalah pengasas sekolah ini. Beliau bertugas semenjak SMK Bangsar menumpang di SRK Lick Hung, Lembah Pantai sehingga SMK Bangsar berpindah ke bangunan yang sekarang. Beliau telah mengadakan beberapa perubahan dan kemajuan hingga Mei 1982 apabila tempat beliau diambil alih oleh En. Martin Spykerman. === Sejarah Penuh === Sekolah Menengah Kebangsaan Bangsar merupakan sebuah institusi pendidikan menengah yang berstatus campuran dan terletak di kawasan segi tiga strategik seluas lima hektar. Sekolah ini dikelilingi oleh pelbagai kawasan perumahan yang padat penduduk seperti Bangsar Park, Perumahan Awam DBKL Sri Pahang, Bukit Bandaraya, Kawasan Perumahan KTMB ( Flat KTMB Bukit Bangsar Dan Pangsapuri KTMB Bangsar Utama ) serta kawasan pinggir barat Bukit Persekutuan. Lokasinya yang berada di tengah-tengah kawasan perumahan ini menjadikannya sebuah institusi yang mudah diakses dan relevan bagi komuniti setempat. Sekolah ini telah ditubuhkan pada bulan Januari tahun 1974 sebagai respon kepada pertambahan jumlah penduduk yang pesat di kawasan Bangsar dan sekitarnya. Pada peringkat awal penubuhannya, sekolah ini memulakan operasinya dengan hanya lima buah kelas, yang ketika itu menumpang di bangunan Sekolah Rendah Kebangsaan Lick Hung yang terletak di Lembah Pantai. Walaupun menghadapi kekangan dari segi kemudahan dan ruang, usaha gigih pihak sekolah dan sokongan masyarakat telah memungkinkan pertambahan dua buah lagi kelas pada tahun 1975 yang menumpang pula di Sekolah Rendah Kebangsaan Brickfields ( Kini Sekolah Kebangsaan Brickfields 1 & 2 ). Usaha penempatan sementara ini berterusan apabila sekolah ini seterusnya menumpang di SRK Methodist (P) pada tahun 1976. Akhirnya, pada bulan April 1977, Sekolah Menengah Kebangsaan Bangsar berjaya berpindah ke bangunannya yang kekal dan digunakan sehingga ke hari ini. Satu pencapaian bermakna dalam sejarah sekolah ini berlaku pada tahun 1978 apabila sekolah mula menyediakan pendidikan khas bagi murid-murid berkeperluan khas, khususnya bagi pelajar cacat pendengaran. Program khas ini dimulakan dengan satu kelas tingkatan satu yang mengandungi seramai 23 orang murid, sekaligus menjadikan sekolah ini antara institusi yang peka terhadap keperluan pendidikan inklusif. Idea penubuhan Sekolah Menengah Kebangsaan Bangsar tercetus daripada keperluan mendesak untuk menyediakan sebuah institusi pendidikan yang berdekatan dengan tempat tinggal penduduk, khususnya mereka yang menetap di sekitar kawasan pembangunan perumahan seperti Perumahan Awam DBKL Sri Pahang, Bukit Bandaraya dan Kawasan Perumahan KTMB. Seiring dengan pertambahan bilangan penduduk, wujud keperluan yang semakin mendesak untuk membina sebuah sekolah menengah yang bukan sahaja mampu menampung jumlah pelajar yang kian meningkat, tetapi juga dapat memberikan akses pendidikan yang saksama dan menyeluruh kepada anak-anak di kawasan ini. Oleh yang demikian, penubuhan Sekolah Menengah Kebangsaan Bangsar bukan sekadar memenuhi kehendak tempatan, tetapi lebih penting lagi, ia mencerminkan komitmen kerajaan dan masyarakat dalam menyediakan kemudahan pendidikan untuk semua lapisan masyarakat. Sekolah ini diwujudkan bagi memastikan bahawa setiap anak muda di kawasan sekitar mendapat peluang untuk menerima pendidikan berkualiti tanpa perlu berhadapan dengan kesulitan jarak dan kos perjalanan. Justeru, sekolah ini berperanan besar dalam membangunkan modal insan setempat, dan menjadi bukti jelas bahawa pendidikan adalah hak milik semua, bukan hanya untuk golongan tertentu, tetapi untuk manfaat seluruh masyarakat. Majoriti Pelajar Yang Bersekolah Di SMK Bangsar ini Adalah Bekas Dari Pelajar SK Bangsar, SK Bukit Pantai & SK Bukit Bandaraya == Senarai Pengetua == {| class="wikitable" !Nama Pengetua !Tempoh Pentadbiran |- |En. Ali bin Abu Bakar |1974-1982 |- |En. Martin Spykerman |1982-1989 |- |Pn. Fatimah Zaharah bt Ahmad |1989-1993 |- |Pn. Halimah bt Dato' Ali |1993-1995 |- |Pn. Maimunah bt Yahya |01 April 1995- 01 Disember 1995 |- |En. Rasiman bin Matsil |1995-1996 |- |Pn. Lai Chik Peng |16 Mac 1997- 16 Jun 1997 |- |Pn. Goh Thuan Jig nee Ho Sau Lai |1997-1998 |- |Tn. Hj. Ab Rahman bin Asit (Bersara) |1998-2003 |- |Pn. Hjh. Samsiah bt Ismail (Bersara) |01 Januari 2004-15 November 2004 |- |Pn. Hjh. Zainab bt Hashim |2005-2007 |- |Pn. Hjh. Nazifah bt Abdul Latiff |2007-2012 |- |Pn. Hjh. Esaah bt Ismail (Bersara) |2012-2015 |- |Pn. Hjh. Noraizan bt Mohamed (Bersara) |2015-2018 |- |Pn. Ramlah bt Muda (Bersara) |2018-2023 |- |Pn. Hjh. Salina bt Shaari (Bersara) |4 Disember 2023 - 6 November 2025 |- |Pn. Norita Binti Hamzah |12 Januari 2026 - 12 Jun 2026 |- | | |} == Ikrar Sekolah == <div style="text-align: center;"> ''Kami,'' ''pelajar Sekolah Menengah Kebangsaan Bangsar'' ''sesungguhnya berikrar dan berjanji,'' ''akan memelihara nama baik sekolah ini,'' ''dengan mematuhi segala peraturannya,'' ''dan belajar bersungguh-sungguh,'' ''demi kepentingan diri kami,'' ''ibu bapa kami,'' ''sekolah kami,'' ''bangsa kami,'' ''agama kami,'' ''dan negara yang kami cintai ini.''</div> == Lagu Sekolah == <div style="text-align: center;">'''''Maju Ayuhlah Maju''''' ''Maju ayuhlah maju,'' ''Harumkan namamu selalu,'' ''Disebut di mana jua,'' ''Menjadi kemegahan kita,'' ''Penggerak budaya ilmu,'' ''Melahir insan cemerlang,'' ''Berbakti penuh setia,'' ''Pada nusa dan bangsa,'' ''SMK Bangsar ternama,'' ''Berjasa terus berjasa,'' ''Mendidik dan mengasuh,'' ''Putra putri tercinta,'' ''Maju ayuhlah maju,'' ''Harumkan namamu selalu,'' ''Disebut di mana jua,'' ''Menjadi kemegahan kita,''</div> <div style="text-align: center;">'''''Ciptaan = Nazri Ahmad Jabar''''' '''''Lirik= Abdul Halim Ahmad''''' '''''Susunan= Md. Said Bidin''''' </div> == Misi & Visi Sekolah == <blockquote>'''MISI''' : ''Pendidikan Cemerlang, Individu Terdidik, PPPM Terlaksana''</blockquote><blockquote>'''VISI''' : ''Mencermelangkan Pendidikan Di SMKB Untuk Melahirkan Individu Yang Holistik Bagi Melonjakkan Nama Sekolah Ke Peringkat Antarabangsa''</blockquote> == Rumah Sukan == Para pelajar '''SMK Bangsar''' dibahagikan kepada '''4''' buah rumah sukan sejak kemasukan ke sekolah pada tingkatan satu. Sememangnya suatu tradisi bagi setiap pelajar mempunyai semangat rumah dan bersaing untuk menjulang rumah masing-masing dalam akademik, ko-kurikulum, sukan dan sebagainya. Rumah-rumah ini mempunyai satu matlamat iaitu untuk dinobatkan sebagai Rumah Terbaik pada hari ''Temasya Sukan Tahunan SMK Bangsar Dan Kejohanan Sukan Olahraga SMK Bangsar.'' Berikut merupakan 4 rumah sukan di SMK Bangsar :- === Nama Dahulu(Sekitar Tahun 80-90an) === {| class="wikitable" !Rumah Sukan !Warna |- |Jelatek |Hijau |- |Bayan |Biru |- |Merbok |Merah |- |Serindit |Kuning |} === Nama Kini === {| class="wikitable" !Rumah Sukan !Warna |- |Jentayu |Hijau |- |Garuda |Biru |- |Helang |Merah |- |Rajawali |Kuning |} == Alumni Bangsarian == *[[Black (penyanyi)|Black Hanifah]], Penyanyi dan Pelakon *[[Zahid Baharuddin]], Penyanyi *[[Isaiah Jacob]], [[Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15|Ahli Dewan Negara]] *[[Aman Graseka]], Pelakon *[[Azuar bin Md Tasi]], Pemuzik *Azlin binti Alias, [[Ahli Mangku Negara]] == Maklumat Am == {| class="wikitable" !Maklumat | |- |Jenis Sekolah |Sekolah Bantuan Penuh Kerajaan |- |Status Sekolah | Sekolah Gred A / Sekolah Integrasi / Sekolah Kewangan PTJ |- |No. Pigeon Hole |B 21 |- |Bilangan Blok Bangunan |5 Buah |- |Keluasan Tanah |5 Hektar |- |Bilangan Tenaga Pelajar |64 orang (2024) |- |Bilangan Staf Sokongan |12 orang (2024) |} == Maklumat Asas Kelas == Berikut Merupakan Senarai Nama Kedudukan Kelas Bagi Menengah Rendah Tingkatan 1 Hingga 3 {| class="wikitable" !Nama Kelas !Tingkatan 1-3 |- |MURNI |3 Kelas |- |UNGGUL |3 Kelas |- |HARMONI |3 Kelas |- |KREATIF |3 Kelas |- |JUJUR |3 Kelas |} Manakala Ini merupakan Senarai Nama Kedudukan Kelas Bagi Menengah Atas Tingkatan 4 & 5 {| class="wikitable" !Nama Kelas !Tingkatan 4-5 |- |SETIA |2 Kelas (Sains Tulen) |- |BESTARI |2 Kelas (Sastera) |- |INOVATIF |2 Kelas (Sastera) |- |EFEKTIF |2 Kelas (Teknikal) |- |VOKASIONAL |2 Kelas (MPV) |} Jumlah Keseluruhan Kelas Tingkatan Di SMK Bangsar Masing-masing Dari Tingkatan 1 - 5 Mempunyai 25 Buah Kelas Manakala bagi pelajar pendidikan khas pula mempunyai 8 buah kelas. Bagi keseluruhan kelas ialah sebanyak 33 kelas. == Media Sosial Rasmi SMK Bangsar == *https://youtube.com/@smkbangsarofficialensa?si=tiENkDNzaG9TUVHL *https://www.tiktok.com/@smkbangsar?_t=8kyChiC11w0&_r=1 [[Kategori:Sekolah menengah di Kuala Lumpur|Bangsar (Integ)]] *https://whatsapp.com/channel/0029VbCQyrqAInPkawAeoR38 *https://www.facebook.com/Smk.Bangsar.Integ?mibextid=ZbWKwL *https://www.instagram.com/smkbangsar.official?igsh=MTd2dDlpN3IxMWYyMg%3D%3D&utm_source=qr 6zgxv2lxpraed6ro76t7b0wo8ph0lsu 0 221163 6925958 6727047 2026-08-12T11:56:28Z ~2026-44142-16 412583 i just changed the gkp and pengetua names to the latest 6925958 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = SMK Bandar Puchong Jaya (A) |Logo Sekolah = SMK Bandar Puchong Jaya (A).png |Moto = "Kasih Ilmu Mulia" |Imej = |Saiz Imej = |Kapsyen = |Tarikh = 2003 |Jenis Sekolah = [[Sekolah menengah kebangsaan]], [[sekolah kerajaan]] |Pengetua = Nor Afidah Binti Wan Ahmad |GPK 1 = Suryani binti Mohamed |GPK HEM = Nantha Kumar |GPK KOKO = Azuraily Binti Alwi |Kod sekolah = BEA8656 |Kawasan = |Bandar = Jalan Pipit, [[Bandar Puchong Jaya]] |Daerah = [[Daerah Petaling]] |Poskod = 47100 Puchong |Negeri = [[Selangor]] |Negara = Malaysia |Singkatan = |Laman = {{url|smkbandarpuchongjayaa.blogspot.com}} |Telefon = 0380754728 |Faks = 0380757513 |Almuni = |footnotes = |YDP PIBG=Francis Ng Chun Kia|Koordinat={{coord|3.063752|N|101.622968|E|format=dms|display=}}|Peta Pushpin=Malaysia Selangor#Malaysia}} '''Sekolah Menengah Kebangsaan Bandar Puchong Jaya (A)''' atau ringkasnya dikenali sebagai '''SMK Bandar Puchong Jaya (A)''' merupakan sebuah [[sekolah menengah kebangsaan]] yang terletak di [[Selangor]], Malaysia. Sekolah ini terletak di Jalan Pipit dalam kawasan perbandaran [[Bandar Puchong Jaya]] dalam Daerah Petaling.<ref name="MyGeoMap"> {{Cite web | url = https://www.mygeomap.gov.my/1mm_frontpage_bi/index.html | title = Peta Sekolah Menengah Kebangsaan Bandar Puchong Jaya (A) | access-date = 25 Februari 2023 | website = MyGeoMap | publisher = Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia }}</ref><ref name="KPM2021"/><ref name="apac"/> SMK Bandar Puchong Jaya (A) merupakan salah satu sekolah yang terletak di bawah authoriti Pejabat Pendidikan Daerah (PPD) Petaling Perdana.<ref name="KPM2021"/><ref name="apac">{{cite web|url=https://www.apac.com.my/bea8656-smk-bandar-puchong-jaya-a.html|website=APAC Directory|title=Sekolah Menengah Kebangsaan Bandar Puchong Jaya (A), Puchong|access-date=15 Februari 2024|language=en}}</ref> Kod sekolah bagi SMK Bandar Puchong Jaya (A) ialah BEA8656. Status sekolah ini merupakan sekolah yang terletak di kawasan bandar dan merupakan [[sekolah kerajaan]]. Pada Julai 2021, SMK Bandar Puchong Jaya (A) memiliki jumlah keseluruhan pelajar sebanyak 995 orang.<ref name="KPM2021"/> Ia terdiri daripada pelajar lelaki dan pelajar perempuan. Terdapat sebanyak 63 orang guru yang bertugas di SMK Bandar Puchong Jaya (A) pada bulan Julai 2021.<ref name="KPM2021">{{Cite web|url=https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|title=Senarai Sekolah Rendah dan Menegah Jun 2021|date=30 November 2021|access-date=30 Disember 2023|publisher=[[Kementerian Pendidikan Malaysia]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924025805/https://www.moe.gov.my/muat-turun/laporan-dan-statistik/senarai-sekolah/4808-senarai-sekolah-rendah-dan-menengah-jun-2021/file|archive-date=24 September 2022|format=XLXS}}</ref> ==Sejarah == Sekolah Menengah Kebangsaan Bandar Puchong Jaya (A) mula dibina pada tahun 1999 dan siap akhir tahun 2002. Kontraktor bertugas ialah Syarikat Urus Budi Sdn. Bhd. Pada 9 Jun 2003 merupakan tarikh rasmi sekolah beroperasi. Kelas bermula dengan satu kelas tingkatan 1 dan dua kelas tingkatan 2. Jumlah murid pada masa ini hanyalah 82 orang. Lokasi sekolah yang agak tersembunyi menyebabkan sekolah ini tidak mendapat sambutan pada awal pembukaannya. Pada tahun 2004, peperiksaan PMR yang pertama telah dijalankan dalam sekolah ini. Pada tahun 2006, keputusan SPM mencapai tahap peratusan yang membanggakan iaitu 90.6%. Kecemerlangan calon SPM SMK BPJ (A) menempatkan sekolah di tangga ke-4 dalam negeri Selangor. Pada tahun 2007, majoriti murid tingkatan 3 SMK BPJ (A) telah mendapat keputusan '<nowiki/>'''Straight As'''' dalam peperiksaan awam PMR. Pada tahun 2008, murid cemerlang PMR 2008 dijemput ke Majlis Anugerah Kecemerlangan Pendidikan Negeri Selangor 2008. Enrolmen pelajar mencecah 1000 orang murid pada tahun ini. ²⁰⁰⁸ Pada tahun 2009, pencapaian Kokurikulum telah meluas ke peringkat kebangsaan dan antarabangsa. Persaraan puan Zaniah binti Hashim, Pengetua SMK BPJ (A). Pada tahun 2010, nama sekolah dipapar di akhbar The Star, Berita Harian dan The News Straights Times kerana telah berjaya mencapai kecemerlangan dalam akademik dan kokurikulum.Pada masa itu, kebanyakan murid SMK BPJ (A) terdiri daripada murid Cina iaitu hampir '''90%'''.²⁰¹⁰ Pada tahun 2011, SMK BPJ (A) dilengkapi infrastruktur sistem litar kamera tertutup (CCTV) hasil kutipan Senamrobikthon 2010 untuk menjamin keselamatan para murid dan guru. Pada tahun 2012, kebanyakan murid telah mendapat '''A+''' dalam semua mata pelajaran '''SPM''' 2011. Pada tahun 2014, penukaran peperiksaan yang baharu iaitu daripada PMR kepada PT3 bagi semua murid tingkatan 3 tidak membawa pengaruh yang besar dan tidak menjadikan satu masalah bagi murid SMK BPJ (A) untuk mendapat keputusan yang cemerlang. Pada tahun 2015, Sambutan Hari Raya Aidilfitri yang melibatkan semua warga sekolah di mana semua guru dan murid-murid berpakaian tradisional kaum-kaum di Malaysia ke sekolah dan menjamu selera dengan jamuan terbuka.²⁰¹⁵ Pada tahun 2016, Penukaran nama kelas yang baharu daripada UM, UKM, UPM, USM, UTM dan UUM kepada APPLE, BENQ, COMPAQ, DELL, EPSON, FALCON dan satu kelas baharu ditambah iaitu GALAXY. Bagi setiap tingkatan, kelas Apple dijadikan sebagai kelas Abad ke-21 dan merupakan kelas bestari. Murid yang berada di kelas ini dianggap sebagai "'''Harapan Sekolah'''" . Sehubungan dengan ini, para murid akan belajar bersungguh-sungguh dan aktif dalam bidang kokurikulum untuk bersaing dengan murid lain supaya berpeluang untuk masuk ke kalas Apple.²⁰¹⁶ Pada tahun 2017, pencapaian penggunaan VLE-FROG '''Tempat Pertama''' selama 5 bulan berturut-turut dari Mei hingga September 2017 peringkat Sekolah Menengah Daerah Petaling Perdana.²⁰¹⁷ Pada tahun 2018, bilik bahasa, bilik matematik, bilik VLE FROG dan kantin sekolah telah ditambahbaik untuk meningkatkan taraf infrastruktur sekolah dan juga menjamin kebajikan murid. Program Taman Angkat diamalkan bagi setiap persatuan dan kelab SMK BPJ (A) untuk melahirkan sebuah sekolah yang lestari. Pertukaran Penolong Kanan Pentadbiran SMK BPJ (A) iaitu Puan Sharipah Noor Binti Abas bertukar kepada Puan Sharifah Loklok Binti Syed Mohamad. Persaraan Tuan Haji Johan Bin Haji Omar, Pengetua Sekolah SMK BPJ (A) dan tempat digantikan oleh Puan Noor Hasni Binti Abdullah, Pengetua baharu.²⁰¹⁸ Pada tahun 2019, sekolah SMK BPJ (A) telah menjadi sekolah yang terkenal di peringkat petaling perdana , negeri Selangor kerana sekolah ini telah menjadi 'Tuan Rumah' bagi pelbagai pertandingan yang afdal di Malaysia sama ada pertandingan peringkat daerah atau negeri. Pemisahan beberpa guru yang berpengalaman yang telah berkhidmat di sekolah SMK BPJ (A) melebihi 10 tahun dan tempat mereka digantikan oleh guru-guru dari sekolah lain. Pemisahan Puan Fazida Binti Faiz, Penolong Kanan Kokurikulum sekolah SMK BPJ (A) dan tempat digantikan oleh Puan Lok Bee Giak, P.K.Kokurikulum baharu. ==Pencapaian == -Pernah menjadi tuan rumah untuk Kejohanan Hoki Daerah Petaling Perdana pada tahun 2010 . -Pernah mewakili sekolah dalam Unit Kokurikulum dalam Kejohanan : -Kesatuan Olahraga Amatur(Octagon) -2009- -Acara Riben MSS Selangor -2009- -MSSM Acara Berpasukan Gimrama (tempat ke-3) -2009- -Chorul Speaking Peringkat Zon (tempat ke-2) -2009- -Kejohanan Taekwondo Antarabangsa -3 -2009- -Perkhemahan Pandu Puteri KRS & NGO Peringkat Kebangsaan -2009- ==Visi== SMK Bandar Puchong Jaya (A) akan melahirkan pelajar yang berpendidikan cemerlang dan seimbang menjelang 2013 ==Misi== -Berusaha untuk meningkatkan kecemerlangan akademik melalui sistem pendidikan yang sistematik. -Berusaha untuk meningkatkan kecemerlangan sahsiah pelajar yang syumuk, berbudaya cemerlang dan terpuji. -Berusaha untuk meningkatkan ikli, persekolahan yang ceria dan kondusif. -Berusaha untuk meningkatkan kecemerlangan kurikulum dengan pendekatan yang berkesan dan inovatif. -Berusaha untuk meningkatkan sistem pengurusan dan pentadbiran yang cekap, telus, dan tulus. == Alamat== :Sekolah Menengah Kebangsaan Bandar Puchong Jaya (A) :Jalan Pipit, :Selangor, Malaysia :Telefon = 380754728 :Fax = 380757513 == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * [http://smkbandarpuchongjayaa.blogspot.com/ Sekolah Menengah Kebangsaan Bandar Puchong Jaya (A)] * [http://smk-bandar-puchong-jaya-a.blogspot.com/ Sekolah Menengah Kebangsaan Bandar Puchong Jaya (A)] * [https://ms-my.facebook.com/SmkBandarPuchongJayaa Facebook Sekolah Menengah Kebangsaan Bandar Puchong Jaya (A)] [[Kategori:Sekolah menengah kebangsaan di Selangor|Bandar Puchong Jaya (A)]] [[Kategori:Sekolah menengah di Selangor|Bandar Puchong Jaya (A)]] dr5h5e7vmawyz8l6j3ln28qmnd3b9ql 0 228699 6925756 6909918 2026-08-12T07:18:18Z ~2026-43537-39 411882 6925756 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Hantu Kak Limah Balik Rumah | image = HKLBR.jpg | caption = Poster keluaran tayangan | director = [[Mamat Khalid]] | writer = Mamat Khalid | screenplay = Mamat Khalid | starring = {{plainlist| * [[Awie]] * [[Zami Ismail]] * [[Man Kadir]] * [[Usop Wilcha]] * [[Johan Raja Lawak]] * [[Delimawati]] }} | producer = [[Gayatri Su-Lin Pillai]] (eksekutif) | editing = | studio = [[Tayangan Unggul]] | distributor = [[Astro Shaw]] | budget = RM 1.42 juta<ref name=finas>[http://www.finas.gov.my/index.php?mod=industry&sub=cereka&p=Filem2010 TAYANGAN FILEM CEREKA TAHUN 2010], Finas. Diambil pada 10 Januari 2011.</ref> | gross = RM 10 juta<ref name=finas/> | released = {{film date|2010|12|9|Malaysia}} | runtime = 100 minit | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] }} ''''' Hantu Kak Limah Balik Rumah''''' ialah sebuah filem komedi seram Malaysia 2010 arahan [[Mamat Khalid]] dan yang pertama dalam [[Hantu Kak Limah (siri filem)|trilogi ''Hantu Kak Limah'']].<ref>"Mamat Khalid is back with Hantu Kak Limah Balik Rumah", ''New Straits Times'', 7 December 2010.</ref><ref>"Hantu Kak Limah Balik Rumah, taruhan terbaru Mamat Khalid", ''Berita Harian'', 7 Disember 2010.</ref> Filem yang dibintangi oleh [[Awie]], [[Zami Ismail]], [[Man Kadir]], [[Usop Wilcha]], [[Johan Raja Lawak]], [[Delimawati]] dan ramai lagi. Filem ini berlatarbelakangkan suasana Kampung Pisang selepas kejadian [[Zombie Kampung Pisang (filem)|Zombi]]. Tetapi filem ini bukanlah kesinambungan kepada filem [[Zombi Kampung Pisang]], tetapi lebih terarah kepada kejadian yang berlaku di Kampung Pisang. Filem ini ditayangkan pada 9 Disember 2010.<ref>[http://www.bharian.com.my/bharian/articles/Banggadanpuashati/Article Bangga dan puas hati] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180626115120/https://www.bharian.com.my/bharian/articles/Banggadanpuashati/Article |date=2018-06-26 }} ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 26 Jun 2011.</ref><ref>Budiey (23 November 2010). [https://www.budiey.com/sinopsis-hantu-kak-limah-balik-rumah/ Sinopsis Hantu Kak Limah Balik Rumah] Sensasi Selebriti. Dicapai pada 26 Jun 2018.</ref> == Plot == Husin ([[Awie]]) yang telah dua tahun bekerja di Singapura mengambil keputusan balik ke kampung halamannya, Kampung Pisang. Apabila sampai ke rumahnya, Husin hairan melihat perangai pelik jiran sebelah rumahnya, Kak Limah ([[Delimawati]]) yang langsung tidak bercakap dan rambut yang mengerbang semacam. Dia juga mengalami kejadian menakutkan ketika mahu tidur. Husin bergegas ke warung Pak Jabit ([[Man Kadir]]), lalu menceritakan kepada orang-orang kampung bahawa barangkali Kak Limah sudah menjadi hantu. Abi Hurairah ([[Johan Raja Lawak]]) setuju dengan pendapat Husin kerana beliau juga mengalami peristiwa pelik ketika melihat Kak Limah di kawasan kubur. Pak Jabit yang memang geram akan Husin (kerana memutuskan ikatan kasih dengan anak gadisnya, Che Nin ([[Ummi Nazeera]]), menuduh Husin pembawa nasib buruk kepada Kampung Pisang. Sebelum ini keadaan aman damai, sebaik sahaja Husin muncul, keadaan kembali kacau bilau. Pak Abu ([[Zami Ismail]]) mencadangkan agar mereka menyiasat apa yang berlaku sebenarnya. Beramai-ramai mereka ke rumah Kak Limah. Mereka menemui mayat Kak Limah yang hampir reput. Namun, setelah pengebumian jenazah Kak Limah, kampung mereka masih dihantui makhluk misteri di tengah-tengah malam. Pelbagai bomoh dipanggil untuk menghalau hantu, malangnya tiada satu pun bomoh yang berjaya menghalau hantu tersebut. Misteri hanya terurai apabila anak Kak Limah kembali ke Kampung Pisang. ==Pelakon== ===Pelakon utama=== * [[Awie|'''Awie''']] sebagai '''Husin''' * [[Ummi Nazeera|'''Ummi Nazeera''']] sebagai '''Cik Nin''' * [[Johan Raja Lawak|'''Johan Raja Lawak''']] sebagai '''Abi Hurairah''' * [[Delimawati|'''Delimawati''']] sebagai '''Kak Limah''' ===Pelakon pembantu=== * [[Zami Ismail|'''Zami Ismail''']] sebagai '''Pak Abu''' * [[Man Kadir|'''Man Kadir''']] sebagai '''Pak Jabit''' * [[Usop Wilcha|'''Usop Wilcha''']] sebagai '''Usop''' * [[Pekin Ibrahim|'''Pekin Ibrahim''']] sebagai '''Musalman''' * [[Dewa Sapri|'''Dewa Sapri''']] sebagai '''Cik Purnama''' * [[Soffi Jikan|'''Soffi Jikan''']] sebagai '''Wak Joko / Pak Salam Erwin Joko Anwar''' * [[Kamarool Haji Yusoff|'''Kamarool Haji Yusoff''']] sebagai '''Chomprak''' * [[Avaa Vanja|'''Avaa Vanja''']] sebagai '''Ayu''' * [[Azwan Annuar|'''Azwan Annuar''']] sebagai '''Wan Kaswi''' * '''Zainuri Misfar''' sebagai '''Zulfekar''' * [[Adam Khalid|'''Adam Khalid''']] sebagai '''Adam''' ===Kumpulan 'Bajang Insaf'=== * [[Rosli Mohalim|'''Rosli Mohalim''']] (Gitar utama) * '''Hairil Bulu''' (Bass) * '''Zapaa Khalid''' (Drum) * '''Nazari Ibrahim''' (Gitar irama) ==Penerbitan== ''Hantu Kak Limah Balik Rumah'' diarahkan oleh Mamat Khalid dan diterbitkan oleh Gayatri Su-Lin Pillai untuk [[Tayangan Unggul]].<ref name="Tragedi">Siti Athirah Dzulkifly (19 Disember 2010). [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2010&dt=1219&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_04.htm Tragedi di Kampung Pisang] ''[[Utusan Malaysia]]''. Dicapai pada 26 Jun 2011.</ref> Ia merupakan filem keempat Mamat bersama Tayangan Unggul selepas tiga filem terdahulu dan kesinambungan daripada filem ''[[Zombi Kampung Pisang]]''. Filem ini masih mengekalkan genre komedi seram, dan menampilkan kejutan demi kejutan. Penggambaran dijalankan sepenuhnya di [[Kuala Kangsar]], [[Perak]].<ref>Pradeeb Kumar Velayutham & Diyana Zamri (4 Jun 2016). [https://malaysiaaktif.my/malaysiaaktif2/?p=17880 Kuala Kangsar Popular Sebagai Lokasi Filem Tempatan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180626054858/https://malaysiaaktif.my/malaysiaaktif2/?p=17880 |date=2018-06-26 }} Malaysia Aktif. Dicapai pada 26 Jun 2018.</ref> ==Muzik dan runut bunyi== * Mencari Bahagia nyanyian Dewa Sapri (nyanyian asal oleh [[A. Ramlee]]) * Endkill nyanyian Exile (band metal underground dari Malaysia) * Di Ambang Wati nyanyian Awie * Bila Rindu Ku Sebut Namamu nyanyian [[Siti Fairuz]] * Con Te Partiro nyanyian [[Andrea Bocelli]] * The Flight Of Bumble Bee petikan piano [[Maksim Mrvica]] * Selamat Pengantin Baru nyanyian Usop Wilcha & Johan (penyanyi asal - [[Saloma]]) * Daddy Cool nyanyian [[Boney M.]] * Cinta Sabun Mandi nyanyian [[Iwan Syahman|Iwan]] * Stanza Sepi Sekeping Hati nyanyian Awie (nyanyian asal oleh [[Ben Nathan]]) * Soley Soley nyanyian Middle Of The Road * Berjuta Batu nyanyian [[Alleycats]] * Sorry Seems To Be The Hardest Word nyanyian Zami Ismail (nyanyian asal oleh [[Elton John]]) * Cinta Kristal nyanyian Awie (nyanyian asal oleh [[Rahim Maarof]]) * Ayuh Kawan nyanyian Awie & Siva ==Keluaran dan sambutan== ===Kutipan=== Pada 28 Disember 2010, dilaporkan bahawa jumlah kutipan ''Hantu Kak Limah Balik Rumah'' mencecah paras RM 6 juta semenjak dibuka pada 9 Disember, menjadikan filem ini terbitan Tayangan Unggul paling besar dalam sejarah.<ref>[http://www.gua.com.my/hiburan/berita-hangat/Hantu_Kak_Limah_Kaut_RM6_Juta.html Hantu Kak Limah Kaut RM6 Juta], gua.com.my, 28 Disember 2010. Dicapai pada 28 Disember 2010.</ref> Setelah habis tayangan di 39 buah pawagam, filem ''Hantu Kak Limah Balik Rumah'' mengutip sebanyak RM 7.90 juta,<ref name=finas/> sekaligus menjadikannya filem Malaysia ketiga terbanyak kutipan kasar di pawagam Malaysia, mengekori filem ''[[Ngangkung (filem)|Ngangkung]]'' yang mengutip RM 8.18 juta dan ''[[Khurafat: Perjanjian Syaitan]]'' yang mengutip RM 8.03 juta. ===Ulasan kritis=== Siti Athirah Dzulkifly dari ''[[Utusan Malaysia]]'' mengulas bahawa ''HKLBR'' ialah sebuah filem satira sosial yang mengambil pendekatan komedi gelap. "Walaupun Hantu Kak Limah Balik Rumah kelihatan melucukan tetapi pemahaman tentang filem ini memerlukan keseriusan. Isu sosial dalam filem ini suatu yang serius, cuma disampaikan dengan pendekatan komedi satira."<ref name="Tragedi"/> Syazwan Zakariah juga dari ''Utusan Malaysia'' tidak menganggap ''Hantu Kak Limah Balik Rumah'' sebagai sebuah filem sambungan. Namun sekadar menggunakan watak dengan latar yang sama, tetapi masih mampu berdiri sendiri.<ref>Syazwan Zakariah (16 Disember 2010). [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2010&dt=1216&pub=utusan_malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_05.htm&arc=hive Mari balik ke panggung] ''[[Utusan Malaysia]]''. Dicapai pada 26 Jun 2011.</ref> Portal hiburan Gua.com.my pula menyifatkan ''HKLBR'' ialah sebuah karya bersifat sindiran sinis.<ref>[http://www.gua.com.my/hiburan/ulasan/Sindiran_Sinis_Dalam_Hantu_Kak_Limah_Balik_Rumah.html ULASAN - Sindiran Sinis Dalam Hantu Kak Limah Balik Rumah] Gua.com.my. Dicapai pada 16 April 2011.</ref><ref>[http://mysifu.net/entertainment/ulasan-review-filem-hantu-kak-limah-balik-rumah/ Review filem Hantu Kak Limah Balik Rumah]{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Mysifu. Dicapai pada 16 April 2011.</ref> ==Anugerah dan pencalonan== ''Hantu Kak Limah Balik Rumah'' mendapat pencalonan dalam [[Festival Filem Malaysia ke-24|FFM 24]] dengan 4 pencalonan, sekali gus memulihkan reputasi filem ini selepas gagal tercalon pada [[Anugerah Skrin 2011]]. {|class="wikitable" |- !Tahun !Anugerah !Kategori !Penerima !Keputusan |- |rowspan="4"|2011 |rowspan="4"|[[Festival Filem Malaysia ke-24]] |[[Pengarah Terbaik (FFM)|Pengarah Terbaik]] |[[Mamat Khalid]] |{{nom}} |- |[[Pelakon Lelaki Terbaik (FFM)|Aktor Terbaik]] |[[Awie]] |{{nom}} |- |[[Cerita Asal Terbaik (FFM)|Cerita Asal Terbaik]] |Mamat Khalid |{{nom}} |- |[[Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (FFM)|Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik]] |[[Shy8]] |{{nom}} |} ==Kesinambungan== ===''Husin, Mon dan Jin Pakai Toncit'' (2013)=== {{main|Husin, Mon dan Jin Pakai Toncit}} Pada 2012, kesinambungan filem ini telah diumumkan dengan Mamat Khalid kembali menduduki kerusi pengarah dan menulis skrip. Untuk filem ini, watak Kak Limah lakonan Delimawati, [[Usop Wilcha]] (Shy8), Pak Jabit (Man Kadir) dan Pak Abu (Zami Ismail) masih dikekalkan. Penggambaran sebahagiannya dijalankan di Hutan Ulu Kenas, Taiping.<ref>[http://www.sinarharian.com.my/hiburan/hantu-kak-limah-2-janjikan-kelainan-1.126760 Hantu Kak Limah 2 janjikan kelainan] ''[[Sinar Harian]]'' (31 Januari 2013). Dicapai pada 24 Ogos 2013.</ref> ''Husin, Mon dan Jin Pakai Toncit'' ditayangkan pada 7 Februari 2013.<ref name="Keharmonian Masyarakat">Mohd Al Qayum Al-Azizi (7 Februari 2013). [http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2013/02/07/keharmonian-masyarakat-dalam-husin-mon-dan-jin-pakai-toncit/ Keharmonian Masyarakat Dalam 'Husin, Mon Dan Jin Pakai Toncit'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180626054459/http://www.mstar.com.my/hiburan/wayang/2013/02/07/keharmonian-masyarakat-dalam-husin-mon-dan-jin-pakai-toncit/ |date=2018-06-26 }} ''[[mSTAR Online]]''. Dicapai pada 4 Julai 2017.</ref> ===''Hantu Kak Limah 3'' (2018)=== {{main|Hantu Kak Limah 3}} Kesinambungan ketiga ''Hantu Kak Limah'' telah diumumkan secara rasmi oleh Gayatri Su-Lin Pillai pada Februari 2013, beliau dipetik sebagai berkata: "Kami ada perancangan untuk hasilkan filem Hantu Kak Limah 3. Kami dah bincang dengan Mamat Khalid,”<ref>Raziatul Hanim A. Rajak (14 Februari 2013). [http://www.sinarharian.com.my/hiburan/penerbit-rancang-hantu-kak-limah-3-1.131298 Penerbit rancang Hantu Kak Limah 3] ''[[Sinar Harian]]''. Dicapai pada 23 Jun 2018.</ref> Penggambaran dijalankan pada 19 Oktober 2017 di [[Taiping]], [[Perak]]. Untuk filem ini, Kampung Pisang telah digugurkan. ''Hantu Kak Limah 3'' ditayangkan pada 9 Ogos 2018 dan meraih kutipan pecah panggung sebanyak 32.5 juta<ref>http://www.astroawani.com/berita-hiburan/hantu-kak-limah-terus-pecah-panggung-raih-rm32-5-juta-184005</ref> ==Galeri== <gallery mode="packed" heights="150px" caption="Adegan menarik ''Hantu Kak Limah Balik Rumah''"> HKLBR01.JPG|Abi Hurairah dan Hussein (Awie) sedang berbual-bual HKLBR03.JPG|Kak Limah (Delimawati) sedang diperhatikan oleh Abi Hurairah (Johan Raja Lawak) HKLBR02.JPG|Usop (Usop Wilcha) mengalami kemalangan </gallery> ==Siaran filem== Di Malaysia, ia ditayangkan pada 7 Januari 2015, melalui [[Astro Warna]] dan [[Astro Citra]] (dalam filem) pada 10:00 malam. Semasa pembuatan semula malaysia. ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb title|1787073}} * {{YouTube|DBxLSOqmfJI&pp|Hantu Kak Limah Balik Rumah}} {{Mamat Khalid}} {{Siri Filem Kampung Pisang}} {{Hantu Kak Limah}} [[Kategori:Filem 2010]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2010]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem seram Malaysia]] [[Kategori:Filem komedi Malaysia]] [[Kategori:Filem komedi]] [[Kategori:Filem arahan Mamat Khalid]] [[Kategori:Filem terbitan Tayangan Unggul]] [[Kategori:Rancangan Astro Warna]] 0uymefff10oplqk8j7yusllmrsf3ary 0 231267 6925927 5929730 2026-08-12T10:37:57Z Gazartashlomo0907 243593 6925927 wikitext text/x-wiki {{Infobox Language |name=Batak Simalungun |nativename=Sahap Simalungun |region=[[Sumatera Utara]] |speakers=2,000,000 (UBS, 1991) |script=[[Aksara Batak|Batak]], [[Abjad Latin|Latin]] |familycolor=Austronesian |fam2=[[Bahasa Melayu-Polinesia|Melayu-Polinesia]] |fam3=[[Rumpun bahasa Sumatera Barat Laut|Sumatera Barat Laut]] |fam4=[[Rumpun bahasa Batak|Batak]] |fam5=Batak Utara |iso3=bts }} '''Bahasa Simalungun''' atau ''sahap'' Simalungun (dalam bahasa Simalungun) merupakan [[bahasa]] yang digunakan oleh [[suku Simalungun]] yang tinggal di [[Kabupaten Simalungun]], [[Kabupaten Karo]], [[Kabupaten Dairi]], [[Kabupaten Serdang Bedagai]], [[Kabupaten Deli Serdang]], [[Kabupaten Batubara]], [[Kabupaten Asahan]] di [[Sumatera Utara]], [[Indonesia]]. == Klasifikasi Bahasa == Penelitian P. Voorhoeve (seorang ahli bahasa [[Belanda]], pernah menjawat sebagai ''taalambtenaar'' Simalungun tahun 1937) menyatakan bahawa bahasa Simalungun merupakan sebahagian dari rumpun Austronesia yang lebih dekat dengan [[Bahasa Sanskrit]] yang mempengaruhi banyak bahasa daerah lain di Indonesia.<ref>Juandaha Raya P. Dasuha, Martin Lukito Sinaga, ''Tole! Den Timorlanden das Evangelium!'' Sejarah Seratus Tahun Pekabaran Injil di Simalungun, Kolportase GKPS, 2003, hlm. 16.</ref> Kedekatan ini ditunjukkan dengan [[huruf]] penutup suku mati:<ref>"''Porloe Sahap ni Bangsa Sandiri bani Hakaristenon''" dalam Sinalsal No.90/September 1938, hlm. 22-23.</ref> # "Uy" dalam [[kata]] ''babuy'' dan ''apuy''. # "G" dalam kata ''dolog''. # "B" dalam kata ''abab''. # "D" dalam kata ''bagod''. # "Ah" dalam kata ''babah'' atau ''sabah''. # "Ei" dalam kata ''simbei''. # "Ou" dalam kata ''lopou'' atau ''sopou''. Pandangan umum mengkategorikan Bahasa Simalungun sebagai bagian dari [[Bahasa Batak]], namun Uli Kozok (filolog) mengatakan bahwa secara sejarah bahasa ini merupakan cabang dari rumpun selatan yang berbeza/terpisah dari bahasa-bahasa Batak Selatan sebelum terbentuknya bahasa [[Toba]] atau [[Mandailing]].<ref>Uli Kozok, Warisan Leluhur: Sastra Lama dan Aksara Batak, Kepustakaan Popular Gramedia, Jakarta, 1999, hlm. 14.</ref>. Beberapa kata dalam Bahasa Simalungun memang memiliki persamaan dengan bahasa Toba atau Karo yang ada di sekitar wilayah tinggalnya suku Simalungun, namun Pdt. [[Djaulung Wismar Saragih Sumbayak|Djaulung Wismar Saragih]] menerangkan bahwa ada banyak kata yang penulisannya sama dalam bahasa Simalungun dan Toba namun memiliki makna yang berlainan.<ref>Dj. Wismar Saragih, "''Hata Toba pakon Hata Simaloengoen na Dos Tapi Legan Anggo Artini''," Sinalsal No.52, edisi Juli 1935, hlm.7-10.</ref> == Dialek dan Ragam Bahasa == Henry Guntur [[Tarigan]] membezakan [[dialek]] bahasa Simalungun ke dalam 4 macam dialek:<ref>Henry Guntur Tarigan, Bahasa dan Kepribadian Simalungun.</ref> # [[Silimakuta, Simalungun|Silimakuta]]. # [[Raya, Simalungun|Raya]]. # Topi Pasir (Horisan). # Jahe-jahe (pesisir pantai timur). == Aksara == {{sect-stub}} [[Aksara]] yang digunakan suku Simalungun disebut aksara ''Surat Sisapuluhsiah''.<ref>80 Tahun Djariaman Damanik, Gaya Media Pratama, Jakarta, 2000, hlm. 335-336.</ref><ref>J.R. Hutauruk, Kemandirian Gereja, BPK Gunung Mulia, Jakarta, 1993, hlm.164.</ref><ref>F. Marodjahan Purba, Undang-undang ni Surat Simalungun, Kalangan Sendiri, Pamatang Raya, 1974, hlm.1-58.</ref> == Rujukan == {{reflist}} {{Bahasa daerah di Indonesia}} {{DEFAULTSORT:Simalungun, Bahasa}} [[Kategori:Bahasa Batak|Simalungun]] [[Kategori:Simalungun|Bahasa Simalungun]] [[Kategori:Bahasa di Indonesia|Batak Simalungun]] [[Kategori:Bahasa Melayu-Polinesia]] [[Kategori:Bahasa Austronesia]] {{bahasa-stub}} awblm3js4ghn5gf1ojd9f8sggdhq1qb 6925932 6925927 2026-08-12T10:49:00Z Gazartashlomo0907 243593 6925932 wikitext text/x-wiki {{Infobox Language |name=Batak Simalungun |nativename=Sahap Simalungun |region=[[Sumatera Utara]] |speakers=2,000,000 (UBS, 1991) |script=[[Tulisan Batak|Batak]], [[Abjad Latin|Latin]] |familycolor=Austronesian |fam2=[[Bahasa Melayu-Polinesia|Melayu-Polinesia]] |fam3=[[Rumpun bahasa Sumatera Barat Laut|Sumatera Barat Laut]] |fam4=[[Rumpun bahasa Batak|Batak]] |fam5=Batak Utara |iso3=bts }} '''Bahasa Simalungun''' atau ''sahap'' Simalungun (dalam bahasa Simalungun) merupakan [[bahasa]] yang digunakan oleh [[suku Simalungun]] yang tinggal di [[Kabupaten Simalungun]], [[Kabupaten Karo]], [[Kabupaten Dairi]], [[Kabupaten Serdang Bedagai]], [[Kabupaten Deli Serdang]], [[Kabupaten Batubara]], [[Kabupaten Asahan]] di [[Sumatera Utara|Provinsi Sumatera Utara]], [[Indonesia]]. == Klasifikasi Bahasa == Penelitian P. Voorhoeve (seorang ahli bahasa [[Belanda]], pernah menjawat sebagai ''taalambtenaar'' Simalungun tahun 1937) menyatakan bahawa bahasa Simalungun merupakan sebahagian dari rumpun Austronesia yang lebih dekat dengan [[Bahasa Sanskrit]] yang mempengaruhi banyak bahasa daerah lain di Indonesia.<ref>Juandaha Raya P. Dasuha, Martin Lukito Sinaga, ''Tole! Den Timorlanden das Evangelium!'' Sejarah Seratus Tahun Pekabaran Injil di Simalungun, Kolportase GKPS, 2003, hlm. 16.</ref> Kedekatan ini ditunjukkan dengan [[huruf]] penutup suku mati:<ref>"''Porloe Sahap ni Bangsa Sandiri bani Hakaristenon''" dalam Sinalsal No.90/September 1938, hlm. 22-23.</ref> # "Uy" dalam [[kata]] ''babuy'' dan ''apuy''. # "G" dalam kata ''dolog''. # "B" dalam kata ''abab''. # "D" dalam kata ''bagod''. # "Ah" dalam kata ''babah'' atau ''sabah''. # "Ei" dalam kata ''simbei''. # "Ou" dalam kata ''lopou'' atau ''sopou''. Pandangan umum mengkategorikan Bahasa Simalungun sebagai bagian dari [[Bahasa Batak]], namun Uli Kozok (filolog) mengatakan bahwa secara sejarah bahasa ini merupakan cabang dari rumpun selatan yang berbeza/terpisah dari bahasa-bahasa Batak Selatan sebelum terbentuknya bahasa [[Toba]] atau [[Mandailing]].<ref>Uli Kozok, Warisan Leluhur: Sastra Lama dan Aksara Batak, Kepustakaan Popular Gramedia, Jakarta, 1999, hlm. 14.</ref>. Beberapa kata dalam Bahasa Simalungun memang memiliki persamaan dengan bahasa Toba atau Karo yang ada di sekitar wilayah tinggalnya suku Simalungun, namun Pdt. [[Djaulung Wismar Saragih Sumbayak|Djaulung Wismar Saragih]] menerangkan bahwa ada banyak kata yang penulisannya sama dalam bahasa Simalungun dan Toba namun memiliki makna yang berlainan.<ref>Dj. Wismar Saragih, "''Hata Toba pakon Hata Simaloengoen na Dos Tapi Legan Anggo Artini''," Sinalsal No.52, edisi Juli 1935, hlm.7-10.</ref> == Dialek dan Ragam Bahasa == Henry Guntur [[Tarigan]] membezakan [[dialek]] bahasa Simalungun ke dalam 4 macam dialek:<ref>Henry Guntur Tarigan, Bahasa dan Kepribadian Simalungun.</ref> # [[Silimakuta, Simalungun|Silimakuta]]. # [[Raya, Simalungun|Raya]]. # Topi Pasir (Horisan). # Jahe-jahe (pesisir pantai timur). == Aksara == {{sect-stub}} [[Aksara]] yang digunakan suku Simalungun disebut aksara ''Surat Sisapuluhsiah''.<ref>80 Tahun Djariaman Damanik, Gaya Media Pratama, Jakarta, 2000, hlm. 335-336.</ref><ref>J.R. Hutauruk, Kemandirian Gereja, BPK Gunung Mulia, Jakarta, 1993, hlm.164.</ref><ref>F. Marodjahan Purba, Undang-undang ni Surat Simalungun, Kalangan Sendiri, Pamatang Raya, 1974, hlm.1-58.</ref> == Rujukan == {{reflist}} {{Bahasa daerah di Indonesia}} {{DEFAULTSORT:Simalungun, Bahasa}} [[Kategori:Bahasa Batak|Simalungun]] [[Kategori:Simalungun|Bahasa Simalungun]] [[Kategori:Bahasa di Indonesia|Batak Simalungun]] [[Kategori:Bahasa Melayu-Polinesia]] [[Kategori:Bahasa Austronesia]] {{bahasa-stub}} 7dzxbvzx9rtyuwn06b9rouzgaqsus9m 0 238392 6925491 6919058 2026-08-11T18:08:28Z John2265 211860 /* Kehidupan peribadi */ 6925491 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Julia Rais | image = Julia Rais adalah seorang pelakon popular di zaman 70an..jpg | birth_name = Julia binti Abdul Rais | birth_date = {{birth date and age|1971|2|19}} | birth_place = [[Kota Bharu]], [[Kelantan]], [[Malaysia]] | death_cause = | death_date = | death_place = | body_discovered = | resting_place = | resting_place_coordinates = | home_town = | nationality = | citizenship = | other_names = | known_for = | education = | alma_mater = | employer = | title = | salary = | works = [[Filemografi Julia Rais|Filemografi]] | height = | weight = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | partner = | spouse = {{marriage|[[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]]|1991}} | children = [[:en:Tengku Puteri Iman Afzan|YAM Tengku Puteri Raja Tengku Puteri Iman Afzan]] <br> YAM Tengku Puteri Raja Tengku Puteri Ilisha Ameera <br> YAM Tengku Puteri Raja Tengku Puteri Ilyana Alia | father = Abdul Rais Yeop | relatives = Zalina (Kakak) <br> Rafiza (Abang) <br> Fazlyn (Kakak) <br> [[Abdul Aziz Yeop]] (Bapa Saudara) <br> [[Mohamed Nazri bin Abdul Aziz]] (sepupu) <br> Mohamed Razif Abdul Aziz (sepupu) | family = | status = Berkahwin | module = | embed = | occupation = [[Pelakon]] | years_active = 1988&ndash;1992 | signature = | signature_size = | website = ||honorific prefix=[[Rujukan kehormat|Yang Amat Berbahagia Che Puan]]}} {{Kerabat Diraja Pahang}} Yang Amat Berbahagia Che Puan '''Julia binti Abdul Rais''' (lahir 19 Februari 1971) merupakan seorang bekas pelakon wanita Malaysia berwajah ''Pan-Asian'' dan berdarah kacukan [[Etnik Melayu|Melayu]]-[[Orang Inggeris|Inggeris]] yang terkenal pada era awal 1990-an serta mula mencipta populariti pada lewat tahun 1980-an.<ref name=profailjuliarais>{{Cite web |url=http://www.sinemamalaysia.com.my/artist/info/?id=Julia_Binti_Rais_4251 |title=salinan arkib |access-date=2010-12-11 |archive-date=2012-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120316001712/http://www.sinemamalaysia.com.my/artist/info/?id=Julia_Binti_Rais_4251 |url-status=dead }}</ref> == Kehidupan awal == Julia Rais dilahirkan di [[Kota Bharu]], [[Kelantan]] pada 19 Februari 1971 menerusi perkahwinan kedua bapa beliau, Abdul Rais Yeop, yang juga bekas Ahli Lembaga Pengarah Sri Jaya Kenderaan. Beliau mempunyai darah kacukan [[Orang Inggeris|Inggeris]] di sebelah ibunya serta [[Etnik Melayu|Melayu]] di sebelah bapanya. Beliau dahulunya menetap di Damansara Jaya bersama bapa dan ibu tirinya, (Allahyarhamah) Zaedahtul-Laily @ Lily binti Ibrahim. Beliau juga merupakan bekas pelajar Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Tun Dr. Ismail pada tahun 1984 hingga 1988.<ref name=sejarahhidupjuliarais>[http://afendiariff.blogspot.com/2009/07/julia-rais-isabella-dan-driving-school.html entahlah: JULIA RAIS ISABELLA DAN DRIVING SCHOOL]</ref><ref name=wajahjuliarais>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2007&dt=1230&pub=utusan_malaysia&sec=hiburan&pg=hi_05.htm&arc=hivearc=hive&arc=hive Utusan Online - Hiburan (Tidak Cantikkah Wajah Melayu Tulen?)]</ref> Beliau mempunyai seorang kakak, (Allahyarhamah) Zalina Rais, kakak tiri, Fazlyn binti Abdul Malek dan abang tiri, Mohd Rafiza bin Abdul Rais hasil daripada perkahwinan isteri pertama bapanya iaitu Rafeah Meor Hasan. Beliau juga dikatakan mempunyai perhubungan tali persaudaraan sebagai sepupu kepada bekas [[Menteri]] di [[Jabatan Perdana Menteri Malaysia|Jabatan Perdana Menteri]], [[Datuk|Datuk Seri]] [[Mohamed Nazri bin Abdul Aziz|Mohd Nazri Aziz]] dan sepupu tiri kepada pelakon Juliana binti Ibrahim.<ref name=sejarahhidupjuliarais/> == Kerjaya == Pada tahun 1980-an, fenomena fesyen, wajah dan nama dari [[dunia]] [[Barat]] sering menjadi keinginan masyarakat [[Malaysia]] pada waktu itu, terutamanya pelakon yang berwajah kacukan Eropah atau dipanggil ''pan-Asian'' yang sentiasa menghiasi dunia lakonan Malaysia sehingga kini. Julia Rais mula memasuki bidang lakonan pada lewat tahun 1980-an dengan permulaan kerjaya beliau sebagai [[pelakon]] [[iklan]] di [[televisyen]] iaitu salah sebuah produk [[P&G]], Rejoice. Setelah itu, beliau memasuki era lakonan dalam video klip dan menjadi watak Isabella dalam video klip kumpulan [[Search]] yang dikatakan sesuai dengan wajahnya seperti orang Barat. Dilihat pakej wajah dan bakat yang dikesan melalui video klip dan iklan, beliau mudah diterima masyarakat dan kebanyakan syarikat produksi mula menawarkan beliau untuk berlakon dalam beberapa cereka filem.<ref name=sejarahhidupjuliarais/> Pada tahun 1990 hingga 1992, beliau muncul dalam beberapa buah filem seperti [[watak]] tambahan sebagai [[wartawan]] [[wanita]], Nina, dalam filem [[Hati Bukan Kristal]] arahan [[Raja Ahmad Alauddin]] dan juga pelakon utama dalam filem cereka komedi [[Driving School]] arahan [[Othman Hafsham]], filem cereka cinta [[Mira Edora]] arahan [[Zulkifli M. Osman]], [[Nadia (filem)|Nadia]] arahan Rahman Adam dan yang terakhir [[Suci Dalam Debu]] arahan Zulkifli M. Osman.<ref name=profailjuliarais/> == Kehidupan peribadi == Pada tahun 1991, beliau telah berkahwin dengan [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah]] yang ketika itu merupakan [[Tengku Mahkota|Tengku Mahkota Pahang]] sebagai isteri keduanya. Isteri pertama suaminya ialah [[Tunku Azizah Aminah Maimunah Iskandariah]]. Mereka telah mengadakan majlis secara tertutup di Bukit Fraser. Selepas majlis perkahwinannya, beliau dikurniakan gelaran ''Che Puan'' iaitu gelaran yang diberikan kepada isteri kerabat diraja yang berasal dari orang kebanyakan (rakyat biasa) dengan panggilan hormat ''Yang Amat Berbahagia''. Baginda suaminya, Sultan Abdullah menggantikan paduka ayahandanya sebagai ''[[Sultan Pahang]]'' moden yang ke-6 pada 15 Januari 2019. Seterusnya, baginda juga telah dipilih sebagai ''[[Yang di-Pertuan Agong]]'' ke-16 pada 24 Januari 2019 oleh ahli [[Majlis Raja-Raja]]. Julia dan Sultan Abdullah dikurniakan tiga anak perempuan: * ''Yang Amat Mulia'' ''Tengku Puteri Raja'' Tengku Puteri Iman Afzan (lahir pada 11 November 1992) berkahwin dengan ''Yang Mulia'' Tengku Abu Bakar Ahmad bin Almarhum ''Tengku Arif Bendahara'' Tengku Abdullah: ** ''Yang Mulia'' Tengku Zayn Edin Shah (lahir pada 23 Julai 2019) ** ''Yang Mulia'' Tengku Aleya Norlini (dilahirkan pada 2 Februari 2022) * ''Yang Amat Mulia Tengku Puteri Raja'' Tengku Puteri Ilisha Ameera (lahir pada 1 Oktober 1993) * ''Yang Amat Mulia Tengku Puteri Raja'' Tengku Puteri Ilyana Alia (lahir pada 20 April 1997) berkahwin dengan Christopher Lionel Froggatt == Filemografi == {{utama|Filemografi Julia Rais}} == Videografi == {| class="wikitable" |+Muzik Video !Tahun !Tajuk lagu !Penyanyi |- |1989 |"Isabella" |[[Amy Search]] |} == Anugerah == Pada tahun 1991 sewaktu acara [[Festival Filem Malaysia]] ke-9 dianjurkan, beliau telah menggondol '''Anugerah Bintang Harapan''' melalui watak tambahan yang dipegang beliau dalam filem cereka cinta yang juga memenangi anugerah Filem Terbaik iaitu '''Hati Bukan Kristal'''. Pada majlis yang sama beliau dicalonkan untuk kategori [[Pelakon Wanita Terbaik (FFM)|Pelakon Wanita Terbaik]] menerusi filem ''[[Mira Edora]]''. == Perkembangan terkini == Selepas muncul dalam filem Suci Dalam Debu, beliau dikatakan menyepikan diri dari dunia lakonan. Tetapi setelah bertahun-tahun lamanya, beliau khabarnya telah berkahwin dengan seorang kerabat diraja [[Pahang]] dan kini menetap di [[Great Britain|Britain]] dengan ibu kandungnya yang merupakan warganegara [[Rakyat British|British]].<ref name=perkembanganjuliarais>[http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2004&dt=0222&pub=utusan_malaysia&sec=hiburan&pg=hi_07.htm&arc=hivearc=hive&arc=hive Utusan Online - Hiburan (Cinta tidak kenal siapa artis kahwin kerabat)]</ref> ==Panggilan dan gelaran== {{Kotak info gelaran hormat diraja | royal name = Che Puan Julia binti Abdul Rais | image = | dipstyle = [[Rujukan kehormat|Yang Amat Berbahagia]] | offstyle = Yang Amat Berbahagia | altstyle = ''Che Puan'' }} * '''19 Februari - 1991 :''' ''Cik'' Julia binti Abdul Rais * '''1991 - kini :''' ''Yang Amat Berbahagia'' Che Puan Julia binti Abdul Rais * == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb name|nm0707189}} {{Pemenang Pelakon Harapan Wanita Festival Filem Malaysia}} [[Kategori:Kelahiran 1971]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Kelantan]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Inggeris]] 5m9p97xwuq8zyh2louslohnlpgb2jk9 0 259324 6925649 6921151 2026-08-12T03:52:32Z Udin Azmi 3 412354 6925649 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Along Cham | birth_name = Muhammad Nizamuddin bin Ahmad | birth_date = {{birth date and age|1983|01|19}} | birth_place = [[Johor Bahru]], [[Johor]], [[Malaysia]] | other_names = | education = [[Sijil Pelajaran Malaysia]] (SPM) | occupation = Pelawak, pelakon, penyanyi, pengacara, penyampai radio | years_active = 2008–kini | spouse = {{kahwin|[[Zila Seeron]]|2010|2016|reason=cerai}} <br> {{kahwin|Afreena Suhaimi|2024|2024|reason=cerai}} | children = 1 | notable_work = | relatives = | parents = }} '''Muhammad Nizamuddin Ahmad''' atau '''Along Cham''' (lahir 19 Januari 1983) merupakan seorang pelawak, pelakon, penyanyi, pengacara dan penyampai radio [[Malaysia]]. Beliau memulakan kerjayanya menerusi penglibatan dalam program realiti ''[[Raja Lawak]]'' musim kedua bersama [[Azrul Zaidi|Azrul]]. Pada 1 Mac 2012, Along dilantik sebagai duta [[Modenas]] sempena pelancaran model [[motosikal]] Modenas Ace yang baru.<ref>[http://metrowealthpictures.net/2012/03/02/pelancaran-motosikal-terbaru-modenas-ace-115-dan-duta-terbaru-biasa-bro/ Pelancaran motosikal terbaru Modenas Ace 115 dan duta terbaru] Metrowealth Pictures (2 Mac 2012). Dicapai pada 2 Mac 2012.</ref> ==Kehidupan peribadi dan awal== Along Cham dilahirkan pada 19 Januari 1983 di [[Johor Bahru]], [[Johor]] sebagai Mohamed Nizamuddin bin Ahmad dan merupakan anak sulung daripada tiga beradik. Along sebelum ini pernah berkhidmat sebagai DJ di [[Perbadanan Johor]] di Johor Bahru sebelum menceburi bidang seni. Beliau juga merupakan bekas juruteknik elektrik Syarikat Swasta di Johor Bahru dan berpendidikan [[Sijil Pelajaran Malaysia]] (SPM). Beliau berkahwin dengan bekas bintang [[Akademi Fantasia]] musim keempat, [[Zila Seeron]] pada 2010 dan dikurniakan seorang anak lelaki, Ahmad Daniel Muhammad Nizamudin.<ref>[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2019/03/02/along-cham Along Cham tidak lagi dendam bekas isteri, hantar anak ke madrasah] ''[[mStar Online]]'' (2 Mac 2019). Dicapai pada 1 Mac 2019).</ref> Pasangan ini bercerai pada 2016.<ref>Raha Nurfatimah Mawar Mohamad (31 Julai 2016). [https://www.bharian.com.my/node/178711 Along Cham beri penjelasan krisis rumah tangga] ''[[Berita Harian]]''. Dicapai pada 18 Januari 2017.</ref> ==Kerjaya== Along Cham pertama kali mendapat perhatian umum menerusi penyertaannya dalam rancangan realiti TV, ''[[Raja Lawak|Raja Lawak Astro]]'' musim kedua bersama kumpulan Cham yang dianggotai oleh teman karibnya, [[Azrul Zaidi]]. Cham merupakan naib juara sementara [[Nabil Ahmad]] merupakan juaranya. Along menggunakan nama "Cham" selepas pasca-Raja Lawak dan enggan menggunakan nama "Raja Lawak" untuk kerjaya komedinya. Sebelum menyertai ''Raja Lawak'', Along pernah menyertai ''[[Malaysian Idol]]'' musim pertama sebagai salah seorang peserta Top 100. Kerjaya filem beliau hadir pada 2009 menerusi filem ''[[Sifu & Tongga]]'' lakonan [[Saiful Apek]] dan rakan seperjuangannya di ''[[Raja Lawak]]'' musim kedua, Nabil Ahmad arahan [[Abdul Razak Mohaideen|Prof. Madya Dato' A. Razak Mohaideen]]. Beliau mengikat kontrak bersama [[Metrowealth Pictures]] dan seterusnya muncul bersama filem aksi komedi pecah panggung ''[[Adnan Sempit]]'' bersama [[Shaheizy Sam]], [[Intan Ladyana]] dan [[Yana Samsudin]], yang mana beliau memegang watak sebagai Bobby, beliau membawakan semula peranan itu dalam tiga filem seterusnya, ''[[Adnan Sempit 2]]'' (2012), ''[[Adnan Sempit 3]]'' (2013) dan ''[[Adnan Sempit Sawadikap]]'' (2014). Beliau turut memegang watak sama dalam spinoff filem ''Adnan Sempit'', ''[[Wawa Semput]]'' (2013). Filem lain yang dibintanginya ialah ''[[Suatu Malam Kubur Berasap]]'' (2011), ''[[Taikun]]'' (2012) serta ''[[Jidin Sengal]]'' (2012) yang menggandingkannya bersama [[Angah Iskandarsah|Angah Raja Lawak]]. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="2"|2009 ! ''[[Sifu & Tongga]]'' | Pengawai Polis 2 | Filem pertama |- ! ''[[My Spy]]'' | Goon 2 | |- | 2010 ! ''[[Adnan Sempit]]'' | Bobby | |- | rowspan="2"|2011 ! ''[[Alamak... Toyol!]]'' | Kudin | |- ! ''[[Suatu Malam Kubur Berasap]]'' | Bun | |- | rowspan="4"|2012 ! ''[[Adnan Sempit 2]]'' | Bobby | |- ! ''[[Jidin Sengal]]'' | Jidin | |- ! ''[[Taikun]]'' | Kun | |- ! ''[[Adik Manja Returns]]'' | Ketua Incharge | Pelakon undangan |- | rowspan="5"|2013 ! ''[[Wawa Semput]]'' | Bobby | |- ! ''[[Bro, Nampak Motor Gua?]]'' | Epol | |- ! ''[[Adnan Sempit 3]]'' | Bobby | |- ! ''[[Lagenda Budak Hostel]]'' | Kodan | |- ! ''[[Hello (filem)|Hello]]'' | | |- | 2014 ! ''[[Adnan Sempit Sawadikap]]'' | Bobby | |- | 2019 ! ''[[Tiada Tajuk (filem)|Tiada Tajuk]]'' | Kuswadi | |- | rowspan="3"|2022 ! ''[[Hantu Kuat Ketawa]]'' | Nizam | |- ! ''Kedai Antik Wak Jambi'' | | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Geng Hafiz #3 | Penampilan khas |- | 2024 ! ''Yie Prehhh...'' | | |- | 2025 ! ''Misteri Hutan Tok Kepak'' | Manap | |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catanan |- | 2009 ! ''[[Ten Ten Ten (siktom)|Ten Ten Ten]]'' | Pelbagai watak | [[Astro Warna]] | Drama pertama |- | 2018 ! ''[[Suamiku Mat Piun]]'' | Poji | [[TV3]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2009 ! ''Aku Budak Minang'' | | [[TV2]] |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Jiwa Kacau'' | Kuswadi | [[Astro Prima]] |- ! ''Pontianak Kampung Batu'' | rowspan="2" |Leman / Zombi | rowspan="2" |[[Astro Ria]] |- | rowspan="2" |2011 ! ''Pontianak Beraya Di Kampung Batu'' |- ! ''Pak Nil Ibu Kirim Salam'' | | rowspan="2" |[[Astro Prima]] |- | 2014 ! ''Rock Sangkut'' | Kuswadi |- |2021 !''Tanah Kubur : Peneman'' |Saka |[[Astro Citra]] |- | 2022 ! ''Tuah Sawa'' | Nabil | [[TV Okey]] |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2"|2009 ! ''[[Spontan S1 (rancangan TV)|Spontan]]'' (Musim 1) | Tetamu undangan | [[Astro Warna]] | |- ! ''Road Tour ABPBH'' | Pengacara | [[TV3]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''Kuali Terbalik'' | | rowspan="6"|[[Astro Warna]] | |- ! ''#havocwarna'' | Pengacara | |- | rowspan="4"|2015 ! ''Tabung Gelak Warna'' | Pengacara | |- ! ''[[Betul ke Bohong?]] (Musim 6)'' | Artis Jemputan | rowspan="2"|Episod 3 |- ! ''[[Betul ke Bohong?|Betul ke Bohong Sayang?]] (Musim 8)'' | Kumpulan Pasangan |- ! ''Sembang Pacak'' (Musim 1) | Pengacara | |- |} ===Peserta=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Kumpulan |- | 2008 ! [[Raja Lawak|''Raja Lawak Musim 2'']] | Cham |- | 2009–2010 ! ''[[Redah Kasi Pecah]]'' | Dirinya sendiri |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Super Spontan (musim 2)|Super Spontan 2013]]'' |style="background:#FF7F00;"|Ketam Konfius |- ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2013]]'' | Tulang |- | 2014 ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2014]]'' | Jalor |- | 2015 ! ''[[Super Spontan (musim 4)|Super Spontan All Stars]]'' |style="background:#82EEFD;"|Silat Dongibab |- | 2016 ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2016]]'' | Cham |} ==Radiografi== ===Radio=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Stesen |- | 2017–2018 ! ''Best Pagi'' | [[Best FM]] |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|4799420}} {{Raja Lawak Astro}} [[Kategori:Kelahiran 1983]] [[Kategori:Orang dari Johor]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Peserta Malaysian Idol]] [[Kategori:Peserta Raja Lawak]] [[Kategori:Penyampai radio Malaysia]] 53ykefv2o63c1fg4iy33em0nuh6vgsc 0 264316 6925698 6922734 2026-08-12T04:46:30Z Muhamadhaziq2010 399205 6925698 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 103_HD | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Drama Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Astro Sensasi]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[FMN]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[:id:VTV (Indonesia)|VTV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[ANTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[tvOne]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 125_HD | [[TV5Monde]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !126_HD | [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 127_HD | Karisma | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 128_HD | [[Drama Sangat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 137_HD | Musik Indonesia | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[Mediacorp Suria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 142_HD | Citra Drama | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 143_HD | Citra Dangdut | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 144_HD | Citra Bioskop | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 147_HD | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 148_HD | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 149_HD | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 151_HD | Ent | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 152_HD | Music TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 153_HD | Hanacaraka TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !170_HD |Citra Entertainment | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !171_HD |LIFE | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !172_HD |MUSLIM TV | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !173_HD |Vision Prime | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !174_HD |Food Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |- !175 |[[Celebrities TV]] | | |- !176 |[[Kompas TV]] | | |- !181 |[[BTV (Indonesia)|BTV]] | | |- !182 |[[JTV (Indonesia)|JTV]] | | |- !183 |[[Jak TV]] | | |- !186 |[[Bali TV]] | | |- !191 |[[Tawaf TV]] | | |- !192 |[[tvMu]] | | |- !197 |MNC CHANNEL ASTRO | | |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | [[Mediacorp Vasantham]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !206_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]]* | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 208_HD | Siara TV | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 218_HD | Sony Max | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 219_HD | Sony Sab | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Star Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 224_HD | Sony Entertainment Television | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 225_HD | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 226_HD | Vannathirai | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 301_HD | TVB Plus | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 302_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | TVB Lifestyle | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Astro AEC|Astro AEC Kids]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !313_UHD | [[Astro Hua Hee Dai|Astro Hua Hee Dai UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !315_UHD | [[CCTV-4|CCTV-4 UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |- style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 312_HD | CM+ | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 321_HD | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 322_HD | Jia Le Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 323_HD | e-Le | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 324_HD | Hub VV Drama | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | Hub E City | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | Mediacorp Channel 8 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 338_HD | Mediacorp Channel U | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !340_UHD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !341_UHD | [[Celestial Movies|CCM UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !345_UHD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !346_UHD | [[Phoenix InfoNews Channel|Phoenix InfoNews Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |- !357 |[[Xing Kong]] | | |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 391_HD | [[NHK|NHK World Japan]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 394_HD | [[:en:Nippon TV|Nippon TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 402_HD | [[:en:Thrill|Thrill]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 405_HD | [[Bioskop Indonesia (saluran TV)|Bioskop Indonesia]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 421_HD | Galaxy | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 422_HD | Galaxy Premium | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 423_HD | IMC | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 424_HD | MVP Astro | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 425_HD | Flik | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 456_HD | Astro A-List | {{Ya}} * | {{Na}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 507_HD | [[Fox News Channel|FOX News Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 520_HD | [[:en:Wion|Wion]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Travel Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 613_HD | [[Disney Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 614_HD | [[Disney Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[:en:BabyFirst|BabyFirst]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | Horee! | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 624_HD | Sony YAY! | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[Astro Hitz]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | Astro Vagrant | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | Astro Random | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712_HD | [[:en:Rock Entertainment|Rock Entertainment]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | Mediacorp Channel 5 | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | FashionTV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[Comedy Central]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 719_HD | [[Animax]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 722_HD | [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 807_HD | Fight Sports | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | Astro Tennis | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Saluran Percuma Bermula Mulai 11 Ogos 2026.'' === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD ! AKAN DATANG OGOS 2026 ! AKAN DATANG OGOS 2026 | {{Na}} | {{Na}} |} == Rujukan == 4sd27nhsdaew84hwk6a5y3naxsk4owr 6925701 6925698 2026-08-12T04:53:27Z Muhamadhaziq2010 399205 6925701 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 103_HD | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Drama Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Astro Sensasi]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[FMN]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[:id:VTV (Indonesia)|VTV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[ANTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[tvOne]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 125_HD | [[TV5Monde]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !126_HD | [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 127_HD | Karisma | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 128_HD | [[Drama Sangat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 137_HD | Musik Indonesia | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[Mediacorp Suria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 142_HD | Citra Drama | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 143_HD | Citra Dangdut | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 144_HD | Citra Bioskop | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 147_HD | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 148_HD | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 149_HD | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 151_HD | Ent | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 152_HD | Music TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 153_HD | Hanacaraka TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !170_HD |Citra Entertainment | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !171_HD |LIFE | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !172_HD |MUSLIM TV | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !173_HD |Vision Prime | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !174_HD |Food Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !175_HD |[[Celebrities TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !176_HD |[[Kompas TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !181_HD |[[BTV (Indonesia)|BTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !182_HD |[[JTV (Indonesia)|JTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !183_HD |[[Jak TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !186_HD |[[Bali TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !191_HD |[[Tawaf TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !192_HD |[[tvMu]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !197_HD |ART Variety | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | [[Mediacorp Vasantham]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !206_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]]* | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 208_HD | Siara TV | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 218_HD | Sony Max | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 219_HD | Sony Sab | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Star Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 224_HD | Sony Entertainment Television | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 225_HD | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 226_HD | Vannathirai | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 301_HD | TVB Plus | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 302_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | TVB Lifestyle | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Astro AEC|Astro AEC Kids]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !313_UHD | [[Astro Hua Hee Dai|Astro Hua Hee Dai UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !315_UHD | [[CCTV-4|CCTV-4 UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |- style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 312_HD | CM+ | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 321_HD | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 322_HD | Jia Le Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 323_HD | e-Le | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 324_HD | Hub VV Drama | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | Hub E City | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | Mediacorp Channel 8 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 338_HD | Mediacorp Channel U | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !340_UHD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !341_UHD | [[Celestial Movies|CCM UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !345_UHD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !346_UHD | [[Phoenix InfoNews Channel|Phoenix InfoNews Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !357 |[[Xing Kong]] | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 391_HD | [[NHK|NHK World Japan]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 394_HD | [[:en:Nippon TV|Nippon TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 402_HD | [[:en:Thrill|Thrill]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 405_HD | [[Bioskop Indonesia (saluran TV)|Bioskop Indonesia]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 421_HD | Galaxy | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 422_HD | Galaxy Premium | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 423_HD | IMC | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 424_HD | MVP Astro | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 425_HD | Flik | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 456_HD | Astro A-List | {{Ya}} * | {{Na}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 507_HD | [[Fox News Channel|FOX News Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 520_HD | [[:en:Wion|Wion]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Travel Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 613_HD | [[Disney Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 614_HD | [[Disney Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[:en:BabyFirst|BabyFirst]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | Horee! | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 624_HD | Sony YAY! | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[Astro Hitz]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | Astro Vagrant | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | Astro Random | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712_HD | [[:en:Rock Entertainment|Rock Entertainment]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | Mediacorp Channel 5 | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | FashionTV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[Comedy Central]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 719_HD | [[Animax]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 722_HD | [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 807_HD | Fight Sports | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | Astro Tennis | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Saluran Percuma Bermula Mulai 11 Ogos 2026.'' === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD ! AKAN DATANG OGOS 2026 ! AKAN DATANG OGOS 2026 | {{Na}} | {{Na}} |} == Rujukan == 3lbry3x5nxucxe04fkl0ctdmqb4e7hl 6925704 6925701 2026-08-12T05:01:11Z Muhamadhaziq2010 399205 6925704 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 103_HD | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Drama Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Astro Sensasi]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[FMN]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[:id:VTV (Indonesia)|VTV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[ANTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[tvOne]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 125_HD | [[TV5Monde]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !126_HD | [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 127_HD | Karisma | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 128_HD | [[Drama Sangat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 137_HD | Musik Indonesia | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[Mediacorp Suria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 142_HD | Citra Drama | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 143_HD | Citra Dangdut | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 144_HD | Citra Bioskop | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 147_HD | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 148_HD | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 149_HD | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 151_HD | Ent | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 152_HD | Music TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 153_HD | Hanacaraka TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !170_HD |Citra Entertainment | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !171_HD |LIFE | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !172_HD |MUSLIM TV | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !173_HD |Vision Prime | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !174_HD |Food Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !175_HD |[[Celebrities TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !176_HD |[[Kompas TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !181_HD |[[BTV (Indonesia)|BTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !182_HD |[[JTV (Indonesia)|JTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !183_HD |[[Jak TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !186_HD |[[Bali TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !191_HD |[[Tawaf TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !192_HD |[[tvMu]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !193_HD |ART Variety | {{Na}} | {{Na}} |- !194 |ART Aflam 1 | | |- !196 |ART EYE | | |- !198 |ART Aflam 2 | | |- !199 |ART Hekayat | | |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | [[Mediacorp Vasantham]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !206_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]]* | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 208_HD | Siara TV | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 218_HD | Sony Max | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 219_HD | Sony Sab | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Star Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 224_HD | Sony Entertainment Television | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 225_HD | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 226_HD | Vannathirai | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 301_HD | TVB Plus | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 302_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | TVB Lifestyle | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Astro AEC|Astro AEC Kids]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !313_UHD | [[Astro Hua Hee Dai|Astro Hua Hee Dai UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !315_UHD | [[CCTV-4|CCTV-4 UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |- style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 312_HD | CM+ | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 321_HD | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 322_HD | Jia Le Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 323_HD | e-Le | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 324_HD | Hub VV Drama | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | Hub E City | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | Mediacorp Channel 8 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 338_HD | Mediacorp Channel U | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !340_UHD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !341_UHD | [[Celestial Movies|CCM UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !345_UHD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !346_UHD | [[Phoenix InfoNews Channel|Phoenix InfoNews Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !357 |[[Xing Kong]] | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 391_HD | [[NHK|NHK World Japan]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 394_HD | [[:en:Nippon TV|Nippon TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 402_HD | [[:en:Thrill|Thrill]] | {{Na}} | {{Ya}} |- !403 |ART Movies | | |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 405_HD | [[Bioskop Indonesia (saluran TV)|Bioskop Indonesia]] | {{Ya}} | {{Na}} |- !407 |ART Cinema | | |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 421_HD | Galaxy | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 422_HD | Galaxy Premium | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 423_HD | IMC | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 424_HD | MVP Astro | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 425_HD | Flik | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 456_HD | Astro A-List | {{Ya}} * | {{Na}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 507_HD | [[Fox News Channel|FOX News Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 520_HD | [[:en:Wion|Wion]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Travel Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 613_HD | [[Disney Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 614_HD | [[Disney Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[:en:BabyFirst|BabyFirst]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | Horee! | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 624_HD | Sony YAY! | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[Astro Hitz]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | Astro Vagrant | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | Astro Random | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712_HD | [[:en:Rock Entertainment|Rock Entertainment]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | Mediacorp Channel 5 | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | FashionTV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[Comedy Central]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 719_HD | [[Animax]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 722_HD | [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |- !728 |[[Science Channel]] | | |} === ukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 807_HD | Fight Sports | {{Ya}} | {{Na}} |- !809 |ART Sport | | |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | Astro Tennis | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |- !829 |ART Prime Sport | | |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Saluran Percuma Bermula Mulai 11 Ogos 2026.'' === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD ! AKAN DATANG OGOS 2026 ! AKAN DATANG OGOS 2026 | {{Na}} | {{Na}} |} == Rujukan == 99vun6agrsdu7hxcyilpy9o1q8qh0d3 6925707 6925704 2026-08-12T05:06:36Z Muhamadhaziq2010 399205 6925707 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 103_HD | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Drama Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Astro Sensasi]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[FMN]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[:id:VTV (Indonesia)|VTV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[ANTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[tvOne]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 125_HD | [[TV5Monde]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !126_HD | [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 127_HD | Karisma | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 128_HD | [[Drama Sangat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 137_HD | Musik Indonesia | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[Mediacorp Suria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 142_HD | Citra Drama | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 143_HD | Citra Dangdut | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 144_HD | Citra Bioskop | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 147_HD | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 148_HD | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 149_HD | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 151_HD | Ent | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 152_HD | Music TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 153_HD | Hanacaraka TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !170_HD |Citra Entertainment | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !171_HD |LIFE | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !172_HD |MUSLIM TV | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !173_HD |Vision Prime | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !174_HD |Food Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !175_HD |[[Celebrities TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !176_HD |[[Kompas TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !181_HD |[[BTV (Indonesia)|BTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !182_HD |[[JTV (Indonesia)|JTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !183_HD |[[Jak TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !186_HD |[[Bali TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !191_HD |[[Tawaf TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !192_HD |[[tvMu]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !193_HD |ART Variety | {{Na}} | {{Na}} |- !194_HD |ART Aflam 1 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !196_HD |ART EYE | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !198_HD |ART Aflam 2 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !199_HD |ART Hekayat | {{Ya}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | [[Mediacorp Vasantham]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !206_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]]* | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 208_HD | Siara TV | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 218_HD | Sony Max | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 219_HD | Sony Sab | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Star Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 224_HD | Sony Entertainment Television | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 225_HD | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 226_HD | Vannathirai | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 301_HD | TVB Plus | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 302_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | TVB Lifestyle | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Astro AEC|Astro AEC Kids]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !313_UHD | [[Astro Hua Hee Dai|Astro Hua Hee Dai UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !315_UHD | [[CCTV-4|CCTV-4 UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |- style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 312_HD | CM+ | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 321_HD | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 322_HD | Jia Le Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 323_HD | e-Le | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 324_HD | Hub VV Drama | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | Hub E City | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | Mediacorp Channel 8 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 338_HD | Mediacorp Channel U | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !340_UHD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !341_UHD | [[Celestial Movies|CCM UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !345_UHD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !346_UHD | [[Phoenix InfoNews Channel|Phoenix InfoNews Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !357_HD |[[Xing Kong]] | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 391_HD | [[NHK|NHK World Japan]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 394_HD | [[:en:Nippon TV|Nippon TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 402_HD | [[:en:Thrill|Thrill]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !403_HD |ART Movies | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 405_HD | [[Bioskop Indonesia (saluran TV)|Bioskop Indonesia]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !407_HD |ART Cinema | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 421_HD | Galaxy | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 422_HD | Galaxy Premium | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 423_HD | IMC | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 424_HD | MVP Astro | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 425_HD | Flik | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 456_HD | Astro A-List | {{Ya}} * | {{Na}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 507_HD | [[Fox News Channel|FOX News Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 520_HD | [[:en:Wion|Wion]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Travel Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 613_HD | [[Disney Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 614_HD | [[Disney Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[:en:BabyFirst|BabyFirst]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | Horee! | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 624_HD | Sony YAY! | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[Astro Hitz]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | Astro Vagrant | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | Astro Random | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712_HD | [[:en:Rock Entertainment|Rock Entertainment]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | Mediacorp Channel 5 | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | FashionTV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[Comedy Central]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 719_HD | [[Animax]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 722_HD | [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !729_HD |[[Science Channel]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === ukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 807_HD | Fight Sports | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !809_HD |ART Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | Astro Tennis | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !829_HD |ART Prime Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Saluran Percuma Bermula Mulai 11 Ogos 2026.'' === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD ! AKAN DATANG OGOS 2026 ! AKAN DATANG OGOS 2026 | {{Na}} | {{Na}} |} == Rujukan == a5tlqn0dhcf56ph42i35d7xcwoh3oqy 6925708 6925707 2026-08-12T05:07:30Z Muhamadhaziq2010 399205 6925708 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 103_HD | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Drama Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Astro Sensasi]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[FMN]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[:id:VTV (Indonesia)|VTV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[ANTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[tvOne]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 125_HD | [[TV5Monde]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !126_HD | [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 127_HD | Karisma | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 128_HD | [[Drama Sangat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 137_HD | Musik Indonesia | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[Mediacorp Suria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 142_HD | Citra Drama | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 143_HD | Citra Dangdut | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 144_HD | Citra Bioskop | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 147_HD | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 148_HD | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 149_HD | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 151_HD | Ent | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 152_HD | Music TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 153_HD | Hanacaraka TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !170_HD |Citra Entertainment | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !171_HD |LIFE | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !172_HD |MUSLIM TV | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !173_HD |Vision Prime | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !174_HD |Food Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !175_HD |[[Celebrities TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !176_HD |[[Kompas TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !181_HD |[[BTV (Indonesia)|BTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !182_HD |[[JTV (Indonesia)|JTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !183_HD |[[Jak TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !186_HD |[[Bali TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !191_HD |[[Tawaf TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !192_HD |[[tvMu]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !193_HD |ART Variety | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !194_HD |ART Aflam 1 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !196_HD |ART EYE | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !198_HD |ART Aflam 2 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !199_HD |ART Hekayat | {{Ya}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | [[Mediacorp Vasantham]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !206_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]]* | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 208_HD | Siara TV | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 218_HD | Sony Max | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 219_HD | Sony Sab | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Star Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 224_HD | Sony Entertainment Television | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 225_HD | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 226_HD | Vannathirai | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 301_HD | TVB Plus | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 302_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | TVB Lifestyle | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Astro AEC|Astro AEC Kids]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !313_UHD | [[Astro Hua Hee Dai|Astro Hua Hee Dai UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !315_UHD | [[CCTV-4|CCTV-4 UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |- style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 312_HD | CM+ | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 321_HD | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 322_HD | Jia Le Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 323_HD | e-Le | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 324_HD | Hub VV Drama | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | Hub E City | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | Mediacorp Channel 8 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 338_HD | Mediacorp Channel U | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !340_UHD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !341_UHD | [[Celestial Movies|CCM UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !345_UHD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !346_UHD | [[Phoenix InfoNews Channel|Phoenix InfoNews Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !357_HD |[[Xing Kong]] | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 391_HD | [[NHK|NHK World Japan]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 394_HD | [[:en:Nippon TV|Nippon TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 402_HD | [[:en:Thrill|Thrill]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !403_HD |ART Movies | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 405_HD | [[Bioskop Indonesia (saluran TV)|Bioskop Indonesia]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !407_HD |ART Cinema | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 421_HD | Galaxy | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 422_HD | Galaxy Premium | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 423_HD | IMC | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 424_HD | MVP Astro | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 425_HD | Flik | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 456_HD | Astro A-List | {{Ya}} * | {{Na}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 507_HD | [[Fox News Channel|FOX News Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 520_HD | [[:en:Wion|Wion]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Travel Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 613_HD | [[Disney Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 614_HD | [[Disney Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[:en:BabyFirst|BabyFirst]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | Horee! | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 624_HD | Sony YAY! | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[Astro Hitz]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | Astro Vagrant | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | Astro Random | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712_HD | [[:en:Rock Entertainment|Rock Entertainment]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | Mediacorp Channel 5 | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | FashionTV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[Comedy Central]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 719_HD | [[Animax]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 722_HD | [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !729_HD |[[Science Channel]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === ukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 807_HD | Fight Sports | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !809_HD |ART Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | Astro Tennis | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !829_HD |ART Prime Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Saluran Percuma Bermula Mulai 11 Ogos 2026.'' === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD ! AKAN DATANG OGOS 2026 ! AKAN DATANG OGOS 2026 | {{Na}} | {{Na}} |} == Rujukan == gf4axosx34nz1xuipdffjy841zgbu7y 6925732 6925708 2026-08-12T06:44:12Z ~2026-44274-62 412551 /* Aneka Melayu */ 145HD Citra Culinary Travel 6925732 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 103_HD | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Drama Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Astro Sensasi]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[FMN]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[:id:VTV (Indonesia)|VTV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[ANTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[tvOne]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 125_HD | [[TV5Monde]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !126_HD | [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 127_HD | Karisma | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 128_HD | [[Drama Sangat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 137_HD | Musik Indonesia | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[Mediacorp Suria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 142_HD | Citra Drama | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 143_HD | Citra Dangdut | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 144_HD | Citra Bioskop | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 145_HD | Citra Culinary Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 147_HD | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 148_HD | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 149_HD | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 151_HD | Ent | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 152_HD | Music TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 153_HD | Hanacaraka TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !170_HD |Citra Entertainment | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !171_HD |LIFE | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !172_HD |Muslim TV | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !173_HD |Vision Prime | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !174_HD |Food Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !175_HD |[[Celebrities TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !176_HD |[[Kompas TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !181_HD |[[BTV (Indonesia)|BTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !182_HD |[[JTV (Indonesia)|JTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !183_HD |[[Jak TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !186_HD |[[Bali TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !191_HD |[[Tawaf TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !192_HD |[[tvMu]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !193_HD |ART Variety | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !194_HD |ART Aflam 1 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !196_HD |ART EYE | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !198_HD |ART Aflam 2 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !199_HD |ART Hekayat | {{Ya}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | [[Mediacorp Vasantham]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !206_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]]* | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 208_HD | Siara TV | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 218_HD | Sony Max | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 219_HD | Sony Sab | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Star Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 224_HD | Sony Entertainment Television | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 225_HD | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 226_HD | Vannathirai | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 301_HD | TVB Plus | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 302_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | TVB Lifestyle | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Astro AEC|Astro AEC Kids]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !313_UHD | [[Astro Hua Hee Dai|Astro Hua Hee Dai UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !315_UHD | [[CCTV-4|CCTV-4 UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |- style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 312_HD | CM+ | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 321_HD | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 322_HD | Jia Le Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 323_HD | e-Le | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 324_HD | Hub VV Drama | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | Hub E City | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | Mediacorp Channel 8 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 338_HD | Mediacorp Channel U | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !340_UHD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !341_UHD | [[Celestial Movies|CCM UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !345_UHD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !346_UHD | [[Phoenix InfoNews Channel|Phoenix InfoNews Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !357_HD |[[Xing Kong]] | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 391_HD | [[NHK|NHK World Japan]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 394_HD | [[:en:Nippon TV|Nippon TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 402_HD | [[:en:Thrill|Thrill]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !403_HD |ART Movies | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 405_HD | [[Bioskop Indonesia (saluran TV)|Bioskop Indonesia]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !407_HD |ART Cinema | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 421_HD | Galaxy | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 422_HD | Galaxy Premium | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 423_HD | IMC | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 424_HD | MVP Astro | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 425_HD | Flik | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 456_HD | Astro A-List | {{Ya}} * | {{Na}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 507_HD | [[Fox News Channel|FOX News Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 520_HD | [[:en:Wion|Wion]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Travel Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 613_HD | [[Disney Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 614_HD | [[Disney Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[:en:BabyFirst|BabyFirst]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | Horee! | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 624_HD | Sony YAY! | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[Astro Hitz]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | Astro Vagrant | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | Astro Random | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712_HD | [[:en:Rock Entertainment|Rock Entertainment]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | Mediacorp Channel 5 | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | FashionTV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[Comedy Central]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 719_HD | [[Animax]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 722_HD | [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !729_HD |[[Science Channel]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === ukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 807_HD | Fight Sports | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !809_HD |ART Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | Astro Tennis | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !829_HD |ART Prime Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Saluran Percuma Bermula Mulai 11 Ogos 2026.'' === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD ! AKAN DATANG OGOS 2026 ! AKAN DATANG OGOS 2026 | {{Na}} | {{Na}} |} == Rujukan == 470et1lop2glg6ywtzbpkcws4ca3ku5 6925733 6925732 2026-08-12T06:52:28Z ~2026-44274-62 412551 /* Aneka Melayu */ 177HD RTB Perdana 178HD RTB Aneka 179HD RTB Sukmaindera 6925733 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 103_HD | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Drama Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Astro Sensasi]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[FMN]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[:id:VTV (Indonesia)|VTV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[ANTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[tvOne]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 125_HD | [[TV5Monde]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !126_HD | [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 127_HD | Karisma | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 128_HD | [[Drama Sangat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 137_HD | Musik Indonesia | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[Mediacorp Suria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 142_HD | Citra Drama | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 143_HD | Citra Dangdut | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 144_HD | Citra Bioskop | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 145_HD | Citra Culinary Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 147_HD | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 148_HD | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 149_HD | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 151_HD | Ent | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 152_HD | Music TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 153_HD | Hanacaraka TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !170_HD |Citra Entertainment | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !171_HD |LIFE | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !172_HD |Muslim TV | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !173_HD |Vision Prime | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !174_HD |Food Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !175_HD |[[Celebrities TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !176_HD |[[Kompas TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !177_HD | [[RTB Perdana]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !178_HD | [[RTB Aneka]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !179_HD | [[RTB Sukmaindera]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !181_HD |[[BTV (Indonesia)|BTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !182_HD |[[JTV (Indonesia)|JTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !183_HD |[[Jak TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !186_HD |[[Bali TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !191_HD |[[Tawaf TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !192_HD |[[tvMu]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !193_HD |ART Variety | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !194_HD |ART Aflam 1 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !196_HD |ART EYE | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !198_HD |ART Aflam 2 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !199_HD |ART Hekayat | {{Ya}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | [[Mediacorp Vasantham]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !206_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]]* | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 208_HD | Siara TV | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 218_HD | Sony Max | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 219_HD | Sony Sab | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Star Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 224_HD | Sony Entertainment Television | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 225_HD | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 226_HD | Vannathirai | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 301_HD | TVB Plus | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 302_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | TVB Lifestyle | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Astro AEC|Astro AEC Kids]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !313_UHD | [[Astro Hua Hee Dai|Astro Hua Hee Dai UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !315_UHD | [[CCTV-4|CCTV-4 UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |- style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 312_HD | CM+ | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 321_HD | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 322_HD | Jia Le Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 323_HD | e-Le | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 324_HD | Hub VV Drama | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | Hub E City | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | Mediacorp Channel 8 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 338_HD | Mediacorp Channel U | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !340_UHD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !341_UHD | [[Celestial Movies|CCM UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !345_UHD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !346_UHD | [[Phoenix InfoNews Channel|Phoenix InfoNews Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !357_HD |[[Xing Kong]] | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 391_HD | [[NHK|NHK World Japan]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 394_HD | [[:en:Nippon TV|Nippon TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 402_HD | [[:en:Thrill|Thrill]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !403_HD |ART Movies | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 405_HD | [[Bioskop Indonesia (saluran TV)|Bioskop Indonesia]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !407_HD |ART Cinema | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 421_HD | Galaxy | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 422_HD | Galaxy Premium | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 423_HD | IMC | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 424_HD | MVP Astro | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 425_HD | Flik | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 456_HD | Astro A-List | {{Ya}} * | {{Na}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 507_HD | [[Fox News Channel|FOX News Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 520_HD | [[:en:Wion|Wion]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Travel Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 613_HD | [[Disney Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 614_HD | [[Disney Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[:en:BabyFirst|BabyFirst]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | Horee! | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 624_HD | Sony YAY! | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[Astro Hitz]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | Astro Vagrant | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | Astro Random | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712_HD | [[:en:Rock Entertainment|Rock Entertainment]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | Mediacorp Channel 5 | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | FashionTV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[Comedy Central]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 719_HD | [[Animax]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 722_HD | [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !729_HD |[[Science Channel]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === ukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 807_HD | Fight Sports | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !809_HD |ART Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | Astro Tennis | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !829_HD |ART Prime Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Saluran Percuma Bermula Mulai 11 Ogos 2026.'' === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD ! AKAN DATANG OGOS 2026 ! AKAN DATANG OGOS 2026 | {{Na}} | {{Na}} |} == Rujukan == ebx7lqknsw2r5ktaoho8li3d975q9oj 6925736 6925733 2026-08-12T06:59:12Z ~2026-44274-62 412551 /* Kanak-Kanak */ Astro Junior KBS Kids 6925736 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 103_HD | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Drama Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Astro Sensasi]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[FMN]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[:id:VTV (Indonesia)|VTV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[ANTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[tvOne]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 125_HD | [[TV5Monde]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !126_HD | [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 127_HD | Karisma | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 128_HD | [[Drama Sangat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 137_HD | Musik Indonesia | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[Mediacorp Suria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 142_HD | Citra Drama | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 143_HD | Citra Dangdut | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 144_HD | Citra Bioskop | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 145_HD | Citra Culinary Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 147_HD | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 148_HD | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 149_HD | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 151_HD | Ent | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 152_HD | Music TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 153_HD | Hanacaraka TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !170_HD |Citra Entertainment | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !171_HD |LIFE | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !172_HD |Muslim TV | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !173_HD |Vision Prime | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !174_HD |Food Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !175_HD |[[Celebrities TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !176_HD |[[Kompas TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !177_HD | [[RTB Perdana]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !178_HD | [[RTB Aneka]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !179_HD | [[RTB Sukmaindera]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !181_HD |[[BTV (Indonesia)|BTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !182_HD |[[JTV (Indonesia)|JTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !183_HD |[[Jak TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !186_HD |[[Bali TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !191_HD |[[Tawaf TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !192_HD |[[tvMu]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !193_HD |ART Variety | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !194_HD |ART Aflam 1 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !196_HD |ART EYE | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !198_HD |ART Aflam 2 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !199_HD |ART Hekayat | {{Ya}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | [[Mediacorp Vasantham]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !206_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]]* | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 208_HD | Siara TV | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 218_HD | Sony Max | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 219_HD | Sony Sab | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Star Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 224_HD | Sony Entertainment Television | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 225_HD | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 226_HD | Vannathirai | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 301_HD | TVB Plus | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 302_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | TVB Lifestyle | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Astro AEC|Astro AEC Kids]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !313_UHD | [[Astro Hua Hee Dai|Astro Hua Hee Dai UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !315_UHD | [[CCTV-4|CCTV-4 UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |- style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 312_HD | CM+ | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 321_HD | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 322_HD | Jia Le Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 323_HD | e-Le | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 324_HD | Hub VV Drama | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | Hub E City | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | Mediacorp Channel 8 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 338_HD | Mediacorp Channel U | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !340_UHD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !341_UHD | [[Celestial Movies|CCM UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !345_UHD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !346_UHD | [[Phoenix InfoNews Channel|Phoenix InfoNews Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !357_HD |[[Xing Kong]] | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 391_HD | [[NHK|NHK World Japan]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 394_HD | [[:en:Nippon TV|Nippon TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 402_HD | [[:en:Thrill|Thrill]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !403_HD |ART Movies | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 405_HD | [[Bioskop Indonesia (saluran TV)|Bioskop Indonesia]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !407_HD |ART Cinema | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 421_HD | Galaxy | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 422_HD | Galaxy Premium | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 423_HD | IMC | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 424_HD | MVP Astro | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 425_HD | Flik | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 456_HD | Astro A-List | {{Ya}} * | {{Na}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 507_HD | [[Fox News Channel|FOX News Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 520_HD | [[:en:Wion|Wion]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Travel Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 613_HD | Astro Junior | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 614_HD | KBS Kids | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[:en:BabyFirst|BabyFirst]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | Horee! | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 624_HD | Sony YAY! | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[Astro Hitz]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | Astro Vagrant | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | Astro Random | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712_HD | [[:en:Rock Entertainment|Rock Entertainment]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | Mediacorp Channel 5 | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | FashionTV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[Comedy Central]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 719_HD | [[Animax]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 722_HD | [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !729_HD |[[Science Channel]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === ukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 807_HD | Fight Sports | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !809_HD |ART Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | Astro Tennis | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !829_HD |ART Prime Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Saluran Percuma Bermula Mulai 11 Ogos 2026.'' === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD ! AKAN DATANG OGOS 2026 ! AKAN DATANG OGOS 2026 | {{Na}} | {{Na}} |} == Rujukan == pm0oon7hx0db6ynhapy56a1qheg2y62 6925738 6925736 2026-08-12T07:06:31Z ~2026-44274-62 412551 /* Aneka Cina */ 358HD ETTV Asia 6925738 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 103_HD | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Drama Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Astro Sensasi]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[FMN]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[:id:VTV (Indonesia)|VTV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[ANTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[tvOne]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 125_HD | [[TV5Monde]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !126_HD | [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 127_HD | Karisma | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 128_HD | [[Drama Sangat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 137_HD | Musik Indonesia | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[Mediacorp Suria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 142_HD | Citra Drama | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 143_HD | Citra Dangdut | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 144_HD | Citra Bioskop | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 145_HD | Citra Culinary Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 147_HD | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 148_HD | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 149_HD | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 151_HD | Ent | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 152_HD | Music TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 153_HD | Hanacaraka TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !170_HD |Citra Entertainment | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !171_HD |LIFE | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !172_HD |Muslim TV | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !173_HD |Vision Prime | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !174_HD |Food Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !175_HD |[[Celebrities TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !176_HD |[[Kompas TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !177_HD | [[RTB Perdana]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !178_HD | [[RTB Aneka]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !179_HD | [[RTB Sukmaindera]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !181_HD |[[BTV (Indonesia)|BTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !182_HD |[[JTV (Indonesia)|JTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !183_HD |[[Jak TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !186_HD |[[Bali TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !191_HD |[[Tawaf TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !192_HD |[[tvMu]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !193_HD |ART Variety | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !194_HD |ART Aflam 1 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !196_HD |ART EYE | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !198_HD |ART Aflam 2 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !199_HD |ART Hekayat | {{Ya}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | [[Mediacorp Vasantham]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !206_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]]* | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 208_HD | Siara TV | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 218_HD | Sony Max | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 219_HD | Sony Sab | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Star Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 224_HD | Sony Entertainment Television | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 225_HD | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 226_HD | Vannathirai | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 301_HD | TVB Plus | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 302_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | TVB Lifestyle | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Astro AEC|Astro AEC Kids]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !313_UHD | [[Astro Hua Hee Dai|Astro Hua Hee Dai UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !315_UHD | [[CCTV-4|CCTV-4 UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |- style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 312_HD | CM+ | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 321_HD | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 322_HD | Jia Le Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 323_HD | e-Le | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 324_HD | Hub VV Drama | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | Hub E City | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | Mediacorp Channel 8 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 338_HD | Mediacorp Channel U | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !340_UHD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !341_UHD | [[Celestial Movies|CCM UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !345_UHD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !346_UHD | [[Phoenix InfoNews Channel|Phoenix InfoNews Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !357_HD |[[Xing Kong]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !358_HD | [[Eastern Broadcasting Company|ETTV Asia]] | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 391_HD | [[NHK|NHK World Japan]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 394_HD | [[:en:Nippon TV|Nippon TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 402_HD | [[:en:Thrill|Thrill]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !403_HD |ART Movies | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 405_HD | [[Bioskop Indonesia (saluran TV)|Bioskop Indonesia]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !407_HD |ART Cinema | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 421_HD | Galaxy | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 422_HD | Galaxy Premium | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 423_HD | IMC | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 424_HD | MVP Astro | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 425_HD | Flik | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 456_HD | Astro A-List | {{Ya}} * | {{Na}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 507_HD | [[Fox News Channel|FOX News Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 520_HD | [[:en:Wion|Wion]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Travel Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 613_HD | Astro Junior | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 614_HD | KBS Kids | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[:en:BabyFirst|BabyFirst]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | Horee! | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 624_HD | Sony YAY! | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[Astro Hitz]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | Astro Vagrant | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | Astro Random | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712_HD | [[:en:Rock Entertainment|Rock Entertainment]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | Mediacorp Channel 5 | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | FashionTV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[Comedy Central]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 719_HD | [[Animax]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 722_HD | [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !729_HD |[[Science Channel]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === ukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 807_HD | Fight Sports | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !809_HD |ART Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | Astro Tennis | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !829_HD |ART Prime Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Saluran Percuma Bermula Mulai 11 Ogos 2026.'' === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD ! AKAN DATANG OGOS 2026 ! AKAN DATANG OGOS 2026 | {{Na}} | {{Na}} |} == Rujukan == kvfwyrfzpg9uw7zb7jykb6ksfbxey3w 6925755 6925738 2026-08-12T07:18:14Z ~2026-44274-62 412551 /* Aneka India */ 242HD Asianet 243HD Asianet Movies HD 6925755 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 103_HD | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Drama Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Astro Sensasi]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[FMN]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[:id:VTV (Indonesia)|VTV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[ANTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[tvOne]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 125_HD | [[TV5Monde]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !126_HD | [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 127_HD | Karisma | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 128_HD | [[Drama Sangat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 137_HD | Musik Indonesia | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[Mediacorp Suria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 142_HD | Citra Drama | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 143_HD | Citra Dangdut | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 144_HD | Citra Bioskop | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 145_HD | Citra Culinary Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 147_HD | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 148_HD | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 149_HD | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 151_HD | Ent | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 152_HD | Music TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 153_HD | Hanacaraka TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !170_HD |Citra Entertainment | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !171_HD |LIFE | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !172_HD |Muslim TV | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !173_HD |Vision Prime | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !174_HD |Food Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !175_HD |[[Celebrities TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !176_HD |[[Kompas TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !177_HD | [[RTB Perdana]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !178_HD | [[RTB Aneka]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !179_HD | [[RTB Sukmaindera]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !181_HD |[[BTV (Indonesia)|BTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !182_HD |[[JTV (Indonesia)|JTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !183_HD |[[Jak TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !186_HD |[[Bali TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !191_HD |[[Tawaf TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !192_HD |[[tvMu]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !193_HD |ART Variety | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !194_HD |ART Aflam 1 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !196_HD |ART EYE | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !198_HD |ART Aflam 2 | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !199_HD |ART Hekayat | {{Ya}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | [[Mediacorp Vasantham]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !206_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]]* | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 208_HD | Siara TV | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 218_HD | Sony Max | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 219_HD | Sony Sab | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Star Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 224_HD | Sony Entertainment Television | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 225_HD | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 226_HD | Vannathirai | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !242_HD | [[Asianet (TV channel)|Asianet]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !243_HD | [[Asianet (TV channel)|Asianet Movies HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 301_HD | TVB Plus | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 302_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | TVB Lifestyle | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Astro AEC|Astro AEC Kids]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !313_UHD | [[Astro Hua Hee Dai|Astro Hua Hee Dai UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !315_UHD | [[CCTV-4|CCTV-4 UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |- style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 312_HD | CM+ | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 321_HD | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 322_HD | Jia Le Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 323_HD | e-Le | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 324_HD | Hub VV Drama | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | Hub E City | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | Mediacorp Channel 8 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 338_HD | Mediacorp Channel U | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !340_UHD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !341_UHD | [[Celestial Movies|CCM UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !345_UHD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !346_UHD | [[Phoenix InfoNews Channel|Phoenix InfoNews Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !357_HD |[[Xing Kong]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !358_HD | [[Eastern Broadcasting Company|ETTV Asia]] | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 391_HD | [[NHK|NHK World Japan]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 394_HD | [[:en:Nippon TV|Nippon TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 402_HD | [[:en:Thrill|Thrill]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !403_HD |ART Movies | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 405_HD | [[Bioskop Indonesia (saluran TV)|Bioskop Indonesia]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !407_HD |ART Cinema | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 421_HD | Galaxy | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 422_HD | Galaxy Premium | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 423_HD | IMC | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 424_HD | MVP Astro | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 425_HD | Flik | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 456_HD | Astro A-List | {{Ya}} * | {{Na}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 507_HD | [[Fox News Channel|FOX News Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 520_HD | [[:en:Wion|Wion]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Travel Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 613_HD | Astro Junior | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 614_HD | KBS Kids | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[:en:BabyFirst|BabyFirst]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | Horee! | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 624_HD | Sony YAY! | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[Astro Hitz]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | Astro Vagrant | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | Astro Random | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712_HD | [[:en:Rock Entertainment|Rock Entertainment]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | Mediacorp Channel 5 | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | FashionTV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[Comedy Central]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 719_HD | [[Animax]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 722_HD | [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !729_HD |[[Science Channel]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === ukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 807_HD | Fight Sports | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !809_HD |ART Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | Astro Tennis | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !829_HD |ART Prime Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Saluran Percuma Bermula Mulai 11 Ogos 2026.'' === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD ! AKAN DATANG OGOS 2026 ! AKAN DATANG OGOS 2026 | {{Na}} | {{Na}} |} == Rujukan == 6roo4dqiltc4imqfeadwndlydyjau51 6925759 6925755 2026-08-12T07:30:13Z ~2026-44274-62 412551 /* Aneka Melayu */ 6925759 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 103_HD | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Drama Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Astro Sensasi]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[FMN]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[:id:VTV (Indonesia)|VTV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[ANTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[tvOne]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 125_HD | [[TV5Monde]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !126_HD | [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 127_HD | Karisma | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 128_HD | [[Drama Sangat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 137_HD | Musik Indonesia | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[Mediacorp Suria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 142_HD | Citra Drama | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 143_HD | Citra Dangdut | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 144_HD | Citra Bioskop | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 145_HD | Citra Culinary Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 147_HD | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 148_HD | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 149_HD | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 151_HD | Ent | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 152_HD | Music TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 153_HD | Hanacaraka TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !170_HD |Citra Entertainment | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !171_HD |LIFE | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !172_HD |Muslim TV | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !173_HD |Vision Prime | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !174_HD |Food Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !175_HD |[[Celebrities TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !176_HD |[[Kompas TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !177_HD | [[RTB Perdana]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !178_HD | [[RTB Aneka]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !179_HD | [[RTB Sukmaindera]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !181_HD |[[BTV (Indonesia)|BTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !182_HD |[[JTV (Indonesia)|JTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !183_HD |[[Jak TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !186_HD |[[Bali TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !191_HD |[[Tawaf TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !192_HD |[[tvMu]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !193_HD |ART Variety | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !194_HD |ART Aflam 1 | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !196_HD |ART EYE | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !198_HD |ART Aflam 2 | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !199_HD |ART Hekayat | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | [[Mediacorp Vasantham]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !206_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]]* | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 208_HD | Siara TV | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 218_HD | Sony Max | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 219_HD | Sony Sab | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Star Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 224_HD | Sony Entertainment Television | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 225_HD | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 226_HD | Vannathirai | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !242_HD | [[Asianet (TV channel)|Asianet]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !243_HD | [[Asianet (TV channel)|Asianet Movies HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 301_HD | TVB Plus | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 302_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | TVB Lifestyle | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Astro AEC|Astro AEC Kids]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !313_UHD | [[Astro Hua Hee Dai|Astro Hua Hee Dai UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !315_UHD | [[CCTV-4|CCTV-4 UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |- style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 312_HD | CM+ | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 321_HD | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 322_HD | Jia Le Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 323_HD | e-Le | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 324_HD | Hub VV Drama | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | Hub E City | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | Mediacorp Channel 8 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 338_HD | Mediacorp Channel U | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !340_UHD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !341_UHD | [[Celestial Movies|CCM UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !345_UHD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !346_UHD | [[Phoenix InfoNews Channel|Phoenix InfoNews Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !357_HD |[[Xing Kong]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !358_HD | [[Eastern Broadcasting Company|ETTV Asia]] | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 391_HD | [[NHK|NHK World Japan]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 394_HD | [[:en:Nippon TV|Nippon TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 402_HD | [[:en:Thrill|Thrill]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !403_HD |ART Movies | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 405_HD | [[Bioskop Indonesia (saluran TV)|Bioskop Indonesia]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !407_HD |ART Cinema | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 421_HD | Galaxy | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 422_HD | Galaxy Premium | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 423_HD | IMC | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 424_HD | MVP Astro | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 425_HD | Flik | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 456_HD | Astro A-List | {{Ya}} * | {{Na}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 507_HD | [[Fox News Channel|FOX News Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 520_HD | [[:en:Wion|Wion]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Travel Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 613_HD | Astro Junior | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 614_HD | KBS Kids | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[:en:BabyFirst|BabyFirst]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | Horee! | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 624_HD | Sony YAY! | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[Astro Hitz]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | Astro Vagrant | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | Astro Random | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712_HD | [[:en:Rock Entertainment|Rock Entertainment]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | Mediacorp Channel 5 | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | FashionTV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[Comedy Central]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 719_HD | [[Animax]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 722_HD | [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !729_HD |[[Science Channel]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === ukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 807_HD | Fight Sports | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !809_HD |ART Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | Astro Tennis | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !829_HD |ART Prime Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Saluran Percuma Bermula Mulai 11 Ogos 2026.'' === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD ! AKAN DATANG OGOS 2026 ! AKAN DATANG OGOS 2026 | {{Na}} | {{Na}} |} == Rujukan == dhzk9gtcbrufgcuzpmwt5yzs6hay4fb 6925761 6925759 2026-08-12T07:32:10Z ~2026-44274-62 412551 /* Sukan */ 6925761 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro NJOI]]'''.<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran SD dan boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran HD dan hanya didapati oleh pelanggan '''HD Box''' dan '''NJOI HD''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 103_HD | [[TV3]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 107_HD | [[Astro Citra]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 110_HD | [[Drama Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Astro Sensasi]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 118_HD | [[FMN]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 119_HD | [[:id:VTV (Indonesia)|VTV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 120_HD | [[ANTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |- style="background:#faebd7" ! 121_HD | [[tvOne]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 125_HD | [[TV5Monde]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !126_HD | [[Arab Radio and Television Network|ART HD]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 127_HD | Karisma | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 128_HD | [[Drama Sangat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 130_HD | [[Jom Ngaji]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 131_HD | [[Filem Mantap]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 132_HD | [[Drama Hebat]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 133_HD | [[Drama Hotpot]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 134_HD | [[Lawak Sentral]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 135_HD | [[Travel & Taste]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 136_HD | [[Oh My Ceria!]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 137_HD | Musik Indonesia | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 140_HD | [[Mediacorp Suria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 142_HD | Citra Drama | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 143_HD | Citra Dangdut | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 144_HD | Citra Bioskop | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 145_HD | Citra Culinary Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 147_HD | [[DidikTV KPM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 148_HD | [[8TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 149_HD | [[TV9]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 151_HD | Ent | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 152_HD | Music TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 153_HD | Hanacaraka TV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !170_HD |Citra Entertainment | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !171_HD |LIFE | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !172_HD |Muslim TV | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !173_HD |Vision Prime | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !174_HD |Food Travel | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !175_HD |[[Celebrities TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !176_HD |[[Kompas TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !177_HD | [[RTB Perdana]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !178_HD | [[RTB Aneka]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !179_HD | [[RTB Sukmaindera]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !181_HD |[[BTV (Indonesia)|BTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !182_HD |[[JTV (Indonesia)|JTV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !183_HD |[[Jak TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !186_HD |[[Bali TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !191_HD |[[Tawaf TV]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !192_HD |[[tvMu]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !193_HD |ART Variety | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !194_HD |ART Aflam 1 | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !196_HD |ART EYE | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !198_HD |ART Aflam 2 | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !199_HD |ART Hekayat | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 204_HD | [[Mediacorp Vasantham]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !206_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]]* | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 208_HD | Siara TV | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 214_HD | [[:en:Adithya TV|Adithya TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 218_HD | Sony Max | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 219_HD | Sony Sab | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 220_HD | [[Star Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 224_HD | Sony Entertainment Television | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 225_HD | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 226_HD | Vannathirai | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !242_HD | [[Asianet (TV channel)|Asianet]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !243_HD | [[Asianet (TV channel)|Asianet Movies HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 301_HD | TVB Plus | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 302_HD | [[Celestial Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 303_HD | TVB Lifestyle | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Astro AEC|Astro AEC Kids]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !313_UHD | [[Astro Hua Hee Dai|Astro Hua Hee Dai UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !315_UHD | [[CCTV-4|CCTV-4 UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |- style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 312_HD | CM+ | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 321_HD | [[Celestial Movies|CCM]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 322_HD | Jia Le Channel | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 323_HD | e-Le | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 324_HD | Hub VV Drama | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 336_HD | Hub E City | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 337_HD | Mediacorp Channel 8 | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 338_HD | Mediacorp Channel U | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:pink" !340_UHD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !341_UHD | [[Celestial Movies|CCM UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !345_UHD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:pink" !346_UHD | [[Phoenix InfoNews Channel|Phoenix InfoNews Channel 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !357_HD |[[Xing Kong]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !358_HD | [[Eastern Broadcasting Company|ETTV Asia]] | {{Na}} | {{Na}} |} ''*Saluran Percuma Bermula 11 Ogos 2026.'' === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 391_HD | [[NHK|NHK World Japan]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 394_HD | [[:en:Nippon TV|Nippon TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK World|NHK World Premium]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[HITS Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 402_HD | [[:en:Thrill|Thrill]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !403_HD |ART Movies | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 405_HD | [[Bioskop Indonesia (saluran TV)|Bioskop Indonesia]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !407_HD |ART Cinema | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 421_HD | Galaxy | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 422_HD | Galaxy Premium | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 423_HD | IMC | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 424_HD | MVP Astro | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 425_HD | Flik | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 456_HD | Astro A-List | {{Ya}} * | {{Na}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 507_HD | [[Fox News Channel|FOX News Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 520_HD | [[:en:Wion|Wion]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Travel Channel]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 613_HD | Astro Junior | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 614_HD | KBS Kids | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 621_HD | [[:en:BabyFirst|BabyFirst]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 622_HD | Horee! | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 624_HD | Sony YAY! | {{Na}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | HITS Now | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Asian Food Network]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 704_HD | [[Astro Hitz]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 705_HD | Astro Vagrant | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 708_HD | Astro Random | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 712_HD | [[:en:Rock Entertainment|Rock Entertainment]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 713_HD | Mediacorp Channel 5 | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 717_HD | FashionTV | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 718_HD | [[Comedy Central]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 719_HD | [[Animax]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 722_HD | [[Kix (saluran TV Asia)|KIX HD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !729_HD |[[Science Channel]] | {{Ya}} | {{Na}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}}* | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 807_HD | Fight Sports | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" !809_HD |ART Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | Astro Tennis | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" !829_HD |ART Prime Sport | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Na}} | {{Ya}} |} ''*Saluran Percuma Bermula Mulai 11 Ogos 2026.'' === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! Percuma !! Prabayar |-style="background:#faebd7" ! 100_HD ! AKAN DATANG OGOS 2026 ! AKAN DATANG OGOS 2026 | {{Na}} | {{Na}} |} == Rujukan == fitsjstzdlzc11b6cjy6iis9fp7dzzn 0 270878 6925792 6687193 2026-08-12T08:13:26Z Qhairy 369721 /* 2015-kini: Kebangkitan, Made, jelajah dunia kedua dan ulangtahun ke-10 */ 6925792 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"Big Bang" dilencongkan di sini. Untuk letupan yang mewujudkan [[alam semesta]], sila lihat [[Letupan Besar]].}} {{Infobox musical artist | Name = BigBang <br/> 빅뱅 | Img = BIGBANG in K-Collection 2012 (cropped).jpg | Logo = [[File:Big Bang logo (2).png|250px|Logo BIGBANG]] | Img_size = 230px | Img_alt = Ahli kumpulan Big Bang | Img_capt = {{ublist | BigBang pada tahun 2012 | Kiri-Kanan: G-Dragon, Taeyang dan Daesung }} | Landscape = yes | Background = kumpulan | Alias = | Origin = [[Seoul]], Korea Selatan | Genre = {{hlist|[[K-pop]]|[[J-pop]]|[[Muzik hip hop|Hip hop]]|Tarian|[[Muzik elektronik|Elektronik]]|[[R&B kontemporari|R&B]]<ref>{{cite web |url=http://www.northjersey.com/arts_entertainment/music/177809241_Leading_up_to_its_Newark_shows__is_Big_Bang_ready_to_bring_K-pop_to_the_U_S___.html?c=y&page=2 |title=Leading up to its Newark shows, is Big Bang ready to bring K-pop to the U.S.? |last=Fujimori |first=Sachi |date=November 8, 2012 |work=NorthJersey |publisher=The Record |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305072018/http://www.northjersey.com/arts-and-entertainment/music/leading-up-to-its-newark-shows-is-big-bang-ready-to-bring-k-pop-to-the-u-s-1.471601|archive-date=March 5, 2016|url-status=dead|access-date=November 16, 2012}}</ref>}} | Years_active = {{hlist|2006–2018|2022}} | Label = {{vlist|{{flagicon|Korea Selatan}} [[YG Entertainment]]|{{flagicon|Jepun}} [[Universal Music Jepun|Universal J]]|{{flagicon|Jepun}} [[YGEX]]|{{flagicon|Taiwan}} [[Warner Music Group|Warner Taiwan]]}} | Associated_acts = {{hlist|[[GD & TOP]]|[[GD X Taeyang]]}} | URL = {{URL|www.ygbigbang.com}}{{dead link|date=Januari 2024}} | current_members = * [[Taeyang]] * [[G-Dragon]] * [[Daesung]] | past_members = * [[Seungri]] * [[T.O.P (penyanyi)|T.O.P]] }} {{Infobox Korean name | tablewidth = 246px | title = BigBang | hangul = 빅뱅 | hanja = | rr = Big Baeng | mr = Pik Paeng }} {{Teks Korea}} {{Teks Jepun}} '''Big Bang''' ({{Korean|빅뱅}}; digayakan dalam [[semua huruf besar]], [[bahasa Melayu|makna harfiah]]: "Letupan Besar") merupakan sebuah kumpulan muzik yang berasal dari [[Korea Selatan]] yang dibentuk oleh [[YG Entertainment]]. Kumpulan ini terdiri daripada empat orang ahli: [[G-Dragon]], [[Taeyang]], & [[Daesung]]. Pada asalnya kumpulan lima orang ahli, [[Seungri]] bersara daripada industri hiburan pada bulan Mac 2019<ref name="seungriout2">{{cite web|first1=Ho-ki|last1=Lee|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=469&aid=0000371643|date=March 13, 2019|access-date=March 13, 2019|publisher=Naver TV Entertainment|work=[[Naver]]|language=ko|title=YG 측 "승리 요청에 계약 종료, 대대적 체질 개선 필요성 절감"|trans-title=YG's side: "Contract termination on Seungri request, reduces need for major constitution improvements"}}</ref> dan [[T.O.P (penyanyi)|T.O.P]] meninggalkan kumpulan pada bulan Mei 2023<ref name="withdrawn">{{Cite web|title=T.O.P says he has "already withdrawn" from Big Bang|url=https://www.nme.com/news/music/t-o-p-says-he-has-already-withdrawn-from-big-bang-3450179|website=NME|last=Zwei|first=Puah|date=May 31, 2023|access-date=May 31, 2023}}</ref> . Digelar "Raja K-pop", mereka membantu menyebarkan Gelombang Korea ke peringkat antarabangsa dan dianggap sebagai salah satu artis paling berpengaruh dalam K-pop.<ref>{{cite news|url=http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/bigbang-is-going-on-tour-get-to-know-the-kings-of-k-pop|title=Bigbang is going on tour: Get to know the kings of K-pop|date=April 2, 2015|work=[[The Straits Times]]|access-date=October 8, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703081359/http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/bigbang-is-going-on-tour-get-to-know-the-kings-of-k-pop|archive-date=July 3, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://uk.blastingnews.com/showbiz-tv/2015/04/big-bang-the-kings-of-kpop-are-back-00372741.html|title=Bigbang: The kings of k-pop are back|last=Cracan|first=Andreea-Mihaela|date=April 30, 2015|work=UK Blasting News|access-date=October 7, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703081359/http://uk.blastingnews.com/showbiz-tv/2015/04/big-bang-the-kings-of-kpop-are-back-00372741.html|archive-date=July 3, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.villagevoice.com/music/k-pop-kings-bigbang-fly-seouls-soul-to-nyc-7777060|title=K-Pop Kings Bigbang Fly Seoul's Soul to NYC|last=Maria|first=Sherman|date=October 12, 2015|work=[[The Village Voice]]|access-date=October 8, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103234044/http://www.villagevoice.com/music/k-pop-kings-bigbang-fly-seouls-soul-to-nyc-7777060|archive-date=November 3, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vibe.com/2015/10/review-big-bang-performs-first-us-show-in-3-years/|title=Review: Kings of K-Pop Bigbang Performs First U.S. Show In 3 Years|last=Lee|first=David|date=October 13, 2015|work=[[Vibe (magazine)|Vibe]]|access-date=December 12, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703081359/http://www.vibe.com/2015/10/review-big-bang-performs-first-us-show-in-3-years/|archive-date=July 3, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2016/04/21/bigbang-biggest-boy-band-world-you-probably-havent-heard/83197506/|title=BIGBANG: The biggest boy band in the world you probably haven't heard of|last=Bui|first=Hoai-Tran|date=April 21, 2016|access-date=January 12, 2018|newspaper=[[USA Today]]|quote=BIGBANG – unofficially called the "kings of K-pop” – are old pros in the increasingly youthful K-pop industry, still beating out newbie boybands and girl groups every year in both awards and album sales.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703081359/https://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2016/04/21/bigbang-biggest-boy-band-world-you-probably-havent-heard/83197506/|archive-date=July 3, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2017/02/16/entertainment/south-korea-k-pop/index.html?sr=twCNN021717south-korea-k-pop0216AMStoryPhoto&linkId=34595575|title=K-pop's growing pains: Why Asia's biggest bands are splitting up|last=Liu|first=Marian|date=February 18, 2017|access-date=October 7, 2017|publisher=[[CNN]]|quote=In January, 'Kings of K-pop' Big Bang played their last concert before going on hiatus – after dominating the charts for 10 years.|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730080841/http://edition.cnn.com/2017/02/16/entertainment/south-korea-k-pop/index.html?sr=twCNN021717south-korea-k-pop0216AMStoryPhoto&linkId=34595575|archive-date=July 30, 2017}}</ref> Mereka terkenal dengan eksperimen muzik yang menjadi trend, produksi sendiri dan persembahan pentas.<ref name="LA">{{cite web|url=https://latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-live-big-bang-explodes-k-pop-convention-at-the-honda-center-20151005-story.html|title=Review BigBang explodes K-Pop convention at the Honda Center|author=Brown|first=August|date=October 5, 2015|publisher=[[Los Angeles Times]]|work=[[tronc]]|access-date=October 26, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151025154127/http://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-live-big-bang-explodes-k-pop-convention-at-the-honda-center-20151005-story.html|archive-date=October 25, 2015}}</ref><ref name=":5">{{cite magazine|url=https://hollywoodreporter.com/news/big-bangs-global-influence-how-835839|title=Big Bang's Global Influence: How to Build a Boy Band That Lasts|last=Sun|first=Rebecca|date=November 1, 2015|magazine=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=December 11, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160530121557/http://www.hollywoodreporter.com/news/big-bangs-global-influence-how-835839|archive-date=May 30, 2016}}</ref> Walaupun album sulung mereka, ''[[Bigbang Vol.1|BigBang Vol.1]]'' (2006), dikeluarkan untuk sambutan hangat, kejayaan lebih besar diikuti dengan rentetan single hit: "Lies" yang mengungguli carta muzik Korea selama enam minggu berturut-turut dan memenangi [[Anugerah Muzik Asia Mnet#Lagu Tahun Ini|Song of the Year]] di 2007 Mnet Km Music Festival dan 2008 [[Anugerah Muzik Seoul|Seoul Music Awards]]; "Last Farewell", "Haru Haru" dan "Sunset Glow". Selepas memenangi [[Anugerah Muzik Asia Mnet#Artis Tahun Ini|Artist of the Year]] di 2008 Mnet Korean Music Festival dan 2008 Seoul Music Awards, kumpulan ini mengeluarkan empat buah album studio Jepun—''[[Big Bang (album Big Bang)|BigBang]]'' (2009), ''[[Big Bang 2 (album)|BigBang 2]]'' (2011), ''Alive'' (2012) dan ''[[Made Series]]'' (2016)—semuanya telah diperakui emas oleh [[Persatuan Industri Rakaman Jepun]] (RIAJ). Selepas berehat selama dua tahun di Korea Selatan, kumpulan ini kembali dengan [[extended play|album mini ]] (EP) keempat mereka, ''[[Tonight (EP Big Bang)|Tonight]]'' (2011), yang membuat mereka memenangi Best Worldwide Act Award di [[Anugerah Muzik Eropah MTV 2011|2011 MTV Europe Music Awards]].<ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2011/11/07/mtv-ema-awards-britney-spears-lady-gaga-justin-bieber-bruno-mars_n_1079256.html|title=MTV EMA Awards: Britney Spears Loses Out To Bigbang, Lady Gaga, Justin Bieber, Bruno Mars, Eminem All Winners|last=Frost|first=Caroline|date=July 11, 2011|work=The Huffington Post|access-date=November 3, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130302185942/http://www.huffingtonpost.co.uk/2011/11/07/mtv-ema-awards-britney-spears-lady-gaga-justin-bieber-bruno-mars_n_1079256.html|archive-date=March 2, 2013}}</ref> Album mini kelima mereka, ''[[Alive (album)|Alive]]'' (2012), menjadi album Korea pertama yang mencatatkan carta di US [[Billboard 200|''Billboard'' 200]]. Album studio ketiga mereka, ''[[Made (album Big Bang)|Made]]'' (2016), didahului oleh beberapa single yang menduduki carta dan memenangi anugerah kumpulan Artist of the Year di Mnet Asian Music Awards 2015 untuk kali ketiga dan di Melon Music Awards 2015. Jelajah sokongannya, Made World Tour, menarik 1.5 juta orang dan mencipta rekod baharu untuk jelajah konsert yang paling ramai dihadiri oleh artis Korea dalam sejarah pada masa itu.<ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2016/03/201_199828.html|title=Big Bang's Seoul concert had it all|last=Kim|first=Jae-heun|date=March 7, 2016|publisher=[[The Korea Times]]|access-date=March 7, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308003908/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2016/03/201_199828.html|archive-date=March 8, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.yg-life.com/archives/72250?lang=en|title=Bigbang is always different… World tour that has drawn 1.5 million fans ended in great success|publisher=YG Life|access-date=March 7, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307224022/http://www.yg-life.com/archives/72250?lang=en|archive-date=March 7, 2016}}</ref> Sebelas daripada single BigBang telah mencapai nombor satu dalam [[Carta Single Gaon|Carta Digital Gaon]] Korea Selatan dan secara kolektif kekal di atas carta [[Melon]] untuk rekod 51 minggu. ''[[Forbes]]'' Korea meletakkan mereka sebagai salah seorang [[Forbes Korea Power Celebrity|selebriti paling berpengaruh]] di Korea Selatan dari tahun 2009 hingga 2016 (kedudukan ke-2 pada 2009, 2012 dan 2014); dan mereka adalah artis Korea pertama yang termasuk dalam senarai ''Forbes'' [[Forbes Celebrity 100|Celebrity 100]] (2016) dan [[Forbes 30 Under 30|30 Under 30]] bagi pemuzik paling berpengaruh di dunia (2017).<ref name=":9">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2016/07/06/bigbang-theory-how-k-pops-top-act-earned-44-million-in-a-year/#2d218b9d7252|title=Bigbang Theory: How K-Pop's Top Act Earned $44 Million In A Year|last=Greenburg|first=Zack O'Malley|date=July 26, 2016|work=Forbes|access-date=July 13, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160711142426/http://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2016/07/06/bigbang-theory-how-k-pops-top-act-earned-44-million-in-a-year/#2d218b9d7252|archive-date=July 11, 2016}}</ref><ref name=":13">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2017/01/03/30-under-30-music-gallant-bigbang-daya-logic-and-the-class-of-2017/#5f6d37e06d8f|title=30 Under 30 Music: Gallant, Bigbang, Daya, Logic And The Class Of 2017|last=Greenburg|first=Zack O'Malley|date=January 3, 2017|work=Forbes Magazine|access-date=January 8, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107022429/http://www.forbes.com/sites/zackomalleygreenburg/2017/01/03/30-under-30-music-gallant-bigbang-daya-logic-and-the-class-of-2017/#5f6d37e06d8f|archive-date=January 7, 2017}}</ref> == Sejarah == === 2000-2007: Pembentukan dan kemunculan sulung === [[Fail:Big Bang La La La.jpg|250px|thumb|kanan|Kumpulan Big Bang di dalam video muzik "La La La" yang memaparkan konsep hip-hop.]] Sebelum [[kumpulan muzik]] ini memulakan penampilan sulung mereka, beberapa orang ahli dalam kumpulan ini telah terdedah kepada industri hiburan terlebih dahulu. [[G-Dragon]] dan [[Taeyang]] merupakan orang pertama untuk menerima latihan di [[YG Entertainment]] sejak mereka berumur 12 tahun lagi dan mereka berdua ketika itu dikenali sebagai GD dan YB.<ref name="Chosun 1"/> Mereka berdua pernah melancarkan dua buah runut lagu bersama dan salah satu daripadanya iaitu "Unfold to Higher Place" menampilkan artis daripada syarikat yang sama iaitu [[Gummy (penyanyi)|Gummy]] dan Perry.<ref name="YT 1"/><ref name="Chosun 1"/> [[T.O.P (penyanyi)|T.O.P]] pula merupakan seorang ''rapper'' dengan nama pentas Tempo. Salah satu runut lagunya yang paling popular ketika itu ialah "Buckwild" bersama NBK Gray.<ref name="Buckwild"/> T.O.P dan G-Dragon merupakan rakan baik sejak zaman persekolahan.<ref name="Asiae 1"/> Apabila pihak YG Entertainment ingin mencari ahli baru bagi membentuk sebuah kumpulan muzik, G-Dragon telah menelefon T.O.P bagi mencuba nasib di situ.<ref name="Asiae"/> Beberapa rakaman demo yang dihasilkan oleh mereka telah dihantar kepada [[Yang Hyun-suk]]. Walau bagaimanapun, T.O.P telah gagal dalam uji bakat yang diadakan di YG Entertainment kerana beliau mempunyai fizikal yang "gemuk" untuk memenuhi versi idealistik seorang idola. Enam bulan kemudian, beliau telah diambil semula selepas berjaya mengurangkan berat badannya sebanyak {{convert|20|kg|lb}}.<ref name="Asiae"/> [[Seungri]] adalah seorang ketua kepada sebuah kumpulan penari tempatan di [[Gwangju]]. Beliau pertama kali muncul dalam siri televisyen realiti, ''Let's Cokeplay: Mnet Battle Shinhwa'', sebuah rancangan di mana kumpulan muzik [[Shinhwa]] akan mencari bakat baru untuk membentuk "Shinhwa generasi kedua". Walau bagaimanapun, Seungri gagal dalam rancangan tersebut setelah tersingkir daripada 4 Terbaik. Beliau kemudiannya menyertai uji bakat di YG Entertainment dan diterima sebagai pelatih. Ketika di dalam siri ''Dokumentari Big Bang'', beliau hampir tersingkir daripada program tersebut. Akhirnya, Seungri diberi peluang kedua serta bakat nyanyian dan tariannya berjaya menambat hati penerbit Hyun-suk.<ref name="KTO"/><ref name="STAR"/> Walaupun ibu bapanya membantah rancangannya untuk menjadi seorang penyanyi, [[Daesung]] masih meneruskannya dan akhirnya beliau diterima oleh pihak YG Entertainment selepas diuji bakat. Beliau kemudiaanya muncul dalam rancangan realiti mengenai dokumentari pembentukan Big Bang yang menampilkan enam orang ahli bersaing. Hyun-seung yang ketika itu menggunakan nama pentas So-1 telah terkeluar daripada program tersebut,<ref name="kpop 1"/> dan Big Bang akhirnya muncul pertama kalinya pada 2006 dengan lima orang ahli.<ref name="kpop 1"/><ref name="STAR"/> Big Bang memulakan penampilan sulung mereka pada 19 Ogos 2006 di Arena Gimnastik, Taman Olimpik Seoul ketika Konsert Keluarga YG.<ref name="올 최고 기대주 빅뱅, 9월 중순부터 본격 활동 개시"/> [[Single]] pertama mereka iaitu "[[Bigbang (lagu Big Bang)|Bigbang]]" telah dilancarkan pada 29 Ogos 2006 dan ia mengandungi tiga buah lagu iaitu "We Belong Together" (Kita Milik Bersama) yang digandingkan dengan rakan satu syarikat, [[Park Bom]], "Tangisan Si Lembap" (눈물뿐인 바보 ''Nunmulppunin Babo'') dan lagu "This Love" (Cinta Ini) yang diadaptasi daripada lagu kumpulan rock dari [[Amerika Syarikat]], [[Maroon 5]] yang ditulis semula dan dipersembahkan oleh G-Dragon.<ref name="BB 1"/> Single tersebut berjaya dijual hampir 40,000 salinan.<ref name="Jualan Album Bulan Februari 2007"/> Single kedua Big Bang iaitu "[[Big Bang is V.I.P]]" pula dilancarkan pada bulan September dan 32,000 salinan single terjual.<ref name="Jualan Album Bulan Februari 2007" /> Manakala, single ketiga pula iaitu "[[Bigbang 03]]" pula terjual hampir 40,000 salinan.<ref name="Jualan Album Bulan Februari 2007" /> Pada akhir Disember tahun yang sama, kumpulan muzik ini telah melancarkan album mini sulung mereka berjudul ''[[Bigbang Vol.1|Bigbang Vol.1 – Since 2007]]''<ref name="Naver 1"/> dan mengadakan konsert pertama mereka, ''The Real''.<ref name="Jualan Album Bulan Februari 2007" /> === 2007–2008: Menggapai kejayaan dan kemunculan di Jepun === [[Fail:Big Bang In Thailand.JPG|250px|thumb|Big Bang ketika di Thailand pada tahun 2007.]] Pada 8 Februari 2007, Big Bang melancarkan album konsert siaran langsung mereka, ''The First/Real Live Concert'' dimana album mereka itu telah terjual sebanyak 30 000 salinan pada akhir tahun [[2007]].<ref name="Jualan Akhir tahun 2007"/> Mereka kemudiannya memulakan jelajah mereka, ''Want You'' yang merentasi lima buah bandar raya di Korea Selatan iaitu [[Incheon]], [[Daegu]], [[Changwon]], [[Jeonju]] dan [[Busan]].<ref name="How to Crack Japan: The Big Bang Theory"/> Album mini mereka yang pertama, ''[[Always (EP)|Always]]'' juga dilancarkan pada tahun tersebut yang menandakan beberapa perubahan dalam kumpulan muzik ini. Walaupun mereka pernah menulis dan mengarang beberapa buah lagu, kumpulan muzik ini telah mengambil keputusan untuk mengendalikan dan mengawal aliran yang lebih besar terhadap muzik mereka sendiri. G-Dragon telah menulis dan mengarang sebahagian besar lagu dalam album mini pertama ini termasuklah lagu "Penipuan" (거짓말, ''Geojitmal'').<ref name="ALWAYS/RELEASE"/> ''Always'' menyaksikan pengenalan unsur [[Elektronik (muzik)|elektronik]] dalam muzik kumpulan ini. Penerimaan tersebut cukup positif terutamanya lagu "Penipuan".<ref name="Firstmeeting"/> Dilancarkan sebagai [[single]] utama, lagu itu menjadi lagu hit pertama mereka dan album ''Always'' itu sendiri telah terjual sebanyak 87,000 salinan.<ref name="ALWAYS/RELEASE"/> Album mini kedua mereka, ''[[Hot Issue (EP)|Hot Issue]]'' juga dilancarkan pada tahun yang sama dan album mini tersebut mengikuti kejayaan sebelumnya dan single utama dalam album ini, "Perpisahan Terakhir" (마지막 인사 ''Majimak Insa'') telah mencapai kedudukan teratas dalam pelbagai carta termasuk Carta Juke-On dimana lagu ini telah dapat bertahan selama 8 minggu berturut-turut.<ref name="빅뱅 쥬크온차트 8주 연속 1위 기염, JOO도 2주만에 7위 진입"/> Lagu tersebut juga memenangi Anugerah Muzik Digital Lagu Bulan Ini daripada [[Cyworld]]. Tiket bagi konsert mereka iaitu konsert ''Big Bang is Great'' dilaporkan telah habis terjual dalam masa 10 minit.<ref name="Soldout"/><ref name="Soldout2"/> Ketika tahun [[2007]] menghampiri ke penghujungnya, ahli kumpulan Big Bang dilaporkan telah dimasukkan ke [[hospital]] kerana masalah keletihan yang akhirnya menyebabkan aktiviti-aktiviti mereka dihentikan.<ref name="Hospitalize"/> Ada laporan mengatakan disebabkan single dan album Big Bang mendapat permintaan yang tinggi, syarikat rakaman Big Bang telah mencetak dan mempakej semula single dan album mereka untuk pelancaran semula.<ref name="Big Bang's Albums in Short Supply"/> Hasil daripada kejayaan jualan album mini mereka, akhirnya kumpulan muzik ini telah memenangi pelbagai anugerah antaranya "Kumpulan Muzik Lelaki Terbaik" dan "Lagu Tahun Ini" dalam [[Festival Muzik Asia Mnet|Festival Muzik M.NET/KM]].<ref name="Nate"/> Mereka ini kemudiannya menerima anugerah "Artis Tahun Ini" daripada [[Anugerah Muzik Seoul]] Ke-7.<ref name="Big Bang Wins Pop Music Award">{{cite web| title = Big Bang Wins Pop Music Award | author = | publisher =KBS Global | date =2008-01-21 |url =http://english.kbs.co.kr/entertainment/news/1505226_11858.html | accessdate = 2008-02-01}}</ref> Selain itu, Big Bang juga memperolehi [[Won Korea Selatan|₩]]12 bilion ([[Dolar Amerika Syarikat|AS$]]10.6 juta) pada akhir tahun.<ref name="12B Won"/> {{Listen |filename=Big Bang - Hari Demi Hari.ogg |title="Haru Haru" (2008) |description="Hari Demi Hari" (하루하루), lagu dalam genre elektronik yang berjaya mengungguli carta selama enam minggu berturut-turut. |pos = right }} Kumpulan muzik ini kemudiannya meluaskan sayap mereka ke [[Jepun]]. Album mini [[bahasa Jepun|berbahasa Jepun]] mereka yang pertama, ''[[For the World]]'' telah dilancarkan pada awal tahun [[2008]]<ref name="FORTHEWORLD/RELEASEDATE"/> dan mencatat kedudukan kesepuluh dalam [[Oricon|carta Oricon]] dengan promosi yang kecil.<ref name="Big Bang, Oricon Chart"/> Kumpulan ini juga mengadakan konsert dekat [[JCB Hall]] di [[Tokyo Dome City]]. Big Bang kemudiannya kembali ke Korea selepas promosi di Jepun tamat. Walaupun aktiviti berkumpulan mereka telah ditangguhkan kerana projek solo, album mini mereka yang ketiga, ''[[Stand Up (EP)|Stand Up]]'' berjaya dilancarkan. Menampilkan [[Daishi Dance]] dan kumpulan rock Korea, No Brain, album mini itu terjual lebih daripada 100,000 salinan. Lagu "Hari Demi Hari" (하루하루 ''Haru Haru'') yang merupakan [[single]] utama mengungguli kedudukan teratas dalam beberapa carta dalam talian serta memegang tangga pertama selama enam minggu berturut-turut.<ref name="Modellingcontract"/> Mengikuti kejayaan single utama itu, lagu lain turut berjaya menduduki tangga 20 teratas seperti "Syurga" (천국 ''Cheonguk'') di tempat kedua, "Oh My Friend" (Oh Sahabatku) di kedudukan kesembilan, "Orang yang Baik" (착한사람 ''Chakhan Saram'') di tangga ke-12 dan lagu "Lady" (Gadis) di tangga ke-16.<ref name="Othersongscharting"/> Sepanjang pelancaran material Korea mereka, Big Bang juga melancarkan lagu untuk versi Jepun, "Number 1" (Nombor 1) di mana lagu tersebut merupakan single utama dalam album studio [[Number 1 (Album Big Bang)|dengan nama yang sama]]. Mereka mempersembahkan lagu itu di program radio dan rancangan televisyen. Album ''Number 1'' itu akhirnya menduduki tempat ketiga dalam carta album harian [[Oricon]] Jepun. Album berbahasa Korea yang seterusnya, [[Remember (Album Big Bang)|''Remember'']] juga dilancarkan pada tahun 2008 dengan single utama yang berjudul "Sinar Merah" (붉은노을 ''Byulkeun Noeul'') dan lagu "Strong Baby" yang dinyanyikan secara solo oleh Seungri dijadikan sebagai single kedua. Album ini berjaya dijual sebanyak 200,000 salinan.<ref name="Othersongscharting"/> Big Bang menerima anugerah "Artis Tahun Ini" yang kedua di [[Anugerah Muzik Asia Mnet|Anugerah Muzik Mnet 2008]].<ref name="MNET 2008"/> === 2009–2011: Kolaborasi, pelancaran single ''Tonight'' dan MTV EMA === [[Fail:BIGBANG & Kim Yuna 2010 World Cup.jpg|250px|thumb|Gambar promosi Big Bang bersama peluncur ais, Kim Yu-na ketika musim [[Piala Dunia FIFA 2010]].]] Pada tahun [[2009]], Big Bang telah berkolaborasi dengan kumpulan muzik [[2NE1]]<ref name="2NE1 Picked Artist of the Year by Mnet"/> yang merupakan kumpulan muzik wanita baharu ketika itu untuk lagu "[[Lollipop (Lagu Big Bang dan 2NE1)|Lollipop]]". Sebuah video muzik juga telah dihasilkan bagi mempromosikan lagu itu. Pada awalnya, lagu tersebut merupakan promosi untuk sebuah telefon bimbit tetapi lagu ini telah berada mencapai kedudukan pertama dalam pelbagai carta dalam talian.<ref name="Lollipopnumberone"/> Album studio pertama dalam bahasa Jepun untuk Big Bang yang bertajuk ''[[Big Bang (Album Big Bang)|BIGBANG]]'' telah dilancarkan di bawah syarikat rakaman [[Universal Music]] pada Ogos 2009 di mana dua buah single iaitu "[[My Heaven (lagu Big Bang)|My Heaven]]" (Syurgaku) dan "[[Gara Gara Go!!|Gara Gara GO!!]]" (ガラガラ GO!!) telah dipromosikan.<ref name="chosun online"/><ref name="RBB"/> Lagu "My Heaven" merupakan single asal daripada lagu [[bahasa Korea|berbahasa Korea]] iaitu "Syurga" (천국, ''Cheonguk'') yang diterjemahkan ke [[bahasa Jepun]] dan ia disusun oleh penggubah dari Jepun, Daishi Dance.<ref name="How to Crack Japan: The Big Bang Theory" /> Lagu itu berjaya menduduki tempat ketiga dalam [[carta Oricon]] ketika penampilan sulungnya.<ref name="Big Bang Releases – Oricon Style Music"/> Lagu "Gara Gara GO!!" pula di kedudukan kelima<ref name="Big Bang Releases – Oricon Style Music2"/> dan album bahasa Jepun ini telah naik ke tempat ketiga.<ref name="Big Bang Releases – Oricon Style Music3"/> Selepas pulang ke [[Korea]], mereka kembali bergerak solo. Pada 18 Ogos, G-Dragon telah melancarkan album penampilan pertamanya iaitu [[Heartbreaker (album G-Dragon)|''Heartbreaker'']]. Manakala, Taeyang juga melancarkan dua single digital iaitu "Where U At?" (Dimana Kau) dan "Wedding Dress" (Gaun Pengantin). T.O.P pula berlakon dalam sebuah drama bersiri ''Iris'' dan memainkan watak sebagai seorang pembunuh bernama Vick. Mereka kemudiannya bergabung semula untuk merakam lagu "[[Koe o Kikasete]]" (声をきかせて, Mendengar Suaramu) untuk sebuah drama Jepun, ''Ohitorisama'' (おひとりさま, Seseorang).<ref name="How to Crack Japan: The Big Bang Theory"/><ref name="Ohitorisama 1"/><ref name="Ohitorisama 2"/> Lagu tersebut kemudiannya dilancarkan menjadi [[single]] dan menduduki tangga keempat.<ref name="JPN 1"/> Beberapa hari kemudian dalam bulan [[Januari]] [[2010]], Big Bang telah mengadakan konsert ''2010 Big Bang Concert Big Show'' di [[Stadium Olimpik Seoul]].<ref name="Big Bang to Hold Big Show in January"/><ref name="Idol Group Big Bang to Offer 'Big Show"/> Pada bulan seterusnya, mereka memulakan jelajah ''Electric Love'' mereka di [[Jepun]].<ref name="日언론 “‘2관왕’ 빅뱅, 동방신기 따라잡을 기세”"/> Walaupun tiada album rasmi direkodkan, beberapa single telah dikeluarkan pada tahun itu. Pelancaran lagu [[Lollipop (Lagu Big Bang dan 2NE1)|Lollipop Bhg. 2]] pada bulan Februari yang merupakan lanjutan daripada lagu "Lollipop" digunakan untuk iklan promosi telefon "[[Cyon|LG Cyon]]'s Lollipop". Lagu ini telah memperoleh tempat teratas dalam carta digital.<ref name="LOLLIPOP2/release"/><ref name="LOLLIPOP2/No1 realtime chart"/> Single mereka yang seterusnya, "[[Tell Me Goodbye]]" (Katakan Selamat Tinggal) dilancarkan dalam [[bahasa Jepun]] untuk sebuah drama [[Korea]], ''Iris''.<ref name="TMG/IRIS"/> Lagu tersebut memperolehi sambutan yang menggalakkan<ref name="TMG/IRIS"/> dan berjaya memenangi anugerah "Lagu Terbaik" dalam [[Anugerah Rakaman Jepun]] ke-52.<ref name="Honor"/> Ketika musim [[Piala Dunia FIFA 2010|Piala Dunia 2010]], Big Bang telah melancarkan lagu "Shout of the Reds" (Sorakan Si Merah) bersama band rock Korea, Transfixion dan peluncur ais [[Kim Yu-na]].<ref name="KIMYUNA/SHOUTOFTHEREDS"/> Untuk sebahagian besar tahun 2010, anggota kumpulan muzik ini telah mengadakan aktiviti solo mereka sendiri<ref name="탑, 빅뱅 단독공연서 솔로곡 깜짝 발표"/> termasuklah pelancaran album kolaborasi ''[[GD & TOP]]'' oleh G-Dragon dan T.O.P. serta pelancaran album mini pertama Seungri, ''VVIP''.<ref name="English KBS"/> Pada tahun itu juga Big Bang telah memenangi beberapa anugerah termasuklah anugerah "Lima Artis Baharu Terbaik" dan "Artis Terbaik" dalam Anugerah Cakera Emas Jepun Ke-24.<ref name="24JGDA/newcomerwin"/><ref name="Korea boom"/> Pada penghujung bulan [[Mei]], mereka juga telah memenangi anugerah "Video Pop Terbaik" dan "Artis Baharu Terbaik" dalam [[Anugerah Muzik Video MTV Jepun]] 2010.<ref name="VMAJ 2010/WINS"/> Big Bang kemudiannya melancarkan single berbahasa Jepun yang bertajuk "[[Beautiful Hangover]]" (Mabuk Indah) pada [[25 Ogos]] tahun yang sama.<ref name="빅뱅 25일 日 5번째 싱글 발표 ‘韓 아이돌 열풍 이끄나’"/> Setelah hampir dua tahun "berpecah" sebagai sebuah kumpulan muzik, Big Bang kembali ke [[Korea Selatan]] dengan mengadakan konsert ''2011 Big Show''.<ref name="Comeback"/> Mereka juga telah melancarkan album mini baharu iaitu ''[[Tonight (EP Big Bang)|Tonight]]'' (juga dikenali sebagai ''BIGBANG MINI 4'')<ref name="Comeback2"/> di mana album mini ini telah menduduki tempat teratas dalam pelbagai carta muzik di Korea.<ref name="topcharts">{{cite web| title =Big Bang Dominates Korean Music Chart With An All Kill | author = Kim, Sunny | publisher =MTV Korea | date =2011-02-23 |url =http://www.mtvk.com/2011/02/23/big-bang-dominates-korean-music-charts-with-an-all-kill/ | accessdate = 2011-03-03}}</ref> ''Tonight'' juga merupakan album K-Pop pertama yang mencecah kedudukan 10 teratas dalam carta [[iTunes]] [[Amerika Syarikat]] serta satu-satunya album bukan dalam [[bahasa Inggeris]] yang pertama berada dalam kedudukan 100 teratas.<ref name="nextbigthing"/> Album mini turut menerima pesanan pra-jualan sebanyak 10,000 salinan di Cyworld, yang telah memecahkan rekod [[TVXQ]] yang menerima pesanan sebanyak 6,500 salinan pada tahun 2008.<ref name="presale"/> Dikatakan selepas 7 hari album ini dilancarkan, Big Bang telah menerima ₩7 bilion ([[Dolar Amerika Syarikat|AS$]]6.2 juta).<ref name="7million"/> Dalam masa seminggu, 100 000 salinan album mini tersebut telah terjual.<ref name="tonightsales"/> Lagu utama daripada album mini tersebut, "Tonight" (Malam Ini) telah memperoleh tangga teratas dalam [[Carta Gaon]].<ref name="gaon"/> Selepas promosi album mini ''Tonight'' selesai, Big Bang melancarkan album edisi khas dengan dua runut lagu baharu iaitu "Love Song" (Lagu Cinta) dan "Stupid Liar" (Penipu Bodoh). Lagu "Love Song" mendapat sambutan menggalakkan kerana video muzik lagu ini telah mencapai 2 juta tontonan dalam masa 2 hari di [[YouTube]].<ref name="LoveSong"/> Pada bulan [[Mei]], kumpulan ini memulakan jelajah ''Love & Hope Tour''.<ref name="Love&Hope"/> Selepas album edisi khas itu berjaya dilancarkan, Big Bang telah melancarkan album studio kedua mereka untuk versi bahasa Jepun iaitu ''[[Big Bang 2 (Album Big Bang)|BIGBANG 2]]'' pada 11 Mei 2011. Mereka kemudiannya memperoleh pengiktirafan "Pensijilan Album Emas" setelah berjaya memperoleh jualan album melebihi 100 000 salinan.<ref name="pengiktirafan 1"/><ref name="pengiktirafan 2"/> Kejayaan kumpulan ini terus cemerlang apabila Big Bang telah berjaya memenangi kategori "''Best Worldwide Act''" [[Anugerah Muzik Eropah MTV 2011]] (MTV EMA 2011) yang berlangsung di [[Belfast]], Ireland Utara sebagai wakil dari [[Asia Pasifik]] kerana memperolehi lebih daripada 58 juta undian.<ref name="Guardian 1"/> Kehadiran kesemua lima orang ahli di anugerah tersebut menjadikan ia suatu kenangan kerana ia merupakan kemunculan kali pertama Daesung dan G-Dragon selepas pembabitan Daesung dalam satu kemalangan dan skandal penggunaan dadah oleh G-Dragon. === 2012-2014: ''Alive'', jelajah dunia yang pertama dan aktiviti solo === [[Fail:BIGBANG in K-Collection 2012.jpg|thumb|251x251px|Big Bang membuat persembahan pada 2012]] Bermula pada 20 Januari, [[YG Entertainment]] mula mengeluarkan maklumat mengenai kemunculan semula dan album mini baharu Big Bang melalui pelbagai ''teaser'' di blog rasmi YG-Life untuk album mini Big Bang yang kelima, ''[[Alive (album)|ALIVE]]''.<ref name="allkpop"/> Prapesanan untuk album mini tersebut berjaya mencecah sehingga 260,000 salinan dalam dua minggu.<ref name="NATE"/> Single utamanya, "Blue" (Biru) mengungguli tempat pertama dalam pelbagai carta muzik utama tempatan setelah seminggu dilancarkan<ref name="allkpop 2"/><ref name="korea.com"/>. Tambahan pula, video muzik "Blue" dan "Fantastic Baby" (Sayang Hebat) di [[YouTube]] berjaya menerima pingat emas dalam kategori "Video Terbaru Paling Popular" dan "Trend Seluruh Dunia".<ref name="allkpop 3"/><ref name="allkpop 4"/> Versi bahasa Jepun ''ALIVE'' dilancarkan pada 28 Mac dengan tiga runut lagu baru, "Ego", "Feeling" (Perasaan) dan runut bonus "Haru Haru" (Hari Demi Hari). Album tersebut terjual sebanyak 23,000 unit pada hari pertama ia dilancarkan dan menduduki tangga kedua dalam carta [[Oricon]]<ref name="allkpop 5"/> dan tangga teratas dalam Carta album iTunes di Jepun.<ref name="allkpop 6"/> Big Bang juga memperoleh anugerah "Tiga Album Terbaik" daripada [[Persatuan Industri Rakaman Jepun]] (RIAJ) hasil daripada jualan album ''Alive'' tersebut.<ref name="bigbang 2013"/> Selepas kemenangan di MTV EMA 2011, kumpulan muzik ini sekali lagi memperoleh satu lagi anugerah MTV iaitu [[Anugerah TRL (Itali)|Anugerah TRL 2012]] dalam kategori "Peminat Terbaik"<ref name="Peminat"/><ref name="Peminat 2"/> di mana mereka berjaya mengalahkan calon anugerah yang lain seperti Alessandra Amoroso, [[Avril Lavigne]], Emma dan [[One Direction]].<ref name="allkpop 6"/> Bagi tahun 2013, kesemua ahli Big Bang memulakan aktiviti solo mereka. [[Daesung]] telah melancarkan album sulung dalam bahasa Jepun iaitu ''[[D'scover]]'' pada 27 November 2013. Album tersebut terdiri daripada 12 buah lagu dimana 10 daripadanya adalah lagu asal daripada pelbagai seniman Jepun manakala dua buah lagu lagi adalah lagu solo beliau sendiri.<ref name="kpopstarz"/> Versi Jepun [[Alive (album)|Alive]] telah dikeluarkan pada 28 Mac dalam bentuk kedua-dua digital dan fizikal, dengan dua trek tambahan Jepun. Termasuk dengan salinan fizikal album mereka adalah bonus versi Jepun lagu hit mereka "Day by Day." <ref>{{cite web|url=http://ygex.jp/bigbang/discography/avcy-58043.html|title=BIGBANG is BACK！全世界待望、2012年完全復活のニュー・アルバム3月28日リリース！！|date=|work=|publisher=[[Avex Trax|YGEX]]|accessdate=2012-05-18}}</ref> Ia menjual lebih 23,000 salinan pada hari pertama pelancaran dan memuncak pada nombor dua di dalam [[carta Oricon]],<ref name=":1">{{Cite web|url = http://riaj.or.jp/data/others/gold/201204.html|title = Big Bang's "Alive" Japan Version Gets RIAJ Gold Certification – Over 100,000 Copies Sold|date = |accessdate = 2015-01-06|website = |publisher = Recording Industry Association of Japan (RIAJ)|last = |first = }}</ref> akhirnya menjual lebih jumlah 200,000 salinan <ref name=":2">{{Cite web|url = http://www.kpopstarz.com/articles/11000/20120719/big-bang-2012-album-king-in-sales-with-400-000-copies-sold.htm|title = Big Bang 2012 Album King in Sales with 400,000 Copies Sold|date = 2012-07-19|accessdate = 2015-01-06|publisher = Kpop Starz|last = |first = }}</ref> dan disahkan emas oleh RIAJ.<ref name=":1" /> promosi Jepun bermula dengan persembahan di 2012 Springroove Festival bersama artis hip hop bahagian Amerika dan Jepun. Big Bang adalah artis Korea pertama yang akan dijemput bersama-sama dengan rakan dalam satu label [[2NE1]].<ref>{{cite web|url=http://www.springroove.com/12/lineup/|title=SPRINGROOVE 2012 - LINEUP|date=2012-11-22| publisher=Creativeman Productions}}</ref> Berikutan kejayaan kemunculan semula mereka, Big Bang mengeluarkan album edisi khas bertajuk Still Alive pada 3 Jun. Ia menampilkan empat trek baru termasuk dua trek baru Korea mereka bertajuk "Monster," serta rakaman semula dua trek tambahan dalam versi Jepun Alive, album yang dijual lebih 100,000 salinan dalam bulan pertama pelancaran.<ref name=":2" /> Monster edisi khas album Alive Jepun mereka juga telah dikeluarkan pada 20 Jun, selepas rakan sejawatannya dari Korea. Kejayaan album edisi khas mereka meningkatkan lagi pengiktirafan global kumpulan itu, memuncak pada # 11 pada Billboard Social 50.<ref>{{Cite web|url = http://www.billboard.com/articles/news/483606/big-bangs-alive-and-well-on-billboards-social-50-chart|title = Big Bang's 'Alive' and Well on Billboard's Social 50 Chart|date = 2012-06-07|accessdate = 2015-01-06|work = Billboard|last = Gruger|first = William}}</ref> Kumpulan itu melawat meluas sepanjang baki tahun ini, yang merangkumi beberapa buah negara dan wilayah: Jepun (Mei hingga Jun), China (Julai hingga Ogos), Asia Tenggara (September hingga Oktober) dan Amerika (November). Selepas melawat Amerika, kumpulan itu kembali ke Jepun untuk mereka "Special Final in Dome Tour," berhenti di beberapa stadium terbesar di Jepun termasuk Osaka Dome, Tokyo Dome dan Fukuoka Dome. Big Bang juga membuat persembahan di Hong Kong dan England pada Disember 2012. Satu konsert dijadual di London, England tetapi tarikh yang lain telah ditambah ke lawatan mereka kerana permintaan popular. Kumpulan itu berpendapat lawatan dengan konsert di Osaka pada pertengahan Januari bersama-sama dengan berkhidmat tiga malam di Arena Gimnastik Olimpik di Seoul pada bulan berikutnya. Pada 30 November 2012, Big Bang telah menerima sebanyak tiga anugerah pada Anugerah Muzik Asia Mnet ke-14, termasuk Kumpulan Lelaki Terbaik dan Artis Terbaik. G-Dragon turut menerima anugerah Solo Lelaki Terbaik pada majlis ini.<ref name="2012 MAMA">{{cite news|url=http://mama.interest.me/history?type=winner2012|title=Winners from the ’2012 Mnet Asian Music Awards’|publisher=Mnet|accessdate=2012-12-06|archive-date=2013-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130318211704/http://mama.interest.me/history?type=winner2012|url-status=dead}}</ref> Mereka juga menerima anugerah kategori Best Fan di Anugerah TRL Itali.<ref>{{cite web|title=Big Bang Wins 'Best Fan' MTV TRL Award In Italy|url=http://www.mtvasia.com/news/big-bang-wins-best-fan-mtv-trl-award-in-italy/|publisher=MTV|accessdate=30 August 2012|archive-date=2012-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120910233940/http://www.mtvasia.com/news/big-bang-wins-best-fan-mtv-trl-award-in-italy/|url-status=dead}}</ref> === 2015-kini: Kebangkitan, ''Made'', jelajah dunia kedua dan ulangtahun ke-10 === [[Fail:BIGBANG MADE TOUR IN DALIAN - 2.jpg|thumb|251x251px|Big Bang membuat persembahan semamsa konsert MADE Tour pada 2015]] Pada tahun 2015, BigBang telah menjadi trending dan viral sepanjang 2015. Mereka menjadi trending di media sosial mahupun dunia. Muzik video Bang Bang Bang yang dirakamkan pada bulan 6 2015 telah ditonton sebanyak 100,358,149 juta. Lagu ini telah menjadikan memenangi Lagu Tahun Ini di Mnet Asia Music Awards 2015 (MAMA Awards) di Hong Kong, China dan muzik video Bae Bae yang dirakamkan pada bulan Mei 2015 telah ditonton sebanyak 54,610,325 juta memenangi Muzik Video Terbaik. Sepanjang 2015 Big Bang membuat konsert jelajah di seluruh dunia seperti Guangzhou, Beijing, Hong Kong, Shanghai, Dalian, Wuhan, Bangkok, Singapura, Malaysia, Manila, Jakarta, Shenzen, Nanjing, Chengdu, Chongqi dan Changsha cukup membuatkan BigBang memenangi anugerah World Wide. Di anugerah MAMA, BigBang juga memenangi Artis Tahun Ini. Ketika memberi ucapan semasa memenangi dua anugerah terbesar, G-Dragon memberi ucapan "Terima kasih diucapkan kepada semua kerana menjemput kami (Bigbang) di pentas anugerah MAMA. Mungkin kami akan muncul di pentas ini akan mengambil masa yang agak lama". Persoalannya adakah salah seorang ahli BigBang mungkin akan masuk Khidmat Negara? Selepas terhenti selama tiga tahun, Big Bang membuat kemunculan semula mereka dengan mengeluarkan "single projek" untuk album mereka ''Made'': "[[M (album Big Bang)|M]]", "[[A (album Big Bang)|A]]," "[[D (album Big Bang)|D]]" dan "[[E (album Big Bang)|E]]."<ref>{{cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/91714/big-bang-unveils-plan-of-made-series-for-upcoming-album|title=Big Bang Unveils Plan of ′Made′ Series for Upcoming Album|date=2015-04-24|publisher=MWAVE|accessdate=2015-04-24}}</ref> Single pertama, "M" (Mei 2015), termasuk dua buah lagu "Loser" dan "Bae Bae", dengan bekas carta di No. 1 dan yang terakhir di No 2 pada carta Billboard's World Digital Songs, artis Korea kedua untuk berbuat demikian selepas rakan label [[Psy]] untuk lagu-lagu "[[Gangnam Style]]" dan "Gentleman".<ref name=":6">{{Cite web|title = BIGBANG Occupy Top Two Slots on World Digital Songs Chart |url = http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/6560865/bigbang-loser-bae-bae-world-digital-songs-chart|website = Billboard|accessdate = 2015-12-11}}</ref> Di Anugerah Muzik Korea ke-13, "Bae Bae" memenangi ''Best Pop Song'' dan ''Song of the Year''.<ref>{{Cite web | url = http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2016/03/201_199404.html | title = Big Bang's 'Bae Bae' awarded Song of the Year at KMA | website = koreatimes | access-date = 2016-03-01 }}</ref> Bulan berikutnya menyaksikan pelancaran "A" (Jun 2015). Dua lagunya, "Bang Bang Bang" dan "We Like 2 Party," juga menduduki kedudukan nombor satu dan dua dalam Carta Dunia Digital Billboard.<ref>{{Cite web|title = BIGBANG Own Top Two Slots on World Digital Songs...Again! |url = http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/6597807/bigbang-world-digital-songs-bang-we-like-2-party|website = Billboard|accessdate = 2015-12-11}}</ref> Pada carta muzik video QQ Music, "Bang Bang Bang "dan" We Like 2 Party "yang menaiki No. 1 dan No 2, manakala "Loser" dan "Bae Bae" menduduki No. 3 dan 6. <ref>http://ygfamily.com/network/Network_Info.asp?IDX=7850&Page=1&n2PageSize=9&LANGDIV=E</ref> Pada 25 Jun, projek khas melebihi 100 juta tontonan di YouTube.<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201506251545337041007_2|title=Big Bang’s ‘MADE’ album exceeds 100m views on YouTube|date=2015-06-25|publisher=KpopHerald|accessdate=2015-06-29}}</ref> "Bang Bang Bang" kemudian memenangi International Song of The Summer di MTV Iggy.<ref>{{Cite web|title = Big Bang Win MTV IGGY's International Song Of the Summer 2015 For 'Bang Bang Bang'|url = http://www.kpopstarz.com/articles/222479/20150722/big-bang-mtv-song-of-summer.htm|website = KpopStarz|date = 2015-07-22|accessdate = 2015-12-11}}</ref> "D" (Julai 2015) yang mengandungi "If You" dan "Sober." Pada carta muzik video QQ Music, "Sober" mengambil kedudukan nombor satu, "Bang Bang Bang." (Kumpulan tidak mengeluarkan video muzik untuk "Jika Anda.") "Jika Anda" dan "Sober" mendarat di Carta Dunia Digital Billboard dengan "If You" pada nombor dua dan "Sober" pada nombor tiga.<ref>[http://www.billboard.com/biz/charts/world-digital-songs]</ref> Pada bulan yang sama, Big Bang memecahkan 200 juta tontonan untuk muzik video "M", "A," dan "D".<ref>http://www.soompi.com/2015/07/14/bigbang-breaks-200-million-views-total-from-made-series-music-videos/</ref> Ia diakhiri dengan "E" (Ogos 2015), dengan lagu "Zutter" (memaparkan subunit GD & TOP) dan "Let’s Not Fall In Love." <ref>{{cite web|url=http://www.allkpop.com/article/2015/08/gdtop-are-back-as-big-bang-drop-their-final-e-tracks|title=GD&TOP are back as Big Bang drop their final 'E' tracks|accessdate=August 5, 2015}}</ref> Mereka kemudiannya memulakan kerjaya di nombor satu di [[Carta Single Gaon]] serta memuncak pada nombor satu di carta Lagu Dunia Digital Billboard. <ref name="Billboard">{{cite news| url=http://www.billboard.com/biz/charts/2015-08-22/world-digital-songs| title=World Digital Songs| work=[[Billboard (magazine)|Billboard]]| accessdate=10 September 2015}}</ref> Jualan gabungan single telah terkumpul kepada lebih 13.3 juta salinan di seluruh Asia.<ref name=":9" /> Untuk mempromosikan single mereka, kumpulan itu memulakan pujian kritikal dan komersial yang berjaya MADE World Tour. Memulakan dengan dua persembahan di Seoul pada 25 dan 26 April, bantuan jelajah yang mengumpul 1.5 juta peminat di seluruh dunia, menjadikannya jelajah terbesar oleh mana-mana artis Korea.<ref name="The Korean Times">{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2016/03/201_199828.html|title=Big Bang's Seoul concert had it all|publisher=The Korean Times|accessdate=March 7, 2016}}</ref><ref name="FinalNumbers">{{cite web|url=http://www.yg-life.com/archives/72250?lang=en|title=BIGBANG is always different… World tour that has drawn 1.5 million fans ended in great success|publisher=YG Life|accessdate=March 7, 2016}}</ref> Pada akhir tahun ini, Big Bang memperoleh lebih 140.000.000.000 ₩ (USD $ 120 juta) pada 2015.<ref name=":9" /> Walaupun kejayaan komersil single, tarikh keluaran album itu ditangguhkan untuk menambah lagu baru untuk album dan bagi kumpulan itu untuk berehat selepas empat bulan promosi.<ref>{{cite web|title=BIGBANG postpones 'MADE' Album Release Date; Boy Band Working on Next Album?|url=http://www.ibtimes.co.in/bigbang-postpones-made-album-release-date-boy-band-working-next-album-643400=|website= International Business Times |publisher=International Business Times |accessdate=August 19, 2015}}</ref> Di [[Anugerah Muzik Asia Mnet|Anugerah Muzik Asia Mnet ke-17]], Big Bang muncul sebagai salah seorang pemenang terbesar pada malam, memenangi empat anugerah termasuk Anugerah Artis ketiga.<ref>{{Cite web|title = 2015 MAMA {{!}} Mnet Asian Music Awards|url = http://mama.mwave.me/winners|website = Mnet Asian Music Awards|accessdate = 2015-12-11}}</ref> Big Bang terus menjelajah ke 2016, bermula dengan 2016 Big Bang MADE [VIP] Tour mereka, perlawanan pertama adalah pada bulan Mac di China, melawat lapan bandar-bandar dan bertemu 182,000 peminat, jelajah berkembang hingga Jun hingga September, untuk perjalanan sembilan lagi bandar-bandar di China dengan enam persembahan di [[Hong Kong]] dan [[Taiwan]].<ref>{{Cite web|title=Big Bang To Hit 8 Chinese Cities Next Month For 2nd MADE Tour Circuit|url=http://www.kpopstarz.com/articles/268244/20160205/big-bang-china-tour.htm|website=KpopStarz|accessdate=March 7, 2016}}</ref><ref name="2016fanmeeting">{{Cite web|title=BIGBANG fascinated 280,000 fans in Japan… Japan event tour successfully ended|url=http://www.yg-life.com/archives/75431?lang=en|website=Yg-Life|accessdate=June 2, 2016}}</ref> Pada bulan April dan Mac, mereka mengembara ke Jepun untuk Fantastic Babys 2016 Lawatan, mengumpul 280,000 peminat.<ref name="2016fanmeeting"/><ref>{{Cite web|title=BIGBANG FANCLUB EVENT ～FANTASTIC BABYS 2016～|url=http://ygex.jp/bigbang/live/tour.php?id=1000548|website=YGEX|accessdate=March 7, 2016}}</ref> Bagi meraikan ulang tahun ke-10 pertama mereka, kumpulan itu juga mengumumkan bahawa mereka akan mengadakan konsert khas; konsert pertama akan berada di Jepun di Stadium Yanmar Nagai di Osaka pada 29 hingga 31 Julai dan dijangka menarik 165,000 peminat.<ref name="2016fanmeeting"/><ref>{{Cite web|title=BIGBANG is to Hold a Live Stadium Concert in Japan for 110,000 Fans to Celebrate their 10th Anniversary|url=http://www.yg-life.com/archives/72305?lang=en|website=YG Life|accessdate=March 7, 2016}}</ref> Pada 1 Jun, mereka mengumumkan bahawa mereka akan mengeluarkan sebuah filem khas pada 30 Jun, filem ini akan mengikuti mereka melalui mereka Made World Tour 2015.<ref>{{Cite web|title=BigBang to release World Tour movie|url=http://news.asiaone.com/news/showbiz/bigbang-release-world-tour-movie|website=asiaone|accessdate=June 2, 2016|archive-date=2017-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170501123556/http://news.asiaone.com/news/showbiz/bigbang-release-world-tour-movie|url-status=dead}}</ref> Filem ini adalah salah satu daripada lima projek yang akan dikeluarkan oleh Big Bang sebagai sambutan ulang tahun ke-10.<ref>{{Cite web|title=BIGBANG10|url=http://www.bigbang10.com|website=BIGBANG10|accessdate=June 2, 2016|archive-date=2016-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160804165826/http://www.bigbang10.com/|url-status=dead}}</ref> Projek kedua telah diumumkan pada 29 Jun hingga menjadi konsert ulang tahun ke-10 khas di Stadium Piala Dunia Seoul bawah nama 0.TO.10 dan yang akan diadakan pada 20 Ogos.<ref>{{Cite web|title=BIGBANG will hold 10th anniversary concert ''0.TO.10'' on August 20… Confirmed|url=http://www.yg-life.com/archives/76030?lang=en|website=YG Life|accessdate=June 29, 2016}}</ref> === 2026: Ulang tahun ke-20, ''BiiiG'' dan ''XX: COSMOS'' === Pada tahun 2026, BigBang memulakan beberapa aktiviti bagi memperingati ulang tahun ke-20 penampilan sulung mereka. Pada April, kumpulan itu membuat persembahan di [[Coachella Valley Music and Arts Festival|Coachella]] sebagai salah satu aktiviti rasmi sambutan ulang tahun mereka.<ref>{{cite news|url=https://www.koreajoongangdaily.com/entertainment/big-bang-to-kick-off-20th-anniversary-at-coachella/11991428|title=Big Bang to kick off 20th anniversary at Coachella|access-date=12 Ogos 2026|work=Korea JoongAng Daily}}</ref> Pada Mei, YG Entertainment turut membuka pengambilan ahli kelab peminat rasmi V.I.P buat kali pertama dalam tempoh 11 tahun sebagai sebahagian daripada persiapan untuk aktiviti ulang tahun kumpulan.<ref>{{cite news|url=https://www.koreajoongangdaily.com/entertainment/veteran-k-pop-act-big-bang-announces-first-official-fan-recruitment-period-in-11-years/12577753|title=Veteran K-pop act Big Bang announces first official fan recruitment period in 11 years|date=2 Mei 2026|access-date=12 Ogos 2026|work=Korea JoongAng Daily}}</ref> Pada 10 Ogos, YG Entertainment mengumumkan bahawa BigBang akan melancarkan single digital "BiiiG" pada 19 Ogos, bertepatan dengan ulang tahun ke-20 kumpulan itu. Lagu tersebut merupakan keluaran baharu pertama mereka dalam tempoh empat tahun dan empat bulan sejak "Still Life" pada April 2022.<ref>{{cite news|url=https://www.koreajoongangdaily.com/entertainment/big-bang-to-release-20th-anniversary-single-biiig-on-aug-19/12816035|title=Big Bang to release 20th anniversary single 'BiiiG' on Aug. 19|last=Lee|first=Soo-jung|date=10 Ogos 2026|access-date=12 Ogos 2026|work=Korea JoongAng Daily}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.chosun.com/english/kpop-culture-en/2026/08/10/T6UTWNFRVBFQJJUQRQR4FSPRZM/|title=Big Bang's 'Big (BiiG)' Marks 20th Anniversary|date=10 Ogos 2026|access-date=12 Ogos 2026|work=The Chosun Daily}}</ref> Menurut YG Entertainment, lagu itu bertujuan menggambarkan kedudukan dan identiti muzik BigBang selepas dua dekad berkarier.<ref>{{cite news|url=https://www.chosun.com/english/kpop-culture-en/2026/08/10/T6UTWNFRVBFQJJUQRQR4FSPRZM/|title=BIGBANG returns with 'BiiiG' for 20th anniversary|date=10 Ogos 2026|access-date=12 Ogos 2026|work=The Chosun Daily}}</ref> Dua hari selepas pelancaran "BiiiG", kumpulan itu dijadualkan memulakan jelajah dunia ulang tahun ke-20 mereka, ''BIGBANG 2026–2027 World Tour [XX: COSMOS]'', menerusi tiga persembahan di [[Stadium Goyang]] pada 21 hingga 23 Ogos.<ref>{{cite news|url=https://www.koreajoongangdaily.com/entertainment/big-bang-to-release-20th-anniversary-single-biiig-on-aug-19/12816035|title=Big Bang to release 20th anniversary single 'BiiiG' on Aug. 19|last=Lee|first=Soo-jung|date=10 Ogos 2026|access-date=12 Ogos 2026|work=Korea JoongAng Daily}}</ref> Jelajah tersebut merupakan jelajah dunia pertama BigBang sebagai sebuah kumpulan dalam tempoh sembilan tahun dan dirancang merangkumi sekurang-kurangnya 33 persembahan di 19 bandar di seluruh dunia, dengan lokasi tambahan akan diumumkan kemudian.<ref>{{cite news|url=https://biz.chosun.com/en/en-entertainment/2026/08/11/W4HYLTUV75FEZAR7WMRFJN6R5Y/|title=Big Bang launches 20th anniversary world tour with cosmic trailer|date=11 Ogos 2026|access-date=12 Ogos 2026|work=ChosunBiz}}</ref> == Bakat == === Muzik dan lirik === {{see also|K-pop}} Semasa hari-hari awal kerjaya mereka, muzik Big Bang adalah kebanyakannya [[hip hop]] dan hip pop, walaupun mereka diperbadankan lagu R&B ke dalam album mereka. Seorang penulis untuk [[Yahoo!|Yahoo! Jepun]] sekali membandingkan bahan-bahan awal mereka dengan yang artis hip-hop [[Amerika]] seperti [[The Black Eyed Peas]], menyatakan bahawa lagu-lagu mereka termasuk "vokal menarik, [...] rap dan watak-watak." Lagu ini "My Girl," solo pertama [[Taeyang]] dari album pertama kumpulan itu, telah digambarkan sebagai "lembut, seksi dan berat," dalam mengingatkan Omarion. Begitu juga, solo pertama Seungri dari album yang sama, "Next Day"(Korea: 다음날, perumian Semakan: Daeum Nal), telah dinyatakan untuk mempunyai “rahmat sengit 90an” yang dialami Usher. ''Always'' (2008) telah terkenal dengan perubahan yang gaya muzik dari usaha mereka sebelum ini, dengan kumpulan itu bereksperimen dengan muzik tarian elektronik dan menetapkan ia sebagai trend muzik baru di Korea. [[G-Dragon]] kemudian menyatakan bahawa mereka berharap "untuk mencapai lebih peminat" dengan hala tuju baru. Pada tahun 2008, mereka merakamkan "Oh My Friends," lagu berentak rock, dengan kumpulan rock Korea, No Brain. Dalam satu temu bual, kumpulan itu juga menyatakan minat untuk meliputi berlari muzik genre. Dari EP ''Hot Issue'' (2008), dipengaruhi "Shibuya-kei" "Fool" (Korea: 바보; Perumian Semakan: Babo) mengandungi "rentak tarian berat berpasangan dengan lapisan disko lancar," dengan falsetto G-Dragon pada lagu yang meraih pujian sebagai "kejutan yang menyenangkan." Alive (2012) telah terkenal sebagai lebih "eksperimen" daripada bahan-bahan mereka sebelum ini, dengan "Bad Boy" digambarkan sebagai mempunyai sentimen "nostalgia" dan menarik berbanding dengan kerja-kerja artis R&B seperti [[Justin Timberlake]] dan [[Boyz II Men]]. Album ini juga dipuji kerana mempamerkan suara kumpulan itu bukannya Autotune biasa, yang digambarkan sebagai mempunyai "sejenis matang intensiti." lagu mereka "Monster" dipuji kerana penggunaannya bunyi piano dan orkestra dan komposisi untuk "Bingle Bingle" (Korea: 빙글 빙글; Perumian Semakan: Binggeul Binggeul) telah terkenal sebagai elektronik dan retro, sama dengan kerja-kerja [[Katy Perry]] dan Daft Punk. Kumpulan itu bercampur pelbagai muzik elektronik dengan batu lembut untuk [[Made Series]] mereka. "Loser" telah dinamakan untuk "memperkenalkan gaya yang lebih matang" kepada kumpulan "tanpa kehilangan imej mereka telah dikuatkuasakan melalui siaran sebelumnya", manakala "Bang Bang Bang" telah diiktiraf untuk bunyi EDM yang diilhamkan. Dalam "Let's Not Fall in Love," Big Bang telah memuji untuk berada di "tender paling mereka," dengan lagu yang digambarkan sebagai mempunyai "penerbitan yang subur yang membangkitkan pelbagai emosi." {{Listen |filename=BIGBANG - La-La-La.ogg |title="La La La" (2006) |description=Salah satu single terawal mereka, "La La La" pada awalnya ialah lagu hip hop. |filename2=Big Bang - Oh My Friend.ogg |title2="Oh My Friend" (2008) |description2= Walaupun akar mereka terikat dengan muzik hip-hop, Big Bang merakamkan lagu "Oh My Friend" dengan kumpulan rock No Brain. }} Ahli-ahli kumpulan telah bercabang keluar untuk gaya lain untuk projek solo, dengan itu kumpulan itu telah digambarkan sebagai "kaya dengan pelbagai" untuk peminat mereka. EP Taeyang ''Hot'' terutamanya koleksi lagu-lagu R&B, dengan penyanyi itu yang menyatakan bahawa genre ini adalah "tumpuan pertama" beliau. Single digital pertama Daesung, "Look at Me, GwiSoon" (Korea: 날 봐, 귀순, Perumian Semakan: Nal Bwa Gwisoon) ". Artis hip-hop", adalah sebuah lagu berlari kecil, yang mendapat kritikan kerana imej Big Bang sebagai untuk album pertama beliau, Heartbreaker, G-Dragon memperbadankan campuran lagu tarian, hip-hop dan R&B. Justin McCurry dari The Guardian berkata bahawa "setiap daripada lima anggota mempunyai rupa individu sendiri, dan pelbagai muzik mereka adalah sama eklektik, yang meliputi R&B, hip-hop, rumah, elektro dan pop." Penerbit dan rapper Cho PD melahirkan penghargaan bagi kumpulan itu, yang menyatakan bagaimana "Penyanyi idola seperti Big Bang mempunyai keupayaan untuk menjadi pemuzik." Beliau amat gemar G-Dragon dan menyatakan bagaimana "dalam banyak cara Big Bang telah berkembang daripada menjadi idola [kumpulan]," memetik rapper sebagai "wakil utama" pertumbuhan kumpulan. Selain itu, mereka telah digambarkan sebagai "wira-wira seni" untuk menunjukkan "serba boleh dan kejayaan dalam apa sahaja yang mereka lakukan" oleh syarikat-syarikat bersaing. Uji kaji mereka yang berterusan dengan pelbagai gaya muzik dan personaliti yang berbeza mereka telah diketengahkan sebagai sebahagian daripada sebab-sebab utama untuk populariti dan usia panjang mereka. Di peringkat antarabangsa, Big Bang sering dirujuk sebagai sebuah kumpulan "K-pop", label yang mereka tidak menghargai, dengan G-Dragon mengulas bahawa, "Kami Korea, jadi jelas mereka panggil muzik K-pop kami. Tetapi kita tidak pernah terfikir untuk muzik kami sebagai K-pop. Muzik kami hanya muzik kami." selain itu, TOP menyatakan bahawa "anda tidak membahagikan muzik pop oleh yang melakukannya. Kami tidak mengatakan, misalnya, 'white pop' apabila orang putih membuat muzik." Kumpulan itu dikenali dengan mengekalkan kawalan ketat ke atas kerjaya mereka, banyak yang melibatkan diri mereka dalam penciptaan muzik dan lirik mereka, yang bertentangan dengan artis Korea yang lain. Berikutan pengedaran Always, G-Dragon mula melibatkan dirinya dengan penghasilan bahan kumpulan itu, menuliskan lirik dan menggubah lagu-lagu seperti "Lies," "Last Farewell," dan "Day by Day." tema berulang dalam lirik mereka berurusan dengan kasih sayang dan hubungan. Dalam "Bingle Bingle," protagonis yang merayu kepada kekasih untuk mengambil langkah seterusnya dalam perhubungan. Sebaliknya, "Let's Not Fall in Love" mengalih hubungan daripada tumbuh kerana takut memecahkan hati kekasih mereka. Lagu "If You" dimasukkan ke telah diilhamkan pada masa yang G-Dragon adalah cinta. Big Bang juga telah meliputi topik-topik lain dalam lagu-lagu mereka. "Fantastic Baby" dan "Bang Bang Bang" sering digambarkan sebagai muzik kelab kerana kandungan lirik mereka, dengan bekas digambarkan sebagai mempunyai "anarki" tema ini dan sebuah yang kedua dilabel sebagai "lagu parti 2015." lagu "Loser" adalah satu usaha untuk "menginsankan kumpulan" dengan membincangkan kelemahan mereka. "Bae Bae" telah terkenal dengan metafora yang tentang seks dan "Sober" bercakap tentang mengejar impian seseorang. sumbangan G-Dragon telah dipuji oleh Korea Times, yang menyifatkan beliau sebagai "penyanyi-penulis lagu yang genius." Rapper sendiri menerangkan Big Bang sebagai "kumpulan idola tidak dilahirkan bakat tetapi melalui usaha." Seorang penulis untuk Yahoo! Japan memuji kumpulan itu kerana terlibat dalam kerja-kerja mereka, menyatakan bahawa "mungkin dengan menyumbang kepada bahan-bahan mereka sendiri, bukan sahaja mereka menjadi selari dengan satu sama lain, tetapi personaliti setiap orang menonjol." === Pentas === [[Fail:Big Bang (South Korean band).jpg|thumb|250px|Big Bang di atas pentas pada 2011]] Big Bang dikenali dengan set mewah mereka di atas pentas, lengkap dengan koreografi, pakaian, dan prop. Big Bang sering [[koreografi|dikoreografikan]] oleh Shaun Evaristo. Walaupun mereka pernah bergantung sepenuhnya kepada tarian jalanan untuk bergerak mereka, mereka telah membuat peralihan ke arah gaya lain koreografi, dengan banyak tarian mereka yang secara meluas disalin dan dilindungi. Salah satu langkah, yang menggabungkan kumpulan mengangkat baju mereka untuk mendedahkan abdomen mereka, cepat mendapat populariti dalam talian dan menjadi salah satu daripada carian tertinggi di internet. Satu lagi, di mana kumpulan yang menggabungkan idea "melompat roping" sebagai langkah tarian, juga mendapat perhatian daripada peminat. Tarian untuk "Bang Bang Bang," tari oleh Parris Goebel, adalah salah satu tarian yang paling popular untuk tahun 2015. Di puncak populariti untuk [[Psy]] "[[Gangnam Style]]", wartawan [[The New York Times]] Jon Caramanica menyatakan bagaimana konsert Big Bang di New Jersey adalah "jantung liar sebenar K-pop" yang bertentangan dengan Psy, menonjolkan pakaian berwarna terang mereka, koreografi dan persembahan pentas. Pada tahun 2012, mereka kedudukan nombor satu di Top 3 Mall Asia Arena Concert of 2012 di [[Filipina]]. Apabila dibandingkan dengan artis Barat seperti [[Justin Bieber]] dan [[One Direction]], persembahan Big Bang ini telah terkenal dengan mempunyai "tepi [...] rangupan mereka, bunyi yang lebih kuat, lebih tajam tarian. " Mereka telah menduduki tempat ketiga dalam senarai konsert terbaik New York Times pada tahun 2012 untuk Tour Alive mereka di Pusat Prudential di Newark, [[New Jersey]]. Tiket-tiket untuk jelajah yang dijual di dalam hanya beberapa jam, dengan itu tarikh tambahan telah ditambah. Pada bulan Mac 2012, Krista Mahr, wartawan Asia Selatan [[Time (majalah)|majalah Time]], telah menulis satu artikel mengenai konsert K-Pop pertama beliau di Olympic Gymnastics Arena di Seoul, menggambarkan kumpulan itu sebagai "dewa-dewa K-pop" untuk persembahan pentas mereka. MADE World Tour mereka pada 2015 merupakan satu kejayaan kritikal dan komersial, dengan Los Angeles Times menyifatkan Big Bang sebagai "salah satu yang paling berdaya cipta, tindakan estetika berwawasan dalam genre" dan dipanggil konsert Anaheim mereka yang "masa amat penting bagi K-Pop," memuji kepelbagaian lagu dan persembahan mereka. == Legasi == Apabila melangkah ke dalam pasaran [[Jepun]], [[Time (majalah)|majalah Time]] menggambarkan mereka sebagai salah satu daripada artis [[Korea Selatan]] "paling harapan" untuk meneroka ke negara ini, manakala Korea Times telah memanggil mereka "ikon pop Korea [muzik]." Pada tahun 2011, [[BBC]] menyatakan bahawa "band [[K-pop]], termasuk Big Bang, membuat tanda mereka di seluruh dunia," memetik sumbangan kumpulan kepada pertumbuhan ekonomi [[YG Entertainment]]. Tajuk yang dikeluarkan oleh kumpulan itu telah menjadi sebahagian lagu-lagu K-pop yang paling ikonik, dengan "Lies" yang dikreditkan sebagai lagu [[cap dagangan]] mereka. Dalam senarai mereka "21 Lagu K-Pop Terbesar Sepanjang Masa," Spin senarai majalah "Bad Boy" pada nombor tiga belas dan lagu "High High" oleh kedua-duanya [[GD & TOP]] di nombor tujuh. "Bad Boy" juga tempat kelima dalam senarai Billboard iaitu "20 Lagu K-pop Best 2012." "Fantastic Baby" menjadi video kedua K-pop dan pertama oleh kumpulan K-pop melepasi 200 juta tontonan di [[YouTube]], manakala "Bang Bang Bang," "Good Boy," dan Loser mengumpulkan lebih 100 juta tontonan di laman yang sama . Selain itu, "Fantastic Baby" tempat kedua dalam senarai "20 video K-pop Best.", "Loser" dan "Bae Bae" telah disenaraikan oleh Billboard sebagai lagu-lagu K-pop terbaik masing-masing No 1 dan 15, pada tahun 2015. [[Fail:Big Bang 2012 2.jpg|kiri|thumb|Big Bang membuat persembahan di Alive World Tour pada September 2012|223x223px]] Walaupun The Vancouver Sun menyifatkan kumpulan itu sebagai "lima anggoya boyband dari Korea Selatan ultra-bergaya" dan "sensasi K-Pop," penyiar berita kewangan Amerika [[CNBC]] telah menyifatkan mereka sebagai "dipilih dengan teliti, artis yang dihasilkan" yang menggunakan "bunyi bubble-gum pop disintesis, pakaian mewah dan seni video" menolak K-pop ke hadapan dalam muzik di seluruh dunia. Selepas kumpulan itu memenangi Artis Muzik Seluruh Dunia Terbaik di Anugerah MTV Eropah 2011, [[Google]] mengumumkan bahawa anak syarikat YouTube akan melancarkan saluran K-pop sendiri bagi mengiktiraf populariti dan kejayaan K-pop. akhbar harian British The Guardian juga menerbitkan satu artikel membincangkan kepentingan bagaimana kemenangan itu telah "memberi penerangan tentang kebangkitan dan kebangkitan muzik Korea di seluruh Eropah. "Selain itu, selepas menjadi band K-pop yang pertama untuk memasuki Billboard 200 carta muzik dengan album mereka Alive, Big Bang memulakan Jelajah Alive di 25 bandar-bandar di seluruh dunia. Lawatan ini telah dihadiri oleh 800,000 konsert-penonton di seluruh dunia. Hasil kerja mereka telah mempengaruhi pelbagai artis, termasuk Jill Scott, Pixie Lott, A * M * E, Dakota Fanning, Nelly Furtado, Astro, BTS, Chang Kiha, Sonamoo, iKon, dan Grimes. Yang terakhir ini juga menyatakan bahawa K-pop, khususnya G-Dragon, telah mempengaruhi gaya muzik beliau "lebih visual daripada yang lain." Kumpulan boyband China OkBang telah khusus dibentuk selepas Big Bang dan dinyatakan mempunyai "banyak persamaan dengan Big Bang dari segi gaya muzik, almari pakaian dan gaya rambut." The Michigan Daily telah menerangkan Big Bang sebagai kumpulan yang jarang berlaku yang "kedua-dua melakukan inovasi dan mentakrifkan arah genre yang diperlukan." Mark James Russell, seorang wartawan hiburan yang berpangkalan di Seoul, memuji kumpulan itu kerana menerajui pengkategorian, menyatakan bagaimana "dalam semua artis arus perdana, yang mereka lakukan yang paling untuk menolak sempadan apa yang dianggap K-pop." Memetik Shinhwa, ''boyband'' Korea Selatan yang paling lama aktif, model pengaruh dan peranan mereka, pengaruh Big Bang sendiri melangkaui industri muzik, membentuk trend utama dalam industri fesyen. Digelar "Fesyen Big Bang," gaya mereka telah mendapat berikut di seluruh Asia. kumpulan pertama mengamalkan konsep imej "hip-hop" untuk kemunculan pertama mereka. Pelancaran ''Always'' pada tahun 2007 telah disertai oleh perubahan dalam imej, dengan kumpulan cenderung kepada gaya yang lebih ''preppy-punk'', termasuk jeans kurus dengan Converse atau kasut tinggi atas, yang menjadi satu trend yang sedang berlaku di Korea Selatan. Taeyang juga memperagakan rambut ''cornrows'' beliau untuk ''hawk''. Kelihatan memakai jenama seperti Bape, 10 dalam, Louis Vuitton, Jeremy Scott, dan Phenomena, Big Bang juga memakai adat ''hoodies'' bercetak bagi kebanyakan persembahan mereka dan video muzik. Mereka juga telah dikreditkan untuk membawa kembali fesyen "sekolah lama" ke dalam arus perdana, seperti [[Nike]] dan kasut tinggi [[Reebok]]. Digambarkan sebagai satu "paling bergaya" dalam kumpulan itu, G-Dragon dikenali kerana skaf sukan segi tiga yang kemudiannya digelar "skaf Big Bang." T.O.P juga memakai [[cermin mata]] hitam semasa persembahan. Pakaian yang diperagakan di atas pentas telah mendapat satu kultus berikut kalangan peminat mereka dan dijual di kedai-kedai butik seperti Dongdaemun. Pada tahun 2011, Big Bang telah bekerjasama dengan peruncit pakaian Jepun [[Uniqlo]] untuk membuat baju-T dalam promosi kemunculan semula mereka di Jepun. Dilaporkan bahawa barang-barang itu "habis dijual dalam tempoh 15 minit pembukaan kedai." Walaupun kumpulan, khususnya G-Dragon, telah menetapkan diri mereka sebagai ikon fesyen dengan menarik perhatian pereka fesyen Barat, mereka telah dikritik kerana mengasingkan budaya hip-hop, khususnya penggunaan pakaian, penyelarasan warna, dan gaya rambut mereka. Dalam penghormatan mereka, konsert Big Show mereka telah dipilih oleh Jawatankuasa Pelancongan Korea Selatan bagi kempen lawatan mereka ke Korea Selatan dari 2010-2012, mengkreditkan kumpulan itu "kesan ekonomi yang besar kepada negara ini." Big Bang terus menjadi wajah yang menonjol kepada Korea Selatan apabila ia datang dengan pelancongan, populariti mereka seluruh kumpulan demografi telah menjadikan mereka selebriti tertinggi Korea dibayar oleh penyokong-penyokong, dengan harga yang meminta $ 1 -n1.5 juta [[Dolar Amerika Syarikat|USD]] setiap pengendorsan Big Bang, bersama-sama [[Girls' Generation]] dan TVXQ, telah dinamakan sebagai artis yang paling berpengaruh untuk memberi impak kepada [[gelombang Korea|gelombang Hallyu]] dalam tempoh 20 tahun yang lalu. === ''Fandom'' === Kelab peminat Korea memainkan peranan penting dalam industri K-pop; struktur dan operasi mereka adalah berbeza daripada kelab peminat Barat.<ref name="project">{{cite web|url=http://obangsaek.com/kpop-101-fanclubs/|title=KPOP 101: Fanclubs|date=2011-04-25|accessdate=2012-01-30|publisher=Project Obangsaek|archiveurl=https://www.webcitation.org/68glevxLf?url=http://projectobangsaek.tumblr.com/post/5189429122/kpop-101-fanclubs-from-obangsaek|archivedate=2012-06-25|url-status=dead}}</ref> Setiap kelab mempunyai namanya sendiri dan warna: peminat Big Bang yang menggelarkan diri mereka V.I.P. (Dinamakan selepas single dengan nama yang sama) dan tahan mahkota berbentuk kayu cahaya kuning.</span><ref name="color wars">{{cite web|url=http://www.hani.co.kr/arti/culture/entertainment/482535.html|script-title=ko:아이돌 팬 '응원 풍선 색깔찾기 전쟁'|publisher=Hani.co.kr|date=2011-06-13|accessdate=2012-06-25}}</ref> Dikreditkan untuk penyebaran "Menara kipas beras," Big Bang telah menggalakkan peminat mereka untuk membeli kampit beras dan membawa mereka ke konsert mereka; kumpulan itu kemudian menderma nasi untuk tujuan kebajikan. Untuk persembahan pertama mereka dalam beberapa bulan, 12.7 tan beras disumbangkan dari 50 kelab peminat di seluruh dunia.<ref name="How K-pop is" /> Walaupun warisan Korea mereka, kumpulan itu yang terkenal dengan mempunyai komuniti peminat budaya antarabangsa.<ref name=":4" /> Selebriti di seluruh Asia juga telah mengenal pasti diri mereka sebagai V.I.P.s, termasuk Angelababy, Jiro Wang, [[Shu Qi]], G.E.M., dan Song Hye-kyo.<ref>{{Cite web|url=https://www.dramafever.com/news/do-you-know-those-stars-are-also-bigbang-fans/|title=5 Asian celebrities who are huge BIGBANG fans|website=DramaFever News|access-date=2016-05-25}}</ref> Pada 2016, V.I.P. ini dipilih kerana peminat atas 2016, menewaskan terhadap peminat yang artis popular seperti [[Selena Gomez]], [[Demi Lovato]], dan [[Britney Spears]] dalam pungutan suara dalam talian.<ref>{{Cite web|url=http://www.fuse.tv/2016/04/battle-of-the-pop-fans-bracket-poll-winner-bigbang-vips|title=BIGBANG's VIPs Win Fuse's 'Battle of the Pop Fans' 2016, Named Top Fanbase of 2016|website=Fuse|access-date=2016-05-25}}</ref> == Ahli == {| class="wikitable" |-style="width:100em;" |-style="border-bottom:solid 3px #8c8c8c;" style="width:50em;"　 !align="center" colspan="2" | Nama !align="center" rowspan="2" | Pengenalan ringkas |- ! Pentas ! Penuh |- | align="center"| '''[[Taeyang]]''' {{br}} (태양) | align="center"| Dong Young-bae {{br}} (동영배{{·}}董永培) | * Tarikh lahir: {{birth date and age|1988|5|18}} * Tempat lahir: {{flagicon|Korea Selatan}} [[Seoul]], [[Korea Selatan]] * Pendidikan: Universiti Daejin * Peranan: Vokalis utama, Penari utama |- | align="center"| '''[[G-Dragon]]''' {{br}} (지드래곤) | align="center"| Kwon Ji-yong {{br}} (권지용{{·}}權志龍) | * Tarikh lahir: {{birth date and age|1988|8|18}} * Tempat lahir: {{flagicon|Korea Selatan}} [[Seoul]], [[Korea Selatan]] * Pendidikan: Universiti Digital Gukje dan Universiti Kyung Hee * Peranan: Ketua, Penyanyi ''rap'' utama, Vokalis, Face of the group |- | align="center"| '''[[Daesung]]''' {{br}} (대성) | align="center"| Kang Dae-sung {{br}} (강대성{{·}}姜大聲) | * Tarikh lahir: {{birth date and age|1989|4|26}} * Tempat lahir: {{flagicon|Korea Selatan}} [[Seoul]], [[Korea Selatan]] * Pendidikan: Universiti Digital Gukje dan Universiti Kyung Hee * Peranan: Lead vokalis, Ahli termuda |- |} === Bekas ahli === {| class="wikitable" |-style="width:100em;" |-style="border-bottom:solid 3px #8c8c8c;" style="width:50em;"　 !align="center" colspan="2" | Nama !align="center" rowspan="2" | Pengenalan ringkas |- ! Pentas ! Penuh |- | align="center"| '''[[T.O.P (penyanyi)|T.O.P]]''' {{br}} (탑) | align="center"| Choi Seung-hyun {{br}} (최승현{{·}}崔勝鉉) | * Tarikh lahir: {{birth date and age|1987|11|4}} * Tempat lahir: {{flagicon|Korea Selatan}} [[Seoul]], [[Korea Selatan]] * Pendidikan: Universiti Dankook * Peranan: Lead penyanyi ''rap'', Vokalis, Visual |- | align="center"| '''[[Seungri]]''' {{br}} (승리) | align="center"| Lee Seung-hyun {{br}} (이승현{{·}}李昇炫) | * Tarikh lahir: {{birth date and age|1990|12|21}} * Tempat lahir: {{flagicon|Korea Selatan}} [[Gwangju]], [[Korea Selatan]] * Pendidikan: Universiti Chung Ang * Peranan: Lead Penari, Vokalis, Ahli termuda |- |} === Garis masa === {{#tag:timeline| ImageSize = width:665 height:200 PlotArea = width:470 height:100 left:75 bottom:80 Alignbars = justify DateFormat = mm/dd/yyyy Period = from:08/19/2006 till:{{#time:m/d/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy Legend = orientation:horizontal position:bottom Colors = id:a value:orange legend:Aktif id:b value:black legend:Perkhidmatan_tentera_wajib id:1 value:purple legend:Ketua id:Lines value:green legend:Album_studio_(menegak) id:bars value:gray(0.95) ScaleMajor = unit:year increment:1 start:2007 gridColor:black LineData = color:green layer:back at:12/22/2006 color:green layer:back at:10/09/2008 color:green layer:back at:11/05/2008 color:green layer:back at:08/19/2009 color:green layer:back at:05/11/2011 color:green layer:back at:03/28/2012 color:green layer:back at:02/03/2016 color:green layer:back at:12/13/2016 PlotData = width:11 textcolor:black align:left bar:T.O.P from:start till:02/09/2017 Color:a bar:T.O.P from:02/09/2017 till:07/06/2019 Color:b bar:T.O.P from:07/06/2019 till:05/31/2023 Color:a bar:G-Dragon from:start till:02/27/2018 Color:a bar:G-Dragon from:start till:02/27/2018 Color:purple width:3 bar:G-Dragon from:02/27/2018 till:10/25/2019 Color:b bar:G-Dragon from:10/25/2019 till:end Color:a bar:G-Dragon from:10/25/2019 till:end Color:purple width:3 bar:Taeyang from:start till:03/12/2018 Color:a bar:Taeyang from:03/12/2018 till:11/10/2019 Color:b bar:Taeyang from:11/10/2019 till:end Color:a bar:Daesung from:start till:03/13/2018 Color:a bar:Daesung from:03/13/2018 till:11/10/2019 Color:b bar:Daesung from:11/10/2019 till:end Color:a bar:Seungri from:start till:03/11/2019 Color:a }} == Diskografi == {{Utama|Diskografi Big Bang}} {{lihat juga|Senarai lagu yang dirakamkan oleh Big Bang}} {{Col-begin}} {{Col-2}} === Korea === ;Album studio * ''[[Bigbang Vol.1]]'' (2006) * ''[[Remember (album Big Bang)|Remember]]'' (2008) * ''[[Made (album Big Bang)|Made]] '' (2016) ;Album mini * ''[[Always (EP)|Always]]'' (2007) * ''[[Hot Issue (EP)|Hot Issue]]'' (2007) * ''[[Stand Up (EP)|Stand Up]]'' (2008) * ''[[Tonight (EP Big Bang)|Tonight]]'' (2011) ** ''[[Tonight (EP Big Bang)|Big Bang Special Edition]]'' (repackage) (2011) * ''[[Alive (album)|Alive]]'' (2012) ** ''[[Alive (album)|Still Alive]]'' (repackage) (2012) ;Album single * ''[[Bigbang (album single)|Big Bang First Single]]'' (2006) * ''[[Bigbang is V.I.P|Big Bang Is V.I.P]]'' (2006) * ''[[Bigbang 03|Big Bang 03]]'' (2006) * ''[[M (album single)|M]]'' (2015) * ''[[A (album single Big Bang)|A]]'' (2015) * ''[[D (album single)|D]]'' (2015) * ''[[E (album single)|E]]'' (2015) ;Single digital * "Flower Road" (2018) * "Still Life" (2022) === Jepun === ;Album studio * ''[[Number 1 (album Big Bang)|Number 1]]'' (2008) * ''[[Big Bang (album Big Bang)|Big Bang]]'' (2009) * ''[[Big Bang 2 (album)|Big Bang 2]]'' (2011) * ''[[Alive (album)|Alive]]'' (2012) ** '' [[Alive (album)|Alive -Monster Edition-]] (repackage) (2012) * ''[[Made Series]]'' (2016) ;Album mini * ''[[For the World]]'' (2008) * ''[[With U (EP)|With U]]'' (2008) * ''Special Final in Dome Memorial Collection'' (2012) ;Single * "[[My Heaven (lagu Big Bang)|My Heaven]]" (2009) * "[[Gara Gara Go!!|Gara Gara GO!!]]" (2009) * "[[Koe o Kikasete]]" (2009) * "[[Tell Me Goodbye]]" (2010) * "[[Beautiful Hangover]]" (2010) {{col-3}} === Diskografi solo/duo === ;Taeyang<ref name="dikeluarkan">Senarai diskografi yang dikeluarkan di Korea sahaja.</ref> * ''[[Hot (album Taeyang)|Hot]]'' (2008) * ''[[Solar (album Taeyang)|Solar]]'' (2010) * ''[[Rise (album Taeyang)|Rise]]'' (2013) * ''White Night'' (2017) * ''Down to Earth '' (2023) ;G-Dragon<ref name="dikeluarkan">Senarai diskografi yang dikeluarkan di Korea sahaja.</ref> * ''[[Heartbreaker (album G-Dragon)|Heartbreaker]]'' (2009) * ''[[GD & TOP]]'' (2010) {{small|(bersama [[T.O.P (penyanyi)|T.O.P]])}} * ''[[One of a Kind (EP)|One of a Kind]]'' (2012) * ''[[Coup d'Etat (album G-Dragon)|Coup D'Etat]]'' (2013) * ''Kwon Ji Yong'' (2017) ;T.O.P<ref name="dikeluarkan">Senarai diskografi yang dikeluarkan di Korea sahaja.</ref> * ''[[GD & TOP]]'' (2010) {{small|(bersama [[G-Dragon]])}} ;Seungri<ref name="dikeluarkan">Senarai diskografi yang dikeluarkan di Korea sahaja.</ref> * ''[[V.V.I.P (album Seungri)|V.V.I.P]]'' (2011) * ''[[Let's Talk About Love (album Seungri)|Let's Talk About Love]]'' (2013) * ''The Great Seungri'' (2018) {{col-end}} == Konsert dan jelajah == {{main|Senarai konsert jelajah Big Bang|Senarai konsert jelajah solo Big Bang}} {{col-begin}} {{col-2}} ;Jelajah Korea * ''The Real'' (2006) * ''Want You Tour'' (2007) * ''The Great'' (2007) * ''[[Senarai konsert jelajah Big Bang#Global Warning Tour|Global Warning Tour]]'' (2008) * ''Big Show 2009'' (2009) * ''Big Show 2010'' (2010) * ''Big Show 2011'' (2011) * ''Big Show 2012'' (2012) ;Jelajah Jepun * ''Stand Up Tour'' (2008) * ''Electric Love Tour'' (2010) * ''Love and Hope Tour'' (2011) * ''[[Japan Dome Tour]]'' (2013–2014)<ref name="JDT"/> {{col-2}} ;Jelajah dunia * ''BIGBANG Alive Galaxy Tour 2012'' (2012–2013) * ''BIGBANG Made Tour 2015'' (2015 ;Konsert solo * ''Taeyang: Hot Concert Tour'' (2008) * ''G-Dragon: Shine A Light Concert'' (2009) * ''Taeyang: Solar Concert Tour'' (2010) * ''Daesung: D'scover Tour in Japan'' (2013) * ''G-Dragon: 2013 1st World Tour'' (2013) ;Konsert Keluarga YG * ''YG Family Concert Tour 2006'' (2006) * ''YG Family Concert Tour 2010'' (2010) * ''YG Family Concert Tour 2011'' (2011) * ''YG Family Concert Tour 2012 in Japan'' (2012) {{col-end}} == Filemografi == * ''[[Big Bang Made]]'' (2016) == Anugerah dan penghargaan == {{main|Senarai anugerah dan pencalonan yang diterima oleh Big Bang}} Big Bang telah mengumpulkan banyak pencapaian dan anugerah, menetapkan beberapa rekod di negara asal mereka. Mereka mengalami kejayaan pertama mereka dengan lagu "Lies," yang akan kekal di Carta Melon selama lebih 54 minggu, <ref name=":0" /> Diikuti dengan "Last Farewell," yang mendahului pelbagai carta termasuk carta Juke-On untuk lapan minggu berturut-turut. "Day by Day" mengungguli carta selama enam minggu berturut-turut. Lirik dan gubahan muzik mereka telah bergema di kalangan peminat dan pengkritik, setelah memenangi pelbagai anugerah Lagu Tahun dari pelbagai anugerah persembahan.<ref name="Nate" /><ref name="Honor" /> Mereka dinobatkan sebagai Artis Terbaik di [[Anugerah Muzik Seoul]] ke-17 pada tahun 2007. Kejayaan mereka di Korea Selatan mencerminkan usaha mereka di Jepun: kumpulan yang memenangi pelbagai anugerah Artis Baru Terbaik semasa hari-hari awal kerjaya mereka di negara ini.<ref name="Honor" /><ref name="24JGDA/newcomerwin" /><ref name="VMAJ 2010/WINS" /> Album mereka Tonight (2010) menjadi album K-pop yang pertama untuk sampai ke Top 10 pada carta [[iTunes]] Amerika Syarikat. Selain itu, ia juga menduduki carta ketiga World Album di Carta Billboard, satu pencapaian yang jarang berlaku pada album bukan Inggeris tanpa promosi.<ref>{{Cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2011/03/178_82760.html|title=Big Bang ranks 3rd on Billboards world album chart|date=2011-03-09|website=koreatimes|access-date=2016-05-04}}</ref> Dengan tempahan pra-jualan sebanyak 10,000 salinan di Cyworld, Big Bang mengalahkan rekod yang ditetapkan oleh 6,500 salinan TVXQ pada tahun 2008. Muncul sebagai Artis Seluruh Dunia Terbaik di MTV EMA 2011, Big Bang menjadi ikon antarabangsa.<ref name="guardian">{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/music/2011/dec/15/cowell-pop-k-pop|title=Bored by Cowell pop? Try K-pop|publisher=Guardian|accessdate=2012-01-13|date=2011-12-15|location=London|first=Edwina|last=Mukasa}}</ref> Selain itu, konsert 2012 mereka menetapkan rekod untuk jualan tiket tertinggi di Taiwan.<ref>{{Cite web|url = http://bigbangupdates.com/2012/10/big-bang-breaks-record-for-highest-concert-ticket-sales-for-korean-artist-in-taiwan.html|title = BIG BANG BREAKS RECORD FOR HIGHEST CONCERT TICKET SALES FOR KOREAN ARTIST IN TAIWAN|date = 2012-10-22|accessdate = |website = EnKorea|publisher = |last = |first = |archive-date = 2017-06-20|archive-url = https://web.archive.org/web/20170620121324/http://bigbangupdates.com/2012/10/big-bang-breaks-record-for-highest-concert-ticket-sales-for-korean-artist-in-taiwan.html|url-status = dead}}</ref> Pada tahun 2014, mereka telah disenaraikan sebagai # 2 di 10 Selebriti Teratas [[Forbes|Forbes Korea]] tahun 2014.<ref name="Forbes Korean">{{cite web| title =FORBES KOREA's Top 10 Celebrities, 2014 | author = Shmavonian, Karl | publisher = [[Forbes]]| date = 2014-04-11 |url =http://www.forbes.com/sites/forbesasia/2014/04/11/forbes-koreas-top-10-celebrities-2014/ | accessdate = 2014-12-22}}</ref> Kumpulan itu kini memegang rekod sebagai hanya artis untuk memenangi lebih daripada satu Anugerah Artis dari [[Anugerah Muzik Asia Mnet]], setelah memenangi pada 2008, 2012, dan 2015.<ref>{{Cite web|title = MAMA 2015: Big Bang And EXO Walk Away With Top 3 Awards|url = http://www.kpopstarz.com/articles/260218/20151202/mama-2015-big-bang-exo.htm|website = KpopStarz|date = 2015-12-02|accessdate = 2015-12-11}}</ref> Album single mereka "M", "A," "D" dan "E," semua dikeluarkan pada tahun 2015, menjadikan mereka artis Korea kedua selepas rakan selabel mereka, [[Psy]] untuk melakar di nombor satu dan nombor dua serentak pada carta lagu World Digital Billboard, mengulangi tampilan ini tiga kali.<ref name=":6" /> Pada tahun 2015, mereka menjadi kumpulan K-Pop yang paling ditonton di YouTube.<ref>{{Cite web|title = Big Bang tops YouTube’s most-watched K-pop videos list for 2015 – The Korea Times|url = http://www.koreatimesus.com/big-bang-tops-youtubes-most-watched-k-pop-videos-list-for-2015/|website = www.koreatimesus.com|accessdate = 2015-12-11}}</ref> Mereka juga menjadi artis lelaki Korea mempunyai empat 100 juta YouTube menjadi asas di bawah tali pinggang, untuk "Fantastic Baby, "" Bang Bang Bang," “Good Boy," dan "Loser."<ref name=":8" /><ref name=":13" /> MADE World Tour mereka, kempen terbesar yang dilaksanakan oleh artis Korea,<ref>{{Cite web | url = http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3015485 | title = Big Bang returns home after epic world tour | access-date = 2016-03-01 }}</ref> log beberapa pencapaian bagi kumpulan itu, termasuk konsert talian K-pop yang paling banyak dilihat dalam sejarah,<ref>{{cite web|url = http://osen.mt.co.kr/article/G1110182870|title = 빅뱅, 월드투어 ‘MADE’ 中 텐센트 비디오 통해 생중계 (BIGBANG’s World Tour "MADE" Live on China’s Tencent)|publisher = [http://osen.mt.co.kr/ Osen]|date = June 21, 2015|accessdate = June 23, 2015}}</ref> artis asing pertama untuk mengadakan Tour Dome Jepun selama tiga tahun berturut-turut,<ref>{{cite web|url = http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/91785/bigbang-to-hold-japan-dome-tour|title = Big Bang Becomes First Foreign Artist to Hold Japanese Dome Tour Three Years Straight|publisher = mwave|date = April 27, 2015|accessdate = June 22, 2015}}</ref> satu-satunya artis asing untuk mengadakan tiga konsert berturut-turut di Arena Shanghai,<ref name="Shanghai Concert">{{cite web|url = http://osen.mt.co.kr/article/G1110183415|title = Shanghai Concert of BIGBANG’s World Tour Electrified 30,000 Fans… Great Success|publisher = http://osen.mt.co.kr/|date = June 22, 2015|accessdate = June 22, 2015}}</ref> artis Korea pertama yang mengadakan konsert selama dua hari di Kuala Lumpur, <ref name="Malaysia Concert">{{cite web|url = http://www.kpopstarz.com/articles/206014/20150531/bigbang-malaysia-2015-world-tour-made.htm|title = Big Bang Add Additional Date To MADE World Tour In Malaysia|publisher = kpopstarz.com|date = May 31, 2015|accessdate = June 22, 2015}}</ref> jelajah arena K-pop terbesar dalam sejarah [[Amerika Syarikat]],<ref>{{cite web|url = http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/6576209/bigbang-america-tour-2015|title = BIGBANG Announce Huge Arena Tour for America This Fall|work = Billboard|date = May 27, 2015|accessdate = June 22, 2015}}</ref> artis asing pertama untuk menjual tiga konsert di Hong Kong pada dua masa yang berlainan,<ref>{{cite web|url = http://www.scmp.com/magazines/48hrs/article/1803062/big-bang-gigs-sell-out-and-sandra-ngs-stage-debut-hot-ticket-too|title = Big Bang gigs sell out|publisher = [http://www.scmp.com/frontpage/international South China Morning Post]|date = May 21, 2015|accessdate = June 22, 2015}}</ref> salah satu konsert paling mahal dalam sejarah Malaysia,<ref>{{cite web|url = http://www.kpopstarz.com/articles/221151/20150717/big-bang-made-tour-malaysia.htm|title = Big Bang Mount One Of The Most Expensive Concerts In Malaysian History For 'MADE' World Tour|publisher = Kpop Starz|date = July 17, 2015|accessdate = July 26, 2015}}</ref> kehadiran tertinggi yang terbesar untuk artis Korea di Chengdu, China,<ref>{{cite web |url = http://tenasia.hankyung.com/archives/632680|title = 빅뱅, 중국 청두 공연 성료…3만 관객 매료|publisher = tenasia.hankyung.com|accessdate = August 15, 2015}}</ref> jelajah China terbesar untuk sebarang artis Korea,<ref>{{cite web |url = http://osen.mt.co.kr/article/G1110236379|title = 빅뱅, 韓가수 최다 中 11개도시-18만명 동원 투어 성료.."다시 올 것"|publisher = OSEN|accessdate = August 31, 2015}}</ref> dan persembahan K-pop yang terbesar diadakan di Kanada.<ref name="torontoconcert">{{cite web|url = http://www.thestar.com/entertainment/music/2015/09/26/k-pop-band-big-bang-doing-booming-business-in-toronto.html|title = K-pop band Big Bang doing booming business in Toronto|publisher = The Star|date = September 26, 2015|accessdate = September 27, 2015}}</ref> == Penerbitan == * ''Shouting Out To The World'', 쌤앤파커스 (28 Januari 2009) ISBN 8992647603 == Lihat juga == * [[GD & TOP]] * [[YG Entertainment]] == Rujukan == {{reflist|3|refs = <ref name="Chosun 1">{{ko}} {{cite web | url = http://sports.chosun.com/news/ntype2_o.htm?ut=1&name=/news/entertainment/200607/20060708/67h18001.htm | title = 준비된 그룹 '빅뱅, 대폭발 예고 | date = 7 Julai 2006 | accessdate = 24 Februari 2012 | publisher = Sports Chosun}}</ref> <ref name="YT 1">{{cite web | url = http://www.youtube.com/watch?v=CTTQCuGFJ2c | publisher = [[YouTube]] | accessdate = 18 November 2013 | title = Unfold at a higher place - Gdragon ft. Taekwon & Perry}}</ref> <ref name="Buckwild">{{cite web | url = http://www.youtube.com/watch?v=QFEuy0yeaC8 | publisher = YouTube | title = bigbang TOP(tempo) & NBK gray - buckwild | date = 13 September 2008 | accessdate = 23 Mei 2012}}</ref> <ref name="Asiae">{{ko}} {{cite web | publisher = asiae.co.kr | title = 新스타 고백 지 드래곤 ⑥ '빅뱅' 별명 은 '어떡해' 였죠 | url = http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?sec=ent2&idxno=2010012614544865752 | date = 3 Februari 2010 | accessdate = 4 Februari 2010}}</ref> <ref name="Asiae 1">{{ko}} {{cite web | publisher = asiae.co.kr | title = 新스타 고백 지 드래곤 ⑤ 아이돌 그룹 활동, 망설 였다 | url = http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010012610365249416 | date = 2 Februari 2010 | accessdate = 4 Februari 2010}}</ref> <ref name="KTO">{{en}} {{cite web | url = http://english.visitkorea.or.kr/enu/CU/CU_EN_8_7_1_5.jsp | title = Big Bang | publisher = Pertubuhan Pelancongan Korea | accessdate = 18 November 2013 | archive-date = 2015-05-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150507090121/http://english.visitkorea.or.kr/enu/CU/CU_EN_8_7_1_5.jsp | url-status = dead }}</ref> <ref name="STAR">{{ko}} {{cite web | url = http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2006081410034235460&type=3 | title = 빅뱅 1 명 최종 탈락 .. 5 인조 확정 | date = 14 Ogos 2006 | accessdate = 22 Januari 2010 | publisher = Star News}}</ref> <ref name="kpop 1">{{en}} {{cite web | title = Jang Hyun Seung Disingkirkan daripada Big Bang | url = http://www.allkpop.com/article/2009/10/jang-hyun-seung-on-being-eliminated-from-big-bang | date = 6 Oktober 2009 | accessdate = 18 November 2013}}</ref> <ref name="올 최고 기대주 빅뱅, 9월 중순부터 본격 활동 개시">{{ko icon}} {{cite web| title =올 최고 기대주 빅뱅, 9월 중순부터 본격 활동 개시 | author = | publisher =Sports Chosun | date = 21 Ogos 2006 |url =http://sports.chosun.com/news/news_o.htm?name=/news/entertainment/200608/20060822/68v77108.htm | accessdate =15 Januari 2010}}</ref> <ref name="BB 1">{{en}} {{cite web | title = Big Bang | url = http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_artists_detail.htm?No=103896 | archiveurl = http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://world.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_artists_detail.htm?No=103896 | archivedate = 2009 | date = 6 Oktober 2009 | accessdate = 18 November 2013 | publisher = [[KBS World]]}}</ref> <ref name="Jualan Album Bulan Februari 2007">{{ko}} {{cite web | title = Jualan Album untuk Bulan Februari 2007 | date=| publisher= | url = http://www.miak.or.kr/stat/kpop_200702.htm| work= Persatuan Industri Muzik Korea | accessdate = 15 Februari 2008 | language = Korea |archiveurl = http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://miak.or.kr/stat/kpop_200702.htm |archivedate = 21 Disember 2007}}</ref> <ref name="Naver 1">{{ko}} {{Cite web | url = http://music.naver.com/album/index.nhn?albumId=43725 | title = 1집 Bigbang Vol.1 | date = 2006 | accessdate = 18 November 2013}}</ref> <ref name="Jualan Akhir tahun 2007">{{ko}} {{cite web | title= Jualam Album Akhir Tahun 2007 | url= http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2007_2.htm | work= Persatuan Industri Kandungan Muzik Korea | accessdate= 27 Januari 2008 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20080508152311/http://www.miak.or.kr/stat/kpop_2007_2.htm | archivedate= 2008-05-08 | url-status= live }}</ref> <ref name="How to Crack Japan: The Big Bang Theory">{{en}} {{cite web | title = Bagaimana untuk Meretakkan Jepun: Teori Letupan Besar | author = Shamdasani, Pavan | publisher = Majalah Time | date = 9 November 2009 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1933111,00.html | access-date = 2011-04-11 | archive-date = 2012-09-01 | archive-url = https://www.webcitation.org/6ALsmLFcj?url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1933111,00.html | url-status = dead }}</ref> <ref name="ALWAYS/RELEASE">{{ko}} {{cite web| title = 빅뱅, ‘Always’ 선주문 3만장 괴력 | author = Kim Mi-youngshin | publisher =Hankyung News | date =17 Ogos 2007 |url =http://www.hankyung.com/news/app/newsview.php?aid=2007081791017&sid=83&nid=105&ltype=1&pkind=all | accessdate = 23 Januari 2010}}</ref> <ref name="Firstmeeting">{{en}} {{cite web| title =Wadah & Pertemuan Peminat Pertama Big Bang | publisher = Arirang |url =http://www.arirang.co.kr/Tv2/Showbiz_OnLocation.asp?PROG_CODE=TVCR0112&OnAir_Date=2007-09-03&sys_lang=Eng | accessdate = 21 Januari 2008}}</ref> <ref name="빅뱅 쥬크온차트 8주 연속 1위 기염, JOO도 2주만에 7위 진입">{{ko}} {{cite web| title = 빅뱅 쥬크온차트 8주 연속 1위 기염, JOO도 2주만에 7위 진입 | author = Kim, Hyung Woo | publisher = Newsen | date = 21 Januari 2008 |url =http://www.newsen.com/news_view.php?news_uid=200034&code=100200}}</ref> <ref name="Soldout">{{ko}} {{cite web| title = 빅뱅, 단독콘서트 티켓 또 10분만에 매진 | publisher = Star News | date = 20 November 2007 |url =http://star.mt.co.kr/view/stview.php?no=2007112011064574626&EVEC}}</ref> <ref name="Soldout2">{{ko}} {{cite web| title = 빅뱅 단독콘서트 티켓 5천석 10분 만에 매진 | author = Kim, Hyung Woo | publisher = Newsen | date = 27 November 2007 |url =http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200711201110031002}}</ref> <ref name="Hospitalize">{{ko}} {{cite web| title = 빅뱅, 멤버들 줄부상에 일시 활동중단 | trans_title=Big Bang, Rentetan Kecederaan Menyebabkan Mereka Dicutikan | author = Kim, Wong Young | publisher = Star News | date =13 Disember 2007 |url =http://star.mt.co.kr/view/stview.php?no=2007123109144603151&EVEC}}</ref> <ref name="Big Bang's Albums in Short Supply">{{en}} {{cite web | title =Bekalan Album Big Bang Tidak Mencukupi | author = | publisher =KBS World | date =26 Disember 2007 | url =http://rki.kbs.co.kr/english/entertainment/enter_chart_detail.htm?No=6858 | archiveurl =https://www.webcitation.org/6CROx55sJ?url=http://juwong.multiply.com/journal/item/559 | archivedate =2012-11-25 | access-date =2011-09-25 | url-status =dead }}</ref> <ref name="Nate">{{ko}} {{cite web| title = 빅뱅 '올해의 노래'-슈주 '올해의 가수'...MKMF '아이돌 천하'(종합) | trans_title=Big Bang 'Lagu Tahun Ini', SuJu (Super Junior) 'Artis Tahun Ini', 'Penguasaan Idola' di MKMF (Kemas kini) | author = Kang, Jihoon | publisher = Nate | date =26 Disember 2007 |url =http://news.nate.com/view/20071117n07792}}</ref> <ref name="12B Won">{{ko}} {{cite web | url = http://ask.nate.com/knote/view.html?num=1229021 | title = 빅뱅 올 360억원 대박 쳤다 | date = 11 September 2008 | accessdate = 22 Januari 2010 | publisher = Nate | archive-date = 2012-09-01 | archive-url = https://www.webcitation.org/6ALyKtog7?url=http://ask.nate.com/knote/view.html?num=1229021 | url-status = dead }}</ref> <ref name="FORTHEWORLD/RELEASEDATE">{{ko}} {{cite web | title = 빅뱅 일본진출 멤버 이름 바꿔 활동 | author = Kim, Hyung Woo | publisher = IS Plus | date = 5 Februari 2008 | url = http://isplus.joins.com/article/article.html?aid=872173 | archiveurl = https://archive.today/20121216084552/http://isplus.live.joinsmsn.com/news/article/article.asp?total_id=3001571&cloc= | archivedate = 2012-12-16 | accessdate = 18 November 2013 | url-status = live }}</ref> <ref name="Big Bang, Oricon Chart">{{ko}} {{cite web| title = 빅뱅, '오리콘 차트' 이름 올리다 | trans_title=Big Bang, meletakkan nama mereka di 'Carta Oricon'| author =Kim, Sung Win | publisher =Hankooki | date =14 Februari 2008 |url =http://sports.hankooki.com/lpage/music/200802/sp2008021407561495510.htm }}</ref> <ref name="Modellingcontract">{{en}} {{cite web | title = Big Bang Menandatangani Kontrak Peragaan Dengan FILA Korea | author = | publisher = KBS Global | date = 8 September 2009 | url = http://english.kbs.co.kr/mcontents/entertainment/1546222_11692.html | archiveurl = https://archive.today/20121204162959/http://english.kbs.co.kr/mcontents/entertainment/1546222_11692.html | archivedate = 2012-12-04 | accessdate = 18 November 2013 | url-status = live }}</ref> <ref name="Othersongscharting">{{ko}} {{cite web| title = 빅뱅 정규2집 ‘리멤버’ 선주문 20만장 넘었다! 8일 본격 활동개시 | author = Park Seoyoung | publisher =Newsen | date = 4 November 2008 | accessdate = 18 November 2013 | url =http://www.newsen.com/news_view.php?news_uid=271977}}</ref> <ref name="MNET 2008">{{ko}} {{cite web | url = http://mkmf.mnet.com/2008/Intro/Intro.asp | archiveurl = http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://mkmf.mnet.com/2008/Intro/Intro.asp | accessdate = 18 November 2013 | date = 8 September 2008 | archivedate = 2 Februari 2010 | title=Festival Muzik KM Mnet 2008}}</ref> <ref name="2NE1 Picked Artist of the Year by Mnet">{{en}} {{cite web| title =2NE1 dipilih sebagai Artis Tahun Ini oleh Mnet) | author =Cho, Jihyun | publisher =The Korea Times | date =15 Disember 2009 |url =http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2009/12/178_57322.html}}</ref> <ref name="Lollipopnumberone">{{ko}} {{cite web| title =빅뱅-2NE1 ‘롤리팝’ 엠넷차트 4주연속 1위 기염 | trans_title=Big Bang-2NE1 "Lollipop" M-Net 4-Week #1 | author =Kim, Hyung Woo | publisher =Newsen | date = 28 April 2009 |url =http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200904281525541002 | accessdate = 6 Mei 2009}}</ref> <ref name="chosun online">{{ja}} {{cite web| title = Single Ketiga Big Bang "Koe o Kikasete" | author = | publisher = Chosun Online | date = 4 November 2009 |url = http://www.chosunonline.com/entame/20091104000057 | accessdate = 14 November 2009 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110722173847/http://www.chosunonline.com/entame/20091104000057 | archivedate = 22 Julai 2011}}</ref> <ref name="RBB">{{ja}} {{cite web| title =「おひとりさま」主題歌など人気急上昇BIGBANGの魅力をたっぷりと | author =Sekiguti, Ken | publisher =RBB Today | date = 6 November 2009 |url =http://www.rbbtoday.com/article/2009/11/06/63565.html | accessdate = 26 November 2009}}</ref> <ref name="Big Bang Releases – Oricon Style Music">{{ja}} {{cite web| title = Oricon Style – MY HEAVEN/BIGBANG | author = | publisher = Oricon | date = 18 Disember 2012 |url = http://www.oricon.co.jp/music/release/d/821684/1/ | accessdate = 18 Oktober 2009}}</ref> <ref name="Big Bang Releases – Oricon Style Music2">{{ja}} {{cite web| title = Oricon Style – ガラガラ　GO!!/BIGBANG | author = | publisher = Oricon | date = 9 Disember 2012 |url = http://www.oricon.co.jp/music/release/d/824682/1/ | accessdate = 18 Oktober 2009}}</ref> <ref name="Big Bang Releases – Oricon Style Music3">{{ja}} {{cite web| title = Oricon Style – BIGBANG（初回限定盤）/BIGBANG | author = | publisher = Oricon | date = 5 Disember 2012 |url = http://www.oricon.co.jp/music/release/d/828170/1/ | accessdate = 18 Oktober 2009}}</ref> <ref name="JPN 1">{{ko}} {{cite web | url = http://www.mydaily.co.kr/news/read.html?newsid=200910161414351137&ext=na%20=%20mydaily | title = 빅뱅, 데뷔 첫 일본 드라마 OST 참여 | publisher = mydaily.com | date = | accessdate = 11 Januari 2010 | archiveurl = https://archive.today/20130111190120/http://www.mydaily.co.kr/news/read.html?newsid=200910161414351137&ext=na%20=%20mydaily | archivedate = 2013-01-11 | url-status = live }}</ref> <ref name="Ohitorisama 1">{{en}} {{cite web | url = http://www.tokyograph.com/news/big-bang-does-ohitorisama-opening/ | title = Big Bang menyanyikan lagu pembukaan "Ohitorisama" | date = 14 Oktober 2009 | accessdate = 18 November 2013 | publisher = tokyograph.com}}</ref> <ref name="Ohitorisama 2">{{en}} {{cite web | url = http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2009/11/178_53692.html | title = Big Bang Akan Menyanyikan Lagu Pembukaan untuk Drama Jepun | publisher = The Korea Times | date = 16 Oktober 2009 | accessdate = 18 November 2013}}</ref> <ref name="Big Bang to Hold Big Show in January">{{en}} {{cite web| title = Big Bang akan mengadakan Big Show pada Januari | author = Han, Sang-hee | publisher =The Korea Times | date = 16 Disember 2009 |url =http://www.koreatimes.co.kr/www/news/special/2010/02/178_57407.html | accessdate = 11 Januari 2010}}</ref> <ref name="Idol Group Big Bang to Offer 'Big Show">{{en}} {{cite web| title =Kumpulan Idola Big Bang Akan Mengadakan 'Big Show | author = Han, Sang-hee | publisher =The Korea Times | date = 5 Januari 2009 |url =http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2009/09/201_37307.html | accessdate = 11 Januari 2010}}</ref> <ref name="日언론 “‘2관왕’ 빅뱅, 동방신기 따라잡을 기세”">{{ko icon}} {{cite web| title =日언론 “‘2관왕’ 빅뱅, 동방신기 따라잡을 기세” | author = | publisher =Newsen | date = 31 November 2009 |url =http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200912311056561001 | accessdate = 11 Januari 2010}}</ref> <ref name="LOLLIPOP2/release">{{ko}} {{cite web | title =빅뱅의 도발적인 유혹, ‘롤리팝 2’ 음원-TV CF 공개 | author = | publisher =YTN | date =18 Februari 2010 | url =http://newswire.ytn.co.kr/newsRead.php?md=A01&tm=1&no=457831 | accessdate =21 Februari 2010 }}{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="LOLLIPOP2/No1 realtime chart">{{ko}} {{cite web| title =빅뱅 신곡 ‘롤리팝Pt.2’ 공개해보니··· | author = Hou, Jingjia | publisher =KW News | date = 18 Februari 2010 |url =http://www.kwnews.co.kr/nview.asp?s=801&aid=210021800168&t= | accessdate = 21 Februari 2010}}</ref> <ref name="TMG/IRIS">{{ko}} {{cite web| title = 유인나, 한솥밥 YG 빅뱅 뮤비 ‘텔미 굿바이’ 출연 | author = | publisher =Joins | date = 20 Mei 2010 |url =http://article.joinsmsn.com/news/article/article.asp?total_id=4184887&ctg=15 | accessdate = 20 Mei 2010}}</ref> <ref name="Honor">{{en}} {{cite web | title = Big Bang akam menerima pengiktirafan di Anugerah Rakaman Jepun | author = Hong, Lucia | publisher = 10asiae | date = 22 November 2010 | url = http://10.asiae.co.kr/Articles/new_view.htm?sec=ent0&a_id=2010112211113414254 | accessdate = 18 November 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101126144842/http://10.asiae.co.kr/Articles/new_view.htm?sec=ent0&a_id=2010112211113414254 | archivedate = 2010-11-26 | url-status = dead }}</ref> <ref name="KIMYUNA/SHOUTOFTHEREDS">{{ko}} {{cite web| title = 빅뱅-김연아-트랜스픽션 월드컵 응원가 ‘승리의 함성’ 공개 | author = Cho, Sangwon | publisher =KW News | date = 16 Mei 2010 |url =http://www.kwnews.co.kr/nview.asp?s=801&aid=210051500015&t= | accessdate = 20 Mei 2010}}</ref> <ref name="탑, 빅뱅 단독공연서 솔로곡 깜짝 발표">{{ko icon}} {{cite web| title = 탑, 빅뱅 단독공연서 솔로곡 깜짝 발표 | author =Kim, Hyung Woo | publisher =Star News | date =21 Januari 2010 |url =http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2010012109410130214&type=3 | accessdate = 21 Januari 2011}}</ref> <ref name="English KBS">{{en}} {{cite web | title = G-Dragon dan Top akan melancarkan album duet pada Disember | author = | publisher = KBS World | date = 30 November 2010 | url = http://english.kbs.co.kr/Entertain/EntertainmentNews/view.html?No=7597 | accessdate = 20 Januari 2011 | archiveurl = https://www.webcitation.org/6AM06UKeD?url=http://english.kbs.co.kr/Entertain/EntertainmentNews/view.html?No=7597 | archivedate = 2012-09-01 | url-status = dead }}</ref> <ref name="24JGDA/newcomerwin">{{ja}} {{cite web| title = ビッグバン・東方神起、日本ゴールドディスク賞受賞 | trans_title = BIGBANG & Tohoshinki menang Anugerah Cakera Emas Jepun | author = | publisher =Japan Joins | date = 25 Februari 2010 |url =http://japanese.joins.com/article/article.php?aid=126622&servcode=700&sectcode=720 | accessdate = 25 Februari 2010}}</ref> <ref name="Korea boom">{{en}} {{cite web| title = Big Bang mencetuskan ledakan Korea di Anugerah Rakaman Jepun | author = | publisher =Japan Today | date = |url =http://www.japantoday.com/category/entertainment/view/korean-boom-hits-the-japan-record-awards-with-big-bang | accessdate = 23 Februari 2011 | date = 31 Disember 2009}}</ref> <ref name="VMAJ 2010/WINS">{{ko}} {{cite web| title = 빅뱅'MTV 뮤직 어워드 재팬'3관왕 | trans_title=Big Bang menerima "Mahkota Ganda Tiga" di Anugerah Muzik MTV | author = | publisher =iTimes | date =30 Mei 2010 |url =http://news.itimes.co.kr/news/articleView.html?idxno=1644 | accessdate = 30 Mei 2010}}</ref> <ref name="빅뱅 25일 日 5번째 싱글 발표 ‘韓 아이돌 열풍 이끄나’">{{ko}} {{cite web| title = 빅뱅 25일 日 5번째 싱글 발표 ‘韓 아이돌 열풍 이끄나’ | author =Kim, Hyung Woo | publisher =Newsen | date = 25 Ogos 2010 |url =http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201008251224461002 | accessdate = 20 Oktober 2010}}</ref> <ref name="Comeback">{{en}} {{cite web| title = Konsert "2011 Big Show" Big Bang Akan Diadakan Pada Februari! | author =Kim, Sunny | publisher =MTV Korea | date = 16 Disember 2010 |url =http://www.mtvk.com/2010/12/06/big-bangs-concert-2011-big-show-to-be-held-in-february/ | accessdate = 23 Februari 2011}}</ref> <ref name="Comeback2">{{ko}} {{cite web| title = 컴백 빅뱅, 엠넷 ‘빅뱅TV 라이브’ 전격 방송 ‘6곡 최초 공개’ | author =Lee, Soo-yeon | publisher =Newsen | date = 26 Februari 2011 |url =http://www.newsen.com/news_view.php?uid=201102260848121002&search=title&searchstring=%EB%B9%85%EB%B1%85 | accessdate = 27 Februari 2011}}</ref> <ref name="nextbigthing">{{en}} {{cite web| title =Korean pop the next big thing? | author =Mrkic, Mike | publisher =Star Observer | date = 26 Februari 2011 |url =http://www.starobserver.com.au/celebrity-2/2011/02/26/korean-pop-the-next-big-thing/45602 | accessdate = 27 Februari 2011}}</ref> <ref name="presale">{{ko}} {{cite web| title =빅뱅, 예약 판매 서태지 넘었다 | trans_title=Pesanan album Big Bang melebihi Seo Taiji | author = Kim, Sung | publisher =Nate | date = 22 Februari 2011 |url =http://news.nate.com/view/20110222n23443 | accessdate = 3 Mac 2011}}</ref> <ref name="7million">{{ko}} {{cite web| title ='첫방도 안한' 빅뱅, 컴백 6일만에 매출 '70억' | trans_title=Big Bang peroleh 7 bilion won ketika jualan sebelum promosi rasmi | author = Kil, Hyeseung | publisher =Star News | date = 2 Mac 2011 |url =http://star.mt.co.kr/view/stview.php?no=2011030210355042601&type=1&outlink=1 | accessdate = 3 Mac 2011}}</ref> <ref name="tonightsales">{{ko}} {{cite web| title =빅뱅, 오늘 음반판매 10만장 돌파..음원도 돌풍 | author = Cho, Euna-young | publisher =Daum | date = 1 Mac 2011 |url =http://media.daum.net/entertain/enews/view?cateid=1033&newsid=20110301090904462&p=poctan | accessdate = 4 Mac 2011}}</ref> <ref name="gaon">{{ko}} {{cite web| title =Big Bang di Carta Gaon | author = | publisher = Persatuan Industri Kandungan Muzik Korea | date = 4 April 2011 |url =http://gaonchart.co.kr/main/section/search/list.gaon?Search_str=%EB%B9%85%EB%B1%85&x=0&y=0 | accessdate = 4 April 2011}}</ref> <ref name="LoveSong">{{ko}} {{cite web| title =빅뱅 '러브송' MV, 전세계 유튜브 점령…이틀만에 100만 클릭 | trans_title=MV "Love Song" Big Bang mendapat dua juta tontonan dalam dua hari | author = Lee, Eunji| publisher =My Daily | date = 16 April 2011 |url =http://www.mydaily.co.kr/news/read.html?newsid=201104161203371114| accessdate = 16 April 2011}}</ref> <ref name="Love&Hope">{{ja}} {{cite web | title = BIGBANG mempersembahkan LOVE&HOPE (Jelajah 'LOVE&HOPE' Bigbang menyatukan lebih 90,000 peminat) | author = | publisher = YG Entertainment | date = 2 April 2011 | url = http://www.ygbigbang.jp/2011lovehope/ | accessdate = 6 Mei 2011 | archiveurl = https://archive.today/20110412024032/http://www.ygbigbang.jp/2011lovehope/ | archivedate = 2011-04-12 | url-status = live }}</ref> <ref name="pengiktirafan 1">{{en}} {{cite web | title = Album Bahasa Jepun Ke-2 Big Bang Menerima Pensijilan Emas | url = http://bigbangupdates.com/2011/06/big-bangs-2nd-japanese-album-receives.html | publisher = bigbangupdates | date = 20 Jun 2011 | author = [http://bigbangupdates.com/author/vic VIC] | accessdate = 18 November 2013}}</ref> <ref name="pengiktirafan 2">{{en}} {{cite web | url = http://en.korea.com/blog/enter/k-pop/news-big-bang%E2%80%99s-2nd-japanese-album-receives-gold-certificate/| title = Album Bahasa Jepun Ke-2 Big Bang Menerima Pensijilan Emas | publisher = Korea.com | date = 20 Jun 2011 | accessdate = 18 November 2013}}</ref> <ref name="Guardian 1">{{en}} {{cite web | url = http://www.theguardian.com/music/2011/dec/15/cowell-pop-k-pop | title = Bosan dengan pop Cowell? Cuba K-pop | publisher = The Guardian | author = [http://www.theguardian.com/profile/edwina-mukasa Edwina Mukasa] | date = 15 Disember 2011 | accessdate = 18 November 2013}}</ref> <ref name="allkpop">{{en}} {{cite web| url = http://www.allkpop.com/2012/02/big-bang-reveals-new-track-from-upcoming-album-and-release-date | title = Big Bang mendedahkan runut baru untuk album akan datang dan tarikh pelancarannya | publisher = allkpop.com | date = Februari 2012 | accessdate = 18 November 2013}}</ref> <ref name="NATE">{{ko}} {{cite web | url = http://news.nate.com/view/20120228n02563?mid=e0102 | title = 빅뱅 새앨범 선주문 26만장 | trans_title = Prapesanan album baharu Big Bang mencecah 260 ribu | date = 27 Februari 2011 | accessdate = 18 November 2013 | publisher = Nate}}</ref> <ref name="allkpop 2">{{en}} {{cite web | url = http://www.allkpop.com/2012/02/big-bang-dominates-music-charts-with-blue | title = Big Bang mencapai ''all-kill'' | publisher = allkpop | date = 22 Februari 2012}}</ref> <ref name="korea.com">{{en}} {{cite web|title=Big Bang melonjak ke tangga teratas carta muzik dengan lagu baharu mereka, "Blue"|url=http://en.korea.com/bigbang/news/big-bang-jumps-to-top-on-music-charts-with-its-new-song-%E2%80%9Cblue%E2%80%9D/|publisher=Korea.com|accessdate=22 Februari 2012}}{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="allkpop 3">{{en}} {{cite web | url = http://www.allkpop.com/2012/02/big-bangs-blue-mv-draws-8-million-views-wins-2-youtube-gold-medals | title = MV "Blue" Big Bang memperoleh 8 juta tontonan, memenangi dua pingat emas 2 YouTube | publisher = allkpop | date = 27 Februari 2012}}</ref> <ref name="allkpop 4">{{en}} {{cite web | url = http://www.allkpop.com/2012/03/big-bangs-fantastic-baby-mv-earns-two-gold-medals-on-youtube | title = MV "Fantastic Baby" Big Bang Memeperoleh Dua Pingat Emas Di YouTube | publisher = allkpop | date = 16 Mac 2012}}</ref> <ref name="allkpop 5">{{en}} {{cite web|url=http://www.allkpop.com/2012/03/big-bang-2ne1-and-rainbow-place-in-top-5-on-oricon-charts|title=Big Bang, 2NE1 dan Rainbow menduduki Tangga 5 Teratas di Carta Oricon |publisher = allkpop | accessdate = 18 November 2013}}</ref> <ref name="allkpop 6">{{en}} {{cite web|url=http://www.allkpop.com/2012/03/big-bang-2ne1-top-the-itunes-album-chart-in-japan|title=Big Bang, 2NE1 mengungguli carta album iTunes di Jepun|publisher = allkpop | accessdate = 18 November 2013}}</ref> <ref name="bigbang 2013">{{en}} {{Cite web | url = http://bigbangupdates.com/2013/01/big-bangs-alive-wins-a-japan-gold-disc-award.html| title = Album 'Alive' Big Bang menang dalam Anugerah Cakera Emas Jepun | publisher = bigbangupdates | accessdate = 18 November 2013 | date = 8 Januari 2013 | author = [http://bigbangupdates.com/author/ygfan25 YGFAN25]}}</ref> <ref name="Peminat">{{en}} {{cite web | url = http://www.kpopstarz.com/articles/7937/20120505/big-bang-wins-best-fan-at-2012-mtv-italy-trl-awards.htm| title = Big Bang menang dalam Anugerah TRL MTV Itali 2010 | accessdate = 18 November 2013 | date = 5 Mei 2012 | publisher = KpopStarz }}</ref> <ref name="Peminat 2">{{en}} {{cite web | url = http://www.mtvasia.com/news/big-bang-wins-best-fan-mtv-trl-award-in-italy/ | publisher = MTV Asia | accessdate = 18 November 2013 | date = 8 Mei 2012 | title = Big Bang menang anugerah "Peminat Terbaik", Anugerah TRL MTV di MTV Itali | archive-date = 2012-09-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120910233940/http://www.mtvasia.com/news/big-bang-wins-best-fan-mtv-trl-award-in-italy/ | url-status = dead }}</ref> <ref name="JDT">{{en}} {{cite web|last=Hong|first=Grace Danbi|title=Big Bang akan mengadakan jelajah konsert 6 kubah di Jepun mulai bulan November|url=http://enewsworld.interest.me/enews/contents.asp?idx=37642|publisher=CJ E&M enewsworld|accessdate=5 Jun 2013}}{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="kpopstarz">{{en}} {{cite web|url=http://www.kpopstarz.com/articles/19895/20130130/daesung-to-cover-songs-in-his-solo-album-yg-entertainment-releases-tracklist.htm|title=Daesung akan menyanyikan lagu asal dalam album solo pertamanya?? YG Entertainment melancarkan senarai runut|accessdate=15 Januari 2014|date=30 Januari 2013}}</ref> }} == Pautan luar == {{Kategori Commons|Big Bang (kumpulan muzik)|Big Bang}} * [http://www.ygbigbang.com Laman rasmi] {{ko}} {{en}} * [http://www.ygbigbang.jp Laman rasmi] {{ja}} * [http://www.warnermusic.com.tw/artist/bigbang Laman rasmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150123081434/http://www.warnermusic.com.tw/artist/bigbang |date=2015-01-23 }} (Taiwan) * [http://www.warnermusic.com.hk/bigbang Laman rasmi] (Hong Kong) * Laman sosial rasmi: [http://www.facebook.com/BIGBANG Facebook], [http://twitter.com/YG_GlobalVIP Twitter], [http://www.youtube.com/BIGBANG YouTube], [http://weibo.com/bigbangasia Weibo] dan [http://cafe.daum.net/YGBIGBANG Daum Cafe] * [http://www.billboard.com/news/bigbang-in-america-behind-the-scenes-with-1008016262.story BIG BANG in America: Behind the Scenes With the K-Pop Boy Wonders] - [[Billboard]] {{Big Bang|style=collapsed}} {{Single Big Bang|style=collapsed}} {{YG Entertainment}} {{portal bar|Biografi|K-pop|Korea}} {{Authority control}} [[Kategori:Big Bang (kumpulan muzik)| ]] [[Kategori:Artis YG Entertainment]] [[Kategori:Kumpulan lelaki Korea Selatan]] [[Kategori:Kumpulan muzik K-pop]] [[Kategori:Kumpulan muzik hip hop Korea Selatan]] [[Kategori:Kumpulan muzik ditubuhkan pada tahun 2006]] 0dmp8s2k00uc9xi16ztjljgpid4mg2z 0 273013 6925735 6883588 2026-08-12T06:58:12Z ~2026-43973-26 412440 /* Siaran antarabangsa */ 6925735 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Bob the Builder | image = Bob the Builder logo.png | image_size = 250 | alt_name = ''Bob the Builder: Project: Build It'' (series 10-16)<br />''Bob the Builder: Ready, Steady, Build!'' (series 17-18) | genre = [[Children's animation]] | creator = [[Keith Chapman]] | director = Sarah Ball<br />Liz Whitaker<br />Brian Little<br />Nick Herbert<br />Gilly Fogg<br />Andy Burns<br />Geoff Walker | presenter = | voices = [[Neil Morrissey]]<br />[[Rob Rackstraw]]<br />[[Kate Harbour]]<br />[[Rupert Degas]]<br />[[Colin McFarlane]]<br />[[Maria Darling]]<br />[[Emma Tate]]<br />[[Richard Briers]]<br />[[June Whitfield]]<ref>{{Cite web |title=Bob the Builder - Cast and Crew |url=http://www.tv.com/bob-the-builder/show/9748/cast.html |date=28 November 1998|publisher=TV.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822011029/http://www.tv.com/bob-the-builder/show/9748/cast.html |archive-date=22 August 2011|access-date=10 June 2012}}</ref> | theme_music_composer = [[Paul K. Joyce]] | open_theme = "[[Can We Fix It?]]" by [[Neil Morrisey]] | end_theme = "[[Can We Fix It?]]" (instrumental) | composer = [[Ketih Hopwood]] | negara = United Kingdom | num_series = 18 | num_episodes = 250 (+10 specials) | list_episodes = List of Bob the Builder episodes | executive_producder = Kate Fawkes<br />[[Theresa Plummer-Andrews]]<br />Peter Curtis | producer = [[Jackie Cockle]] | editor = Zyggy Markiewicz<br />Bruce Marshall<br />Adam Taylor | camera = Single camera (1999-2004)<br />Multi-camera (2005-2009) | runtime = | company = [[HIT Entertainment]] | network = [[BBC One]] (Series 1-4)<br>[[CBeebies]] (Series 5-18)<!--Don't list channels from outside the UK, since this is a British series --> | first_aired = {{start date|1998|4|10|df=yes}} | last_aired = {{end date|2011|12|31|df=yes}} }} '''''Bob the Builder''''' adalah siri tv animasi kanak-kanak British yang dicipta oleh Keith Chapman untuk HIT Entertainment dan Hot Animation. siri ini mengelusuri pengembaraan Bob, seorang kontraktor awam, yang mengkhusus dalam batu, bersama rakannya Wendy, pelbagai jiran dan kawan, peralatan dan geng kenderaan-kerja, Scoop, Muck, Dizzy, Roley, Lofty dan banyak lagi. Siri ini disiarkan pada 10 April 1998 sehingga 31 Disember 2011 di United Kingdom melalui CBBC dan kemudiannya CBeebies. Siri asal menggunakan stop-motion bermula dari 1998 sehingga 2009, tetapi kemudiannya menggunakan animasi CGI bermula dengan siri keluaran sampingan Ready, Steady, Build! (2010-2011). Pemilik asal Bob the Builder dan Thomas & Friends menjual perusahaan ini pada 2011 kepada pembuat mainan US Mattel sebanyak $680 juta. Hot Animasi mulai pembangunan Bob the Builder pada tahun 1998, dengan premis dari watak utama, Bob, dengan sekumpulan mesin bangunan. Sarah Ball, bekas Cosgrove Hall Filem, bergabung dengan pasukan pembangunan untuk menyempurnakan dunia Bob. Sementara Bob tidak didasarkan pada seseorang yang nyata, Wendy diberi nama setelah ibu Sarah Ball. slogannya The acara "Bolehkah kita memperbaikinya?" juga disebabkan Sarah Ball. [2] Kesan Bob the Builder dicalonkan dalam "animasi Pra-sekolah" kategori BAFTA 1998-2002, dan memenangi "Animasi Anak-Anak" media pada tahun 2003 untuk episod khas "A Christmas to Remember". [3] Dari kejayaan acara, Sarah Ball berkata: Saya fikir penggali dan Damper menawan anak-anak dengan cara yang sama bahawa mereka tertarik ke dinosaur. Mereka berdua memiliki daya tarik abadi. Teknik gerak stop sangat nyata - watak kelihatan seperti anda hanya boleh memilih mereka dan bermain dengan mereka. Ini adalah, selamat indah, cerah, dunia penuh warna, yang sangat menarik. Curtis Jobling melakukan pekerjaan yang hebat merancang persembahan - itu sangat sederhana dan bergaya namun memiliki pesona seperti itu. -Wawancara dengan Sarah Ball, Gurgle.com [2] Bob the Builder telah diparodikan oleh Robot Chicken di episode "Darah Lebih, Lebih Chocolate", dan oleh Komedi Inc sebagai Bodgy Builder. == Watak == Untuk senarai yang lebih lengkap, lihat Senarai episod Bob the Builder. Pada musim kedua, semacam siri keluaran sampingan diciptakan berjudul "Projek: Build-It". Bob mendengar sebuah pertandingan untuk membina sebuah komuniti baru di daerah terpencil bernama Sunflower Valley, di luar Bobsville. Dia bergerak dari Bobsville (seharusnya sementara) dengan Wendy dan pasukan bagi membina sebuah laman baru di sana. Bob meyakinkan ayahnya, Robert, untuk keluar daripada pencen dan mengambil alih perniagaan bangunan Bobsville. Hal ini tidak diketahui apakah Bob akan kembali ke Bobsville atau tidak. Untuk versi Amerika siri Projek Build-It, pelakon yang berbeza yang dijumpai untuk melakukan suara untuk banyak karakter manusia, termasuk casting Greg Proops sebagai suara baru Bob, dan Neil Morrissey, yang memainkan Bob asli, untuk suara Spud Scarecrow dan Mr Bentley. Acara ini juga menambah kitar semula dan menjadi ramah persekitaran untuk pelajaran tersebut, menekankan kalimat "Mengurangkan, Guna Semula, Recycle". Ready Steady Membangun Yang ketiga spin-off telah dinyatakan sebagai Bob The Builder: Ready Steady Bangun. Kumpulan, sekarang bergabung dengan Scratch pendatang baru sekarang tinggal di bandar Fixham Harbour, berurusan dengan tugas-tugas pembinaan dan bangunan lain di sekitar daerah itu. Tidak seperti siri sebelumnya, Ready Steady Build adalah animasi dalam animasi CGI penuh, walaupun masih mengekalkan lagu tema. [4] Penampilan Tamu Selebriti yang telah memberikan suara untuk siri (biasanya untuk istimewa one-off) termasuk John Motson, Sue Barker, Kerry Fox, Ulrika Jonsson, Alison Steadman, Stephen Tompkinson, Elton John, orang bodoh Holder, dan Chris Evans (penduduk rock Bobsville bintang Lennie Lazenby). == Siaran antarabangsa == Bob the Builder dipaparkan di lebih daripada tiga puluh negara, dan terdapat dalam versi bahasa Inggeris, Perancis, Sepanyol, Slovenia, Jerman, Itali, Belanda, Ibrani, Hindi dan Croatia, selain bahasa-bahasa lain. Hal ini ditunjukkan di televisyen CBeebies dan BBC di United Kingdom. Suara pelakon yang telah memberikan sumbangan ke versi Inggeris asli termasuk Neil Morrissey, Rob Rackstraw, Kate Harbour, Rupert Degas, Colin McFarlane, Maria Darling, Emma Tate, Richard Briers, June Whitfield, Richard Herman dan Wayne Forester. === Australia === Bob the Builder ditandakan dengan pengaturcaraan Kids ABC di Australia. [5] === Brazil === "Bob, o Construtor" disiarkan di Brazil melalui saluran Discovery Kids. [6] Kanada dan Amerika Syarikat Treehouse TV dan TVOntario hawa Bob Builder di Kanada, dan itu ditunjukkan pada awal Nick Jr pada 15 Januari 2001 sehingga tahun 2005 di Amerika Syarikat sampai musim 2005-06 ketika ditawarkan sebagai sebahagian daripada formasi PBS Kids, dan saat ini mengudara pada rangkaian kabel Kids PBS Sprout. Acara itu juga ditayangkan di AS pada CBS antara 2001 dan 2002 sebagai sebahagian daripada "Nick Jr di CBS" E / I lineup. Versi Amerika Utara persembahan menggunakan rakaman Inggeris asli, tapi dubs suara-suara di aksen tempatan dan slang-misalnya, kata "sepak bola" digunakan bukan "sepak bola" untuk mengelakkan kekeliruan dengan bentuk lapangan hijau dari permainan (walaupun kadang-kadang hal ini dilakukan sembarangan, dalam satu episod, sebuah "lapangan sepak bola" yang disebut tapi kemudian berbicara tentang "trik sepak bola"). Suara Amerika Utara asal Bob (dan Petani Pickles / Mr. Beasley / Mr Sabatini.) Adalah William Dufris, bagaimanapun, ia digantikan dengan komedian Greg Proops. Baru-baru ini, Bob suara AS telah disediakan oleh Marc Silk [7] - seorang pelakon suara Bahasa Inggeris dari Birmingham [8]. === Quebec === Di wilayah Quebec, siri ini berjudul "Bob le Bricoleur" dan mengudara pada Tele-Quebec. Republik Czech "Stavitel Borek" yang disiarkan di televise Ceska, televisyen awam kebangsaan. === Finland === "Puuha-Pete" yang disiarkan di Finland pada Nelonen setiap minggu dari Isnin hingga Jumaat pukul 7:50 (pada bulan Jun 2010). === Perancis === Bermula 22 Oktober 2005, "Bob le Bricoleur" telah ditayangkan pada 5 France di Perancis. Ini adalah musim kedua (disebut "Projek: Build It" dalam bahasa Inggeris): "Misi Alam" [9]. === Jerman === Mulai 2 Februari 2001, "der Bob Baumeister" telah ditayangkan pada Super RTL di Jerman. Sejak itu, 157 episod telah ditayangkan. === Hungary === Pada tahun 2007, bermula 20 November hingga akhir tahun, "Bob, Mester sebuah" disiarkan setiap hari kerja (dari 16:15) di Channel Televisyen Hungary m1 [10] Nama watak. Baik diterjemahkan dalam lebih atau kurang cara literal (Farmer Pickles, [11] Pilchard, [12] Lofty, Roley [13]), dibiarkan tanpa diterjemah (Bob, Wendy [14]), atau diganti dengan kata fonetik yang sama (Muck menjadi Muki, [12] kata ini yang terdengar serupa secara semantis tidak berkaitan), dalam beberapa kes, seluruhnya nama baru diberikan, tidak berkaitan dengan yang asal baik semantis dan fonetik (Dizzy telah menjadi Trixi, [13] Scoop telah menjadi markus, [14] dan Spud telah menjadi PIFF, [15] tidak satu pun dari nama-nama ini baru mempunyai arti dalam bahasa Bahasa Hungary). Burung diberi nama baru juga, [13] [16] Perkataan yang bermaksud "pendek" dalam dialek kampung (menyusup ke pemuda gaul juga); [17] tapi pilihan mungkin termotivasi juga oleh onomatopoetic yang terdengar. Tidak hanya siaran episod telah diterjemahkan, tetapi juga Tahunan 2006. [18] === India === Nama ini masih "Bob the Builder" dan ini disiarkan di Zee TV. Hal ini disebut dalam bahasa Hindi. === Itali === Di Itali acara ini bernama "Bob Aggiustatutto" dan sedang ditayangkan di RaiSat Yoyo. === Jepun === Ketika dieksport ke Jepun, dilaporkan bahawa watak Bob Builder akan mengubati untuk memiliki lima jari, bukan empat asli. Hal ini kerana amalan antara Yakuza, mafia Jepun terkenal, di mana ahli akan "memotong jari-jari kecil mereka sebagai tanda mereka boleh dipercayai dan mempunyai kekuatan karakter, dan akan tetap melalui.". [19] === Amerika Latin === Di bahagian yang berbahasa Sepanyol di Amerika Latin, acara ini disebut "Bob, el Pembuat" (terjemahan literal dari judul) dan ditayangkan oleh beberapa saluran TV awam mahupun oleh Discovery Kids. Itu digelar di México dan beberapa pelakon suara: 'Arturo Mercado' (Bob), 'María Fernanda Morales (Wendy) dan' Jesús "Chucho" Barrero '(Spud). === Malaysia === Nama program ini tetap tidak berubah, namun program ini telah digelar ke dalam bahasa Melayu oleh [[Filem Karya Nusa]]. Program ini pada asalnya ditayangkan di TV3 pada Januari 2000. Tak lama selepas itu, Astro mengangkatnya untuk syarikat saluran Astro Ria di-rumah. Versi disiarkan di Astro Ria digelar ke dalam bahasa Melayu, dengan soundtrack Bahasa Inggeris asli Inggeris juga tersedia dengan menggunakan butang Bahasa audio pada remote decoder satelit. [[TV3]] berhenti ditayangkan program pada tahun 2003, namun kembali pada tahun 2006 untuk jangka masa yang singkat. Tak lama selepas itu, [[TV9]] mengambil program untuk waktu singkat di versi asli. Pada Januari 2010, [[Astro Ceria]] tidak lagi menyiarkan program ini. Sekarang ditayangkan di [[NTV7]] dengan episod baru. Bermula 10 April 1998, '''Bob The Builder''' disiarkan dengan 2 episod berturut-turut dalam sarikata Bahasa Melayu menerusi [[TV1]] yang disiarkan setiap Jumaat hingga Ahad jam 10:05 hingga 11:00 pagi. === Belanda === Segera setelah mula ditayangkan BBC, Fox Kids dan kemudian Jetix ditayangkan episod "Bob de Bouwer" di Belanda. suara utama adalah dilakukan oleh Bram Bart (Bob, Spud, Mr Dickson, Mr Ellis, Bennie), Caroline Mout (Wendy, Dizzie, scrambler) dan Fred Meijer (Scoop, Lofty, Mr Beasley, Mr Bentley, Mr Fothergill, Pogo), Steenbeeke Laus (Farmer Pickles, Jake, Mr Adams, Sabatini Mr, Mr Stevens, Robert Builder, Scip, Tom Builder, Tony, Travis, Zoomer), Marjolein Algera (Bibi Doris, Charlene, Del, Dot Builder itu, Jana von strudel, Jenny, Walikota Marjorie, Molly, Mrs Broadbent, Mrs Percival, Mrs Potts, Bentley Ms Barbara, Scoot, Trix) dan Limburg Stan (Muck, Roley, JJ, Lazenby Lenny) . Stan Limburg juga adalah suara pengarah-Belanda. === Norway === Di Norway acara ini bernama "Byggmester Bob" dan sedang ditayangkan di TV2. === Pilipina === Nama ini masih "Bob the Builder" dan disiarkan di TV5. Hal ini disebut dalam bahasa Tagalog. === Poland === "Bob Budowniczy" yang ditayangkan di 19:00 TVP1 === Serbia === "Мајстор Боб / Majstor Bob" yang disiarkan di TV Happy. === Slovenia === Dalam Slovenia acara ini bernama "Mojster Miha" dan sedang ditayangkan di TV channel Slovenija RTV Slovenija 1. === Sepanyol === "Bob sus amigos y" ditayangkan dalam bahasa Sepanyol di Playhouse Disney. Bob selalu bertanya "¿Podemos hacerlo?" dan teman-temannya menjawab "SI ¡, podemos!". Acara ini juga ditayangkan di Catalan di TV3, televisyen awam serantau Catalonia sebagai "Bob el Manetes". Bob selalu bertanya "ENS en sortirem?" dan teman-temannya menjawab "Si, i tant". === Sweden === Di Sweden acara ini bernama "Byggare Bob" dan sedang ditayangkan pada waktu anak SVTs. === United Kingdom === === Scotland === Versi bahasa Gaelik Scotland disebut "Calum Clachair". Clachair harfiah bermaksud tukang batu daripada seorang pembangun, dan digunakan untuk alliteration. [20] === Welsh === Versi bahasa Wales disebut "Bob Y Bildar" dan mula ditayangkan pada S4C pada bulan Oktober 2006, sebagai sebahagian daripada segmen Tanaman makan siang dituai Bach 12:30-01:30. Acara ini telah digelar ke dalam bahasa Wales oleh syarikat rakaman Sain, yang sebelumnya disediakan dialog Wales untuk anak-anak seri Thomas the Tank Engine dan Keluarga Besar. [21] r0b0bjwp245nh76eurmimcstcetbuff 0 277780 6925880 6925144 2026-08-12T09:33:42Z CommonsDelinker 5738 Fail 262410-removebg-preview.png telah dibuang kerana ia telah dihapuskan di Commons oleh Túrelio 6925880 wikitext text/x-wiki {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Kebangsaan Kampong Brunei |Logo Sekolah = |Moto =Menuju Ke Arah Kejayaan |Tarikh = |TarikhRasmi = |Jenis Sekolah = [[Sekolah kebangsaan]], [[Sekolah kerajaan]] |GPK 1 = |GPK HEM = |GPK KOKO = |Penyelia petang = |Pengerusi PIBG = |Kod sekolah = XBA6104 |Bandar = {{MAS}} Peti Surat 46 |Daerah = 89727, Membakut, |Negeri = [[Sabah|Sabah Negeri Di Bawah Bayu]] |Negara = [[Malaysia]] |Kemasukan = |Singkatan =SK KG Brunei |Laman = |Telefon = 6087887054 |Faks = 6087887054 |footnotes = |Guru Besar=Pn Masniah binti Abd Rahman|Lagu Sekolah=|Bilik kelas=6}} '''Sekolah Kebangsaan Kampung Brunei''' atau nama ringkasnya ''SK Kg Brunei'', merupakan sebuah Sekolah kebangsaan yang terletak di Peti Surat 46. Pada 2026, Sekolah Kebangsaan Kampong Brunei memiliki 93 pelajar lelaki dan 73 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 116 orang. Ia mempunyai seramai 21 orang guru.²⁰²⁶ ==Sejarah == ==Pencapaian == == Alamat== :Sekolah Kebangsaan Kampong Brunei :Peti Surat 46 :89727, Membakut :Sabah, Malaysia :Telefon = 6087887054 :Fax = 6087887054 == Pautan luar == * [[Kategori: Sekolah kebangsaan di Sabah|Kampong Brunei]] [[Kategori: Sekolah rendah di Sabah|Kampong Brunei]] 9zyr9avzc4afjskwvih7p9ddyhedysk 0 316180 6925434 6909045 2026-08-11T14:48:43Z ~2026-44176-87 412476 Tengku Ariefanda Abdul Djalil Rahmadshah was appointed Langkat Sultanate 6925434 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | native_name = كسلطانن لڠكت | conventional_long_name = Negeri Kesultanan Langkat | common_name = Kesultanan Langkat | continent = Asia | region = [[Asia Tenggara]] | country = [[Indonesia]] | religion = [[Islam]] | image_flag = Flag_of_Sultanate_of_Langkat.svg | image_coat = Emblem of the Sultanate of Langkat.jpg | symbol_type = | event_end = [[Revolusi Sosial Sumatra Timur]] | image_map = Petasumateratimur.jpg | image_map_caption = Wilayah Kesultanan Langkat pada 1930 (pada peta berwarna merah tua) | capital = [[Tanjung Pura, Langkat|Tanjung Pura]] | common_languages = [[Bahasa Melayu]] | government_type = [[Monarki]] [[Kesultanan]] | title_leader = Sultan | leader1 = Panglima Dewa Shahdan | year_leader1 = 1568-1580 | leader2 = Sultan Mahmud Abdul Jalil Rahmad Shah | year_leader2 = 1927-1948 | leader3 = Tuanku Ariefanda Abdul Djalil Rahmadshah | year_leader3 = 2026-Sekarang|| | p1 = Kesultanan Aceh | p2 = - = | s1 = Indonesia | s2 = - = | flag_p2 = - = | flag_s1 = Flag of Indonesia.svg | flag_p1 = - | year_start = 1568 | year_end = 1946 | date_start = - = | date_end = - = | event_start = - | currency = 0 | footnotes = - = }} '''Kesultanan Langkat''' ('''كسلطانن لڠكت''') merupakan [[kerajaan]] [[melayu]] [[Islam]] yang pernah memerintah di kawasan [[kabupaten Langkat]] di [[Sumatera Utara]]. Walaupun kerajaan ini bermula sebelum [[kedatangan agama Islam]], sejarah yang tercatat hanya tersedia ketika dari [[abad ke-17]].<ref>{{cite web | title = Langkat Brief History | url = http://www.royalark.net/Indonesia/langkat.htm | month = | year = }}</ref> == Senarai pemerintah == Berikut merupakan senarai pemerintah Kesultanan Langkat.<ref>[http://4dw.net/royalark/Indonesia/langkat2.htm Genealogi Kesultanan Langkat bahagian 2]</ref><ref>[http://4dw.net/royalark/Indonesia/langkat3.htm Genealogi Kesultanan Langkat bahagian 3]</ref><ref>[http://4dw.net/royalark/Indonesia/langkat4.htm Genealogi Kesultanan Langkat bahagian 4]</ref><ref>[http://4dw.net/royalark/Indonesia/langkat5.htm Genealogi Kesultanan Langkat bahagian 5]</ref> [[Kategori:Kerajaan Islam]] [[Kategori:Kerajaan di Nusantara|Langkat]] [[Kategori:Sejarah Indonesia]] [[Kategori:Sejarah Islam]] <references /> 6qcnkb2eun5o80bdhgwxfidmtb1uv08 0 340290 6925938 6915655 2026-08-12T10:57:46Z ~2026-44403-52 412577 /* Bekas penyampai */ 6925938 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|text = stesen radio dari [[Radio Televisyen Brunei]], [[Nasional FM (Brunei)]]|}} {{Kotak info stesen radio | nama = Nasional FM | imej = NasionalFMMY.webp | Kapsyen = | bandar = [[Kuala Lumpur]] | negara = Malaysia | kawasan = [[Malaysia]] | Jenama = | slogan = Sentiasa Di Hati (Sejak 2012) | frekuensi = Berbeza-beza, bergantung kepada kawasan | Penterjemah = | Pengulang = | tarikh_siaran_pertama = *{{Tarikh mula dan umur|1975|6|20}} (FM Stereo) *{{Tarikh mula dan umur|2012|1|1}} (Nasional FM) | format = | tarikh_siaran_terakhir = | bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | Kongsi = | Kongsi sebagai = | Sumber kongsi = | Kuasa = | ERP = | HAAT = | Kelas = | ID kemudahan = | Koordinat pemancar = | Erti pengenal = | Pengenal terdahulu = | Frekuensi terdahulu = | Sekutu = | pemilik = [[Radio Televisyen Malaysia]] | Pemegang lesen = | saluran_kembar = *[[Ai FM]] *[[Asyik FM]] *[[Minnal FM]] *[[Radio Klasik]] *[[TraXX FM]] | siaran_web = {{URL|https://rtmklik.rtm.gov.my/radio/nasional/32958}} | tapak_web = {{URL|http://nasionalfm.rtm.gov.my/}} }} '''Nasional FM''' ialah stesen radio berbahasa Melayu yang dikendalikan oleh [[Radio Televisyen Malaysia]]. Ia juga merupakan stesen radio pertama Malaysia yang bersiaran dalam Stereo FM sejak dilancarkan pada 20 Jun 1975. [[Cogan kata|Moto]] mereka dahulu ialah ''Segalanya di sini'' dan ''Stesen Muzik Anda''. == Sejarah == ===Sebagai [[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]] === Pada 20 Jun 1975 jam 9:00 pagi, Nasional FM bermula sebagai '''[[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]]''' majlis pelancaran secara rasmi memulakan penyiaran dan dipancarkan di [[Selangor]], [[Kuala Lumpur]], [[Perak|Perak Selatan]], [[Pahang|Pahang Barat]] dan sebahagian daripada [[Negeri Sembilan]] menerusi 95.3 [[:en:FM broadcasting|FM]].<ref>{{Cite news|title=Info seni |url=https://www.klik.com.my/item/story/2187161/info-seni|last=|date=4 Julai 2005|work=[[Berita Harian]]|via=KLiK|publisher=[[New Straits Times Press]]|url-access=subscription|access-date= 1 Januari 2022}}</ref><ref>{{Cite news|title=90:10 pilihan Muzik FM|url=https://www.klik.com.my/item/story/4281455/90-10-pilihan-muzik-fm|last=Zaidi Mohammad|date=10 September 2008|work=[[Berita Harian]]|via=KLiK|publisher=[[New Straits Times Press]]|url-access=subscription|access-date= 1 Januari 2022}}</ref> Siaran radio pertama di [[Malaysia]] menggunakan format [[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]] dengan bersiaran 8 jam 30 minit atau 8,5 jam sehari bermula dari jam 9:00 pagi sehingga 12:00 tengah hari dan 4:30 petang sehingga 9:00 malam memulakan siaran rasmi dengan melancarkan rancangan pertama bertajuk '''Varia''' dan siaran dari Wisma Radio, [[Angkasapuri]], [[Kuala Lumpur]]. Rangkaian [[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]] memulakan operasi secara rasminya memperkenalkan [[Bunyi stereofonik|siaran stereo]] ke [[Malaysia]] telah dilancarkan secara rasmi. Stesen radio pertama di [[Malaysia]] yang disiarkan dalam [[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]]. Ketua stesen pertama ialah Tan Sri S.M. Salim. {| class="wikitable" ! Masa Siaran ! Segmen |- |09:00 - 10:00 |'''Varia''' |- |10:00 - 11:59 |'''Musik Klasik: "Mustika Hati"''' |- |16:30 - 17:00 |'''Bintang Sore''' |- |17:00 - 17:10 |'''[[Berita RTM|Berita]]''' |- |17:10 - 18:00 |'''Aneka Hiburan''' |- |18:00 - 19:00 |'''Hiburan Khas''' |- |19:00 - 20:00 |'''Kelab 92.8''' |- |20:00 - 20:30 |'''[[Berita RTM|Berita Perdana]]''' |- |20:30 - 20:59 |'''Konser Klasik''' |} === Sebagai Radio 2 === Pada 6 September 1989, [[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]] yang dikenali sebagai '''Radio 2'''.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=StK8ZGwUNv8 Radio Dua RTM - Lagu pengenalan stesen (station ID Radio 2 RTM) 1991]</ref> Pada 1 September 1992, Radio 2 menambah masa siaran 3 jam dan bersiaran 18 jam sehari bermula dari jam 6:00 pagi sehingga 12:00 tengah malam. === Sebagai Radio Muzik === Pada pukul 12:00 tengah malam, 2hb Ogos 1994, Radio 2 yang dikenali sebagai '''Radio Muzik''' sehingga majlis pelancaran rasmi sepenuhnya bermula umum secara nasional sebagai [[Daftar stesen radio Malaysia|stesen radio kerajaan bersiaran nasional]] selama 24 jam pertama di [[Malaysia]] yang telah rasmi menanda mula dipancarkan ke seluruh negara secara nasional. Beberapa rombakan telah dilaksanakan: stesen ini beroperasi selama 24 jam sehari segmen-segmen [[Bahasa Inggeris Malaysia|Bahasa Inggeris]] telah diperkenalkan untuk menarik lebih ramai lagi pendengar berbilang bangsa di Malaysia mendengar stesen ini dan telah menambahkan siaran daripada 18 jam kepada 24 jam sehari. Pada 1 September 1998, Radio Muzik yang dikenali sebagai '''Radio Malaysia Saluran Muzik (Radio Muzik)'''. Pada pukul 12:00 tengah malam, Tahun Baharu (1 Januari) 2001, Radio Malaysia Saluran Muzik (Radio Muzik) yang beroperasi 24 jam dengan melaksanakan penyampaian dalam [[Bahasa Melayu Malaysia|Bahasa Melayu]] sepenuhnya. Pada 15 Julai 2002, Radio Malaysia Saluran Muzik (Radio Muzik) yang lagu-lagunya adalah 50% lagu-lagu [[Bahasa Melayu Malaysia|Bahasa Melayu]] dan 50% lagu-lagu [[Bahasa Inggeris Malaysia|Bahasa Inggeris]] dan [[Dunia|Antarabangsa]]. Pada 1 April 2005, Radio Malaysia Saluran Muzik (Radio Muzik) yang dikenali sebagai '''[[Muzik FM]]'''.<ref>{{Cite news|title=Wajah baru Radio RTM|url=https://www.klik.com.my/item/story/3470227/wajah-baru-radio-rtm|last=Rudy Imran Shamsudin|date=6 April 2005|work=[[Harian Metro]]|via=KLiK|publisher=[[New Straits Times Press]]|url-access=subscription|access-date= 1 Januari 2022}}</ref> === Sebagai Nasional FM === Pada strok tengah malam tepat sejak sekitar jam 12.00 tengah malam [[Waktu Piawai Malaysia]], [[Hari Tahun Baharu]] (hari pertama bulan pertama 1 Januari) [[2012 di Malaysia|2012]], Pada frekuensi Klasik Nasional (kini digantikan sebagai [[Radio Klasik]]) dan Muzik FM (kini telah digantikan secara rasmi oleh [[Radio Klasik|Nasional FM]]) majlis menanda berpecah berasingan berkongsian dipecah-belah kepada dua stesen radio tertua asal disingkirkan bolak-balik rancangan terkikir secara rasmi yang disiarkan dari [[Angkasapuri|Wisma Radio, Angkasapuri Kota Media]], [[Kuala Lumpur]] untuk [[Orang Melayu Malaysia|masyarakat Melayu Malaysia]] dijalankan oleh [[Radio Televisyen Malaysia]] disiarkan dalam [[Bahasa Melayu Malaysia|Bahasa Melayu]]: #'''[[Radio Klasik|Nasional FM]]''' (secara rasmi ditanda panggil sebagai '''[[Radio Klasik|Radio Malaya]]''', '''[[Radio Klasik|Perkhidmatan Bahasa Melayu]]''', '''[[TraXX FM|Rangkaian Biru]]''', '''[[Radio Klasik|Radio Malaysia]]''', '''[[Radio Klasik|Rangkaian Nasional]]''' dan '''[[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]]''') menyiarkan berita/informasi dan muzik/hiburan secara rasmi sepenuhnya bermula umum secara nasional sebagai [[Daftar stesen radio Malaysia|stesen radio kerajaan bersiaran nasional]] selama 24 jam pertama di [[Malaysia]] yang telah rasmi menanda mula dipancarkan ke seluruh negara secara nasional telah dilaksanakan stesen ini beroperasi selama 24 jam sehari yang beroperasi 24 jam dengan melaksanakan penyampaian dalam [[Bahasa Melayu Malaysia|Bahasa Melayu]] sepenuhnya lagu-lagunya adalah 50% lagu-lagu [[Bahasa Melayu Malaysia|Bahasa Melayu]] dan 50% lagu-lagu [[Bahasa Inggeris Malaysia|Bahasa Inggeris]] dan [[Dunia|Antarabangsa]] memulakan siaran rasmi dengan melancarkan rancangan pertama bertajuk '''Nasional 12-6''' dan siaran dari Wisma Radio, [[Angkasapuri|Angkasapuri Kota Media]], [[Kuala Lumpur]] pada frekuensi digunakan oleh disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik|Radio Malaya]], [[Radio Klasik|Perkhidmatan Bahasa Melayu]], [[TraXX FM|Rangkaian Biru]]. [[Radio Klasik|Radio Malaysia]], [[Radio Klasik|Rangkaian Nasional]], [[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]]. Moto utamanya ialah '''Sentiasa Di Hati'''. #'''[[Radio Klasik]]''' (secara rasmi ditanda panggil sebagai '''[[Radio Klasik|Radio Malaya]]''', '''[[Radio Klasik|Perkhidmatan Bahasa Melayu]]''', '''[[TraXX FM|Rangkaian Biru]]''', '''[[Radio Klasik|Radio Malaysia]]''' dan '''[[Radio Klasik|Rangkaian Nasional]]''') menyiarkan lagu rakaman piring hitam dan petikan filem Melayu klasik dari era 50-an hingga 60-an memulakan siaran rasmi dengan melancarkan rancangan pertama bertajuk '''Harmoni Klasik (lagu 1950an - 1970an)''' dan siaran dari Wisma Radio, [[Angkasapuri|Angkasapuri Kota Media]], [[Kuala Lumpur]] pada frekuensi digunakan oleh disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik|Radio Malaya]], [[Radio Klasik|Perkhidmatan Bahasa Melayu]], [[TraXX FM|Rangkaian Biru]]. [[Radio Klasik|Radio Malaysia]] dan [[Radio Klasik|Rangkaian Nasional]]. Moto utamanya ialah '''Menggamit Kenangan'''. Pada 6 Januari 2024, Penyiar itu menggabungkan 34 rangkaian radionya dalam rancangan radio khas, bertajuk '''34 Je - Kita Suka''', yang mula bersiaran langsung buat pertama kali di Nasional FM. Tajuk rancangan radio itu diperoleh daripada slogan perkhidmatan radio RTM, "34 Stesen Radio, Satu Suara". Pada 20 Jun 2025, Nasional FM meraikan ulang tahun ke-50. Pada 1 April 2026, [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]], [[Radio Klasik]], Nasional FM, [[TraXX FM]], [[Ai FM]] dan [[Minnal FM]] meraikan ulangtahunnya yang ke-80 dan [[Orkestra RTM]] meraikan ulangtahunnya yang ke-65. == Sejarah siaran berita radio Nasional FM == * '''Berita [[Radio Televisyen Malaysia|Radio Malaya Singapura dan Persekutuan Tanah Melayu (RMSFOM atau Radio Malaya)]]''' (1 April 1946-15 September 1963) (rasmi tanda panggil) * '''Berita Radio [[Radio Klasik|Perkhidmatan Bahasa Melayu]]''' (1 April 1946-18 Januari 1971) (rasmi tanda panggil) * '''Berita Radio [[TraXX FM|Rangkaian Biru]]''' (1 April 1946-18 Januari 1971) (rasmi tanda panggil) * '''Berita [[Radio Televisyen Malaysia|Radio Malaysia]]''' (16 September 1963-10 Oktober 1969) (rasmi tanda panggil) * '''Berita Radio [[Radio Klasik|Rangkaian Nasional]]''' (19 Januari 1971-5 September 1989) * '''Berita [[Radio Klasik|Radio 1]]''' (6 September 1989-31 Ogos 1998) * '''Berita [[Radio Klasik|Radio Malaysia Saluran 1 (Radio 1)]]''' (1 September 1998-31 Mac 2005) * '''Berita Radio [[Radio Klasik|Nasional FM]]''' (1 April 2005-11 Ogos 2006) * '''Berita Radio [[Radio Klasik|Klasik Nasional]]''' (12 Ogos 2006-31 Disember 2011) * '''Berita Radio [[Radio Klasik|Nasional FM]]''' (1 Januari 2012-kini) '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' == Sejarah nama Nasional FM == * '''[[Radio Televisyen Malaysia|Radio Malaya Singapura dan Persekutuan Tanah Melayu (RMSFOM atau Radio Malaya)]]''' (1 April 1946-15 September 1963) (rasmi tanda panggil) * '''[[Radio Klasik|Perkhidmatan Bahasa Melayu]]''' (1 April 1946-18 Januari 1971) (rasmi tanda panggil) * '''[[TraXX FM|Rangkaian Biru]]''' (1 April 1946-18 Januari 1971) (rasmi tanda panggil) * '''[[Radio Televisyen Malaysia|Radio Malaysia]]''' (16 September 1963-10 Oktober 1969) (rasmi tanda panggil) * '''[[Radio Klasik|Rangkaian Nasional]]''' (19 Januari 1971-5 September 1989) * '''[[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]]''' (20 Jun 1975-5 September 1989) (rasmi tanda panggil) * '''[[Radio Klasik|Radio 1]]''' (6 September 1989-31 Ogos 1998) * '''Radio 2''' (6 September 1989-1 Ogos 1994) * '''Radio Muzik''' (2 Ogos 1994-31 Ogos 1998) * '''[[Radio Klasik|Radio Malaysia Saluran 1 (Radio 1)]]''' (1 September 1998-31 Mac 2005) * '''Radio Malaysia Saluran Muzik (Radio Muzik)''' (1 September 1998-31 Mac 2005) * '''[[Radio Klasik|Nasional FM]]''' (1 April 2005-11 Ogos 2006) * '''[[Muzik FM]]''' (1 April 2005-31 Disember 2011) * '''[[Radio Klasik|Nasional FM]]''' (1 Januari 2012-kini) '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' == Sejarah slogan Nasional FM == * '''[[Radio Klasik|Radio 1]] Sepanjang Waktu''' (6 September 1989-31 Disember 2000) * '''Radio Muzik Stesen Muzik Anda''' (2 Ogos 1994-31 Mac 2005) * '''[[Radio Klasik|Radio 1]] Di Mana Jua''' (1 Januari 2001-31 Mac 2005) * '''Muzik FM Stesen Muzik Anda''' (1 April 2005-31 Disember 2011) * '''[[Radio Klasik|Nasional FM]] Segalanya Di Sini''' (1 April 2005-11 Ogos 2006) * '''Nasional FM Sentiasa Di Hati''' (1 Januari 2012-kini) ==Jadual siaran berita dari Wisma [[Berita RTM]]== {| class="wikitable" ! Segmen ! Masa Siaran |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 7 Pagi]]''' | 07:00 - 07:10 '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |- | '''[[Berita RTM|Berita Ringkas 8 Pagi]]''' | 08:00 - 08:03 |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 9 Pagi]]''' | 09:00 - 09:10 '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |- | '''[[Berita RTM|Berita Dunia 10 Pagi]]''' | 10:00 - 10:05 |- |'''[[Berita RTM|Rangkuman Berita 11 Pagi]]''' |11:00 - 11:02 |- | '''[[Berita RTM|Berita Ringkas 12 Tengah Hari]]''' | 12:00 - 12:03 (Sabtu Hingga Khamis) |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 12 Tengah Hari]]''' | 12:00 - 12:10 (Jumaat) '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 1 Tengah Hari]]''' | 13:00 - 13:10 (Sabtu hingga Khamis) '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |- | '''[[Berita RTM|Berita Ringkas 2 Petang]]''' | 14:00 - 14:03 (Sabtu hingga Khamis) |- ||'''[[Berita RTM|Berita Ringkas 2.30 Petang]]''' |14:30 - 14:33 (Jumaat) |- | '''[[Berita RTM|Berita Ringkas 3 Petang]]''' | 15:00 - 15:03 |- |'''[[Berita RTM|Rangkuman Berita 4 Petang]]''' |16:00 - 16:02 |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 5 Petang]]''' | 17:00 - 17:10 '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |- |'''[[Berita RTM|Rangkuman Berita 6 Petang]]''' |18:00 - 18:02 |- | '''[[Berita RTM|Berita Niaga 7 Malam]]''' |19:00 - 19:10 (Isnin hingga Jumaat) |- |'''[[Berita RTM|Berita Utama 7 Malam]]''' |19:00 - 19:10 (Sabtu, Ahad & Cuti Umum) |- |'''[[Berita RTM|Rangkuman Berita 8 Malam]]''' |20:00 - 20:02 |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 9 Malam]]''' | 21:00 - 21:10 '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |- |'''[[Berita RTM|Rangkuman Berita 10 Malam]]''' |22:00 - 22:02 |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 11 Malam]]''' | 23:00 - 23:10 '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |} [[Berita RTM|Berita Ringkas]] disiarkan pada jam 8:00 pagi, 12:00 tengah hari, 2:00 petang (Sabtu hingga Khamis), 2:30 petang (Jumaat) dan 3:00 petang dalam masa 3 minit. [[Berita RTM|Berita Utama]] disiarkan pada jam 7:00 pagi, 9:00 pagi, 12:30 tengah hari (Jumaat), 1:00 tengah hari (Sabtu hingga Khamis), 5:00 petang, , 7:00 malam (Sabtu, Ahad dan Cuti Umum), 9:00 malam dan 11:00 malam dalam masa 10 minit dan juga disambung siar di stesen [[Radio Klasik]]. [[Berita RTM|Berita Dunia]] disiarkan pada jam 10:00 pagi dalam masa 5 minit. [[Berita RTM|Rangkuman Berita]] disiarkan pada jam 4:00 petang, 6:00 petang, 8:00 malam dan 10:00 malam dalam masa 2 minit. [[Berita RTM|Berita Niaga]] disiarkan pada jam 7:00 malam (Isnin hingga Jumaat) selama 10 minit. ==Penyampai== ===Penyampai Harian=== * Nazrie Fahmie * [[DJ Sonic Hussein|Sonic Hussein]] * Wan Nazrul * Dyya Nawai * Azel * Izz Azlan * Aizat Azam * Redza Zikry * Alia Jalani * Aida Gia * Naza * Nadia Hamid * Lynn Zainol * Zura ===Bekas penyampai=== * [[Muaz Mohamed]], kini bertukar ke [[TV3]] dan radio [[Kool FM]] * Hazery * Aidi Junaidi * Odey Petra * Aliff Alfaraby (berpindah semula ke [[Radio Muzik]]) * Azura Lisa Aziz (berpindah ke [[Radio Klasik]]) * Sarah K (berpindah ke [[Sinar (stesen radio)|Sinar]]) * Khai Arba (sebagai penyampai berita radio RTM) == Rancangan-utama == === Isnin hingga Jumaat === {| class="wikitable" ! Segmen !Penyampai ! Masa Siaran |- | '''[[Negaraku|Lagu Kebangsaan Malaysia: "Negaraku" (Vocal)]]''' | - | 00:00 & 06:00 |- | '''Nasional GBH (disambung siar dari stesen radio serantau [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]])''' |Naza & Wan Sham | 00:00 - 06:00 |- | '''Nasional Pagi''' |Sonic Hussein, Dyya Nawai & Nazrie Fahmie | 06:00 - 10:00 |- | '''Nasional Aspirasi''' |Nadia Hamid, Azel & Izz Azlan | 10:00 - 13:00 |- | '''Nasional Relaks''' |Aida Gia & Aizat Azam | 13:00 - 16:00 |- | '''Nasional Warna''' |Zura & Lynn Zainol | 16:00 - 20:00 |- | '''Nasional Malam''' |Redza Zikry & AJ | 20:00 - 00:00 |} === Sabtu dan Ahad === {| class="wikitable" |+ !Segmen ! Penyampai !Masa |- |'''[[Negaraku|Lagu Kebangsaan Malaysia: "Negaraku" (Vocal)]]''' | - |00:00 |- |'''Nasional GBH (disambung siar dari stesen radio serantau [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]])''' |Naza & Wan Sham |00:00 - 06:00 |- |'''Nasional Pagi''' | |06:00 - 12:00 |- |'''Nasional Petang''' | |12:00 - 18:00 |- |'''Nasional Malam''' | |18:00 - 00:00 |} == Penyiaran == ===Carta Radio Muzik=== '''Carta Radio Muzik''' adalah program carta lagu popular bertaraf nasional yang disiarkan setiap minggu (lazimnya pada hari [[Sabtu]] jam 2 petang) di saluran Radio Muzik (kini digelar Nasional FM). Lagu-lagu yang ditabalkan sebagai juara mingguan ini berjaya mendapat permintaan tertinggi daripada pendengar seluruh negara. Permintaan lagu dibuat menerusi poskad dan kemudiannya melalui e-mail dan juga laman sesawang Amboi.net.<ref>https://www.klik.com.my/item/story/3552025/radio-muzik-tingkat-mutu-rancangan</ref> Pada pertengahan 90an, program carta Radio Muzik kelolaan juruhebah Maznah Abdul ini menjadi carta radio utama di Malaysia setelah era Carta Pujaan 10 RTM yang disiarkan di [[Radio Klasik|Klasik FM]] (dahulunya digelar Radio Irama Melayu Asli). Ini berikutan penarafan (rating) Radio Muzik yang menduduki tangga tertinggi sebagai radio paling kerap didengar rakyat Malaysia dari tahun 1995 hingga 1999.<ref>https://www.klik.com.my/item/story/365631/empat-stesen-radio-swasta-dilulus </ref> * [[Senarai Juara Carta Pujaan 10 RTM 1990]] * [[Senarai Juara Carta Pujaan 10 RTM 1991]] * [[Senarai Juara Carta Pujaan 10 RTM 1992]] * [[Senarai Juara Carta Pujaan 10 RTM 1993]] * [[Senarai Juara Carta Pujaan 10 RTM 1994]] * [[Senarai Juara Carta Radio Muzik RTM 1996]] * [[Senarai Juara Carta Radio Muzik RTM 1997]] * [[Senarai Juara Carta Radio Muzik RTM 1998]] * [[Senarai Juara Carta Radio Muzik RTM 1999]] ===[[Carta Pujaan 10 RTM]]=== '''[[Carta Pujaan 10 RTM]]''' adalah program carta lagu popular bertaraf nasional yang disiarkan setiap minggu (lazimnya pada hari Sabtu jam 10.05 pagi) di Nasional FM. Lagu-lagu yang ditabalkan sebagai juara mingguan ini berjaya mendapat permintaan tertinggi daripada pendengar seluruh negara. Bermula 1 April 2025 bersamaan 3 Syawal 1446H bersempena Hari Raya Aidilfitri, segmen Carta Pujaan 10 RTM bersiaran pada setiap Isnin dan Selasa jam 10:02 malam. Manakala pada setiap Rabu dan Khamis jam 5:10 petang dan Jumaat hingga Ahad jam 8:02 malam. ==Lagu kebangsaan== Pada pukul 6:00 pagi & 12:00 tengah malam setiap hari bersama semua stesen radio kebangsaan dan serantau [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] [[Negaraku|lagu kebangsaan]] dimainkan sebagai pembukaan. ==Frekuensi== ===Radio=== '''Nasional FM''' adalah Radio yang menggunakan Format Radio '''[[FM]]''' dan gelombang radio '''MHz''' pada frekuensinya. {|class="wikitable" !Frekuensi !Kawasan !Pemancar |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |88.5 MHz |[[Kuala Lumpur]] |[[Menara Kuala Lumpur]] |- |[[Labuan]] |[[Bukit Timbalai]] |- | style="text-align:center;" |95.3 MHz |[[Shah Alam]], [[Selangor]] |[[Gunung Ulu Kali]] |- | style="text-align:center;" |100.5 MHz |[[Perlis]], [[Alor Setar]], [[Kedah]] dan [[Pulau Pinang]] |[[Gunung Jerai]] |- |rowspan=2 style="text-align:center;"|107.1 MHz |[[Bandar Taiping|Taiping]], [[Perak]] |[[Bukit Larut]] |- |[[Kuantan]], [[Pahang]] |Bukit Pelindung |- | style="text-align:center;" |90.9 MHz |[[Ipoh]], [[Perak]] |[[Gunung Kledang]] |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |91.7 MHz |[[Seremban]], [[Negeri Sembilan]] |[[Gunung Telapak Buruk]] |- |[[Kuala Terengganu]], [[Terengganu]] |[[Bukit Besar]] |- | style="text-align:center;" |96.6 MHz |[[Melaka]] |[[Gunung Ledang]] |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |105.7 MHz |[[Johor Bahru]], [[Johor]] dan [[Singapura]] | rowspan="2" |[[Gunung Pulai]] |- |[[Batam]], [[Kabupaten Bintan]], [[Riau]], [[Indonesia]] |- | style="text-align:center;" |101.9 MHz |[[Kota Bharu]], [[Kelantan]] |Wakaf Che Yeh |- | style="text-align:center;" |88.1 MHz |[[Kuching]], [[Sarawak]] |Gunung Serapi |- | style="text-align:center;" |88.9 MHz |[[Kota Kinabalu]], [[Sabah]] |Bukit Lawa Mandau |} ===Televisyen=== {|class="wikitable" !Platform TV !Saluran |- |style="text-align:center;"|[[MYTV Broadcasting|MYTV]] |style="text-align:center;"|701 |- |style="text-align:center;"|[[Astro Malaysia|Astro]]/[[Astro NJOI|NJOI]] |style="text-align:center;"|869 |} ==Perkhidmatan Islam== Stesen ini unik antara semua stesen yang berpangkalan di [[Malaysia]] kerana ia menyediakan kandungan kepada [[Orang Melayu Malaysia|masyarakat Melayu]]/[[Islam di Malaysia]]. === Pengaturcaraan agama harian dan siaran Azan === Setiap petang pada jam 6:00 petang untuk pengaturcaraan keagamaan automatik dipersembahkan dengan kesinambungan studio prarakaman di antara segmen. Program wajib yang disiarkan dalam perkhidmatan termasuk yang berikut: * '''Seruan Islam''' (Isnin) * '''Suara Islam''' (Selasa) * '''Pembacaan Al-Quran''' (Rabu) * '''Musholla''' (Khamis) * '''Tazkirah''' (Jumaat) * '''Masjid''' (Sabtu) * '''Khutbah''' (Ahad) Untuk lima kali sehari azan dimainkan di stesen pada waktu yang ditetapkan yang dikira dan dibincangkan oleh [[Jabatan Kemajuan Islam Malaysia]]. Disebabkan penjajaran zon waktunya dengan negara [[UTC+8]] lain sejak 1 Januari 1982, Azan Subuh disiarkan antara 5:37 pagi dan 6:09 pagi untuk Malaysia (kira-kira 30 minit lebih awal daripada sebelumnya zon waktu [[UTC+7:30]]). Nasional FM memutarkan [[Solat subuh|Azan Subuh]], [[Solat zuhur| Zuhur]], [[Solat asar|Asar]], [[Solat maghrib|Maghrib]] dan [[Solat isyak|Isyak]] [[Solat fardu|azan semua waktu solat]] disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]], Nasional FM yang dipersembahkan oleh [[Menara Kuala Lumpur]]. === Siaran khutbah === Memandangkan kerajaan Malaysia menggalakkan keharmonian antara agama yang berbeza bahagian solat sebenar pada hari Jumaat dan perkhidmatan solat Hari Raya diharamkan untuk penyiaran merentasi saluran radio dan televisyen terestrial yang berpusat di seluruh negara. Kira-kira jam 6:00 petang rakaman perkhidmatan Solat Juma'at disiarkan di stesen untuk mengimbas semula Khutbah Imam dalam tempoh tersebut. Setiap tahun pada [[Awal Muharam]] (1 [[Muharam]]), [[Maulidur Rasul]] (12 [[Rabiulawal]]), [[Hari Raya Aidilfitri]] (1 [[Syawal]]) dan [[Hari Raya Aidiladha]] (10 [[Zulhijah]]) sehingga stesen itu menyiarkan Khutbah ber[[Bahasa Melayu Malaysia|bahasa Malaysia]] secara langsung sejurus selepas Tazkirah pada jam 6:00 petang. == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * {{Tapak web rasmi|https://nasionalfm.rtm.gov.my/}} {{Radio Televisyen Malaysia}} {{Malaysia-stub}} {{DEFAULTSORT:Nasional Fm}} [[Kategori:Stesen radio RTM]] [[Kategori:Stesen radio bahasa Melayu]] drblxnn9glnqw550gcr72afboatrxxz 6925939 6925938 2026-08-12T10:57:58Z ~2026-44403-52 412577 /* Bekas penyampai */ 6925939 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|text = stesen radio dari [[Radio Televisyen Brunei]], [[Nasional FM (Brunei)]]|}} {{Kotak info stesen radio | nama = Nasional FM | imej = NasionalFMMY.webp | Kapsyen = | bandar = [[Kuala Lumpur]] | negara = Malaysia | kawasan = [[Malaysia]] | Jenama = | slogan = Sentiasa Di Hati (Sejak 2012) | frekuensi = Berbeza-beza, bergantung kepada kawasan | Penterjemah = | Pengulang = | tarikh_siaran_pertama = *{{Tarikh mula dan umur|1975|6|20}} (FM Stereo) *{{Tarikh mula dan umur|2012|1|1}} (Nasional FM) | format = | tarikh_siaran_terakhir = | bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | Kongsi = | Kongsi sebagai = | Sumber kongsi = | Kuasa = | ERP = | HAAT = | Kelas = | ID kemudahan = | Koordinat pemancar = | Erti pengenal = | Pengenal terdahulu = | Frekuensi terdahulu = | Sekutu = | pemilik = [[Radio Televisyen Malaysia]] | Pemegang lesen = | saluran_kembar = *[[Ai FM]] *[[Asyik FM]] *[[Minnal FM]] *[[Radio Klasik]] *[[TraXX FM]] | siaran_web = {{URL|https://rtmklik.rtm.gov.my/radio/nasional/32958}} | tapak_web = {{URL|http://nasionalfm.rtm.gov.my/}} }} '''Nasional FM''' ialah stesen radio berbahasa Melayu yang dikendalikan oleh [[Radio Televisyen Malaysia]]. Ia juga merupakan stesen radio pertama Malaysia yang bersiaran dalam Stereo FM sejak dilancarkan pada 20 Jun 1975. [[Cogan kata|Moto]] mereka dahulu ialah ''Segalanya di sini'' dan ''Stesen Muzik Anda''. == Sejarah == ===Sebagai [[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]] === Pada 20 Jun 1975 jam 9:00 pagi, Nasional FM bermula sebagai '''[[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]]''' majlis pelancaran secara rasmi memulakan penyiaran dan dipancarkan di [[Selangor]], [[Kuala Lumpur]], [[Perak|Perak Selatan]], [[Pahang|Pahang Barat]] dan sebahagian daripada [[Negeri Sembilan]] menerusi 95.3 [[:en:FM broadcasting|FM]].<ref>{{Cite news|title=Info seni |url=https://www.klik.com.my/item/story/2187161/info-seni|last=|date=4 Julai 2005|work=[[Berita Harian]]|via=KLiK|publisher=[[New Straits Times Press]]|url-access=subscription|access-date= 1 Januari 2022}}</ref><ref>{{Cite news|title=90:10 pilihan Muzik FM|url=https://www.klik.com.my/item/story/4281455/90-10-pilihan-muzik-fm|last=Zaidi Mohammad|date=10 September 2008|work=[[Berita Harian]]|via=KLiK|publisher=[[New Straits Times Press]]|url-access=subscription|access-date= 1 Januari 2022}}</ref> Siaran radio pertama di [[Malaysia]] menggunakan format [[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]] dengan bersiaran 8 jam 30 minit atau 8,5 jam sehari bermula dari jam 9:00 pagi sehingga 12:00 tengah hari dan 4:30 petang sehingga 9:00 malam memulakan siaran rasmi dengan melancarkan rancangan pertama bertajuk '''Varia''' dan siaran dari Wisma Radio, [[Angkasapuri]], [[Kuala Lumpur]]. Rangkaian [[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]] memulakan operasi secara rasminya memperkenalkan [[Bunyi stereofonik|siaran stereo]] ke [[Malaysia]] telah dilancarkan secara rasmi. Stesen radio pertama di [[Malaysia]] yang disiarkan dalam [[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]]. Ketua stesen pertama ialah Tan Sri S.M. Salim. {| class="wikitable" ! Masa Siaran ! Segmen |- |09:00 - 10:00 |'''Varia''' |- |10:00 - 11:59 |'''Musik Klasik: "Mustika Hati"''' |- |16:30 - 17:00 |'''Bintang Sore''' |- |17:00 - 17:10 |'''[[Berita RTM|Berita]]''' |- |17:10 - 18:00 |'''Aneka Hiburan''' |- |18:00 - 19:00 |'''Hiburan Khas''' |- |19:00 - 20:00 |'''Kelab 92.8''' |- |20:00 - 20:30 |'''[[Berita RTM|Berita Perdana]]''' |- |20:30 - 20:59 |'''Konser Klasik''' |} === Sebagai Radio 2 === Pada 6 September 1989, [[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]] yang dikenali sebagai '''Radio 2'''.<ref>[https://m.youtube.com/watch?v=StK8ZGwUNv8 Radio Dua RTM - Lagu pengenalan stesen (station ID Radio 2 RTM) 1991]</ref> Pada 1 September 1992, Radio 2 menambah masa siaran 3 jam dan bersiaran 18 jam sehari bermula dari jam 6:00 pagi sehingga 12:00 tengah malam. === Sebagai Radio Muzik === Pada pukul 12:00 tengah malam, 2hb Ogos 1994, Radio 2 yang dikenali sebagai '''Radio Muzik''' sehingga majlis pelancaran rasmi sepenuhnya bermula umum secara nasional sebagai [[Daftar stesen radio Malaysia|stesen radio kerajaan bersiaran nasional]] selama 24 jam pertama di [[Malaysia]] yang telah rasmi menanda mula dipancarkan ke seluruh negara secara nasional. Beberapa rombakan telah dilaksanakan: stesen ini beroperasi selama 24 jam sehari segmen-segmen [[Bahasa Inggeris Malaysia|Bahasa Inggeris]] telah diperkenalkan untuk menarik lebih ramai lagi pendengar berbilang bangsa di Malaysia mendengar stesen ini dan telah menambahkan siaran daripada 18 jam kepada 24 jam sehari. Pada 1 September 1998, Radio Muzik yang dikenali sebagai '''Radio Malaysia Saluran Muzik (Radio Muzik)'''. Pada pukul 12:00 tengah malam, Tahun Baharu (1 Januari) 2001, Radio Malaysia Saluran Muzik (Radio Muzik) yang beroperasi 24 jam dengan melaksanakan penyampaian dalam [[Bahasa Melayu Malaysia|Bahasa Melayu]] sepenuhnya. Pada 15 Julai 2002, Radio Malaysia Saluran Muzik (Radio Muzik) yang lagu-lagunya adalah 50% lagu-lagu [[Bahasa Melayu Malaysia|Bahasa Melayu]] dan 50% lagu-lagu [[Bahasa Inggeris Malaysia|Bahasa Inggeris]] dan [[Dunia|Antarabangsa]]. Pada 1 April 2005, Radio Malaysia Saluran Muzik (Radio Muzik) yang dikenali sebagai '''[[Muzik FM]]'''.<ref>{{Cite news|title=Wajah baru Radio RTM|url=https://www.klik.com.my/item/story/3470227/wajah-baru-radio-rtm|last=Rudy Imran Shamsudin|date=6 April 2005|work=[[Harian Metro]]|via=KLiK|publisher=[[New Straits Times Press]]|url-access=subscription|access-date= 1 Januari 2022}}</ref> === Sebagai Nasional FM === Pada strok tengah malam tepat sejak sekitar jam 12.00 tengah malam [[Waktu Piawai Malaysia]], [[Hari Tahun Baharu]] (hari pertama bulan pertama 1 Januari) [[2012 di Malaysia|2012]], Pada frekuensi Klasik Nasional (kini digantikan sebagai [[Radio Klasik]]) dan Muzik FM (kini telah digantikan secara rasmi oleh [[Radio Klasik|Nasional FM]]) majlis menanda berpecah berasingan berkongsian dipecah-belah kepada dua stesen radio tertua asal disingkirkan bolak-balik rancangan terkikir secara rasmi yang disiarkan dari [[Angkasapuri|Wisma Radio, Angkasapuri Kota Media]], [[Kuala Lumpur]] untuk [[Orang Melayu Malaysia|masyarakat Melayu Malaysia]] dijalankan oleh [[Radio Televisyen Malaysia]] disiarkan dalam [[Bahasa Melayu Malaysia|Bahasa Melayu]]: #'''[[Radio Klasik|Nasional FM]]''' (secara rasmi ditanda panggil sebagai '''[[Radio Klasik|Radio Malaya]]''', '''[[Radio Klasik|Perkhidmatan Bahasa Melayu]]''', '''[[TraXX FM|Rangkaian Biru]]''', '''[[Radio Klasik|Radio Malaysia]]''', '''[[Radio Klasik|Rangkaian Nasional]]''' dan '''[[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]]''') menyiarkan berita/informasi dan muzik/hiburan secara rasmi sepenuhnya bermula umum secara nasional sebagai [[Daftar stesen radio Malaysia|stesen radio kerajaan bersiaran nasional]] selama 24 jam pertama di [[Malaysia]] yang telah rasmi menanda mula dipancarkan ke seluruh negara secara nasional telah dilaksanakan stesen ini beroperasi selama 24 jam sehari yang beroperasi 24 jam dengan melaksanakan penyampaian dalam [[Bahasa Melayu Malaysia|Bahasa Melayu]] sepenuhnya lagu-lagunya adalah 50% lagu-lagu [[Bahasa Melayu Malaysia|Bahasa Melayu]] dan 50% lagu-lagu [[Bahasa Inggeris Malaysia|Bahasa Inggeris]] dan [[Dunia|Antarabangsa]] memulakan siaran rasmi dengan melancarkan rancangan pertama bertajuk '''Nasional 12-6''' dan siaran dari Wisma Radio, [[Angkasapuri|Angkasapuri Kota Media]], [[Kuala Lumpur]] pada frekuensi digunakan oleh disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik|Radio Malaya]], [[Radio Klasik|Perkhidmatan Bahasa Melayu]], [[TraXX FM|Rangkaian Biru]]. [[Radio Klasik|Radio Malaysia]], [[Radio Klasik|Rangkaian Nasional]], [[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]]. Moto utamanya ialah '''Sentiasa Di Hati'''. #'''[[Radio Klasik]]''' (secara rasmi ditanda panggil sebagai '''[[Radio Klasik|Radio Malaya]]''', '''[[Radio Klasik|Perkhidmatan Bahasa Melayu]]''', '''[[TraXX FM|Rangkaian Biru]]''', '''[[Radio Klasik|Radio Malaysia]]''' dan '''[[Radio Klasik|Rangkaian Nasional]]''') menyiarkan lagu rakaman piring hitam dan petikan filem Melayu klasik dari era 50-an hingga 60-an memulakan siaran rasmi dengan melancarkan rancangan pertama bertajuk '''Harmoni Klasik (lagu 1950an - 1970an)''' dan siaran dari Wisma Radio, [[Angkasapuri|Angkasapuri Kota Media]], [[Kuala Lumpur]] pada frekuensi digunakan oleh disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik|Radio Malaya]], [[Radio Klasik|Perkhidmatan Bahasa Melayu]], [[TraXX FM|Rangkaian Biru]]. [[Radio Klasik|Radio Malaysia]] dan [[Radio Klasik|Rangkaian Nasional]]. Moto utamanya ialah '''Menggamit Kenangan'''. Pada 6 Januari 2024, Penyiar itu menggabungkan 34 rangkaian radionya dalam rancangan radio khas, bertajuk '''34 Je - Kita Suka''', yang mula bersiaran langsung buat pertama kali di Nasional FM. Tajuk rancangan radio itu diperoleh daripada slogan perkhidmatan radio RTM, "34 Stesen Radio, Satu Suara". Pada 20 Jun 2025, Nasional FM meraikan ulang tahun ke-50. Pada 1 April 2026, [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]], [[Radio Klasik]], Nasional FM, [[TraXX FM]], [[Ai FM]] dan [[Minnal FM]] meraikan ulangtahunnya yang ke-80 dan [[Orkestra RTM]] meraikan ulangtahunnya yang ke-65. == Sejarah siaran berita radio Nasional FM == * '''Berita [[Radio Televisyen Malaysia|Radio Malaya Singapura dan Persekutuan Tanah Melayu (RMSFOM atau Radio Malaya)]]''' (1 April 1946-15 September 1963) (rasmi tanda panggil) * '''Berita Radio [[Radio Klasik|Perkhidmatan Bahasa Melayu]]''' (1 April 1946-18 Januari 1971) (rasmi tanda panggil) * '''Berita Radio [[TraXX FM|Rangkaian Biru]]''' (1 April 1946-18 Januari 1971) (rasmi tanda panggil) * '''Berita [[Radio Televisyen Malaysia|Radio Malaysia]]''' (16 September 1963-10 Oktober 1969) (rasmi tanda panggil) * '''Berita Radio [[Radio Klasik|Rangkaian Nasional]]''' (19 Januari 1971-5 September 1989) * '''Berita [[Radio Klasik|Radio 1]]''' (6 September 1989-31 Ogos 1998) * '''Berita [[Radio Klasik|Radio Malaysia Saluran 1 (Radio 1)]]''' (1 September 1998-31 Mac 2005) * '''Berita Radio [[Radio Klasik|Nasional FM]]''' (1 April 2005-11 Ogos 2006) * '''Berita Radio [[Radio Klasik|Klasik Nasional]]''' (12 Ogos 2006-31 Disember 2011) * '''Berita Radio [[Radio Klasik|Nasional FM]]''' (1 Januari 2012-kini) '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' == Sejarah nama Nasional FM == * '''[[Radio Televisyen Malaysia|Radio Malaya Singapura dan Persekutuan Tanah Melayu (RMSFOM atau Radio Malaya)]]''' (1 April 1946-15 September 1963) (rasmi tanda panggil) * '''[[Radio Klasik|Perkhidmatan Bahasa Melayu]]''' (1 April 1946-18 Januari 1971) (rasmi tanda panggil) * '''[[TraXX FM|Rangkaian Biru]]''' (1 April 1946-18 Januari 1971) (rasmi tanda panggil) * '''[[Radio Televisyen Malaysia|Radio Malaysia]]''' (16 September 1963-10 Oktober 1969) (rasmi tanda panggil) * '''[[Radio Klasik|Rangkaian Nasional]]''' (19 Januari 1971-5 September 1989) * '''[[:en:FM broadcasting#Stereo FM|FM Stereo]]''' (20 Jun 1975-5 September 1989) (rasmi tanda panggil) * '''[[Radio Klasik|Radio 1]]''' (6 September 1989-31 Ogos 1998) * '''Radio 2''' (6 September 1989-1 Ogos 1994) * '''Radio Muzik''' (2 Ogos 1994-31 Ogos 1998) * '''[[Radio Klasik|Radio Malaysia Saluran 1 (Radio 1)]]''' (1 September 1998-31 Mac 2005) * '''Radio Malaysia Saluran Muzik (Radio Muzik)''' (1 September 1998-31 Mac 2005) * '''[[Radio Klasik|Nasional FM]]''' (1 April 2005-11 Ogos 2006) * '''[[Muzik FM]]''' (1 April 2005-31 Disember 2011) * '''[[Radio Klasik|Nasional FM]]''' (1 Januari 2012-kini) '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' == Sejarah slogan Nasional FM == * '''[[Radio Klasik|Radio 1]] Sepanjang Waktu''' (6 September 1989-31 Disember 2000) * '''Radio Muzik Stesen Muzik Anda''' (2 Ogos 1994-31 Mac 2005) * '''[[Radio Klasik|Radio 1]] Di Mana Jua''' (1 Januari 2001-31 Mac 2005) * '''Muzik FM Stesen Muzik Anda''' (1 April 2005-31 Disember 2011) * '''[[Radio Klasik|Nasional FM]] Segalanya Di Sini''' (1 April 2005-11 Ogos 2006) * '''Nasional FM Sentiasa Di Hati''' (1 Januari 2012-kini) ==Jadual siaran berita dari Wisma [[Berita RTM]]== {| class="wikitable" ! Segmen ! Masa Siaran |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 7 Pagi]]''' | 07:00 - 07:10 '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |- | '''[[Berita RTM|Berita Ringkas 8 Pagi]]''' | 08:00 - 08:03 |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 9 Pagi]]''' | 09:00 - 09:10 '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |- | '''[[Berita RTM|Berita Dunia 10 Pagi]]''' | 10:00 - 10:05 |- |'''[[Berita RTM|Rangkuman Berita 11 Pagi]]''' |11:00 - 11:02 |- | '''[[Berita RTM|Berita Ringkas 12 Tengah Hari]]''' | 12:00 - 12:03 (Sabtu Hingga Khamis) |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 12 Tengah Hari]]''' | 12:00 - 12:10 (Jumaat) '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 1 Tengah Hari]]''' | 13:00 - 13:10 (Sabtu hingga Khamis) '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |- | '''[[Berita RTM|Berita Ringkas 2 Petang]]''' | 14:00 - 14:03 (Sabtu hingga Khamis) |- ||'''[[Berita RTM|Berita Ringkas 2.30 Petang]]''' |14:30 - 14:33 (Jumaat) |- | '''[[Berita RTM|Berita Ringkas 3 Petang]]''' | 15:00 - 15:03 |- |'''[[Berita RTM|Rangkuman Berita 4 Petang]]''' |16:00 - 16:02 |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 5 Petang]]''' | 17:00 - 17:10 '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |- |'''[[Berita RTM|Rangkuman Berita 6 Petang]]''' |18:00 - 18:02 |- | '''[[Berita RTM|Berita Niaga 7 Malam]]''' |19:00 - 19:10 (Isnin hingga Jumaat) |- |'''[[Berita RTM|Berita Utama 7 Malam]]''' |19:00 - 19:10 (Sabtu, Ahad & Cuti Umum) |- |'''[[Berita RTM|Rangkuman Berita 8 Malam]]''' |20:00 - 20:02 |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 9 Malam]]''' | 21:00 - 21:10 '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |- |'''[[Berita RTM|Rangkuman Berita 10 Malam]]''' |22:00 - 22:02 |- | '''[[Berita RTM|Berita Utama 11 Malam]]''' | 23:00 - 23:10 '''(disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]])''' |} [[Berita RTM|Berita Ringkas]] disiarkan pada jam 8:00 pagi, 12:00 tengah hari, 2:00 petang (Sabtu hingga Khamis), 2:30 petang (Jumaat) dan 3:00 petang dalam masa 3 minit. [[Berita RTM|Berita Utama]] disiarkan pada jam 7:00 pagi, 9:00 pagi, 12:30 tengah hari (Jumaat), 1:00 tengah hari (Sabtu hingga Khamis), 5:00 petang, , 7:00 malam (Sabtu, Ahad dan Cuti Umum), 9:00 malam dan 11:00 malam dalam masa 10 minit dan juga disambung siar di stesen [[Radio Klasik]]. [[Berita RTM|Berita Dunia]] disiarkan pada jam 10:00 pagi dalam masa 5 minit. [[Berita RTM|Rangkuman Berita]] disiarkan pada jam 4:00 petang, 6:00 petang, 8:00 malam dan 10:00 malam dalam masa 2 minit. [[Berita RTM|Berita Niaga]] disiarkan pada jam 7:00 malam (Isnin hingga Jumaat) selama 10 minit. ==Penyampai== ===Penyampai Harian=== * Nazrie Fahmie * [[DJ Sonic Hussein|Sonic Hussein]] * Wan Nazrul * Dyya Nawai * Azel * Izz Azlan * Aizat Azam * Redza Zikry * Alia Jalani * Aida Gia * Naza * Nadia Hamid * Lynn Zainol * Zura ===Bekas penyampai=== * [[Muaz Mohamed]], kini bertukar ke [[TV3]] dan radio [[Kool FM]] * Hazery * Aidi Junaidi * Odey Petra * Aliff Alfaraby (berpindah semula ke [[Radio Muzik]]) * Azura Lisa Aziz (berpindah ke [[Radio Klasik]]) * Sarah K (berpindah ke [[Sinar (stesen radio)|Sinar]]) * Khai Arba (kini sebagai penyampai berita radio RTM) == Rancangan-utama == === Isnin hingga Jumaat === {| class="wikitable" ! Segmen !Penyampai ! Masa Siaran |- | '''[[Negaraku|Lagu Kebangsaan Malaysia: "Negaraku" (Vocal)]]''' | - | 00:00 & 06:00 |- | '''Nasional GBH (disambung siar dari stesen radio serantau [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]])''' |Naza & Wan Sham | 00:00 - 06:00 |- | '''Nasional Pagi''' |Sonic Hussein, Dyya Nawai & Nazrie Fahmie | 06:00 - 10:00 |- | '''Nasional Aspirasi''' |Nadia Hamid, Azel & Izz Azlan | 10:00 - 13:00 |- | '''Nasional Relaks''' |Aida Gia & Aizat Azam | 13:00 - 16:00 |- | '''Nasional Warna''' |Zura & Lynn Zainol | 16:00 - 20:00 |- | '''Nasional Malam''' |Redza Zikry & AJ | 20:00 - 00:00 |} === Sabtu dan Ahad === {| class="wikitable" |+ !Segmen ! Penyampai !Masa |- |'''[[Negaraku|Lagu Kebangsaan Malaysia: "Negaraku" (Vocal)]]''' | - |00:00 |- |'''Nasional GBH (disambung siar dari stesen radio serantau [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]])''' |Naza & Wan Sham |00:00 - 06:00 |- |'''Nasional Pagi''' | |06:00 - 12:00 |- |'''Nasional Petang''' | |12:00 - 18:00 |- |'''Nasional Malam''' | |18:00 - 00:00 |} == Penyiaran == ===Carta Radio Muzik=== '''Carta Radio Muzik''' adalah program carta lagu popular bertaraf nasional yang disiarkan setiap minggu (lazimnya pada hari [[Sabtu]] jam 2 petang) di saluran Radio Muzik (kini digelar Nasional FM). Lagu-lagu yang ditabalkan sebagai juara mingguan ini berjaya mendapat permintaan tertinggi daripada pendengar seluruh negara. Permintaan lagu dibuat menerusi poskad dan kemudiannya melalui e-mail dan juga laman sesawang Amboi.net.<ref>https://www.klik.com.my/item/story/3552025/radio-muzik-tingkat-mutu-rancangan</ref> Pada pertengahan 90an, program carta Radio Muzik kelolaan juruhebah Maznah Abdul ini menjadi carta radio utama di Malaysia setelah era Carta Pujaan 10 RTM yang disiarkan di [[Radio Klasik|Klasik FM]] (dahulunya digelar Radio Irama Melayu Asli). Ini berikutan penarafan (rating) Radio Muzik yang menduduki tangga tertinggi sebagai radio paling kerap didengar rakyat Malaysia dari tahun 1995 hingga 1999.<ref>https://www.klik.com.my/item/story/365631/empat-stesen-radio-swasta-dilulus </ref> * [[Senarai Juara Carta Pujaan 10 RTM 1990]] * [[Senarai Juara Carta Pujaan 10 RTM 1991]] * [[Senarai Juara Carta Pujaan 10 RTM 1992]] * [[Senarai Juara Carta Pujaan 10 RTM 1993]] * [[Senarai Juara Carta Pujaan 10 RTM 1994]] * [[Senarai Juara Carta Radio Muzik RTM 1996]] * [[Senarai Juara Carta Radio Muzik RTM 1997]] * [[Senarai Juara Carta Radio Muzik RTM 1998]] * [[Senarai Juara Carta Radio Muzik RTM 1999]] ===[[Carta Pujaan 10 RTM]]=== '''[[Carta Pujaan 10 RTM]]''' adalah program carta lagu popular bertaraf nasional yang disiarkan setiap minggu (lazimnya pada hari Sabtu jam 10.05 pagi) di Nasional FM. Lagu-lagu yang ditabalkan sebagai juara mingguan ini berjaya mendapat permintaan tertinggi daripada pendengar seluruh negara. Bermula 1 April 2025 bersamaan 3 Syawal 1446H bersempena Hari Raya Aidilfitri, segmen Carta Pujaan 10 RTM bersiaran pada setiap Isnin dan Selasa jam 10:02 malam. Manakala pada setiap Rabu dan Khamis jam 5:10 petang dan Jumaat hingga Ahad jam 8:02 malam. ==Lagu kebangsaan== Pada pukul 6:00 pagi & 12:00 tengah malam setiap hari bersama semua stesen radio kebangsaan dan serantau [[Radio Televisyen Malaysia|RTM]] [[Negaraku|lagu kebangsaan]] dimainkan sebagai pembukaan. ==Frekuensi== ===Radio=== '''Nasional FM''' adalah Radio yang menggunakan Format Radio '''[[FM]]''' dan gelombang radio '''MHz''' pada frekuensinya. {|class="wikitable" !Frekuensi !Kawasan !Pemancar |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |88.5 MHz |[[Kuala Lumpur]] |[[Menara Kuala Lumpur]] |- |[[Labuan]] |[[Bukit Timbalai]] |- | style="text-align:center;" |95.3 MHz |[[Shah Alam]], [[Selangor]] |[[Gunung Ulu Kali]] |- | style="text-align:center;" |100.5 MHz |[[Perlis]], [[Alor Setar]], [[Kedah]] dan [[Pulau Pinang]] |[[Gunung Jerai]] |- |rowspan=2 style="text-align:center;"|107.1 MHz |[[Bandar Taiping|Taiping]], [[Perak]] |[[Bukit Larut]] |- |[[Kuantan]], [[Pahang]] |Bukit Pelindung |- | style="text-align:center;" |90.9 MHz |[[Ipoh]], [[Perak]] |[[Gunung Kledang]] |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |91.7 MHz |[[Seremban]], [[Negeri Sembilan]] |[[Gunung Telapak Buruk]] |- |[[Kuala Terengganu]], [[Terengganu]] |[[Bukit Besar]] |- | style="text-align:center;" |96.6 MHz |[[Melaka]] |[[Gunung Ledang]] |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |105.7 MHz |[[Johor Bahru]], [[Johor]] dan [[Singapura]] | rowspan="2" |[[Gunung Pulai]] |- |[[Batam]], [[Kabupaten Bintan]], [[Riau]], [[Indonesia]] |- | style="text-align:center;" |101.9 MHz |[[Kota Bharu]], [[Kelantan]] |Wakaf Che Yeh |- | style="text-align:center;" |88.1 MHz |[[Kuching]], [[Sarawak]] |Gunung Serapi |- | style="text-align:center;" |88.9 MHz |[[Kota Kinabalu]], [[Sabah]] |Bukit Lawa Mandau |} ===Televisyen=== {|class="wikitable" !Platform TV !Saluran |- |style="text-align:center;"|[[MYTV Broadcasting|MYTV]] |style="text-align:center;"|701 |- |style="text-align:center;"|[[Astro Malaysia|Astro]]/[[Astro NJOI|NJOI]] |style="text-align:center;"|869 |} ==Perkhidmatan Islam== Stesen ini unik antara semua stesen yang berpangkalan di [[Malaysia]] kerana ia menyediakan kandungan kepada [[Orang Melayu Malaysia|masyarakat Melayu]]/[[Islam di Malaysia]]. === Pengaturcaraan agama harian dan siaran Azan === Setiap petang pada jam 6:00 petang untuk pengaturcaraan keagamaan automatik dipersembahkan dengan kesinambungan studio prarakaman di antara segmen. Program wajib yang disiarkan dalam perkhidmatan termasuk yang berikut: * '''Seruan Islam''' (Isnin) * '''Suara Islam''' (Selasa) * '''Pembacaan Al-Quran''' (Rabu) * '''Musholla''' (Khamis) * '''Tazkirah''' (Jumaat) * '''Masjid''' (Sabtu) * '''Khutbah''' (Ahad) Untuk lima kali sehari azan dimainkan di stesen pada waktu yang ditetapkan yang dikira dan dibincangkan oleh [[Jabatan Kemajuan Islam Malaysia]]. Disebabkan penjajaran zon waktunya dengan negara [[UTC+8]] lain sejak 1 Januari 1982, Azan Subuh disiarkan antara 5:37 pagi dan 6:09 pagi untuk Malaysia (kira-kira 30 minit lebih awal daripada sebelumnya zon waktu [[UTC+7:30]]). Nasional FM memutarkan [[Solat subuh|Azan Subuh]], [[Solat zuhur| Zuhur]], [[Solat asar|Asar]], [[Solat maghrib|Maghrib]] dan [[Solat isyak|Isyak]] [[Solat fardu|azan semua waktu solat]] disambung siar dari stesen radio [[Radio Klasik]], Nasional FM yang dipersembahkan oleh [[Menara Kuala Lumpur]]. === Siaran khutbah === Memandangkan kerajaan Malaysia menggalakkan keharmonian antara agama yang berbeza bahagian solat sebenar pada hari Jumaat dan perkhidmatan solat Hari Raya diharamkan untuk penyiaran merentasi saluran radio dan televisyen terestrial yang berpusat di seluruh negara. Kira-kira jam 6:00 petang rakaman perkhidmatan Solat Juma'at disiarkan di stesen untuk mengimbas semula Khutbah Imam dalam tempoh tersebut. Setiap tahun pada [[Awal Muharam]] (1 [[Muharam]]), [[Maulidur Rasul]] (12 [[Rabiulawal]]), [[Hari Raya Aidilfitri]] (1 [[Syawal]]) dan [[Hari Raya Aidiladha]] (10 [[Zulhijah]]) sehingga stesen itu menyiarkan Khutbah ber[[Bahasa Melayu Malaysia|bahasa Malaysia]] secara langsung sejurus selepas Tazkirah pada jam 6:00 petang. == Rujukan == <references/> == Pautan luar == * {{Tapak web rasmi|https://nasionalfm.rtm.gov.my/}} {{Radio Televisyen Malaysia}} {{Malaysia-stub}} {{DEFAULTSORT:Nasional Fm}} [[Kategori:Stesen radio RTM]] [[Kategori:Stesen radio bahasa Melayu]] o3oufardgp0t71fxwn6bc3x4kv5c9a8 0 352028 6925587 6916823 2026-08-12T02:27:34Z ~2026-44246-47 412526 Saya menambah lagi prasarana yang wujud 6925587 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced|date=Februari 2020}} {{Infobox Sekolah Malaysia |Nama Sekolah = Sekolah Menengah Agama Majlis Agama Islam Wilayah Persekutuan |Logo Sekolah = [[Fail:SMAMAIWP.png|200px|center]] |Moto = '''Berilmu Beramal''' |Tarikh Mula Beroperasi = 22 Januari 2007 |Jenis Sekolah = Sekolah Agama Bantuan Kerajaan (SABK) |Pengetua = Puan Gamarofizan binti Zainal Abidin |GPK 1 = Encik Tuan Zaidi bin Raja Ismail |GPK HEM = Puan Nor Anida binti Shamsuri |GPK KOKO = |Pengerusi PIBG = Encik Nur Hakimin bin Nordin |Kod sekolah = WFT 0001 |Bandar = [[Bandar Sri Permaisuri]] |Daerah = [[Cheras]] |Negeri = [[Wilayah Persekutuan]] |Negara = Malaysia |Singkatan = SMA MAIWP |Laman = http://smamaiwp.blogspot.com/ https://sites.google.com/moe-dl.edu.my/my-sma-maiwp/utama |Telefon = 03-91713661 |Faks = 03-91712661 }} '''Sekolah Menengah Agama Majlis Agama Islam Wilayah Persekutuan (SMA MAIWP)''' ditubuhkan dan dibiayai sepenuhnya oleh [[Majlis Agama Islam Wilayah Persekutuan]] (MAIWP). Objektif penubuhan sekolah ini ialah bagi membuka peluang kepada para pelajar lulusan [[Ujian Penilaian Sekolah Rendah Agama]] (UPSRA) menyambung pelajaran di peringkat Menengah. Selain itu, ia juga bagi menampung permintaan masyarakat Islam yang tinggi terhadap sekolah menengah agama yang tidak dapat dipenuhi oleh [[Kementerian Pelajaran Malaysia]] (KPM). == Sejarah == Tanggal 27 Oktober 2005 melalui mesyuarat MAIWP yang ke-94, tertubuhlah SMA-MAIWP sebagai sebuah [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama|Sekolah Menengah Agama]] yang pertama di [[Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur]]. SMA-MAIWP merupakan sebuah sekolah berasrama penuh yang mendapat bantuan kerajaan serta mencontohi model Sekolah Menengah Agama [[Jabatan Agama Islam Selangor]] (JAIS) yang diperakui bersistematik komprehensif dan bersepadu. Dasar yang dilaksanakan di sekolah ini berteraskan kurikulum [[KBSM]] yang diintegrasikan kurikulum Thanawi. SMA-MAIWP mula beroperasi pada 22 Januari 2007. Sehingga 2011, tenaga pengajarnya adalah seramai 38 orang manakala staf seramai 10 orang. Sesi pertama persekolahan pada tahun 2007 menyaksikan seramai 183 orang pelajar terpilih ke SMA-MAIWP diikuti 128 orang pelajar pada tahun 2008. Hanya 29 orang pelajar terpilih masuk ke SMA-MAIWP pada tahun 2009 berikutan bilangan kelas terhad. Setelah terbinanya sebuah bangunan baru, seramai 73 orang pelajar terpilih masuk ke SMA-MAIWP pada tahun 2010 diikuti 93 orang pelajar pada tahun 2011. Jumlah keseluruhan pelajar pada tahun 2011 ialah 413 orang. == Pengetua == Pengetua pertama SMA-MAIWP ialah Tuan Haji Mohd. Shahidin bin Tinik. Beliau telah berkhidmat selama 3 tahun bermula Jun 2007 hingga Mei 2010. Tugas beliau telah digalas oleh pengetua kedua SMA-MAIWP iaitu Tuan Haji Mohd Adnan bin Abdullah yang mula menerima amanat pada Mei 2010. Pada November 2012, tiba seorang pengetua baru bagi menggantikan pengetua yang kedua. Beliau yang bernama Tuan Haji Mohamad Abdul Aziz bin Mahmud berpindah dari [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Yan|SMK Agama Yan]] [[Kedah]] dan berkhidmat di SMA-MAIWP sebagai pengetua sekolah. Pada tahun 2016, seorang pengetua baharu yang bernama Tuan Haji Ismail Bin Rosdi telah menjadi pengetua SMA MAIWP. Beliau ialah bekas pengetua di [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Johor Bahru|SMKA Johor Bahru]], [[Johor]] (SABK). Pada tahun 2017, Tuan Haji Norazam Bin Abdullah, dari [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Kerian]], [[Kerian]], [[Perak]] telah menjadi pengetua SMA MAIWP bagi menggantikan tempat Tuan Haji Ismail bin Rosdi yang berpindah ke [[Sekolah Menengah Kebangsaan Ayer Baloi|SMK Ayer Baloi]], [[Pontian]], [[Johor]]. Pada 03 September 2019, Encik Nurul Amali bin Mohd Shamsudin telah dilantik menjadi pengetua yang baharu apabila Tuan Haji Norazam bin Abdullah berpindah ke SBPI Rawang, Selangor. Pada 5 November 2022, Puan Gamarofizan binti Zainal Abidin yang merupakan bekas penolong kanan hal ehwal pelajar di SMA MAIWP pada tahun 2020 telah menggantikan Encik Nurul Amali Binti Mohd Shamsudin sebagai pengetua setelah beliau telah dipindahkan ke Maahad Hamidiah Kajang. == Bangunan SMA-MAIWP == Pada tahun 2007 hingga bulan Jun 2013, SMA-MAIWP menumpang di dalam kawasan Masjid Saidina Othman Ibn Affan, [[Bandar Tun Razak, Kuala Lumpur|Bandar Tun Razak]], [[Kuala Lumpur]]. Para pelajar ditempatkan di sebuah bangunan baru yang mula dibina pada Mei 2008. Bangunan ini dipersetujui oleh pihak MAIWP dengan meluluskan peruntukan sebanyak RM 2.5 juta manakala pejabat sekolah dan bilik guru terletak di sebuah bangunan bersebelahan dengan SRA SAIDINA UTHMAN BIN AFFAN atau lebih dikenali SIRAJ SUBA. === Kompleks SMA-MAIWP === MAIWP telah mula membina sebuah kompleks baru bagi menempatkan kesemua warga SMA-MAIWP. Kompleks tersebut dibina di kawasan [[Bandar Seri Permaisuri]]. Kompleks yang menelan belanja sebanyak RM 151 juta dan telah siap sepenuhnya pada perengahan tahun 2013. Pada 9 Jun 2013, Kompleks Baru SMA-MAIWP yang bertempat di Bandar Sri Permaisuri telah dirasmikan dan sudah dapat diduduki oleh warga sekolah. Antara prasarana yang wujud ialah : * 1 blok akademik A1 - 7 tingkat * 1 blok akademik A2 - 5 tingkat * 1 blok akademik A3 - 9 tingkat * 1 blok akademik A4 - 9 tingkat * 1 blok kuarters guru - 8 tingkat * 1 blok asrama B1 - 10 tingkat * 1 blok asrama B2 - 10 tingkat * 1 blok asrama B3 - 4 tingkat * 1 buah banglo pengetua - 2 tingkat * 1 buah rumah pengawal * 1 unit taman permainan kanak-kanak * 1 buah padang bola sepak * 1 buah gelanggang futsal * 1 buah gelanggang bola tampar * 1 buah gelanggang sepak takraw == Pengambilan Sijil Tinggi Agama Malaysia (STAM) == Pada tahun 2018, pengambilan kohort pertama STAM di SMA MAIWP dilakukan atas gagasan bekas pengetua, Tuan Haji Rosdi bin Ismail. Usaha ini diteruskan oleh pengetua seterusnya, Tuan Haji Nor Azam Bin Abdullah sebagai satu langkah yang baik untuk memperkenalkan STAM di Wilayah Persekutuan. Pada tahun 2018, tempoh pengambilan STAM dimulakan dengan tempoh setahun setengah. Namun, pada 2019, tempoh STAM dipendekkan selama setahun sahaja dan peperiksaan pertama STAM adalah pada tahun 2019. Dalam Keputusan STAM 2019, SMA MAIWP mendapat Gred Purata Sekolah 2.33 di tempat ketiga belas di Malaysia. ==Kohort Pelajar== {| class="wikitable sortable" |+ !Kohort !Tahun Masuk !Tahun Keluar !Nama Kohort |- |1 |2007 |2011 |F1rst Gen |- |2 |2008 |2012 |Platinum |- |3 |2009 |2013 |Fir4 |- |4 |2010 |2014 |GenIV - Himmah |- |5 |2011 |2015 |Jailul Fateh |- |6 |2012 |2016 |Titanium |- |7 |2013 |2017 |Millennium |- |8 |2014 |2018 |Qudwah Hasanah |- |9 |2015 |2019 |Halawatul Ukhuwah |- |10 |2016 |2020 |Jauhar Muaqish |- |11 |2017 |2021 |Rabithatul Qulub |- |12 |2018 |2022 |Hamalatul Mansyud |- |13 |2019 |2023 |Jaidul Khairah |- |14 |2020 |2024 |Rufqatul Faizin |- |15 |2021 |2025 |Ukhwatul Mateenah |- |16 |2022 |2026 |Jauhar Mustofa |- |17 |2023 |2027 |Najmul Irsyad |- |18 |2024 |2028 |Jilun Najah |- |19 |2025 |2029 |Mursyidul Furqan |- |20 |2026 |2030 |Soutul Falah |} == Majlis Perwakilan Murid == Guru-guru dan staf-staf di SMA-MAIWP dibantu oleh pelajar yang dilantik menjadi ahli Majlis Perwakilan Murid seperti : * Pengawas sekolah (PENGAWAS) * Badan Dakwah dan Rohani (BADAR) * Pembimbing Rakan Sebaya (PRS) * Pengawas Pusat Sumber (PPS) * Exco Asrama (EXCO) * Majlis Perwakilan Kokurikulum (MPK) * Majlis Ketua Tingkatan (MKT) == Aktiviti pelajar == === Rumah Sukan === * Uqbah Ibnu Nafi' (Biru) * Abdullah Ibnu Rawahah (Kuning) * Khalid Al-Walid (Merah) * Salahuddin Al-Ayubi (Hijau) === Exco Asrama === Exco Asrama terbahagi kepada beberapa biro: * Biro Akademik * Biro Disiplin * Biro Sukan * Biro Kebajikan * Biro Dewan Makan * Biro Kebersihan * Biro Sekretariat * Biro Keceriaan * Biro Teknikal == Badan berkaitan SMA-MAIWP == * Persatuan Ibu Bapa dan Guru (PIBG) * Alumni SMA-MAIWP * Kelab Sokongan Ibu Bapa SMA-MAIWP (KSIB SMA-MAIWP) == Rujukan == [https://sites.google.com/moe-dl.edu.my/my-sma-maiwp/utama] <references group="mysmamaiwp" /> == Pautan luar == * [https://www.facebook.com/smamaiwpofficial/ Laman Facebook rasmi SMA MAIWP] * [http://maiwp.gov.my/ Laman web rasmi MAIWP] [[Kategori:Sekolah menengah agama di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Sekolah menengah di Kuala Lumpur]] {{SABK}} 205p5dber2tdujitcfk19gjaze5vjf3 0 361436 6925898 2886373 2026-08-12T09:55:58Z Mat Kiyan 289669 + tkr pautan tpt 6925898 wikitext text/x-wiki '''Bodensee''' merupakan sebuah [[munisipaliti]] terletak di daerah [[Göttingen (daerah)|Göttingen]], [[Sachsen Hilir]], [[Jerman]]. [[Kategori:Munisipaliti di Jerman]] 0wupuban1by2h39fiyebxzh547j8u9n 6925899 6925898 2026-08-12T09:56:42Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Bodensee, Lower Saxony]] ke [[Bodensee, Sachsen Hilir]]: Lncng ikut nm pautan "Sachsen Hilir" yg tpt 6925898 wikitext text/x-wiki '''Bodensee''' merupakan sebuah [[munisipaliti]] terletak di daerah [[Göttingen (daerah)|Göttingen]], [[Sachsen Hilir]], [[Jerman]]. [[Kategori:Munisipaliti di Jerman]] 0wupuban1by2h39fiyebxzh547j8u9n 1 383171 6925901 2540431 2026-08-12T09:56:42Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Perbincangan:Bodensee, Lower Saxony]] ke [[Perbincangan:Bodensee, Sachsen Hilir]]: Lncng ikut nm pautan "Sachsen Hilir" yg tpt 2540431 wikitext text/x-wiki {{talkheader}} hcd9aq74588nwd90g7oo8u5m36esld6 0 428990 6925387 6925305 2026-08-11T13:40:10Z Amir Hamzah 2008 17303 6925387 wikitext text/x-wiki {{Subspeciesbox | name = Serigala India | image = Indian wolf (Canis lupus pallipes) - cropped.jpg | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Kutip web|url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/6198/1/the_wild_life_(protection)_act,_1972.pdf|title=THE WILD LIFE (PROTECTION) ACT, 1972|trans-title=AKTA (PERLINDUNGAN) HIDUPAN LIAR, 1972|format=pdf|language=en|publisher=India Code|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> | genus = Canis | species = lupus | species_link = Serigala | subspecies = pallipes | authority = [[William Henry Sykes|Sykes]], 1831<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} | range_map = Indian wolf (Canis lupus pallipes) distribution.png | range_map_caption = Taburan ''Canis lupus pallipes'' | synonyms = ''Canis pallipes pallipes'' }} '''Serigala India''' ('''''Canis lupus pallipes''''') ialah satu [[subspesies Canis lupus|subspesies serigala kelabu]] yang merentang dari [[Asia Barat|Asia Barat Daya]] ke [[subbenua India]]. Ia bersaiz sederhana antara [[serigala Himalaya]] dengan [[serigala Arab]] dan kekurangan lapis bulu musim sejuk lebat seperti yang pada serigala Himalaya kerana ia hidup dalam keadaan lebih hangat.<ref name="Pocock1941"/> Dalam subspesies ini, "serigala dataran India" secara genetik adalah [[basal (filogenetik)|basal]] kepada semua ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua, sambil kedua-duanya diusulkan sebagai spesies berasingan.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Serigala India bergerak dalam kawanan lebih kecil dan kurang bersuara berbanding dengan varian lain [[serigala|serigala kelabu]]<ref name="Mivart1890"/> dan mempunyai reputasi sebagai haiwan licik.<ref name="Blanford1888"/><ref name="YouTube2017">{{Cite video|title=Walking With Wolves|url=https://www.youtube.com/watch?v=Py6--X8C0xs|language=en|publisher=[[YouTube]]|date=16 Januari 2017|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> Serigala India ialah salah satu populasi paling terancam bagi serigala kelabu di dunia.<ref name="Hennelly2021"/> ==Taksonomi== Serigala India pertama kali diperihalkan kepada sains Barat pada tahun 1831 oleh ahli [[ornitologi]] British, iaitu [[William Henry Sykes]], di bawah [[tatanama binomial|binomial]] ''Canis pallipes''.<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} Pada tahun 1941, [[Reginald Innes Pocock|Reginald Pocock]] meletakkannya di bawah ''Canis lupus'' di bawah [[tatanama trinomial|trinomial]] ''Canis lupus pallipes''.<ref name="Pocock1941"/> ===''Canis indica''=== Serigala dataran India (''Canis lupus pallipes'', sinonim ''Canis indica'') dibentuk oleh dua [[haplotip]] [[DNA mitokondrion]] zuriat betina berkait rapat yang tergolong dalam subspesies ''Canis lupus pallipes'' bagi serigala kelabu dan hanya terdapat di dataran semenanjung gersang dan separa gersang di India.<ref name="Aggarwal2007a"/> Zuriat-zuriat ini adalah unik secara genetik daripada semua zuriat serigala lain di seluruh dunia, termasuk daripada serigala lain yang membentuk ''C. l. pallipes''.<ref name="Aggarwal2007b"/><ref name="Spotte2012"/> Serigala kelabu India dan serigala Himalaya adalah [[basal (filogenetik)|basal]] secara filogenetik kepada semua subspesies serigala lain dan adalah lebih dekat dengan serigala Afrika. Ini menunjukkan bahawa serigala-serigala ini merupakan keturunan bagi suatu [[taburan serigala]] purba.<ref name="Aggarwal2007a"/><ref name="Spotte2012"/> Pada April 2009, binomial Latin ''Canis indica'' telah diusulkan untuk kedua-dua haplotip ini sebagai perpisahan tatanama dan perpisahan taksonomi daripada ''Canis lupus'' sebagai spesies baharu melalui Pakar Tatanama dalam Jawatankuasa Haiwan [[CITES]].<ref name="CITES2009a"/> Jawatankuasa itu tidak bersetuju tetapi mengesyorkan agar nama itu dimasukkan ke dalam pangkalan data spesies sebagai sinonim bagi nama yang di bawahnya ia disenaraikan.<ref name="CITES2009b"/> Usul itu berdasarkan sebuah kajian<ref name="Aggarwal2007a"/> yang hanya bergantung pada bilangan terbatas bagi sampel muzium dan sampel zoo yang mungkin tidak mewakili populasi liar dan seruan untuk kerja lapangan lanjut dibuat.<ref name="Shrotriya2012"/>{{Rp|886}} Dahulunya, dua buah kajian telah menjujukkan mDNA bagi serigala kelabu India dan mendapati bahawa ia adalah basal kepada semua haplotip ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Kajian terkemudian membandingkan jujukan-jujukan ini dengan jujukan-jujukan serigala di seluruh dunia dan mengesahkan kedudukan basal ini.<ref name="Miklósi2015"/><ref name="Leonard2007"/><ref name="Pilot2010"/> Sebuah kajian, berdasarkan rekod fosil, menganggarkan bahawa pencapahan antara zuriat koyote dengan zuriat serigala berlaku pada 1 juta tahun lalu dan, dengan kadar mutasi serigala andaian, menganggarkan bahawa pencapahan bagi serigala kelabu India daripada leluhur serigala/anjing berlaku pada 400,000 tahun lalu.<ref name="Sharma2004"/>{{Rp|S2}} Sebuah lagi kajian, yang mengungkapkan kebimbangan tentang kajian terdahulu, memberikan anggaran 270,000 tahun lalu.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Serigala kelabu India menyerupai ''C. l. pallipes'' dari segi penampilan luarnya (ciri morfologi) dan tingkah laku sosialnya atau tingkah laku pembiakannya, tetapi ia bersaiz lebih kecil dan berbeza secara genetik. Penemuan-penemuan ini mencadangkan bahawa serigala kelabu India bukan ''pallipes'' yang terdapat di Timur Tengah dan di Asia Tengah.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Oleh itu, ada usul agar serigala kelabu India dikelaskan semula sebagai spesies terpisah ''Canis indica''.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Pada tahun 2016, sebuah kajian tentang mDNA bagi serigala moden dan serigala purba menunjukkan bahawa serigala kelabu India dan [[serigala Himalaya]] adalah basal secara genetik berbanding dengan semua serigala kelabu lain.<ref name="Ersmark2016"/> {{Kladogram|align=right|title=[[Pokok filogenetik]] untuk ''[[serigala|Canis lupus]]'' dengan masa dalam tahun{{Efn|Untuk set lengkap rujukan sokongan, rujuk catatan (a) dalam pokok filogenetik dalam [[Evolusi serigala#Kanid mirip serigala|Evolusi serigala]]}} |cladogram={{Klad|style="font-size:85%; line-height:80%; width:375px" |style1=background-color:#CCCCFF; |label1=250,000 |1={{Klad |label1=120,000 |1={{Klad |label1=80,000 |1={{Klad |label1=31,000 |1={{Klad |1=[[Anjing]] [[Fail:Tibetan mastiff (transparent background).png|50px]] |2=[[Serigala|Serigala kelabu]] Holartik [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Pleistosen|Serigala Pleistosen Akhir]]† [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2='''Serigala dataran India''' [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Himalaya]] [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} }} }} Pada tahun 2021, sebuah kajian membandingkan kedua-dua [[DNA mitokondrion]] dan [[DNA nukleus]] (dari nukleus sel) daripada serigala di Pergunungan Himalaya dengan yang daripada serigala di tanah pamah [[subbenua India]]. Analisis genomik menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India adalah berbeza secara genetik antara satu sama lain. Serigala-serigala ini juga adalah berbeza secara genetik daripada – dan basal secara genetik kepada – populasi-populasi serigala lain di serata hemisfera utara. Serigala-serigala lain ini membentuk satu [[klad]] mitokondrion tunggal, yang menunjukkan bahawa serigala-serigala ini berasal daripada satu perluasan dari sebuah rantau dalam tempoh 100,000 tahun lalu. Walau bagaimanapun, analisis nukleus menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India telah berpisah daripada zuriat ini pada sekitar 200,000 tahun lalu, sementara serigala tanah pamah India adalah basal secara genetik kepada serigala Himalaya. Dapatan DNA nukleus ini bercanggah dengan dapatan DNA mitokondrion tentang serigala Himalaya yang paling basal, namun serigala Himalaya telah bercampur dengan suatu kanid yang lebih basal tetapi tidak dikenal pasti dan inilah yang tercermin dalam mDNAnya. Serigala dari Syria dan Iran bergugus dengan serigala lain, walaupun serigala-serigala ini dan serigala tanah pamah India dikelaskan secara taksonomi bersama-sama sebagai subspesies tunggal ''Canis lupus pallipes''. Serigala-serigala daripada subspesies ini mengongsi ciri-ciri morfologi kerana penyesuaian terhadap persekitaran gersang.<ref name="Hennelly2021"/> Pada tahun 2022, penjujukan seluruh genom menganggarkan zuriat serigala kelabu berbeza yang hidup di rantau tanah pamah separa gersang di subbenua India mencapah daripada populasi-populasi serigala kelabu lain pada sekitar 110,000 tahun lalu.<ref name="Wang2022"/> Rujukan taksonomi ''[[Mammal Species of the World]]'' (2005) tidak mengiktiraf ''Canis indica'', namun, [[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan|NCBI]]/[[GenBank]] sememangnya menyenaraikan ''Canis lupus indica''.<ref>{{Kutip web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=242524|title=Canis indica|language=en|publisher=[[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> ===Serigala Iran=== Sebuah kajian menunjukkan variasi morfologi kecil pada tengkorak pada serigala Iran tetapi ini tidak cukup berbeza untuk mengelaskannya sebagai subspesies terpisah, namun zuriat genetiknya belum ditentusahkan.<ref name="Khosravi2012"/> ==Perihal== [[Fail:Bengalwolfskull.jpg|thumb|upright=0.8|Spesimen tengkorak]] Serigala India adalah serupa dari segi struktur dengan [[serigala Eurasia]], tetapi lebih kecil, berbinaan lebih sedikit, dan mempunyai bulu lebih pendek dengan sedikit bulu bawah atau tanpa bulu bawah.<ref name="Blanford1888"/> Ia biasanya setinggi sekitar {{Convert|57|-|72|cm|in|abbr=on}} pada ketinggian bahu, dengan jantan seberat lingkungan {{Convert|19|-|25|kg|lb|abbr=on}} dan betina seberat lingkungan {{Convert|17|-|22|kg|lb|abbr=on}}. Panjangnya berkisar dalam lingkungan {{Convert|103|-|145|cm|in|abbr=on}} dari hidung ke ekor.<ref>{{Kutip web|title=National Studbook of Indian Wolf (''Canis lupus pallipes'')|trans-title=Buku Pembaka Kebangsaan Serigala India (''Canis lupus pallipes'')|url=https://digitalrepository.wii.gov.in/handle/123456789/874|language=en|publisher=[[Institut Hidupan Liar India]]|date=September 2017|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Seperti serigala Arab, ia mempunyai bulu pendek dan nipis pada musim panas, walaupun bulu pada belakang kekal panjang walaupun pada musim panas, iaitu penyesuaian yang dianggap melawan sinaran suria.<ref name="Harrington1982"/> Bulunya pada umumnya berwarna merah kekelabu-kelabuan hingga putih kemerah-merahan dengan irap kelabu. Helaian bulunya ''grizzle'' dengan warna hitam, khususnya pada belakang, yang mempunyai tompok gelap berbentuk V di sekeliling bahu. Anggota badannya adalah lebih pucat berbanding dengan tubuh dan bahagian bawahnya hampir sepenuhnya putih.<ref name="Mivart1890"/> Anak serigala lahir dalam keadaan berwarna perang jelaga, dengan tompok putih susu pada dada yang memudar seiring dengan usia.<ref name="Blanford1888"/> [[Serigala hitam|Spesimen hitam]] adalah jarang, tetapi telah direkodkan di [[daerah Solapur]], India, dan di dua buah rantau di Iran. Di Iran, mutasi ini didapati berlaku secara semula jadi, tidak seperti serigala kelabu Amerika Utara, yang telah mewarisi [[alel]] K^b yang bertanggungjawab atas [[melanisme]] daripada pembiakbakaan menyaling terdahulu dengan anjing.<ref name="Lokhande2013"/><ref name="Khosravi2014"/> ==Taburan dan habitat== ===Asia Barat=== [[Fail:Iran-wolf.jpg|thumb|Miniatur, menggambarkan pemburuan serigala di [[Iran|Parsi]] purba]] Semasa abad ke-19, serigala India tersebar meluas di banyak bahagian di timur dan di barat [[Sungai Jordan]]. Walau bagaimanapun, populasinya menurun dengan ketara pada antara tahun 1964 dengan tahun 1980, sebahagian besarnya kerana penindasan oleh petani.<ref name="Qumsiyeh1996"/> Buat masa ini, dasar pemuliharaan dan penguatkuasaan undang-undang berkesan [[Israel]] mengekalkan populasi serigala bersaiz sederhana, yang bersebar ke negara-negara jiran. [[Turki]] mungkin memainkan peranan penting dalam mengekalkan serigala di rantau ini, kerana perdampingannya dengan Asia Tengah. Pergunungan di Turki telah menjadi suaka untuk segelintir serigala yang tersisa di [[Syria]]. Populasi serigala kecil yang terdiri daripada 80–100 ekor serigala hadir di [[Dataran Tinggi Golan]] dan dilindungi dengan baik oleh kegiatan ketenteraan di sana.<ref name="Boitani2003"/><ref name="Reichmann2005"/><ref>{{Kutip web|last=Adler|first=Josh|date=11 April 2019|url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|url-status=live|title=Making peace in the Golan Heights—between humans and wolves|trans-title=Berdamai di Dataran Tinggi Golan—antara manusia dengan serigala|language=en|publisher=[[Persatuan National Geographic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422175140/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|archive-date=22 April 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Walaupun serigala Turki tidak mempunyai perlindungan undang-undang, bilangannya mungkin sekitar 7,000 ekor.<ref name="Zuppiroli2006"/> Hanya sedikit yang diketahui tentang populasi serigala semasa di [[Iran]], yang pernah hadir di serata negara dalam kepadatan rendah pada pertengahan tahun 1970-an.<ref name="Boitani2003"/> Walaupun tersebar meluas di serata negara dan hanya tidak hadir di gurun tengah dan di [[Dasht-e Lut]], tiada anggaran yang boleh dipercayai tentang saiz populasi serigala di sana. Serigala di Iran terus mengalami kemerosotan akibat kehilangan habitat, pemburuan tidak terkawal atur, dan kelenyapan mangsa.<ref name="Khosravi2012"/><ref name="Khosravi2013"/> ==Catatan== {{Notelist}} ==Rujukan== {{Senarai rujukan|refs= <ref name="Aggarwal2007a">{{Kutip jurnal|last1=Aggarwal|first1=Ramesh Kumar|last2=Kivisild|first2=Toomas|author2-link=Toomas Kivisild|last3=Ramadevi|first3=Jetty|last4=Singh|first4=Lalji|author4-link=Lalji Singh|date=11 April 2007|title=Mitochondrial DNA coding region sequences support the phylogenetic distinction of two Indian wolf species = Des séquences de la région codante de l'ADNmt supportent la distinction phylogénétique de deux espéces de loups indiennes|trans-title=Jujukan-jujukan kawasan pengekodan DNA mitonkondrion menyokong pembezaan filogenetik bagi dua spesies serigala India|journal=[[Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=45|pages=163–172|doi=10.1111/j.1439-0469.2006.00400.x|issn=1439-0469|s2cid=86139210}}</ref> <ref name="Aggarwal2007b">{{Kutip buku|last=Aggarwal|first=Ramesh Kumar|date=2007|editor1-last=Pandit|editor1-first=M. W.|editor2-last=Shivaji|editor2-first=S.|editor3-last=Singh|editor3-first=Lalji|editor3-link=Lalji Singh|chapter=Molecular Genetic Studies on highly Endangered Species|trans-chapter=Kajian Genetik Molekul tentang Spesies Amat Terancam|title=You Deserve, We Conserve: A Biotechnological Approach to Wildlife Conservation|trans-title=Anda Layak, Kami Memulihara: Pendekatan Bioteknologi kepada Pemuliharaan Hidupan Liar|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=-BLEGylIIasC}}|language=en|location=New Delhi, India|publisher=IK International Publishing House|pages=54–57|isbn=9788189866242|oclc=85833561}}</ref> <ref name="Blanford1888">{{Kutip buku|last=Blanford|first=William Thomas|author-link=William Thomas Blanford|date=1888|chapter=''Canis pallipes''. The Indian Wolf|trans-chapter=''Canis pallipes''. Serigala India|title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma|trans-title=Fauna di India British, Termasuk Sailan dan Burma|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=137–140|oclc=1113420}}</ref> <ref name="Boitani2003">{{Kutip buku|last=Boitani|first=Luigi|author-link=Luigi Boitani|date=23 November 2003|editor1-last=Mech|editor1-first=Lucyan David|editor1-link=L. David Mech|editor2-last=Boitani|editor2-first=Luigi|editor2-link=Luigi Boitani|chapter=13. Wolf Conservation and Recovery|trans-chapter=13. Pemuliharaan dan Pemulihan Serigala|title=Wolves: Behavior, Ecology, and Conservation|trans-title=Serigala: Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zhwfmQEACAAJ}}|language=en|location=Chicago, Illinois, Amerika Syarikat|publisher=[[University of Chicago Press]]|pages=326–327|doi=10.7208/chicago/9780226516981.001.0001|isbn=9780226516967|oclc=51810720}}</ref> <ref name="CITES2009a">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E24-13.pdf|title=CONVENTION ON INTERNATIONAL TRADE IN ENDANGERED SPECIES OF WILD FAUNA AND FLORA|trans-title=KONVENSYEN PERDAGANGAN ANTARABANGSA SPESIES TERANCAM FAUNA DAN FLORA LIAR|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=3|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="CITES2009b">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E-AC24-Sum-Rec-FINAL.pdf|title=SUMMARY RECORD: Twenty-fourth meeting of the Animals Committee|trans-title=REKOD RINGKASAN: Mesyuarat kedua puluh empat Jawatankuasa Haiwan|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=28|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="Ersmark2016">{{Kutip jurnal|last1=Ersmark|first1=Erik Ivar|last2=Klütsch|first2=Cornelya F. C.|last3=Chan|first3=Yvonne L.|last4=Sinding|first4=Mikkel Holger Strander|last5=Fain|first5=Steven R.|last6=Illarionova|first6=Natalia A.|last7=Oskarsson|first7=Mattias C. R.|last8=Uhlén|first8=Carl Erik Mathias|author8-link=Mathias Uhlén|last9=Zhang|first9=Yaping|author9-link=Zhang Yaping|last10=Dalén|first10=Love|author10-link=Love Dalén|last11=Savolainen|first11=Carl Peter Olavi|author11-link=Peter Savolainen|date=2 Disember 2016|editor-last=Padhukasahasram|editor-first=Badri K.|title=From the Past to the Present: Wolf Phylogeography and Demographic History Based on the Mitochondrial Control Region|trans-title=Dari Masa Lalu hingga Kini: Filogeografi dan Sejarah Demografi Serigala Berdasarkan Kawasan Kawalan Mitokondrion|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|language=en|publisher=[[Frontiers Media]]|volume=4|article-number=134|bibcode=2016FrEEv...4..134E|doi=10.3389/fevo.2016.00134|issn=2296-701X|s2cid=19954938|doi-access=free}}</ref> <ref name="Harrington1982">{{Kutip buku|editor1-last=Harrington|editor1-first=Fred H.|editor2-last=Paquet|editor2-first=Paul Charles Francis Xavier|editor2-link=Paul C. Paquet|date=1982|title=Wolves of the World: Perspectives of Behavior, Ecology and Conservation|trans-title=Serigala di Dunia: Perspektif Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=LX5qi4qTs0UC}}|language=en|location=Park Ridge, New Jersey, Amerika Syarikat|publisher=Noyes Publications|isbn=9780815509059|oclc=8219568}}</ref> <ref name="Hennelly2021">{{Kutip jurnal|last1=Hennelly|first1=Lauren Mae|last2=Habib|first2=Bilal|last3=Modi|first3=Shrushti|last4=Rueness|first4=Eli Knispel|last5=Gaubert|first5=Philippe|last6=Sacks|first6=Benjamin N.|date=16 Ogos 2021|title=Ancient divergence of Indian and Tibetan wolves revealed by recombination-aware phylogenomics|trans-title=Pencapahan purba serigala India dan serigala Tibet yang didedahkan oleh filogenomik sedar rekombinasi|journal=[[Molecular Ecology (jurnal)|Molecular Ecology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=30|issue=24|pages=6687–6700|bibcode=2021MolEc..30.6687H|doi=10.1111/mec.16127|hdl=11250/3429526|issn=1365-294X|pmid=34398980|s2cid=237147842}}</ref> <ref name="Khosravi2012">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Kaboli|first2=Mohammad|last3=Imani|first3=Jalil|last4=Nourani|first4=Elham|date=3 Ogos 2012|title=Morphometric variations of the skull in the Gray Wolf (''Canis lupus'') in Iran|trans-title=Variasi morfometri bagi tengkorak pada serigala kelabu (''Canis lupus'') di Iran|journal=Acta Theriologica|language=en|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|volume=57|issue=4|pages=361–369|doi=10.1007/s13364-012-0089-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BF7-5|issn=2199-241X|s2cid=15443927}}</ref> <ref name="Khosravi2013">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Rezaei|first2=Hamid Reza|last3=Kaboli|first3=Mohammad|date=1 Januari 2013|title=Detecting Hybridization between Iranian Wild Wolf (Canis Lupus Pallipes) and Free-Ranging Domestic Dog (Canis Familiaris) by Analysis of Microsatellite Markers|trans-title=Mengesan Penghibridan antara Serigala Liar Iran (''Canis lupus pallipes'') dengan Anjing Bela Jinak Bebas Merantau (''Canis familiaris'') dengan Analisis bagi Penanda-penanda Mikrosatelit|journal=[[Zoological Science (jurnal)|Zoological Science]]|language=en|publisher=[[Persatuan Zoologi Jepun]]|volume=30|issue=1|pages=27–34|doi=10.2108/zsj.30.27|issn=2212-3830|pmid=23317363|s2cid=23083465}}</ref> <ref name="Khosravi2014">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Asadi Aghbolaghi|first2=Marzieh|last3=Rezaei|first3=Hamid Reza|last4=Nourani|first4=Elham|last5=Kaboli|first5=Mohammad|date=2 Ogos 2014|title=Is black coat color in wolves of Iran an evidence of admixed ancestry with dogs?|trans-title=Adakah warna lapis bulu hitam pada serigala di Iran bukti tentang keleluhuran bercampur dengan anjing?|journal=Journal of Applied Genetics|language=en|publisher=[[Akademi Sains Poland]]|volume=56|issue=1|pages=97–105|doi=10.1007/s13353-014-0237-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BFD-F|issn=2190-3883|pmid=25085671|s2cid=15381375}}</ref> <ref name="Leonard2007">{{Kutip jurnal|last1=Leonard|first1=Jennifer A.|last2=Vilà Arbonès|first2=Carles|last3=Fox-Dobbs|first3=Kena|last4=Koch|first4=Paul Lewis|last5=Wayne|first5=Robert Keith|last6=Van Valkenburgh|first6=Blaire|author6-link=Blaire Van Valkenburgh|date=3 Julai 2007|title=Megafaunal Extinctions and the Disappearance of a Specialized Wolf Ecomorph|trans-title=Kepupusan Megafauna dan Kelenyapan Ekomorf Serigala Terkhusus|journal=[[Current Biology]]|language=en|publisher=[[Cell Press]]|volume=17|issue=13|pages=1146–1150|bibcode=2007CBio...17.1146L|doi=10.1016/j.cub.2007.05.072|hdl=10088/6465|issn=0960-9822|pmid=17583509|s2cid=14039133|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Lokhande2013">{{Kutip jurnal|last1=Lokhande|first1=Amolkumar S.|last2=Bajaru|first2=Sameer Bikanso|date=Disember 2013|title=First Record of Melanistic Indian Wolf ''Canis lupus pallipes'' from the Indian Subcontinent|trans-title=Rekod Pertama tentang Serigala India ''Canis lupus pallipes'' Melanistik dari Subbenua India|url=https://www.bnhsjournal.in/index.php/bnhs/article/view/94032|journal=[[Journal of the Bombay Natural History Society]]|language=en|publisher=[[Bombay Natural History Society]]|volume=110|issue=3|pages=220–221|issn=2454-1095|s2cid=90009291}}</ref> <ref name="Miklósi2015">{{Kutip buku|last=Miklósi|first=Ádám|author-link=Ádám Miklósi|date=2015|chapter=5-Comparative overview of ''Canis''|trans-chapter=5-Gambaran keseluruhan perbandingan bagi ''Canis''|title=Dog Behaviour, Evolution, and Cognition|trans-title=Tingkah Laku, Evolusi, dan Kognisi Anjing|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=VT-WBQAAQBAJ}}|language=en|edition=ke-2|location=Oxford, United Kingdom|publisher=[[Oxford University Press]]|pages=106–107|doi=10.1093/acprof:oso/9780199646661.003.0005|isbn=9780199646661|oclc=896850944}}</ref> <ref name="Mivart1890">{{Kutip buku|last=Mivart|first=St. George Jackson|author-link=St. George Jackson Mivart|date=1890|chapter=The Common Wolf|trans-chapter=Serigala Biasa|title=Dogs, Jackals, Wolves, and Foxes: A Monograph of the Canidae|trans-title=Anjing, Jakal, Serigala, dan Rubah: Monograf Canidae|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=RK1zbrXFTfAC}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=R. H. Porter|pages=9–10|oclc=2671312}}</ref> <ref name="Pilot2010">{{Kutip jurnal|last1=Pilot|first1=Małgorzata|last2=Branicki|first2=Wojciech|last3=Jędrzejewski|first3=Włodzimierz|author3-link=Włodzimierz Jędrzejewski|last4=Goszczyński|first4=Jacek|last5=Jędrzejewska|first5=Bogumiła Ewa|last6=Dykyy|first6=Ihor Vasylʹovich|last7=Shkvyria|first7=Maryna|last8=Tsingarska-Sedefcheva|first8=Elena|date=21 April 2010|title=Phylogeographic history of grey wolves in Europe|trans-title=Sejarah filogeografi serigala kelabu di Eropah|journal=[[BMC Ecology and Evolution|BMC Evolutionary Biology]]|language=en|publisher=[[BioMed Central]]|volume=10|issue=1|article-number=104|bibcode=2010BMCEE..10..104P|doi=10.1186/1471-2148-10-104|hdl=10779/lincoln.24404275|issn=2730-7182|pmc=2873414|pmid=20409299|s2cid=4816214|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Pocock1941">{{Kutip buku|last=Pocock|first=Reginald Innes|author-link=Reginald Innes Pocock|date=1941|title=Fauna of British India: Mammals|trans-title=Fauna di India British: Mamalia|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=82–94|oclc=912881182}}</ref> <ref name="Qumsiyeh1996">{{Kutip buku|last=Qumsiyeh|first=Mazin Butros|author-link=Mazin Qumsiyeh|date=1996|chapter=''Canis lupus'' Wolf|trans-chapter=''Canis lupus'' Serigala|title=Mammals of the Holy Land|trans-title=Mamalia di Tanah Suci|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=Amr2oLxnR10C}}|location=Lubbock, Texas, Amerika Syarikat|publisher=[[Texas Tech University Press]]|pages=146–148|isbn=9780896723641|oclc=34321675}}</ref> <ref name="Reichmann2005">{{Kutip jurnal|last1=Reichmann|first1=Alon|last2=Saltz|first2=David|date=2005|title=THE GOLAN WOLVES: THE DYNAMICS, BEHAVIORAL ECOLOGY, AND MANAGEMENT OF AN ENDANGERED PEST|trans-title=SERIGALA GOLAN: DINAMIK, EKOLOGI TINGKAH LAKU, DAN PENGURUSAN SUATU MAKHLUK PEROSAK TERANCAM|journal=Israel Journal of Zoology|language=en|publisher=[[Taylor & Francis]]|volume=51|issue=2|pages=87–133|doi=10.1560/1BLK-B1RT-XB11-BWJH|doi-broken-date=15 Jun 2026|issn=2224-4662|s2cid=84121490}}</ref> <ref name="Sharma2004">{{Kutip jurnal|last1=Sharma|first1=Dinesh Kumar|last2=Maldonado|first2=Jesús Eduardo|author2-link=Jesús E. Maldonado|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Fleischer|first4=Robert Carl|author4-link=Robert C. Fleischer|date=7 Februari 2004|title=Ancient wolf lineages in India|trans-title=Zuriat-zuriat serigala purba di India|journal=[[Proceedings of the Royal Society|Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences]]|language=en|publisher=[[Royal Society]]|volume=271|issue=Suppl_3|pages=S1–S4|bibcode=2004PBioS.271.0071S|doi=10.1098/rsbl.2003.0071|hdl=10088/4412|issn=1471-2954|jstor=4142540|pmc=1809981|pmid=15101402|s2cid=8662016|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Shrotriya2012">{{Kutip jurnal|last1=Shrotriya|first1=Shivam|last2=Balajeid Lyngdoh|first2=Salvador|last3=Habib|first3=Bilal|date=25 Oktober 2012|title=Wolves in Trans-Himalayas: 165 years of taxonomic confusion|trans-title=Serigala di Trans-Himalaya: Kekeliruan taksonomi selama 165 tahun|url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/103/08/0885.pdf|journal=[[Current Science]]|language=en|publisher=Current Science Association|volume=103|issue=8|pages=885–887|issn=0011-3891|jstor=24088875|s2cid=49644320}}</ref> <ref name="Spotte2012">{{Kutip buku|last=Spotte|first=Stephen|date=15 Mac 2012|chapter=1 - What makes a wolf|trans-chapter=1 - Apakah yang menjadikan serigala|title=Societies of Wolves and Free-ranging Dogs|trans-title=Masyarakat Serigala dan Anjing Bebas Merantau|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zGTEicPYW_cC}}|language=en|location=Cambridge, United Kingdom|publisher=[[Cambridge University Press]]|page=4|doi=10.1017/CBO9781139057769.002|isbn=9781107015197|oclc=766607128}}</ref> <ref name="Wang2022">{{Kutip jurnal|last1=Wang|first1=Mingshan|last2=Thakur|first2=Mukesh|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Wang|first4=Sheng|last5=Yellapu|first5=Srinivas|last6=Dai|first6=Shanshan|last7=Liu|first7=Zhengxi|last8=Chen|first8=Hongman|last9=Green|first9=Richard Edward|last10=Koepfli|first10=Klaus-Peter|last11=Shapiro|first11=Beth Alison|author11-link=Beth Shapiro|date=8 Februari 2022|editor-last=Huerta-Sánchez|editor-first=Emilia|title=Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India Provides New Insights into the Evolution and Hybridization of Gray Wolves|trans-title=Penjujukan Genom bagi Serigala Kelabu dari India Semenanjung Menyediakan Pandangan Baharu tentang Evolusi dan Penghibridan Serigala Kelabu|journal=[[Genome Biology and Evolution]]|language=en|publisher=[[Oxford University Press]]|volume=14|issue=2|article-number=evac012|doi=10.1093/gbe/evac012|issn=1759-6653|pmc=8841465|pmid=35137061|s2cid=237791584|ssrn=3885988}}</ref> <ref name="Yarrell1831">{{Kutip jurnal|last=Yarrell|first=William|author-link=William Yarrell|date=12 Julai 1831|title=July 12, 1831.|trans-title=12 Julai 1831.|journal=[[Journal of Zoology|Proceedings of the Zoological Society of London]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=1|issue=1|pages=99–108|doi=10.1111/j.1469-7998.1830.tb00018.x|issn=1469-7998|doi-access=free}}</ref> <ref name="Zuppiroli2006">{{Kutip majalah|last1=Zuppiroli|first1=Pierre|last2=Donnez|first2=Lise|date=Musim Bunga 2006|title=An interview with Ozgun Emre Can on The Wolves In Turkey|trans-title=Temu duga dengan Özgü Emre Can tentang Serigala di Turki|url=https://ukwct.org.uk/wp/issue26.pdf|magazine=Wolf Print|language=en|publisher=[[UK Wolf Conservation Trust]]|issue=26|pages=8–9|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> }} ==Pautan luar== {{Kategori Commons|Canis lupus pallipes|Canis lupus pallipes}} {{Wikispecies|Canis lupus pallipes}} * {{Kutip berita|title=তালতলীতে নেকড়ে পিটিয়ে মারলো এলাকাবাসী|trans-title=Di Taltoli, warga tempatan belasah serigala|url=https://www.banglanews24.com/climate-nature/news/bd/720406.details|language=bn|publisher=Bangla News 24|date=4 Jun 2019|access-date=10 Ogos 2026}} {{Subspesies serigala kelabu}} {{Taxonbar|from=Q855921}} [[Kategori:Serigala]] [[Kategori:Subspesies Canis lupus]] [[Kategori:Mamalia di India]] [[Kategori:Mamalia di Pakistan]] [[Kategori:Mamalia di Bangladesh]] [[Kategori:Mamalia di Asia Selatan]] [[Kategori:Mamalia di Timur Tengah]] [[Kategori:Mamalia diperihalkan pada 1831]] 08cu8h8roxe5q0brjrsz3yw8vqlbhd7 6925391 6925387 2026-08-11T13:43:01Z Amir Hamzah 2008 17303 6925391 wikitext text/x-wiki {{Subspeciesbox | name = Serigala India | image = Indian wolf (Canis lupus pallipes) - cropped.jpg | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Kutip web|url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/6198/1/the_wild_life_(protection)_act,_1972.pdf|title=THE WILD LIFE (PROTECTION) ACT, 1972|trans-title=AKTA (PERLINDUNGAN) HIDUPAN LIAR, 1972|format=pdf|language=en|publisher=India Code|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> | genus = Canis | species = lupus | species_link = Serigala | subspecies = pallipes | authority = [[William Henry Sykes|Sykes]], 1831<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} | range_map = Indian wolf (Canis lupus pallipes) distribution.png | range_map_caption = Taburan ''Canis lupus pallipes'' | synonyms = ''Canis pallipes pallipes'' }} '''Serigala India''' ('''''Canis lupus pallipes''''') ialah satu [[subspesies Canis lupus|subspesies serigala kelabu]] yang merentang dari [[Asia Barat|Asia Barat Daya]] ke [[subbenua India]]. Ia bersaiz sederhana antara [[serigala Himalaya]] dengan [[serigala Arab]] dan kekurangan lapis bulu musim sejuk lebat seperti yang pada serigala Himalaya kerana ia hidup dalam keadaan lebih hangat.<ref name="Pocock1941"/> Dalam subspesies ini, "serigala dataran India" secara genetik adalah [[basal (filogenetik)|basal]] kepada semua ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua, sambil kedua-duanya diusulkan sebagai spesies berasingan.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Serigala India bergerak dalam kawanan lebih kecil dan kurang bersuara berbanding dengan varian lain [[serigala|serigala kelabu]]<ref name="Mivart1890"/> dan mempunyai reputasi sebagai haiwan licik.<ref name="Blanford1888"/><ref name="YouTube2017">{{Cite video|title=Walking With Wolves|url=https://www.youtube.com/watch?v=Py6--X8C0xs|language=en|publisher=[[YouTube]]|date=16 Januari 2017|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> Serigala India ialah salah satu populasi paling terancam bagi serigala kelabu di dunia.<ref name="Hennelly2021"/> ==Taksonomi== Serigala India pertama kali diperihalkan kepada sains Barat pada tahun 1831 oleh ahli [[ornitologi]] British, iaitu [[William Henry Sykes]], di bawah [[tatanama binomial|binomial]] ''Canis pallipes''.<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} Pada tahun 1941, [[Reginald Innes Pocock|Reginald Pocock]] meletakkannya di bawah ''Canis lupus'' di bawah [[tatanama trinomial|trinomial]] ''Canis lupus pallipes''.<ref name="Pocock1941"/> ===''Canis indica''=== Serigala dataran India (''Canis lupus pallipes'', sinonim ''Canis indica'') dibentuk oleh dua [[haplotip]] [[DNA mitokondrion]] zuriat betina berkait rapat yang tergolong dalam subspesies ''Canis lupus pallipes'' bagi serigala kelabu dan hanya terdapat di dataran semenanjung gersang dan separa gersang di India.<ref name="Aggarwal2007a"/> Zuriat-zuriat ini adalah unik secara genetik daripada semua zuriat serigala lain di seluruh dunia, termasuk daripada serigala lain yang membentuk ''C. l. pallipes''.<ref name="Aggarwal2007b"/><ref name="Spotte2012"/> Serigala kelabu India dan serigala Himalaya adalah [[basal (filogenetik)|basal]] secara filogenetik kepada semua subspesies serigala lain dan adalah lebih dekat dengan serigala Afrika. Ini menunjukkan bahawa serigala-serigala ini merupakan keturunan bagi suatu [[taburan serigala]] purba.<ref name="Aggarwal2007a"/><ref name="Spotte2012"/> Pada April 2009, binomial Latin ''Canis indica'' telah diusulkan untuk kedua-dua haplotip ini sebagai perpisahan tatanama dan perpisahan taksonomi daripada ''Canis lupus'' sebagai spesies baharu melalui Pakar Tatanama dalam Jawatankuasa Haiwan [[CITES]].<ref name="CITES2009a"/> Jawatankuasa itu tidak bersetuju tetapi mengesyorkan agar nama itu dimasukkan ke dalam pangkalan data spesies sebagai sinonim bagi nama yang di bawahnya ia disenaraikan.<ref name="CITES2009b"/> Usul itu berdasarkan sebuah kajian<ref name="Aggarwal2007a"/> yang hanya bergantung pada bilangan terbatas bagi sampel muzium dan sampel zoo yang mungkin tidak mewakili populasi liar dan seruan untuk kerja lapangan lanjut dibuat.<ref name="Shrotriya2012"/>{{Rp|886}} Dahulunya, dua buah kajian telah menjujukkan mDNA bagi serigala kelabu India dan mendapati bahawa ia adalah basal kepada semua haplotip ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Kajian terkemudian membandingkan jujukan-jujukan ini dengan jujukan-jujukan serigala di seluruh dunia dan mengesahkan kedudukan basal ini.<ref name="Miklósi2015"/><ref name="Leonard2007"/><ref name="Pilot2010"/> Sebuah kajian, berdasarkan rekod fosil, menganggarkan bahawa pencapahan antara zuriat koyote dengan zuriat serigala berlaku pada 1 juta tahun lalu dan, dengan kadar mutasi serigala andaian, menganggarkan bahawa pencapahan bagi serigala kelabu India daripada leluhur serigala/anjing berlaku pada 400,000 tahun lalu.<ref name="Sharma2004"/>{{Rp|S2}} Sebuah lagi kajian, yang mengungkapkan kebimbangan tentang kajian terdahulu, memberikan anggaran 270,000 tahun lalu.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Serigala kelabu India menyerupai ''C. l. pallipes'' dari segi penampilan luarnya (ciri morfologi) dan tingkah laku sosialnya atau tingkah laku pembiakannya, tetapi ia bersaiz lebih kecil dan berbeza secara genetik. Penemuan-penemuan ini mencadangkan bahawa serigala kelabu India bukan ''pallipes'' yang terdapat di Timur Tengah dan di Asia Tengah.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Oleh itu, ada usul agar serigala kelabu India dikelaskan semula sebagai spesies terpisah ''Canis indica''.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Pada tahun 2016, sebuah kajian tentang mDNA bagi serigala moden dan serigala purba menunjukkan bahawa serigala kelabu India dan [[serigala Himalaya]] adalah basal secara genetik berbanding dengan semua serigala kelabu lain.<ref name="Ersmark2016"/> {{Kladogram|align=right|title=[[Pokok filogenetik]] untuk ''[[serigala|Canis lupus]]'' dengan masa dalam tahun{{Efn|Untuk set lengkap rujukan sokongan, rujuk catatan (a) dalam pokok filogenetik dalam [[Evolusi serigala#Kanid mirip serigala|Evolusi serigala]]}} |cladogram={{Klad|style="font-size:85%; line-height:80%; width:375px" |style1=background-color:#CCCCFF; |label1=250,000 |1={{Klad |label1=120,000 |1={{Klad |label1=80,000 |1={{Klad |label1=31,000 |1={{Klad |1=[[Anjing]] [[Fail:Tibetan mastiff (transparent background).png|50px]] |2=[[Serigala|Serigala kelabu]] Holartik [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Pleistosen|Serigala Pleistosen Akhir]]† [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2='''Serigala dataran India''' [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Himalaya]] [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} }} }} Pada tahun 2021, sebuah kajian membandingkan kedua-dua [[DNA mitokondrion]] dan [[DNA nukleus]] (dari nukleus sel) daripada serigala di Pergunungan Himalaya dengan yang daripada serigala di tanah pamah [[subbenua India]]. Analisis genomik menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India adalah berbeza secara genetik antara satu sama lain. Serigala-serigala ini juga adalah berbeza secara genetik daripada – dan basal secara genetik kepada – populasi-populasi serigala lain di serata hemisfera utara. Serigala-serigala lain ini membentuk satu [[klad]] mitokondrion tunggal, yang menunjukkan bahawa serigala-serigala ini berasal daripada satu perluasan dari sebuah rantau dalam tempoh 100,000 tahun lalu. Walau bagaimanapun, analisis nukleus menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India telah berpisah daripada zuriat ini pada sekitar 200,000 tahun lalu, sementara serigala tanah pamah India adalah basal secara genetik kepada serigala Himalaya. Dapatan DNA nukleus ini bercanggah dengan dapatan DNA mitokondrion tentang serigala Himalaya yang paling basal, namun serigala Himalaya telah bercampur dengan suatu kanid yang lebih basal tetapi tidak dikenal pasti dan inilah yang tercermin dalam mDNAnya. Serigala dari Syria dan Iran bergugus dengan serigala lain, walaupun serigala-serigala ini dan serigala tanah pamah India dikelaskan secara taksonomi bersama-sama sebagai subspesies tunggal ''Canis lupus pallipes''. Serigala-serigala daripada subspesies ini mengongsi ciri-ciri morfologi kerana penyesuaian terhadap persekitaran gersang.<ref name="Hennelly2021"/> Pada tahun 2022, penjujukan seluruh genom menganggarkan zuriat serigala kelabu berbeza yang hidup di rantau tanah pamah separa gersang di subbenua India mencapah daripada populasi-populasi serigala kelabu lain pada sekitar 110,000 tahun lalu.<ref name="Wang2022"/> Rujukan taksonomi ''[[Mammal Species of the World]]'' (2005) tidak mengiktiraf ''Canis indica'', namun, [[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan|NCBI]]/[[GenBank]] sememangnya menyenaraikan ''Canis lupus indica''.<ref>{{Kutip web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=242524|title=Canis indica|language=en|publisher=[[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> ===Serigala Iran=== Sebuah kajian menunjukkan variasi morfologi kecil pada tengkorak pada serigala Iran tetapi ini tidak cukup berbeza untuk mengelaskannya sebagai subspesies terpisah, namun zuriat genetiknya belum ditentusahkan.<ref name="Khosravi2012"/> ==Perihal== [[Fail:Bengalwolfskull.jpg|thumb|upright=0.8|Spesimen tengkorak]] Serigala India adalah serupa dari segi struktur dengan [[serigala Eurasia]], tetapi lebih kecil, berbinaan lebih sedikit, dan mempunyai bulu lebih pendek dengan sedikit bulu bawah atau tanpa bulu bawah.<ref name="Blanford1888"/> Ia biasanya setinggi sekitar {{Convert|57|-|72|cm|in|abbr=on}} pada ketinggian bahu, dengan jantan seberat lingkungan {{Convert|19|-|25|kg|lb|abbr=on}} dan betina seberat lingkungan {{Convert|17|-|22|kg|lb|abbr=on}}. Panjangnya berkisar dalam lingkungan {{Convert|103|-|145|cm|in|abbr=on}} dari hidung ke ekor.<ref>{{Kutip web|title=National Studbook of Indian Wolf (''Canis lupus pallipes'')|trans-title=Buku Pembaka Kebangsaan Serigala India (''Canis lupus pallipes'')|url=https://digitalrepository.wii.gov.in/handle/123456789/874|language=en|publisher=[[Institut Hidupan Liar India]]|date=September 2017|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Seperti serigala Arab, ia mempunyai bulu pendek dan nipis pada musim panas, walaupun bulu pada belakang kekal panjang walaupun pada musim panas, iaitu penyesuaian yang dianggap melawan sinaran suria.<ref name="Harrington1982"/> Bulunya pada umumnya berwarna merah kekelabu-kelabuan hingga putih kemerah-merahan dengan irap kelabu. Helaian bulunya ''grizzle'' dengan warna hitam, khususnya pada belakang, yang mempunyai tompok gelap berbentuk V di sekeliling bahu. Anggota badannya adalah lebih pucat berbanding dengan tubuh dan bahagian bawahnya hampir sepenuhnya putih.<ref name="Mivart1890"/> Anak serigala lahir dalam keadaan berwarna perang jelaga, dengan tompok putih susu pada dada yang memudar seiring dengan usia.<ref name="Blanford1888"/> [[Serigala hitam|Spesimen hitam]] adalah jarang, tetapi telah direkodkan di [[daerah Solapur]], India, dan di dua buah rantau di Iran. Di Iran, mutasi ini didapati berlaku secara semula jadi, tidak seperti serigala kelabu Amerika Utara, yang telah mewarisi [[alel]] K^b yang bertanggungjawab atas [[melanisme]] daripada pembiakbakaan menyaling terdahulu dengan anjing.<ref name="Lokhande2013"/><ref name="Khosravi2014"/> ==Taburan dan habitat== ===Asia Barat=== [[Fail:Iran-wolf.jpg|thumb|Miniatur, menggambarkan pemburuan serigala di [[Iran|Parsi]] purba]] Semasa abad ke-19, serigala India tersebar meluas di banyak bahagian di timur dan di barat [[Sungai Jordan]]. Walau bagaimanapun, populasinya menurun dengan ketara pada antara tahun 1964 dengan tahun 1980, sebahagian besarnya kerana penindasan oleh petani.<ref name="Qumsiyeh1996"/> Buat masa ini, dasar pemuliharaan dan penguatkuasaan undang-undang berkesan [[Israel]] mengekalkan populasi serigala bersaiz sederhana, yang bersebar ke negara-negara jiran. [[Turki]] mungkin memainkan peranan penting dalam mengekalkan serigala di rantau ini, kerana perdampingannya dengan Asia Tengah. Pergunungan di Turki telah menjadi suaka untuk segelintir serigala yang tersisa di [[Syria]]. Populasi serigala kecil yang terdiri daripada 80–100 ekor serigala hadir di [[Dataran Tinggi Golan]] dan dilindungi dengan baik oleh kegiatan ketenteraan di sana.<ref name="Boitani2003"/><ref name="Reichmann2005"/><ref>{{Kutip web|last=Adler|first=Josh|date=11 April 2019|url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|url-status=live|title=Making peace in the Golan Heights—between humans and wolves|trans-title=Berdamai di Dataran Tinggi Golan—antara manusia dengan serigala|language=en|publisher=[[Persatuan National Geographic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422175140/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|archive-date=22 April 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Walaupun serigala Turki tidak mempunyai perlindungan undang-undang, bilangannya mungkin sekitar 7,000 ekor.<ref name="Zuppiroli2006"/> Hanya sedikit yang diketahui tentang populasi serigala semasa di [[Iran]], yang pernah hadir di serata negara dalam kepadatan rendah pada pertengahan tahun 1970-an.<ref name="Boitani2003"/> Walaupun tersebar meluas di serata negara dan hanya tidak hadir di gurun tengah dan di [[Dasht-e Lut]], tiada anggaran yang boleh dipercayai tentang saiz populasi serigala di sana. Serigala di Iran terus mengalami kemerosotan akibat kehilangan habitat, pemburuan tidak terkawal atur, dan kelenyapan mangsa.<ref name="Khosravi2012"/><ref name="Khosravi2013"/> ===Subbenua India=== [[Fail:Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India (2022) fig. 1A.png|thumb|Serigala India dari [[India Selatan|India Semenanjung]]]] Rantau-rantau utara di [[Afghanistan]] dan di [[Pakistan]] merupakan kubu kuat bagi serigala India.<ref name="Boitani2003"/> Di [[India]], populasi serigala India tertumpu di [[Banjaran Pir Panjal]] di [[Rantau Himalaya India]] dan telah dianggarkan kira-kira 300 ekor di kawasan seluas hampir-hampir {{Convert|60000|km2|sqmi|abbr=on}} di [[Jammu dan Kashmir (wilayah kesatuan)|Jammu dan Kashmir]] dan 50 ekor lagi di [[Himachal Pradesh]].<ref name="Boitani2003"/> Serigala India juga hadir di negeri-negeri berikut: [[Gujarat]], [[Rajasthan]], [[Haryana]], [[Uttar Pradesh]], [[Madhya Pradesh]], [[Jharkhand]], [[Maharashtra]], [[Karnataka]], [[Kerala]], dan [[Andhra Pradesh]].<ref name="Jhala1991"/> Serigala India terutamanya hadir di luar kawasan terlindung dan terutamanya memakan haiwan ternakan, seperti kambing atau biri-biri. Walau bagaimanapun, di kawasan yang mempunyai mangsa semula jadi yang masih banyak, seperti di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar]], atau di [[Taman Negara Panna|Kawasan Simpanan Harimau Panna]], spesies mangsa semula jadi masih diutamakan.<ref name="Singh2006"/> [[Suaka Serigala Mahuadanr]] di negeri Jharkhand ialah satu-satunya suaka serigala di negara ini.<ref>{{Kutip berita|title=Counting of wolves to begin in Jharkhand's Mahuadanr Wolf Sanctuary from January next Year|trans-title=Penghitungan serigala bakal bermula di Suaka Serigala Mahuadanr Jharkhand mulai Januari tahun hadapan|url=https://www.etvbharat.com/english/bharat/counting-of-wolves-to-begin-in-jharkhands-mahuadanr-wolf-sanctuary-from-january-next-year/na20211217214406051|language=en|publisher=ETV Bharat|date=17 Disember 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Serigala India dilindungi sejak tahun 1972 dan dikelaskan sebagai spesies [[spesies terancam|Terancam]], dengan banyak populasi yang berlegar dalam bilangan rendah atau hidup di kawasan yang semakin banyak digunakan oleh manusia. Populasinya dianggarkan berjumlah 2,000–3,000 ekor individu pada tahun 2004<ref name="Sharma2004"/> dan terdapat anggaran 3,100 ekor serigala India di India pada tahun 2022.<ref>{{Kutip berita|last=Azad|first=Shivani|date=31 Mac 2022|title=Wolves As Endangered As Tigers In India; Only 3.1k Left|trans-title=Serigala Terancam Sama seperti Harimau Belang di India; Hanya 3.1 Ribu Tersisa|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/wolves-as-endangered-as-tigers-in-india-only-3-1k-left/articleshow/90553678.cms|language=en|publisher=[[The Times of India]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Pada Mac 2023, sepuluh ekor serigala baka kurungan dilepaskan di Gujarat, iaitu pelepasan pertama untuk India.<ref>{{Kutip berita|last=Kateshiya|first=Gopal B.|date=11 Mac 2023|title=In a first, Gujarat to release in the wild 10 wolves bred in captivity — after training|trans-title=Kali pertama, Gujarat bakal lepaskan ke alam liar 10 serigala dibiakbakakan dalam kurungan — selepas latihan|url=https://indianexpress.com/article/cities/rajkot/in-a-first-gujarat-to-release-in-the-wild-10-wolves-bred-in-captivity-after-training-8490042/|language=en|publisher=[[The Indian Express]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> [[Orang Hindu]] secara tradisional menganggap [[pemburuan serigala]], walaupun yang berbahaya, sebagai [[pantang larang]], kerana takut menyebabkan hasil tuaian buruk. Walau bagaimanapun, [[orang Santal]] menganggapnya sebagai buruan sah, sama seperti setiap haiwan penghuni hutan lain.<ref name="Maclean1979"/> Semasa [[kepimpinan dan wilayah di India British|India British]], serigala tidak dianggap sebagai spesies buruan dan dibunuh terutamanya sebagai gerak balas kepada serangannya terhadap kawanan haiwan buruan, haiwan ternakan, dan manusia. Pada tahun 1876, di [[Provinsi-Provinsi Barat Laut]] (kini [[Uttar Pradesh]]) dan di Negeri [[Bihar]], 2,825 ekor serigala dibunuh sebagai gerak balas kepada 721 serangan maut terhadap manusia.<ref name="Knight2004"/> Dua tahun kemudian, 2,600 ekor serigala dibunuh sebagai gerak balas kepada serangan yang menyebabkan 624 manusia terbunuh.<ref name="Bright2002"/> Menjelang tahun 1920-an, pembasmian serigala kekal sebagai keutamaan di Provinsi-Provinsi Barat Laut dan di [[Awadh]]. Secara keseluruhan, lebih daripada 100,000 ekor serigala dibunuh untuk mendapatkan baunti di India British pada antara tahun 1871 dengan tahun 1916.<ref name="Knight2004"/> ==Catatan== {{Notelist}} ==Rujukan== {{Senarai rujukan|refs= <ref name="Aggarwal2007a">{{Kutip jurnal|last1=Aggarwal|first1=Ramesh Kumar|last2=Kivisild|first2=Toomas|author2-link=Toomas Kivisild|last3=Ramadevi|first3=Jetty|last4=Singh|first4=Lalji|author4-link=Lalji Singh|date=11 April 2007|title=Mitochondrial DNA coding region sequences support the phylogenetic distinction of two Indian wolf species = Des séquences de la région codante de l'ADNmt supportent la distinction phylogénétique de deux espéces de loups indiennes|trans-title=Jujukan-jujukan kawasan pengekodan DNA mitonkondrion menyokong pembezaan filogenetik bagi dua spesies serigala India|journal=[[Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=45|pages=163–172|doi=10.1111/j.1439-0469.2006.00400.x|issn=1439-0469|s2cid=86139210}}</ref> <ref name="Aggarwal2007b">{{Kutip buku|last=Aggarwal|first=Ramesh Kumar|date=2007|editor1-last=Pandit|editor1-first=M. W.|editor2-last=Shivaji|editor2-first=S.|editor3-last=Singh|editor3-first=Lalji|editor3-link=Lalji Singh|chapter=Molecular Genetic Studies on highly Endangered Species|trans-chapter=Kajian Genetik Molekul tentang Spesies Amat Terancam|title=You Deserve, We Conserve: A Biotechnological Approach to Wildlife Conservation|trans-title=Anda Layak, Kami Memulihara: Pendekatan Bioteknologi kepada Pemuliharaan Hidupan Liar|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=-BLEGylIIasC}}|language=en|location=New Delhi, India|publisher=IK International Publishing House|pages=54–57|isbn=9788189866242|oclc=85833561}}</ref> <ref name="Blanford1888">{{Kutip buku|last=Blanford|first=William Thomas|author-link=William Thomas Blanford|date=1888|chapter=''Canis pallipes''. The Indian Wolf|trans-chapter=''Canis pallipes''. Serigala India|title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma|trans-title=Fauna di India British, Termasuk Sailan dan Burma|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=137–140|oclc=1113420}}</ref> <ref name="Boitani2003">{{Kutip buku|last=Boitani|first=Luigi|author-link=Luigi Boitani|date=23 November 2003|editor1-last=Mech|editor1-first=Lucyan David|editor1-link=L. David Mech|editor2-last=Boitani|editor2-first=Luigi|editor2-link=Luigi Boitani|chapter=13. Wolf Conservation and Recovery|trans-chapter=13. Pemuliharaan dan Pemulihan Serigala|title=Wolves: Behavior, Ecology, and Conservation|trans-title=Serigala: Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zhwfmQEACAAJ}}|language=en|location=Chicago, Illinois, Amerika Syarikat|publisher=[[University of Chicago Press]]|pages=326–327|doi=10.7208/chicago/9780226516981.001.0001|isbn=9780226516967|oclc=51810720}}</ref> <ref name="Bright2002">{{Kutip buku|last=Bright|first=Michael|date=15 April 2002|title=Man-eaters|trans-title=Pemakan Manusia|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=4M9as1htJEkC}}|language=en|location=New York, New York, Amerika Syarikat|publisher=[[St. Martin's Press]]|page=304|isbn=9780312981563|oclc=49502668}}</ref> <ref name="CITES2009a">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E24-13.pdf|title=CONVENTION ON INTERNATIONAL TRADE IN ENDANGERED SPECIES OF WILD FAUNA AND FLORA|trans-title=KONVENSYEN PERDAGANGAN ANTARABANGSA SPESIES TERANCAM FAUNA DAN FLORA LIAR|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=3|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="CITES2009b">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E-AC24-Sum-Rec-FINAL.pdf|title=SUMMARY RECORD: Twenty-fourth meeting of the Animals Committee|trans-title=REKOD RINGKASAN: Mesyuarat kedua puluh empat Jawatankuasa Haiwan|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=28|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="Ersmark2016">{{Kutip jurnal|last1=Ersmark|first1=Erik Ivar|last2=Klütsch|first2=Cornelya F. C.|last3=Chan|first3=Yvonne L.|last4=Sinding|first4=Mikkel Holger Strander|last5=Fain|first5=Steven R.|last6=Illarionova|first6=Natalia A.|last7=Oskarsson|first7=Mattias C. R.|last8=Uhlén|first8=Carl Erik Mathias|author8-link=Mathias Uhlén|last9=Zhang|first9=Yaping|author9-link=Zhang Yaping|last10=Dalén|first10=Love|author10-link=Love Dalén|last11=Savolainen|first11=Carl Peter Olavi|author11-link=Peter Savolainen|date=2 Disember 2016|editor-last=Padhukasahasram|editor-first=Badri K.|title=From the Past to the Present: Wolf Phylogeography and Demographic History Based on the Mitochondrial Control Region|trans-title=Dari Masa Lalu hingga Kini: Filogeografi dan Sejarah Demografi Serigala Berdasarkan Kawasan Kawalan Mitokondrion|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|language=en|publisher=[[Frontiers Media]]|volume=4|article-number=134|bibcode=2016FrEEv...4..134E|doi=10.3389/fevo.2016.00134|issn=2296-701X|s2cid=19954938|doi-access=free}}</ref> <ref name="Harrington1982">{{Kutip buku|editor1-last=Harrington|editor1-first=Fred H.|editor2-last=Paquet|editor2-first=Paul Charles Francis Xavier|editor2-link=Paul C. Paquet|date=1982|title=Wolves of the World: Perspectives of Behavior, Ecology and Conservation|trans-title=Serigala di Dunia: Perspektif Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=LX5qi4qTs0UC}}|language=en|location=Park Ridge, New Jersey, Amerika Syarikat|publisher=Noyes Publications|isbn=9780815509059|oclc=8219568}}</ref> <ref name="Hennelly2021">{{Kutip jurnal|last1=Hennelly|first1=Lauren Mae|last2=Habib|first2=Bilal|last3=Modi|first3=Shrushti|last4=Rueness|first4=Eli Knispel|last5=Gaubert|first5=Philippe|last6=Sacks|first6=Benjamin N.|date=16 Ogos 2021|title=Ancient divergence of Indian and Tibetan wolves revealed by recombination-aware phylogenomics|trans-title=Pencapahan purba serigala India dan serigala Tibet yang didedahkan oleh filogenomik sedar rekombinasi|journal=[[Molecular Ecology (jurnal)|Molecular Ecology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=30|issue=24|pages=6687–6700|bibcode=2021MolEc..30.6687H|doi=10.1111/mec.16127|hdl=11250/3429526|issn=1365-294X|pmid=34398980|s2cid=237147842}}</ref> <ref name="Jhala1991">{{Kutip jurnal|last1=Jhala|first1=Yadvendradev Vikramsinh|author1-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last2=Giles|first2=Robert Hayes Jr.|date=Disember 1991|title=The Status and Conservation of the Wolf in Gujarat and Rajasthan, India|trans-title=Status dan Pemuliharaan Serigala di Gujarat dan di Rajasthan, India|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=5|issue=4|pages=476–483|bibcode=1991ConBi...5..476J|doi=10.1111/j.1523-1739.1991.tb00354.x|issn=1523-1739|jstor=2386069|s2cid=84471111|doi-access=free}}</ref> <ref name="Khosravi2012">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Kaboli|first2=Mohammad|last3=Imani|first3=Jalil|last4=Nourani|first4=Elham|date=3 Ogos 2012|title=Morphometric variations of the skull in the Gray Wolf (''Canis lupus'') in Iran|trans-title=Variasi morfometri bagi tengkorak pada serigala kelabu (''Canis lupus'') di Iran|journal=Acta Theriologica|language=en|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|volume=57|issue=4|pages=361–369|doi=10.1007/s13364-012-0089-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BF7-5|issn=2199-241X|s2cid=15443927}}</ref> <ref name="Khosravi2013">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Rezaei|first2=Hamid Reza|last3=Kaboli|first3=Mohammad|date=1 Januari 2013|title=Detecting Hybridization between Iranian Wild Wolf (Canis Lupus Pallipes) and Free-Ranging Domestic Dog (Canis Familiaris) by Analysis of Microsatellite Markers|trans-title=Mengesan Penghibridan antara Serigala Liar Iran (''Canis lupus pallipes'') dengan Anjing Bela Jinak Bebas Merantau (''Canis familiaris'') dengan Analisis bagi Penanda-penanda Mikrosatelit|journal=[[Zoological Science (jurnal)|Zoological Science]]|language=en|publisher=[[Persatuan Zoologi Jepun]]|volume=30|issue=1|pages=27–34|doi=10.2108/zsj.30.27|issn=2212-3830|pmid=23317363|s2cid=23083465}}</ref> <ref name="Khosravi2014">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Asadi Aghbolaghi|first2=Marzieh|last3=Rezaei|first3=Hamid Reza|last4=Nourani|first4=Elham|last5=Kaboli|first5=Mohammad|date=2 Ogos 2014|title=Is black coat color in wolves of Iran an evidence of admixed ancestry with dogs?|trans-title=Adakah warna lapis bulu hitam pada serigala di Iran bukti tentang keleluhuran bercampur dengan anjing?|journal=Journal of Applied Genetics|language=en|publisher=[[Akademi Sains Poland]]|volume=56|issue=1|pages=97–105|doi=10.1007/s13353-014-0237-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BFD-F|issn=2190-3883|pmid=25085671|s2cid=15381375}}</ref> <ref name="Knight2004">{{Kutip buku|editor-last=Knight|editor-first=John|date=2004|title=Wildlife in Asia: Cultural Perspectives|trans-title=Hidupan Liar di Asia: Perspektif Kebudayaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=lXOPmAEACAAJ}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Routledge|RoutledgeCurzon]]|pages=219–221|isbn=9780700713325|oclc=52587592}}</ref> <ref name="Leonard2007">{{Kutip jurnal|last1=Leonard|first1=Jennifer A.|last2=Vilà Arbonès|first2=Carles|last3=Fox-Dobbs|first3=Kena|last4=Koch|first4=Paul Lewis|last5=Wayne|first5=Robert Keith|last6=Van Valkenburgh|first6=Blaire|author6-link=Blaire Van Valkenburgh|date=3 Julai 2007|title=Megafaunal Extinctions and the Disappearance of a Specialized Wolf Ecomorph|trans-title=Kepupusan Megafauna dan Kelenyapan Ekomorf Serigala Terkhusus|journal=[[Current Biology]]|language=en|publisher=[[Cell Press]]|volume=17|issue=13|pages=1146–1150|bibcode=2007CBio...17.1146L|doi=10.1016/j.cub.2007.05.072|hdl=10088/6465|issn=0960-9822|pmid=17583509|s2cid=14039133|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Lokhande2013">{{Kutip jurnal|last1=Lokhande|first1=Amolkumar S.|last2=Bajaru|first2=Sameer Bikanso|date=Disember 2013|title=First Record of Melanistic Indian Wolf ''Canis lupus pallipes'' from the Indian Subcontinent|trans-title=Rekod Pertama tentang Serigala India ''Canis lupus pallipes'' Melanistik dari Subbenua India|url=https://www.bnhsjournal.in/index.php/bnhs/article/view/94032|journal=[[Journal of the Bombay Natural History Society]]|language=en|publisher=[[Bombay Natural History Society]]|volume=110|issue=3|pages=220–221|issn=2454-1095|s2cid=90009291}}</ref> <ref name="Maclean1979">{{Kutip buku|last=Maclean|first=Charles|date=1979|title=The Wolf Children|trans-title=Anak-anak Serigala|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=tO0-PgAACAAJ}}|language=en|location=Harmondsworth, United Kingdom|publisher=[[Penguin Books]]|page=336|isbn=9780140050530|oclc=6209035}}</ref> <ref name="Miklósi2015">{{Kutip buku|last=Miklósi|first=Ádám|author-link=Ádám Miklósi|date=2015|chapter=5-Comparative overview of ''Canis''|trans-chapter=5-Gambaran keseluruhan perbandingan bagi ''Canis''|title=Dog Behaviour, Evolution, and Cognition|trans-title=Tingkah Laku, Evolusi, dan Kognisi Anjing|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=VT-WBQAAQBAJ}}|language=en|edition=ke-2|location=Oxford, United Kingdom|publisher=[[Oxford University Press]]|pages=106–107|doi=10.1093/acprof:oso/9780199646661.003.0005|isbn=9780199646661|oclc=896850944}}</ref> <ref name="Mivart1890">{{Kutip buku|last=Mivart|first=St. George Jackson|author-link=St. George Jackson Mivart|date=1890|chapter=The Common Wolf|trans-chapter=Serigala Biasa|title=Dogs, Jackals, Wolves, and Foxes: A Monograph of the Canidae|trans-title=Anjing, Jakal, Serigala, dan Rubah: Monograf Canidae|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=RK1zbrXFTfAC}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=R. H. Porter|pages=9–10|oclc=2671312}}</ref> <ref name="Pilot2010">{{Kutip jurnal|last1=Pilot|first1=Małgorzata|last2=Branicki|first2=Wojciech|last3=Jędrzejewski|first3=Włodzimierz|author3-link=Włodzimierz Jędrzejewski|last4=Goszczyński|first4=Jacek|last5=Jędrzejewska|first5=Bogumiła Ewa|last6=Dykyy|first6=Ihor Vasylʹovich|last7=Shkvyria|first7=Maryna|last8=Tsingarska-Sedefcheva|first8=Elena|date=21 April 2010|title=Phylogeographic history of grey wolves in Europe|trans-title=Sejarah filogeografi serigala kelabu di Eropah|journal=[[BMC Ecology and Evolution|BMC Evolutionary Biology]]|language=en|publisher=[[BioMed Central]]|volume=10|issue=1|article-number=104|bibcode=2010BMCEE..10..104P|doi=10.1186/1471-2148-10-104|hdl=10779/lincoln.24404275|issn=2730-7182|pmc=2873414|pmid=20409299|s2cid=4816214|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Pocock1941">{{Kutip buku|last=Pocock|first=Reginald Innes|author-link=Reginald Innes Pocock|date=1941|title=Fauna of British India: Mammals|trans-title=Fauna di India British: Mamalia|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=82–94|oclc=912881182}}</ref> <ref name="Qumsiyeh1996">{{Kutip buku|last=Qumsiyeh|first=Mazin Butros|author-link=Mazin Qumsiyeh|date=1996|chapter=''Canis lupus'' Wolf|trans-chapter=''Canis lupus'' Serigala|title=Mammals of the Holy Land|trans-title=Mamalia di Tanah Suci|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=Amr2oLxnR10C}}|location=Lubbock, Texas, Amerika Syarikat|publisher=[[Texas Tech University Press]]|pages=146–148|isbn=9780896723641|oclc=34321675}}</ref> <ref name="Reichmann2005">{{Kutip jurnal|last1=Reichmann|first1=Alon|last2=Saltz|first2=David|date=2005|title=THE GOLAN WOLVES: THE DYNAMICS, BEHAVIORAL ECOLOGY, AND MANAGEMENT OF AN ENDANGERED PEST|trans-title=SERIGALA GOLAN: DINAMIK, EKOLOGI TINGKAH LAKU, DAN PENGURUSAN SUATU MAKHLUK PEROSAK TERANCAM|journal=Israel Journal of Zoology|language=en|publisher=[[Taylor & Francis]]|volume=51|issue=2|pages=87–133|doi=10.1560/1BLK-B1RT-XB11-BWJH|doi-broken-date=15 Jun 2026|issn=2224-4662|s2cid=84121490}}</ref> <ref name="Sharma2004">{{Kutip jurnal|last1=Sharma|first1=Dinesh Kumar|last2=Maldonado|first2=Jesús Eduardo|author2-link=Jesús E. Maldonado|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Fleischer|first4=Robert Carl|author4-link=Robert C. Fleischer|date=7 Februari 2004|title=Ancient wolf lineages in India|trans-title=Zuriat-zuriat serigala purba di India|journal=[[Proceedings of the Royal Society|Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences]]|language=en|publisher=[[Royal Society]]|volume=271|issue=Suppl_3|pages=S1–S4|bibcode=2004PBioS.271.0071S|doi=10.1098/rsbl.2003.0071|hdl=10088/4412|issn=1471-2954|jstor=4142540|pmc=1809981|pmid=15101402|s2cid=8662016|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Shrotriya2012">{{Kutip jurnal|last1=Shrotriya|first1=Shivam|last2=Balajeid Lyngdoh|first2=Salvador|last3=Habib|first3=Bilal|date=25 Oktober 2012|title=Wolves in Trans-Himalayas: 165 years of taxonomic confusion|trans-title=Serigala di Trans-Himalaya: Kekeliruan taksonomi selama 165 tahun|url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/103/08/0885.pdf|journal=[[Current Science]]|language=en|publisher=Current Science Association|volume=103|issue=8|pages=885–887|issn=0011-3891|jstor=24088875|s2cid=49644320}}</ref> <ref name="Singh2006">{{Kutip jurnal|last1=Singh|first1=Mewa|author1-link=Mewa Singh (profesor)|last2=Kumara|first2=Honnavalli Nagaraj|date=24 Mei 2006|title=Distribution, status and conservation of Indian gray wolf (''Canis lupus pallipes'') in Karnataka, India|trans-title=Taburan, status, dan pemuliharaan serigala kelabu India (''Canis lupus pallipes'') di Karnataka, India|journal=[[Journal of Zoology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=270|issue=1|pages=164–169|doi=10.1111/j.1469-7998.2006.00103.x|issn=1469-7998|s2cid=85199848}}</ref> <ref name="Spotte2012">{{Kutip buku|last=Spotte|first=Stephen|date=15 Mac 2012|chapter=1 - What makes a wolf|trans-chapter=1 - Apakah yang menjadikan serigala|title=Societies of Wolves and Free-ranging Dogs|trans-title=Masyarakat Serigala dan Anjing Bebas Merantau|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zGTEicPYW_cC}}|language=en|location=Cambridge, United Kingdom|publisher=[[Cambridge University Press]]|page=4|doi=10.1017/CBO9781139057769.002|isbn=9781107015197|oclc=766607128}}</ref> <ref name="Wang2022">{{Kutip jurnal|last1=Wang|first1=Mingshan|last2=Thakur|first2=Mukesh|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Wang|first4=Sheng|last5=Yellapu|first5=Srinivas|last6=Dai|first6=Shanshan|last7=Liu|first7=Zhengxi|last8=Chen|first8=Hongman|last9=Green|first9=Richard Edward|last10=Koepfli|first10=Klaus-Peter|last11=Shapiro|first11=Beth Alison|author11-link=Beth Shapiro|date=8 Februari 2022|editor-last=Huerta-Sánchez|editor-first=Emilia|title=Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India Provides New Insights into the Evolution and Hybridization of Gray Wolves|trans-title=Penjujukan Genom bagi Serigala Kelabu dari India Semenanjung Menyediakan Pandangan Baharu tentang Evolusi dan Penghibridan Serigala Kelabu|journal=[[Genome Biology and Evolution]]|language=en|publisher=[[Oxford University Press]]|volume=14|issue=2|article-number=evac012|doi=10.1093/gbe/evac012|issn=1759-6653|pmc=8841465|pmid=35137061|s2cid=237791584|ssrn=3885988}}</ref> <ref name="Yarrell1831">{{Kutip jurnal|last=Yarrell|first=William|author-link=William Yarrell|date=12 Julai 1831|title=July 12, 1831.|trans-title=12 Julai 1831.|journal=[[Journal of Zoology|Proceedings of the Zoological Society of London]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=1|issue=1|pages=99–108|doi=10.1111/j.1469-7998.1830.tb00018.x|issn=1469-7998|doi-access=free}}</ref> <ref name="Zuppiroli2006">{{Kutip majalah|last1=Zuppiroli|first1=Pierre|last2=Donnez|first2=Lise|date=Musim Bunga 2006|title=An interview with Ozgun Emre Can on The Wolves In Turkey|trans-title=Temu duga dengan Özgü Emre Can tentang Serigala di Turki|url=https://ukwct.org.uk/wp/issue26.pdf|magazine=Wolf Print|language=en|publisher=[[UK Wolf Conservation Trust]]|issue=26|pages=8–9|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> }} ==Pautan luar== {{Kategori Commons|Canis lupus pallipes|Canis lupus pallipes}} {{Wikispecies|Canis lupus pallipes}} * {{Kutip berita|title=তালতলীতে নেকড়ে পিটিয়ে মারলো এলাকাবাসী|trans-title=Di Taltoli, warga tempatan belasah serigala|url=https://www.banglanews24.com/climate-nature/news/bd/720406.details|language=bn|publisher=Bangla News 24|date=4 Jun 2019|access-date=10 Ogos 2026}} {{Subspesies serigala kelabu}} {{Taxonbar|from=Q855921}} [[Kategori:Serigala]] [[Kategori:Subspesies Canis lupus]] [[Kategori:Mamalia di India]] [[Kategori:Mamalia di Pakistan]] [[Kategori:Mamalia di Bangladesh]] [[Kategori:Mamalia di Asia Selatan]] [[Kategori:Mamalia di Timur Tengah]] [[Kategori:Mamalia diperihalkan pada 1831]] 6equ40izrj5pjikcnthaoqrng70g2b4 6925396 6925391 2026-08-11T13:45:16Z Amir Hamzah 2008 17303 6925396 wikitext text/x-wiki {{Subspeciesbox | name = Serigala India | image = Indian wolf (Canis lupus pallipes) - cropped.jpg | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Kutip web|url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/6198/1/the_wild_life_(protection)_act,_1972.pdf|title=THE WILD LIFE (PROTECTION) ACT, 1972|trans-title=AKTA (PERLINDUNGAN) HIDUPAN LIAR, 1972|format=pdf|language=en|publisher=India Code|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> | genus = Canis | species = lupus | species_link = Serigala | subspecies = pallipes | authority = [[William Henry Sykes|Sykes]], 1831<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} | range_map = Indian wolf (Canis lupus pallipes) distribution.png | range_map_caption = Taburan ''Canis lupus pallipes'' | synonyms = ''Canis pallipes pallipes'' }} '''Serigala India''' ('''''Canis lupus pallipes''''') ialah satu [[subspesies Canis lupus|subspesies serigala kelabu]] yang merentang dari [[Asia Barat|Asia Barat Daya]] ke [[subbenua India]]. Ia bersaiz sederhana antara [[serigala Himalaya]] dengan [[serigala Arab]] dan kekurangan lapis bulu musim sejuk lebat seperti yang pada serigala Himalaya kerana ia hidup dalam keadaan lebih hangat.<ref name="Pocock1941"/> Dalam subspesies ini, "serigala dataran India" secara genetik adalah [[basal (filogenetik)|basal]] kepada semua ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua, sambil kedua-duanya diusulkan sebagai spesies berasingan.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Serigala India bergerak dalam kawanan lebih kecil dan kurang bersuara berbanding dengan varian lain [[serigala|serigala kelabu]]<ref name="Mivart1890"/> dan mempunyai reputasi sebagai haiwan licik.<ref name="Blanford1888"/><ref name="YouTube2017">{{Cite video|title=Walking With Wolves|url=https://www.youtube.com/watch?v=Py6--X8C0xs|language=en|publisher=[[YouTube]]|date=16 Januari 2017|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> Serigala India ialah salah satu populasi paling terancam bagi serigala kelabu di dunia.<ref name="Hennelly2021"/> ==Taksonomi== Serigala India pertama kali diperihalkan kepada sains Barat pada tahun 1831 oleh ahli [[ornitologi]] British, iaitu [[William Henry Sykes]], di bawah [[tatanama binomial|binomial]] ''Canis pallipes''.<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} Pada tahun 1941, [[Reginald Innes Pocock|Reginald Pocock]] meletakkannya di bawah ''Canis lupus'' di bawah [[tatanama trinomial|trinomial]] ''Canis lupus pallipes''.<ref name="Pocock1941"/> ===''Canis indica''=== Serigala dataran India (''Canis lupus pallipes'', sinonim ''Canis indica'') dibentuk oleh dua [[haplotip]] [[DNA mitokondrion]] zuriat betina berkait rapat yang tergolong dalam subspesies ''Canis lupus pallipes'' bagi serigala kelabu dan hanya terdapat di dataran semenanjung gersang dan separa gersang di India.<ref name="Aggarwal2007a"/> Zuriat-zuriat ini adalah unik secara genetik daripada semua zuriat serigala lain di seluruh dunia, termasuk daripada serigala lain yang membentuk ''C. l. pallipes''.<ref name="Aggarwal2007b"/><ref name="Spotte2012"/> Serigala kelabu India dan serigala Himalaya adalah [[basal (filogenetik)|basal]] secara filogenetik kepada semua subspesies serigala lain dan adalah lebih dekat dengan serigala Afrika. Ini menunjukkan bahawa serigala-serigala ini merupakan keturunan bagi suatu [[taburan serigala]] purba.<ref name="Aggarwal2007a"/><ref name="Spotte2012"/> Pada April 2009, binomial Latin ''Canis indica'' telah diusulkan untuk kedua-dua haplotip ini sebagai perpisahan tatanama dan perpisahan taksonomi daripada ''Canis lupus'' sebagai spesies baharu melalui Pakar Tatanama dalam Jawatankuasa Haiwan [[CITES]].<ref name="CITES2009a"/> Jawatankuasa itu tidak bersetuju tetapi mengesyorkan agar nama itu dimasukkan ke dalam pangkalan data spesies sebagai sinonim bagi nama yang di bawahnya ia disenaraikan.<ref name="CITES2009b"/> Usul itu berdasarkan sebuah kajian<ref name="Aggarwal2007a"/> yang hanya bergantung pada bilangan terbatas bagi sampel muzium dan sampel zoo yang mungkin tidak mewakili populasi liar dan seruan untuk kerja lapangan lanjut dibuat.<ref name="Shrotriya2012"/>{{Rp|886}} Dahulunya, dua buah kajian telah menjujukkan mDNA bagi serigala kelabu India dan mendapati bahawa ia adalah basal kepada semua haplotip ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Kajian terkemudian membandingkan jujukan-jujukan ini dengan jujukan-jujukan serigala di seluruh dunia dan mengesahkan kedudukan basal ini.<ref name="Miklósi2015"/><ref name="Leonard2007"/><ref name="Pilot2010"/> Sebuah kajian, berdasarkan rekod fosil, menganggarkan bahawa pencapahan antara zuriat koyote dengan zuriat serigala berlaku pada 1 juta tahun lalu dan, dengan kadar mutasi serigala andaian, menganggarkan bahawa pencapahan bagi serigala kelabu India daripada leluhur serigala/anjing berlaku pada 400,000 tahun lalu.<ref name="Sharma2004"/>{{Rp|S2}} Sebuah lagi kajian, yang mengungkapkan kebimbangan tentang kajian terdahulu, memberikan anggaran 270,000 tahun lalu.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Serigala kelabu India menyerupai ''C. l. pallipes'' dari segi penampilan luarnya (ciri morfologi) dan tingkah laku sosialnya atau tingkah laku pembiakannya, tetapi ia bersaiz lebih kecil dan berbeza secara genetik. Penemuan-penemuan ini mencadangkan bahawa serigala kelabu India bukan ''pallipes'' yang terdapat di Timur Tengah dan di Asia Tengah.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Oleh itu, ada usul agar serigala kelabu India dikelaskan semula sebagai spesies terpisah ''Canis indica''.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Pada tahun 2016, sebuah kajian tentang mDNA bagi serigala moden dan serigala purba menunjukkan bahawa serigala kelabu India dan [[serigala Himalaya]] adalah basal secara genetik berbanding dengan semua serigala kelabu lain.<ref name="Ersmark2016"/> {{Kladogram|align=right|title=[[Pokok filogenetik]] untuk ''[[serigala|Canis lupus]]'' dengan masa dalam tahun{{Efn|Untuk set lengkap rujukan sokongan, rujuk catatan (a) dalam pokok filogenetik dalam [[Evolusi serigala#Kanid mirip serigala|Evolusi serigala]]}} |cladogram={{Klad|style="font-size:85%; line-height:80%; width:375px" |style1=background-color:#CCCCFF; |label1=250,000 |1={{Klad |label1=120,000 |1={{Klad |label1=80,000 |1={{Klad |label1=31,000 |1={{Klad |1=[[Anjing]] [[Fail:Tibetan mastiff (transparent background).png|50px]] |2=[[Serigala|Serigala kelabu]] Holartik [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Pleistosen|Serigala Pleistosen Akhir]]† [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2='''Serigala dataran India''' [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Himalaya]] [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} }} }} Pada tahun 2021, sebuah kajian membandingkan kedua-dua [[DNA mitokondrion]] dan [[DNA nukleus]] (dari nukleus sel) daripada serigala di Pergunungan Himalaya dengan yang daripada serigala di tanah pamah [[subbenua India]]. Analisis genomik menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India adalah berbeza secara genetik antara satu sama lain. Serigala-serigala ini juga adalah berbeza secara genetik daripada – dan basal secara genetik kepada – populasi-populasi serigala lain di serata hemisfera utara. Serigala-serigala lain ini membentuk satu [[klad]] mitokondrion tunggal, yang menunjukkan bahawa serigala-serigala ini berasal daripada satu perluasan dari sebuah rantau dalam tempoh 100,000 tahun lalu. Walau bagaimanapun, analisis nukleus menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India telah berpisah daripada zuriat ini pada sekitar 200,000 tahun lalu, sementara serigala tanah pamah India adalah basal secara genetik kepada serigala Himalaya. Dapatan DNA nukleus ini bercanggah dengan dapatan DNA mitokondrion tentang serigala Himalaya yang paling basal, namun serigala Himalaya telah bercampur dengan suatu kanid yang lebih basal tetapi tidak dikenal pasti dan inilah yang tercermin dalam mDNAnya. Serigala dari Syria dan Iran bergugus dengan serigala lain, walaupun serigala-serigala ini dan serigala tanah pamah India dikelaskan secara taksonomi bersama-sama sebagai subspesies tunggal ''Canis lupus pallipes''. Serigala-serigala daripada subspesies ini mengongsi ciri-ciri morfologi kerana penyesuaian terhadap persekitaran gersang.<ref name="Hennelly2021"/> Pada tahun 2022, penjujukan seluruh genom menganggarkan zuriat serigala kelabu berbeza yang hidup di rantau tanah pamah separa gersang di subbenua India mencapah daripada populasi-populasi serigala kelabu lain pada sekitar 110,000 tahun lalu.<ref name="Wang2022"/> Rujukan taksonomi ''[[Mammal Species of the World]]'' (2005) tidak mengiktiraf ''Canis indica'', namun, [[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan|NCBI]]/[[GenBank]] sememangnya menyenaraikan ''Canis lupus indica''.<ref>{{Kutip web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=242524|title=Canis indica|language=en|publisher=[[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> ===Serigala Iran=== Sebuah kajian menunjukkan variasi morfologi kecil pada tengkorak pada serigala Iran tetapi ini tidak cukup berbeza untuk mengelaskannya sebagai subspesies terpisah, namun zuriat genetiknya belum ditentusahkan.<ref name="Khosravi2012"/> ==Perihal== [[Fail:Bengalwolfskull.jpg|thumb|upright=0.8|Spesimen tengkorak]] Serigala India adalah serupa dari segi struktur dengan [[serigala Eurasia]], tetapi lebih kecil, berbinaan lebih sedikit, dan mempunyai bulu lebih pendek dengan sedikit bulu bawah atau tanpa bulu bawah.<ref name="Blanford1888"/> Ia biasanya setinggi sekitar {{Convert|57|-|72|cm|in|abbr=on}} pada ketinggian bahu, dengan jantan seberat lingkungan {{Convert|19|-|25|kg|lb|abbr=on}} dan betina seberat lingkungan {{Convert|17|-|22|kg|lb|abbr=on}}. Panjangnya berkisar dalam lingkungan {{Convert|103|-|145|cm|in|abbr=on}} dari hidung ke ekor.<ref>{{Kutip web|title=National Studbook of Indian Wolf (''Canis lupus pallipes'')|trans-title=Buku Pembaka Kebangsaan Serigala India (''Canis lupus pallipes'')|url=https://digitalrepository.wii.gov.in/handle/123456789/874|language=en|publisher=[[Institut Hidupan Liar India]]|date=September 2017|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Seperti serigala Arab, ia mempunyai bulu pendek dan nipis pada musim panas, walaupun bulu pada belakang kekal panjang walaupun pada musim panas, iaitu penyesuaian yang dianggap melawan sinaran suria.<ref name="Harrington1982"/> Bulunya pada umumnya berwarna merah kekelabu-kelabuan hingga putih kemerah-merahan dengan irap kelabu. Helaian bulunya ''grizzle'' dengan warna hitam, khususnya pada belakang, yang mempunyai tompok gelap berbentuk V di sekeliling bahu. Anggota badannya adalah lebih pucat berbanding dengan tubuh dan bahagian bawahnya hampir sepenuhnya putih.<ref name="Mivart1890"/> Anak serigala lahir dalam keadaan berwarna perang jelaga, dengan tompok putih susu pada dada yang memudar seiring dengan usia.<ref name="Blanford1888"/> [[Serigala hitam|Spesimen hitam]] adalah jarang, tetapi telah direkodkan di [[daerah Solapur]], India, dan di dua buah rantau di Iran. Di Iran, mutasi ini didapati berlaku secara semula jadi, tidak seperti serigala kelabu Amerika Utara, yang telah mewarisi [[alel]] K^b yang bertanggungjawab atas [[melanisme]] daripada pembiakbakaan menyaling terdahulu dengan anjing.<ref name="Lokhande2013"/><ref name="Khosravi2014"/> ==Taburan dan habitat== ===Asia Barat=== [[Fail:Iran-wolf.jpg|thumb|Miniatur, menggambarkan pemburuan serigala di [[Iran|Parsi]] purba]] Semasa abad ke-19, serigala India tersebar meluas di banyak bahagian di timur dan di barat [[Sungai Jordan]]. Walau bagaimanapun, populasinya menurun dengan ketara pada antara tahun 1964 dengan tahun 1980, sebahagian besarnya kerana penindasan oleh petani.<ref name="Qumsiyeh1996"/> Buat masa ini, dasar pemuliharaan dan penguatkuasaan undang-undang berkesan [[Israel]] mengekalkan populasi serigala bersaiz sederhana, yang bersebar ke negara-negara jiran. [[Turki]] mungkin memainkan peranan penting dalam mengekalkan serigala di rantau ini, kerana perdampingannya dengan Asia Tengah. Pergunungan di Turki telah menjadi suaka untuk segelintir serigala yang tersisa di [[Syria]]. Populasi serigala kecil yang terdiri daripada 80–100 ekor serigala hadir di [[Dataran Tinggi Golan]] dan dilindungi dengan baik oleh kegiatan ketenteraan di sana.<ref name="Boitani2003"/><ref name="Reichmann2005"/><ref>{{Kutip web|last=Adler|first=Josh|date=11 April 2019|url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|url-status=live|title=Making peace in the Golan Heights—between humans and wolves|trans-title=Berdamai di Dataran Tinggi Golan—antara manusia dengan serigala|language=en|publisher=[[Persatuan National Geographic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422175140/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|archive-date=22 April 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Walaupun serigala Turki tidak mempunyai perlindungan undang-undang, bilangannya mungkin sekitar 7,000 ekor.<ref name="Zuppiroli2006"/> Hanya sedikit yang diketahui tentang populasi serigala semasa di [[Iran]], yang pernah hadir di serata negara dalam kepadatan rendah pada pertengahan tahun 1970-an.<ref name="Boitani2003"/> Walaupun tersebar meluas di serata negara dan hanya tidak hadir di gurun tengah dan di [[Dasht-e Lut]], tiada anggaran yang boleh dipercayai tentang saiz populasi serigala di sana. Serigala di Iran terus mengalami kemerosotan akibat kehilangan habitat, pemburuan tidak terkawal atur, dan kelenyapan mangsa.<ref name="Khosravi2012"/><ref name="Khosravi2013"/> ===Subbenua India=== [[Fail:Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India (2022) fig. 1A.png|thumb|Serigala India dari [[India Selatan|India Semenanjung]]]] Rantau-rantau utara di [[Afghanistan]] dan di [[Pakistan]] merupakan kubu kuat bagi serigala India.<ref name="Boitani2003"/> Di [[India]], populasi serigala India tertumpu di [[Banjaran Pir Panjal]] di [[Rantau Himalaya India]] dan telah dianggarkan kira-kira 300 ekor di kawasan seluas hampir-hampir {{Convert|60000|km2|sqmi|abbr=on}} di [[Jammu dan Kashmir (wilayah kesatuan)|Jammu dan Kashmir]] dan 50 ekor lagi di [[Himachal Pradesh]].<ref name="Boitani2003"/> Serigala India juga hadir di negeri-negeri berikut: [[Gujarat]], [[Rajasthan]], [[Haryana]], [[Uttar Pradesh]], [[Madhya Pradesh]], [[Jharkhand]], [[Maharashtra]], [[Karnataka]], [[Kerala]], dan [[Andhra Pradesh]].<ref name="Jhala1991"/> Serigala India terutamanya hadir di luar kawasan terlindung dan terutamanya memakan haiwan ternakan, seperti kambing atau biri-biri. Walau bagaimanapun, di kawasan yang mempunyai mangsa semula jadi yang masih banyak, seperti di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar]], atau di [[Taman Negara Panna|Kawasan Simpanan Harimau Panna]], spesies mangsa semula jadi masih diutamakan.<ref name="Singh2006"/> [[Suaka Serigala Mahuadanr]] di negeri Jharkhand ialah satu-satunya suaka serigala di negara ini.<ref>{{Kutip berita|title=Counting of wolves to begin in Jharkhand's Mahuadanr Wolf Sanctuary from January next Year|trans-title=Penghitungan serigala bakal bermula di Suaka Serigala Mahuadanr Jharkhand mulai Januari tahun hadapan|url=https://www.etvbharat.com/english/bharat/counting-of-wolves-to-begin-in-jharkhands-mahuadanr-wolf-sanctuary-from-january-next-year/na20211217214406051|language=en|publisher=ETV Bharat|date=17 Disember 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Serigala India dilindungi sejak tahun 1972 dan dikelaskan sebagai spesies [[spesies terancam|Terancam]], dengan banyak populasi yang berlegar dalam bilangan rendah atau hidup di kawasan yang semakin banyak digunakan oleh manusia. Populasinya dianggarkan berjumlah 2,000–3,000 ekor individu pada tahun 2004<ref name="Sharma2004"/> dan terdapat anggaran 3,100 ekor serigala India di India pada tahun 2022.<ref>{{Kutip berita|last=Azad|first=Shivani|date=31 Mac 2022|title=Wolves As Endangered As Tigers In India; Only 3.1k Left|trans-title=Serigala Terancam Sama seperti Harimau Belang di India; Hanya 3.1 Ribu Tersisa|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/wolves-as-endangered-as-tigers-in-india-only-3-1k-left/articleshow/90553678.cms|language=en|publisher=[[The Times of India]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Pada Mac 2023, sepuluh ekor serigala baka kurungan dilepaskan di Gujarat, iaitu pelepasan pertama untuk India.<ref>{{Kutip berita|last=Kateshiya|first=Gopal B.|date=11 Mac 2023|title=In a first, Gujarat to release in the wild 10 wolves bred in captivity — after training|trans-title=Kali pertama, Gujarat bakal lepaskan ke alam liar 10 serigala dibiakbakakan dalam kurungan — selepas latihan|url=https://indianexpress.com/article/cities/rajkot/in-a-first-gujarat-to-release-in-the-wild-10-wolves-bred-in-captivity-after-training-8490042/|language=en|publisher=[[The Indian Express]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> [[Orang Hindu]] secara tradisional menganggap [[pemburuan serigala]], walaupun yang berbahaya, sebagai [[pantang larang]], kerana takut menyebabkan hasil tuaian buruk. Walau bagaimanapun, [[orang Santal]] menganggapnya sebagai buruan sah, sama seperti setiap haiwan penghuni hutan lain.<ref name="Maclean1979"/> Semasa [[kepimpinan dan wilayah di India British|India British]], serigala tidak dianggap sebagai spesies buruan dan dibunuh terutamanya sebagai gerak balas kepada serangannya terhadap kawanan haiwan buruan, haiwan ternakan, dan manusia. Pada tahun 1876, di [[Provinsi-Provinsi Barat Laut]] (kini [[Uttar Pradesh]]) dan di Negeri [[Bihar]], 2,825 ekor serigala dibunuh sebagai gerak balas kepada 721 serangan maut terhadap manusia.<ref name="Knight2004"/> Dua tahun kemudian, 2,600 ekor serigala dibunuh sebagai gerak balas kepada serangan yang menyebabkan 624 manusia terbunuh.<ref name="Bright2002"/> Menjelang tahun 1920-an, pembasmian serigala kekal sebagai keutamaan di Provinsi-Provinsi Barat Laut dan di [[Awadh]]. Secara keseluruhan, lebih daripada 100,000 ekor serigala dibunuh untuk mendapatkan baunti di India British pada antara tahun 1871 dengan tahun 1916.<ref name="Knight2004"/> ==Tingkah laku dan ekologi== [[Fail:Indian Gray Wolves (2019).jpg|thumb|Sekawan serigala kelabu India]] Tabiat serigala India adalah serupa dengan yang pada subspesies serigala kelabu lain, walaupun serigala India pada umumnya hidup dalam kawanan lebih kecil yang jarang melebihi 6–8 ekor individu, dan agak kurang bersuara,<ref name="Blanford1888"/> setelah jarang diketahui melolong.<ref name="Mivart1890"/> Penyuaraan serigala India merangkumi lolongan, salakan lolongan, rengekan, ringkingan sosial, dan ngongoian dengan lolongan pada frekuensi asas purata 422 Hz dan ngongoian 906 Hz.<ref name="Sadhukhan2019"/> Terdapat sekurang-kurangnya satu rekod tentang seekor serigala tunggal yang bergaul dengan sepasang [[anjing hutan]] di [[Suaka Hidupan Liar Debrigarh]].<ref>{{Kutip majalah|last1=Nair|first1=Manoj V.|last2=Panda|first2=Saroj Kumar|date=Jun 2013|title=Just Friends|trans-title=Cuma Kawan|url=http://www.sanctuaryasia.com/magazines/features/9390-just-friends.html|url-status=dead|magazine=[[Sanctuary Asia]]|language=en|publisher=[[Sanctuary Nature Foundation]]|volume=33|issue=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724195645/https://www.sanctuaryasia.com/magazines/features/9390-just-friends.html|archive-date=24 Julai 2019|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Ia cenderung untuk membiak dari pertengahan Oktober hingga lewat Disember dan melahirkan anak di dalam lubang atau jurang.<ref name="Mivart1890"/> Ia biasanya memangsakan [[antelop]], [[rodensia]], dan [[kelinci]].<ref name="Jhala1993"/> Ia biasanya berburu secara berpasangan apabila menyasarkan antelop, dengan salah seekor serigala yang bertindak sebagai denak sementara yang lagi seekor menyerang dari arah belakang.<ref name="Blanford1888"/> Julat wilayah serigala India bertindih dengan [[jakal keemasan]], [[Beruang Sloth|beruang ''sloth'']], [[harimau bintang]], [[rubah Benggala]], [[beruang perang]], [[singa Asia]], dan [[harimau Benggala]].<ref name="Geptner1992"/><ref name="Negi2002"/> ==Catatan== {{Notelist}} ==Rujukan== {{Senarai rujukan|refs= <ref name="Aggarwal2007a">{{Kutip jurnal|last1=Aggarwal|first1=Ramesh Kumar|last2=Kivisild|first2=Toomas|author2-link=Toomas Kivisild|last3=Ramadevi|first3=Jetty|last4=Singh|first4=Lalji|author4-link=Lalji Singh|date=11 April 2007|title=Mitochondrial DNA coding region sequences support the phylogenetic distinction of two Indian wolf species = Des séquences de la région codante de l'ADNmt supportent la distinction phylogénétique de deux espéces de loups indiennes|trans-title=Jujukan-jujukan kawasan pengekodan DNA mitonkondrion menyokong pembezaan filogenetik bagi dua spesies serigala India|journal=[[Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=45|pages=163–172|doi=10.1111/j.1439-0469.2006.00400.x|issn=1439-0469|s2cid=86139210}}</ref> <ref name="Aggarwal2007b">{{Kutip buku|last=Aggarwal|first=Ramesh Kumar|date=2007|editor1-last=Pandit|editor1-first=M. W.|editor2-last=Shivaji|editor2-first=S.|editor3-last=Singh|editor3-first=Lalji|editor3-link=Lalji Singh|chapter=Molecular Genetic Studies on highly Endangered Species|trans-chapter=Kajian Genetik Molekul tentang Spesies Amat Terancam|title=You Deserve, We Conserve: A Biotechnological Approach to Wildlife Conservation|trans-title=Anda Layak, Kami Memulihara: Pendekatan Bioteknologi kepada Pemuliharaan Hidupan Liar|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=-BLEGylIIasC}}|language=en|location=New Delhi, India|publisher=IK International Publishing House|pages=54–57|isbn=9788189866242|oclc=85833561}}</ref> <ref name="Blanford1888">{{Kutip buku|last=Blanford|first=William Thomas|author-link=William Thomas Blanford|date=1888|chapter=''Canis pallipes''. The Indian Wolf|trans-chapter=''Canis pallipes''. Serigala India|title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma|trans-title=Fauna di India British, Termasuk Sailan dan Burma|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=137–140|oclc=1113420}}</ref> <ref name="Boitani2003">{{Kutip buku|last=Boitani|first=Luigi|author-link=Luigi Boitani|date=23 November 2003|editor1-last=Mech|editor1-first=Lucyan David|editor1-link=L. David Mech|editor2-last=Boitani|editor2-first=Luigi|editor2-link=Luigi Boitani|chapter=13. Wolf Conservation and Recovery|trans-chapter=13. Pemuliharaan dan Pemulihan Serigala|title=Wolves: Behavior, Ecology, and Conservation|trans-title=Serigala: Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zhwfmQEACAAJ}}|language=en|location=Chicago, Illinois, Amerika Syarikat|publisher=[[University of Chicago Press]]|pages=326–327|doi=10.7208/chicago/9780226516981.001.0001|isbn=9780226516967|oclc=51810720}}</ref> <ref name="Bright2002">{{Kutip buku|last=Bright|first=Michael|date=15 April 2002|title=Man-eaters|trans-title=Pemakan Manusia|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=4M9as1htJEkC}}|language=en|location=New York, New York, Amerika Syarikat|publisher=[[St. Martin's Press]]|page=304|isbn=9780312981563|oclc=49502668}}</ref> <ref name="CITES2009a">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E24-13.pdf|title=CONVENTION ON INTERNATIONAL TRADE IN ENDANGERED SPECIES OF WILD FAUNA AND FLORA|trans-title=KONVENSYEN PERDAGANGAN ANTARABANGSA SPESIES TERANCAM FAUNA DAN FLORA LIAR|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=3|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="CITES2009b">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E-AC24-Sum-Rec-FINAL.pdf|title=SUMMARY RECORD: Twenty-fourth meeting of the Animals Committee|trans-title=REKOD RINGKASAN: Mesyuarat kedua puluh empat Jawatankuasa Haiwan|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=28|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="Ersmark2016">{{Kutip jurnal|last1=Ersmark|first1=Erik Ivar|last2=Klütsch|first2=Cornelya F. C.|last3=Chan|first3=Yvonne L.|last4=Sinding|first4=Mikkel Holger Strander|last5=Fain|first5=Steven R.|last6=Illarionova|first6=Natalia A.|last7=Oskarsson|first7=Mattias C. R.|last8=Uhlén|first8=Carl Erik Mathias|author8-link=Mathias Uhlén|last9=Zhang|first9=Yaping|author9-link=Zhang Yaping|last10=Dalén|first10=Love|author10-link=Love Dalén|last11=Savolainen|first11=Carl Peter Olavi|author11-link=Peter Savolainen|date=2 Disember 2016|editor-last=Padhukasahasram|editor-first=Badri K.|title=From the Past to the Present: Wolf Phylogeography and Demographic History Based on the Mitochondrial Control Region|trans-title=Dari Masa Lalu hingga Kini: Filogeografi dan Sejarah Demografi Serigala Berdasarkan Kawasan Kawalan Mitokondrion|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|language=en|publisher=[[Frontiers Media]]|volume=4|article-number=134|bibcode=2016FrEEv...4..134E|doi=10.3389/fevo.2016.00134|issn=2296-701X|s2cid=19954938|doi-access=free}}</ref> <ref name="Geptner1992">{{Kutip buku|last1=Geptner|first1=Vladimir Georgiyevich|author1-link=Vladimir Geptner|last2=Sludskiy|first2=Arkadiy Aleksandrovich|author2-link=Arkadiy Aleksandrovich Sludskiy|date=1992|editor1-last=Geptner|editor1-first=Vladimir Georgiyevich|editor1-link=Vladimir Geptner|editor2-last=Naumov|editor2-first=Nikolay Pavlovich|editor2-link=Nikolay Pavlovich Naumov|editor3-last=Hoffmann|editor3-first=Robert Shaw|editor3-link=Robert S. Hoffmann|chapter=Lion|trans-chapter=Singa|title=Mammals of the Soviet Union: Carnivora (Hyaenas and Cats)|trans-title=Mamalia di Kesatuan Soviet: Carnivora (Dubuk dan Kucing)|language=en|volume=2|others=Diilustrasi oleh [[Aleksey Nikanorovich Komarov]] dan N. N. Kondakov.|location=Washington, D.C., Amerika Syarikat|publisher=[[Institusi Smithsonian]]|pages=82–93|isbn=9789004088733|oclc=929500421}}</ref> <ref name="Harrington1982">{{Kutip buku|editor1-last=Harrington|editor1-first=Fred H.|editor2-last=Paquet|editor2-first=Paul Charles Francis Xavier|editor2-link=Paul C. Paquet|date=1982|title=Wolves of the World: Perspectives of Behavior, Ecology and Conservation|trans-title=Serigala di Dunia: Perspektif Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=LX5qi4qTs0UC}}|language=en|location=Park Ridge, New Jersey, Amerika Syarikat|publisher=Noyes Publications|isbn=9780815509059|oclc=8219568}}</ref> <ref name="Hennelly2021">{{Kutip jurnal|last1=Hennelly|first1=Lauren Mae|last2=Habib|first2=Bilal|last3=Modi|first3=Shrushti|last4=Rueness|first4=Eli Knispel|last5=Gaubert|first5=Philippe|last6=Sacks|first6=Benjamin N.|date=16 Ogos 2021|title=Ancient divergence of Indian and Tibetan wolves revealed by recombination-aware phylogenomics|trans-title=Pencapahan purba serigala India dan serigala Tibet yang didedahkan oleh filogenomik sedar rekombinasi|journal=[[Molecular Ecology (jurnal)|Molecular Ecology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=30|issue=24|pages=6687–6700|bibcode=2021MolEc..30.6687H|doi=10.1111/mec.16127|hdl=11250/3429526|issn=1365-294X|pmid=34398980|s2cid=237147842}}</ref> <ref name="Jhala1991">{{Kutip jurnal|last1=Jhala|first1=Yadvendradev Vikramsinh|author1-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last2=Giles|first2=Robert Hayes Jr.|date=Disember 1991|title=The Status and Conservation of the Wolf in Gujarat and Rajasthan, India|trans-title=Status dan Pemuliharaan Serigala di Gujarat dan di Rajasthan, India|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=5|issue=4|pages=476–483|bibcode=1991ConBi...5..476J|doi=10.1111/j.1523-1739.1991.tb00354.x|issn=1523-1739|jstor=2386069|s2cid=84471111|doi-access=free}}</ref> <ref name="Jhala1993">{{Kutip jurnal|last=Jhala|first=Yadvendradev Vikramsinh|author-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|date=Disember 1993|title=Predation on Blackbuck by Wolves in Velavadar National Park, Gujarat, India = Predación sobre el antilope por lobos en el Parque Nacional Velavadar, Guajart, India|trans-title=Pemangsaan terhadap Tembu Hitam oleh Serigala di Taman Negara Velavadar, Gujarat, India|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=7|issue=4|pages=874–881|bibcode=1993ConBi...7..874J|doi=10.1046/j.1523-1739.1993.740874.x|issn=1523-1739|jstor=2386819|s2cid=83733716|doi-access=free}}</ref> <ref name="Khosravi2012">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Kaboli|first2=Mohammad|last3=Imani|first3=Jalil|last4=Nourani|first4=Elham|date=3 Ogos 2012|title=Morphometric variations of the skull in the Gray Wolf (''Canis lupus'') in Iran|trans-title=Variasi morfometri bagi tengkorak pada serigala kelabu (''Canis lupus'') di Iran|journal=Acta Theriologica|language=en|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|volume=57|issue=4|pages=361–369|doi=10.1007/s13364-012-0089-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BF7-5|issn=2199-241X|s2cid=15443927}}</ref> <ref name="Khosravi2013">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Rezaei|first2=Hamid Reza|last3=Kaboli|first3=Mohammad|date=1 Januari 2013|title=Detecting Hybridization between Iranian Wild Wolf (Canis Lupus Pallipes) and Free-Ranging Domestic Dog (Canis Familiaris) by Analysis of Microsatellite Markers|trans-title=Mengesan Penghibridan antara Serigala Liar Iran (''Canis lupus pallipes'') dengan Anjing Bela Jinak Bebas Merantau (''Canis familiaris'') dengan Analisis bagi Penanda-penanda Mikrosatelit|journal=[[Zoological Science (jurnal)|Zoological Science]]|language=en|publisher=[[Persatuan Zoologi Jepun]]|volume=30|issue=1|pages=27–34|doi=10.2108/zsj.30.27|issn=2212-3830|pmid=23317363|s2cid=23083465}}</ref> <ref name="Khosravi2014">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Asadi Aghbolaghi|first2=Marzieh|last3=Rezaei|first3=Hamid Reza|last4=Nourani|first4=Elham|last5=Kaboli|first5=Mohammad|date=2 Ogos 2014|title=Is black coat color in wolves of Iran an evidence of admixed ancestry with dogs?|trans-title=Adakah warna lapis bulu hitam pada serigala di Iran bukti tentang keleluhuran bercampur dengan anjing?|journal=Journal of Applied Genetics|language=en|publisher=[[Akademi Sains Poland]]|volume=56|issue=1|pages=97–105|doi=10.1007/s13353-014-0237-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BFD-F|issn=2190-3883|pmid=25085671|s2cid=15381375}}</ref> <ref name="Knight2004">{{Kutip buku|editor-last=Knight|editor-first=John|date=2004|title=Wildlife in Asia: Cultural Perspectives|trans-title=Hidupan Liar di Asia: Perspektif Kebudayaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=lXOPmAEACAAJ}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Routledge|RoutledgeCurzon]]|pages=219–221|isbn=9780700713325|oclc=52587592}}</ref> <ref name="Leonard2007">{{Kutip jurnal|last1=Leonard|first1=Jennifer A.|last2=Vilà Arbonès|first2=Carles|last3=Fox-Dobbs|first3=Kena|last4=Koch|first4=Paul Lewis|last5=Wayne|first5=Robert Keith|last6=Van Valkenburgh|first6=Blaire|author6-link=Blaire Van Valkenburgh|date=3 Julai 2007|title=Megafaunal Extinctions and the Disappearance of a Specialized Wolf Ecomorph|trans-title=Kepupusan Megafauna dan Kelenyapan Ekomorf Serigala Terkhusus|journal=[[Current Biology]]|language=en|publisher=[[Cell Press]]|volume=17|issue=13|pages=1146–1150|bibcode=2007CBio...17.1146L|doi=10.1016/j.cub.2007.05.072|hdl=10088/6465|issn=0960-9822|pmid=17583509|s2cid=14039133|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Lokhande2013">{{Kutip jurnal|last1=Lokhande|first1=Amolkumar S.|last2=Bajaru|first2=Sameer Bikanso|date=Disember 2013|title=First Record of Melanistic Indian Wolf ''Canis lupus pallipes'' from the Indian Subcontinent|trans-title=Rekod Pertama tentang Serigala India ''Canis lupus pallipes'' Melanistik dari Subbenua India|url=https://www.bnhsjournal.in/index.php/bnhs/article/view/94032|journal=[[Journal of the Bombay Natural History Society]]|language=en|publisher=[[Bombay Natural History Society]]|volume=110|issue=3|pages=220–221|issn=2454-1095|s2cid=90009291}}</ref> <ref name="Maclean1979">{{Kutip buku|last=Maclean|first=Charles|date=1979|title=The Wolf Children|trans-title=Anak-anak Serigala|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=tO0-PgAACAAJ}}|language=en|location=Harmondsworth, United Kingdom|publisher=[[Penguin Books]]|page=336|isbn=9780140050530|oclc=6209035}}</ref> <ref name="Miklósi2015">{{Kutip buku|last=Miklósi|first=Ádám|author-link=Ádám Miklósi|date=2015|chapter=5-Comparative overview of ''Canis''|trans-chapter=5-Gambaran keseluruhan perbandingan bagi ''Canis''|title=Dog Behaviour, Evolution, and Cognition|trans-title=Tingkah Laku, Evolusi, dan Kognisi Anjing|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=VT-WBQAAQBAJ}}|language=en|edition=ke-2|location=Oxford, United Kingdom|publisher=[[Oxford University Press]]|pages=106–107|doi=10.1093/acprof:oso/9780199646661.003.0005|isbn=9780199646661|oclc=896850944}}</ref> <ref name="Mivart1890">{{Kutip buku|last=Mivart|first=St. George Jackson|author-link=St. George Jackson Mivart|date=1890|chapter=The Common Wolf|trans-chapter=Serigala Biasa|title=Dogs, Jackals, Wolves, and Foxes: A Monograph of the Canidae|trans-title=Anjing, Jakal, Serigala, dan Rubah: Monograf Canidae|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=RK1zbrXFTfAC}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=R. H. Porter|pages=9–10|oclc=2671312}}</ref> <ref name="Negi2002">{{Kutip buku|last=Negi|first=Sharad Singh|date=2002|title=Handbook of National Parks, Wildlife Sanctuaries and Biosphere Reserves in India|trans-title=Buku Panduan Taman Negara, Suaka Hidupan Liar, dan Kawasan Simpanan Biosfera di India|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=JYFmoOWfmX8C}}|language=en|edition=ke-3|location=New Delhi, India|publisher=Indus Publishing Company|page=151|isbn=9788173871283|oclc=53229135}}</ref> <ref name="Pilot2010">{{Kutip jurnal|last1=Pilot|first1=Małgorzata|last2=Branicki|first2=Wojciech|last3=Jędrzejewski|first3=Włodzimierz|author3-link=Włodzimierz Jędrzejewski|last4=Goszczyński|first4=Jacek|last5=Jędrzejewska|first5=Bogumiła Ewa|last6=Dykyy|first6=Ihor Vasylʹovich|last7=Shkvyria|first7=Maryna|last8=Tsingarska-Sedefcheva|first8=Elena|date=21 April 2010|title=Phylogeographic history of grey wolves in Europe|trans-title=Sejarah filogeografi serigala kelabu di Eropah|journal=[[BMC Ecology and Evolution|BMC Evolutionary Biology]]|language=en|publisher=[[BioMed Central]]|volume=10|issue=1|article-number=104|bibcode=2010BMCEE..10..104P|doi=10.1186/1471-2148-10-104|hdl=10779/lincoln.24404275|issn=2730-7182|pmc=2873414|pmid=20409299|s2cid=4816214|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Pocock1941">{{Kutip buku|last=Pocock|first=Reginald Innes|author-link=Reginald Innes Pocock|date=1941|title=Fauna of British India: Mammals|trans-title=Fauna di India British: Mamalia|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=82–94|oclc=912881182}}</ref> <ref name="Qumsiyeh1996">{{Kutip buku|last=Qumsiyeh|first=Mazin Butros|author-link=Mazin Qumsiyeh|date=1996|chapter=''Canis lupus'' Wolf|trans-chapter=''Canis lupus'' Serigala|title=Mammals of the Holy Land|trans-title=Mamalia di Tanah Suci|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=Amr2oLxnR10C}}|location=Lubbock, Texas, Amerika Syarikat|publisher=[[Texas Tech University Press]]|pages=146–148|isbn=9780896723641|oclc=34321675}}</ref> <ref name="Reichmann2005">{{Kutip jurnal|last1=Reichmann|first1=Alon|last2=Saltz|first2=David|date=2005|title=THE GOLAN WOLVES: THE DYNAMICS, BEHAVIORAL ECOLOGY, AND MANAGEMENT OF AN ENDANGERED PEST|trans-title=SERIGALA GOLAN: DINAMIK, EKOLOGI TINGKAH LAKU, DAN PENGURUSAN SUATU MAKHLUK PEROSAK TERANCAM|journal=Israel Journal of Zoology|language=en|publisher=[[Taylor & Francis]]|volume=51|issue=2|pages=87–133|doi=10.1560/1BLK-B1RT-XB11-BWJH|doi-broken-date=15 Jun 2026|issn=2224-4662|s2cid=84121490}}</ref> <ref name="Sadhukhan2019">{{Kutip jurnal|last1=Sadhukhan|first1=Sougata|last2=Hennelly|first2=Lauren Mae|last3=Habib|first3=Bilal|date=31 Oktober 2019|editor-last=Umapathy|editor-first=Govindhaswamy|title=Characterising the harmonic vocal repertoire of the Indian wolf (''Canis lupus pallipes'')|trans-title=Mencirikan repertoir suara harmonik bagi serigala India (''Canis lupus pallipes'')|journal=[[PLOS One]]|language=en|publisher=[[PLOS]]|volume=14|issue=10|article-number=e0216186|bibcode=2019PLoSO..1416186S|biorxiv=10.1101/612507|doi=10.1371/journal.pone.0216186|issn=1932-6203|pmc=6822943|pmid=31671161|s2cid=207814531|doi-access=free}}</ref> <ref name="Sharma2004">{{Kutip jurnal|last1=Sharma|first1=Dinesh Kumar|last2=Maldonado|first2=Jesús Eduardo|author2-link=Jesús E. Maldonado|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Fleischer|first4=Robert Carl|author4-link=Robert C. Fleischer|date=7 Februari 2004|title=Ancient wolf lineages in India|trans-title=Zuriat-zuriat serigala purba di India|journal=[[Proceedings of the Royal Society|Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences]]|language=en|publisher=[[Royal Society]]|volume=271|issue=Suppl_3|pages=S1–S4|bibcode=2004PBioS.271.0071S|doi=10.1098/rsbl.2003.0071|hdl=10088/4412|issn=1471-2954|jstor=4142540|pmc=1809981|pmid=15101402|s2cid=8662016|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Shrotriya2012">{{Kutip jurnal|last1=Shrotriya|first1=Shivam|last2=Balajeid Lyngdoh|first2=Salvador|last3=Habib|first3=Bilal|date=25 Oktober 2012|title=Wolves in Trans-Himalayas: 165 years of taxonomic confusion|trans-title=Serigala di Trans-Himalaya: Kekeliruan taksonomi selama 165 tahun|url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/103/08/0885.pdf|journal=[[Current Science]]|language=en|publisher=Current Science Association|volume=103|issue=8|pages=885–887|issn=0011-3891|jstor=24088875|s2cid=49644320}}</ref> <ref name="Singh2006">{{Kutip jurnal|last1=Singh|first1=Mewa|author1-link=Mewa Singh (profesor)|last2=Kumara|first2=Honnavalli Nagaraj|date=24 Mei 2006|title=Distribution, status and conservation of Indian gray wolf (''Canis lupus pallipes'') in Karnataka, India|trans-title=Taburan, status, dan pemuliharaan serigala kelabu India (''Canis lupus pallipes'') di Karnataka, India|journal=[[Journal of Zoology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=270|issue=1|pages=164–169|doi=10.1111/j.1469-7998.2006.00103.x|issn=1469-7998|s2cid=85199848}}</ref> <ref name="Spotte2012">{{Kutip buku|last=Spotte|first=Stephen|date=15 Mac 2012|chapter=1 - What makes a wolf|trans-chapter=1 - Apakah yang menjadikan serigala|title=Societies of Wolves and Free-ranging Dogs|trans-title=Masyarakat Serigala dan Anjing Bebas Merantau|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zGTEicPYW_cC}}|language=en|location=Cambridge, United Kingdom|publisher=[[Cambridge University Press]]|page=4|doi=10.1017/CBO9781139057769.002|isbn=9781107015197|oclc=766607128}}</ref> <ref name="Wang2022">{{Kutip jurnal|last1=Wang|first1=Mingshan|last2=Thakur|first2=Mukesh|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Wang|first4=Sheng|last5=Yellapu|first5=Srinivas|last6=Dai|first6=Shanshan|last7=Liu|first7=Zhengxi|last8=Chen|first8=Hongman|last9=Green|first9=Richard Edward|last10=Koepfli|first10=Klaus-Peter|last11=Shapiro|first11=Beth Alison|author11-link=Beth Shapiro|date=8 Februari 2022|editor-last=Huerta-Sánchez|editor-first=Emilia|title=Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India Provides New Insights into the Evolution and Hybridization of Gray Wolves|trans-title=Penjujukan Genom bagi Serigala Kelabu dari India Semenanjung Menyediakan Pandangan Baharu tentang Evolusi dan Penghibridan Serigala Kelabu|journal=[[Genome Biology and Evolution]]|language=en|publisher=[[Oxford University Press]]|volume=14|issue=2|article-number=evac012|doi=10.1093/gbe/evac012|issn=1759-6653|pmc=8841465|pmid=35137061|s2cid=237791584|ssrn=3885988}}</ref> <ref name="Yarrell1831">{{Kutip jurnal|last=Yarrell|first=William|author-link=William Yarrell|date=12 Julai 1831|title=July 12, 1831.|trans-title=12 Julai 1831.|journal=[[Journal of Zoology|Proceedings of the Zoological Society of London]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=1|issue=1|pages=99–108|doi=10.1111/j.1469-7998.1830.tb00018.x|issn=1469-7998|doi-access=free}}</ref> <ref name="Zuppiroli2006">{{Kutip majalah|last1=Zuppiroli|first1=Pierre|last2=Donnez|first2=Lise|date=Musim Bunga 2006|title=An interview with Ozgun Emre Can on The Wolves In Turkey|trans-title=Temu duga dengan Özgü Emre Can tentang Serigala di Turki|url=https://ukwct.org.uk/wp/issue26.pdf|magazine=Wolf Print|language=en|publisher=[[UK Wolf Conservation Trust]]|issue=26|pages=8–9|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> }} ==Pautan luar== {{Kategori Commons|Canis lupus pallipes|Canis lupus pallipes}} {{Wikispecies|Canis lupus pallipes}} * {{Kutip berita|title=তালতলীতে নেকড়ে পিটিয়ে মারলো এলাকাবাসী|trans-title=Di Taltoli, warga tempatan belasah serigala|url=https://www.banglanews24.com/climate-nature/news/bd/720406.details|language=bn|publisher=Bangla News 24|date=4 Jun 2019|access-date=10 Ogos 2026}} {{Subspesies serigala kelabu}} {{Taxonbar|from=Q855921}} [[Kategori:Serigala]] [[Kategori:Subspesies Canis lupus]] [[Kategori:Mamalia di India]] [[Kategori:Mamalia di Pakistan]] [[Kategori:Mamalia di Bangladesh]] [[Kategori:Mamalia di Asia Selatan]] [[Kategori:Mamalia di Timur Tengah]] [[Kategori:Mamalia diperihalkan pada 1831]] ougw39bx8zmg9vjudsy5y1xvwz8vfey 6925399 6925396 2026-08-11T13:47:00Z Amir Hamzah 2008 17303 6925399 wikitext text/x-wiki {{Subspeciesbox | name = Serigala India | image = Indian wolf (Canis lupus pallipes) - cropped.jpg | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Kutip web|url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/6198/1/the_wild_life_(protection)_act,_1972.pdf|title=THE WILD LIFE (PROTECTION) ACT, 1972|trans-title=AKTA (PERLINDUNGAN) HIDUPAN LIAR, 1972|format=pdf|language=en|publisher=India Code|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> | genus = Canis | species = lupus | species_link = Serigala | subspecies = pallipes | authority = [[William Henry Sykes|Sykes]], 1831<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} | range_map = Indian wolf (Canis lupus pallipes) distribution.png | range_map_caption = Taburan ''Canis lupus pallipes'' | synonyms = ''Canis pallipes pallipes'' }} '''Serigala India''' ('''''Canis lupus pallipes''''') ialah satu [[subspesies Canis lupus|subspesies serigala kelabu]] yang merentang dari [[Asia Barat|Asia Barat Daya]] ke [[subbenua India]]. Ia bersaiz sederhana antara [[serigala Himalaya]] dengan [[serigala Arab]] dan kekurangan lapis bulu musim sejuk lebat seperti yang pada serigala Himalaya kerana ia hidup dalam keadaan lebih hangat.<ref name="Pocock1941"/> Dalam subspesies ini, "serigala dataran India" secara genetik adalah [[basal (filogenetik)|basal]] kepada semua ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua, sambil kedua-duanya diusulkan sebagai spesies berasingan.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Serigala India bergerak dalam kawanan lebih kecil dan kurang bersuara berbanding dengan varian lain [[serigala|serigala kelabu]]<ref name="Mivart1890"/> dan mempunyai reputasi sebagai haiwan licik.<ref name="Blanford1888"/><ref name="YouTube2017">{{Cite video|title=Walking With Wolves|url=https://www.youtube.com/watch?v=Py6--X8C0xs|language=en|publisher=[[YouTube]]|date=16 Januari 2017|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> Serigala India ialah salah satu populasi paling terancam bagi serigala kelabu di dunia.<ref name="Hennelly2021"/> ==Taksonomi== Serigala India pertama kali diperihalkan kepada sains Barat pada tahun 1831 oleh ahli [[ornitologi]] British, iaitu [[William Henry Sykes]], di bawah [[tatanama binomial|binomial]] ''Canis pallipes''.<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} Pada tahun 1941, [[Reginald Innes Pocock|Reginald Pocock]] meletakkannya di bawah ''Canis lupus'' di bawah [[tatanama trinomial|trinomial]] ''Canis lupus pallipes''.<ref name="Pocock1941"/> ===''Canis indica''=== Serigala dataran India (''Canis lupus pallipes'', sinonim ''Canis indica'') dibentuk oleh dua [[haplotip]] [[DNA mitokondrion]] zuriat betina berkait rapat yang tergolong dalam subspesies ''Canis lupus pallipes'' bagi serigala kelabu dan hanya terdapat di dataran semenanjung gersang dan separa gersang di India.<ref name="Aggarwal2007a"/> Zuriat-zuriat ini adalah unik secara genetik daripada semua zuriat serigala lain di seluruh dunia, termasuk daripada serigala lain yang membentuk ''C. l. pallipes''.<ref name="Aggarwal2007b"/><ref name="Spotte2012"/> Serigala kelabu India dan serigala Himalaya adalah [[basal (filogenetik)|basal]] secara filogenetik kepada semua subspesies serigala lain dan adalah lebih dekat dengan serigala Afrika. Ini menunjukkan bahawa serigala-serigala ini merupakan keturunan bagi suatu [[taburan serigala]] purba.<ref name="Aggarwal2007a"/><ref name="Spotte2012"/> Pada April 2009, binomial Latin ''Canis indica'' telah diusulkan untuk kedua-dua haplotip ini sebagai perpisahan tatanama dan perpisahan taksonomi daripada ''Canis lupus'' sebagai spesies baharu melalui Pakar Tatanama dalam Jawatankuasa Haiwan [[CITES]].<ref name="CITES2009a"/> Jawatankuasa itu tidak bersetuju tetapi mengesyorkan agar nama itu dimasukkan ke dalam pangkalan data spesies sebagai sinonim bagi nama yang di bawahnya ia disenaraikan.<ref name="CITES2009b"/> Usul itu berdasarkan sebuah kajian<ref name="Aggarwal2007a"/> yang hanya bergantung pada bilangan terbatas bagi sampel muzium dan sampel zoo yang mungkin tidak mewakili populasi liar dan seruan untuk kerja lapangan lanjut dibuat.<ref name="Shrotriya2012"/>{{Rp|886}} Dahulunya, dua buah kajian telah menjujukkan mDNA bagi serigala kelabu India dan mendapati bahawa ia adalah basal kepada semua haplotip ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Kajian terkemudian membandingkan jujukan-jujukan ini dengan jujukan-jujukan serigala di seluruh dunia dan mengesahkan kedudukan basal ini.<ref name="Miklósi2015"/><ref name="Leonard2007"/><ref name="Pilot2010"/> Sebuah kajian, berdasarkan rekod fosil, menganggarkan bahawa pencapahan antara zuriat koyote dengan zuriat serigala berlaku pada 1 juta tahun lalu dan, dengan kadar mutasi serigala andaian, menganggarkan bahawa pencapahan bagi serigala kelabu India daripada leluhur serigala/anjing berlaku pada 400,000 tahun lalu.<ref name="Sharma2004"/>{{Rp|S2}} Sebuah lagi kajian, yang mengungkapkan kebimbangan tentang kajian terdahulu, memberikan anggaran 270,000 tahun lalu.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Serigala kelabu India menyerupai ''C. l. pallipes'' dari segi penampilan luarnya (ciri morfologi) dan tingkah laku sosialnya atau tingkah laku pembiakannya, tetapi ia bersaiz lebih kecil dan berbeza secara genetik. Penemuan-penemuan ini mencadangkan bahawa serigala kelabu India bukan ''pallipes'' yang terdapat di Timur Tengah dan di Asia Tengah.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Oleh itu, ada usul agar serigala kelabu India dikelaskan semula sebagai spesies terpisah ''Canis indica''.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Pada tahun 2016, sebuah kajian tentang mDNA bagi serigala moden dan serigala purba menunjukkan bahawa serigala kelabu India dan [[serigala Himalaya]] adalah basal secara genetik berbanding dengan semua serigala kelabu lain.<ref name="Ersmark2016"/> {{Kladogram|align=right|title=[[Pokok filogenetik]] untuk ''[[serigala|Canis lupus]]'' dengan masa dalam tahun{{Efn|Untuk set lengkap rujukan sokongan, rujuk catatan (a) dalam pokok filogenetik dalam [[Evolusi serigala#Kanid mirip serigala|Evolusi serigala]]}} |cladogram={{Klad|style="font-size:85%; line-height:80%; width:375px" |style1=background-color:#CCCCFF; |label1=250,000 |1={{Klad |label1=120,000 |1={{Klad |label1=80,000 |1={{Klad |label1=31,000 |1={{Klad |1=[[Anjing]] [[Fail:Tibetan mastiff (transparent background).png|50px]] |2=[[Serigala|Serigala kelabu]] Holartik [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Pleistosen|Serigala Pleistosen Akhir]]† [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2='''Serigala dataran India''' [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Himalaya]] [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} }} }} Pada tahun 2021, sebuah kajian membandingkan kedua-dua [[DNA mitokondrion]] dan [[DNA nukleus]] (dari nukleus sel) daripada serigala di Pergunungan Himalaya dengan yang daripada serigala di tanah pamah [[subbenua India]]. Analisis genomik menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India adalah berbeza secara genetik antara satu sama lain. Serigala-serigala ini juga adalah berbeza secara genetik daripada – dan basal secara genetik kepada – populasi-populasi serigala lain di serata hemisfera utara. Serigala-serigala lain ini membentuk satu [[klad]] mitokondrion tunggal, yang menunjukkan bahawa serigala-serigala ini berasal daripada satu perluasan dari sebuah rantau dalam tempoh 100,000 tahun lalu. Walau bagaimanapun, analisis nukleus menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India telah berpisah daripada zuriat ini pada sekitar 200,000 tahun lalu, sementara serigala tanah pamah India adalah basal secara genetik kepada serigala Himalaya. Dapatan DNA nukleus ini bercanggah dengan dapatan DNA mitokondrion tentang serigala Himalaya yang paling basal, namun serigala Himalaya telah bercampur dengan suatu kanid yang lebih basal tetapi tidak dikenal pasti dan inilah yang tercermin dalam mDNAnya. Serigala dari Syria dan Iran bergugus dengan serigala lain, walaupun serigala-serigala ini dan serigala tanah pamah India dikelaskan secara taksonomi bersama-sama sebagai subspesies tunggal ''Canis lupus pallipes''. Serigala-serigala daripada subspesies ini mengongsi ciri-ciri morfologi kerana penyesuaian terhadap persekitaran gersang.<ref name="Hennelly2021"/> Pada tahun 2022, penjujukan seluruh genom menganggarkan zuriat serigala kelabu berbeza yang hidup di rantau tanah pamah separa gersang di subbenua India mencapah daripada populasi-populasi serigala kelabu lain pada sekitar 110,000 tahun lalu.<ref name="Wang2022"/> Rujukan taksonomi ''[[Mammal Species of the World]]'' (2005) tidak mengiktiraf ''Canis indica'', namun, [[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan|NCBI]]/[[GenBank]] sememangnya menyenaraikan ''Canis lupus indica''.<ref>{{Kutip web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=242524|title=Canis indica|language=en|publisher=[[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> ===Serigala Iran=== Sebuah kajian menunjukkan variasi morfologi kecil pada tengkorak pada serigala Iran tetapi ini tidak cukup berbeza untuk mengelaskannya sebagai subspesies terpisah, namun zuriat genetiknya belum ditentusahkan.<ref name="Khosravi2012"/> ==Perihal== [[Fail:Bengalwolfskull.jpg|thumb|upright=0.8|Spesimen tengkorak]] Serigala India adalah serupa dari segi struktur dengan [[serigala Eurasia]], tetapi lebih kecil, berbinaan lebih sedikit, dan mempunyai bulu lebih pendek dengan sedikit bulu bawah atau tanpa bulu bawah.<ref name="Blanford1888"/> Ia biasanya setinggi sekitar {{Convert|57|-|72|cm|in|abbr=on}} pada ketinggian bahu, dengan jantan seberat lingkungan {{Convert|19|-|25|kg|lb|abbr=on}} dan betina seberat lingkungan {{Convert|17|-|22|kg|lb|abbr=on}}. Panjangnya berkisar dalam lingkungan {{Convert|103|-|145|cm|in|abbr=on}} dari hidung ke ekor.<ref>{{Kutip web|title=National Studbook of Indian Wolf (''Canis lupus pallipes'')|trans-title=Buku Pembaka Kebangsaan Serigala India (''Canis lupus pallipes'')|url=https://digitalrepository.wii.gov.in/handle/123456789/874|language=en|publisher=[[Institut Hidupan Liar India]]|date=September 2017|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Seperti serigala Arab, ia mempunyai bulu pendek dan nipis pada musim panas, walaupun bulu pada belakang kekal panjang walaupun pada musim panas, iaitu penyesuaian yang dianggap melawan sinaran suria.<ref name="Harrington1982"/> Bulunya pada umumnya berwarna merah kekelabu-kelabuan hingga putih kemerah-merahan dengan irap kelabu. Helaian bulunya ''grizzle'' dengan warna hitam, khususnya pada belakang, yang mempunyai tompok gelap berbentuk V di sekeliling bahu. Anggota badannya adalah lebih pucat berbanding dengan tubuh dan bahagian bawahnya hampir sepenuhnya putih.<ref name="Mivart1890"/> Anak serigala lahir dalam keadaan berwarna perang jelaga, dengan tompok putih susu pada dada yang memudar seiring dengan usia.<ref name="Blanford1888"/> [[Serigala hitam|Spesimen hitam]] adalah jarang, tetapi telah direkodkan di [[daerah Solapur]], India, dan di dua buah rantau di Iran. Di Iran, mutasi ini didapati berlaku secara semula jadi, tidak seperti serigala kelabu Amerika Utara, yang telah mewarisi [[alel]] K^b yang bertanggungjawab atas [[melanisme]] daripada pembiakbakaan menyaling terdahulu dengan anjing.<ref name="Lokhande2013"/><ref name="Khosravi2014"/> ==Taburan dan habitat== ===Asia Barat=== [[Fail:Iran-wolf.jpg|thumb|Miniatur, menggambarkan pemburuan serigala di [[Iran|Parsi]] purba]] Semasa abad ke-19, serigala India tersebar meluas di banyak bahagian di timur dan di barat [[Sungai Jordan]]. Walau bagaimanapun, populasinya menurun dengan ketara pada antara tahun 1964 dengan tahun 1980, sebahagian besarnya kerana penindasan oleh petani.<ref name="Qumsiyeh1996"/> Buat masa ini, dasar pemuliharaan dan penguatkuasaan undang-undang berkesan [[Israel]] mengekalkan populasi serigala bersaiz sederhana, yang bersebar ke negara-negara jiran. [[Turki]] mungkin memainkan peranan penting dalam mengekalkan serigala di rantau ini, kerana perdampingannya dengan Asia Tengah. Pergunungan di Turki telah menjadi suaka untuk segelintir serigala yang tersisa di [[Syria]]. Populasi serigala kecil yang terdiri daripada 80–100 ekor serigala hadir di [[Dataran Tinggi Golan]] dan dilindungi dengan baik oleh kegiatan ketenteraan di sana.<ref name="Boitani2003"/><ref name="Reichmann2005"/><ref>{{Kutip web|last=Adler|first=Josh|date=11 April 2019|url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|url-status=live|title=Making peace in the Golan Heights—between humans and wolves|trans-title=Berdamai di Dataran Tinggi Golan—antara manusia dengan serigala|language=en|publisher=[[Persatuan National Geographic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422175140/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|archive-date=22 April 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Walaupun serigala Turki tidak mempunyai perlindungan undang-undang, bilangannya mungkin sekitar 7,000 ekor.<ref name="Zuppiroli2006"/> Hanya sedikit yang diketahui tentang populasi serigala semasa di [[Iran]], yang pernah hadir di serata negara dalam kepadatan rendah pada pertengahan tahun 1970-an.<ref name="Boitani2003"/> Walaupun tersebar meluas di serata negara dan hanya tidak hadir di gurun tengah dan di [[Dasht-e Lut]], tiada anggaran yang boleh dipercayai tentang saiz populasi serigala di sana. Serigala di Iran terus mengalami kemerosotan akibat kehilangan habitat, pemburuan tidak terkawal atur, dan kelenyapan mangsa.<ref name="Khosravi2012"/><ref name="Khosravi2013"/> ===Subbenua India=== [[Fail:Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India (2022) fig. 1A.png|thumb|Serigala India dari [[India Selatan|India Semenanjung]]]] Rantau-rantau utara di [[Afghanistan]] dan di [[Pakistan]] merupakan kubu kuat bagi serigala India.<ref name="Boitani2003"/> Di [[India]], populasi serigala India tertumpu di [[Banjaran Pir Panjal]] di [[Rantau Himalaya India]] dan telah dianggarkan kira-kira 300 ekor di kawasan seluas hampir-hampir {{Convert|60000|km2|sqmi|abbr=on}} di [[Jammu dan Kashmir (wilayah kesatuan)|Jammu dan Kashmir]] dan 50 ekor lagi di [[Himachal Pradesh]].<ref name="Boitani2003"/> Serigala India juga hadir di negeri-negeri berikut: [[Gujarat]], [[Rajasthan]], [[Haryana]], [[Uttar Pradesh]], [[Madhya Pradesh]], [[Jharkhand]], [[Maharashtra]], [[Karnataka]], [[Kerala]], dan [[Andhra Pradesh]].<ref name="Jhala1991"/> Serigala India terutamanya hadir di luar kawasan terlindung dan terutamanya memakan haiwan ternakan, seperti kambing atau biri-biri. Walau bagaimanapun, di kawasan yang mempunyai mangsa semula jadi yang masih banyak, seperti di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar]], atau di [[Taman Negara Panna|Kawasan Simpanan Harimau Panna]], spesies mangsa semula jadi masih diutamakan.<ref name="Singh2006"/> [[Suaka Serigala Mahuadanr]] di negeri Jharkhand ialah satu-satunya suaka serigala di negara ini.<ref>{{Kutip berita|title=Counting of wolves to begin in Jharkhand's Mahuadanr Wolf Sanctuary from January next Year|trans-title=Penghitungan serigala bakal bermula di Suaka Serigala Mahuadanr Jharkhand mulai Januari tahun hadapan|url=https://www.etvbharat.com/english/bharat/counting-of-wolves-to-begin-in-jharkhands-mahuadanr-wolf-sanctuary-from-january-next-year/na20211217214406051|language=en|publisher=ETV Bharat|date=17 Disember 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Serigala India dilindungi sejak tahun 1972 dan dikelaskan sebagai spesies [[spesies terancam|Terancam]], dengan banyak populasi yang berlegar dalam bilangan rendah atau hidup di kawasan yang semakin banyak digunakan oleh manusia. Populasinya dianggarkan berjumlah 2,000–3,000 ekor individu pada tahun 2004<ref name="Sharma2004"/> dan terdapat anggaran 3,100 ekor serigala India di India pada tahun 2022.<ref>{{Kutip berita|last=Azad|first=Shivani|date=31 Mac 2022|title=Wolves As Endangered As Tigers In India; Only 3.1k Left|trans-title=Serigala Terancam Sama seperti Harimau Belang di India; Hanya 3.1 Ribu Tersisa|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/wolves-as-endangered-as-tigers-in-india-only-3-1k-left/articleshow/90553678.cms|language=en|publisher=[[The Times of India]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Pada Mac 2023, sepuluh ekor serigala baka kurungan dilepaskan di Gujarat, iaitu pelepasan pertama untuk India.<ref>{{Kutip berita|last=Kateshiya|first=Gopal B.|date=11 Mac 2023|title=In a first, Gujarat to release in the wild 10 wolves bred in captivity — after training|trans-title=Kali pertama, Gujarat bakal lepaskan ke alam liar 10 serigala dibiakbakakan dalam kurungan — selepas latihan|url=https://indianexpress.com/article/cities/rajkot/in-a-first-gujarat-to-release-in-the-wild-10-wolves-bred-in-captivity-after-training-8490042/|language=en|publisher=[[The Indian Express]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> [[Orang Hindu]] secara tradisional menganggap [[pemburuan serigala]], walaupun yang berbahaya, sebagai [[pantang larang]], kerana takut menyebabkan hasil tuaian buruk. Walau bagaimanapun, [[orang Santal]] menganggapnya sebagai buruan sah, sama seperti setiap haiwan penghuni hutan lain.<ref name="Maclean1979"/> Semasa [[kepimpinan dan wilayah di India British|India British]], serigala tidak dianggap sebagai spesies buruan dan dibunuh terutamanya sebagai gerak balas kepada serangannya terhadap kawanan haiwan buruan, haiwan ternakan, dan manusia. Pada tahun 1876, di [[Provinsi-Provinsi Barat Laut]] (kini [[Uttar Pradesh]]) dan di Negeri [[Bihar]], 2,825 ekor serigala dibunuh sebagai gerak balas kepada 721 serangan maut terhadap manusia.<ref name="Knight2004"/> Dua tahun kemudian, 2,600 ekor serigala dibunuh sebagai gerak balas kepada serangan yang menyebabkan 624 manusia terbunuh.<ref name="Bright2002"/> Menjelang tahun 1920-an, pembasmian serigala kekal sebagai keutamaan di Provinsi-Provinsi Barat Laut dan di [[Awadh]]. Secara keseluruhan, lebih daripada 100,000 ekor serigala dibunuh untuk mendapatkan baunti di India British pada antara tahun 1871 dengan tahun 1916.<ref name="Knight2004"/> ==Tingkah laku dan ekologi== [[Fail:Indian Gray Wolves (2019).jpg|thumb|Sekawan serigala kelabu India]] Tabiat serigala India adalah serupa dengan yang pada subspesies serigala kelabu lain, walaupun serigala India pada umumnya hidup dalam kawanan lebih kecil yang jarang melebihi 6–8 ekor individu, dan agak kurang bersuara,<ref name="Blanford1888"/> setelah jarang diketahui melolong.<ref name="Mivart1890"/> Penyuaraan serigala India merangkumi lolongan, salakan lolongan, rengekan, ringkingan sosial, dan ngongoian dengan lolongan pada frekuensi asas purata 422 Hz dan ngongoian 906 Hz.<ref name="Sadhukhan2019"/> Terdapat sekurang-kurangnya satu rekod tentang seekor serigala tunggal yang bergaul dengan sepasang [[anjing hutan]] di [[Suaka Hidupan Liar Debrigarh]].<ref>{{Kutip majalah|last1=Nair|first1=Manoj V.|last2=Panda|first2=Saroj Kumar|date=Jun 2013|title=Just Friends|trans-title=Cuma Kawan|url=http://www.sanctuaryasia.com/magazines/features/9390-just-friends.html|url-status=dead|magazine=[[Sanctuary Asia]]|language=en|publisher=[[Sanctuary Nature Foundation]]|volume=33|issue=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724195645/https://www.sanctuaryasia.com/magazines/features/9390-just-friends.html|archive-date=24 Julai 2019|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Ia cenderung untuk membiak dari pertengahan Oktober hingga lewat Disember dan melahirkan anak di dalam lubang atau jurang.<ref name="Mivart1890"/> Ia biasanya memangsakan [[antelop]], [[rodensia]], dan [[kelinci]].<ref name="Jhala1993"/> Ia biasanya berburu secara berpasangan apabila menyasarkan antelop, dengan salah seekor serigala yang bertindak sebagai denak sementara yang lagi seekor menyerang dari arah belakang.<ref name="Blanford1888"/> Julat wilayah serigala India bertindih dengan [[jakal keemasan]], [[Beruang Sloth|beruang ''sloth'']], [[harimau bintang]], [[rubah Benggala]], [[beruang perang]], [[singa Asia]], dan [[harimau Benggala]].<ref name="Geptner1992"/><ref name="Negi2002"/> ===Perburuan=== [[Fail:Indian Wolves eating Blackbuck Kill.png|thumb|Serigala India memakan [[tembu hitam]] di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar|Velavadar]]]] Serigala India ialah [[nokturnal|haiwan nokturnal]] dan berburu dari senja hingga subuh, dengan menggunakan strategi berlainan untuk pelbagai haiwan mangsa.<ref>{{Kutip web|last=Atwood|first=Adam|date=21 Jun 2021|url=https://wolfworlds.com/indian-wolf/|title=Indian Wolf (canis lupus pallipes)|trans-title=Serigala India (''Canis lupus pallipes'')|language=en|publisher=Wolf Worlds|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Serigala ini dikatakan luar biasa dari segi kelajuan dan daya ketahanan.<ref name="Mivart1890"/> Sekawan serigala India bersebar ketika memburu [[Lepus nigricollis|kelinci India]] dan pelbagai [[rodensia]], berkontras dengan berkoordinasi apabila sasaran ialah antelop [[tembu hitam]] yang pantas. Tembu hitam ialah haiwan mangsa utama untuk serigala di [[Nanaj|Nannaj]] dan di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar|Taman Negara Tembu Hitam]] dan membentuk sehingga 88% daripada jumlah penggunaan biojisim serigala India.<ref name="Jhala1993"/> Oleh sebab antelop adalah lebih pantas, serigala India biasanya akan mengejarnya ke arah jurang, semak, atau rongga; di situ, lebih banyak serigala menunggu dalam serangan hendap.<ref name="Blanford1888"/><ref name="Kumar1998"/> Selain memimpin antelop ke dalam serangan hendap, serigala India dapat mengejar tembu hitam menuruni bukit untuk lonjakan kelajuan jangka pendek. Serigala India mungkin juga memilih haiwan sakit atau haiwan cedera dan memisahkannya daripada kawanannya, lalu mengejarnya sehingga keletihan. Strategi ini lazimnya terlihat pada serigala kelabu dan kerap terbukti berjaya. Akhirnya, apabila serigala merapatkan jarak dan menyerang, seekor serigala tunggal menyambar muncungnya untuk [[asfiksia|menyesakkan]] antelop sementara yang lain menyerang bahagian belakang.<ref name="Kumar1998"/> Serigala India juga dilaporkan menggunakan keingintahuan untuk mengumpan antelop untuk dibunuh. Satu cerita menyatakan bahawa seekor serigala berguling, dengan tungkai tegak ke atas, ketika tembu hitam sedang makan. Apabila antelop itu secara tidak sengaja mengganggu serigala ini, dua ekor serigala lain timbul untuk membunuh.<ref name="Blanford1888"/> ==Catatan== {{Notelist}} ==Rujukan== {{Senarai rujukan|refs= <ref name="Aggarwal2007a">{{Kutip jurnal|last1=Aggarwal|first1=Ramesh Kumar|last2=Kivisild|first2=Toomas|author2-link=Toomas Kivisild|last3=Ramadevi|first3=Jetty|last4=Singh|first4=Lalji|author4-link=Lalji Singh|date=11 April 2007|title=Mitochondrial DNA coding region sequences support the phylogenetic distinction of two Indian wolf species = Des séquences de la région codante de l'ADNmt supportent la distinction phylogénétique de deux espéces de loups indiennes|trans-title=Jujukan-jujukan kawasan pengekodan DNA mitonkondrion menyokong pembezaan filogenetik bagi dua spesies serigala India|journal=[[Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=45|pages=163–172|doi=10.1111/j.1439-0469.2006.00400.x|issn=1439-0469|s2cid=86139210}}</ref> <ref name="Aggarwal2007b">{{Kutip buku|last=Aggarwal|first=Ramesh Kumar|date=2007|editor1-last=Pandit|editor1-first=M. W.|editor2-last=Shivaji|editor2-first=S.|editor3-last=Singh|editor3-first=Lalji|editor3-link=Lalji Singh|chapter=Molecular Genetic Studies on highly Endangered Species|trans-chapter=Kajian Genetik Molekul tentang Spesies Amat Terancam|title=You Deserve, We Conserve: A Biotechnological Approach to Wildlife Conservation|trans-title=Anda Layak, Kami Memulihara: Pendekatan Bioteknologi kepada Pemuliharaan Hidupan Liar|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=-BLEGylIIasC}}|language=en|location=New Delhi, India|publisher=IK International Publishing House|pages=54–57|isbn=9788189866242|oclc=85833561}}</ref> <ref name="Blanford1888">{{Kutip buku|last=Blanford|first=William Thomas|author-link=William Thomas Blanford|date=1888|chapter=''Canis pallipes''. The Indian Wolf|trans-chapter=''Canis pallipes''. Serigala India|title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma|trans-title=Fauna di India British, Termasuk Sailan dan Burma|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=137–140|oclc=1113420}}</ref> <ref name="Boitani2003">{{Kutip buku|last=Boitani|first=Luigi|author-link=Luigi Boitani|date=23 November 2003|editor1-last=Mech|editor1-first=Lucyan David|editor1-link=L. David Mech|editor2-last=Boitani|editor2-first=Luigi|editor2-link=Luigi Boitani|chapter=13. Wolf Conservation and Recovery|trans-chapter=13. Pemuliharaan dan Pemulihan Serigala|title=Wolves: Behavior, Ecology, and Conservation|trans-title=Serigala: Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zhwfmQEACAAJ}}|language=en|location=Chicago, Illinois, Amerika Syarikat|publisher=[[University of Chicago Press]]|pages=326–327|doi=10.7208/chicago/9780226516981.001.0001|isbn=9780226516967|oclc=51810720}}</ref> <ref name="Bright2002">{{Kutip buku|last=Bright|first=Michael|date=15 April 2002|title=Man-eaters|trans-title=Pemakan Manusia|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=4M9as1htJEkC}}|language=en|location=New York, New York, Amerika Syarikat|publisher=[[St. Martin's Press]]|page=304|isbn=9780312981563|oclc=49502668}}</ref> <ref name="CITES2009a">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E24-13.pdf|title=CONVENTION ON INTERNATIONAL TRADE IN ENDANGERED SPECIES OF WILD FAUNA AND FLORA|trans-title=KONVENSYEN PERDAGANGAN ANTARABANGSA SPESIES TERANCAM FAUNA DAN FLORA LIAR|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=3|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="CITES2009b">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E-AC24-Sum-Rec-FINAL.pdf|title=SUMMARY RECORD: Twenty-fourth meeting of the Animals Committee|trans-title=REKOD RINGKASAN: Mesyuarat kedua puluh empat Jawatankuasa Haiwan|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=28|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="Ersmark2016">{{Kutip jurnal|last1=Ersmark|first1=Erik Ivar|last2=Klütsch|first2=Cornelya F. C.|last3=Chan|first3=Yvonne L.|last4=Sinding|first4=Mikkel Holger Strander|last5=Fain|first5=Steven R.|last6=Illarionova|first6=Natalia A.|last7=Oskarsson|first7=Mattias C. R.|last8=Uhlén|first8=Carl Erik Mathias|author8-link=Mathias Uhlén|last9=Zhang|first9=Yaping|author9-link=Zhang Yaping|last10=Dalén|first10=Love|author10-link=Love Dalén|last11=Savolainen|first11=Carl Peter Olavi|author11-link=Peter Savolainen|date=2 Disember 2016|editor-last=Padhukasahasram|editor-first=Badri K.|title=From the Past to the Present: Wolf Phylogeography and Demographic History Based on the Mitochondrial Control Region|trans-title=Dari Masa Lalu hingga Kini: Filogeografi dan Sejarah Demografi Serigala Berdasarkan Kawasan Kawalan Mitokondrion|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|language=en|publisher=[[Frontiers Media]]|volume=4|article-number=134|bibcode=2016FrEEv...4..134E|doi=10.3389/fevo.2016.00134|issn=2296-701X|s2cid=19954938|doi-access=free}}</ref> <ref name="Geptner1992">{{Kutip buku|last1=Geptner|first1=Vladimir Georgiyevich|author1-link=Vladimir Geptner|last2=Sludskiy|first2=Arkadiy Aleksandrovich|author2-link=Arkadiy Aleksandrovich Sludskiy|date=1992|editor1-last=Geptner|editor1-first=Vladimir Georgiyevich|editor1-link=Vladimir Geptner|editor2-last=Naumov|editor2-first=Nikolay Pavlovich|editor2-link=Nikolay Pavlovich Naumov|editor3-last=Hoffmann|editor3-first=Robert Shaw|editor3-link=Robert S. Hoffmann|chapter=Lion|trans-chapter=Singa|title=Mammals of the Soviet Union: Carnivora (Hyaenas and Cats)|trans-title=Mamalia di Kesatuan Soviet: Carnivora (Dubuk dan Kucing)|language=en|volume=2|others=Diilustrasi oleh [[Aleksey Nikanorovich Komarov]] dan N. N. Kondakov.|location=Washington, D.C., Amerika Syarikat|publisher=[[Institusi Smithsonian]]|pages=82–93|isbn=9789004088733|oclc=929500421}}</ref> <ref name="Harrington1982">{{Kutip buku|editor1-last=Harrington|editor1-first=Fred H.|editor2-last=Paquet|editor2-first=Paul Charles Francis Xavier|editor2-link=Paul C. Paquet|date=1982|title=Wolves of the World: Perspectives of Behavior, Ecology and Conservation|trans-title=Serigala di Dunia: Perspektif Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=LX5qi4qTs0UC}}|language=en|location=Park Ridge, New Jersey, Amerika Syarikat|publisher=Noyes Publications|isbn=9780815509059|oclc=8219568}}</ref> <ref name="Hennelly2021">{{Kutip jurnal|last1=Hennelly|first1=Lauren Mae|last2=Habib|first2=Bilal|last3=Modi|first3=Shrushti|last4=Rueness|first4=Eli Knispel|last5=Gaubert|first5=Philippe|last6=Sacks|first6=Benjamin N.|date=16 Ogos 2021|title=Ancient divergence of Indian and Tibetan wolves revealed by recombination-aware phylogenomics|trans-title=Pencapahan purba serigala India dan serigala Tibet yang didedahkan oleh filogenomik sedar rekombinasi|journal=[[Molecular Ecology (jurnal)|Molecular Ecology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=30|issue=24|pages=6687–6700|bibcode=2021MolEc..30.6687H|doi=10.1111/mec.16127|hdl=11250/3429526|issn=1365-294X|pmid=34398980|s2cid=237147842}}</ref> <ref name="Jhala1991">{{Kutip jurnal|last1=Jhala|first1=Yadvendradev Vikramsinh|author1-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last2=Giles|first2=Robert Hayes Jr.|date=Disember 1991|title=The Status and Conservation of the Wolf in Gujarat and Rajasthan, India|trans-title=Status dan Pemuliharaan Serigala di Gujarat dan di Rajasthan, India|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=5|issue=4|pages=476–483|bibcode=1991ConBi...5..476J|doi=10.1111/j.1523-1739.1991.tb00354.x|issn=1523-1739|jstor=2386069|s2cid=84471111|doi-access=free}}</ref> <ref name="Jhala1993">{{Kutip jurnal|last=Jhala|first=Yadvendradev Vikramsinh|author-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|date=Disember 1993|title=Predation on Blackbuck by Wolves in Velavadar National Park, Gujarat, India = Predación sobre el antilope por lobos en el Parque Nacional Velavadar, Guajart, India|trans-title=Pemangsaan terhadap Tembu Hitam oleh Serigala di Taman Negara Velavadar, Gujarat, India|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=7|issue=4|pages=874–881|bibcode=1993ConBi...7..874J|doi=10.1046/j.1523-1739.1993.740874.x|issn=1523-1739|jstor=2386819|s2cid=83733716|doi-access=free}}</ref> <ref name="Khosravi2012">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Kaboli|first2=Mohammad|last3=Imani|first3=Jalil|last4=Nourani|first4=Elham|date=3 Ogos 2012|title=Morphometric variations of the skull in the Gray Wolf (''Canis lupus'') in Iran|trans-title=Variasi morfometri bagi tengkorak pada serigala kelabu (''Canis lupus'') di Iran|journal=Acta Theriologica|language=en|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|volume=57|issue=4|pages=361–369|doi=10.1007/s13364-012-0089-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BF7-5|issn=2199-241X|s2cid=15443927}}</ref> <ref name="Khosravi2013">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Rezaei|first2=Hamid Reza|last3=Kaboli|first3=Mohammad|date=1 Januari 2013|title=Detecting Hybridization between Iranian Wild Wolf (Canis Lupus Pallipes) and Free-Ranging Domestic Dog (Canis Familiaris) by Analysis of Microsatellite Markers|trans-title=Mengesan Penghibridan antara Serigala Liar Iran (''Canis lupus pallipes'') dengan Anjing Bela Jinak Bebas Merantau (''Canis familiaris'') dengan Analisis bagi Penanda-penanda Mikrosatelit|journal=[[Zoological Science (jurnal)|Zoological Science]]|language=en|publisher=[[Persatuan Zoologi Jepun]]|volume=30|issue=1|pages=27–34|doi=10.2108/zsj.30.27|issn=2212-3830|pmid=23317363|s2cid=23083465}}</ref> <ref name="Khosravi2014">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Asadi Aghbolaghi|first2=Marzieh|last3=Rezaei|first3=Hamid Reza|last4=Nourani|first4=Elham|last5=Kaboli|first5=Mohammad|date=2 Ogos 2014|title=Is black coat color in wolves of Iran an evidence of admixed ancestry with dogs?|trans-title=Adakah warna lapis bulu hitam pada serigala di Iran bukti tentang keleluhuran bercampur dengan anjing?|journal=Journal of Applied Genetics|language=en|publisher=[[Akademi Sains Poland]]|volume=56|issue=1|pages=97–105|doi=10.1007/s13353-014-0237-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BFD-F|issn=2190-3883|pmid=25085671|s2cid=15381375}}</ref> <ref name="Knight2004">{{Kutip buku|editor-last=Knight|editor-first=John|date=2004|title=Wildlife in Asia: Cultural Perspectives|trans-title=Hidupan Liar di Asia: Perspektif Kebudayaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=lXOPmAEACAAJ}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Routledge|RoutledgeCurzon]]|pages=219–221|isbn=9780700713325|oclc=52587592}}</ref> <ref name="Kumar1998">{{Kutip tesis|last=Kumar|first=Satish|date=1998|title=Ecology and behaviour of Indian grey wolf (''Canis lupus pallipes'' Sykes, 1831) in the Deccan Grasslands of Solapur, Maharashtra|trans-title=Ekologi dan tingkah laku serigala kelabu India (''Canis lupus pallipes'' Sykes, 1831) di Padang Rumput Dakkan di Solapur, Maharashtra|url=https://web.archive.org/web/20181102082303/http://ir.amu.ac.in/859/1/T%205038.pdf|type=PhD|language=en|location=Aligarh, India|publisher=[[Universiti Muslim Aligarh]]|s2cid=133507217}}</ref> <ref name="Leonard2007">{{Kutip jurnal|last1=Leonard|first1=Jennifer A.|last2=Vilà Arbonès|first2=Carles|last3=Fox-Dobbs|first3=Kena|last4=Koch|first4=Paul Lewis|last5=Wayne|first5=Robert Keith|last6=Van Valkenburgh|first6=Blaire|author6-link=Blaire Van Valkenburgh|date=3 Julai 2007|title=Megafaunal Extinctions and the Disappearance of a Specialized Wolf Ecomorph|trans-title=Kepupusan Megafauna dan Kelenyapan Ekomorf Serigala Terkhusus|journal=[[Current Biology]]|language=en|publisher=[[Cell Press]]|volume=17|issue=13|pages=1146–1150|bibcode=2007CBio...17.1146L|doi=10.1016/j.cub.2007.05.072|hdl=10088/6465|issn=0960-9822|pmid=17583509|s2cid=14039133|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Lokhande2013">{{Kutip jurnal|last1=Lokhande|first1=Amolkumar S.|last2=Bajaru|first2=Sameer Bikanso|date=Disember 2013|title=First Record of Melanistic Indian Wolf ''Canis lupus pallipes'' from the Indian Subcontinent|trans-title=Rekod Pertama tentang Serigala India ''Canis lupus pallipes'' Melanistik dari Subbenua India|url=https://www.bnhsjournal.in/index.php/bnhs/article/view/94032|journal=[[Journal of the Bombay Natural History Society]]|language=en|publisher=[[Bombay Natural History Society]]|volume=110|issue=3|pages=220–221|issn=2454-1095|s2cid=90009291}}</ref> <ref name="Maclean1979">{{Kutip buku|last=Maclean|first=Charles|date=1979|title=The Wolf Children|trans-title=Anak-anak Serigala|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=tO0-PgAACAAJ}}|language=en|location=Harmondsworth, United Kingdom|publisher=[[Penguin Books]]|page=336|isbn=9780140050530|oclc=6209035}}</ref> <ref name="Miklósi2015">{{Kutip buku|last=Miklósi|first=Ádám|author-link=Ádám Miklósi|date=2015|chapter=5-Comparative overview of ''Canis''|trans-chapter=5-Gambaran keseluruhan perbandingan bagi ''Canis''|title=Dog Behaviour, Evolution, and Cognition|trans-title=Tingkah Laku, Evolusi, dan Kognisi Anjing|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=VT-WBQAAQBAJ}}|language=en|edition=ke-2|location=Oxford, United Kingdom|publisher=[[Oxford University Press]]|pages=106–107|doi=10.1093/acprof:oso/9780199646661.003.0005|isbn=9780199646661|oclc=896850944}}</ref> <ref name="Mivart1890">{{Kutip buku|last=Mivart|first=St. George Jackson|author-link=St. George Jackson Mivart|date=1890|chapter=The Common Wolf|trans-chapter=Serigala Biasa|title=Dogs, Jackals, Wolves, and Foxes: A Monograph of the Canidae|trans-title=Anjing, Jakal, Serigala, dan Rubah: Monograf Canidae|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=RK1zbrXFTfAC}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=R. H. Porter|pages=9–10|oclc=2671312}}</ref> <ref name="Negi2002">{{Kutip buku|last=Negi|first=Sharad Singh|date=2002|title=Handbook of National Parks, Wildlife Sanctuaries and Biosphere Reserves in India|trans-title=Buku Panduan Taman Negara, Suaka Hidupan Liar, dan Kawasan Simpanan Biosfera di India|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=JYFmoOWfmX8C}}|language=en|edition=ke-3|location=New Delhi, India|publisher=Indus Publishing Company|page=151|isbn=9788173871283|oclc=53229135}}</ref> <ref name="Pilot2010">{{Kutip jurnal|last1=Pilot|first1=Małgorzata|last2=Branicki|first2=Wojciech|last3=Jędrzejewski|first3=Włodzimierz|author3-link=Włodzimierz Jędrzejewski|last4=Goszczyński|first4=Jacek|last5=Jędrzejewska|first5=Bogumiła Ewa|last6=Dykyy|first6=Ihor Vasylʹovich|last7=Shkvyria|first7=Maryna|last8=Tsingarska-Sedefcheva|first8=Elena|date=21 April 2010|title=Phylogeographic history of grey wolves in Europe|trans-title=Sejarah filogeografi serigala kelabu di Eropah|journal=[[BMC Ecology and Evolution|BMC Evolutionary Biology]]|language=en|publisher=[[BioMed Central]]|volume=10|issue=1|article-number=104|bibcode=2010BMCEE..10..104P|doi=10.1186/1471-2148-10-104|hdl=10779/lincoln.24404275|issn=2730-7182|pmc=2873414|pmid=20409299|s2cid=4816214|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Pocock1941">{{Kutip buku|last=Pocock|first=Reginald Innes|author-link=Reginald Innes Pocock|date=1941|title=Fauna of British India: Mammals|trans-title=Fauna di India British: Mamalia|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=82–94|oclc=912881182}}</ref> <ref name="Qumsiyeh1996">{{Kutip buku|last=Qumsiyeh|first=Mazin Butros|author-link=Mazin Qumsiyeh|date=1996|chapter=''Canis lupus'' Wolf|trans-chapter=''Canis lupus'' Serigala|title=Mammals of the Holy Land|trans-title=Mamalia di Tanah Suci|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=Amr2oLxnR10C}}|location=Lubbock, Texas, Amerika Syarikat|publisher=[[Texas Tech University Press]]|pages=146–148|isbn=9780896723641|oclc=34321675}}</ref> <ref name="Reichmann2005">{{Kutip jurnal|last1=Reichmann|first1=Alon|last2=Saltz|first2=David|date=2005|title=THE GOLAN WOLVES: THE DYNAMICS, BEHAVIORAL ECOLOGY, AND MANAGEMENT OF AN ENDANGERED PEST|trans-title=SERIGALA GOLAN: DINAMIK, EKOLOGI TINGKAH LAKU, DAN PENGURUSAN SUATU MAKHLUK PEROSAK TERANCAM|journal=Israel Journal of Zoology|language=en|publisher=[[Taylor & Francis]]|volume=51|issue=2|pages=87–133|doi=10.1560/1BLK-B1RT-XB11-BWJH|doi-broken-date=15 Jun 2026|issn=2224-4662|s2cid=84121490}}</ref> <ref name="Sadhukhan2019">{{Kutip jurnal|last1=Sadhukhan|first1=Sougata|last2=Hennelly|first2=Lauren Mae|last3=Habib|first3=Bilal|date=31 Oktober 2019|editor-last=Umapathy|editor-first=Govindhaswamy|title=Characterising the harmonic vocal repertoire of the Indian wolf (''Canis lupus pallipes'')|trans-title=Mencirikan repertoir suara harmonik bagi serigala India (''Canis lupus pallipes'')|journal=[[PLOS One]]|language=en|publisher=[[PLOS]]|volume=14|issue=10|article-number=e0216186|bibcode=2019PLoSO..1416186S|biorxiv=10.1101/612507|doi=10.1371/journal.pone.0216186|issn=1932-6203|pmc=6822943|pmid=31671161|s2cid=207814531|doi-access=free}}</ref> <ref name="Sharma2004">{{Kutip jurnal|last1=Sharma|first1=Dinesh Kumar|last2=Maldonado|first2=Jesús Eduardo|author2-link=Jesús E. Maldonado|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Fleischer|first4=Robert Carl|author4-link=Robert C. Fleischer|date=7 Februari 2004|title=Ancient wolf lineages in India|trans-title=Zuriat-zuriat serigala purba di India|journal=[[Proceedings of the Royal Society|Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences]]|language=en|publisher=[[Royal Society]]|volume=271|issue=Suppl_3|pages=S1–S4|bibcode=2004PBioS.271.0071S|doi=10.1098/rsbl.2003.0071|hdl=10088/4412|issn=1471-2954|jstor=4142540|pmc=1809981|pmid=15101402|s2cid=8662016|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Shrotriya2012">{{Kutip jurnal|last1=Shrotriya|first1=Shivam|last2=Balajeid Lyngdoh|first2=Salvador|last3=Habib|first3=Bilal|date=25 Oktober 2012|title=Wolves in Trans-Himalayas: 165 years of taxonomic confusion|trans-title=Serigala di Trans-Himalaya: Kekeliruan taksonomi selama 165 tahun|url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/103/08/0885.pdf|journal=[[Current Science]]|language=en|publisher=Current Science Association|volume=103|issue=8|pages=885–887|issn=0011-3891|jstor=24088875|s2cid=49644320}}</ref> <ref name="Singh2006">{{Kutip jurnal|last1=Singh|first1=Mewa|author1-link=Mewa Singh (profesor)|last2=Kumara|first2=Honnavalli Nagaraj|date=24 Mei 2006|title=Distribution, status and conservation of Indian gray wolf (''Canis lupus pallipes'') in Karnataka, India|trans-title=Taburan, status, dan pemuliharaan serigala kelabu India (''Canis lupus pallipes'') di Karnataka, India|journal=[[Journal of Zoology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=270|issue=1|pages=164–169|doi=10.1111/j.1469-7998.2006.00103.x|issn=1469-7998|s2cid=85199848}}</ref> <ref name="Spotte2012">{{Kutip buku|last=Spotte|first=Stephen|date=15 Mac 2012|chapter=1 - What makes a wolf|trans-chapter=1 - Apakah yang menjadikan serigala|title=Societies of Wolves and Free-ranging Dogs|trans-title=Masyarakat Serigala dan Anjing Bebas Merantau|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zGTEicPYW_cC}}|language=en|location=Cambridge, United Kingdom|publisher=[[Cambridge University Press]]|page=4|doi=10.1017/CBO9781139057769.002|isbn=9781107015197|oclc=766607128}}</ref> <ref name="Wang2022">{{Kutip jurnal|last1=Wang|first1=Mingshan|last2=Thakur|first2=Mukesh|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Wang|first4=Sheng|last5=Yellapu|first5=Srinivas|last6=Dai|first6=Shanshan|last7=Liu|first7=Zhengxi|last8=Chen|first8=Hongman|last9=Green|first9=Richard Edward|last10=Koepfli|first10=Klaus-Peter|last11=Shapiro|first11=Beth Alison|author11-link=Beth Shapiro|date=8 Februari 2022|editor-last=Huerta-Sánchez|editor-first=Emilia|title=Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India Provides New Insights into the Evolution and Hybridization of Gray Wolves|trans-title=Penjujukan Genom bagi Serigala Kelabu dari India Semenanjung Menyediakan Pandangan Baharu tentang Evolusi dan Penghibridan Serigala Kelabu|journal=[[Genome Biology and Evolution]]|language=en|publisher=[[Oxford University Press]]|volume=14|issue=2|article-number=evac012|doi=10.1093/gbe/evac012|issn=1759-6653|pmc=8841465|pmid=35137061|s2cid=237791584|ssrn=3885988}}</ref> <ref name="Yarrell1831">{{Kutip jurnal|last=Yarrell|first=William|author-link=William Yarrell|date=12 Julai 1831|title=July 12, 1831.|trans-title=12 Julai 1831.|journal=[[Journal of Zoology|Proceedings of the Zoological Society of London]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=1|issue=1|pages=99–108|doi=10.1111/j.1469-7998.1830.tb00018.x|issn=1469-7998|doi-access=free}}</ref> <ref name="Zuppiroli2006">{{Kutip majalah|last1=Zuppiroli|first1=Pierre|last2=Donnez|first2=Lise|date=Musim Bunga 2006|title=An interview with Ozgun Emre Can on The Wolves In Turkey|trans-title=Temu duga dengan Özgü Emre Can tentang Serigala di Turki|url=https://ukwct.org.uk/wp/issue26.pdf|magazine=Wolf Print|language=en|publisher=[[UK Wolf Conservation Trust]]|issue=26|pages=8–9|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> }} ==Pautan luar== {{Kategori Commons|Canis lupus pallipes|Canis lupus pallipes}} {{Wikispecies|Canis lupus pallipes}} * {{Kutip berita|title=তালতলীতে নেকড়ে পিটিয়ে মারলো এলাকাবাসী|trans-title=Di Taltoli, warga tempatan belasah serigala|url=https://www.banglanews24.com/climate-nature/news/bd/720406.details|language=bn|publisher=Bangla News 24|date=4 Jun 2019|access-date=10 Ogos 2026}} {{Subspesies serigala kelabu}} {{Taxonbar|from=Q855921}} [[Kategori:Serigala]] [[Kategori:Subspesies Canis lupus]] [[Kategori:Mamalia di India]] [[Kategori:Mamalia di Pakistan]] [[Kategori:Mamalia di Bangladesh]] [[Kategori:Mamalia di Asia Selatan]] [[Kategori:Mamalia di Timur Tengah]] [[Kategori:Mamalia diperihalkan pada 1831]] dleyvte1yk394ex2hud45oov0zghptv 6925615 6925399 2026-08-12T03:29:47Z Amir Hamzah 2008 17303 6925615 wikitext text/x-wiki {{Subspeciesbox | name = Serigala India | image = Indian wolf (Canis lupus pallipes) - cropped.jpg | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Kutip web|url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/6198/1/the_wild_life_(protection)_act,_1972.pdf|title=THE WILD LIFE (PROTECTION) ACT, 1972|trans-title=AKTA (PERLINDUNGAN) HIDUPAN LIAR, 1972|format=pdf|language=en|publisher=India Code|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> | genus = Canis | species = lupus | species_link = Serigala | subspecies = pallipes | authority = [[William Henry Sykes|Sykes]], 1831<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} | range_map = Indian wolf (Canis lupus pallipes) distribution.png | range_map_caption = Taburan ''Canis lupus pallipes'' | synonyms = ''Canis pallipes pallipes'' }} '''Serigala India''' ('''''Canis lupus pallipes''''') ialah satu [[subspesies Canis lupus|subspesies serigala kelabu]] yang merentang dari [[Asia Barat|Asia Barat Daya]] ke [[subbenua India]]. Ia bersaiz sederhana antara [[serigala Himalaya]] dengan [[serigala Arab]] dan kekurangan lapis bulu musim sejuk lebat seperti yang pada serigala Himalaya kerana ia hidup dalam keadaan lebih hangat.<ref name="Pocock1941"/> Dalam subspesies ini, "serigala dataran India" secara genetik adalah [[basal (filogenetik)|basal]] kepada semua ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua, sambil kedua-duanya diusulkan sebagai spesies berasingan.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Serigala India bergerak dalam kawanan lebih kecil dan kurang bersuara berbanding dengan varian lain [[serigala|serigala kelabu]]<ref name="Mivart1890"/> dan mempunyai reputasi sebagai haiwan licik.<ref name="Blanford1888"/><ref name="YouTube2017">{{Cite video|title=Walking With Wolves|url=https://www.youtube.com/watch?v=Py6--X8C0xs|language=en|publisher=[[YouTube]]|date=16 Januari 2017|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> Serigala India ialah salah satu populasi paling terancam bagi serigala kelabu di dunia.<ref name="Hennelly2021"/> ==Taksonomi== Serigala India pertama kali diperihalkan kepada sains Barat pada tahun 1831 oleh ahli [[ornitologi]] British, iaitu [[William Henry Sykes]], di bawah [[tatanama binomial|binomial]] ''Canis pallipes''.<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} Pada tahun 1941, [[Reginald Innes Pocock|Reginald Pocock]] meletakkannya di bawah ''Canis lupus'' di bawah [[tatanama trinomial|trinomial]] ''Canis lupus pallipes''.<ref name="Pocock1941"/> ===''Canis indica''=== Serigala dataran India (''Canis lupus pallipes'', sinonim ''Canis indica'') dibentuk oleh dua [[haplotip]] [[DNA mitokondrion]] zuriat betina berkait rapat yang tergolong dalam subspesies ''Canis lupus pallipes'' bagi serigala kelabu dan hanya terdapat di dataran semenanjung gersang dan separa gersang di India.<ref name="Aggarwal2007a"/> Zuriat-zuriat ini adalah unik secara genetik daripada semua zuriat serigala lain di seluruh dunia, termasuk daripada serigala lain yang membentuk ''C. l. pallipes''.<ref name="Aggarwal2007b"/><ref name="Spotte2012"/> Serigala kelabu India dan serigala Himalaya adalah [[basal (filogenetik)|basal]] secara filogenetik kepada semua subspesies serigala lain dan adalah lebih dekat dengan serigala Afrika. Ini menunjukkan bahawa serigala-serigala ini merupakan keturunan bagi suatu [[taburan serigala]] purba.<ref name="Aggarwal2007a"/><ref name="Spotte2012"/> Pada April 2009, binomial Latin ''Canis indica'' telah diusulkan untuk kedua-dua haplotip ini sebagai perpisahan tatanama dan perpisahan taksonomi daripada ''Canis lupus'' sebagai spesies baharu melalui Pakar Tatanama dalam Jawatankuasa Haiwan [[CITES]].<ref name="CITES2009a"/> Jawatankuasa itu tidak bersetuju tetapi mengesyorkan agar nama itu dimasukkan ke dalam pangkalan data spesies sebagai sinonim bagi nama yang di bawahnya ia disenaraikan.<ref name="CITES2009b"/> Usul itu berdasarkan sebuah kajian<ref name="Aggarwal2007a"/> yang hanya bergantung pada bilangan terbatas bagi sampel muzium dan sampel zoo yang mungkin tidak mewakili populasi liar dan seruan untuk kerja lapangan lanjut dibuat.<ref name="Shrotriya2012"/>{{Rp|886}} Dahulunya, dua buah kajian telah menjujukkan mDNA bagi serigala kelabu India dan mendapati bahawa ia adalah basal kepada semua haplotip ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Kajian terkemudian membandingkan jujukan-jujukan ini dengan jujukan-jujukan serigala di seluruh dunia dan mengesahkan kedudukan basal ini.<ref name="Miklósi2015"/><ref name="Leonard2007"/><ref name="Pilot2010"/> Sebuah kajian, berdasarkan rekod fosil, menganggarkan bahawa pencapahan antara zuriat koyote dengan zuriat serigala berlaku pada 1 juta tahun lalu dan, dengan kadar mutasi serigala andaian, menganggarkan bahawa pencapahan bagi serigala kelabu India daripada leluhur serigala/anjing berlaku pada 400,000 tahun lalu.<ref name="Sharma2004"/>{{Rp|S2}} Sebuah lagi kajian, yang mengungkapkan kebimbangan tentang kajian terdahulu, memberikan anggaran 270,000 tahun lalu.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Serigala kelabu India menyerupai ''C. l. pallipes'' dari segi penampilan luarnya (ciri morfologi) dan tingkah laku sosialnya atau tingkah laku pembiakannya, tetapi ia bersaiz lebih kecil dan berbeza secara genetik. Penemuan-penemuan ini mencadangkan bahawa serigala kelabu India bukan ''pallipes'' yang terdapat di Timur Tengah dan di Asia Tengah.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Oleh itu, ada usul agar serigala kelabu India dikelaskan semula sebagai spesies terpisah ''Canis indica''.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Pada tahun 2016, sebuah kajian tentang mDNA bagi serigala moden dan serigala purba menunjukkan bahawa serigala kelabu India dan [[serigala Himalaya]] adalah basal secara genetik berbanding dengan semua serigala kelabu lain.<ref name="Ersmark2016"/> {{Kladogram|align=right|title=[[Pokok filogenetik]] untuk ''[[serigala|Canis lupus]]'' dengan masa dalam tahun{{Efn|Untuk set lengkap rujukan sokongan, rujuk catatan (a) dalam pokok filogenetik dalam [[Evolusi serigala#Kanid mirip serigala|Evolusi serigala]]}} |cladogram={{Klad|style="font-size:85%; line-height:80%; width:375px" |style1=background-color:#CCCCFF; |label1=250,000 |1={{Klad |label1=120,000 |1={{Klad |label1=80,000 |1={{Klad |label1=31,000 |1={{Klad |1=[[Anjing]] [[Fail:Tibetan mastiff (transparent background).png|50px]] |2=[[Serigala|Serigala kelabu]] Holartik [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Pleistosen|Serigala Pleistosen Akhir]]† [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2='''Serigala dataran India''' [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Himalaya]] [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} }} }} Pada tahun 2021, sebuah kajian membandingkan kedua-dua [[DNA mitokondrion]] dan [[DNA nukleus]] (dari nukleus sel) daripada serigala di Pergunungan Himalaya dengan yang daripada serigala di tanah pamah [[subbenua India]]. Analisis genomik menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India adalah berbeza secara genetik antara satu sama lain. Serigala-serigala ini juga adalah berbeza secara genetik daripada – dan basal secara genetik kepada – populasi-populasi serigala lain di serata hemisfera utara. Serigala-serigala lain ini membentuk satu [[klad]] mitokondrion tunggal, yang menunjukkan bahawa serigala-serigala ini berasal daripada satu perluasan dari sebuah rantau dalam tempoh 100,000 tahun lalu. Walau bagaimanapun, analisis nukleus menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India telah berpisah daripada zuriat ini pada sekitar 200,000 tahun lalu, sementara serigala tanah pamah India adalah basal secara genetik kepada serigala Himalaya. Dapatan DNA nukleus ini bercanggah dengan dapatan DNA mitokondrion tentang serigala Himalaya yang paling basal, namun serigala Himalaya telah bercampur dengan suatu kanid yang lebih basal tetapi tidak dikenal pasti dan inilah yang tercermin dalam mDNAnya. Serigala dari Syria dan Iran bergugus dengan serigala lain, walaupun serigala-serigala ini dan serigala tanah pamah India dikelaskan secara taksonomi bersama-sama sebagai subspesies tunggal ''Canis lupus pallipes''. Serigala-serigala daripada subspesies ini mengongsi ciri-ciri morfologi kerana penyesuaian terhadap persekitaran gersang.<ref name="Hennelly2021"/> Pada tahun 2022, penjujukan seluruh genom menganggarkan zuriat serigala kelabu berbeza yang hidup di rantau tanah pamah separa gersang di subbenua India mencapah daripada populasi-populasi serigala kelabu lain pada sekitar 110,000 tahun lalu.<ref name="Wang2022"/> Rujukan taksonomi ''[[Mammal Species of the World]]'' (2005) tidak mengiktiraf ''Canis indica'', namun, [[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan|NCBI]]/[[GenBank]] sememangnya menyenaraikan ''Canis lupus indica''.<ref>{{Kutip web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=242524|title=Canis indica|language=en|publisher=[[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> ===Serigala Iran=== Sebuah kajian menunjukkan variasi morfologi kecil pada tengkorak pada serigala Iran tetapi ini tidak cukup berbeza untuk mengelaskannya sebagai subspesies terpisah, namun zuriat genetiknya belum ditentusahkan.<ref name="Khosravi2012"/> ==Perihal== [[Fail:Bengalwolfskull.jpg|thumb|upright=0.8|Spesimen tengkorak]] Serigala India adalah serupa dari segi struktur dengan [[serigala Eurasia]], tetapi lebih kecil, berbinaan lebih sedikit, dan mempunyai bulu lebih pendek dengan sedikit bulu bawah atau tanpa bulu bawah.<ref name="Blanford1888"/> Ia biasanya setinggi sekitar {{Convert|57|-|72|cm|in|abbr=on}} pada ketinggian bahu, dengan jantan seberat lingkungan {{Convert|19|-|25|kg|lb|abbr=on}} dan betina seberat lingkungan {{Convert|17|-|22|kg|lb|abbr=on}}. Panjangnya berkisar dalam lingkungan {{Convert|103|-|145|cm|in|abbr=on}} dari hidung ke ekor.<ref>{{Kutip web|title=National Studbook of Indian Wolf (''Canis lupus pallipes'')|trans-title=Buku Pembaka Kebangsaan Serigala India (''Canis lupus pallipes'')|url=https://digitalrepository.wii.gov.in/handle/123456789/874|language=en|publisher=[[Institut Hidupan Liar India]]|date=September 2017|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Seperti serigala Arab, ia mempunyai bulu pendek dan nipis pada musim panas, walaupun bulu pada belakang kekal panjang walaupun pada musim panas, iaitu penyesuaian yang dianggap melawan sinaran suria.<ref name="Harrington1982"/> Bulunya pada umumnya berwarna merah kekelabu-kelabuan hingga putih kemerah-merahan dengan irap kelabu. Helaian bulunya ''grizzle'' dengan warna hitam, khususnya pada belakang, yang mempunyai tompok gelap berbentuk V di sekeliling bahu. Anggota badannya adalah lebih pucat berbanding dengan tubuh dan bahagian bawahnya hampir sepenuhnya putih.<ref name="Mivart1890"/> Anak serigala lahir dalam keadaan berwarna perang jelaga, dengan tompok putih susu pada dada yang memudar seiring dengan usia.<ref name="Blanford1888"/> [[Serigala hitam|Spesimen hitam]] adalah jarang, tetapi telah direkodkan di [[daerah Solapur]], India, dan di dua buah rantau di Iran. Di Iran, mutasi ini didapati berlaku secara semula jadi, tidak seperti serigala kelabu Amerika Utara, yang telah mewarisi [[alel]] K^b yang bertanggungjawab atas [[melanisme]] daripada pembiakbakaan menyaling terdahulu dengan anjing.<ref name="Lokhande2013"/><ref name="Khosravi2014"/> ==Taburan dan habitat== ===Asia Barat=== [[Fail:Iran-wolf.jpg|thumb|Miniatur, menggambarkan pemburuan serigala di [[Iran|Parsi]] purba]] Semasa abad ke-19, serigala India tersebar meluas di banyak bahagian di timur dan di barat [[Sungai Jordan]]. Walau bagaimanapun, populasinya menurun dengan ketara pada antara tahun 1964 dengan tahun 1980, sebahagian besarnya kerana penindasan oleh petani.<ref name="Qumsiyeh1996"/> Buat masa ini, dasar pemuliharaan dan penguatkuasaan undang-undang berkesan [[Israel]] mengekalkan populasi serigala bersaiz sederhana, yang bersebar ke negara-negara jiran. [[Turki]] mungkin memainkan peranan penting dalam mengekalkan serigala di rantau ini, kerana perdampingannya dengan Asia Tengah. Pergunungan di Turki telah menjadi suaka untuk segelintir serigala yang tersisa di [[Syria]]. Populasi serigala kecil yang terdiri daripada 80–100 ekor serigala hadir di [[Dataran Tinggi Golan]] dan dilindungi dengan baik oleh kegiatan ketenteraan di sana.<ref name="Boitani2003"/><ref name="Reichmann2005"/><ref>{{Kutip web|last=Adler|first=Josh|date=11 April 2019|url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|url-status=live|title=Making peace in the Golan Heights—between humans and wolves|trans-title=Berdamai di Dataran Tinggi Golan—antara manusia dengan serigala|language=en|publisher=[[Persatuan National Geographic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422175140/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|archive-date=22 April 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Walaupun serigala Turki tidak mempunyai perlindungan undang-undang, bilangannya mungkin sekitar 7,000 ekor.<ref name="Zuppiroli2006"/> Hanya sedikit yang diketahui tentang populasi serigala semasa di [[Iran]], yang pernah hadir di serata negara dalam kepadatan rendah pada pertengahan tahun 1970-an.<ref name="Boitani2003"/> Walaupun tersebar meluas di serata negara dan hanya tidak hadir di gurun tengah dan di [[Dasht-e Lut]], tiada anggaran yang boleh dipercayai tentang saiz populasi serigala di sana. Serigala di Iran terus mengalami kemerosotan akibat kehilangan habitat, pemburuan tidak terkawal atur, dan kelenyapan mangsa.<ref name="Khosravi2012"/><ref name="Khosravi2013"/> ===Subbenua India=== [[Fail:Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India (2022) fig. 1A.png|thumb|Serigala India dari [[India Selatan|India Semenanjung]]]] Rantau-rantau utara di [[Afghanistan]] dan di [[Pakistan]] merupakan kubu kuat bagi serigala India.<ref name="Boitani2003"/> Di [[India]], populasi serigala India tertumpu di [[Banjaran Pir Panjal]] di [[Rantau Himalaya India]] dan telah dianggarkan kira-kira 300 ekor di kawasan seluas hampir-hampir {{Convert|60000|km2|sqmi|abbr=on}} di [[Jammu dan Kashmir (wilayah kesatuan)|Jammu dan Kashmir]] dan 50 ekor lagi di [[Himachal Pradesh]].<ref name="Boitani2003"/> Serigala India juga hadir di negeri-negeri berikut: [[Gujarat]], [[Rajasthan]], [[Haryana]], [[Uttar Pradesh]], [[Madhya Pradesh]], [[Jharkhand]], [[Maharashtra]], [[Karnataka]], [[Kerala]], dan [[Andhra Pradesh]].<ref name="Jhala1991"/> Serigala India terutamanya hadir di luar kawasan terlindung dan terutamanya memakan haiwan ternakan, seperti kambing atau biri-biri. Walau bagaimanapun, di kawasan yang mempunyai mangsa semula jadi yang masih banyak, seperti di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar]], atau di [[Taman Negara Panna|Kawasan Simpanan Harimau Panna]], spesies mangsa semula jadi masih diutamakan.<ref name="Singh2006"/> [[Suaka Serigala Mahuadanr]] di negeri Jharkhand ialah satu-satunya suaka serigala di negara ini.<ref>{{Kutip berita|title=Counting of wolves to begin in Jharkhand's Mahuadanr Wolf Sanctuary from January next Year|trans-title=Penghitungan serigala bakal bermula di Suaka Serigala Mahuadanr Jharkhand mulai Januari tahun hadapan|url=https://www.etvbharat.com/english/bharat/counting-of-wolves-to-begin-in-jharkhands-mahuadanr-wolf-sanctuary-from-january-next-year/na20211217214406051|language=en|publisher=ETV Bharat|date=17 Disember 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Serigala India dilindungi sejak tahun 1972 dan dikelaskan sebagai spesies [[spesies terancam|Terancam]], dengan banyak populasi yang berlegar dalam bilangan rendah atau hidup di kawasan yang semakin banyak digunakan oleh manusia. Populasinya dianggarkan berjumlah 2,000–3,000 ekor individu pada tahun 2004<ref name="Sharma2004"/> dan terdapat anggaran 3,100 ekor serigala India di India pada tahun 2022.<ref>{{Kutip berita|last=Azad|first=Shivani|date=31 Mac 2022|title=Wolves As Endangered As Tigers In India; Only 3.1k Left|trans-title=Serigala Terancam Sama seperti Harimau Belang di India; Hanya 3.1 Ribu Tersisa|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/wolves-as-endangered-as-tigers-in-india-only-3-1k-left/articleshow/90553678.cms|language=en|publisher=[[The Times of India]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Pada Mac 2023, sepuluh ekor serigala baka kurungan dilepaskan di Gujarat, iaitu pelepasan pertama untuk India.<ref>{{Kutip berita|last=Kateshiya|first=Gopal B.|date=11 Mac 2023|title=In a first, Gujarat to release in the wild 10 wolves bred in captivity — after training|trans-title=Kali pertama, Gujarat bakal lepaskan ke alam liar 10 serigala dibiakbakakan dalam kurungan — selepas latihan|url=https://indianexpress.com/article/cities/rajkot/in-a-first-gujarat-to-release-in-the-wild-10-wolves-bred-in-captivity-after-training-8490042/|language=en|publisher=[[The Indian Express]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> [[Orang Hindu]] secara tradisional menganggap [[pemburuan serigala]], walaupun yang berbahaya, sebagai [[pantang larang]], kerana takut menyebabkan hasil tuaian buruk. Walau bagaimanapun, [[orang Santal]] menganggapnya sebagai buruan sah, sama seperti setiap haiwan penghuni hutan lain.<ref name="Maclean1979"/> Semasa [[kepimpinan dan wilayah di India British|India British]], serigala tidak dianggap sebagai spesies buruan dan dibunuh terutamanya sebagai gerak balas kepada serangannya terhadap kawanan haiwan buruan, haiwan ternakan, dan manusia. Pada tahun 1876, di [[Provinsi-Provinsi Barat Laut]] (kini [[Uttar Pradesh]]) dan di Negeri [[Bihar]], 2,825 ekor serigala dibunuh sebagai gerak balas kepada 721 serangan maut terhadap manusia.<ref name="Knight2004"/> Dua tahun kemudian, 2,600 ekor serigala dibunuh sebagai gerak balas kepada serangan yang menyebabkan 624 manusia terbunuh.<ref name="Bright2002"/> Menjelang tahun 1920-an, pembasmian serigala kekal sebagai keutamaan di Provinsi-Provinsi Barat Laut dan di [[Awadh]]. Secara keseluruhan, lebih daripada 100,000 ekor serigala dibunuh untuk mendapatkan baunti di India British pada antara tahun 1871 dengan tahun 1916.<ref name="Knight2004"/> ==Tingkah laku dan ekologi== [[Fail:Indian Gray Wolves (2019).jpg|thumb|Sekawan serigala kelabu India]] Tabiat serigala India adalah serupa dengan yang pada subspesies serigala kelabu lain, walaupun serigala India pada umumnya hidup dalam kawanan lebih kecil yang jarang melebihi 6–8 ekor individu, dan agak kurang bersuara,<ref name="Blanford1888"/> setelah jarang diketahui melolong.<ref name="Mivart1890"/> Penyuaraan serigala India merangkumi lolongan, salakan lolongan, rengekan, ringkingan sosial, dan ngongoian dengan lolongan pada frekuensi asas purata 422 Hz dan ngongoian 906 Hz.<ref name="Sadhukhan2019"/> Terdapat sekurang-kurangnya satu rekod tentang seekor serigala tunggal yang bergaul dengan sepasang [[anjing hutan]] di [[Suaka Hidupan Liar Debrigarh]].<ref>{{Kutip majalah|last1=Nair|first1=Manoj V.|last2=Panda|first2=Saroj Kumar|date=Jun 2013|title=Just Friends|trans-title=Cuma Kawan|url=http://www.sanctuaryasia.com/magazines/features/9390-just-friends.html|url-status=dead|magazine=[[Sanctuary Asia]]|language=en|publisher=[[Sanctuary Nature Foundation]]|volume=33|issue=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724195645/https://www.sanctuaryasia.com/magazines/features/9390-just-friends.html|archive-date=24 Julai 2019|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Ia cenderung untuk membiak dari pertengahan Oktober hingga lewat Disember dan melahirkan anak di dalam lubang atau jurang.<ref name="Mivart1890"/> Ia biasanya memangsakan [[antelop]], [[rodensia]], dan [[kelinci]].<ref name="Jhala1993"/> Ia biasanya berburu secara berpasangan apabila menyasarkan antelop, dengan salah seekor serigala yang bertindak sebagai denak sementara yang lagi seekor menyerang dari arah belakang.<ref name="Blanford1888"/> Julat wilayah serigala India bertindih dengan [[jakal keemasan]], [[Beruang Sloth|beruang ''sloth'']], [[harimau bintang]], [[rubah Benggala]], [[beruang perang]], [[singa Asia]], dan [[harimau Benggala]].<ref name="Geptner1992"/><ref name="Negi2002"/> ===Perburuan=== [[Fail:Indian Wolves eating Blackbuck Kill.png|thumb|Serigala India memakan [[tembu hitam]] di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar|Velavadar]]]] Serigala India ialah [[nokturnal|haiwan nokturnal]] dan berburu dari senja hingga subuh, dengan menggunakan strategi berlainan untuk pelbagai haiwan mangsa.<ref>{{Kutip web|last=Atwood|first=Adam|date=21 Jun 2021|url=https://wolfworlds.com/indian-wolf/|title=Indian Wolf (canis lupus pallipes)|trans-title=Serigala India (''Canis lupus pallipes'')|language=en|publisher=Wolf Worlds|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Serigala ini dikatakan luar biasa dari segi kelajuan dan daya ketahanan.<ref name="Mivart1890"/> Sekawan serigala India bersebar ketika memburu [[Lepus nigricollis|kelinci India]] dan pelbagai [[rodensia]], berkontras dengan berkoordinasi apabila sasaran ialah antelop [[tembu hitam]] yang pantas. Tembu hitam ialah haiwan mangsa utama untuk serigala di [[Nanaj|Nannaj]] dan di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar|Taman Negara Tembu Hitam]] dan membentuk sehingga 88% daripada jumlah penggunaan biojisim serigala India.<ref name="Jhala1993"/> Oleh sebab antelop adalah lebih pantas, serigala India biasanya akan mengejarnya ke arah jurang, semak, atau rongga; di situ, lebih banyak serigala menunggu dalam serangan hendap.<ref name="Blanford1888"/><ref name="Kumar1998"/> Selain memimpin antelop ke dalam serangan hendap, serigala India dapat mengejar tembu hitam menuruni bukit untuk lonjakan kelajuan jangka pendek. Serigala India mungkin juga memilih haiwan sakit atau haiwan cedera dan memisahkannya daripada kawanannya, lalu mengejarnya sehingga keletihan. Strategi ini lazimnya terlihat pada serigala kelabu dan kerap terbukti berjaya. Akhirnya, apabila serigala merapatkan jarak dan menyerang, seekor serigala tunggal menyambar muncungnya untuk [[asfiksia|menyesakkan]] antelop sementara yang lain menyerang bahagian belakang.<ref name="Kumar1998"/> Serigala India juga dilaporkan menggunakan keingintahuan untuk mengumpan antelop untuk dibunuh. Satu cerita menyatakan bahawa seekor serigala berguling, dengan tungkai tegak ke atas, ketika tembu hitam sedang makan. Apabila antelop itu secara tidak sengaja mengganggu serigala ini, dua ekor serigala lain timbul untuk membunuh.<ref name="Blanford1888"/> ==Hubungan dengan manusia== ===Serangan terhadap manusia=== Serigala India mempunyai sejarah tentang pemangsaan kanak-kanak, iaitu satu fenomena yang dipanggil "penculikan anak". Pada tahun 1878, 624 orang dibunuh oleh serigala di [[Uttar Pradesh]] dan 14 orang dibunuh di Benggala.<ref name="Rajpurohit1999"/> Pada tahun 1900, 285 orang dibunuh di [[Provinsi-Provinsi Tengah dan Berar|Provinsi-Provinsi Tengah]].<ref name="Burton1984"/> Pada antara tahun 1910 dengan tahun 1915, 115 orang kanak-kanak dibunuh oleh serigala di [[Hazaribag|Hazaribagh]] dan 122 orang dibunuh di kawasan yang sama pada tempoh tahun 1980–1986. Di [[Jaunpur]], di [[daerah Pratapgarh, Uttar Pradesh|Pratapgarh]], dan di [[daerah Sultanpur|Sultanpur]] di Uttar Pradesh, serigala membunuh 21 orang kanak-kanak dan mencederakan 16 orang lain dari 27 Mac 1996 hingga 1 Julai 1996. Pada antara April 1993 dengan April 1995, lima kawanan serigala menyerang 80 orang kanak-kanak, 20 daripadanya diselamatkan, di [[Suaka Hidupan Liar Hazaribagh|Bahagian Hutan Hazaribagh]], di [[Suaka Hidupan Liar Koderma|Bahagian Hutan Koderma]] Barat, dan di Bahagian Hutan [[daerah Latehar|Latehar]]. Kanak-kanak itu diambil terutamanya pada musim panas pada waktu petang dan kerap di dalam petempatan manusia.<ref name="Rajpurohit1999"/> Di Iran, serangan serigala telah dilaporkan selama beribu-ribu tahun. Seperti di India, banyak kes tentang serigala yang melarikan diri dengan kanak-kanak kecil telah dilaporkan. Orang dewasa telah diserang sekali-sekala, termasuk insiden yang dalamnya seorang anggota polis terbunuh dan sebahagiannya dimakan oleh tiga ekor serigala selepas turun dari kudanya untuk membuang air.<ref>{{Kutip web|last=Mader|first=Troy R.|author-link=Troy Mader|date=2000|url=http://www.aws.vcn.com/wolf_attacks_on_humans.html|url-status=dead|title=WOLF ATTACKS ON HUMANS|trans-title=SERANGAN SERIGALA TERHADAP MANUSIA|language=en|publisher=Abundant Wildlife Society of North America|archive-url=https://web.archive.org/web/20070529160435/http://www.aws.vcn.com/wolf_attacks_on_humans.html|archive-date=29 Mei 2007|access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Pada 2 Januari 2005, di kampung Vali Asr, dekat dengan bandar [[Torbat-e Heydarieh]], Iran timur laut, sekawan serigala menyerang seorang gelandangan di hadapan saksi. Walaupun polis campur tangan, lelaki itu meninggal dunia akibat lukanya.<ref>{{Kutip berita|title=Homeless man eaten by wolves in Iran|trans-title=Lelaki gelandangan dimakan serigala di Iran|url=https://iranfocus.com/iran-general/1150-homeless-man-eaten-by-wolves-in-iran/|language=en|publisher=Iran Focus|date=4 Januari 2005|access-date=12 Ogos 2026}}</ref> ==Catatan== {{Notelist}} ==Rujukan== {{Senarai rujukan|refs= <ref name="Aggarwal2007a">{{Kutip jurnal|last1=Aggarwal|first1=Ramesh Kumar|last2=Kivisild|first2=Toomas|author2-link=Toomas Kivisild|last3=Ramadevi|first3=Jetty|last4=Singh|first4=Lalji|author4-link=Lalji Singh|date=11 April 2007|title=Mitochondrial DNA coding region sequences support the phylogenetic distinction of two Indian wolf species = Des séquences de la région codante de l'ADNmt supportent la distinction phylogénétique de deux espéces de loups indiennes|trans-title=Jujukan-jujukan kawasan pengekodan DNA mitonkondrion menyokong pembezaan filogenetik bagi dua spesies serigala India|journal=[[Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=45|pages=163–172|doi=10.1111/j.1439-0469.2006.00400.x|issn=1439-0469|s2cid=86139210}}</ref> <ref name="Aggarwal2007b">{{Kutip buku|last=Aggarwal|first=Ramesh Kumar|date=2007|editor1-last=Pandit|editor1-first=M. W.|editor2-last=Shivaji|editor2-first=S.|editor3-last=Singh|editor3-first=Lalji|editor3-link=Lalji Singh|chapter=Molecular Genetic Studies on highly Endangered Species|trans-chapter=Kajian Genetik Molekul tentang Spesies Amat Terancam|title=You Deserve, We Conserve: A Biotechnological Approach to Wildlife Conservation|trans-title=Anda Layak, Kami Memulihara: Pendekatan Bioteknologi kepada Pemuliharaan Hidupan Liar|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=-BLEGylIIasC}}|language=en|location=New Delhi, India|publisher=IK International Publishing House|pages=54–57|isbn=9788189866242|oclc=85833561}}</ref> <ref name="Blanford1888">{{Kutip buku|last=Blanford|first=William Thomas|author-link=William Thomas Blanford|date=1888|chapter=''Canis pallipes''. The Indian Wolf|trans-chapter=''Canis pallipes''. Serigala India|title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma|trans-title=Fauna di India British, Termasuk Sailan dan Burma|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=137–140|oclc=1113420}}</ref> <ref name="Boitani2003">{{Kutip buku|last=Boitani|first=Luigi|author-link=Luigi Boitani|date=23 November 2003|editor1-last=Mech|editor1-first=Lucyan David|editor1-link=L. David Mech|editor2-last=Boitani|editor2-first=Luigi|editor2-link=Luigi Boitani|chapter=13. Wolf Conservation and Recovery|trans-chapter=13. Pemuliharaan dan Pemulihan Serigala|title=Wolves: Behavior, Ecology, and Conservation|trans-title=Serigala: Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zhwfmQEACAAJ}}|language=en|location=Chicago, Illinois, Amerika Syarikat|publisher=[[University of Chicago Press]]|pages=326–327|doi=10.7208/chicago/9780226516981.001.0001|isbn=9780226516967|oclc=51810720}}</ref> <ref name="Bright2002">{{Kutip buku|last=Bright|first=Michael|date=15 April 2002|title=Man-eaters|trans-title=Pemakan Manusia|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=4M9as1htJEkC}}|language=en|location=New York, New York, Amerika Syarikat|publisher=[[St. Martin's Press]]|page=304|isbn=9780312981563|oclc=49502668}}</ref> <ref name="Burton1984">{{Kutip buku|last=Burton|first=Reginald George|author-link=R. G. Burton|date=1984|title=A Book of Man-eaters|trans-title=Sebuah Buku tentang Pemakan Manusia|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=lX4_AAAAYAAJ}}|language=en|location=Delhi, India|publisher=Mittal Publications|oclc=13078923}}</ref> <ref name="CITES2009a">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E24-13.pdf|title=CONVENTION ON INTERNATIONAL TRADE IN ENDANGERED SPECIES OF WILD FAUNA AND FLORA|trans-title=KONVENSYEN PERDAGANGAN ANTARABANGSA SPESIES TERANCAM FAUNA DAN FLORA LIAR|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=3|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="CITES2009b">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E-AC24-Sum-Rec-FINAL.pdf|title=SUMMARY RECORD: Twenty-fourth meeting of the Animals Committee|trans-title=REKOD RINGKASAN: Mesyuarat kedua puluh empat Jawatankuasa Haiwan|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=28|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="Ersmark2016">{{Kutip jurnal|last1=Ersmark|first1=Erik Ivar|last2=Klütsch|first2=Cornelya F. C.|last3=Chan|first3=Yvonne L.|last4=Sinding|first4=Mikkel Holger Strander|last5=Fain|first5=Steven R.|last6=Illarionova|first6=Natalia A.|last7=Oskarsson|first7=Mattias C. R.|last8=Uhlén|first8=Carl Erik Mathias|author8-link=Mathias Uhlén|last9=Zhang|first9=Yaping|author9-link=Zhang Yaping|last10=Dalén|first10=Love|author10-link=Love Dalén|last11=Savolainen|first11=Carl Peter Olavi|author11-link=Peter Savolainen|date=2 Disember 2016|editor-last=Padhukasahasram|editor-first=Badri K.|title=From the Past to the Present: Wolf Phylogeography and Demographic History Based on the Mitochondrial Control Region|trans-title=Dari Masa Lalu hingga Kini: Filogeografi dan Sejarah Demografi Serigala Berdasarkan Kawasan Kawalan Mitokondrion|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|language=en|publisher=[[Frontiers Media]]|volume=4|article-number=134|bibcode=2016FrEEv...4..134E|doi=10.3389/fevo.2016.00134|issn=2296-701X|s2cid=19954938|doi-access=free}}</ref> <ref name="Geptner1992">{{Kutip buku|last1=Geptner|first1=Vladimir Georgiyevich|author1-link=Vladimir Geptner|last2=Sludskiy|first2=Arkadiy Aleksandrovich|author2-link=Arkadiy Aleksandrovich Sludskiy|date=1992|editor1-last=Geptner|editor1-first=Vladimir Georgiyevich|editor1-link=Vladimir Geptner|editor2-last=Naumov|editor2-first=Nikolay Pavlovich|editor2-link=Nikolay Pavlovich Naumov|editor3-last=Hoffmann|editor3-first=Robert Shaw|editor3-link=Robert S. Hoffmann|chapter=Lion|trans-chapter=Singa|title=Mammals of the Soviet Union: Carnivora (Hyaenas and Cats)|trans-title=Mamalia di Kesatuan Soviet: Carnivora (Dubuk dan Kucing)|language=en|volume=2|others=Diilustrasi oleh [[Aleksey Nikanorovich Komarov]] dan N. N. Kondakov.|location=Washington, D.C., Amerika Syarikat|publisher=[[Institusi Smithsonian]]|pages=82–93|isbn=9789004088733|oclc=929500421}}</ref> <ref name="Harrington1982">{{Kutip buku|editor1-last=Harrington|editor1-first=Fred H.|editor2-last=Paquet|editor2-first=Paul Charles Francis Xavier|editor2-link=Paul C. Paquet|date=1982|title=Wolves of the World: Perspectives of Behavior, Ecology and Conservation|trans-title=Serigala di Dunia: Perspektif Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=LX5qi4qTs0UC}}|language=en|location=Park Ridge, New Jersey, Amerika Syarikat|publisher=Noyes Publications|isbn=9780815509059|oclc=8219568}}</ref> <ref name="Hennelly2021">{{Kutip jurnal|last1=Hennelly|first1=Lauren Mae|last2=Habib|first2=Bilal|last3=Modi|first3=Shrushti|last4=Rueness|first4=Eli Knispel|last5=Gaubert|first5=Philippe|last6=Sacks|first6=Benjamin N.|date=16 Ogos 2021|title=Ancient divergence of Indian and Tibetan wolves revealed by recombination-aware phylogenomics|trans-title=Pencapahan purba serigala India dan serigala Tibet yang didedahkan oleh filogenomik sedar rekombinasi|journal=[[Molecular Ecology (jurnal)|Molecular Ecology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=30|issue=24|pages=6687–6700|bibcode=2021MolEc..30.6687H|doi=10.1111/mec.16127|hdl=11250/3429526|issn=1365-294X|pmid=34398980|s2cid=237147842}}</ref> <ref name="Jhala1991">{{Kutip jurnal|last1=Jhala|first1=Yadvendradev Vikramsinh|author1-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last2=Giles|first2=Robert Hayes Jr.|date=Disember 1991|title=The Status and Conservation of the Wolf in Gujarat and Rajasthan, India|trans-title=Status dan Pemuliharaan Serigala di Gujarat dan di Rajasthan, India|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=5|issue=4|pages=476–483|bibcode=1991ConBi...5..476J|doi=10.1111/j.1523-1739.1991.tb00354.x|issn=1523-1739|jstor=2386069|s2cid=84471111|doi-access=free}}</ref> <ref name="Jhala1993">{{Kutip jurnal|last=Jhala|first=Yadvendradev Vikramsinh|author-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|date=Disember 1993|title=Predation on Blackbuck by Wolves in Velavadar National Park, Gujarat, India = Predación sobre el antilope por lobos en el Parque Nacional Velavadar, Guajart, India|trans-title=Pemangsaan terhadap Tembu Hitam oleh Serigala di Taman Negara Velavadar, Gujarat, India|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=7|issue=4|pages=874–881|bibcode=1993ConBi...7..874J|doi=10.1046/j.1523-1739.1993.740874.x|issn=1523-1739|jstor=2386819|s2cid=83733716|doi-access=free}}</ref> <ref name="Khosravi2012">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Kaboli|first2=Mohammad|last3=Imani|first3=Jalil|last4=Nourani|first4=Elham|date=3 Ogos 2012|title=Morphometric variations of the skull in the Gray Wolf (''Canis lupus'') in Iran|trans-title=Variasi morfometri bagi tengkorak pada serigala kelabu (''Canis lupus'') di Iran|journal=Acta Theriologica|language=en|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|volume=57|issue=4|pages=361–369|doi=10.1007/s13364-012-0089-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BF7-5|issn=2199-241X|s2cid=15443927}}</ref> <ref name="Khosravi2013">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Rezaei|first2=Hamid Reza|last3=Kaboli|first3=Mohammad|date=1 Januari 2013|title=Detecting Hybridization between Iranian Wild Wolf (Canis Lupus Pallipes) and Free-Ranging Domestic Dog (Canis Familiaris) by Analysis of Microsatellite Markers|trans-title=Mengesan Penghibridan antara Serigala Liar Iran (''Canis lupus pallipes'') dengan Anjing Bela Jinak Bebas Merantau (''Canis familiaris'') dengan Analisis bagi Penanda-penanda Mikrosatelit|journal=[[Zoological Science (jurnal)|Zoological Science]]|language=en|publisher=[[Persatuan Zoologi Jepun]]|volume=30|issue=1|pages=27–34|doi=10.2108/zsj.30.27|issn=2212-3830|pmid=23317363|s2cid=23083465}}</ref> <ref name="Khosravi2014">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Asadi Aghbolaghi|first2=Marzieh|last3=Rezaei|first3=Hamid Reza|last4=Nourani|first4=Elham|last5=Kaboli|first5=Mohammad|date=2 Ogos 2014|title=Is black coat color in wolves of Iran an evidence of admixed ancestry with dogs?|trans-title=Adakah warna lapis bulu hitam pada serigala di Iran bukti tentang keleluhuran bercampur dengan anjing?|journal=Journal of Applied Genetics|language=en|publisher=[[Akademi Sains Poland]]|volume=56|issue=1|pages=97–105|doi=10.1007/s13353-014-0237-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BFD-F|issn=2190-3883|pmid=25085671|s2cid=15381375}}</ref> <ref name="Knight2004">{{Kutip buku|editor-last=Knight|editor-first=John|date=2004|title=Wildlife in Asia: Cultural Perspectives|trans-title=Hidupan Liar di Asia: Perspektif Kebudayaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=lXOPmAEACAAJ}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Routledge|RoutledgeCurzon]]|pages=219–221|isbn=9780700713325|oclc=52587592}}</ref> <ref name="Kumar1998">{{Kutip tesis|last=Kumar|first=Satish|date=1998|title=Ecology and behaviour of Indian grey wolf (''Canis lupus pallipes'' Sykes, 1831) in the Deccan Grasslands of Solapur, Maharashtra|trans-title=Ekologi dan tingkah laku serigala kelabu India (''Canis lupus pallipes'' Sykes, 1831) di Padang Rumput Dakkan di Solapur, Maharashtra|url=https://web.archive.org/web/20181102082303/http://ir.amu.ac.in/859/1/T%205038.pdf|type=PhD|language=en|location=Aligarh, India|publisher=[[Universiti Muslim Aligarh]]|s2cid=133507217}}</ref> <ref name="Leonard2007">{{Kutip jurnal|last1=Leonard|first1=Jennifer A.|last2=Vilà Arbonès|first2=Carles|last3=Fox-Dobbs|first3=Kena|last4=Koch|first4=Paul Lewis|last5=Wayne|first5=Robert Keith|last6=Van Valkenburgh|first6=Blaire|author6-link=Blaire Van Valkenburgh|date=3 Julai 2007|title=Megafaunal Extinctions and the Disappearance of a Specialized Wolf Ecomorph|trans-title=Kepupusan Megafauna dan Kelenyapan Ekomorf Serigala Terkhusus|journal=[[Current Biology]]|language=en|publisher=[[Cell Press]]|volume=17|issue=13|pages=1146–1150|bibcode=2007CBio...17.1146L|doi=10.1016/j.cub.2007.05.072|hdl=10088/6465|issn=0960-9822|pmid=17583509|s2cid=14039133|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Lokhande2013">{{Kutip jurnal|last1=Lokhande|first1=Amolkumar S.|last2=Bajaru|first2=Sameer Bikanso|date=Disember 2013|title=First Record of Melanistic Indian Wolf ''Canis lupus pallipes'' from the Indian Subcontinent|trans-title=Rekod Pertama tentang Serigala India ''Canis lupus pallipes'' Melanistik dari Subbenua India|url=https://www.bnhsjournal.in/index.php/bnhs/article/view/94032|journal=[[Journal of the Bombay Natural History Society]]|language=en|publisher=[[Bombay Natural History Society]]|volume=110|issue=3|pages=220–221|issn=2454-1095|s2cid=90009291}}</ref> <ref name="Maclean1979">{{Kutip buku|last=Maclean|first=Charles|date=1979|title=The Wolf Children|trans-title=Anak-anak Serigala|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=tO0-PgAACAAJ}}|language=en|location=Harmondsworth, United Kingdom|publisher=[[Penguin Books]]|page=336|isbn=9780140050530|oclc=6209035}}</ref> <ref name="Miklósi2015">{{Kutip buku|last=Miklósi|first=Ádám|author-link=Ádám Miklósi|date=2015|chapter=5-Comparative overview of ''Canis''|trans-chapter=5-Gambaran keseluruhan perbandingan bagi ''Canis''|title=Dog Behaviour, Evolution, and Cognition|trans-title=Tingkah Laku, Evolusi, dan Kognisi Anjing|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=VT-WBQAAQBAJ}}|language=en|edition=ke-2|location=Oxford, United Kingdom|publisher=[[Oxford University Press]]|pages=106–107|doi=10.1093/acprof:oso/9780199646661.003.0005|isbn=9780199646661|oclc=896850944}}</ref> <ref name="Mivart1890">{{Kutip buku|last=Mivart|first=St. George Jackson|author-link=St. George Jackson Mivart|date=1890|chapter=The Common Wolf|trans-chapter=Serigala Biasa|title=Dogs, Jackals, Wolves, and Foxes: A Monograph of the Canidae|trans-title=Anjing, Jakal, Serigala, dan Rubah: Monograf Canidae|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=RK1zbrXFTfAC}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=R. H. Porter|pages=9–10|oclc=2671312}}</ref> <ref name="Negi2002">{{Kutip buku|last=Negi|first=Sharad Singh|date=2002|title=Handbook of National Parks, Wildlife Sanctuaries and Biosphere Reserves in India|trans-title=Buku Panduan Taman Negara, Suaka Hidupan Liar, dan Kawasan Simpanan Biosfera di India|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=JYFmoOWfmX8C}}|language=en|edition=ke-3|location=New Delhi, India|publisher=Indus Publishing Company|page=151|isbn=9788173871283|oclc=53229135}}</ref> <ref name="Pilot2010">{{Kutip jurnal|last1=Pilot|first1=Małgorzata|last2=Branicki|first2=Wojciech|last3=Jędrzejewski|first3=Włodzimierz|author3-link=Włodzimierz Jędrzejewski|last4=Goszczyński|first4=Jacek|last5=Jędrzejewska|first5=Bogumiła Ewa|last6=Dykyy|first6=Ihor Vasylʹovich|last7=Shkvyria|first7=Maryna|last8=Tsingarska-Sedefcheva|first8=Elena|date=21 April 2010|title=Phylogeographic history of grey wolves in Europe|trans-title=Sejarah filogeografi serigala kelabu di Eropah|journal=[[BMC Ecology and Evolution|BMC Evolutionary Biology]]|language=en|publisher=[[BioMed Central]]|volume=10|issue=1|article-number=104|bibcode=2010BMCEE..10..104P|doi=10.1186/1471-2148-10-104|hdl=10779/lincoln.24404275|issn=2730-7182|pmc=2873414|pmid=20409299|s2cid=4816214|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Pocock1941">{{Kutip buku|last=Pocock|first=Reginald Innes|author-link=Reginald Innes Pocock|date=1941|title=Fauna of British India: Mammals|trans-title=Fauna di India British: Mamalia|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=82–94|oclc=912881182}}</ref> <ref name="Qumsiyeh1996">{{Kutip buku|last=Qumsiyeh|first=Mazin Butros|author-link=Mazin Qumsiyeh|date=1996|chapter=''Canis lupus'' Wolf|trans-chapter=''Canis lupus'' Serigala|title=Mammals of the Holy Land|trans-title=Mamalia di Tanah Suci|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=Amr2oLxnR10C}}|location=Lubbock, Texas, Amerika Syarikat|publisher=[[Texas Tech University Press]]|pages=146–148|isbn=9780896723641|oclc=34321675}}</ref> <ref name="Rajpurohit1999">{{Kutip jurnal|last=Rajpurohit|first=Kishan Singh|date=Mac 1999|title=Child Lifting: Wolves in Hazaribagh, India|trans-title=Penculikan Anak: Serigala di Hazaribagh, India|journal=[[Ambio]]|language=en|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|volume=28|issue=2|pages=162–166|issn=1654-7209|jstor=4314869|s2cid=62821601}}</ref> <ref name="Reichmann2005">{{Kutip jurnal|last1=Reichmann|first1=Alon|last2=Saltz|first2=David|date=2005|title=THE GOLAN WOLVES: THE DYNAMICS, BEHAVIORAL ECOLOGY, AND MANAGEMENT OF AN ENDANGERED PEST|trans-title=SERIGALA GOLAN: DINAMIK, EKOLOGI TINGKAH LAKU, DAN PENGURUSAN SUATU MAKHLUK PEROSAK TERANCAM|journal=Israel Journal of Zoology|language=en|publisher=[[Taylor & Francis]]|volume=51|issue=2|pages=87–133|doi=10.1560/1BLK-B1RT-XB11-BWJH|doi-broken-date=15 Jun 2026|issn=2224-4662|s2cid=84121490}}</ref> <ref name="Sadhukhan2019">{{Kutip jurnal|last1=Sadhukhan|first1=Sougata|last2=Hennelly|first2=Lauren Mae|last3=Habib|first3=Bilal|date=31 Oktober 2019|editor-last=Umapathy|editor-first=Govindhaswamy|title=Characterising the harmonic vocal repertoire of the Indian wolf (''Canis lupus pallipes'')|trans-title=Mencirikan repertoir suara harmonik bagi serigala India (''Canis lupus pallipes'')|journal=[[PLOS One]]|language=en|publisher=[[PLOS]]|volume=14|issue=10|article-number=e0216186|bibcode=2019PLoSO..1416186S|biorxiv=10.1101/612507|doi=10.1371/journal.pone.0216186|issn=1932-6203|pmc=6822943|pmid=31671161|s2cid=207814531|doi-access=free}}</ref> <ref name="Sharma2004">{{Kutip jurnal|last1=Sharma|first1=Dinesh Kumar|last2=Maldonado|first2=Jesús Eduardo|author2-link=Jesús E. Maldonado|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Fleischer|first4=Robert Carl|author4-link=Robert C. Fleischer|date=7 Februari 2004|title=Ancient wolf lineages in India|trans-title=Zuriat-zuriat serigala purba di India|journal=[[Proceedings of the Royal Society|Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences]]|language=en|publisher=[[Royal Society]]|volume=271|issue=Suppl_3|pages=S1–S4|bibcode=2004PBioS.271.0071S|doi=10.1098/rsbl.2003.0071|hdl=10088/4412|issn=1471-2954|jstor=4142540|pmc=1809981|pmid=15101402|s2cid=8662016|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Shrotriya2012">{{Kutip jurnal|last1=Shrotriya|first1=Shivam|last2=Balajeid Lyngdoh|first2=Salvador|last3=Habib|first3=Bilal|date=25 Oktober 2012|title=Wolves in Trans-Himalayas: 165 years of taxonomic confusion|trans-title=Serigala di Trans-Himalaya: Kekeliruan taksonomi selama 165 tahun|url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/103/08/0885.pdf|journal=[[Current Science]]|language=en|publisher=Current Science Association|volume=103|issue=8|pages=885–887|issn=0011-3891|jstor=24088875|s2cid=49644320}}</ref> <ref name="Singh2006">{{Kutip jurnal|last1=Singh|first1=Mewa|author1-link=Mewa Singh (profesor)|last2=Kumara|first2=Honnavalli Nagaraj|date=24 Mei 2006|title=Distribution, status and conservation of Indian gray wolf (''Canis lupus pallipes'') in Karnataka, India|trans-title=Taburan, status, dan pemuliharaan serigala kelabu India (''Canis lupus pallipes'') di Karnataka, India|journal=[[Journal of Zoology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=270|issue=1|pages=164–169|doi=10.1111/j.1469-7998.2006.00103.x|issn=1469-7998|s2cid=85199848}}</ref> <ref name="Spotte2012">{{Kutip buku|last=Spotte|first=Stephen|date=15 Mac 2012|chapter=1 - What makes a wolf|trans-chapter=1 - Apakah yang menjadikan serigala|title=Societies of Wolves and Free-ranging Dogs|trans-title=Masyarakat Serigala dan Anjing Bebas Merantau|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zGTEicPYW_cC}}|language=en|location=Cambridge, United Kingdom|publisher=[[Cambridge University Press]]|page=4|doi=10.1017/CBO9781139057769.002|isbn=9781107015197|oclc=766607128}}</ref> <ref name="Wang2022">{{Kutip jurnal|last1=Wang|first1=Mingshan|last2=Thakur|first2=Mukesh|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Wang|first4=Sheng|last5=Yellapu|first5=Srinivas|last6=Dai|first6=Shanshan|last7=Liu|first7=Zhengxi|last8=Chen|first8=Hongman|last9=Green|first9=Richard Edward|last10=Koepfli|first10=Klaus-Peter|last11=Shapiro|first11=Beth Alison|author11-link=Beth Shapiro|date=8 Februari 2022|editor-last=Huerta-Sánchez|editor-first=Emilia|title=Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India Provides New Insights into the Evolution and Hybridization of Gray Wolves|trans-title=Penjujukan Genom bagi Serigala Kelabu dari India Semenanjung Menyediakan Pandangan Baharu tentang Evolusi dan Penghibridan Serigala Kelabu|journal=[[Genome Biology and Evolution]]|language=en|publisher=[[Oxford University Press]]|volume=14|issue=2|article-number=evac012|doi=10.1093/gbe/evac012|issn=1759-6653|pmc=8841465|pmid=35137061|s2cid=237791584|ssrn=3885988}}</ref> <ref name="Yarrell1831">{{Kutip jurnal|last=Yarrell|first=William|author-link=William Yarrell|date=12 Julai 1831|title=July 12, 1831.|trans-title=12 Julai 1831.|journal=[[Journal of Zoology|Proceedings of the Zoological Society of London]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=1|issue=1|pages=99–108|doi=10.1111/j.1469-7998.1830.tb00018.x|issn=1469-7998|doi-access=free}}</ref> <ref name="Zuppiroli2006">{{Kutip majalah|last1=Zuppiroli|first1=Pierre|last2=Donnez|first2=Lise|date=Musim Bunga 2006|title=An interview with Ozgun Emre Can on The Wolves In Turkey|trans-title=Temu duga dengan Özgü Emre Can tentang Serigala di Turki|url=https://ukwct.org.uk/wp/issue26.pdf|magazine=Wolf Print|language=en|publisher=[[UK Wolf Conservation Trust]]|issue=26|pages=8–9|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> }} ==Pautan luar== {{Kategori Commons|Canis lupus pallipes|Canis lupus pallipes}} {{Wikispecies|Canis lupus pallipes}} * {{Kutip berita|title=তালতলীতে নেকড়ে পিটিয়ে মারলো এলাকাবাসী|trans-title=Di Taltoli, warga tempatan belasah serigala|url=https://www.banglanews24.com/climate-nature/news/bd/720406.details|language=bn|publisher=Bangla News 24|date=4 Jun 2019|access-date=10 Ogos 2026}} {{Subspesies serigala kelabu}} {{Taxonbar|from=Q855921}} [[Kategori:Serigala]] [[Kategori:Subspesies Canis lupus]] [[Kategori:Mamalia di India]] [[Kategori:Mamalia di Pakistan]] [[Kategori:Mamalia di Bangladesh]] [[Kategori:Mamalia di Asia Selatan]] [[Kategori:Mamalia di Timur Tengah]] [[Kategori:Mamalia diperihalkan pada 1831]] qa4vwa2ai9qj2eyhuyorh1n02wrzq2c 6925619 6925615 2026-08-12T03:32:35Z Amir Hamzah 2008 17303 6925619 wikitext text/x-wiki {{Subspeciesbox | name = Serigala India | image = Indian wolf (Canis lupus pallipes) - cropped.jpg | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Kutip web|url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/6198/1/the_wild_life_(protection)_act,_1972.pdf|title=THE WILD LIFE (PROTECTION) ACT, 1972|trans-title=AKTA (PERLINDUNGAN) HIDUPAN LIAR, 1972|format=pdf|language=en|publisher=India Code|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> | genus = Canis | species = lupus | species_link = Serigala | subspecies = pallipes | authority = [[William Henry Sykes|Sykes]], 1831<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} | range_map = Indian wolf (Canis lupus pallipes) distribution.png | range_map_caption = Taburan ''Canis lupus pallipes'' | synonyms = ''Canis pallipes pallipes'' }} '''Serigala India''' ('''''Canis lupus pallipes''''') ialah satu [[subspesies Canis lupus|subspesies serigala kelabu]] yang merentang dari [[Asia Barat|Asia Barat Daya]] ke [[subbenua India]]. Ia bersaiz sederhana antara [[serigala Himalaya]] dengan [[serigala Arab]] dan kekurangan lapis bulu musim sejuk lebat seperti yang pada serigala Himalaya kerana ia hidup dalam keadaan lebih hangat.<ref name="Pocock1941"/> Dalam subspesies ini, "serigala dataran India" secara genetik adalah [[basal (filogenetik)|basal]] kepada semua ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua, sambil kedua-duanya diusulkan sebagai spesies berasingan.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Serigala India bergerak dalam kawanan lebih kecil dan kurang bersuara berbanding dengan varian lain [[serigala|serigala kelabu]]<ref name="Mivart1890"/> dan mempunyai reputasi sebagai haiwan licik.<ref name="Blanford1888"/><ref name="YouTube2017">{{Cite video|title=Walking With Wolves|url=https://www.youtube.com/watch?v=Py6--X8C0xs|language=en|publisher=[[YouTube]]|date=16 Januari 2017|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> Serigala India ialah salah satu populasi paling terancam bagi serigala kelabu di dunia.<ref name="Hennelly2021"/> ==Taksonomi== Serigala India pertama kali diperihalkan kepada sains Barat pada tahun 1831 oleh ahli [[ornitologi]] British, iaitu [[William Henry Sykes]], di bawah [[tatanama binomial|binomial]] ''Canis pallipes''.<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} Pada tahun 1941, [[Reginald Innes Pocock|Reginald Pocock]] meletakkannya di bawah ''Canis lupus'' di bawah [[tatanama trinomial|trinomial]] ''Canis lupus pallipes''.<ref name="Pocock1941"/> ===''Canis indica''=== Serigala dataran India (''Canis lupus pallipes'', sinonim ''Canis indica'') dibentuk oleh dua [[haplotip]] [[DNA mitokondrion]] zuriat betina berkait rapat yang tergolong dalam subspesies ''Canis lupus pallipes'' bagi serigala kelabu dan hanya terdapat di dataran semenanjung gersang dan separa gersang di India.<ref name="Aggarwal2007a"/> Zuriat-zuriat ini adalah unik secara genetik daripada semua zuriat serigala lain di seluruh dunia, termasuk daripada serigala lain yang membentuk ''C. l. pallipes''.<ref name="Aggarwal2007b"/><ref name="Spotte2012"/> Serigala kelabu India dan serigala Himalaya adalah [[basal (filogenetik)|basal]] secara filogenetik kepada semua subspesies serigala lain dan adalah lebih dekat dengan serigala Afrika. Ini menunjukkan bahawa serigala-serigala ini merupakan keturunan bagi suatu [[taburan serigala]] purba.<ref name="Aggarwal2007a"/><ref name="Spotte2012"/> Pada April 2009, binomial Latin ''Canis indica'' telah diusulkan untuk kedua-dua haplotip ini sebagai perpisahan tatanama dan perpisahan taksonomi daripada ''Canis lupus'' sebagai spesies baharu melalui Pakar Tatanama dalam Jawatankuasa Haiwan [[CITES]].<ref name="CITES2009a"/> Jawatankuasa itu tidak bersetuju tetapi mengesyorkan agar nama itu dimasukkan ke dalam pangkalan data spesies sebagai sinonim bagi nama yang di bawahnya ia disenaraikan.<ref name="CITES2009b"/> Usul itu berdasarkan sebuah kajian<ref name="Aggarwal2007a"/> yang hanya bergantung pada bilangan terbatas bagi sampel muzium dan sampel zoo yang mungkin tidak mewakili populasi liar dan seruan untuk kerja lapangan lanjut dibuat.<ref name="Shrotriya2012"/>{{Rp|886}} Dahulunya, dua buah kajian telah menjujukkan mDNA bagi serigala kelabu India dan mendapati bahawa ia adalah basal kepada semua haplotip ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Kajian terkemudian membandingkan jujukan-jujukan ini dengan jujukan-jujukan serigala di seluruh dunia dan mengesahkan kedudukan basal ini.<ref name="Miklósi2015"/><ref name="Leonard2007"/><ref name="Pilot2010"/> Sebuah kajian, berdasarkan rekod fosil, menganggarkan bahawa pencapahan antara zuriat koyote dengan zuriat serigala berlaku pada 1 juta tahun lalu dan, dengan kadar mutasi serigala andaian, menganggarkan bahawa pencapahan bagi serigala kelabu India daripada leluhur serigala/anjing berlaku pada 400,000 tahun lalu.<ref name="Sharma2004"/>{{Rp|S2}} Sebuah lagi kajian, yang mengungkapkan kebimbangan tentang kajian terdahulu, memberikan anggaran 270,000 tahun lalu.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Serigala kelabu India menyerupai ''C. l. pallipes'' dari segi penampilan luarnya (ciri morfologi) dan tingkah laku sosialnya atau tingkah laku pembiakannya, tetapi ia bersaiz lebih kecil dan berbeza secara genetik. Penemuan-penemuan ini mencadangkan bahawa serigala kelabu India bukan ''pallipes'' yang terdapat di Timur Tengah dan di Asia Tengah.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Oleh itu, ada usul agar serigala kelabu India dikelaskan semula sebagai spesies terpisah ''Canis indica''.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Pada tahun 2016, sebuah kajian tentang mDNA bagi serigala moden dan serigala purba menunjukkan bahawa serigala kelabu India dan [[serigala Himalaya]] adalah basal secara genetik berbanding dengan semua serigala kelabu lain.<ref name="Ersmark2016"/> {{Kladogram|align=right|title=[[Pokok filogenetik]] untuk ''[[serigala|Canis lupus]]'' dengan masa dalam tahun{{Efn|Untuk set lengkap rujukan sokongan, rujuk catatan (a) dalam pokok filogenetik dalam [[Evolusi serigala#Kanid mirip serigala|Evolusi serigala]]}} |cladogram={{Klad|style="font-size:85%; line-height:80%; width:375px" |style1=background-color:#CCCCFF; |label1=250,000 |1={{Klad |label1=120,000 |1={{Klad |label1=80,000 |1={{Klad |label1=31,000 |1={{Klad |1=[[Anjing]] [[Fail:Tibetan mastiff (transparent background).png|50px]] |2=[[Serigala|Serigala kelabu]] Holartik [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Pleistosen|Serigala Pleistosen Akhir]]† [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2='''Serigala dataran India''' [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Himalaya]] [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} }} }} Pada tahun 2021, sebuah kajian membandingkan kedua-dua [[DNA mitokondrion]] dan [[DNA nukleus]] (dari nukleus sel) daripada serigala di Pergunungan Himalaya dengan yang daripada serigala di tanah pamah [[subbenua India]]. Analisis genomik menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India adalah berbeza secara genetik antara satu sama lain. Serigala-serigala ini juga adalah berbeza secara genetik daripada – dan basal secara genetik kepada – populasi-populasi serigala lain di serata hemisfera utara. Serigala-serigala lain ini membentuk satu [[klad]] mitokondrion tunggal, yang menunjukkan bahawa serigala-serigala ini berasal daripada satu perluasan dari sebuah rantau dalam tempoh 100,000 tahun lalu. Walau bagaimanapun, analisis nukleus menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India telah berpisah daripada zuriat ini pada sekitar 200,000 tahun lalu, sementara serigala tanah pamah India adalah basal secara genetik kepada serigala Himalaya. Dapatan DNA nukleus ini bercanggah dengan dapatan DNA mitokondrion tentang serigala Himalaya yang paling basal, namun serigala Himalaya telah bercampur dengan suatu kanid yang lebih basal tetapi tidak dikenal pasti dan inilah yang tercermin dalam mDNAnya. Serigala dari Syria dan Iran bergugus dengan serigala lain, walaupun serigala-serigala ini dan serigala tanah pamah India dikelaskan secara taksonomi bersama-sama sebagai subspesies tunggal ''Canis lupus pallipes''. Serigala-serigala daripada subspesies ini mengongsi ciri-ciri morfologi kerana penyesuaian terhadap persekitaran gersang.<ref name="Hennelly2021"/> Pada tahun 2022, penjujukan seluruh genom menganggarkan zuriat serigala kelabu berbeza yang hidup di rantau tanah pamah separa gersang di subbenua India mencapah daripada populasi-populasi serigala kelabu lain pada sekitar 110,000 tahun lalu.<ref name="Wang2022"/> Rujukan taksonomi ''[[Mammal Species of the World]]'' (2005) tidak mengiktiraf ''Canis indica'', namun, [[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan|NCBI]]/[[GenBank]] sememangnya menyenaraikan ''Canis lupus indica''.<ref>{{Kutip web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=242524|title=Canis indica|language=en|publisher=[[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> ===Serigala Iran=== Sebuah kajian menunjukkan variasi morfologi kecil pada tengkorak pada serigala Iran tetapi ini tidak cukup berbeza untuk mengelaskannya sebagai subspesies terpisah, namun zuriat genetiknya belum ditentusahkan.<ref name="Khosravi2012"/> ==Perihal== [[Fail:Bengalwolfskull.jpg|thumb|upright=0.8|Spesimen tengkorak]] Serigala India adalah serupa dari segi struktur dengan [[serigala Eurasia]], tetapi lebih kecil, berbinaan lebih sedikit, dan mempunyai bulu lebih pendek dengan sedikit bulu bawah atau tanpa bulu bawah.<ref name="Blanford1888"/> Ia biasanya setinggi sekitar {{Convert|57|-|72|cm|in|abbr=on}} pada ketinggian bahu, dengan jantan seberat lingkungan {{Convert|19|-|25|kg|lb|abbr=on}} dan betina seberat lingkungan {{Convert|17|-|22|kg|lb|abbr=on}}. Panjangnya berkisar dalam lingkungan {{Convert|103|-|145|cm|in|abbr=on}} dari hidung ke ekor.<ref>{{Kutip web|title=National Studbook of Indian Wolf (''Canis lupus pallipes'')|trans-title=Buku Pembaka Kebangsaan Serigala India (''Canis lupus pallipes'')|url=https://digitalrepository.wii.gov.in/handle/123456789/874|language=en|publisher=[[Institut Hidupan Liar India]]|date=September 2017|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Seperti serigala Arab, ia mempunyai bulu pendek dan nipis pada musim panas, walaupun bulu pada belakang kekal panjang walaupun pada musim panas, iaitu penyesuaian yang dianggap melawan sinaran suria.<ref name="Harrington1982"/> Bulunya pada umumnya berwarna merah kekelabu-kelabuan hingga putih kemerah-merahan dengan irap kelabu. Helaian bulunya ''grizzle'' dengan warna hitam, khususnya pada belakang, yang mempunyai tompok gelap berbentuk V di sekeliling bahu. Anggota badannya adalah lebih pucat berbanding dengan tubuh dan bahagian bawahnya hampir sepenuhnya putih.<ref name="Mivart1890"/> Anak serigala lahir dalam keadaan berwarna perang jelaga, dengan tompok putih susu pada dada yang memudar seiring dengan usia.<ref name="Blanford1888"/> [[Serigala hitam|Spesimen hitam]] adalah jarang, tetapi telah direkodkan di [[daerah Solapur]], India, dan di dua buah rantau di Iran. Di Iran, mutasi ini didapati berlaku secara semula jadi, tidak seperti serigala kelabu Amerika Utara, yang telah mewarisi [[alel]] K^b yang bertanggungjawab atas [[melanisme]] daripada pembiakbakaan menyaling terdahulu dengan anjing.<ref name="Lokhande2013"/><ref name="Khosravi2014"/> ==Taburan dan habitat== ===Asia Barat=== [[Fail:Iran-wolf.jpg|thumb|Miniatur, menggambarkan pemburuan serigala di [[Iran|Parsi]] purba]] Semasa abad ke-19, serigala India tersebar meluas di banyak bahagian di timur dan di barat [[Sungai Jordan]]. Walau bagaimanapun, populasinya menurun dengan ketara pada antara tahun 1964 dengan tahun 1980, sebahagian besarnya kerana penindasan oleh petani.<ref name="Qumsiyeh1996"/> Buat masa ini, dasar pemuliharaan dan penguatkuasaan undang-undang berkesan [[Israel]] mengekalkan populasi serigala bersaiz sederhana, yang bersebar ke negara-negara jiran. [[Turki]] mungkin memainkan peranan penting dalam mengekalkan serigala di rantau ini, kerana perdampingannya dengan Asia Tengah. Pergunungan di Turki telah menjadi suaka untuk segelintir serigala yang tersisa di [[Syria]]. Populasi serigala kecil yang terdiri daripada 80–100 ekor serigala hadir di [[Dataran Tinggi Golan]] dan dilindungi dengan baik oleh kegiatan ketenteraan di sana.<ref name="Boitani2003"/><ref name="Reichmann2005"/><ref>{{Kutip web|last=Adler|first=Josh|date=11 April 2019|url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|url-status=live|title=Making peace in the Golan Heights—between humans and wolves|trans-title=Berdamai di Dataran Tinggi Golan—antara manusia dengan serigala|language=en|publisher=[[Persatuan National Geographic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422175140/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|archive-date=22 April 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Walaupun serigala Turki tidak mempunyai perlindungan undang-undang, bilangannya mungkin sekitar 7,000 ekor.<ref name="Zuppiroli2006"/> Hanya sedikit yang diketahui tentang populasi serigala semasa di [[Iran]], yang pernah hadir di serata negara dalam kepadatan rendah pada pertengahan tahun 1970-an.<ref name="Boitani2003"/> Walaupun tersebar meluas di serata negara dan hanya tidak hadir di gurun tengah dan di [[Dasht-e Lut]], tiada anggaran yang boleh dipercayai tentang saiz populasi serigala di sana. Serigala di Iran terus mengalami kemerosotan akibat kehilangan habitat, pemburuan tidak terkawal atur, dan kelenyapan mangsa.<ref name="Khosravi2012"/><ref name="Khosravi2013"/> ===Subbenua India=== [[Fail:Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India (2022) fig. 1A.png|thumb|Serigala India dari [[India Selatan|India Semenanjung]]]] Rantau-rantau utara di [[Afghanistan]] dan di [[Pakistan]] merupakan kubu kuat bagi serigala India.<ref name="Boitani2003"/> Di [[India]], populasi serigala India tertumpu di [[Banjaran Pir Panjal]] di [[Rantau Himalaya India]] dan telah dianggarkan kira-kira 300 ekor di kawasan seluas hampir-hampir {{Convert|60000|km2|sqmi|abbr=on}} di [[Jammu dan Kashmir (wilayah kesatuan)|Jammu dan Kashmir]] dan 50 ekor lagi di [[Himachal Pradesh]].<ref name="Boitani2003"/> Serigala India juga hadir di negeri-negeri berikut: [[Gujarat]], [[Rajasthan]], [[Haryana]], [[Uttar Pradesh]], [[Madhya Pradesh]], [[Jharkhand]], [[Maharashtra]], [[Karnataka]], [[Kerala]], dan [[Andhra Pradesh]].<ref name="Jhala1991"/> Serigala India terutamanya hadir di luar kawasan terlindung dan terutamanya memakan haiwan ternakan, seperti kambing atau biri-biri. Walau bagaimanapun, di kawasan yang mempunyai mangsa semula jadi yang masih banyak, seperti di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar]], atau di [[Taman Negara Panna|Kawasan Simpanan Harimau Panna]], spesies mangsa semula jadi masih diutamakan.<ref name="Singh2006"/> [[Suaka Serigala Mahuadanr]] di negeri Jharkhand ialah satu-satunya suaka serigala di negara ini.<ref>{{Kutip berita|title=Counting of wolves to begin in Jharkhand's Mahuadanr Wolf Sanctuary from January next Year|trans-title=Penghitungan serigala bakal bermula di Suaka Serigala Mahuadanr Jharkhand mulai Januari tahun hadapan|url=https://www.etvbharat.com/english/bharat/counting-of-wolves-to-begin-in-jharkhands-mahuadanr-wolf-sanctuary-from-january-next-year/na20211217214406051|language=en|publisher=ETV Bharat|date=17 Disember 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Serigala India dilindungi sejak tahun 1972 dan dikelaskan sebagai spesies [[spesies terancam|Terancam]], dengan banyak populasi yang berlegar dalam bilangan rendah atau hidup di kawasan yang semakin banyak digunakan oleh manusia. Populasinya dianggarkan berjumlah 2,000–3,000 ekor individu pada tahun 2004<ref name="Sharma2004"/> dan terdapat anggaran 3,100 ekor serigala India di India pada tahun 2022.<ref>{{Kutip berita|last=Azad|first=Shivani|date=31 Mac 2022|title=Wolves As Endangered As Tigers In India; Only 3.1k Left|trans-title=Serigala Terancam Sama seperti Harimau Belang di India; Hanya 3.1 Ribu Tersisa|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/wolves-as-endangered-as-tigers-in-india-only-3-1k-left/articleshow/90553678.cms|language=en|publisher=[[The Times of India]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Pada Mac 2023, sepuluh ekor serigala baka kurungan dilepaskan di Gujarat, iaitu pelepasan pertama untuk India.<ref>{{Kutip berita|last=Kateshiya|first=Gopal B.|date=11 Mac 2023|title=In a first, Gujarat to release in the wild 10 wolves bred in captivity — after training|trans-title=Kali pertama, Gujarat bakal lepaskan ke alam liar 10 serigala dibiakbakakan dalam kurungan — selepas latihan|url=https://indianexpress.com/article/cities/rajkot/in-a-first-gujarat-to-release-in-the-wild-10-wolves-bred-in-captivity-after-training-8490042/|language=en|publisher=[[The Indian Express]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> [[Orang Hindu]] secara tradisional menganggap [[pemburuan serigala]], walaupun yang berbahaya, sebagai [[pantang larang]], kerana takut menyebabkan hasil tuaian buruk. Walau bagaimanapun, [[orang Santal]] menganggapnya sebagai buruan sah, sama seperti setiap haiwan penghuni hutan lain.<ref name="Maclean1979"/> Semasa [[kepimpinan dan wilayah di India British|India British]], serigala tidak dianggap sebagai spesies buruan dan dibunuh terutamanya sebagai gerak balas kepada serangannya terhadap kawanan haiwan buruan, haiwan ternakan, dan manusia. Pada tahun 1876, di [[Provinsi-Provinsi Barat Laut]] (kini [[Uttar Pradesh]]) dan di Negeri [[Bihar]], 2,825 ekor serigala dibunuh sebagai gerak balas kepada 721 serangan maut terhadap manusia.<ref name="Knight2004"/> Dua tahun kemudian, 2,600 ekor serigala dibunuh sebagai gerak balas kepada serangan yang menyebabkan 624 manusia terbunuh.<ref name="Bright2002"/> Menjelang tahun 1920-an, pembasmian serigala kekal sebagai keutamaan di Provinsi-Provinsi Barat Laut dan di [[Awadh]]. Secara keseluruhan, lebih daripada 100,000 ekor serigala dibunuh untuk mendapatkan baunti di India British pada antara tahun 1871 dengan tahun 1916.<ref name="Knight2004"/> ==Tingkah laku dan ekologi== [[Fail:Indian Gray Wolves (2019).jpg|thumb|Sekawan serigala kelabu India]] Tabiat serigala India adalah serupa dengan yang pada subspesies serigala kelabu lain, walaupun serigala India pada umumnya hidup dalam kawanan lebih kecil yang jarang melebihi 6–8 ekor individu, dan agak kurang bersuara,<ref name="Blanford1888"/> setelah jarang diketahui melolong.<ref name="Mivart1890"/> Penyuaraan serigala India merangkumi lolongan, salakan lolongan, rengekan, ringkingan sosial, dan ngongoian dengan lolongan pada frekuensi asas purata 422 Hz dan ngongoian 906 Hz.<ref name="Sadhukhan2019"/> Terdapat sekurang-kurangnya satu rekod tentang seekor serigala tunggal yang bergaul dengan sepasang [[anjing hutan]] di [[Suaka Hidupan Liar Debrigarh]].<ref>{{Kutip majalah|last1=Nair|first1=Manoj V.|last2=Panda|first2=Saroj Kumar|date=Jun 2013|title=Just Friends|trans-title=Cuma Kawan|url=http://www.sanctuaryasia.com/magazines/features/9390-just-friends.html|url-status=dead|magazine=[[Sanctuary Asia]]|language=en|publisher=[[Sanctuary Nature Foundation]]|volume=33|issue=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724195645/https://www.sanctuaryasia.com/magazines/features/9390-just-friends.html|archive-date=24 Julai 2019|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Ia cenderung untuk membiak dari pertengahan Oktober hingga lewat Disember dan melahirkan anak di dalam lubang atau jurang.<ref name="Mivart1890"/> Ia biasanya memangsakan [[antelop]], [[rodensia]], dan [[kelinci]].<ref name="Jhala1993"/> Ia biasanya berburu secara berpasangan apabila menyasarkan antelop, dengan salah seekor serigala yang bertindak sebagai denak sementara yang lagi seekor menyerang dari arah belakang.<ref name="Blanford1888"/> Julat wilayah serigala India bertindih dengan [[jakal keemasan]], [[Beruang Sloth|beruang ''sloth'']], [[harimau bintang]], [[rubah Benggala]], [[beruang perang]], [[singa Asia]], dan [[harimau Benggala]].<ref name="Geptner1992"/><ref name="Negi2002"/> ===Perburuan=== [[Fail:Indian Wolves eating Blackbuck Kill.png|thumb|Serigala India memakan [[tembu hitam]] di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar|Velavadar]]]] Serigala India ialah [[nokturnal|haiwan nokturnal]] dan berburu dari senja hingga subuh, dengan menggunakan strategi berlainan untuk pelbagai haiwan mangsa.<ref>{{Kutip web|last=Atwood|first=Adam|date=21 Jun 2021|url=https://wolfworlds.com/indian-wolf/|title=Indian Wolf (canis lupus pallipes)|trans-title=Serigala India (''Canis lupus pallipes'')|language=en|publisher=Wolf Worlds|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Serigala ini dikatakan luar biasa dari segi kelajuan dan daya ketahanan.<ref name="Mivart1890"/> Sekawan serigala India bersebar ketika memburu [[Lepus nigricollis|kelinci India]] dan pelbagai [[rodensia]], berkontras dengan berkoordinasi apabila sasaran ialah antelop [[tembu hitam]] yang pantas. Tembu hitam ialah haiwan mangsa utama untuk serigala di [[Nanaj|Nannaj]] dan di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar|Taman Negara Tembu Hitam]] dan membentuk sehingga 88% daripada jumlah penggunaan biojisim serigala India.<ref name="Jhala1993"/> Oleh sebab antelop adalah lebih pantas, serigala India biasanya akan mengejarnya ke arah jurang, semak, atau rongga; di situ, lebih banyak serigala menunggu dalam serangan hendap.<ref name="Blanford1888"/><ref name="Kumar1998"/> Selain memimpin antelop ke dalam serangan hendap, serigala India dapat mengejar tembu hitam menuruni bukit untuk lonjakan kelajuan jangka pendek. Serigala India mungkin juga memilih haiwan sakit atau haiwan cedera dan memisahkannya daripada kawanannya, lalu mengejarnya sehingga keletihan. Strategi ini lazimnya terlihat pada serigala kelabu dan kerap terbukti berjaya. Akhirnya, apabila serigala merapatkan jarak dan menyerang, seekor serigala tunggal menyambar muncungnya untuk [[asfiksia|menyesakkan]] antelop sementara yang lain menyerang bahagian belakang.<ref name="Kumar1998"/> Serigala India juga dilaporkan menggunakan keingintahuan untuk mengumpan antelop untuk dibunuh. Satu cerita menyatakan bahawa seekor serigala berguling, dengan tungkai tegak ke atas, ketika tembu hitam sedang makan. Apabila antelop itu secara tidak sengaja mengganggu serigala ini, dua ekor serigala lain timbul untuk membunuh.<ref name="Blanford1888"/> ==Hubungan dengan manusia== ===Serangan terhadap manusia=== Serigala India mempunyai sejarah tentang pemangsaan kanak-kanak, iaitu satu fenomena yang dipanggil "penculikan anak". Pada tahun 1878, 624 orang dibunuh oleh serigala di [[Uttar Pradesh]] dan 14 orang dibunuh di Benggala.<ref name="Rajpurohit1999"/> Pada tahun 1900, 285 orang dibunuh di [[Provinsi-Provinsi Tengah dan Berar|Provinsi-Provinsi Tengah]].<ref name="Burton1984"/> Pada antara tahun 1910 dengan tahun 1915, 115 orang kanak-kanak dibunuh oleh serigala di [[Hazaribag|Hazaribagh]] dan 122 orang dibunuh di kawasan yang sama pada tempoh tahun 1980–1986. Di [[Jaunpur]], di [[daerah Pratapgarh, Uttar Pradesh|Pratapgarh]], dan di [[daerah Sultanpur|Sultanpur]] di Uttar Pradesh, serigala membunuh 21 orang kanak-kanak dan mencederakan 16 orang lain dari 27 Mac 1996 hingga 1 Julai 1996. Pada antara April 1993 dengan April 1995, lima kawanan serigala menyerang 80 orang kanak-kanak, 20 daripadanya diselamatkan, di [[Suaka Hidupan Liar Hazaribagh|Bahagian Hutan Hazaribagh]], di [[Suaka Hidupan Liar Koderma|Bahagian Hutan Koderma]] Barat, dan di Bahagian Hutan [[daerah Latehar|Latehar]]. Kanak-kanak itu diambil terutamanya pada musim panas pada waktu petang dan kerap di dalam petempatan manusia.<ref name="Rajpurohit1999"/> Di Iran, serangan serigala telah dilaporkan selama beribu-ribu tahun. Seperti di India, banyak kes tentang serigala yang melarikan diri dengan kanak-kanak kecil telah dilaporkan. Orang dewasa telah diserang sekali-sekala, termasuk insiden yang dalamnya seorang anggota polis terbunuh dan sebahagiannya dimakan oleh tiga ekor serigala selepas turun dari kudanya untuk membuang air.<ref>{{Kutip web|last=Mader|first=Troy R.|author-link=Troy Mader|date=2000|url=http://www.aws.vcn.com/wolf_attacks_on_humans.html|url-status=dead|title=WOLF ATTACKS ON HUMANS|trans-title=SERANGAN SERIGALA TERHADAP MANUSIA|language=en|publisher=Abundant Wildlife Society of North America|archive-url=https://web.archive.org/web/20070529160435/http://www.aws.vcn.com/wolf_attacks_on_humans.html|archive-date=29 Mei 2007|access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Pada 2 Januari 2005, di kampung Vali Asr, dekat dengan bandar [[Torbat-e Heydarieh]], Iran timur laut, sekawan serigala menyerang seorang gelandangan di hadapan saksi. Walaupun polis campur tangan, lelaki itu meninggal dunia akibat lukanya.<ref>{{Kutip berita|title=Homeless man eaten by wolves in Iran|trans-title=Lelaki gelandangan dimakan serigala di Iran|url=https://iranfocus.com/iran-general/1150-homeless-man-eaten-by-wolves-in-iran/|language=en|publisher=Iran Focus|date=4 Januari 2005|access-date=12 Ogos 2026}}</ref> ===Pemangsaan haiwan ternakan=== [[Fail:Wolf on the savannah.jpg|thumb|Serigala India menduduki padang rumput kering, tempat ia mungkin memangsakan [[haiwan ternakan]]]] Serigala India memakan haiwan ternakan apabila mangsa semula jadi adalah jarang. Ini menyebabkan konflik manusia–serigala dan penindasan serigala memandangkan [[kepadatan|kepadatan populasi]] manusia adalah tinggi di kawasan-kawasan ini.<ref name="Krithivasan2009"/> [[Poaceae|Rumput]] cepat-cepat diragut oleh haiwan ternakan di padang rumput tidak terlindung yang tidak dapat menampung populasi tembu hitam selepas itu.<ref name="Kumar1998"/> Sesama haiwan peliharaan, kambing ialah sasaran utama untuk serigala India, yang membentuk 66% daripada jumlah serangan serigala di sekeliling [[Daerah Jhelum]], dengan biri-biri yang menyusul pada 27%.<ref name="Saad2015"/> Serigala juga lebih cenderung untuk memangsakan haiwan ternakan semasa tempoh bersarang dan dengan anak-anak berusia kurang daripada 5–6 bulan.<ref name="Kumar1998"/> Orang tempatan sudah tidak jarang membesar-besarkan magnitud bagi pemangsaan oleh serigala India dan menceritakan kisah tentang tipu daya pemangsaannya, lalu menyumbang kepada kebencian kepada haiwan ini.<ref name="Blanford1888"/><ref name="YouTube2017"/><ref name="Kumar1998"/> [[Konflik manusia–hidupan liar]] telah muncul sebagai ancaman besar terhadap kemandirian bagi serigala India, khususnya di tempat dengan petempatan manusia dan perluasan pertanian yang bersekedudukan dengan wilayahnya. Dengan peningkatan padang rumput dan hutan semak samun yang ditukar menjadi tanah pertanian atau kota, serigala India tidak mempunyai pilihan lain selain menerokai perkampungan untuk mencari makanan. Ia paling lazim membawa kepada pemangsaan haiwan ternakan, terutamanya di tempat mangsa liar adalah jarang.<ref name="Chakrabarti2023"/> Populasi serigala diracuni, diperangkap, atau dibunuh sebagai balasan oleh kumpulan terancang dalam komuniti tempatan. Berkontras dengan spesies lebih berkarisma atau terjamin seperti harimau belang atau gajah, serigala India kekurangan perlindungan undang-undang mencukupi di bawah undang-undang hidupan liar India dan, oleh itu, lebih terdedah kepada penindasan.<ref name="Karanth2012"/> Selain itu, mitos dan persepsi negatif tentang serigala India menyediakan bahan api tambahan untuk konflik memandangkan, kadang-kadang, ia dianggap berbahaya atau tidak layak mendapat perlindungan. Untuk memitigasi konflik ini, pendidikan komuniti dan amalan lebih baik dalam pengurusan haiwan ternakan, bersama-sama dengan perlindungan undang-undang bagi fungsi ekologi bagi serigala India, adalah perlu.<ref name="Kumar2022"/> ==Catatan== {{Notelist}} ==Rujukan== {{Senarai rujukan|refs= <ref name="Aggarwal2007a">{{Kutip jurnal|last1=Aggarwal|first1=Ramesh Kumar|last2=Kivisild|first2=Toomas|author2-link=Toomas Kivisild|last3=Ramadevi|first3=Jetty|last4=Singh|first4=Lalji|author4-link=Lalji Singh|date=11 April 2007|title=Mitochondrial DNA coding region sequences support the phylogenetic distinction of two Indian wolf species = Des séquences de la région codante de l'ADNmt supportent la distinction phylogénétique de deux espéces de loups indiennes|trans-title=Jujukan-jujukan kawasan pengekodan DNA mitonkondrion menyokong pembezaan filogenetik bagi dua spesies serigala India|journal=[[Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=45|pages=163–172|doi=10.1111/j.1439-0469.2006.00400.x|issn=1439-0469|s2cid=86139210}}</ref> <ref name="Aggarwal2007b">{{Kutip buku|last=Aggarwal|first=Ramesh Kumar|date=2007|editor1-last=Pandit|editor1-first=M. W.|editor2-last=Shivaji|editor2-first=S.|editor3-last=Singh|editor3-first=Lalji|editor3-link=Lalji Singh|chapter=Molecular Genetic Studies on highly Endangered Species|trans-chapter=Kajian Genetik Molekul tentang Spesies Amat Terancam|title=You Deserve, We Conserve: A Biotechnological Approach to Wildlife Conservation|trans-title=Anda Layak, Kami Memulihara: Pendekatan Bioteknologi kepada Pemuliharaan Hidupan Liar|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=-BLEGylIIasC}}|language=en|location=New Delhi, India|publisher=IK International Publishing House|pages=54–57|isbn=9788189866242|oclc=85833561}}</ref> <ref name="Blanford1888">{{Kutip buku|last=Blanford|first=William Thomas|author-link=William Thomas Blanford|date=1888|chapter=''Canis pallipes''. The Indian Wolf|trans-chapter=''Canis pallipes''. Serigala India|title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma|trans-title=Fauna di India British, Termasuk Sailan dan Burma|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=137–140|oclc=1113420}}</ref> <ref name="Boitani2003">{{Kutip buku|last=Boitani|first=Luigi|author-link=Luigi Boitani|date=23 November 2003|editor1-last=Mech|editor1-first=Lucyan David|editor1-link=L. David Mech|editor2-last=Boitani|editor2-first=Luigi|editor2-link=Luigi Boitani|chapter=13. Wolf Conservation and Recovery|trans-chapter=13. Pemuliharaan dan Pemulihan Serigala|title=Wolves: Behavior, Ecology, and Conservation|trans-title=Serigala: Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zhwfmQEACAAJ}}|language=en|location=Chicago, Illinois, Amerika Syarikat|publisher=[[University of Chicago Press]]|pages=326–327|doi=10.7208/chicago/9780226516981.001.0001|isbn=9780226516967|oclc=51810720}}</ref> <ref name="Bright2002">{{Kutip buku|last=Bright|first=Michael|date=15 April 2002|title=Man-eaters|trans-title=Pemakan Manusia|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=4M9as1htJEkC}}|language=en|location=New York, New York, Amerika Syarikat|publisher=[[St. Martin's Press]]|page=304|isbn=9780312981563|oclc=49502668}}</ref> <ref name="Burton1984">{{Kutip buku|last=Burton|first=Reginald George|author-link=R. G. Burton|date=1984|title=A Book of Man-eaters|trans-title=Sebuah Buku tentang Pemakan Manusia|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=lX4_AAAAYAAJ}}|language=en|location=Delhi, India|publisher=Mittal Publications|oclc=13078923}}</ref> <ref name="Chakrabarti2023">{{Kutip jurnal|last1=Chakrabarti|first1=Stotra|last2=Wikenros|first2=Karin Camilla|last3=Borg|first3=Bridget L.|last4=Jhala|first4=Yadvendradev Vikramsinh|author4-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last5=Bump|first5=Joseph K.|date=14 April 2023|editor-last=Vucetich|editor-first=John Andrew|editor-link=John A. Vucetich|title=Editorial: New century wolf conservation and conflict management|trans-title=Editorial: Pemuliharaan serigala dan pengurusan konflik abad baharu|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|language=en|publisher=[[Frontiers Media]]|volume=11|article-number=1174661|bibcode=2023FrEEv..1174661C|doi=10.3389/fevo.2023.1174661|issn=2296-701X|s2cid=258191268|doi-access=free}}</ref> <ref name="CITES2009a">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E24-13.pdf|title=CONVENTION ON INTERNATIONAL TRADE IN ENDANGERED SPECIES OF WILD FAUNA AND FLORA|trans-title=KONVENSYEN PERDAGANGAN ANTARABANGSA SPESIES TERANCAM FAUNA DAN FLORA LIAR|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=3|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="CITES2009b">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E-AC24-Sum-Rec-FINAL.pdf|title=SUMMARY RECORD: Twenty-fourth meeting of the Animals Committee|trans-title=REKOD RINGKASAN: Mesyuarat kedua puluh empat Jawatankuasa Haiwan|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=28|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="Ersmark2016">{{Kutip jurnal|last1=Ersmark|first1=Erik Ivar|last2=Klütsch|first2=Cornelya F. C.|last3=Chan|first3=Yvonne L.|last4=Sinding|first4=Mikkel Holger Strander|last5=Fain|first5=Steven R.|last6=Illarionova|first6=Natalia A.|last7=Oskarsson|first7=Mattias C. R.|last8=Uhlén|first8=Carl Erik Mathias|author8-link=Mathias Uhlén|last9=Zhang|first9=Yaping|author9-link=Zhang Yaping|last10=Dalén|first10=Love|author10-link=Love Dalén|last11=Savolainen|first11=Carl Peter Olavi|author11-link=Peter Savolainen|date=2 Disember 2016|editor-last=Padhukasahasram|editor-first=Badri K.|title=From the Past to the Present: Wolf Phylogeography and Demographic History Based on the Mitochondrial Control Region|trans-title=Dari Masa Lalu hingga Kini: Filogeografi dan Sejarah Demografi Serigala Berdasarkan Kawasan Kawalan Mitokondrion|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|language=en|publisher=[[Frontiers Media]]|volume=4|article-number=134|bibcode=2016FrEEv...4..134E|doi=10.3389/fevo.2016.00134|issn=2296-701X|s2cid=19954938|doi-access=free}}</ref> <ref name="Geptner1992">{{Kutip buku|last1=Geptner|first1=Vladimir Georgiyevich|author1-link=Vladimir Geptner|last2=Sludskiy|first2=Arkadiy Aleksandrovich|author2-link=Arkadiy Aleksandrovich Sludskiy|date=1992|editor1-last=Geptner|editor1-first=Vladimir Georgiyevich|editor1-link=Vladimir Geptner|editor2-last=Naumov|editor2-first=Nikolay Pavlovich|editor2-link=Nikolay Pavlovich Naumov|editor3-last=Hoffmann|editor3-first=Robert Shaw|editor3-link=Robert S. Hoffmann|chapter=Lion|trans-chapter=Singa|title=Mammals of the Soviet Union: Carnivora (Hyaenas and Cats)|trans-title=Mamalia di Kesatuan Soviet: Carnivora (Dubuk dan Kucing)|language=en|volume=2|others=Diilustrasi oleh [[Aleksey Nikanorovich Komarov]] dan N. N. Kondakov.|location=Washington, D.C., Amerika Syarikat|publisher=[[Institusi Smithsonian]]|pages=82–93|isbn=9789004088733|oclc=929500421}}</ref> <ref name="Harrington1982">{{Kutip buku|editor1-last=Harrington|editor1-first=Fred H.|editor2-last=Paquet|editor2-first=Paul Charles Francis Xavier|editor2-link=Paul C. Paquet|date=1982|title=Wolves of the World: Perspectives of Behavior, Ecology and Conservation|trans-title=Serigala di Dunia: Perspektif Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=LX5qi4qTs0UC}}|language=en|location=Park Ridge, New Jersey, Amerika Syarikat|publisher=Noyes Publications|isbn=9780815509059|oclc=8219568}}</ref> <ref name="Hennelly2021">{{Kutip jurnal|last1=Hennelly|first1=Lauren Mae|last2=Habib|first2=Bilal|last3=Modi|first3=Shrushti|last4=Rueness|first4=Eli Knispel|last5=Gaubert|first5=Philippe|last6=Sacks|first6=Benjamin N.|date=16 Ogos 2021|title=Ancient divergence of Indian and Tibetan wolves revealed by recombination-aware phylogenomics|trans-title=Pencapahan purba serigala India dan serigala Tibet yang didedahkan oleh filogenomik sedar rekombinasi|journal=[[Molecular Ecology (jurnal)|Molecular Ecology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=30|issue=24|pages=6687–6700|bibcode=2021MolEc..30.6687H|doi=10.1111/mec.16127|hdl=11250/3429526|issn=1365-294X|pmid=34398980|s2cid=237147842}}</ref> <ref name="Jhala1991">{{Kutip jurnal|last1=Jhala|first1=Yadvendradev Vikramsinh|author1-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last2=Giles|first2=Robert Hayes Jr.|date=Disember 1991|title=The Status and Conservation of the Wolf in Gujarat and Rajasthan, India|trans-title=Status dan Pemuliharaan Serigala di Gujarat dan di Rajasthan, India|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=5|issue=4|pages=476–483|bibcode=1991ConBi...5..476J|doi=10.1111/j.1523-1739.1991.tb00354.x|issn=1523-1739|jstor=2386069|s2cid=84471111|doi-access=free}}</ref> <ref name="Jhala1993">{{Kutip jurnal|last=Jhala|first=Yadvendradev Vikramsinh|author-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|date=Disember 1993|title=Predation on Blackbuck by Wolves in Velavadar National Park, Gujarat, India = Predación sobre el antilope por lobos en el Parque Nacional Velavadar, Guajart, India|trans-title=Pemangsaan terhadap Tembu Hitam oleh Serigala di Taman Negara Velavadar, Gujarat, India|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=7|issue=4|pages=874–881|bibcode=1993ConBi...7..874J|doi=10.1046/j.1523-1739.1993.740874.x|issn=1523-1739|jstor=2386819|s2cid=83733716|doi-access=free}}</ref> <ref name="Karanth2012">{{Kutip jurnal|last1=Karanth|first1=Krithi K.|author1-link=Krithi Karanth|last2=Gopalaswamy|first2=Arjun M.|last3=DeFries|first3=Ruth S.|author3-link=Ruth DeFries|last4=Ballal|first4=Natasha|date=5 Disember 2012|editor-last=Gratwicke|editor-first=Brian|title=Assessing Patterns of Human-Wildlife Conflicts and Compensation around a Central Indian Protected Area|trans-title=Mentaksir Pola Konflik Manusia–Hidupan Liar dan Pampasan di Sekeliling Sebuah Kawasan Terlindung India Tengah|journal=[[PLOS One]]|language=en|publisher=[[PLOS]]|volume=7|issue=12|article-number=e50433|bibcode=2012PLoSO...750433K|doi=10.1371/journal.pone.0050433|issn=1932-6203|pmc=3515612|pmid=23227173|s2cid=18145944|doi-access=free}}</ref> <ref name="Khosravi2012">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Kaboli|first2=Mohammad|last3=Imani|first3=Jalil|last4=Nourani|first4=Elham|date=3 Ogos 2012|title=Morphometric variations of the skull in the Gray Wolf (''Canis lupus'') in Iran|trans-title=Variasi morfometri bagi tengkorak pada serigala kelabu (''Canis lupus'') di Iran|journal=Acta Theriologica|language=en|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|volume=57|issue=4|pages=361–369|doi=10.1007/s13364-012-0089-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BF7-5|issn=2199-241X|s2cid=15443927}}</ref> <ref name="Khosravi2013">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Rezaei|first2=Hamid Reza|last3=Kaboli|first3=Mohammad|date=1 Januari 2013|title=Detecting Hybridization between Iranian Wild Wolf (Canis Lupus Pallipes) and Free-Ranging Domestic Dog (Canis Familiaris) by Analysis of Microsatellite Markers|trans-title=Mengesan Penghibridan antara Serigala Liar Iran (''Canis lupus pallipes'') dengan Anjing Bela Jinak Bebas Merantau (''Canis familiaris'') dengan Analisis bagi Penanda-penanda Mikrosatelit|journal=[[Zoological Science (jurnal)|Zoological Science]]|language=en|publisher=[[Persatuan Zoologi Jepun]]|volume=30|issue=1|pages=27–34|doi=10.2108/zsj.30.27|issn=2212-3830|pmid=23317363|s2cid=23083465}}</ref> <ref name="Khosravi2014">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Asadi Aghbolaghi|first2=Marzieh|last3=Rezaei|first3=Hamid Reza|last4=Nourani|first4=Elham|last5=Kaboli|first5=Mohammad|date=2 Ogos 2014|title=Is black coat color in wolves of Iran an evidence of admixed ancestry with dogs?|trans-title=Adakah warna lapis bulu hitam pada serigala di Iran bukti tentang keleluhuran bercampur dengan anjing?|journal=Journal of Applied Genetics|language=en|publisher=[[Akademi Sains Poland]]|volume=56|issue=1|pages=97–105|doi=10.1007/s13353-014-0237-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BFD-F|issn=2190-3883|pmid=25085671|s2cid=15381375}}</ref> <ref name="Knight2004">{{Kutip buku|editor-last=Knight|editor-first=John|date=2004|title=Wildlife in Asia: Cultural Perspectives|trans-title=Hidupan Liar di Asia: Perspektif Kebudayaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=lXOPmAEACAAJ}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Routledge|RoutledgeCurzon]]|pages=219–221|isbn=9780700713325|oclc=52587592}}</ref> <ref name="Krithivasan2009">{{Kutip laporan|last1=Krithivasan|first1=Roopa|last2=Athreya|first2=Vidya|last3=Odden|first3=Morten|date=November 2009|title=Human-Wolf Conflict in human dominated landscapes of Ahmednagar District, Maharashtra|trans-title=Konflik Manusia–Serigala di Landskap yang Didominasi oleh Manusia di Daerah Ahmednagar, Maharashtra|url=http://projectwaghoba.in/docs/roopa_krithivasan_indian_wolf_report_2009.pdf|url-status=dead|format=pdf|language=en|publisher=[[Yayasan Rufford]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200317190337/http://www.projectwaghoba.in/docs/roopa_krithivasan_indian_wolf_report_2009.pdf|archive-date=17 Mac 2020|access-date=12 Ogos 2026}}</ref> <ref name="Kumar1998">{{Kutip tesis|last=Kumar|first=Satish|date=1998|title=Ecology and behaviour of Indian grey wolf (''Canis lupus pallipes'' Sykes, 1831) in the Deccan Grasslands of Solapur, Maharashtra|trans-title=Ekologi dan tingkah laku serigala kelabu India (''Canis lupus pallipes'' Sykes, 1831) di Padang Rumput Dakkan di Solapur, Maharashtra|url=https://web.archive.org/web/20181102082303/http://ir.amu.ac.in/859/1/T%205038.pdf|type=PhD|language=en|location=Aligarh, India|publisher=[[Universiti Muslim Aligarh]]|s2cid=133507217}}</ref> <ref name="Kumar2022">{{Kutip jurnal|last1=Kumar|first1=Ashish|last2=Ramesh|first2=Tharmalingam|last3=Kalle|first3=Riddhika|last4=Arumugam|first4=Rathinasamy|date=7 Julai 2022|title=Generalization of threats attributed to large carnivores in areas of high human–wildlife conflict = Generalización de las Amenazas Atribuidas a los Grandes Carnívoros en las Áreas con un Elevado Conflicto Humano-Fauna|trans-title=Pengitlakan ancaman yang diatributkan kepada karnivor besar di kawasan berkonflik manusia–hidupan liar tinggi = Pengitlakan Ancaman yang Diatributkan kepada Karnivor Besar di Kawasan dengan Konflik Manusia–Fauna Ternaik|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=36|issue=5|article-number=e13974|bibcode=2022ConBi..36E3974A|doi=10.1111/cobi.13974|issn=1523-1739|pmc=9805120|pmid=35796039|s2cid=250336832}}</ref> <ref name="Leonard2007">{{Kutip jurnal|last1=Leonard|first1=Jennifer A.|last2=Vilà Arbonès|first2=Carles|last3=Fox-Dobbs|first3=Kena|last4=Koch|first4=Paul Lewis|last5=Wayne|first5=Robert Keith|last6=Van Valkenburgh|first6=Blaire|author6-link=Blaire Van Valkenburgh|date=3 Julai 2007|title=Megafaunal Extinctions and the Disappearance of a Specialized Wolf Ecomorph|trans-title=Kepupusan Megafauna dan Kelenyapan Ekomorf Serigala Terkhusus|journal=[[Current Biology]]|language=en|publisher=[[Cell Press]]|volume=17|issue=13|pages=1146–1150|bibcode=2007CBio...17.1146L|doi=10.1016/j.cub.2007.05.072|hdl=10088/6465|issn=0960-9822|pmid=17583509|s2cid=14039133|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Lokhande2013">{{Kutip jurnal|last1=Lokhande|first1=Amolkumar S.|last2=Bajaru|first2=Sameer Bikanso|date=Disember 2013|title=First Record of Melanistic Indian Wolf ''Canis lupus pallipes'' from the Indian Subcontinent|trans-title=Rekod Pertama tentang Serigala India ''Canis lupus pallipes'' Melanistik dari Subbenua India|url=https://www.bnhsjournal.in/index.php/bnhs/article/view/94032|journal=[[Journal of the Bombay Natural History Society]]|language=en|publisher=[[Bombay Natural History Society]]|volume=110|issue=3|pages=220–221|issn=2454-1095|s2cid=90009291}}</ref> <ref name="Maclean1979">{{Kutip buku|last=Maclean|first=Charles|date=1979|title=The Wolf Children|trans-title=Anak-anak Serigala|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=tO0-PgAACAAJ}}|language=en|location=Harmondsworth, United Kingdom|publisher=[[Penguin Books]]|page=336|isbn=9780140050530|oclc=6209035}}</ref> <ref name="Miklósi2015">{{Kutip buku|last=Miklósi|first=Ádám|author-link=Ádám Miklósi|date=2015|chapter=5-Comparative overview of ''Canis''|trans-chapter=5-Gambaran keseluruhan perbandingan bagi ''Canis''|title=Dog Behaviour, Evolution, and Cognition|trans-title=Tingkah Laku, Evolusi, dan Kognisi Anjing|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=VT-WBQAAQBAJ}}|language=en|edition=ke-2|location=Oxford, United Kingdom|publisher=[[Oxford University Press]]|pages=106–107|doi=10.1093/acprof:oso/9780199646661.003.0005|isbn=9780199646661|oclc=896850944}}</ref> <ref name="Mivart1890">{{Kutip buku|last=Mivart|first=St. George Jackson|author-link=St. George Jackson Mivart|date=1890|chapter=The Common Wolf|trans-chapter=Serigala Biasa|title=Dogs, Jackals, Wolves, and Foxes: A Monograph of the Canidae|trans-title=Anjing, Jakal, Serigala, dan Rubah: Monograf Canidae|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=RK1zbrXFTfAC}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=R. H. Porter|pages=9–10|oclc=2671312}}</ref> <ref name="Negi2002">{{Kutip buku|last=Negi|first=Sharad Singh|date=2002|title=Handbook of National Parks, Wildlife Sanctuaries and Biosphere Reserves in India|trans-title=Buku Panduan Taman Negara, Suaka Hidupan Liar, dan Kawasan Simpanan Biosfera di India|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=JYFmoOWfmX8C}}|language=en|edition=ke-3|location=New Delhi, India|publisher=Indus Publishing Company|page=151|isbn=9788173871283|oclc=53229135}}</ref> <ref name="Pilot2010">{{Kutip jurnal|last1=Pilot|first1=Małgorzata|last2=Branicki|first2=Wojciech|last3=Jędrzejewski|first3=Włodzimierz|author3-link=Włodzimierz Jędrzejewski|last4=Goszczyński|first4=Jacek|last5=Jędrzejewska|first5=Bogumiła Ewa|last6=Dykyy|first6=Ihor Vasylʹovich|last7=Shkvyria|first7=Maryna|last8=Tsingarska-Sedefcheva|first8=Elena|date=21 April 2010|title=Phylogeographic history of grey wolves in Europe|trans-title=Sejarah filogeografi serigala kelabu di Eropah|journal=[[BMC Ecology and Evolution|BMC Evolutionary Biology]]|language=en|publisher=[[BioMed Central]]|volume=10|issue=1|article-number=104|bibcode=2010BMCEE..10..104P|doi=10.1186/1471-2148-10-104|hdl=10779/lincoln.24404275|issn=2730-7182|pmc=2873414|pmid=20409299|s2cid=4816214|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Pocock1941">{{Kutip buku|last=Pocock|first=Reginald Innes|author-link=Reginald Innes Pocock|date=1941|title=Fauna of British India: Mammals|trans-title=Fauna di India British: Mamalia|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=82–94|oclc=912881182}}</ref> <ref name="Qumsiyeh1996">{{Kutip buku|last=Qumsiyeh|first=Mazin Butros|author-link=Mazin Qumsiyeh|date=1996|chapter=''Canis lupus'' Wolf|trans-chapter=''Canis lupus'' Serigala|title=Mammals of the Holy Land|trans-title=Mamalia di Tanah Suci|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=Amr2oLxnR10C}}|location=Lubbock, Texas, Amerika Syarikat|publisher=[[Texas Tech University Press]]|pages=146–148|isbn=9780896723641|oclc=34321675}}</ref> <ref name="Rajpurohit1999">{{Kutip jurnal|last=Rajpurohit|first=Kishan Singh|date=Mac 1999|title=Child Lifting: Wolves in Hazaribagh, India|trans-title=Penculikan Anak: Serigala di Hazaribagh, India|journal=[[Ambio]]|language=en|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|volume=28|issue=2|pages=162–166|issn=1654-7209|jstor=4314869|s2cid=62821601}}</ref> <ref name="Reichmann2005">{{Kutip jurnal|last1=Reichmann|first1=Alon|last2=Saltz|first2=David|date=2005|title=THE GOLAN WOLVES: THE DYNAMICS, BEHAVIORAL ECOLOGY, AND MANAGEMENT OF AN ENDANGERED PEST|trans-title=SERIGALA GOLAN: DINAMIK, EKOLOGI TINGKAH LAKU, DAN PENGURUSAN SUATU MAKHLUK PEROSAK TERANCAM|journal=Israel Journal of Zoology|language=en|publisher=[[Taylor & Francis]]|volume=51|issue=2|pages=87–133|doi=10.1560/1BLK-B1RT-XB11-BWJH|doi-broken-date=15 Jun 2026|issn=2224-4662|s2cid=84121490}}</ref> <ref name="Saad2015">{{Kutip jurnal|last1=Saad|first1=Muhammad|last2=Anwar|first2=Maqsood|last3=Waseem|first3=Muhammad|last4=Salim|first4=Mohammad|last5=Ali|first5=Zulfiqar|date=2015|title=DISTRIBUTION RANGE AND POPULATION STATUS OF INDIAN GREY WOLF (CANIS LUPUS PALLIPES) AND ASIATIC JACKAL (CANIS AUREUS) IN LEHRI NATURE PARK, DISTRICT JHELUM, PAKISTAN|trans-title=JULAT WILAYAH TABURAN DAN STATUS POPULASI BAGI SERIGALA KELABU INDIA (''CANIS LUPUS PALLIPES'') DAN JAKAL ASIA (''CANIS AUREUS'') DI TAMAN ALAM SEMULA JADI LEHRI, DAERAH JHELUM, PAKISTAN|url=https://www.researchgate.net/publication/282328876_Distribution_range_and_population_status_of_Indian_grey_wolf_Canis_Lupus_Pallipes_and_Asiatic_jackal_Canis_aureus_in_Lehri_Nature_Park_District_Jhelum_Pakistan|journal=Journal of Animal and Plant Sciences|language=en|publisher=Pakistan Agricultural Scientists Forum|volume=25|issue=3 Supp. 2|pages=433–440|issn=2309-8694}}</ref> <ref name="Sadhukhan2019">{{Kutip jurnal|last1=Sadhukhan|first1=Sougata|last2=Hennelly|first2=Lauren Mae|last3=Habib|first3=Bilal|date=31 Oktober 2019|editor-last=Umapathy|editor-first=Govindhaswamy|title=Characterising the harmonic vocal repertoire of the Indian wolf (''Canis lupus pallipes'')|trans-title=Mencirikan repertoir suara harmonik bagi serigala India (''Canis lupus pallipes'')|journal=[[PLOS One]]|language=en|publisher=[[PLOS]]|volume=14|issue=10|article-number=e0216186|bibcode=2019PLoSO..1416186S|biorxiv=10.1101/612507|doi=10.1371/journal.pone.0216186|issn=1932-6203|pmc=6822943|pmid=31671161|s2cid=207814531|doi-access=free}}</ref> <ref name="Sharma2004">{{Kutip jurnal|last1=Sharma|first1=Dinesh Kumar|last2=Maldonado|first2=Jesús Eduardo|author2-link=Jesús E. Maldonado|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Fleischer|first4=Robert Carl|author4-link=Robert C. Fleischer|date=7 Februari 2004|title=Ancient wolf lineages in India|trans-title=Zuriat-zuriat serigala purba di India|journal=[[Proceedings of the Royal Society|Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences]]|language=en|publisher=[[Royal Society]]|volume=271|issue=Suppl_3|pages=S1–S4|bibcode=2004PBioS.271.0071S|doi=10.1098/rsbl.2003.0071|hdl=10088/4412|issn=1471-2954|jstor=4142540|pmc=1809981|pmid=15101402|s2cid=8662016|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Shrotriya2012">{{Kutip jurnal|last1=Shrotriya|first1=Shivam|last2=Balajeid Lyngdoh|first2=Salvador|last3=Habib|first3=Bilal|date=25 Oktober 2012|title=Wolves in Trans-Himalayas: 165 years of taxonomic confusion|trans-title=Serigala di Trans-Himalaya: Kekeliruan taksonomi selama 165 tahun|url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/103/08/0885.pdf|journal=[[Current Science]]|language=en|publisher=Current Science Association|volume=103|issue=8|pages=885–887|issn=0011-3891|jstor=24088875|s2cid=49644320}}</ref> <ref name="Singh2006">{{Kutip jurnal|last1=Singh|first1=Mewa|author1-link=Mewa Singh (profesor)|last2=Kumara|first2=Honnavalli Nagaraj|date=24 Mei 2006|title=Distribution, status and conservation of Indian gray wolf (''Canis lupus pallipes'') in Karnataka, India|trans-title=Taburan, status, dan pemuliharaan serigala kelabu India (''Canis lupus pallipes'') di Karnataka, India|journal=[[Journal of Zoology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=270|issue=1|pages=164–169|doi=10.1111/j.1469-7998.2006.00103.x|issn=1469-7998|s2cid=85199848}}</ref> <ref name="Spotte2012">{{Kutip buku|last=Spotte|first=Stephen|date=15 Mac 2012|chapter=1 - What makes a wolf|trans-chapter=1 - Apakah yang menjadikan serigala|title=Societies of Wolves and Free-ranging Dogs|trans-title=Masyarakat Serigala dan Anjing Bebas Merantau|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zGTEicPYW_cC}}|language=en|location=Cambridge, United Kingdom|publisher=[[Cambridge University Press]]|page=4|doi=10.1017/CBO9781139057769.002|isbn=9781107015197|oclc=766607128}}</ref> <ref name="Wang2022">{{Kutip jurnal|last1=Wang|first1=Mingshan|last2=Thakur|first2=Mukesh|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Wang|first4=Sheng|last5=Yellapu|first5=Srinivas|last6=Dai|first6=Shanshan|last7=Liu|first7=Zhengxi|last8=Chen|first8=Hongman|last9=Green|first9=Richard Edward|last10=Koepfli|first10=Klaus-Peter|last11=Shapiro|first11=Beth Alison|author11-link=Beth Shapiro|date=8 Februari 2022|editor-last=Huerta-Sánchez|editor-first=Emilia|title=Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India Provides New Insights into the Evolution and Hybridization of Gray Wolves|trans-title=Penjujukan Genom bagi Serigala Kelabu dari India Semenanjung Menyediakan Pandangan Baharu tentang Evolusi dan Penghibridan Serigala Kelabu|journal=[[Genome Biology and Evolution]]|language=en|publisher=[[Oxford University Press]]|volume=14|issue=2|article-number=evac012|doi=10.1093/gbe/evac012|issn=1759-6653|pmc=8841465|pmid=35137061|s2cid=237791584|ssrn=3885988}}</ref> <ref name="Yarrell1831">{{Kutip jurnal|last=Yarrell|first=William|author-link=William Yarrell|date=12 Julai 1831|title=July 12, 1831.|trans-title=12 Julai 1831.|journal=[[Journal of Zoology|Proceedings of the Zoological Society of London]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=1|issue=1|pages=99–108|doi=10.1111/j.1469-7998.1830.tb00018.x|issn=1469-7998|doi-access=free}}</ref> <ref name="Zuppiroli2006">{{Kutip majalah|last1=Zuppiroli|first1=Pierre|last2=Donnez|first2=Lise|date=Musim Bunga 2006|title=An interview with Ozgun Emre Can on The Wolves In Turkey|trans-title=Temu duga dengan Özgü Emre Can tentang Serigala di Turki|url=https://ukwct.org.uk/wp/issue26.pdf|magazine=Wolf Print|language=en|publisher=[[UK Wolf Conservation Trust]]|issue=26|pages=8–9|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> }} ==Pautan luar== {{Kategori Commons|Canis lupus pallipes|Canis lupus pallipes}} {{Wikispecies|Canis lupus pallipes}} * {{Kutip berita|title=তালতলীতে নেকড়ে পিটিয়ে মারলো এলাকাবাসী|trans-title=Di Taltoli, warga tempatan belasah serigala|url=https://www.banglanews24.com/climate-nature/news/bd/720406.details|language=bn|publisher=Bangla News 24|date=4 Jun 2019|access-date=10 Ogos 2026}} {{Subspesies serigala kelabu}} {{Taxonbar|from=Q855921}} [[Kategori:Serigala]] [[Kategori:Subspesies Canis lupus]] [[Kategori:Mamalia di India]] [[Kategori:Mamalia di Pakistan]] [[Kategori:Mamalia di Bangladesh]] [[Kategori:Mamalia di Asia Selatan]] [[Kategori:Mamalia di Timur Tengah]] [[Kategori:Mamalia diperihalkan pada 1831]] g9s4dzdvgo105ubfqoz29de9anbnyv9 6925623 6925619 2026-08-12T03:35:06Z Amir Hamzah 2008 17303 6925623 wikitext text/x-wiki {{Subspeciesbox | name = Serigala India | image = Indian wolf (Canis lupus pallipes) - cropped.jpg | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{Kutip web|url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/6198/1/the_wild_life_(protection)_act,_1972.pdf|title=THE WILD LIFE (PROTECTION) ACT, 1972|trans-title=AKTA (PERLINDUNGAN) HIDUPAN LIAR, 1972|format=pdf|language=en|publisher=India Code|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> | genus = Canis | species = lupus | species_link = Serigala | subspecies = pallipes | authority = [[William Henry Sykes|Sykes]], 1831<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} | range_map = Indian wolf (Canis lupus pallipes) distribution.png | range_map_caption = Taburan ''Canis lupus pallipes'' | synonyms = ''Canis pallipes pallipes'' }} '''Serigala India''' ('''''Canis lupus pallipes''''') ialah satu [[subspesies Canis lupus|subspesies serigala kelabu]] yang merentang dari [[Asia Barat|Asia Barat Daya]] ke [[subbenua India]]. Ia bersaiz sederhana antara [[serigala Himalaya]] dengan [[serigala Arab]] dan kekurangan lapis bulu musim sejuk lebat seperti yang pada serigala Himalaya kerana ia hidup dalam keadaan lebih hangat.<ref name="Pocock1941"/> Dalam subspesies ini, "serigala dataran India" secara genetik adalah [[basal (filogenetik)|basal]] kepada semua ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua, sambil kedua-duanya diusulkan sebagai spesies berasingan.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Serigala India bergerak dalam kawanan lebih kecil dan kurang bersuara berbanding dengan varian lain [[serigala|serigala kelabu]]<ref name="Mivart1890"/> dan mempunyai reputasi sebagai haiwan licik.<ref name="Blanford1888"/><ref name="YouTube2017">{{Cite video|title=Walking With Wolves|url=https://www.youtube.com/watch?v=Py6--X8C0xs|language=en|publisher=[[YouTube]]|date=16 Januari 2017|access-date=10 Ogos 2026}}</ref> Serigala India ialah salah satu populasi paling terancam bagi serigala kelabu di dunia.<ref name="Hennelly2021"/> ==Taksonomi== Serigala India pertama kali diperihalkan kepada sains Barat pada tahun 1831 oleh ahli [[ornitologi]] British, iaitu [[William Henry Sykes]], di bawah [[tatanama binomial|binomial]] ''Canis pallipes''.<ref name="Yarrell1831"/>{{Rp|101}} Pada tahun 1941, [[Reginald Innes Pocock|Reginald Pocock]] meletakkannya di bawah ''Canis lupus'' di bawah [[tatanama trinomial|trinomial]] ''Canis lupus pallipes''.<ref name="Pocock1941"/> ===''Canis indica''=== Serigala dataran India (''Canis lupus pallipes'', sinonim ''Canis indica'') dibentuk oleh dua [[haplotip]] [[DNA mitokondrion]] zuriat betina berkait rapat yang tergolong dalam subspesies ''Canis lupus pallipes'' bagi serigala kelabu dan hanya terdapat di dataran semenanjung gersang dan separa gersang di India.<ref name="Aggarwal2007a"/> Zuriat-zuriat ini adalah unik secara genetik daripada semua zuriat serigala lain di seluruh dunia, termasuk daripada serigala lain yang membentuk ''C. l. pallipes''.<ref name="Aggarwal2007b"/><ref name="Spotte2012"/> Serigala kelabu India dan serigala Himalaya adalah [[basal (filogenetik)|basal]] secara filogenetik kepada semua subspesies serigala lain dan adalah lebih dekat dengan serigala Afrika. Ini menunjukkan bahawa serigala-serigala ini merupakan keturunan bagi suatu [[taburan serigala]] purba.<ref name="Aggarwal2007a"/><ref name="Spotte2012"/> Pada April 2009, binomial Latin ''Canis indica'' telah diusulkan untuk kedua-dua haplotip ini sebagai perpisahan tatanama dan perpisahan taksonomi daripada ''Canis lupus'' sebagai spesies baharu melalui Pakar Tatanama dalam Jawatankuasa Haiwan [[CITES]].<ref name="CITES2009a"/> Jawatankuasa itu tidak bersetuju tetapi mengesyorkan agar nama itu dimasukkan ke dalam pangkalan data spesies sebagai sinonim bagi nama yang di bawahnya ia disenaraikan.<ref name="CITES2009b"/> Usul itu berdasarkan sebuah kajian<ref name="Aggarwal2007a"/> yang hanya bergantung pada bilangan terbatas bagi sampel muzium dan sampel zoo yang mungkin tidak mewakili populasi liar dan seruan untuk kerja lapangan lanjut dibuat.<ref name="Shrotriya2012"/>{{Rp|886}} Dahulunya, dua buah kajian telah menjujukkan mDNA bagi serigala kelabu India dan mendapati bahawa ia adalah basal kepada semua haplotip ''Canis lupus'' ekstan lain selain serigala Himalaya zuriat lebih tua.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Kajian terkemudian membandingkan jujukan-jujukan ini dengan jujukan-jujukan serigala di seluruh dunia dan mengesahkan kedudukan basal ini.<ref name="Miklósi2015"/><ref name="Leonard2007"/><ref name="Pilot2010"/> Sebuah kajian, berdasarkan rekod fosil, menganggarkan bahawa pencapahan antara zuriat koyote dengan zuriat serigala berlaku pada 1 juta tahun lalu dan, dengan kadar mutasi serigala andaian, menganggarkan bahawa pencapahan bagi serigala kelabu India daripada leluhur serigala/anjing berlaku pada 400,000 tahun lalu.<ref name="Sharma2004"/>{{Rp|S2}} Sebuah lagi kajian, yang mengungkapkan kebimbangan tentang kajian terdahulu, memberikan anggaran 270,000 tahun lalu.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Serigala kelabu India menyerupai ''C. l. pallipes'' dari segi penampilan luarnya (ciri morfologi) dan tingkah laku sosialnya atau tingkah laku pembiakannya, tetapi ia bersaiz lebih kecil dan berbeza secara genetik. Penemuan-penemuan ini mencadangkan bahawa serigala kelabu India bukan ''pallipes'' yang terdapat di Timur Tengah dan di Asia Tengah.<ref name="Aggarwal2007a"/>{{Rp|169}} Oleh itu, ada usul agar serigala kelabu India dikelaskan semula sebagai spesies terpisah ''Canis indica''.<ref name="Sharma2004"/><ref name="Aggarwal2007a"/> Pada tahun 2016, sebuah kajian tentang mDNA bagi serigala moden dan serigala purba menunjukkan bahawa serigala kelabu India dan [[serigala Himalaya]] adalah basal secara genetik berbanding dengan semua serigala kelabu lain.<ref name="Ersmark2016"/> {{Kladogram|align=right|title=[[Pokok filogenetik]] untuk ''[[serigala|Canis lupus]]'' dengan masa dalam tahun{{Efn|Untuk set lengkap rujukan sokongan, rujuk catatan (a) dalam pokok filogenetik dalam [[Evolusi serigala#Kanid mirip serigala|Evolusi serigala]]}} |cladogram={{Klad|style="font-size:85%; line-height:80%; width:375px" |style1=background-color:#CCCCFF; |label1=250,000 |1={{Klad |label1=120,000 |1={{Klad |label1=80,000 |1={{Klad |label1=31,000 |1={{Klad |1=[[Anjing]] [[Fail:Tibetan mastiff (transparent background).png|50px]] |2=[[Serigala|Serigala kelabu]] Holartik [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Pleistosen|Serigala Pleistosen Akhir]]† [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2='''Serigala dataran India''' [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} |2=[[Serigala Himalaya]] [[Fail:Dogs, jackals, wolves, and foxes (Plate I).png|50px]] }} }} }} Pada tahun 2021, sebuah kajian membandingkan kedua-dua [[DNA mitokondrion]] dan [[DNA nukleus]] (dari nukleus sel) daripada serigala di Pergunungan Himalaya dengan yang daripada serigala di tanah pamah [[subbenua India]]. Analisis genomik menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India adalah berbeza secara genetik antara satu sama lain. Serigala-serigala ini juga adalah berbeza secara genetik daripada – dan basal secara genetik kepada – populasi-populasi serigala lain di serata hemisfera utara. Serigala-serigala lain ini membentuk satu [[klad]] mitokondrion tunggal, yang menunjukkan bahawa serigala-serigala ini berasal daripada satu perluasan dari sebuah rantau dalam tempoh 100,000 tahun lalu. Walau bagaimanapun, analisis nukleus menunjukkan bahawa serigala Himalaya dan serigala tanah pamah India telah berpisah daripada zuriat ini pada sekitar 200,000 tahun lalu, sementara serigala tanah pamah India adalah basal secara genetik kepada serigala Himalaya. Dapatan DNA nukleus ini bercanggah dengan dapatan DNA mitokondrion tentang serigala Himalaya yang paling basal, namun serigala Himalaya telah bercampur dengan suatu kanid yang lebih basal tetapi tidak dikenal pasti dan inilah yang tercermin dalam mDNAnya. Serigala dari Syria dan Iran bergugus dengan serigala lain, walaupun serigala-serigala ini dan serigala tanah pamah India dikelaskan secara taksonomi bersama-sama sebagai subspesies tunggal ''Canis lupus pallipes''. Serigala-serigala daripada subspesies ini mengongsi ciri-ciri morfologi kerana penyesuaian terhadap persekitaran gersang.<ref name="Hennelly2021"/> Pada tahun 2022, penjujukan seluruh genom menganggarkan zuriat serigala kelabu berbeza yang hidup di rantau tanah pamah separa gersang di subbenua India mencapah daripada populasi-populasi serigala kelabu lain pada sekitar 110,000 tahun lalu.<ref name="Wang2022"/> Rujukan taksonomi ''[[Mammal Species of the World]]'' (2005) tidak mengiktiraf ''Canis indica'', namun, [[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan|NCBI]]/[[GenBank]] sememangnya menyenaraikan ''Canis lupus indica''.<ref>{{Kutip web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=242524|title=Canis indica|language=en|publisher=[[Pusat Maklumat Bioteknologi Kebangsaan]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> ===Serigala Iran=== Sebuah kajian menunjukkan variasi morfologi kecil pada tengkorak pada serigala Iran tetapi ini tidak cukup berbeza untuk mengelaskannya sebagai subspesies terpisah, namun zuriat genetiknya belum ditentusahkan.<ref name="Khosravi2012"/> ==Perihal== [[Fail:Bengalwolfskull.jpg|thumb|upright=0.8|Spesimen tengkorak]] Serigala India adalah serupa dari segi struktur dengan [[serigala Eurasia]], tetapi lebih kecil, berbinaan lebih sedikit, dan mempunyai bulu lebih pendek dengan sedikit bulu bawah atau tanpa bulu bawah.<ref name="Blanford1888"/> Ia biasanya setinggi sekitar {{Convert|57|-|72|cm|in|abbr=on}} pada ketinggian bahu, dengan jantan seberat lingkungan {{Convert|19|-|25|kg|lb|abbr=on}} dan betina seberat lingkungan {{Convert|17|-|22|kg|lb|abbr=on}}. Panjangnya berkisar dalam lingkungan {{Convert|103|-|145|cm|in|abbr=on}} dari hidung ke ekor.<ref>{{Kutip web|title=National Studbook of Indian Wolf (''Canis lupus pallipes'')|trans-title=Buku Pembaka Kebangsaan Serigala India (''Canis lupus pallipes'')|url=https://digitalrepository.wii.gov.in/handle/123456789/874|language=en|publisher=[[Institut Hidupan Liar India]]|date=September 2017|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Seperti serigala Arab, ia mempunyai bulu pendek dan nipis pada musim panas, walaupun bulu pada belakang kekal panjang walaupun pada musim panas, iaitu penyesuaian yang dianggap melawan sinaran suria.<ref name="Harrington1982"/> Bulunya pada umumnya berwarna merah kekelabu-kelabuan hingga putih kemerah-merahan dengan irap kelabu. Helaian bulunya ''grizzle'' dengan warna hitam, khususnya pada belakang, yang mempunyai tompok gelap berbentuk V di sekeliling bahu. Anggota badannya adalah lebih pucat berbanding dengan tubuh dan bahagian bawahnya hampir sepenuhnya putih.<ref name="Mivart1890"/> Anak serigala lahir dalam keadaan berwarna perang jelaga, dengan tompok putih susu pada dada yang memudar seiring dengan usia.<ref name="Blanford1888"/> [[Serigala hitam|Spesimen hitam]] adalah jarang, tetapi telah direkodkan di [[daerah Solapur]], India, dan di dua buah rantau di Iran. Di Iran, mutasi ini didapati berlaku secara semula jadi, tidak seperti serigala kelabu Amerika Utara, yang telah mewarisi [[alel]] K^b yang bertanggungjawab atas [[melanisme]] daripada pembiakbakaan menyaling terdahulu dengan anjing.<ref name="Lokhande2013"/><ref name="Khosravi2014"/> ==Taburan dan habitat== ===Asia Barat=== [[Fail:Iran-wolf.jpg|thumb|Miniatur, menggambarkan pemburuan serigala di [[Iran|Parsi]] purba]] Semasa abad ke-19, serigala India tersebar meluas di banyak bahagian di timur dan di barat [[Sungai Jordan]]. Walau bagaimanapun, populasinya menurun dengan ketara pada antara tahun 1964 dengan tahun 1980, sebahagian besarnya kerana penindasan oleh petani.<ref name="Qumsiyeh1996"/> Buat masa ini, dasar pemuliharaan dan penguatkuasaan undang-undang berkesan [[Israel]] mengekalkan populasi serigala bersaiz sederhana, yang bersebar ke negara-negara jiran. [[Turki]] mungkin memainkan peranan penting dalam mengekalkan serigala di rantau ini, kerana perdampingannya dengan Asia Tengah. Pergunungan di Turki telah menjadi suaka untuk segelintir serigala yang tersisa di [[Syria]]. Populasi serigala kecil yang terdiri daripada 80–100 ekor serigala hadir di [[Dataran Tinggi Golan]] dan dilindungi dengan baik oleh kegiatan ketenteraan di sana.<ref name="Boitani2003"/><ref name="Reichmann2005"/><ref>{{Kutip web|last=Adler|first=Josh|date=11 April 2019|url=https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|url-status=live|title=Making peace in the Golan Heights—between humans and wolves|trans-title=Berdamai di Dataran Tinggi Golan—antara manusia dengan serigala|language=en|publisher=[[Persatuan National Geographic]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422175140/https://www.nationalgeographic.com/animals/article/golan-heights-peace-with-wolves|archive-date=22 April 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Walaupun serigala Turki tidak mempunyai perlindungan undang-undang, bilangannya mungkin sekitar 7,000 ekor.<ref name="Zuppiroli2006"/> Hanya sedikit yang diketahui tentang populasi serigala semasa di [[Iran]], yang pernah hadir di serata negara dalam kepadatan rendah pada pertengahan tahun 1970-an.<ref name="Boitani2003"/> Walaupun tersebar meluas di serata negara dan hanya tidak hadir di gurun tengah dan di [[Dasht-e Lut]], tiada anggaran yang boleh dipercayai tentang saiz populasi serigala di sana. Serigala di Iran terus mengalami kemerosotan akibat kehilangan habitat, pemburuan tidak terkawal atur, dan kelenyapan mangsa.<ref name="Khosravi2012"/><ref name="Khosravi2013"/> ===Subbenua India=== [[Fail:Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India (2022) fig. 1A.png|thumb|Serigala India dari [[India Selatan|India Semenanjung]]]] Rantau-rantau utara di [[Afghanistan]] dan di [[Pakistan]] merupakan kubu kuat bagi serigala India.<ref name="Boitani2003"/> Di [[India]], populasi serigala India tertumpu di [[Banjaran Pir Panjal]] di [[Rantau Himalaya India]] dan telah dianggarkan kira-kira 300 ekor di kawasan seluas hampir-hampir {{Convert|60000|km2|sqmi|abbr=on}} di [[Jammu dan Kashmir (wilayah kesatuan)|Jammu dan Kashmir]] dan 50 ekor lagi di [[Himachal Pradesh]].<ref name="Boitani2003"/> Serigala India juga hadir di negeri-negeri berikut: [[Gujarat]], [[Rajasthan]], [[Haryana]], [[Uttar Pradesh]], [[Madhya Pradesh]], [[Jharkhand]], [[Maharashtra]], [[Karnataka]], [[Kerala]], dan [[Andhra Pradesh]].<ref name="Jhala1991"/> Serigala India terutamanya hadir di luar kawasan terlindung dan terutamanya memakan haiwan ternakan, seperti kambing atau biri-biri. Walau bagaimanapun, di kawasan yang mempunyai mangsa semula jadi yang masih banyak, seperti di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar]], atau di [[Taman Negara Panna|Kawasan Simpanan Harimau Panna]], spesies mangsa semula jadi masih diutamakan.<ref name="Singh2006"/> [[Suaka Serigala Mahuadanr]] di negeri Jharkhand ialah satu-satunya suaka serigala di negara ini.<ref>{{Kutip berita|title=Counting of wolves to begin in Jharkhand's Mahuadanr Wolf Sanctuary from January next Year|trans-title=Penghitungan serigala bakal bermula di Suaka Serigala Mahuadanr Jharkhand mulai Januari tahun hadapan|url=https://www.etvbharat.com/english/bharat/counting-of-wolves-to-begin-in-jharkhands-mahuadanr-wolf-sanctuary-from-january-next-year/na20211217214406051|language=en|publisher=ETV Bharat|date=17 Disember 2021|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Serigala India dilindungi sejak tahun 1972 dan dikelaskan sebagai spesies [[spesies terancam|Terancam]], dengan banyak populasi yang berlegar dalam bilangan rendah atau hidup di kawasan yang semakin banyak digunakan oleh manusia. Populasinya dianggarkan berjumlah 2,000–3,000 ekor individu pada tahun 2004<ref name="Sharma2004"/> dan terdapat anggaran 3,100 ekor serigala India di India pada tahun 2022.<ref>{{Kutip berita|last=Azad|first=Shivani|date=31 Mac 2022|title=Wolves As Endangered As Tigers In India; Only 3.1k Left|trans-title=Serigala Terancam Sama seperti Harimau Belang di India; Hanya 3.1 Ribu Tersisa|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/wolves-as-endangered-as-tigers-in-india-only-3-1k-left/articleshow/90553678.cms|language=en|publisher=[[The Times of India]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Pada Mac 2023, sepuluh ekor serigala baka kurungan dilepaskan di Gujarat, iaitu pelepasan pertama untuk India.<ref>{{Kutip berita|last=Kateshiya|first=Gopal B.|date=11 Mac 2023|title=In a first, Gujarat to release in the wild 10 wolves bred in captivity — after training|trans-title=Kali pertama, Gujarat bakal lepaskan ke alam liar 10 serigala dibiakbakakan dalam kurungan — selepas latihan|url=https://indianexpress.com/article/cities/rajkot/in-a-first-gujarat-to-release-in-the-wild-10-wolves-bred-in-captivity-after-training-8490042/|language=en|publisher=[[The Indian Express]]|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> [[Orang Hindu]] secara tradisional menganggap [[pemburuan serigala]], walaupun yang berbahaya, sebagai [[pantang larang]], kerana takut menyebabkan hasil tuaian buruk. Walau bagaimanapun, [[orang Santal]] menganggapnya sebagai buruan sah, sama seperti setiap haiwan penghuni hutan lain.<ref name="Maclean1979"/> Semasa [[kepimpinan dan wilayah di India British|India British]], serigala tidak dianggap sebagai spesies buruan dan dibunuh terutamanya sebagai gerak balas kepada serangannya terhadap kawanan haiwan buruan, haiwan ternakan, dan manusia. Pada tahun 1876, di [[Provinsi-Provinsi Barat Laut]] (kini [[Uttar Pradesh]]) dan di Negeri [[Bihar]], 2,825 ekor serigala dibunuh sebagai gerak balas kepada 721 serangan maut terhadap manusia.<ref name="Knight2004"/> Dua tahun kemudian, 2,600 ekor serigala dibunuh sebagai gerak balas kepada serangan yang menyebabkan 624 manusia terbunuh.<ref name="Bright2002"/> Menjelang tahun 1920-an, pembasmian serigala kekal sebagai keutamaan di Provinsi-Provinsi Barat Laut dan di [[Awadh]]. Secara keseluruhan, lebih daripada 100,000 ekor serigala dibunuh untuk mendapatkan baunti di India British pada antara tahun 1871 dengan tahun 1916.<ref name="Knight2004"/> ==Tingkah laku dan ekologi== [[Fail:Indian Gray Wolves (2019).jpg|thumb|Sekawan serigala kelabu India]] Tabiat serigala India adalah serupa dengan yang pada subspesies serigala kelabu lain, walaupun serigala India pada umumnya hidup dalam kawanan lebih kecil yang jarang melebihi 6–8 ekor individu, dan agak kurang bersuara,<ref name="Blanford1888"/> setelah jarang diketahui melolong.<ref name="Mivart1890"/> Penyuaraan serigala India merangkumi lolongan, salakan lolongan, rengekan, ringkingan sosial, dan ngongoian dengan lolongan pada frekuensi asas purata 422 Hz dan ngongoian 906 Hz.<ref name="Sadhukhan2019"/> Terdapat sekurang-kurangnya satu rekod tentang seekor serigala tunggal yang bergaul dengan sepasang [[anjing hutan]] di [[Suaka Hidupan Liar Debrigarh]].<ref>{{Kutip majalah|last1=Nair|first1=Manoj V.|last2=Panda|first2=Saroj Kumar|date=Jun 2013|title=Just Friends|trans-title=Cuma Kawan|url=http://www.sanctuaryasia.com/magazines/features/9390-just-friends.html|url-status=dead|magazine=[[Sanctuary Asia]]|language=en|publisher=[[Sanctuary Nature Foundation]]|volume=33|issue=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724195645/https://www.sanctuaryasia.com/magazines/features/9390-just-friends.html|archive-date=24 Julai 2019|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Ia cenderung untuk membiak dari pertengahan Oktober hingga lewat Disember dan melahirkan anak di dalam lubang atau jurang.<ref name="Mivart1890"/> Ia biasanya memangsakan [[antelop]], [[rodensia]], dan [[kelinci]].<ref name="Jhala1993"/> Ia biasanya berburu secara berpasangan apabila menyasarkan antelop, dengan salah seekor serigala yang bertindak sebagai denak sementara yang lagi seekor menyerang dari arah belakang.<ref name="Blanford1888"/> Julat wilayah serigala India bertindih dengan [[jakal keemasan]], [[Beruang Sloth|beruang ''sloth'']], [[harimau bintang]], [[rubah Benggala]], [[beruang perang]], [[singa Asia]], dan [[harimau Benggala]].<ref name="Geptner1992"/><ref name="Negi2002"/> ===Perburuan=== [[Fail:Indian Wolves eating Blackbuck Kill.png|thumb|Serigala India memakan [[tembu hitam]] di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar|Velavadar]]]] Serigala India ialah [[nokturnal|haiwan nokturnal]] dan berburu dari senja hingga subuh, dengan menggunakan strategi berlainan untuk pelbagai haiwan mangsa.<ref>{{Kutip web|last=Atwood|first=Adam|date=21 Jun 2021|url=https://wolfworlds.com/indian-wolf/|title=Indian Wolf (canis lupus pallipes)|trans-title=Serigala India (''Canis lupus pallipes'')|language=en|publisher=Wolf Worlds|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Serigala ini dikatakan luar biasa dari segi kelajuan dan daya ketahanan.<ref name="Mivart1890"/> Sekawan serigala India bersebar ketika memburu [[Lepus nigricollis|kelinci India]] dan pelbagai [[rodensia]], berkontras dengan berkoordinasi apabila sasaran ialah antelop [[tembu hitam]] yang pantas. Tembu hitam ialah haiwan mangsa utama untuk serigala di [[Nanaj|Nannaj]] dan di [[Taman Negara Tembu Hitam, Velavadar|Taman Negara Tembu Hitam]] dan membentuk sehingga 88% daripada jumlah penggunaan biojisim serigala India.<ref name="Jhala1993"/> Oleh sebab antelop adalah lebih pantas, serigala India biasanya akan mengejarnya ke arah jurang, semak, atau rongga; di situ, lebih banyak serigala menunggu dalam serangan hendap.<ref name="Blanford1888"/><ref name="Kumar1998"/> Selain memimpin antelop ke dalam serangan hendap, serigala India dapat mengejar tembu hitam menuruni bukit untuk lonjakan kelajuan jangka pendek. Serigala India mungkin juga memilih haiwan sakit atau haiwan cedera dan memisahkannya daripada kawanannya, lalu mengejarnya sehingga keletihan. Strategi ini lazimnya terlihat pada serigala kelabu dan kerap terbukti berjaya. Akhirnya, apabila serigala merapatkan jarak dan menyerang, seekor serigala tunggal menyambar muncungnya untuk [[asfiksia|menyesakkan]] antelop sementara yang lain menyerang bahagian belakang.<ref name="Kumar1998"/> Serigala India juga dilaporkan menggunakan keingintahuan untuk mengumpan antelop untuk dibunuh. Satu cerita menyatakan bahawa seekor serigala berguling, dengan tungkai tegak ke atas, ketika tembu hitam sedang makan. Apabila antelop itu secara tidak sengaja mengganggu serigala ini, dua ekor serigala lain timbul untuk membunuh.<ref name="Blanford1888"/> ==Hubungan dengan manusia== ===Serangan terhadap manusia=== Serigala India mempunyai sejarah tentang pemangsaan kanak-kanak, iaitu satu fenomena yang dipanggil "penculikan anak". Pada tahun 1878, 624 orang dibunuh oleh serigala di [[Uttar Pradesh]] dan 14 orang dibunuh di Benggala.<ref name="Rajpurohit1999"/> Pada tahun 1900, 285 orang dibunuh di [[Provinsi-Provinsi Tengah dan Berar|Provinsi-Provinsi Tengah]].<ref name="Burton1984"/> Pada antara tahun 1910 dengan tahun 1915, 115 orang kanak-kanak dibunuh oleh serigala di [[Hazaribag|Hazaribagh]] dan 122 orang dibunuh di kawasan yang sama pada tempoh tahun 1980–1986. Di [[Jaunpur]], di [[daerah Pratapgarh, Uttar Pradesh|Pratapgarh]], dan di [[daerah Sultanpur|Sultanpur]] di Uttar Pradesh, serigala membunuh 21 orang kanak-kanak dan mencederakan 16 orang lain dari 27 Mac 1996 hingga 1 Julai 1996. Pada antara April 1993 dengan April 1995, lima kawanan serigala menyerang 80 orang kanak-kanak, 20 daripadanya diselamatkan, di [[Suaka Hidupan Liar Hazaribagh|Bahagian Hutan Hazaribagh]], di [[Suaka Hidupan Liar Koderma|Bahagian Hutan Koderma]] Barat, dan di Bahagian Hutan [[daerah Latehar|Latehar]]. Kanak-kanak itu diambil terutamanya pada musim panas pada waktu petang dan kerap di dalam petempatan manusia.<ref name="Rajpurohit1999"/> Di Iran, serangan serigala telah dilaporkan selama beribu-ribu tahun. Seperti di India, banyak kes tentang serigala yang melarikan diri dengan kanak-kanak kecil telah dilaporkan. Orang dewasa telah diserang sekali-sekala, termasuk insiden yang dalamnya seorang anggota polis terbunuh dan sebahagiannya dimakan oleh tiga ekor serigala selepas turun dari kudanya untuk membuang air.<ref>{{Kutip web|last=Mader|first=Troy R.|author-link=Troy Mader|date=2000|url=http://www.aws.vcn.com/wolf_attacks_on_humans.html|url-status=dead|title=WOLF ATTACKS ON HUMANS|trans-title=SERANGAN SERIGALA TERHADAP MANUSIA|language=en|publisher=Abundant Wildlife Society of North America|archive-url=https://web.archive.org/web/20070529160435/http://www.aws.vcn.com/wolf_attacks_on_humans.html|archive-date=29 Mei 2007|access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Pada 2 Januari 2005, di kampung Vali Asr, dekat dengan bandar [[Torbat-e Heydarieh]], Iran timur laut, sekawan serigala menyerang seorang gelandangan di hadapan saksi. Walaupun polis campur tangan, lelaki itu meninggal dunia akibat lukanya.<ref>{{Kutip berita|title=Homeless man eaten by wolves in Iran|trans-title=Lelaki gelandangan dimakan serigala di Iran|url=https://iranfocus.com/iran-general/1150-homeless-man-eaten-by-wolves-in-iran/|language=en|publisher=Iran Focus|date=4 Januari 2005|access-date=12 Ogos 2026}}</ref> ===Pemangsaan haiwan ternakan=== [[Fail:Wolf on the savannah.jpg|thumb|Serigala India menduduki padang rumput kering, tempat ia mungkin memangsakan [[haiwan ternakan]]]] Serigala India memakan haiwan ternakan apabila mangsa semula jadi adalah jarang. Ini menyebabkan konflik manusia–serigala dan penindasan serigala memandangkan [[kepadatan|kepadatan populasi]] manusia adalah tinggi di kawasan-kawasan ini.<ref name="Krithivasan2009"/> [[Poaceae|Rumput]] cepat-cepat diragut oleh haiwan ternakan di padang rumput tidak terlindung yang tidak dapat menampung populasi tembu hitam selepas itu.<ref name="Kumar1998"/> Sesama haiwan peliharaan, kambing ialah sasaran utama untuk serigala India, yang membentuk 66% daripada jumlah serangan serigala di sekeliling [[Daerah Jhelum]], dengan biri-biri yang menyusul pada 27%.<ref name="Saad2015"/> Serigala juga lebih cenderung untuk memangsakan haiwan ternakan semasa tempoh bersarang dan dengan anak-anak berusia kurang daripada 5–6 bulan.<ref name="Kumar1998"/> Orang tempatan sudah tidak jarang membesar-besarkan magnitud bagi pemangsaan oleh serigala India dan menceritakan kisah tentang tipu daya pemangsaannya, lalu menyumbang kepada kebencian kepada haiwan ini.<ref name="Blanford1888"/><ref name="YouTube2017"/><ref name="Kumar1998"/> [[Konflik manusia–hidupan liar]] telah muncul sebagai ancaman besar terhadap kemandirian bagi serigala India, khususnya di tempat dengan petempatan manusia dan perluasan pertanian yang bersekedudukan dengan wilayahnya. Dengan peningkatan padang rumput dan hutan semak samun yang ditukar menjadi tanah pertanian atau kota, serigala India tidak mempunyai pilihan lain selain menerokai perkampungan untuk mencari makanan. Ia paling lazim membawa kepada pemangsaan haiwan ternakan, terutamanya di tempat mangsa liar adalah jarang.<ref name="Chakrabarti2023"/> Populasi serigala diracuni, diperangkap, atau dibunuh sebagai balasan oleh kumpulan terancang dalam komuniti tempatan. Berkontras dengan spesies lebih berkarisma atau terjamin seperti harimau belang atau gajah, serigala India kekurangan perlindungan undang-undang mencukupi di bawah undang-undang hidupan liar India dan, oleh itu, lebih terdedah kepada penindasan.<ref name="Karanth2012"/> Selain itu, mitos dan persepsi negatif tentang serigala India menyediakan bahan api tambahan untuk konflik memandangkan, kadang-kadang, ia dianggap berbahaya atau tidak layak mendapat perlindungan. Untuk memitigasi konflik ini, pendidikan komuniti dan amalan lebih baik dalam pengurusan haiwan ternakan, bersama-sama dengan perlindungan undang-undang bagi fungsi ekologi bagi serigala India, adalah perlu.<ref name="Kumar2022"/> ===Dalam kebudayaan=== {{Selanjutnya|Serigala dalam folklor, agama, dan mitologi}} Seperti [[rubah]] dan [[koyote]], serigala India mempunyai reputasi sebagai haiwan bijak. Terdapat banyak kisah tentang muslihatnya yang diceritakan oleh orang tempatan, pemerhati, dan gembala.<ref name="Blanford1888"/><ref name="YouTube2017"/> Orang di [[Maharashtra]] menyanyikan ''labad landga dhong kartay'', dalam [[bahasa Marathi]] yang bermaksud "Serigala ialah haiwan bijak dan akan memperdayakanmu dengan kaedah jahatnya."<ref>{{Kutip web|last=Banerjee|first=Ananda|date=15 September 2014|url=https://www.downtoearth.org.in/environment/indias-disregarded-wolves-46355|url-status=live|title=India's disregarded wolves|trans-title=Serigala tersisih India|language=en|publisher=[[Down to Earth (majalah)|Down to Earth]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201208183728/https://www.downtoearth.org.in/coverage/indias-disregarded-wolves-46355|archive-date=8 Disember 2020|access-date=12 Ogos 2026}}</ref> Serigala sekali-sekala disebut dalam [[mitologi Hindu]]. Dalam ''[[Hariwangsa]]'', [[Sri Krishna|Keresna]], untuk meyakinkan orang di [[Braj|Vraja]] untuk berhijrah ke [[Vrindavan]], mencipta beratus-ratus serigala daripada rambutnya, yang menakutkan penduduk Vraja sampai melakukan perjalanan.<ref name="Hall1868"/> Dalam ''[[Rig Weda]]'', Rijrsava dibutakan oleh bapanya sebagai hukuman kerana telah memberikan 101 ekor biri-biri keluarganya kepada seekor serigala betina, yang seterusnya berdoa kepada [[Aswin]] untuk memulihkan penglihatannya.<ref name="KrishnaMurthy1985"/> [[Bhima|Bima]], iaitu anak lelaki rakus kepada dewa [[Vayu|Wayu]], digambarkan sebagai ''Vrikodara'', yang memaksudkan "berperut serigala".<ref name="Wilkins2004"/> Serigala mempunyai reputasi ambivalen dalam [[kebudayaan Iran|budaya Iran]], diburuk-burukkan dalam [[Avesta]] sebagai ciptaan [[Angra Mainyu|Ahriman]]<ref name="KrishnaMurthy1985"/> dan masih ditampilkan dalam [[kisah peringatan]] sezaman yang diceritakan kepada kanak-kanak berkelakuan buruk.<ref name="Humphreys1997"/> Serigala India memainkan peranan penting dalam siri ''[[The Jungle Book]]'' karya [[Rudyard Kipling]], yang dalamnya sebuah kawanan di kawasan [[Seoni, Seoni|Seoni]] di [[Madhya Pradesh]] mengambil si [[kanak-kanak liar|anak liar]] [[Mowgli]] sebagai anak angkat dan mengajarnya cara untuk terus hidup di rimba sambil melindunginya daripada si [[harimau Benggala]] [[Shere Khan]].<ref>{{Kutip web|last=Slater|first=John|date=23 Mac 2007|url=https://www.kiplingsociety.co.uk/readers-guide/rg_junglebook_location.htm|url-status=live|title=Seeonee: The Site of Mowgli's Jungle?|trans-title=Seeonee: Tapak Rimba Mowgli?|language=en|publisher=[[The Kipling Society]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190908160005/http://www.kiplingsociety.co.uk/rg_junglebook_location.htm|archive-date=8 September 2019|access-date=12 Ogos 2026}}</ref><ref name="Hotchkiss2001"/>{{Rp|440}} ==Catatan== {{Notelist}} ==Rujukan== {{Senarai rujukan|refs= <ref name="Aggarwal2007a">{{Kutip jurnal|last1=Aggarwal|first1=Ramesh Kumar|last2=Kivisild|first2=Toomas|author2-link=Toomas Kivisild|last3=Ramadevi|first3=Jetty|last4=Singh|first4=Lalji|author4-link=Lalji Singh|date=11 April 2007|title=Mitochondrial DNA coding region sequences support the phylogenetic distinction of two Indian wolf species = Des séquences de la région codante de l'ADNmt supportent la distinction phylogénétique de deux espéces de loups indiennes|trans-title=Jujukan-jujukan kawasan pengekodan DNA mitonkondrion menyokong pembezaan filogenetik bagi dua spesies serigala India|journal=[[Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=45|pages=163–172|doi=10.1111/j.1439-0469.2006.00400.x|issn=1439-0469|s2cid=86139210}}</ref> <ref name="Aggarwal2007b">{{Kutip buku|last=Aggarwal|first=Ramesh Kumar|date=2007|editor1-last=Pandit|editor1-first=M. W.|editor2-last=Shivaji|editor2-first=S.|editor3-last=Singh|editor3-first=Lalji|editor3-link=Lalji Singh|chapter=Molecular Genetic Studies on highly Endangered Species|trans-chapter=Kajian Genetik Molekul tentang Spesies Amat Terancam|title=You Deserve, We Conserve: A Biotechnological Approach to Wildlife Conservation|trans-title=Anda Layak, Kami Memulihara: Pendekatan Bioteknologi kepada Pemuliharaan Hidupan Liar|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=-BLEGylIIasC}}|language=en|location=New Delhi, India|publisher=IK International Publishing House|pages=54–57|isbn=9788189866242|oclc=85833561}}</ref> <ref name="Blanford1888">{{Kutip buku|last=Blanford|first=William Thomas|author-link=William Thomas Blanford|date=1888|chapter=''Canis pallipes''. The Indian Wolf|trans-chapter=''Canis pallipes''. Serigala India|title=The Fauna of British India, Including Ceylon and Burma|trans-title=Fauna di India British, Termasuk Sailan dan Burma|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=137–140|oclc=1113420}}</ref> <ref name="Boitani2003">{{Kutip buku|last=Boitani|first=Luigi|author-link=Luigi Boitani|date=23 November 2003|editor1-last=Mech|editor1-first=Lucyan David|editor1-link=L. David Mech|editor2-last=Boitani|editor2-first=Luigi|editor2-link=Luigi Boitani|chapter=13. Wolf Conservation and Recovery|trans-chapter=13. Pemuliharaan dan Pemulihan Serigala|title=Wolves: Behavior, Ecology, and Conservation|trans-title=Serigala: Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zhwfmQEACAAJ}}|language=en|location=Chicago, Illinois, Amerika Syarikat|publisher=[[University of Chicago Press]]|pages=326–327|doi=10.7208/chicago/9780226516981.001.0001|isbn=9780226516967|oclc=51810720}}</ref> <ref name="Bright2002">{{Kutip buku|last=Bright|first=Michael|date=15 April 2002|title=Man-eaters|trans-title=Pemakan Manusia|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=4M9as1htJEkC}}|language=en|location=New York, New York, Amerika Syarikat|publisher=[[St. Martin's Press]]|page=304|isbn=9780312981563|oclc=49502668}}</ref> <ref name="Burton1984">{{Kutip buku|last=Burton|first=Reginald George|author-link=R. G. Burton|date=1984|title=A Book of Man-eaters|trans-title=Sebuah Buku tentang Pemakan Manusia|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=lX4_AAAAYAAJ}}|language=en|location=Delhi, India|publisher=Mittal Publications|oclc=13078923}}</ref> <ref name="Chakrabarti2023">{{Kutip jurnal|last1=Chakrabarti|first1=Stotra|last2=Wikenros|first2=Karin Camilla|last3=Borg|first3=Bridget L.|last4=Jhala|first4=Yadvendradev Vikramsinh|author4-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last5=Bump|first5=Joseph K.|date=14 April 2023|editor-last=Vucetich|editor-first=John Andrew|editor-link=John A. Vucetich|title=Editorial: New century wolf conservation and conflict management|trans-title=Editorial: Pemuliharaan serigala dan pengurusan konflik abad baharu|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|language=en|publisher=[[Frontiers Media]]|volume=11|article-number=1174661|bibcode=2023FrEEv..1174661C|doi=10.3389/fevo.2023.1174661|issn=2296-701X|s2cid=258191268|doi-access=free}}</ref> <ref name="CITES2009a">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E24-13.pdf|title=CONVENTION ON INTERNATIONAL TRADE IN ENDANGERED SPECIES OF WILD FAUNA AND FLORA|trans-title=KONVENSYEN PERDAGANGAN ANTARABANGSA SPESIES TERANCAM FAUNA DAN FLORA LIAR|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=3|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="CITES2009b">{{Kutip web|url=https://cites.org/sites/default/files/eng/com/ac/24/E-AC24-Sum-Rec-FINAL.pdf|title=SUMMARY RECORD: Twenty-fourth meeting of the Animals Committee|trans-title=REKOD RINGKASAN: Mesyuarat kedua puluh empat Jawatankuasa Haiwan|format=pdf|language=en|publisher=[[CITES]]|date=20 April 2009|page=28|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> <ref name="Ersmark2016">{{Kutip jurnal|last1=Ersmark|first1=Erik Ivar|last2=Klütsch|first2=Cornelya F. C.|last3=Chan|first3=Yvonne L.|last4=Sinding|first4=Mikkel Holger Strander|last5=Fain|first5=Steven R.|last6=Illarionova|first6=Natalia A.|last7=Oskarsson|first7=Mattias C. R.|last8=Uhlén|first8=Carl Erik Mathias|author8-link=Mathias Uhlén|last9=Zhang|first9=Yaping|author9-link=Zhang Yaping|last10=Dalén|first10=Love|author10-link=Love Dalén|last11=Savolainen|first11=Carl Peter Olavi|author11-link=Peter Savolainen|date=2 Disember 2016|editor-last=Padhukasahasram|editor-first=Badri K.|title=From the Past to the Present: Wolf Phylogeography and Demographic History Based on the Mitochondrial Control Region|trans-title=Dari Masa Lalu hingga Kini: Filogeografi dan Sejarah Demografi Serigala Berdasarkan Kawasan Kawalan Mitokondrion|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|language=en|publisher=[[Frontiers Media]]|volume=4|article-number=134|bibcode=2016FrEEv...4..134E|doi=10.3389/fevo.2016.00134|issn=2296-701X|s2cid=19954938|doi-access=free}}</ref> <ref name="Geptner1992">{{Kutip buku|last1=Geptner|first1=Vladimir Georgiyevich|author1-link=Vladimir Geptner|last2=Sludskiy|first2=Arkadiy Aleksandrovich|author2-link=Arkadiy Aleksandrovich Sludskiy|date=1992|editor1-last=Geptner|editor1-first=Vladimir Georgiyevich|editor1-link=Vladimir Geptner|editor2-last=Naumov|editor2-first=Nikolay Pavlovich|editor2-link=Nikolay Pavlovich Naumov|editor3-last=Hoffmann|editor3-first=Robert Shaw|editor3-link=Robert S. Hoffmann|chapter=Lion|trans-chapter=Singa|title=Mammals of the Soviet Union: Carnivora (Hyaenas and Cats)|trans-title=Mamalia di Kesatuan Soviet: Carnivora (Dubuk dan Kucing)|language=en|volume=2|others=Diilustrasi oleh [[Aleksey Nikanorovich Komarov]] dan N. N. Kondakov.|location=Washington, D.C., Amerika Syarikat|publisher=[[Institusi Smithsonian]]|pages=82–93|isbn=9789004088733|oclc=929500421}}</ref> <ref name="Hall1868">{{Kutip buku|editor-last=Hall|editor-first=Fitzedward|editor-link=Fitzedward Hall|date=1868|title=The Vishńu Puráńa: A System of Hindu Mythology and Tradition|trans-title=Wisnupurana: Sistem Mitologi dan Tradisi Hindu|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=D-8oAAAAYAAJ}}|language=en|volume=4|others=Disumbangkan oleh [[H. H. Wilson|Horace Hayman Wilson]].|location=London, United Kingdom|publisher=[[Routledge|Trübner]]|oclc=836920387}}</ref> <ref name="Harrington1982">{{Kutip buku|editor1-last=Harrington|editor1-first=Fred H.|editor2-last=Paquet|editor2-first=Paul Charles Francis Xavier|editor2-link=Paul C. Paquet|date=1982|title=Wolves of the World: Perspectives of Behavior, Ecology and Conservation|trans-title=Serigala di Dunia: Perspektif Tingkah Laku, Ekologi, dan Pemuliharaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=LX5qi4qTs0UC}}|language=en|location=Park Ridge, New Jersey, Amerika Syarikat|publisher=Noyes Publications|isbn=9780815509059|oclc=8219568}}</ref> <ref name="Hennelly2021">{{Kutip jurnal|last1=Hennelly|first1=Lauren Mae|last2=Habib|first2=Bilal|last3=Modi|first3=Shrushti|last4=Rueness|first4=Eli Knispel|last5=Gaubert|first5=Philippe|last6=Sacks|first6=Benjamin N.|date=16 Ogos 2021|title=Ancient divergence of Indian and Tibetan wolves revealed by recombination-aware phylogenomics|trans-title=Pencapahan purba serigala India dan serigala Tibet yang didedahkan oleh filogenomik sedar rekombinasi|journal=[[Molecular Ecology (jurnal)|Molecular Ecology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=30|issue=24|pages=6687–6700|bibcode=2021MolEc..30.6687H|doi=10.1111/mec.16127|hdl=11250/3429526|issn=1365-294X|pmid=34398980|s2cid=237147842}}</ref> <ref name="Hotchkiss2001">{{Kutip jurnal|last=Hotchkiss|first=Jane|date=September 2001|title=THE JUNGLE OF EDEN: KIPLING, WOLF BOYS, AND THE COLONIAL IMAGINATION|trans-title=HUTAN EDEN: KIPLING, BUDAK SERIGALA, DAN IMAGINASI KOLONIAL|journal=Victorian Literature & Culture|language=en|publisher=[[Cambridge University Press]]|volume=29|issue=2|pages=435–449|doi=10.1017/S1060150301002108|issn=1470-1553|jstor=25058562|s2cid=162409338}}</ref> <ref name="Humphreys1997">{{Kutip buku|last1=Humphreys|first1=Patrick|last2=Kahrom|first2=Esmail|date=31 Disember 1997|title=The Lion and the Gazelle: The Mammals and Birds of Iran|trans-title=Si Singa dan si Gazel: Mamalia dan Burung di Iran|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=HUYYzAEACAAJ}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[I.B. Tauris]]|pages=88–89|isbn=9781860642296|oclc=60188878}}</ref> <ref name="Jhala1991">{{Kutip jurnal|last1=Jhala|first1=Yadvendradev Vikramsinh|author1-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last2=Giles|first2=Robert Hayes Jr.|date=Disember 1991|title=The Status and Conservation of the Wolf in Gujarat and Rajasthan, India|trans-title=Status dan Pemuliharaan Serigala di Gujarat dan di Rajasthan, India|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=5|issue=4|pages=476–483|bibcode=1991ConBi...5..476J|doi=10.1111/j.1523-1739.1991.tb00354.x|issn=1523-1739|jstor=2386069|s2cid=84471111|doi-access=free}}</ref> <ref name="Jhala1993">{{Kutip jurnal|last=Jhala|first=Yadvendradev Vikramsinh|author-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|date=Disember 1993|title=Predation on Blackbuck by Wolves in Velavadar National Park, Gujarat, India = Predación sobre el antilope por lobos en el Parque Nacional Velavadar, Guajart, India|trans-title=Pemangsaan terhadap Tembu Hitam oleh Serigala di Taman Negara Velavadar, Gujarat, India|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=7|issue=4|pages=874–881|bibcode=1993ConBi...7..874J|doi=10.1046/j.1523-1739.1993.740874.x|issn=1523-1739|jstor=2386819|s2cid=83733716|doi-access=free}}</ref> <ref name="Karanth2012">{{Kutip jurnal|last1=Karanth|first1=Krithi K.|author1-link=Krithi Karanth|last2=Gopalaswamy|first2=Arjun M.|last3=DeFries|first3=Ruth S.|author3-link=Ruth DeFries|last4=Ballal|first4=Natasha|date=5 Disember 2012|editor-last=Gratwicke|editor-first=Brian|title=Assessing Patterns of Human-Wildlife Conflicts and Compensation around a Central Indian Protected Area|trans-title=Mentaksir Pola Konflik Manusia–Hidupan Liar dan Pampasan di Sekeliling Sebuah Kawasan Terlindung India Tengah|journal=[[PLOS One]]|language=en|publisher=[[PLOS]]|volume=7|issue=12|article-number=e50433|bibcode=2012PLoSO...750433K|doi=10.1371/journal.pone.0050433|issn=1932-6203|pmc=3515612|pmid=23227173|s2cid=18145944|doi-access=free}}</ref> <ref name="Khosravi2012">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Kaboli|first2=Mohammad|last3=Imani|first3=Jalil|last4=Nourani|first4=Elham|date=3 Ogos 2012|title=Morphometric variations of the skull in the Gray Wolf (''Canis lupus'') in Iran|trans-title=Variasi morfometri bagi tengkorak pada serigala kelabu (''Canis lupus'') di Iran|journal=Acta Theriologica|language=en|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|volume=57|issue=4|pages=361–369|doi=10.1007/s13364-012-0089-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BF7-5|issn=2199-241X|s2cid=15443927}}</ref> <ref name="Khosravi2013">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Rezaei|first2=Hamid Reza|last3=Kaboli|first3=Mohammad|date=1 Januari 2013|title=Detecting Hybridization between Iranian Wild Wolf (Canis Lupus Pallipes) and Free-Ranging Domestic Dog (Canis Familiaris) by Analysis of Microsatellite Markers|trans-title=Mengesan Penghibridan antara Serigala Liar Iran (''Canis lupus pallipes'') dengan Anjing Bela Jinak Bebas Merantau (''Canis familiaris'') dengan Analisis bagi Penanda-penanda Mikrosatelit|journal=[[Zoological Science (jurnal)|Zoological Science]]|language=en|publisher=[[Persatuan Zoologi Jepun]]|volume=30|issue=1|pages=27–34|doi=10.2108/zsj.30.27|issn=2212-3830|pmid=23317363|s2cid=23083465}}</ref> <ref name="Khosravi2014">{{Kutip jurnal|last1=Khosravi|first1=Rasoul|last2=Asadi Aghbolaghi|first2=Marzieh|last3=Rezaei|first3=Hamid Reza|last4=Nourani|first4=Elham|last5=Kaboli|first5=Mohammad|date=2 Ogos 2014|title=Is black coat color in wolves of Iran an evidence of admixed ancestry with dogs?|trans-title=Adakah warna lapis bulu hitam pada serigala di Iran bukti tentang keleluhuran bercampur dengan anjing?|journal=Journal of Applied Genetics|language=en|publisher=[[Akademi Sains Poland]]|volume=56|issue=1|pages=97–105|doi=10.1007/s13353-014-0237-6|hdl=21.11116/0000-0008-8BFD-F|issn=2190-3883|pmid=25085671|s2cid=15381375}}</ref> <ref name="Knight2004">{{Kutip buku|editor-last=Knight|editor-first=John|date=2004|title=Wildlife in Asia: Cultural Perspectives|trans-title=Hidupan Liar di Asia: Perspektif Kebudayaan|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=lXOPmAEACAAJ}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Routledge|RoutledgeCurzon]]|pages=219–221|isbn=9780700713325|oclc=52587592}}</ref> <ref name="KrishnaMurthy1985">{{Kutip buku|last=Krishna Murthy|first=K.|date=1985|title=Mythical Animals in Indian Art|trans-title=Haiwan Mitos dalam Kesenian India|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=dMI4rZuRs1MC}}|language=en|location=New Delhi, India|publisher=Abhinav Publications|isbn=9780391032873}}</ref> <ref name="Krithivasan2009">{{Kutip laporan|last1=Krithivasan|first1=Roopa|last2=Athreya|first2=Vidya|last3=Odden|first3=Morten|date=November 2009|title=Human-Wolf Conflict in human dominated landscapes of Ahmednagar District, Maharashtra|trans-title=Konflik Manusia–Serigala di Landskap yang Didominasi oleh Manusia di Daerah Ahmednagar, Maharashtra|url=http://projectwaghoba.in/docs/roopa_krithivasan_indian_wolf_report_2009.pdf|url-status=dead|format=pdf|language=en|publisher=[[Yayasan Rufford]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200317190337/http://www.projectwaghoba.in/docs/roopa_krithivasan_indian_wolf_report_2009.pdf|archive-date=17 Mac 2020|access-date=12 Ogos 2026}}</ref> <ref name="Kumar1998">{{Kutip tesis|last=Kumar|first=Satish|date=1998|title=Ecology and behaviour of Indian grey wolf (''Canis lupus pallipes'' Sykes, 1831) in the Deccan Grasslands of Solapur, Maharashtra|trans-title=Ekologi dan tingkah laku serigala kelabu India (''Canis lupus pallipes'' Sykes, 1831) di Padang Rumput Dakkan di Solapur, Maharashtra|url=https://web.archive.org/web/20181102082303/http://ir.amu.ac.in/859/1/T%205038.pdf|type=PhD|language=en|location=Aligarh, India|publisher=[[Universiti Muslim Aligarh]]|s2cid=133507217}}</ref> <ref name="Kumar2022">{{Kutip jurnal|last1=Kumar|first1=Ashish|last2=Ramesh|first2=Tharmalingam|last3=Kalle|first3=Riddhika|last4=Arumugam|first4=Rathinasamy|date=7 Julai 2022|title=Generalization of threats attributed to large carnivores in areas of high human–wildlife conflict = Generalización de las Amenazas Atribuidas a los Grandes Carnívoros en las Áreas con un Elevado Conflicto Humano-Fauna|trans-title=Pengitlakan ancaman yang diatributkan kepada karnivor besar di kawasan berkonflik manusia–hidupan liar tinggi = Pengitlakan Ancaman yang Diatributkan kepada Karnivor Besar di Kawasan dengan Konflik Manusia–Fauna Ternaik|journal=[[Conservation Biology (jurnal)|Conservation Biology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=36|issue=5|article-number=e13974|bibcode=2022ConBi..36E3974A|doi=10.1111/cobi.13974|issn=1523-1739|pmc=9805120|pmid=35796039|s2cid=250336832}}</ref> <ref name="Leonard2007">{{Kutip jurnal|last1=Leonard|first1=Jennifer A.|last2=Vilà Arbonès|first2=Carles|last3=Fox-Dobbs|first3=Kena|last4=Koch|first4=Paul Lewis|last5=Wayne|first5=Robert Keith|last6=Van Valkenburgh|first6=Blaire|author6-link=Blaire Van Valkenburgh|date=3 Julai 2007|title=Megafaunal Extinctions and the Disappearance of a Specialized Wolf Ecomorph|trans-title=Kepupusan Megafauna dan Kelenyapan Ekomorf Serigala Terkhusus|journal=[[Current Biology]]|language=en|publisher=[[Cell Press]]|volume=17|issue=13|pages=1146–1150|bibcode=2007CBio...17.1146L|doi=10.1016/j.cub.2007.05.072|hdl=10088/6465|issn=0960-9822|pmid=17583509|s2cid=14039133|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Lokhande2013">{{Kutip jurnal|last1=Lokhande|first1=Amolkumar S.|last2=Bajaru|first2=Sameer Bikanso|date=Disember 2013|title=First Record of Melanistic Indian Wolf ''Canis lupus pallipes'' from the Indian Subcontinent|trans-title=Rekod Pertama tentang Serigala India ''Canis lupus pallipes'' Melanistik dari Subbenua India|url=https://www.bnhsjournal.in/index.php/bnhs/article/view/94032|journal=[[Journal of the Bombay Natural History Society]]|language=en|publisher=[[Bombay Natural History Society]]|volume=110|issue=3|pages=220–221|issn=2454-1095|s2cid=90009291}}</ref> <ref name="Maclean1979">{{Kutip buku|last=Maclean|first=Charles|date=1979|title=The Wolf Children|trans-title=Anak-anak Serigala|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=tO0-PgAACAAJ}}|language=en|location=Harmondsworth, United Kingdom|publisher=[[Penguin Books]]|page=336|isbn=9780140050530|oclc=6209035}}</ref> <ref name="Miklósi2015">{{Kutip buku|last=Miklósi|first=Ádám|author-link=Ádám Miklósi|date=2015|chapter=5-Comparative overview of ''Canis''|trans-chapter=5-Gambaran keseluruhan perbandingan bagi ''Canis''|title=Dog Behaviour, Evolution, and Cognition|trans-title=Tingkah Laku, Evolusi, dan Kognisi Anjing|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=VT-WBQAAQBAJ}}|language=en|edition=ke-2|location=Oxford, United Kingdom|publisher=[[Oxford University Press]]|pages=106–107|doi=10.1093/acprof:oso/9780199646661.003.0005|isbn=9780199646661|oclc=896850944}}</ref> <ref name="Mivart1890">{{Kutip buku|last=Mivart|first=St. George Jackson|author-link=St. George Jackson Mivart|date=1890|chapter=The Common Wolf|trans-chapter=Serigala Biasa|title=Dogs, Jackals, Wolves, and Foxes: A Monograph of the Canidae|trans-title=Anjing, Jakal, Serigala, dan Rubah: Monograf Canidae|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=RK1zbrXFTfAC}}|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=R. H. Porter|pages=9–10|oclc=2671312}}</ref> <ref name="Negi2002">{{Kutip buku|last=Negi|first=Sharad Singh|date=2002|title=Handbook of National Parks, Wildlife Sanctuaries and Biosphere Reserves in India|trans-title=Buku Panduan Taman Negara, Suaka Hidupan Liar, dan Kawasan Simpanan Biosfera di India|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=JYFmoOWfmX8C}}|language=en|edition=ke-3|location=New Delhi, India|publisher=Indus Publishing Company|page=151|isbn=9788173871283|oclc=53229135}}</ref> <ref name="Pilot2010">{{Kutip jurnal|last1=Pilot|first1=Małgorzata|last2=Branicki|first2=Wojciech|last3=Jędrzejewski|first3=Włodzimierz|author3-link=Włodzimierz Jędrzejewski|last4=Goszczyński|first4=Jacek|last5=Jędrzejewska|first5=Bogumiła Ewa|last6=Dykyy|first6=Ihor Vasylʹovich|last7=Shkvyria|first7=Maryna|last8=Tsingarska-Sedefcheva|first8=Elena|date=21 April 2010|title=Phylogeographic history of grey wolves in Europe|trans-title=Sejarah filogeografi serigala kelabu di Eropah|journal=[[BMC Ecology and Evolution|BMC Evolutionary Biology]]|language=en|publisher=[[BioMed Central]]|volume=10|issue=1|article-number=104|bibcode=2010BMCEE..10..104P|doi=10.1186/1471-2148-10-104|hdl=10779/lincoln.24404275|issn=2730-7182|pmc=2873414|pmid=20409299|s2cid=4816214|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Pocock1941">{{Kutip buku|last=Pocock|first=Reginald Innes|author-link=Reginald Innes Pocock|date=1941|title=Fauna of British India: Mammals|trans-title=Fauna di India British: Mamalia|language=en|location=London, United Kingdom|publisher=[[Taylor & Francis]]|pages=82–94|oclc=912881182}}</ref> <ref name="Qumsiyeh1996">{{Kutip buku|last=Qumsiyeh|first=Mazin Butros|author-link=Mazin Qumsiyeh|date=1996|chapter=''Canis lupus'' Wolf|trans-chapter=''Canis lupus'' Serigala|title=Mammals of the Holy Land|trans-title=Mamalia di Tanah Suci|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=Amr2oLxnR10C}}|location=Lubbock, Texas, Amerika Syarikat|publisher=[[Texas Tech University Press]]|pages=146–148|isbn=9780896723641|oclc=34321675}}</ref> <ref name="Rajpurohit1999">{{Kutip jurnal|last=Rajpurohit|first=Kishan Singh|date=Mac 1999|title=Child Lifting: Wolves in Hazaribagh, India|trans-title=Penculikan Anak: Serigala di Hazaribagh, India|journal=[[Ambio]]|language=en|publisher=[[Springer Science+Business Media]]|volume=28|issue=2|pages=162–166|issn=1654-7209|jstor=4314869|s2cid=62821601}}</ref> <ref name="Reichmann2005">{{Kutip jurnal|last1=Reichmann|first1=Alon|last2=Saltz|first2=David|date=2005|title=THE GOLAN WOLVES: THE DYNAMICS, BEHAVIORAL ECOLOGY, AND MANAGEMENT OF AN ENDANGERED PEST|trans-title=SERIGALA GOLAN: DINAMIK, EKOLOGI TINGKAH LAKU, DAN PENGURUSAN SUATU MAKHLUK PEROSAK TERANCAM|journal=Israel Journal of Zoology|language=en|publisher=[[Taylor & Francis]]|volume=51|issue=2|pages=87–133|doi=10.1560/1BLK-B1RT-XB11-BWJH|doi-broken-date=15 Jun 2026|issn=2224-4662|s2cid=84121490}}</ref> <ref name="Saad2015">{{Kutip jurnal|last1=Saad|first1=Muhammad|last2=Anwar|first2=Maqsood|last3=Waseem|first3=Muhammad|last4=Salim|first4=Mohammad|last5=Ali|first5=Zulfiqar|date=2015|title=DISTRIBUTION RANGE AND POPULATION STATUS OF INDIAN GREY WOLF (CANIS LUPUS PALLIPES) AND ASIATIC JACKAL (CANIS AUREUS) IN LEHRI NATURE PARK, DISTRICT JHELUM, PAKISTAN|trans-title=JULAT WILAYAH TABURAN DAN STATUS POPULASI BAGI SERIGALA KELABU INDIA (''CANIS LUPUS PALLIPES'') DAN JAKAL ASIA (''CANIS AUREUS'') DI TAMAN ALAM SEMULA JADI LEHRI, DAERAH JHELUM, PAKISTAN|url=https://www.researchgate.net/publication/282328876_Distribution_range_and_population_status_of_Indian_grey_wolf_Canis_Lupus_Pallipes_and_Asiatic_jackal_Canis_aureus_in_Lehri_Nature_Park_District_Jhelum_Pakistan|journal=Journal of Animal and Plant Sciences|language=en|publisher=Pakistan Agricultural Scientists Forum|volume=25|issue=3 Supp. 2|pages=433–440|issn=2309-8694}}</ref> <ref name="Sadhukhan2019">{{Kutip jurnal|last1=Sadhukhan|first1=Sougata|last2=Hennelly|first2=Lauren Mae|last3=Habib|first3=Bilal|date=31 Oktober 2019|editor-last=Umapathy|editor-first=Govindhaswamy|title=Characterising the harmonic vocal repertoire of the Indian wolf (''Canis lupus pallipes'')|trans-title=Mencirikan repertoir suara harmonik bagi serigala India (''Canis lupus pallipes'')|journal=[[PLOS One]]|language=en|publisher=[[PLOS]]|volume=14|issue=10|article-number=e0216186|bibcode=2019PLoSO..1416186S|biorxiv=10.1101/612507|doi=10.1371/journal.pone.0216186|issn=1932-6203|pmc=6822943|pmid=31671161|s2cid=207814531|doi-access=free}}</ref> <ref name="Sharma2004">{{Kutip jurnal|last1=Sharma|first1=Dinesh Kumar|last2=Maldonado|first2=Jesús Eduardo|author2-link=Jesús E. Maldonado|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Fleischer|first4=Robert Carl|author4-link=Robert C. Fleischer|date=7 Februari 2004|title=Ancient wolf lineages in India|trans-title=Zuriat-zuriat serigala purba di India|journal=[[Proceedings of the Royal Society|Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences]]|language=en|publisher=[[Royal Society]]|volume=271|issue=Suppl_3|pages=S1–S4|bibcode=2004PBioS.271.0071S|doi=10.1098/rsbl.2003.0071|hdl=10088/4412|issn=1471-2954|jstor=4142540|pmc=1809981|pmid=15101402|s2cid=8662016|hdl-access=free}}</ref> <ref name="Shrotriya2012">{{Kutip jurnal|last1=Shrotriya|first1=Shivam|last2=Balajeid Lyngdoh|first2=Salvador|last3=Habib|first3=Bilal|date=25 Oktober 2012|title=Wolves in Trans-Himalayas: 165 years of taxonomic confusion|trans-title=Serigala di Trans-Himalaya: Kekeliruan taksonomi selama 165 tahun|url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/103/08/0885.pdf|journal=[[Current Science]]|language=en|publisher=Current Science Association|volume=103|issue=8|pages=885–887|issn=0011-3891|jstor=24088875|s2cid=49644320}}</ref> <ref name="Singh2006">{{Kutip jurnal|last1=Singh|first1=Mewa|author1-link=Mewa Singh (profesor)|last2=Kumara|first2=Honnavalli Nagaraj|date=24 Mei 2006|title=Distribution, status and conservation of Indian gray wolf (''Canis lupus pallipes'') in Karnataka, India|trans-title=Taburan, status, dan pemuliharaan serigala kelabu India (''Canis lupus pallipes'') di Karnataka, India|journal=[[Journal of Zoology]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=270|issue=1|pages=164–169|doi=10.1111/j.1469-7998.2006.00103.x|issn=1469-7998|s2cid=85199848}}</ref> <ref name="Spotte2012">{{Kutip buku|last=Spotte|first=Stephen|date=15 Mac 2012|chapter=1 - What makes a wolf|trans-chapter=1 - Apakah yang menjadikan serigala|title=Societies of Wolves and Free-ranging Dogs|trans-title=Masyarakat Serigala dan Anjing Bebas Merantau|url={{Buku Google|plainurl=yes|id=zGTEicPYW_cC}}|language=en|location=Cambridge, United Kingdom|publisher=[[Cambridge University Press]]|page=4|doi=10.1017/CBO9781139057769.002|isbn=9781107015197|oclc=766607128}}</ref> <ref name="Wang2022">{{Kutip jurnal|last1=Wang|first1=Mingshan|last2=Thakur|first2=Mukesh|last3=Jhala|first3=Yadvendradev Vikramsinh|author3-link=Yadvendradev Vikramsinh Jhala|last4=Wang|first4=Sheng|last5=Yellapu|first5=Srinivas|last6=Dai|first6=Shanshan|last7=Liu|first7=Zhengxi|last8=Chen|first8=Hongman|last9=Green|first9=Richard Edward|last10=Koepfli|first10=Klaus-Peter|last11=Shapiro|first11=Beth Alison|author11-link=Beth Shapiro|date=8 Februari 2022|editor-last=Huerta-Sánchez|editor-first=Emilia|title=Genome Sequencing of a Gray Wolf from Peninsular India Provides New Insights into the Evolution and Hybridization of Gray Wolves|trans-title=Penjujukan Genom bagi Serigala Kelabu dari India Semenanjung Menyediakan Pandangan Baharu tentang Evolusi dan Penghibridan Serigala Kelabu|journal=[[Genome Biology and Evolution]]|language=en|publisher=[[Oxford University Press]]|volume=14|issue=2|article-number=evac012|doi=10.1093/gbe/evac012|issn=1759-6653|pmc=8841465|pmid=35137061|s2cid=237791584|ssrn=3885988}}</ref> <ref name="Wilkins2004">{{Kutip buku|last=Wilkins|first=William Joseph|date=19 Mac 2004|title=Hindu Mythology, Vedic and Puranic|trans-title=Mitologi Hindu, Weda dan Purana|language=en|publisher=[[Kessinger Publishing]]|isbn=9780766188815|oclc=320138546}}</ref> <ref name="Yarrell1831">{{Kutip jurnal|last=Yarrell|first=William|author-link=William Yarrell|date=12 Julai 1831|title=July 12, 1831.|trans-title=12 Julai 1831.|journal=[[Journal of Zoology|Proceedings of the Zoological Society of London]]|language=en|publisher=[[Wiley (penerbit)|Wiley]]|volume=1|issue=1|pages=99–108|doi=10.1111/j.1469-7998.1830.tb00018.x|issn=1469-7998|doi-access=free}}</ref> <ref name="Zuppiroli2006">{{Kutip majalah|last1=Zuppiroli|first1=Pierre|last2=Donnez|first2=Lise|date=Musim Bunga 2006|title=An interview with Ozgun Emre Can on The Wolves In Turkey|trans-title=Temu duga dengan Özgü Emre Can tentang Serigala di Turki|url=https://ukwct.org.uk/wp/issue26.pdf|magazine=Wolf Print|language=en|publisher=[[UK Wolf Conservation Trust]]|issue=26|pages=8–9|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> }} ==Pautan luar== {{Kategori Commons|Canis lupus pallipes|Canis lupus pallipes}} {{Wikispecies|Canis lupus pallipes}} * {{Kutip berita|title=তালতলীতে নেকড়ে পিটিয়ে মারলো এলাকাবাসী|trans-title=Di Taltoli, warga tempatan belasah serigala|url=https://www.banglanews24.com/climate-nature/news/bd/720406.details|language=bn|publisher=Bangla News 24|date=4 Jun 2019|access-date=10 Ogos 2026}} {{Subspesies serigala kelabu}} {{Taxonbar|from=Q855921}} [[Kategori:Serigala]] [[Kategori:Subspesies Canis lupus]] [[Kategori:Mamalia di India]] [[Kategori:Mamalia di Pakistan]] [[Kategori:Mamalia di Bangladesh]] [[Kategori:Mamalia di Asia Selatan]] [[Kategori:Mamalia di Timur Tengah]] [[Kategori:Mamalia diperihalkan pada 1831]] cw5flmo10nfnlcbfuqj599jyelfxxb9 0 459480 6925542 6924941 2026-08-11T23:09:32Z ~2026-44304-63 412513 Negara republik seperti Itali dan Singapura sentiasa guna "pemerintah", rujuk Glosari Istilah Parlimen Singapura - https://www.yumpu.com/id/document/read/36238228/glosari-istilah-parlimen-singapura-parliament-of- - untuk penggunaan "pemerintah" dalam bahasa Melayu digunakan negara republik Singapura 6925542 wikitext text/x-wiki {{Kotak info jawatan rasmi | jawatan = Presiden | badan = Republik Itali | nama_asal = {{lang|it|Presidente della Repubblica Italiana}} | bendera = Flag of the President of Italy.svg | saiz_bendera = 125px | alt_bendera = Panji Presiden Republik Itali | kapsyen_bendera = Panji Presiden Republik | imej = Sergio Mattarella Presidente della Repubblica Italiana.jpg | saiz_imej = 165px | alt = Potret rasmi Sergio Mattarella | kapsyen_imej = [[Sergio Mattarella]], penyandang sejak 2015 | penyandang = [[Sergio Mattarella]] | penyandang_sejak = 3 Februari 2015 | jenis = [[Ketua negara]] | bidang_kuasa = [[Itali|Republik Itali]] | kediaman = [[Istana Quirinal]], [[Rom]] | tempoh_jawatan = Tujuh tahun | kelayakan_tempoh_jawatan = Tiada had bilangan penggal dinyatakan dalam Perlembagaan | surat_cara_pembentukan = [[Perlembagaan Itali|Perlembagaan Republik Itali]] | pembentukan = 1 Januari 1948 | pertama = [[Enrico De Nicola]] | penggantian = [[Presiden Senat Republik Itali]] | tapak_web = [https://www.quirinale.it/ quirinale.it] }} '''Presiden Republik Itali''' ({{lang-it|Presidente della Repubblica Italiana}}) ialah [[ketua negara]] [[Itali|Republik Itali]]. Menurut Perkara 87 [[Perlembagaan Itali|Perlembagaan Republik Itali]], presiden mewakili perpaduan negara dan menjalankan beberapa fungsi perlembagaan yang berkaitan dengan [[Parlimen Itali|Parlimen]], proses perundangan, pembentukan pemerintah, hubungan luar, pertahanan dan badan kehakiman.<ref name="art87">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-ii/articolo-87 |title=Articolo 87 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> Presiden bukan ketua Pemerintah; [[Pemerintah Itali]] terdiri daripada [[Perdana Menteri Itali|Presiden Majlis Menteri]] dan para menteri, serta tertakluk pada kepercayaan kedua-dua dewan Parlimen.<ref name="art92">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-iii/sezione-i/articolo-92 |title=Articolo 92 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref><ref name="art94">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-iii/sezione-i/articolo-94 |title=Articolo 94 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> Presiden dipilih melalui pengundian sulit oleh Parlimen yang bersidang bersama-sama dengan wakil wilayah. Setiap penggal berlangsung selama tujuh tahun. Perlembagaan tidak menetapkan had bilangan penggal, dan pemilihan semula pernah berlaku terhadap [[Giorgio Napolitano]] pada 2013 serta [[Sergio Mattarella]] pada 2022.<ref name="art83">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-ii/articolo-83 |title=Articolo 83 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref><ref name="art85">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-ii/articolo-85 |title=Articolo 85 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref><ref name="napolitano">{{cite web |url=https://presidenti.quirinale.it/page/11/nap-biografia.html |title=Biografia del Presidente Giorgio Napolitano |website=I Presidenti della Repubblica |publisher=Presidenza della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> Penyandangnya ialah Sergio Mattarella. Beliau dipilih sebagai presiden ke-12 Republik pada 31 Januari 2015 dan mengangkat sumpah pada 3 Februari tahun yang sama. Mattarella dipilih semula pada 29 Januari 2022 untuk penggal kedua, dengan memperoleh 759 undi pada pusingan pengundian kelapan.<ref name="mattarella-bio">{{cite web |url=https://www.quirinale.it/it/pagine/biografia-presidente-sergio-mattarella |title=La biografia del Presidente Sergio Mattarella |website=Presidenza della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref><ref name="mattarella-oath">{{cite web |url=https://www.quirinale.it/elementi/12 |title=Il Presidente della Repubblica Sergio Mattarella ha giurato dinanzi al Parlamento e pronunciato il discorso di insediamento |website=Presidenza della Repubblica |language=it |date=3 Februari 2015 |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref><ref name="mattarella2022">{{cite web |url=https://www.quirinale.it/it/pagine/elezione-presidente-sergio-mattarella-29-gennaio-2022 |title=L'elezione del Presidente Sergio Mattarella (29 gennaio 2022) |website=Presidenza della Repubblica |language=it |date=29 Januari 2022 |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> == Sejarah == [[Fail:Enrico De Nicola 1948.jpg|thumb|kanan|220px|alt=Enrico De Nicola berbual dengan beberapa orang pada 1948|[[Enrico De Nicola]], ketua negara sementara Itali dari 1946 hingga 1948 dan Presiden Republik yang pertama.]] Jawatan Presiden Republik lahir daripada perubahan Itali daripada [[Kerajaan Itali (1861–1946)|monarki]] kepada republik selepas [[Referendum institusi Itali 1946|referendum institusi 1946]]. Pada 28 Jun 1946, [[Dewan Perlembagaan Itali|Dewan Perlembagaan]] memilih [[Enrico De Nicola]] sebagai ''Capo provvisorio dello Stato'' (Ketua Negara Sementara). Beliau mengangkat sumpah pada 1 Julai dan dipilih semula ke jawatan sementara itu pada 26 Jun 1947.<ref name="denicola">{{cite web |url=https://presidenti.quirinale.it/page/1/den-biografia.html |title=I Presidenti - Biografia del Presidente Enrico De Nicola |website=I Presidenti della Repubblica |publisher=Presidenza della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> [[Perlembagaan Itali|Perlembagaan Republik Itali]] ditandatangani pada 27 Disember 1947 dan mula berkuat kuasa pada 1 Januari 1948. Menurut peruntukan peralihan pertamanya, De Nicola pada tarikh itu mengambil gelaran dan menjalankan kuasa Presiden Republik, sekali gus menjadi presiden pertama Itali di bawah susunan perlembagaan republik.<ref name="constitution-history">{{cite web |url=https://archivio.quirinale.it/aspr/la-costituzione |title=La Costituzione della Repubblica Italiana |website=Archivio storico della Presidenza della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref><ref name="denicola" /> [[Fail:Costituzione originale della Repubblica Italiana.jpg|thumb|kiri|200px|alt=Halaman terakhir naskhah asal Perlembagaan Republik Itali dengan tandatangan|Halaman terakhir naskhah asal [[Perlembagaan Itali|Perlembagaan Republik Itali]], yang ditandatangani pada 27 Disember 1947 dan mula berkuat kuasa pada 1 Januari 1948.]] [[Luigi Einaudi]] menjadi presiden pertama yang dipilih oleh Parlimen republik menurut peruntukan Perlembagaan. Beliau dipilih pada 11 Mei 1948 dalam pusingan pengundian keempat dengan 518 undi.<ref name="einaudi">{{cite web |url=https://presidenti.quirinale.it/page/2/ein-elezione.html |title=I Presidenti - L'elezione del Presidente Luigi Einaudi |website=I Presidenti della Repubblica |publisher=Presidenza della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> Untuk sebahagian besar sejarah republik, seorang presiden berkhidmat selama satu penggal sahaja walaupun tiada larangan perlembagaan terhadap pemilihan semula. Keadaan itu berubah pada April 2013 apabila Giorgio Napolitano menjadi presiden pertama yang dipilih semula untuk penggal tujuh tahun kedua. Beliau kemudiannya meletak jawatan pada 14 Januari 2015 sebelum menamatkan penggal tersebut.<ref name="napolitano" /> Mattarella menjadi presiden kedua yang dipilih semula apabila Parlimen dan wakil wilayah memilihnya bagi penggal kedua pada Januari 2022.<ref name="mattarella2022" /> == Pemilihan dan tempoh jawatan == === Kelayakan === Menurut Perkara 84 Perlembagaan, seseorang calon mestilah [[kewarganegaraan Itali|warganegara Itali]], berumur sekurang-kurangnya 50 tahun serta mempunyai hak sivil dan politik sepenuhnya. Jawatan presiden juga tidak boleh dipegang serentak dengan mana-mana jawatan lain.<ref name="art84">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-ii/articolo-84 |title=Articolo 84 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> Perlembagaan tidak mensyaratkan calon menjadi ahli Parlimen, memegang jawatan politik tertentu terlebih dahulu atau dicalonkan oleh parti politik.<ref name="art84" /> === Badan pemilih dan pengundian === [[Fail:Italian presidential election 2022.svg|thumb|kanan|250px|alt=Rajah keputusan pusingan kelapan pilihan raya presiden Itali 2022|Keputusan pusingan kelapan [[Pilihan raya presiden Itali 2022|pilihan raya presiden 2022]]. [[Sergio Mattarella]] dipilih semula untuk penggal kedua dengan 759 undi.]] Presiden dipilih oleh [[Parlimen Itali]] dalam sidang bersama. Anggota kedua-dua dewannya, iaitu [[Dewan Rakyat Itali|Dewan Rakyat]] dan [[Senat Republik Itali|Senat Republik]], disertai wakil yang dipilih oleh majlis wilayah. Setiap wilayah menghantar tiga orang wakil yang dipilih supaya perwakilan golongan minoriti turut terjamin, kecuali [[Lembah Aosta]] yang menghantar seorang sahaja.<ref name="art83" /> Pengundian dijalankan secara sulit. Dalam tiga pusingan pertama, seseorang calon perlu memperoleh undi sekurang-kurangnya dua pertiga daripada anggota perhimpunan. Mulai pusingan keempat, majoriti mutlak daripada keseluruhan anggota perhimpunan mencukupi untuk memilih presiden.<ref name="art83" /> Oleh sebab bilangan senator seumur hidup boleh berubah, jumlah keseluruhan anggota badan pemilih tidak semestinya sama bagi setiap pilihan raya presiden. Perkara 85 menetapkan bahawa Presiden Dewan Rakyat hendaklah memanggil sidang bersama bagi memilih presiden baharu 30 hari sebelum tamatnya penggal penyandang. Jika Dewan Rakyat dan Senat telah dibubarkan atau hanya mempunyai masa kurang daripada tiga bulan sebelum tamat tempoh perundangan, pilihan raya presiden diadakan dalam tempoh 15 hari selepas Parlimen baharu bersidang.<ref name="art85" /> === Sumpah dan permulaan penggal === Sebelum menjalankan tugasnya, presiden wajib mengangkat sumpah setia kepada Republik dan berjanji mematuhi Perlembagaan di hadapan Parlimen dalam sidang bersama, sebagaimana ditetapkan oleh Perkara 91.<ref name="art91">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-ii/articolo-91 |title=Articolo 91 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> [[Fail:Camera dei deputati Aula Palazzo Montecitorio Roma.jpg|thumb|kanan|240px|alt=Sergio Mattarella bersama Presiden Senat dan Presiden Dewan Rakyat di dalam dewan Palazzo Montecitorio|[[Sergio Mattarella]] mengangkat sumpah bagi penggal keduanya di hadapan Parlimen dalam sidang bersama di [[Palazzo Montecitorio]] pada 3 Februari 2022.]] Tempoh jawatan ialah tujuh tahun.<ref name="art85" /> Perlembagaan tidak menetapkan had bilangan penggal atau melarang penggal berturut-turut. Pemilihan semula Napolitano pada 2013 dan Mattarella pada 2022 mengesahkan bahawa seseorang penyandang boleh dipilih semula.<ref name="napolitano" /><ref name="mattarella2022" /> === Kekosongan dan pemangkuan === Jika presiden tidak dapat menjalankan tugasnya, fungsi Presiden Republik dilaksanakan oleh [[Presiden Senat Republik Itali|Presiden Senat Republik]].<ref name="art86">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-ii/articolo-86 |title=Articolo 86 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> Peruntukan ini merangkumi keadaan ketidakupayaan sementara serta kekosongan jawatan. Jika kekosongan berlaku akibat ketidakupayaan kekal, kematian atau peletakan jawatan presiden, Presiden Dewan Rakyat hendaklah memanggil pilihan raya presiden baharu dalam tempoh 15 hari. Tempoh yang lebih panjang dibenarkan sekiranya kedua-dua dewan telah dibubarkan atau tinggal kurang daripada tiga bulan sebelum tamat tempoh perundangan.<ref name="art86" /> === Bekas presiden === Perkara 59 Perlembagaan menetapkan bahawa setiap bekas Presiden Republik menjadi [[senator seumur hidup Itali|senator seumur hidup]] secara automatik, kecuali jika beliau menolak kedudukan tersebut.<ref name="art59">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-i/sezione-i/articolo-59 |title=Articolo 59 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> Oleh itu, kedudukan sebagai senator seumur hidup bagi bekas presiden bukan suatu pelantikan baharu oleh pengganti mereka. == Kedudukan dan kuasa perlembagaan == === Kedudukan dalam sistem berparlimen === [[Fail:Mattarella Meloni 2022.jpg|thumb|kanan|240px|alt=Sergio Mattarella dan Giorgia Meloni berjabat tangan di Istana Quirinal|Presiden [[Sergio Mattarella]] bersama [[Giorgia Meloni]] di [[Istana Quirinal]] pada Oktober 2022, ketika pembentukan pemerintah selepas [[Pilihan raya umum Itali 2022|pilihan raya umum 2022]].]] Itali mengamalkan sistem [[republik berparlimen]]. Presiden ialah ketua negara, manakala kuasa pemerintahan dilaksanakan oleh [[Pemerintah Itali|Pemerintah]] yang terdiri daripada Presiden Majlis Menteri dan para menteri. Pihak Pemerintah perlu memperoleh serta mengekalkan kepercayaan kedua-dua dewan Parlimen.<ref name="art92" /><ref name="art94" /> Oleh itu, Presiden Republik bukan eksekutif presiden seperti dalam sistem presidensial. Pada masa yang sama, jawatan itu bukan semata-mata bersifat istiadat kerana Perlembagaan memberikan presiden beberapa kuasa tersendiri, antaranya pelantikan Presiden Majlis Menteri, pembubaran Parlimen, pengembalian sesuatu undang-undang untuk dipertimbangkan semula, pelantikan sebahagian hakim Mahkamah Perlembagaan dan pemberian pengampunan. Kajian mengenai kepresidenan Itali turut menunjukkan bahawa tahap pengaruh sebenar seseorang presiden boleh berubah mengikut kekuatan parti, kestabilan pemerintah dan keadaan politik semasa.<ref name="pasquino">{{cite journal |last=Pasquino |first=Gianfranco |title=Italian Presidents and their Accordion: Pre-1992 and Post-1994 |journal=Parliamentary Affairs |volume=65 |issue=4 |year=2012 |pages=845–860 |doi=10.1093/pa/gsr059 }}</ref> === Kuasa dan fungsi === Kuasa utama presiden tersebar dalam beberapa bahagian Perlembagaan. Antara yang terpenting ialah: {| class="wikitable" |+ Kuasa perlembagaan utama Presiden Republik Itali |- ! scope="col" | Bidang ! scope="col" | Kuasa atau fungsi utama ! scope="col" | Asas perlembagaan ! scope="col" | Had atau prosedur penting |- ! scope="row" | Parlimen dan pilihan raya | Menghantar perutusan kepada kedua-dua dewan; memanggil pilihan raya Parlimen dan menetapkan tarikh sidang pertama; serta, selepas mendengar Presiden kedua-dua dewan, membubarkan satu atau kedua-duanya. | Perkara 87 dan 88<ref name="art87" /><ref name="art88">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-ii/articolo-88 |title=Articolo 88 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> | Kuasa pembubaran tertakluk pada perundingan dengan Presiden Dewan Rakyat dan Presiden Senat serta sekatan dalam enam bulan terakhir penggal presiden. |- ! scope="row" | Perundangan | Memberi kuasa kepada pembentangan rang undang-undang Pemerintah kepada Parlimen; memasyhurkan undang-undang; mengeluarkan dekri yang mempunyai kuat kuasa undang-undang serta peraturan menurut peruntukan Perlembagaan; dan memanggil referendum dalam keadaan yang diperuntukkan oleh Perlembagaan. | Perkara 74 dan 87<ref name="art74">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-i/sezione-ii/articolo-74 |title=Articolo 74 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref><ref name="art87" /> | Sebelum memasyhurkan sesuatu undang-undang, presiden boleh meminta Parlimen mempertimbangkannya semula sekali dengan perutusan beralasan. Jika Parlimen meluluskannya semula, presiden wajib memasyhurkannya. |- ! scope="row" | Pembentukan pemerintah | Melantik [[Perdana Menteri Itali|Presiden Majlis Menteri]] dan, atas cadangan beliau, para menteri. | Perkara 92<ref name="art92" /> | Pemerintah yang dibentuk perlu memperoleh kepercayaan kedua-dua dewan Parlimen. |- ! scope="row" | Pentadbiran negara | Melantik pegawai negara dalam kes yang ditentukan oleh undang-undang serta menjalankan fungsi formal lain yang diperuntukkan kepada ketua negara. | Perkara 87<ref name="art87" /> | Pelantikan dan tindakan tertentu tertakluk pada undang-undang serta tandatangan balas menteri. |- ! scope="row" | Hubungan luar | Mengakreditasi dan menerima wakil diplomatik serta meratifikasi perjanjian antarabangsa. | Perkara 80 dan 87<ref name="art80">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-i/sezione-ii/articolo-80 |title=Articolo 80 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref><ref name="art87" /> | Perjanjian dalam kategori yang dinyatakan oleh Perkara 80 memerlukan kebenaran Parlimen melalui undang-undang sebelum diratifikasi. |- ! scope="row" | Pertahanan | Memegang perintah tertinggi [[Angkatan Tentera Itali]], mempengerusikan [[Majlis Tertinggi Pertahanan Itali]] dan mengisytiharkan keadaan perang. | Perkara 78 dan 87<ref name="art78">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-i/sezione-ii/articolo-78 |title=Articolo 78 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref><ref name="art87" /> | Keadaan perang diputuskan terlebih dahulu oleh kedua-dua dewan Parlimen. |- ! scope="row" | Kehakiman | Mempengerusikan [[Majlis Tinggi Kehakiman Itali|Majlis Tinggi Kehakiman]] ({{lang-it|Consiglio Superiore della Magistratura}}), melantik satu pertiga hakim [[Mahkamah Perlembagaan Itali]] serta memberikan pengampunan dan meringankan hukuman. | Perkara 87, 104 dan 135<ref name="art104">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-iv/sezione-i/articolo-104 |title=Articolo 104 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref><ref name="art135">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-vi/sezione-i/articolo-135 |title=Articolo 135 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> | Mahkamah Perlembagaan mempunyai 15 orang hakim; satu pertiga dilantik oleh presiden, satu pertiga oleh Parlimen dalam sidang bersama dan satu pertiga oleh badan kehakiman tertinggi. |- ! scope="row" | Senator seumur hidup dan anugerah | Melantik senator seumur hidup menurut Perkara 59 serta mengurniakan penghormatan Republik. | Perkara 59 dan 87<ref name="art59" /><ref name="art87" /> | Pelantikan senator seumur hidup tertakluk pada syarat dan had yang ditetapkan dalam Perkara 59. |} Sebahagian daripada kuasa ini mempunyai unsur budi bicara perlembagaan, manakala sebahagian yang lain dilaksanakan dalam hubungan dengan pihak Pemerintah mahupun Parlimen. Perbezaan ini penting kerana tindakan formal yang dilakukan atas nama presiden tidak semestinya menunjukkan bahawa dasar berkenaan ditentukan secara bebas oleh ketua negara.<ref name="pasquino" /> === Pembubaran Parlimen === Perkara 88 memberikan presiden kuasa untuk membubarkan kedua-dua dewan Parlimen atau salah satu daripadanya selepas mendengar pandangan Presiden Dewan Rakyat dan Presiden Senat.<ref name="art88" /> Rundingan tersebut wajib dilakukan, walaupun Perlembagaan tidak menyatakan bahawa pandangan kedua-dua Presiden dewan itu mengikat Presiden Republik. Presiden pada asasnya tidak boleh menggunakan kuasa pembubaran dalam enam bulan terakhir penggalnya, suatu tempoh yang dikenali dalam amalan perlembagaan Itali sebagai {{lang|it|semestre bianco}}. Larangan itu tidak terpakai sekiranya tempoh enam bulan tersebut bertindih sepenuhnya atau sebahagiannya dengan enam bulan terakhir tempoh perundangan Parlimen.<ref name="art88" /> === Tandatangan balas dan tanggungjawab perlembagaan === Perkara 89 menetapkan bahawa sesuatu tindakan Presiden Republik tidak sah melainkan ditandatangani balas oleh menteri yang mencadangkannya dan mengambil tanggungjawab terhadap tindakan tersebut. Tindakan yang mempunyai kuat kuasa undang-undang serta tindakan lain yang ditentukan oleh undang-undang turut memerlukan tandatangan balas Presiden Majlis Menteri.<ref name="art89">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-ii/articolo-89 |title=Articolo 89 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> Mekanisme ini merupakan salah satu unsur yang membezakan kedudukan ketua negara daripada Pemerintah yang bertanggungjawab secara politik kepada Parlimen. Presiden pada umumnya tidak bertanggungjawab terhadap tindakan yang dilakukan dalam menjalankan fungsi jawatannya. Perkara 90 menetapkan dua pengecualian, iaitu [[pengkhianatan besar]] atau serangan terhadap Perlembagaan. Dalam keadaan sedemikian, presiden boleh didakwa oleh Parlimen dalam sidang bersama melalui majoriti mutlak daripada anggotanya.<ref name="art90">{{cite web |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-ii/articolo-90 |title=Articolo 90 |website=Senato della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> == Kediaman presiden == [[Fail:Quirinale palazzo e obelisco con dioscuri Roma.jpg|thumb|kanan|250px|alt=Istana Quirinal di Rom dengan obelisk dan patung Dioscuri di hadapannya|[[Istana Quirinal]] di [[Rom]] ialah kediaman rasmi utama Presiden Republik dan pusat institusi kepresidenan Itali.]] [[Istana Quirinal]] di [[Rom]] merupakan kediaman rasmi utama Presiden Republik dan pusat utama institusi kepresidenan. Istana tersebut pernah digunakan oleh paus dan raja-raja Itali sebelum menjadi tempat kedudukan ketua negara republik selepas 1948.<ref name="castelporziano">{{cite web |url=https://palazzo.quirinale.it/residenze/c_porziano.html |title=Le residenze presidenziali: Castelporziano |website=Presidenza della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> Dua lagi hartanah merupakan sebahagian daripada kemudahan rasmi Presiden Republik, iaitu [[Castelporziano]], sebuah estet di kawasan metropolitan Rom, dan [[Villa Rosebery]] di [[Napoli]]. Sejak 1948, Castelporziano menjadi sebahagian daripada aset yang diperuntukkan kepada Presiden Republik bersama-sama Istana Quirinal dan Villa Rosebery.<ref name="castelporziano" /><ref name="rosebery">{{cite web |url=https://palazzo.quirinale.it/residenze/v_rosebery.html |title=Le residenze presidenziali: Villa Rosebery |website=Presidenza della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> == Garis masa == Garis masa berikut menunjukkan tempoh jawatan Presiden Republik sejak Perlembagaan Republik Itali mula berkuat kuasa pada 1 Januari 1948.<ref name="presidenti-quirinale">{{cite web |url=https://presidenti.quirinale.it/ |title=I Presidenti della Repubblica |website=Presidenza della Repubblica |language=it |access-date=10 Ogos 2026 }}</ref> {{#tag:timeline| ImageSize = width:900 height:auto barincrement:18 PlotArea = top:10 bottom:80 right:100 left:20 AlignBars = late Colors = id:pli value:rgb(0.161,0.459,0.761) legend:PLI id:dc value:rgb(0.529,0.808,0.980) legend:DC id:psdi value:rgb(0.999,0.509,0.509) legend:PSDI id:psi value:rgb(0.929,0.157,0.333) legend:PSI id:ds value:rgb(0.808,0.125,0.161) legend:DS id:ind value:rgb(0.800,0.800,0.800) legend:Bebas id:gray1 value:gray(0.85) id:gray2 value:gray(0.95) id:grid value:gray(0.5) DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1948 till:{{#time:d/m/Y}} TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = gridcolor:gray1 unit:year increment:5 start:1948 ScaleMinor = gridcolor:gray2 unit:year increment:1 start:1948 Legend = columns:1 left:205 top:35 columnwidth:75 TextData = pos:(20,27) textcolor:black fontsize:M text:"Parti politik:" BarData = bar:DeNicola bar:Einaudi bar:Gronchi bar:Segni bar:Saragat bar:Leone bar:Pertini bar:Cossiga bar:Scalfaro bar:Ciampi bar:Napolitano bar:Mattarella PlotData = width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till bar:DeNicola from:01/01/1948 till:12/05/1948 color:pli text:"[[Enrico De Nicola|De Nicola]]" fontsize:10 bar:Einaudi from:12/05/1948 till:11/05/1955 color:pli text:"[[Luigi Einaudi|Einaudi]]" fontsize:10 bar:Gronchi from:11/05/1955 till:11/05/1962 color:dc text:"[[Giovanni Gronchi|Gronchi]]" fontsize:10 bar:Segni from:11/05/1962 till:06/12/1964 color:dc text:"[[Antonio Segni|Segni]]" fontsize:10 bar:Saragat from:29/12/1964 till:29/12/1971 color:psdi text:"[[Giuseppe Saragat|Saragat]]" fontsize:10 bar:Leone from:29/12/1971 till:15/06/1978 color:dc text:"[[Giovanni Leone|Leone]]" fontsize:10 bar:Pertini from:09/07/1978 till:29/06/1985 color:psi text:"[[Sandro Pertini|Pertini]]" fontsize:10 bar:Cossiga from:03/07/1985 till:28/04/1992 color:dc text:"[[Francesco Cossiga|Cossiga]]" fontsize:10 bar:Scalfaro from:28/05/1992 till:15/05/1999 color:dc text:"[[Oscar Luigi Scalfaro|Scalfaro]]" fontsize:10 bar:Ciampi from:18/05/1999 till:15/05/2006 color:ind text:"[[Carlo Azeglio Ciampi|Ciampi]]" fontsize:10 bar:Napolitano from:15/05/2006 till:22/04/2013 color:ds text:"[[Giorgio Napolitano|Napolitano]]" fontsize:10 from:22/04/2013 till:14/01/2015 color:ind bar:Mattarella from:03/02/2015 till:end color:ind text:"[[Sergio Mattarella|Mattarella]]" fontsize:10 }} <small>'''Singkatan:''' PLI = [[Parti Liberal Itali]]; DC = [[Demokrasi Kristian (Itali)|Demokrasi Kristian]]; PSDI = [[Parti Demokratik Sosialis Itali]]; PSI = [[Parti Sosialis Itali]]; DS = [[Demokrat Kiri]]; Bebas = tanpa keanggotaan parti. Warna menunjukkan latar belakang atau keanggotaan politik yang berkaitan dengan presiden pada permulaan tempoh yang ditunjukkan.</small> == Lihat juga == * [[Politik Itali]] * [[Perdana Menteri Itali]] * [[Parlimen Itali]] * [[Senarai Presiden Itali]] * [[Perlembagaan Itali]] == Rujukan == {{reflist|30em}} == Pautan luar == * [https://www.quirinale.it/ Tapak web rasmi Presiden Republik Itali] {{it icon}} * [https://presidenti.quirinale.it/ Arkib rasmi Presiden Republik Itali] {{it icon}} [[Kategori:Presiden Itali| ]] [[Kategori:Politik Itali]] fjg3ifj5spdngotnx4mfssv3ihxn883 1 575982 6925776 3048771 2026-08-12T07:55:45Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Perbincangan:Sungai Rhine]] ke [[Perbincangan:Sungai Rhein]]: Nm tpt 3048771 wikitext text/x-wiki {{talkheader}} hcd9aq74588nwd90g7oo8u5m36esld6 6925850 6925776 2026-08-12T09:02:21Z Mat Kiyan 289669 + tmplt trjmhn 6925850 wikitext text/x-wiki {{talkheader}} {{Laman diterjemahkan|de|Rhein}} o7jtz12isqr7svzdocts58v6zss3w1a 4 671315 6925502 6921481 2026-08-11T18:40:13Z Elisapoly 411354 /* Lihat juga */ 6925502 wikitext text/x-wiki {{information page|WP:AIM|WP:PURPOSE}} Matlamat Wikipedia adalah untuk memberi manfaat kepada para pembaca dengan menjadi sebuah '''[[ensiklopedia]]''', sebuah kompendium menyeluruh yang mengandungi maklumat berkaitan semua cabang ilmu. Wikipedia direka bukan untuk menjadi rujukan terakhir. Wikipedia, seperti ensiklopedia lain, adalah sumber tertier dan memberikan pemahaman keseluruhan tentang sesuatu topik. ==Petikan tentang Wikipedia== {{cquote|Matlamat kami dengan Wikipedia adalah untuk membuat sebuah ensiklopedia bebas dan percuma; sesungguhnya ensiklopedia terbesar dalam sejarah, dari segi kelebaran dan kedalaman. Kami juga mahu Wikipedia menjadi sumber yang boleh dipercayai.&mdash;[[Larry Sanger]]<ref>{{citation | last=Sanger| first=Larry | author-link=Larry Sanger | url=http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_policy&direction=next&oldid=68263 | date=1 November 2001 | publisher=[[Wikipedia]] | title=Wikipedia Policy | archivedate=2007:12:11 | archiveurl=http://www.webcitation.org/5U0Rx8xAc}}</ref>}} {{cquote|Sesungguhnya, tujuan sesebuah ensiklopedia adalah untuk mengumpul ilmu yang terselerak di seluruh dunia; untuk mengajukan sistemnya kepada orang ramai, dan menyebarkannya kepada mereka yang akan datang kemudian, agar karya-karya abad sebelum berguna kepada abad-abad yang terkemudian; agar anak cucu kita lebih terdidik dan pada masa yang sama menjadi lebih beradab dan gembira, dan supaya kita tidak meninggalkan dunia ini tanpa berkhidmat kepada manusia sejagat.&mdash;[[Denis Diderot|Diderot]]<ref>Diderot, Denis and d'Alembert, Jean le Rond [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=did;cc=did;idno=did2222.0000.004;rgn=main;view=text ''Encyclopédie.''] University of Michigan Library:Scholarly Publishing Office and DLXS. Retrieved on: [[November 17]], [[2007]]</ref>}} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Lihat juga== * [[Wikipedia:Pentadbiran]] * [[Wikipedia:Lima tonggak]] * [[Wikipedia:Senarai dasar]] * [[Wikipedia:Senarai garis panduan]] ===Versi Inggeris=== * [[:en:Jimbo Wales/Statement of principles]] * [[m:Foundation issues]] * [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Policies_and_guidelines&oldid=294531 Original Wikipedia policy] * [http://wikimediafoundation.org/wiki/Bylaws#ARTICLE_II_-_STATEMENT_OF_PURPOSE| Wiki Media Foundation Bylaws Article II - Statement of Purpose] omija0f6x19osuj3bio94t2tbhqwify 0 697764 6925771 6925177 2026-08-12T07:52:58Z ~2026-43987-14 412422 /* Lakonan */ 6925771 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Rozita Rohaizad |caption = |image_size = |birth_name = Sharifah @ Siti Roswita Binti Hamid |birth_date = {{birth year and age|1957}} |birth_place = {{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |years_active = 1978–kini |occupation = [[Penyanyi]], [[pelakon]] |parents = [[Mariani Ismail]] (ibu)<br> [[H. M. Rohaizad]] (bapa) |relatives = Puan Sri [[Saloma]] (ibu saudara)<br>Tan Sri [[P. Ramlee]] (bapa saudara) }} '''Rozita Rohaizad''' seorang penyanyi dan pelakon Malaysia yang berbakat dan serba boleh. Berasal daripada keluarga berdarah seni, ibu bapanya seniwati [[Mariani Ismail]] dan [[H. M. Rohaizad]] manakala ibu saudara dan bapa saudaranya ialah biduanita Puan Sri [[Saloma]] dan Tan Sri [[P. Ramlee]]. Ibunya Mariani atau nama sebenarnya Siti Mariam Ismail yang juga kakak kepada Saloma terkenal melalui lakonannya dalam filem ''[[Tiga Abdul]], [[Labu dan Labi|Labu Labi]], [[Masam-Masam Manis|Masam Masam Manis]]'' manakala bapanya H. M. Rohaizad adalah penulis lirik lagu Hujan di Tengah Hari juga merupakan penulis skrip filem [[Seniman Bujang Lapok]]. Antara ahli keluarga lain yang terlibat dengan industri hiburan ialah pelakon [[Melissa Saila]] == Kerjaya == === Nyanyian === Bakat Rozita mula dicungkil oleh komposer [[Ahmad Nawab]] sehingga terhasilnya album pertama berjudul ''[https://www.youtube.com/watch?v=nIEHAHVZZF8 Hari yang Ku Nantikan]'' bersama syarikat rakaman EMI pada tahun 1978. Rozita telah merakamkan lebih daripada 40 lagu dalam genre pop, pop jazz, dangdut dan Melayu tradisional. Lagu klasik beliau yang paling popular ialah ''[https://www.youtube.com/watch?v=I4IOaJQh2Es Cik Cik Boom]'' dan ''[https://www.youtube.com/watch?v=jtg8jd5US6w Hingga ke Akhirnya]'' manakala lagu yang sering mendapat permintaan peminat untuk didendangkan di acara keramaian ketika ini ialah ''[https://www.youtube.com/watch?v=b11pWPokUuA Keroncong Anak Ikan]'' dan ''[https://www.youtube.com/watch?v=yCSR0TtJT0E Joget Malam Pertama]''. Dalam filem ''Setinggan'', Rozita turut menyumbangkan suaranya dalam lagu ''Gugurnya Mawar Desa'' ciptaan [[Kassim Masdor]]. Lagu ini telah dinobatkan sebagai Lagu Terbaik Filem pada Pesta Filem Malaysia 1983. Rozita pernah menyepikan diri daripada industri hiburan tanah air untuk memberi tumpuan sepenuhnya kepada keluarga. Namun beliau kini kembali bergiat aktif. Membawa warisan cemerlang keluarganya, Rozita bersemangat meneruskan minatnya menulis lagu dan lirik sama seperti arwah bapanya H.M. Rohaizad, bak pepatah melayu 'ke mana tumpah kuah kalau tidak ke nasi'. Kesihatan diri berkat Illahi dan bakat semula jadi mendorongnya untuk terus aktif menyumbang bakat dan menghiburkan semua.<blockquote>"Saya kembali ini pun kerana ibu saya ingin anak-anaknya meneruskan legasi kami kerana keluarga Saloma tiada pewaris dalam industri ini. Saya juga masih mempunyai minat untuk menyanyi dan sekarang baru berpeluang. Sebelum ini, saya pernah kecewa kerana tiada peluang dan orang dulu selalunya memandang serong kepada artis. Namun, sekarang fenomena itu dah berubah dan kami semakin dihargai..."</blockquote>Rozita Rohaizad tampil di Rancangan Hiburan Minggu Ini terbitan Radio Televisyen Malaysia (RTM) menyampaikan lagu-lagu nostalgia bersempena Konsert Karya Agung Tan Sri P. Ramlee: <blockquote>"Tahun 1961 apabila bapa saya meninggal dan pada tahun itu arwah daddy (P Ramlee) dan mama (Saloma) menikah jadi terus jadi macam bapa 'figure'. Merekalah yang bawa saya berjalan-jalan dan kami sangat rapat. Saya sangat bertuah kerana dapat mengenali beliau yang secara peribadi saya lihat seorang yang kacak, segak, berbudi bahasa dan bijak..."<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2025/01/1182182/irama-nyanyian-nostalgia|title=Irama nyanyian nostalgia|last=HM|first=Wartawan|date=2025-01-31|website=Harian Metro|language=en|access-date=2026-08-11}}</ref></blockquote> === Lakonan === Berkat dorongan dan sokongan ibunya, Rozita telah membintangi lima filem tempatan iaitu ''[[Setinggan (filem)|Setinggan]], Sumpahan Puaka, [[Dendam Dari Pusara]], [[Serampang Tiga]]'' dan ''Phuyal 1''8. Rozita juga pernah berlakon dalam beberapa drama TV dan telefilem seperti ''Gerak Khas, Tanah Kubor,'' produksi teater seperti ''Lagenda Cinta, Tun Kudu'', pementasan yang melibatkan karya Saloma dan P. Ramlee serta dokumentari RTM.<blockquote>"Saya mengidam untuk menyertai teater seperti dalam ''Muzikal P. Ramlee'' sebab teater tersebut memang menarik dengan tarian, nyanyian dan sebagainya. Namun, saya rasa sukar untuk mendapat mana-mana watak untuk dilakonkan. Jika diberi peluang, saya suka membawakan watak Saloma sebab saya tahu tentang ciri-ciri yang ada dalam dirinya lebih-lebih lagi dia merupakan ibu saudara saya. Mengenali Saloma, allahyarhamah merupakan seorang wanita yang pendiam, lemah-lembut, sopan, dan feminin. Jadi, sebab itu P. Ramlee terlalu menyayanginya..."</blockquote>Satu lagi detik penting dalam perjalanan seni Rozita Rohaizad. Pada 25 dan 26 Julai 2026, Rozita melakar satu lagi pencapaian kerjaya apabila tampil buat pertama kali sebagai pelakon utama, membawakan watak seorang bidan yang penyayang dan dianugerahkan kelebihan firasat sekitar 1950-an dalam teater Tok Bidan Somah di Malaysia Tourism Information Centre (MATIC), Jalan Ampang, Kuala Lumpur.<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/DbFtqhER7gY/?igsh=MWR5aTg4eGtzbWZ6eQ==|title=Instagram|website=www.instagram.com|access-date=2026-08-11}}</ref> == Penglibatan Antarabangsa == Di pentas antarabangsa, Rozita telah berulang kali mewakili Malaysia di pelbagai festival. Pada 1982, Rozita bersama penyanyi Anita Sarawak mewakili Malaysia di ASEAN Trade Fair di Manila. Seterusnya, di National Multicultural Festival Canberra, Malaysia Fest Sydney, Fifth North Sumatra Jazz Fest, Silaturrahmi Keroncong Nusantara Indonesia, Grebek Keroncong Festival Salatiga dan telah muncul di Fuji Television Japan, Channel 31 Melbourne dan Channel 44 Adelaide Australia. Pada tahun 2021, Rozita melakar sejarah apabila menjadi [https://www.freemalaysiatoday.com/category/leisure/entertainment/2021/02/23/rozita-rohaizad-the-first-malaysian-to-sing-at-unesco-event/ rakyat Malaysia pertama yang diundang untuk menjayakan Festival Hari Bahasa Ibunda Antarabangsa anjuran Pertubuhan Pendidikan, Saintifik dan Kebudayaan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNESCO)]. Rozita tampil dalam persembahan Solo Keroncong Festival 2025 di Benteng Vastenberg Surakarta Jawa Tengah Indonesia bersama kumpulan ORKAMS (Orkes Keroncong Asrama Malaysia Sabah) dari Maktab Sabah yang dianggotai pelajar berusia 13 hingga 17 tahun. Kolaborasi tersebut dilihat sebagai suatu usaha memperkasakan muzik keroncong dalam kalangan generasi muda. Dianjurkan sejak 2009 oleh Pemerintah Kota Surakarta, SKF kini diiktiraf sebagai acara antarabangsa di bawah program Kharisma Event Nusantara (KEN) oleh Kementerian Pelancongan dan Ekonomi Kreatif Indonesia. Edisi tahun 2025 bertemakan “Hangudi Kuncaraning Keroncong” yang membawa maksud mempertahankan dan mengembangkan muzik keroncong. Ia menghimpunkan artis solo dan kumpulan dari Indonesia dan luar negara.<ref>{{Cite web|url=https://berita.rtm.gov.my/hiburan/senarai-berita-hiburan/senarai-artikel/rozita-rohaizad-angkat-nama-malaysia-ke-pentas-global|title=Rozita Rohaizad angkat nama Malaysia ke pentas global|website=Portal Berita|language=ms-my|access-date=2025-08-14}}</ref> Rozita Rohaizad juga mengadakan persembahan "Aberdeen Mela: One World Day" di Union Terrace Gardens, Scotland pada September 2025. Kelainan pementasan di Scotland ini ialah semua lagu yang dibawa beliau diubah suai kerana diiringi pemuzik tempatan Scotland iaitu Melting Pot Collective Fusion Band yang menggunakan instrumen tradisional mereka seperti 'fiddle', 'harp', 'accordion', 'flute', 'bagpipe' dan lain-lain lagi.<ref>{{Cite web|url=https://lifestyle.bernama.com/news-en.php?id=2472891|title=Rozita Rohaizad Showcases Malay Songs in Scotland|date=29 September 2025|website=BERNAMA|url-status=live}}</ref> Tahun 2026 menyaksikan satu lagi detik istimewa buat beliau apabila diundang membuat persembahan di Solo Keroncong Festival 2026 di Surakarta, Jawa Tengah, Indonesia. Namun kali ini terasa lebih istimewa apabila persembahan beliau diiringi oleh Royal Surakarta Symphony Orchestra dalam suasana penuh bersejarah di Alun-Alun Utara Keraton Surakarta Hadiningrat.[https://www.instagram.com/p/Dbha_VnmZqM/?img_index=3&igsh=MTBlOG5qZGxiZm92Yw==] == Pengiktirafan == * Anugerah Seniwati Negara 2025, Dewan Perniagaan Datuk Dato Malaysia (DPDDM)<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/rap/rapextra/2025/07/1243375/rozita-terima-anugerah-seniwati-negara|title=Rozita terima Anugerah Seniwati Negara|date=2025-07-22|website=Harian Metro|language=en|access-date=2026-08-11}}</ref> == Pendidikan == Rozita pernah menuntut di [https://www.rmit.edu.au/ RMIT Australia], rkelulusan Ijazah Sarjana Muda Perniagaan (Bachelor of Business) dengan pengkhususan dalam bidang Pentadbiran Perniagaan pada tahun 1998. Rozita bekerja sebagai wakil peniaga berlesen (remisier) di firma [https://www.cgs-cimb.com.my/en/home CGS-CIMB Securities Berhad]. ==Diskografi== ===Album=== <gallery> imej:MP0R 2010 Rozita Rohaizad - Raikan Lebaran.jpg </gallery> * Hari Yang Ku Nantikan * Jangan Jangan Mengata * Kekal Abadi * Raikan Lebaran (single raya) * Hingga ke Akhirnya * Kenek-kenek * Anak Ikan * Zapin Rinduan Kasih * Doa untuk Dunia * Malaysiaku Sayang * Joget Malam Pertama * Keroncong Anak ikan ===Lagu-lagu=== 1. Cik Cik Boom 2. Anak Ikan 3. Kenek-kenek 4. Malaysiaku Sayang 5. Zapin Rinduan Kasih 6. Hingga ke Akhirnya 7. Fikirlah Sayang 8. Joget Budaya 9. Joget Malam Pertama 10. Hari yang Ku Nantikan 11. Khayalan 12. Pandangan Pertama 13. Jejaka Hati Ini 14. Korban Cinta 15. Syair Sang Bulan 16. Kekal Abadi 17. Panah Rindu 18. Kekal Abadi 19. Raikan Lebaran 20. Jalan Bersama 21. Perasaan 22. Bayangan cinta mu 23. Jangan jangan mengata 24. Bertamu Memori 25 Impian Semata 26 Doa untuk Dunia 27 Keroncong Anak Ikan 28. Duniaku Duniamu 29. Rempit 30. Pergi Takkan Kembali 31. Menari dan Menari 31. Cinta Untukmu 32. Berjumpa untuk Berpisah 33.Dia Milik ku 34. Menanti 35. Kini Aku Disampingmu ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | rowspan="2"|1981 | ''[[Setinggan (filem)|Setinggan]]'' | |- | ''[[Serampang Tiga]]'' | |- | 1983 | ''[[Dendam Dari Pusara]]'' | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2010 | ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 12) | Rozie | [[TV2]] | Episod: "Lina" |- | 2012 | ''[[Tanah Kubur (drama)| Tanah Kubur]]'' (Musim 3) | Datin Alia | [[Astro Oasis]] | Episod: "Gigolo" |- |} ==Rujukan== <div class="references-small"> <references /> </div> ==Pautan Luar == [[Kategori:Kelahiran 1957]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] * https://rozitarohaizad.blogspot.com/ * https://rozitarohaizad-media.blogspot.com/ * https://rozitarohaizad.my.canva.site/ite-in-light-pink-red-clean-neutrals-style (Bahasa Inggeris) * [https://www.facebook.com/profile.php?id=100063760471481 Facebook Rozita Rohaizad] * [https://www.instagram.com/rozitarohaizad/ Instagram Rozita Rohaizad] * [https://www.youtube.com/@rozitarohaizad Youtube Rozita Rohaizad] * [https://www.facebook.com/watch/live/?ref=watch_permalink&v=718278333079167 Temubual bersama Radio Klasik dalam rancangan Nostalgia D Klasik 15 November 2023] * [https://www.youtube.com/live/ChoMPMzy_EI?si=CSQhJTSvfh9OYA_M Temubual bersama Radio TraXXfm dalam rancangan W-Talk: Continuing The Legacy 2 Mac 2024] 9m8fd0cs42rno7v9fi2dydq7ivr38f7 0 745435 6925498 6918423 2026-08-11T18:25:05Z Syariah10 368991 /* Kesinambungan */ 6925498 wikitext text/x-wiki {{about|siri drama televisyen|novel asal di mana drama ini diadaptasi|Kerana Terpaksa Aku Relakan (novel)}} {{Infobox Television | show_name = Kerana Terpaksa Aku Relakan | image = Kerana Terpaksa Aku Relakan.jpg | image size = | caption = | show_name_2 = | genre = {{hlist|[[Drama]]<br>[[Cinta]]<br>[[Konflik]]}} | based on = '''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan (novel)|Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'''<br> karya Umie Nadzimah | format = | creator = Umie Nadzimah | developer = | writer = Mufid Suhaimi | director = [[Azma Aizal Yusoof]] | creative_director = | starring = [[Izreen Azminda]]<br/>[[Amar Baharin]] | narrated = | maintheme = | opentheme = "Patah Sayap" oleh [[Nadia Aqilah]] | endtheme = "Patah Sayap" oleh Nadia Aqilah | composer = | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Malaysia|Melayu]] | num_seasons = <!-- or num_series --> | num_episodes = 28 | list_episodes = | executive_producer = Hemanathan Paul | producer = Zulkiflee Mohd Said | editor = | location =Balai Berita, [[Bangsar]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | cinematography = | camera = | runtime = 42 minit | company = [[Primeworks Studios]] | distributor = | channel = [[TV3]] | picture_format = [[HDTV]] ([[1080i]] [[16:9]]) | audio_format = [[Dolby Digital|Dolby Digital Plus]] | first_run = | first_aired = 1 April 2014 | last_aired = 19 Mei 2014 | status = | preceded_by = ''[[Aku Isterinya]]'' | followed_by = ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]'' | related = | website = | production_website = }} '''''Kerana Terpaksa Aku Relakan''''' ialah siri drama televisyen Malaysia 2014 arahan [[Azma Aizal Yusoof]], diadaptasi daripada [[Kerana Terpaksa Aku Relakan (novel)|novel 2012 bertajuk sama]] karya Umie Nadzimah dibintangi oleh [[Amar Baharin]] dan [[Izreen Azminda]]. Siri ini memulakan tayangan perdana di [[Slot Akasia]], [[TV3]] dari 1 April 2014 menggantikan ''[[Aku Isterinya]]''.<ref>[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2014/05/18/kerana-terpaksa-di-tv3 Kerana Terpaksa Aku Relakan di Slot Akasia TV3 21 Mei ini] [[mStar Online]] (18 Oktober 2014). Dicapai pada 20 Oktober 2014,</ref><ref>Budiey (19 Oktober 2014). [https://www.budiey.com/drama-bersiri-kerana-terpaksa-aku-relakan/ Drama Bersiri Kerana Terpaksa Aku Relakan] Sensasi Selebriti. Dicapai pada 21 Oktober 2014.</ref> Siri ini boleh didapati melalui penstriman dalam talian di saluran [[YouTube]] rasmi [[TV3]].<ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/playlist?list=PLaXOt0nSNIuaHsyP4WJwiyDb5sAwxvcDa|title=Kerana Terpaksa Aku Relakan (2014): Episod Penuh|publisher=[[TV3]]|accessdate=21 Oktober 2018|website=[[YouTube]]}}</ref> ==Sinopsis== Mengisahkan kehidupan Indah Halina yang tidak seindah namanya. Kepercayaan seorang ayah hilang angkara fitnah dan rancangan mak dan kakak tirinya. Sekali gus merubah kehidupannya dalam sekelip mata. Dirinya umpama sebatang kara, tiada siapa mempercayainya lagi. Pertemuan yang tidak diduga Dato’ Sofiya membantu Indah yang sudah hilang hala tuju. Pertemuan yang tidak dirancang dengan Dato’ Sofiya adalah satu Anugerah yang tidak ternilai. Indah berkerja dengan Dato’ sofiya sebagai PA dan Dato’ Sofiya menganggap Indah adalah ''Angel'' dalam hidup Dato’ Sofiya. Dato’ Sofiya memberi kasih sayang dan membaluti kemewahan seperti anaknya sendiri. Dato’ Sofiya mempunyai tiga orang anak lelaki. Tajul Razin, Tajul Fahin dan Tajul Zahin. Anak sulung Dato’ Sofiya Tajul Razin menerajui perniagaan arwah suami Dato’ Sofiya. Tajul Razin seorang anak yang taat pada orang tuanya. Bagi dirinya Mama dan adik-adiknya sahaja dalam hidupnya. Kehadiran Indah dalam keluarganya mengubah dirinya. Walaupun diawal pertemuan hubungannya tak berjalan dengan lancar. Bibit cinta lahir dari hari ke hari hingga menjadi kembang dan subur. Kehadiran Tajul Fahin anak kedua Dato’ Safiya datang ingin merebut cinta Indah dari Tajul Razin. Disaat Tajul Razin memberitahu hasratnya ingin memiliki Indah, Dato’ Sofiya menyuruh Tajul Razin mengundur diri dan memberi peluang pada Tajul Fahin memiliki Indah kerana perubahan yang ditunjukkan oleh Tajul Fahin menjadi 'Orang'. Demi mama dan adiknya untuk berubah, Tajul Razin terpaksa dan tanpa rela melepaskan Indah pada adiknya Tajul Fahin. Tajul Razin memendam rasa dan berpura-pura kuat bila berdepan dengan mama dan adiknya.Indah menjadi sedih dengan tindakan Tajul Razin membiarkan dirinya dan memberi peluang Tajul Fahin rapat dan ambil berat keatas dirinya. Dalam kekalutan dan kekeliruan Indah, Saiful bekas tunangnya pula datang ini membuatkan hidup Indah lebih huru - hara. Setelah pelbagai peristiwa yang berlaku Tajul Fahin nekad untuk mengembalikan Indah pada abangnya, bagi Tajul Fahin cinta abangnya suci dan ikhlas. Sehari selepas majlis akad nikah Indah menjadi keliru dengan tindakan Tajul Razin dia melarikan diri untuk mencari ketenangan. Disitulah dia berjumpa dengan Tajul Zahin. Tajul zahin menceritakan kenapa dan mengapa Tajul Razin membuat tindakan begitu. Perbuatan keji mak dan kakak tirinya cemburu dan dengki tak pernah padam. Disaat Indah baru mengharungi erti kebahagiaan Indah kemalangan dan koma. Doktor mengesahkan Indah mengandung. Yazid, Mak dan kakak tirinya menerima balasan yang setimpal. Tajul Razin dan Indah akhirnya bahagia setelah mengharungi pelbagai dugaan yang menghampirinya. ==Pelakon== ===Pelakon utama=== * [[Izreen Azminda]] sebagai Indah Halina * [[Amar Baharin]] sebagai Tajul Razin ===Pelakon pembantu utama=== * [[Syafiq Kyle]] sebagai Tajul Fahin * [[Aleza Shadan]] sebagai Mak Mariah * [[Nadia Aqilah Bajuri]] sebagai Zawati * [[Afzan A. Rahman]] sebagai Saiful Azam * [[Elizad Sharifuddin]] sebagai Ilyana * [[Addy Ashraf]] sebagai Tajul Zahin * [[Dian P. Ramlee]] sebagai Dato' Safiya * [[Hairi Safwan]] sebagai Yazid * Rafi Sumantri sebagai Pak Halim === Pelakon pembantu=== * [[Ika Nabella]] sebagai Hasma * [[Hafeez Mikail]] sebagai Safuan * [[Jasmine Suraya Chin]] sebagai Tini * [[Zarynn Min]] sebagai Maznah * [[Farisha Irwayu]] sebagai Anita * [[Aripah Damanhuri]] sebagai Mak Siti * [[Laila Nasir]] sebagai Mak Lijah ==Kesinambungan== ===Kerana Terpaksa Aku Relakan=== Telefilem khas dengan tajuk yang sama iaitu '''''Kerana Terpaksa Aku Relakan''''' ditayangkan di [[Slot Cerekarama]], [[TV3]] pada 5 Oktober 2014 sempena Hari Raya Korban 2014 merupakan kesinambungan drama bersiri ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'', dibintangi [[Amar Baharin]] dan [[Izreen Azminda]]. ===Jodoh Ke Uolls=== Telefilem ini merupakan kesinambungan selepas drama ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'' dan telefilem '''Kerana Terpaksa Aku Relakan'''. Telefilem ditayangkan di [[Slot Cerekarama]], [[TV3]] pada 17 Julai 2015 bersempena dengan Hari Raya Aidilfitri 2015. Telefilem ini mmaparkan dua pasangan yang popular daripada drama bersiri [[Slot Akasia]], apakah yang bakal terjadi apabila pasangan dari '''Kerana Terpaksa Aku Relakan''', Tajul Razin & Indah Halina bertemu dengan Tengku Zaril & Yuhanis dari '''[[Hati Perempuan]]'''? ==Runut bunyi== {{Track listing | extra_column = Penyanyi | title1 = Patah Sayap | extra1 = [[Nadia Aqilah]] | length1 = 3:54 }} ==Rujukan== {{reflist}} {{turutan-tv |stesen = [[TV3]] |slot = [[Slot Akasia|Akasia]], [[Isnin]]–[[Khamis]], 7:00 [[petang]] |nama = '''Kerana Terpaksa Aku Relakan''' |sebelum = ''[[Aku Isterinya]]'' |selepas = ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]'' }} {{Drama TV3}} [[Kategori:Rancangan TV3]] [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia]] [[Kategori:Drama Melayu 2014]] [[Kategori:Drama terbitan Primeworks Studios]] [[Kategori:Drama adaptasi novel di Malaysia]] njg2ijbgds44jgnouasby9fwotfj2ea 0 755684 6925748 6671961 2026-08-12T07:14:54Z Tehtarik4lyfer 408889 /* */ 6925748 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | name = Sekeping Cinta Sehampar Janji | type = Studio | artist = [[Ramlah Ram]] | cover = Kulit Album Sekeping Cinta Sehampar Janji.jpg | caption = Standard kulit album | alt = | released = {{Start date|1998|2|17}} | recorded = Julai 1997 – Januari 1998 | studio = * Broadway * Ronggeng * Menora * Synchrosound | genre = <!--Sourced in the "Composition" section. Please do NOT add unsourced genres.--> * [[Tarian Zapin|Zapin]] * [[Joget]] * [[Muzik pop|Pop]] | length = | label = [[Sony Music Malaysia|BMG]] | producer = * [[Herman Tino]] * [[Ramli M. S.|Ramli MS]] * [[M. Nasir]] * [[Saari Amri]] * [[Bob Rezal]] | prev_title = [[Cinta Di Musim Dangdut]] | prev_year = 1996 | year = 1998 | next_title = [[Ketentuan]] | next_year = 2009 | misc = {{Singles | type = studio | single1 = Zapin Yang Tinggal | single1date = 20 Januari 1998 | single2 = Sekeping Cinta Sehampar Janji | single2date = 8 Jun 1998 | single3 = Antara Kasih, Sayang & Cinta | single3date = 30 November 1998 }} }} '''''Sekeping Cinta Sehampar Janji ''''' merupakan album studio ke-10 nyanyian bentuk tradisional yang dihasilkan oleh penyanyi [[Ramlah Ram]] yang diterbitkan pada [[1998]]. Album ini menampilkan 10 buah lagu berkonsepkan Irama Malaysia yang memuatkan lagu-lagu berentak ghazal, asli, zapin dan lain-lain, dan turut menyelitkan lirik yang selari dengan muzik pop semasa.<ref>[http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=0217&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=et_01.htm Ramlah mahu martabatkan lagu asli]</ref>. Lagu Hits utama dalam album ini ialah Zapin Yang Tinggal yang layak ke peringkat akhir [[Anugerah Juara Lagu]] yang dijuarai oleh [[Cindai]] daripada [[Siti Nurhaliza]]. Album ''Sekeping Cinta Sehampar Janji'' dihasilkan dengan menggunakan khidmat Herman Tino, Ramli MS, M. Nasir dan Bob Rezal sebagai penerbit bersama. Album itu turut memuatkan banyak lagu menarik termasuk lagu duet Ramlah bersama M. Nasir. Lagu-lagu yang dimuatkan di dalam album itu ialah Satria, Kekasih, Kerana Janji, Gurindam Jiwa, Luka Yang Hiba, Zapin Yang Tinggal, Antara Kasih, Sayang dan Cinta, Jujurku Katakan, Sekeping Cinta Sehampar Janji dan Ala Canggung. Lagu Ala Canggung dinyanyikan secara duet bersama M. Nasir ==Senarai Runut== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = Sekeping Cinta Sehampar Janji | note1 = | writer1 = Herman Tino | extra1 = Herman Tino | length1 = 4:42 | title2 = Satria | note2 = | writer2 = Bob Rezal | extra2 = Bob Rezal | length2 = 4:45 | title3 = Kekasih | note3 = | writer3 = Herman Tino | extra3 = Herman Tino | length3 = 3:39 | title4 = Zapin Yang Tinggal | note4 = | writer4 = Herman Tino | extra4 = Herman Tino | length4 = 4:26 | title5 = Ala Canggung | note5 = | writer5 = Copyright Controlled | extra5 = Copyright Controlled | length5 = 3:33 | title6 = Antara Kasih, Sayang & Cinta | note6 = | writer6 = Herman Tino | extra6 = Herman Tino | length6 = 4:02 | title7 = Kerana Janji | note7 = | writer7 = Herman Tino | extra7 = Herman Tino | length7 = 4:45 | title8 = Jujur Ku Katakan | note8 = | writer8 = Herman Tino | extra8 = Herman Tino | length8 = 3:28 | title9 = Gurindam Jiwa | note9 = | writer9 = Copyright Controlled | extra9 = Copyright Controlled | length9 = 4:30 | title10 = Khabar Yang Hiba | note10 = | writer10 = Saari Amri | extra10 = Saari Amri | length10 = 4:05 }} == Rujukan == <references/> == Pautan luar == [[Kategori:Album Malaysia tahun 1998]] [[Kategori:Album Ramlah Ram]] 0x9xp4m86mboz6nbx242x4iz8u8djud 6925763 6925748 2026-08-12T07:38:21Z Tehtarik4lyfer 408889 /* Penghargaan */ 6925763 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | name = Sekeping Cinta Sehampar Janji | type = Studio | artist = [[Ramlah Ram]] | cover = Kulit Album Sekeping Cinta Sehampar Janji.jpg | caption = Standard kulit album | alt = | released = {{Start date|1998|2|17}} | recorded = Julai 1997 – Januari 1998 | studio = * Broadway * Ronggeng * Menora * Synchrosound | genre = <!--Sourced in the "Composition" section. Please do NOT add unsourced genres.--> * [[Tarian Zapin|Zapin]] * [[Joget]] * [[Muzik pop|Pop]] | length = | label = [[Sony Music Malaysia|BMG]] | producer = * [[Herman Tino]] * [[Ramli M. S.|Ramli MS]] * [[M. Nasir]] * [[Saari Amri]] * [[Bob Rezal]] | prev_title = [[Cinta Di Musim Dangdut]] | prev_year = 1996 | year = 1998 | next_title = [[Ketentuan]] | next_year = 2009 | misc = {{Singles | type = studio | single1 = Zapin Yang Tinggal | single1date = 20 Januari 1998 | single2 = Sekeping Cinta Sehampar Janji | single2date = 8 Jun 1998 | single3 = Antara Kasih, Sayang & Cinta | single3date = 30 November 1998 }} }} '''''Sekeping Cinta Sehampar Janji ''''' merupakan album studio ke-10 nyanyian bentuk tradisional yang dihasilkan oleh penyanyi [[Ramlah Ram]] yang diterbitkan pada [[1998]]. Album ini menampilkan 10 buah lagu berkonsepkan Irama Malaysia yang memuatkan lagu-lagu berentak ghazal, asli, zapin dan lain-lain, dan turut menyelitkan lirik yang selari dengan muzik pop semasa.<ref>[http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=0217&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=et_01.htm Ramlah mahu martabatkan lagu asli]</ref>. Lagu Hits utama dalam album ini ialah Zapin Yang Tinggal yang layak ke peringkat akhir [[Anugerah Juara Lagu]] yang dijuarai oleh [[Cindai]] daripada [[Siti Nurhaliza]]. Album ''Sekeping Cinta Sehampar Janji'' dihasilkan dengan menggunakan khidmat Herman Tino, Ramli MS, M. Nasir dan Bob Rezal sebagai penerbit bersama. Album itu turut memuatkan banyak lagu menarik termasuk lagu duet Ramlah bersama M. Nasir. Lagu-lagu yang dimuatkan di dalam album itu ialah Satria, Kekasih, Kerana Janji, Gurindam Jiwa, Luka Yang Hiba, Zapin Yang Tinggal, Antara Kasih, Sayang dan Cinta, Jujurku Katakan, Sekeping Cinta Sehampar Janji dan Ala Canggung. Lagu Ala Canggung dinyanyikan secara duet bersama M. Nasir == Penghargaan == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="border:none; margin:0;" |+ Anugerah dan pencalonan untuk ''Sekeping Cinta Sehampar Janji'' ! scope="col" | Anugerah ! scope="col" | Tahun ! scope="col" | Karya ! scope="col" | Kategori ! scope="col" | Keputusan ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! scope="row" | [[Anugerah Juara Lagu]] | [[Anugerah Juara Lagu ke-13|1998]] | Zapin Yang Tinggal | Lagu Irama Malaysia Terbaik | {{nom}} | style="text-align:center" | |- ! scope="row" rowspan="5" | [[Anugerah Industri Muzik]] | [[Anugerah Industri Muzik ke-6|1999]] | Sekeping Cinta Sehampar Janji | Album Pop Etnik Terbaik | {{nom}} | style="text-align:center" | |- |} ==Senarai Runut== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = Sekeping Cinta Sehampar Janji | note1 = | writer1 = Herman Tino | extra1 = Herman Tino | length1 = 4:42 | title2 = Satria | note2 = | writer2 = Bob Rezal | extra2 = Bob Rezal | length2 = 4:45 | title3 = Kekasih | note3 = | writer3 = Herman Tino | extra3 = Herman Tino | length3 = 3:39 | title4 = Zapin Yang Tinggal | note4 = | writer4 = Herman Tino | extra4 = Herman Tino | length4 = 4:26 | title5 = Ala Canggung | note5 = | writer5 = Copyright Controlled | extra5 = Copyright Controlled | length5 = 3:33 | title6 = Antara Kasih, Sayang & Cinta | note6 = | writer6 = Herman Tino | extra6 = Herman Tino | length6 = 4:02 | title7 = Kerana Janji | note7 = | writer7 = Herman Tino | extra7 = Herman Tino | length7 = 4:45 | title8 = Jujur Ku Katakan | note8 = | writer8 = Herman Tino | extra8 = Herman Tino | length8 = 3:28 | title9 = Gurindam Jiwa | note9 = | writer9 = Copyright Controlled | extra9 = Copyright Controlled | length9 = 4:30 | title10 = Khabar Yang Hiba | note10 = | writer10 = Saari Amri | extra10 = Saari Amri | length10 = 4:05 }} == Rujukan == <references/> == Pautan luar == [[Kategori:Album Malaysia tahun 1998]] [[Kategori:Album Ramlah Ram]] qzhwsu8ctbe1ke7b9zletojhj3b7ic5 6925764 6925763 2026-08-12T07:40:38Z Tehtarik4lyfer 408889 /* */ 6925764 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | name = Sekeping Cinta Sehampar Janji | type = Studio | artist = [[Ramlah Ram]] | cover = Kulit Album Sekeping Cinta Sehampar Janji.jpg | caption = Standard kulit album | alt = | released = {{Start date|1998|2|17}} | recorded = Julai 1997 – Januari 1998 | studio = * Broadway * Ronggeng * Menora * Synchrosound | genre = <!--Sourced in the "Composition" section. Please do NOT add unsourced genres.--> * [[Tarian Zapin|Zapin]] * [[Joget]] * [[Muzik pop|Pop]] | length = 39:95 | label = [[Sony Music Malaysia|BMG]] | producer = * [[Herman Tino]] * [[Ramli M. S.|Ramli MS]] * [[M. Nasir]] * [[Saari Amri]] * [[Bob Rezal]] | prev_title = [[Cinta Di Musim Dangdut]] | prev_year = 1996 | year = 1998 | next_title = [[Ketentuan]] | next_year = 2009 | misc = {{Singles | type = studio | single1 = Zapin Yang Tinggal | single1date = 20 Januari 1998 | single2 = Sekeping Cinta Sehampar Janji | single2date = 8 Jun 1998 | single3 = Antara Kasih, Sayang & Cinta | single3date = 30 November 1998 }} }} '''''Sekeping Cinta Sehampar Janji ''''' merupakan album studio ke-10 nyanyian bentuk tradisional yang dihasilkan oleh penyanyi [[Ramlah Ram]] yang diterbitkan pada [[1998]]. Album ini menampilkan 10 buah lagu berkonsepkan Irama Malaysia yang memuatkan lagu-lagu berentak ghazal, asli, zapin dan lain-lain, dan turut menyelitkan lirik yang selari dengan muzik pop semasa.<ref>[http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=0217&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=et_01.htm Ramlah mahu martabatkan lagu asli]</ref>. Lagu Hits utama dalam album ini ialah Zapin Yang Tinggal yang layak ke peringkat akhir [[Anugerah Juara Lagu]] yang dijuarai oleh [[Cindai]] daripada [[Siti Nurhaliza]]. Album ''Sekeping Cinta Sehampar Janji'' dihasilkan dengan menggunakan khidmat Herman Tino, Ramli MS, M. Nasir dan Bob Rezal sebagai penerbit bersama. Album itu turut memuatkan banyak lagu menarik termasuk lagu duet Ramlah bersama M. Nasir. Lagu-lagu yang dimuatkan di dalam album itu ialah Satria, Kekasih, Kerana Janji, Gurindam Jiwa, Luka Yang Hiba, Zapin Yang Tinggal, Antara Kasih, Sayang dan Cinta, Jujurku Katakan, Sekeping Cinta Sehampar Janji dan Ala Canggung. Lagu Ala Canggung dinyanyikan secara duet bersama M. Nasir == Penghargaan == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="border:none; margin:0;" |+ Anugerah dan pencalonan untuk ''Sekeping Cinta Sehampar Janji'' ! scope="col" | Anugerah ! scope="col" | Tahun ! scope="col" | Karya ! scope="col" | Kategori ! scope="col" | Keputusan ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! scope="row" | [[Anugerah Juara Lagu]] | [[Anugerah Juara Lagu ke-13|1998]] | Zapin Yang Tinggal | Lagu Irama Malaysia Terbaik | {{nom}} | style="text-align:center" | |- ! scope="row" rowspan="5" | [[Anugerah Industri Muzik]] | [[Anugerah Industri Muzik ke-6|1999]] | Sekeping Cinta Sehampar Janji | Album Pop Etnik Terbaik | {{nom}} | style="text-align:center" | |- |} ==Senarai Runut== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = Sekeping Cinta Sehampar Janji | note1 = | writer1 = Herman Tino | extra1 = Herman Tino | length1 = 4:42 | title2 = Satria | note2 = | writer2 = Bob Rezal | extra2 = Bob Rezal | length2 = 4:45 | title3 = Kekasih | note3 = | writer3 = Herman Tino | extra3 = Herman Tino | length3 = 3:39 | title4 = Zapin Yang Tinggal | note4 = | writer4 = Herman Tino | extra4 = Herman Tino | length4 = 4:26 | title5 = Ala Canggung | note5 = | writer5 = Copyright Controlled | extra5 = Copyright Controlled | length5 = 3:33 | title6 = Antara Kasih, Sayang & Cinta | note6 = | writer6 = Herman Tino | extra6 = Herman Tino | length6 = 4:02 | title7 = Kerana Janji | note7 = | writer7 = Herman Tino | extra7 = Herman Tino | length7 = 4:45 | title8 = Jujur Ku Katakan | note8 = | writer8 = Herman Tino | extra8 = Herman Tino | length8 = 3:28 | title9 = Gurindam Jiwa | note9 = | writer9 = Copyright Controlled | extra9 = Copyright Controlled | length9 = 4:30 | title10 = Khabar Yang Hiba | note10 = | writer10 = Saari Amri | extra10 = Saari Amri | length10 = 4:05 }} == Rujukan == <references/> == Pautan luar == [[Kategori:Album Malaysia tahun 1998]] [[Kategori:Album Ramlah Ram]] a33rz7nzj2aszlk06bvmtsybxbkg3pr 6925765 6925764 2026-08-12T07:41:36Z Tehtarik4lyfer 408889 /* */ 6925765 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | name = Sekeping Cinta Sehampar Janji | type = Studio | artist = [[Ramlah Ram]] | cover = Kulit Album Sekeping Cinta Sehampar Janji.jpg | caption = Standard kulit album | alt = | released = {{Start date|1998|2|17}} | recorded = Julai 1997 – Januari 1998 | studio = * Broadway * Ronggeng * Menora * Synchrosound | genre = <!--Sourced in the "Composition" section. Please do NOT add unsourced genres.--> * [[Tarian Zapin|Zapin]] * [[Ghazal]] * [[Joget]] * [[Muzik pop|Pop]] | length = 39:95 | label = [[Sony Music Malaysia|BMG]] | producer = * [[Herman Tino]] * [[Ramli M. S.|Ramli MS]] * [[M. Nasir]] * [[Saari Amri]] * [[Bob Rezal]] | prev_title = [[Cinta Di Musim Dangdut]] | prev_year = 1996 | year = 1998 | next_title = [[Ketentuan]] | next_year = 2009 | misc = {{Singles | type = studio | single1 = Zapin Yang Tinggal | single1date = 20 Januari 1998 | single2 = Sekeping Cinta Sehampar Janji | single2date = 8 Jun 1998 | single3 = Antara Kasih, Sayang & Cinta | single3date = 30 November 1998 }} }} '''''Sekeping Cinta Sehampar Janji ''''' merupakan album studio ke-10 nyanyian bentuk tradisional yang dihasilkan oleh penyanyi [[Ramlah Ram]] yang diterbitkan pada [[1998]]. Album ini menampilkan 10 buah lagu berkonsepkan Irama Malaysia yang memuatkan lagu-lagu berentak ghazal, asli, zapin dan lain-lain, dan turut menyelitkan lirik yang selari dengan muzik pop semasa.<ref>[http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=1998&dt=0217&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=et_01.htm Ramlah mahu martabatkan lagu asli]</ref>. Lagu Hits utama dalam album ini ialah Zapin Yang Tinggal yang layak ke peringkat akhir [[Anugerah Juara Lagu]] yang dijuarai oleh [[Cindai]] daripada [[Siti Nurhaliza]]. Album ''Sekeping Cinta Sehampar Janji'' dihasilkan dengan menggunakan khidmat Herman Tino, Ramli MS, M. Nasir dan Bob Rezal sebagai penerbit bersama. Album itu turut memuatkan banyak lagu menarik termasuk lagu duet Ramlah bersama M. Nasir. Lagu-lagu yang dimuatkan di dalam album itu ialah Satria, Kekasih, Kerana Janji, Gurindam Jiwa, Luka Yang Hiba, Zapin Yang Tinggal, Antara Kasih, Sayang dan Cinta, Jujurku Katakan, Sekeping Cinta Sehampar Janji dan Ala Canggung. Lagu Ala Canggung dinyanyikan secara duet bersama M. Nasir == Penghargaan == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="border:none; margin:0;" |+ Anugerah dan pencalonan untuk ''Sekeping Cinta Sehampar Janji'' ! scope="col" | Anugerah ! scope="col" | Tahun ! scope="col" | Karya ! scope="col" | Kategori ! scope="col" | Keputusan ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! scope="row" | [[Anugerah Juara Lagu]] | [[Anugerah Juara Lagu ke-13|1998]] | Zapin Yang Tinggal | Lagu Irama Malaysia Terbaik | {{nom}} | style="text-align:center" | |- ! scope="row" rowspan="5" | [[Anugerah Industri Muzik]] | [[Anugerah Industri Muzik ke-6|1999]] | Sekeping Cinta Sehampar Janji | Album Pop Etnik Terbaik | {{nom}} | style="text-align:center" | |- |} ==Senarai Runut== {{Track listing | extra_column = Komposer | writing_credits = yes | title1 = Sekeping Cinta Sehampar Janji | note1 = | writer1 = Herman Tino | extra1 = Herman Tino | length1 = 4:42 | title2 = Satria | note2 = | writer2 = Bob Rezal | extra2 = Bob Rezal | length2 = 4:45 | title3 = Kekasih | note3 = | writer3 = Herman Tino | extra3 = Herman Tino | length3 = 3:39 | title4 = Zapin Yang Tinggal | note4 = | writer4 = Herman Tino | extra4 = Herman Tino | length4 = 4:26 | title5 = Ala Canggung | note5 = | writer5 = Copyright Controlled | extra5 = Copyright Controlled | length5 = 3:33 | title6 = Antara Kasih, Sayang & Cinta | note6 = | writer6 = Herman Tino | extra6 = Herman Tino | length6 = 4:02 | title7 = Kerana Janji | note7 = | writer7 = Herman Tino | extra7 = Herman Tino | length7 = 4:45 | title8 = Jujur Ku Katakan | note8 = | writer8 = Herman Tino | extra8 = Herman Tino | length8 = 3:28 | title9 = Gurindam Jiwa | note9 = | writer9 = Copyright Controlled | extra9 = Copyright Controlled | length9 = 4:30 | title10 = Khabar Yang Hiba | note10 = | writer10 = Saari Amri | extra10 = Saari Amri | length10 = 4:05 }} == Rujukan == <references/> == Pautan luar == [[Kategori:Album Malaysia tahun 1998]] [[Kategori:Album Ramlah Ram]] mer6d58vemm1m29v8rbbgwcmtcs70oh 0 764416 6925411 6925228 2026-08-11T14:01:17Z Mnha1206 394769 /* Senarai Pangkat Imigresen */ 6925411 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Senarai Pangkat Imigresen == {| class="wikitable" |+ !Bil. !Pangkat !Singkatan !Gred !Penempatan !Epaulet !Gorget |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen |KPI |JUSA A |Ibu Pejabat | | |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen |TKPI |JUSA B |TKPI Kawalan Ibu Pejabat TKPI Operasi Ibu Pejabat TKPI Pengurusan Ibu Pejabat | | |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) |PgK (I) |JUSA C |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak | | |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) |PgK (II) |KP54 / PTD |Pengarah Imigresen WP Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak | | |- |5. |Pengarah Imigresen |PgI |KP52 / PTD |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu | | |- |6. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen |KPP |KP48 / PTD |Pengarah Imigresen WP Labuan | | |- |7. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan |PPK |KP44 / PTD | | | |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen |PPI |KP41 / KP42 / PTD | | | |- |9. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |KTPP |KP38 | | | |- |10. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan |TPPK |KP32 | | | |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |TPPI |KP29 | | | |- |12. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi |K/PIT |KP28 | | | |- |13. |Pegawai Imigresen Tinggi |PIT |KP26 | | | |- |14. |Pegawai Imigresen Kanan |PIK |KP22 | | | |- |15. |Pegawai Imigresen |PI |KP19 | | | |- | | | | | | | |} * == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] rsocfpr2kmjscmpe57pnauppykx8g2z 6925496 6925411 2026-08-11T18:13:23Z Mnha1206 394769 /* Senarai Pangkat Imigresen */ 6925496 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Senarai Pangkat Imigresen == {| class="wikitable" |+ !Bil. !Pangkat !Singkatan !Gred !Penempatan !Epaulet !Gorget |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen |KPI |JUSA A |Ibu Pejabat |[[Fail:Epaulet_Ketua_Pengarah_Imigresen_(KPI_)_JUSA_A.jpg|thumb]] |[[Fail:Gorget_TKPI_JUSA_B_&_KPI_JUSA_A.jpg|thumb]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen |TKPI |JUSA B |TKPI Kawalan Ibu Pejabat TKPI Operasi Ibu Pejabat TKPI Pengurusan Ibu Pejabat |[[Fail:Epaulet_Timbalan_Ketua_Pengarah_Imigresen_(TKPI)_JUSA_B.jpg|thumb]] | |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) |PgK (I) |JUSA C |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak |[[Fail:Epaulet_Pengarah_Imigresen_Kanan_I_(PgK_I)_JUSA_C.jpg|thumb]] |[[Fail:Gorget_PgK_M13@KP13,_PgK_(II)_M14@KP14_&_PgK_(I)_JUSA_C.jpg|thumb]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) |PgK (II) |KP54 / PTD |Pengarah Imigresen WP Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |[[Fail:Pengarah_Imigresen_Kanan_II_(PgK_II)_M14@KP14.jpg|thumb]] | |- |5. |Pengarah Imigresen |PgI |KP52 / PTD |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu |[[Fail:Epaulet_KPP_M12@KP12_&_PgI_M13@KP13.jpg|thumb]] | |- |6. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen |KPP |KP48 / PTD |Pengarah Imigresen WP Labuan | |[[Fail:Gorget_Ketua_Penolong_Pengarah_Imigresen_(KPP)_M12@KP12.jpg|thumb]] |- |7. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan |PPK |KP44 / PTD | |[[Fail:Epaulet_PPI_M9_@_KP9_&_PPK_M10_@_KP10.jpg|thumb]] |[[Fail:Gorget PPK M10@KP10.jpg|thumb]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen |PPI |KP41 / KP42 / PTD | | | |- |9. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |KTPP |KP38 | |[[Fail:Epaulet_TPPK_KP6_&_KTPP_KP7.jpg|thumb]] | |- |10. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan |TPPK |KP32 | | | |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |TPPI |KP29 | |[[Fail:Epaulet Timbalan Penolong Pengarah (TPPI) KP5.jpg|thumb]] | |- |12. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi |K/PIT |KP28 | |[[Fail:Epaulet PIT KP3 & KPIT KP4.jpg|thumb]] | |- |13. |Pegawai Imigresen Tinggi |PIT |KP26 | | | |- |14. |Pegawai Imigresen Kanan |PIK |KP22 | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen Kanan (PIK) KP2.jpg|thumb]] | |- |15. |Pegawai Imigresen |PI |KP19 | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen I (PI I) KP2 (TBK1).jpg|thumb]] | |- | | | | | | | |} * == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] ik2xfsoffxjaemisp1vtb263zqn2oac 6925553 6925496 2026-08-12T00:31:48Z Mnha1206 394769 /* Senarai Pangkat Imigresen */ 6925553 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Senarai Pangkat Imigresen == {| class="wikitable" |+ !Bil. !Pangkat !Singkatan !Gred !Penempatan !Epaulet !Gorget |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen |KPI |JUSA A |Ibu Pejabat |[[Fail:Epaulet_Ketua_Pengarah_Imigresen_(KPI_)_JUSA_A.jpg|bingkai|tengah|frameless]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TKPI_JUSA_B_&_KPI_JUSA_A.jpg|bingkai|tengah|frameless]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen |TKPI |JUSA B |TKPI Kawalan Ibu Pejabat TKPI Operasi Ibu Pejabat TKPI Pengurusan Ibu Pejabat |[[Fail:Epaulet_Timbalan_Ketua_Pengarah_Imigresen_(TKPI)_JUSA_B.jpg|tengah|frameless]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) |PgK (I) |JUSA C |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak |[[Fail:Epaulet_Pengarah_Imigresen_Kanan_I_(PgK_I)_JUSA_C.jpg|tengah|frameless]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget PgK M13@KP13, PgK (II) M14@KP14 & PgK (I) JUSA C.jpg|tengah|frameless]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) |PgK (II) |KP54 / PTD |Pengarah Imigresen WP Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |[[Fail:Pengarah_Imigresen_Kanan_II_(PgK_II)_M14@KP14.jpg|tengah|frameless]] |- |5. |Pengarah Imigresen |PgI |KP52 / PTD |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu |[[Fail:Epaulet_KPP_M12@KP12_&_PgI_M13@KP13.jpg|tengah|frameless]] |- |6. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen |KPP |KP48 / PTD |Pengarah Imigresen WP Labuan | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPI_M9_@_KP9_&_PPK_M10_@_KP10.jpg|tengah|frameless]] |[[Fail:Gorget_Ketua_Penolong_Pengarah_Imigresen_(KPP)_M12@KP12.jpg|tengah|frameless]] |- |7. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan |PPK |KP44 / PTD | |[[Fail:Gorget PPK M10@KP10.jpg|tengah|frameless]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen |PPI |KP41 / KP42 / PTD | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_TPPK_KP6_&_KTPP_KP7.jpg|tengah|frameless]] | rowspan="2" | |- |9. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |KTPP |KP38 | |- |10. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan |TPPK |KP32 | | | rowspan="2" | |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |TPPI |KP29 | |[[Fail:Epaulet Timbalan Penolong Pengarah (TPPI) KP5.jpg|thumb]] |- |12. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi |K/PIT |KP28 | |[[Fail:Epaulet PIT KP3 & KPIT KP4.jpg|thumb]] | |- |13. |Pegawai Imigresen Tinggi |PIT |KP26 | | | |- |14. |Pegawai Imigresen Kanan |PIK |KP22 | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen Kanan (PIK) KP2.jpg|thumb]] | |- |15. |Pegawai Imigresen |PI |KP19 | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen I (PI I) KP2 (TBK1).jpg|thumb]] | |- | | | | | | | |} * == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] 98f61xrpot8l0pn2svrpq79xy5k5pbb 6925663 6925553 2026-08-12T04:07:51Z Mnha1206 394769 /* Senarai Pangkat Imigresen */ 6925663 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Senarai Pangkat Imigresen == {| class="wikitable" |+ !Bil. !Pangkat !Singkatan !Gred !Penempatan !Epaulet !Gorget |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen |KPI |JUSA A |Ibu Pejabat |[[Fail:Epaulet_Ketua_Pengarah_Imigresen_(KPI_)_JUSA_A.jpg|bingkai|tengah|frameless]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TKPI_JUSA_B_&_KPI_JUSA_A.jpg|bingkai|tengah|frameless]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen |TKPI |JUSA B |TKPI Kawalan Ibu Pejabat TKPI Operasi Ibu Pejabat TKPI Pengurusan Ibu Pejabat |[[Fail:Epaulet_Timbalan_Ketua_Pengarah_Imigresen_(TKPI)_JUSA_B.jpg|tengah|frameless]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) |PgK (I) |JUSA C |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak |[[Fail:Epaulet_Pengarah_Imigresen_Kanan_I_(PgK_I)_JUSA_C.jpg|tengah|frameless]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget PgK M13@KP13, PgK (II) M14@KP14 & PgK (I) JUSA C.jpg|tengah|frameless]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) |PgK (II) |KP54 / PTD |Pengarah Imigresen WP Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |[[Fail:Pengarah_Imigresen_Kanan_II_(PgK_II)_M14@KP14.jpg|tengah|frameless]] |- |5. |Pengarah Imigresen |PgI |KP52 / PTD |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KPP_M12@KP12_&_PgI_M13@KP13.jpg|tengah|frameless]] |- |6. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen |KPP |KP48 / PTD |Pengarah Imigresen WP Labuan |[[Fail:Gorget_Ketua_Penolong_Pengarah_Imigresen_(KPP)_M12@KP12.jpg|tengah|frameless]] |- |7. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan |PPK |KP44 / PTD | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPI_M9_@_KP9_&_PPK_M10_@_KP10.jpg|tengah|frameless]] |[[Fail:Gorget PPK M10@KP10.jpg|tengah|frameless|92x92px]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen |PPI |KP41 / KP42 / PTD | | rowspan="2" |[[Fail:Gorget KTPP KP7 & PPI M9@KP9.jpg|tengah|frameless]] |- |9. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |KTPP |KP38 | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_TPPK_KP6_&_KTPP_KP7.jpg|tengah|frameless]] |- |10. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan |TPPK |KP32 | | rowspan="2" |[[Fail:Gorget TPPI KP5 & TPPK KP6.jpg|tengah|frameless]] |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |TPPI |KP29 | |[[Fail:Epaulet Timbalan Penolong Pengarah (TPPI) KP5.jpg|tengah|frameless]] |- |12. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi |K/PIT |KP28 | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet PIT KP3 & KPIT KP4.jpg|tengah|frameless]] |[[Fail:Gorget Ketua Pegawai Imigresen Tinggi (KPIT) KP4.jpg|tengah|frameless]] |- |13. |Pegawai Imigresen Tinggi |PIT |KP26 | | rowspan="2" |[[Fail:Gorget PIK KP2 & PIT KP3.jpg|tengah|frameless]] |- |14. |Pegawai Imigresen Kanan |PIK |KP22 | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen Kanan (PIK) KP2.jpg|tengah|frameless]] |- |15. |Pegawai Imigresen |PI |KP19 | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen I (PI I) KP2 (TBK1).jpg|tengah|frameless]] |[[Fail:Gorget Pegawai Imigresen KP1 & KP2 (TBBK1).jpg|tengah|frameless]] |- | | | | | | | |} * == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] 0rnw7amj6izqw4jcpluf5zuktblt0e7 6925686 6925663 2026-08-12T04:34:53Z Mnha1206 394769 /* Senarai Pangkat Imigresen */ 6925686 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == Senarai Pangkat Imigresen == {| class="wikitable" |+ !Bil. !Pangkat !Singkatan !Gred !Penempatan !Epaulet !Gorget |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen |KPI |JUSA A |Ibu Pejabat |[[Fail:Epaulet_Ketua_Pengarah_Imigresen_(KPI_)_JUSA_A.jpg|bingkai|tengah|frameless]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TKPI_JUSA_B_&_KPI_JUSA_A.jpg|bingkai|tengah|frameless]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen |TKPI |JUSA B |TKPI Kawalan Ibu Pejabat TKPI Operasi Ibu Pejabat TKPI Pengurusan Ibu Pejabat |[[Fail:Epaulet_Timbalan_Ketua_Pengarah_Imigresen_(TKPI)_JUSA_B.jpg|tengah|frameless]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) |PgK (I) |JUSA C |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak |[[Fail:Epaulet_Pengarah_Imigresen_Kanan_I_(PgK_I)_JUSA_C.jpg|tengah|frameless]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget PgK M13@KP13, PgK (II) M14@KP14 & PgK (I) JUSA C.jpg|tengah|frameless]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) |PgK (II) |KP54 / PTD |Pengarah Imigresen WP Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |[[Fail:Pengarah_Imigresen_Kanan_II_(PgK_II)_M14@KP14.jpg|tengah|frameless]] |- |5. |Pengarah Imigresen |PgI |KP52 / PTD |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KPP_M12@KP12_&_PgI_M13@KP13.jpg|tengah|frameless]] |- |6. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen |KPP |KP48 / PTD |Pengarah Imigresen WP Labuan |[[Fail:Gorget_Ketua_Penolong_Pengarah_Imigresen_(KPP)_M12@KP12.jpg|tengah|frameless]] |- |7. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan |PPK |KP44 / PTD | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPI_M9_@_KP9_&_PPK_M10_@_KP10.jpg|tengah|frameless]] |[[Fail:Gorget PPK M10@KP10.jpg|tengah|frameless|92x92px]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen |PPI |KP41 / KP42 / PTD | | rowspan="2" |[[Fail:Gorget KTPP KP7 & PPI M9@KP9.jpg|tengah|frameless]] |- |9. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |KTPP |KP38 | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_TPPK_KP6_&_KTPP_KP7.jpg|tengah|frameless]] |- |10. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan |TPPK |KP32 | | rowspan="2" |[[Fail:Gorget TPPI KP5 & TPPK KP6.jpg|tengah|frameless]] |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |TPPI |KP29 | |[[Fail:Epaulet Timbalan Penolong Pengarah (TPPI) KP5.jpg|tengah|frameless]] |- |12. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi |K/PIT |KP28 | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet PIT KP3 & KPIT KP4.jpg|tengah|frameless]] |[[Fail:Gorget Ketua Pegawai Imigresen Tinggi (KPIT) KP4.jpg|tengah|frameless]] |- |13. |Pegawai Imigresen Tinggi |PIT |KP26 | | rowspan="2" |[[Fail:Gorget PIK KP2 & PIT KP3.jpg|tengah|frameless]] |- |14. |Pegawai Imigresen Kanan |PIK |KP22 | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen Kanan (PIK) KP2.jpg|tengah|frameless]] |- |15. |Pegawai Imigresen (I) | | | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen I (PI I) KP2 (TBK1).jpg|tengah|frameless]] | |- |16. |Pegawai Imigresen |PI |KP19 | | |[[Fail:Gorget Pegawai Imigresen KP1 & KP2 (TBBK1).jpg|tengah|frameless]] |- | | | | | | | |} == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] gy6fd9xv6z9zo6o16j2vdba2qby16b9 6925690 6925686 2026-08-12T04:37:48Z Mnha1206 394769 /* Senarai Pangkat Imigresen */ 6925690 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). <ref>https://akimportlee.blogspot.com/2018/02/tips-temuduga-jawatan-pegawai-imigresen.html</ref>== Senarai Pangkat Imigresen == {| class="wikitable" |+ !Bil. !Pangkat !Singkatan !Gred !Penempatan !Epaulet !Gorget |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen |KPI |JUSA A |Ibu Pejabat |[[Fail:Epaulet_Ketua_Pengarah_Imigresen_(KPI_)_JUSA_A.jpg|bingkai|tengah|frameless]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TKPI_JUSA_B_&_KPI_JUSA_A.jpg|bingkai|tengah|frameless]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen |TKPI |JUSA B |TKPI Kawalan Ibu Pejabat TKPI Operasi Ibu Pejabat TKPI Pengurusan Ibu Pejabat |[[Fail:Epaulet_Timbalan_Ketua_Pengarah_Imigresen_(TKPI)_JUSA_B.jpg|tengah|frameless]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) |PgK (I) |JUSA C |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak |[[Fail:Epaulet_Pengarah_Imigresen_Kanan_I_(PgK_I)_JUSA_C.jpg|tengah|frameless]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget PgK M13@KP13, PgK (II) M14@KP14 & PgK (I) JUSA C.jpg|tengah|frameless]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) |PgK (II) |KP54 / PTD |Pengarah Imigresen WP Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |[[Fail:Pengarah_Imigresen_Kanan_II_(PgK_II)_M14@KP14.jpg|tengah|frameless]] |- |5. |Pengarah Imigresen |PgI |KP52 / PTD |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KPP_M12@KP12_&_PgI_M13@KP13.jpg|tengah|frameless]] |- |6. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen |KPP |KP48 / PTD |Pengarah Imigresen WP Labuan |[[Fail:Gorget_Ketua_Penolong_Pengarah_Imigresen_(KPP)_M12@KP12.jpg|tengah|frameless]] |- |7. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan |PPK |KP44 / PTD | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPI_M9_@_KP9_&_PPK_M10_@_KP10.jpg|tengah|frameless]] |[[Fail:Gorget PPK M10@KP10.jpg|tengah|frameless|92x92px]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen |PPI |KP41 / KP42 / PTD | | rowspan="2" |[[Fail:Gorget KTPP KP7 & PPI M9@KP9.jpg|tengah|frameless]] |- |9. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |KTPP |KP38 | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_TPPK_KP6_&_KTPP_KP7.jpg|tengah|frameless]] |- |10. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan |TPPK |KP32 | | rowspan="2" |[[Fail:Gorget TPPI KP5 & TPPK KP6.jpg|tengah|frameless]] |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |TPPI |KP29 | |[[Fail:Epaulet Timbalan Penolong Pengarah (TPPI) KP5.jpg|tengah|frameless]] |- |12. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi |K/PIT |KP28 | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet PIT KP3 & KPIT KP4.jpg|tengah|frameless]] |[[Fail:Gorget Ketua Pegawai Imigresen Tinggi (KPIT) KP4.jpg|tengah|frameless]] |- |13. |Pegawai Imigresen Tinggi |PIT |KP26 | | rowspan="2" |[[Fail:Gorget PIK KP2 & PIT KP3.jpg|tengah|frameless]] |- |14. |Pegawai Imigresen Kanan |PIK |KP22 | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen Kanan (PIK) KP2.jpg|tengah|frameless]] |- |15. |Pegawai Imigresen (I) | | | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen I (PI I) KP2 (TBK1).jpg|tengah|frameless]] | |- |16. |Pegawai Imigresen |PI |KP19 | | |[[Fail:Gorget Pegawai Imigresen KP1 & KP2 (TBBK1).jpg|tengah|frameless]] |- | | | | | | | |} == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] mv9y8tpopfi1v6utxz9ks89uar98mik 6925721 6925690 2026-08-12T05:43:45Z Mnha1206 394769 /* Kontroversi */ 6925721 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency | nama = Jabatan Imigresen Malaysia<br>جابتن ايميڬريسين مليسيا | nativename = | logo = Immigration Department of Malaysia Logo.svg | logo_width = 150 | logo_caption = Logo Jabatan Imigresen | formed = {{start date and age|1976|4|1|df=y}} | preceding1 = | dissolved = | superseding = | headquarters = No. 15, Tingkat 1-7 (Podium) & Tingkat 1-4 (Menara), Blok 2G4, Persiaran Perdana, Presint 2, 62550 [[Putrajaya]] | employees = 496 (2018) | budget = [[Ringgit Malaysia|MYR]] 231,884,300 (2018) | website = {{url|http://www.imi.gov.my/}} | footnotes = | minister1_name = [[Saifuddin Nasution Ismail|Datuk Seri Saifuddin Nasution Ismail]] | minister1_pfo = [[Menteri Dalam Negeri Malaysia]] | seal = Coat of arms of Malaysia.svg | seal_width = 100px | seal_caption = | parentagency = [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] | chief1_name = [[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria Shaaban]] | chief1_position = Ketua Pengarah }} '''Jabatan Imigresen Malaysia''' ([[Tulisan Jawi]]: جابتن ايميڬريسين مليسيا) merupakan salah satu agensi di bawah [[Kementerian Dalam Negeri Malaysia|Kementerian Dalam Negeri]]. Ia menyediakan perkhidmatan kepada Warganegara Malaysia, Penduduk Tetap, dan Warganegara Asing yang berkunjung ke [[Malaysia]]. Ibu pejabat pertama Jabatan Imigresen Malaysia terletak di [[Pulau Pinang]] dan ditubuhkan pada tahun 1947. Ibu pejabat Imigresen dipindahkan beberapa kali dalam kawasan Kuala Lumpur sehingga pada bulan September 2004, di mana ia dipindahkan ke [[Wilayah Persekutuan Putrajaya]]. Perpindahan ini dilakukan secara berperingkat sebagai langkah untuk memastikan proses kerja dapat dijalankan dengan sempurna. ==Sejarah== 1. Pada tahun-tahun awal sebelum Perang Dunia II, Jabatan Imigresen melakukan kerja pengawasan dan pemeriksaan yang melibatkan pemeriksaan pelancong dan dokumen perjalanan di pintu masuk. 2. Urusan imigresen ditadbir oleh Pegawai Kanan Perkhidmatan Awam Tanah Melayu yang diberi gelaran 'Pegawai Imigresen Negeri Selat dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu'. Dia dibantu oleh Timbalan Pegawai Imigresen, yang sebenarnya seorang pegawai polis, untuk sementara waktu ke jawatan tersebut. Mereka berpusat di Pulau Pinang yang merupakan pintu masuk utama ke Tanah Melayu. Tempat masuk lain adalah Changloon, Padang Besar, Kroh dan Port Swettenham. Pusat pentadbiran berpusat di Singapura. 3. Selepas Perang Dunia II, Jabatan Imigresen dikenali sebagai Biro Pelarian dan Pelupusan Orang yang berpusat di [[Kuala Lumpur]] dan diketuai oleh Pegawai Pentadbiran [[Tentera British]]. Peranan utamanya adalah membawa orang yang terdampar di negara lain akibat Perang Dunia II kembali ke Malaysia. 4. Undang-undang imigrasi pertama adalah Ordinan Sekatan Penumpang 1922, yang dikuatkuasakan pada 21 Julai 1922 untuk mengatur kemasukan ke negara ini. Pada tahun 1930, Ordinan Sekatan Imigresen Aliens telah diberlakukan untuk mengatur kedatangan dan untuk mengawasi pekerja terutama dari China tempat sistem kuota digunakan. Kajian semula undang-undang dilakukan sebagai langkah untuk meningkatkan kawalan. Aliens Ordinance 1932 berkuatkuasa pada 1 April 1933. 5. Perjanjian pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu dan Pengisytiharan Darurat pada tahun 1948 membawa kepada Undang-Undang Imigrasi dan Pasport yang lebih baik yang merangkumi yang berikut: Peraturan Darurat (Sekatan Perjalanan) 1948 Ordinan Pasport 1949 Peraturan Pasport 1949 dan Peraturan Darurat (Kemasukan Darat Dari Thailand) 1949 6. Undang-undang imigresen yang digunakan semasa Keadaan Darurat digantikan oleh Ordinan Imigresen 1952. Ia menjadi undang-undang imigrasi utama digunakan untuk mengatur dan memantau kemasukan semua warganegara Britain, orang-orang di bawah jajahan Inggeris dan 'orang asing' ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. Undang-undang ini juga dikuatkuasakan di Singapura. 7. Jabatan Imigresen kemudian diletakkan di bawah pentadbiran Kementerian Luar Negeri. Selain bertanggungjawab untuk mengawal kemasukan, Jabatan Imigresen juga bertanggungjawab untuk: Mengeluarkan pasport di pejabat penerbit pasport di [[Singapura]], [[Pulau Pinang]], Pejabat Penduduk dan pejabat penasihat British; Penerbitan visa dan permohonan kewarganegaraan untuk negara-negara [[Komanwel]] atas nama kerajaan Britain 8. Setelah merdeka, The Immigration Ordinance 1959, The Immigration Regulations 1959 dan The Passport Ordinance 1960 diperkenalkan untuk menggantikan ''The Immigration Ordinance'' 1949. Undang-undang ini memberikan kuasa yang lebih besar untuk mengatur kemasukan orang asing dan pelawat ke Negeri-Negeri Melayu Bersekutu. 9. [[Suruhanjaya Cobbold|Pembentukan Malaysia]] pada tahun 1963 telah memperluaskan syarat imigresen ke negeri-negeri [[Sabah]] dan [[Sarawak]]. Akta Imigresen (Peruntukan Peralihan) 1963 digubal untuk melindungi kepentingan kedua-dua Negara. Selain mengawal dan mengawal masuk dan keluar bukan warganegara, pejabat imigresen Sabah dan Sarawak juga mengawal kemasukan warganegara Malaysia yang berasal dari [[Semenanjung Malaysia]] (Malaysia Barat). 10. Pada tahun 1964, pengurusan urusan imigresen diletakkan di bawah Kementerian Dalam Negeri. Pentadbiran diserahkan kepada rakyat Malaysia. Ibrahim bin Ali dilantik sebagai Pengawal Imigresen Nasional yang pertama. Pelantikan itu dilakukan pada 1 Januari 1967. Bermula dari 13 April 1965, ibu pejabat imigresen bertempat di Jalan Tugu, Kuala Lumpur. 11. Pada 1 Disember 1971, urusan pentadbiran imigresen Negeri-negeri Melayu berada di bawah Ibu Pejabat Imigresen Malaysia. Undang-undang imigresen yang dikuatkuasakan pada masa itu dikaji semula dan pada tahun 1974, peruntukan khas untuk negeri-negeri Sabah dan Sarawak dimasukkan. Akta Imigresen 1959/63 (Akta No. 155) dan Akta Pasport 1966 (Akta No. 150) digunakan di seluruh negara. Akta ini disemak dan dipinda dari semasa ke semasa mengikut keadaan dan keperluan semasa. Tajuknya, Pengawal Imigresen digantikan dengan Ketua Pengarah Imigresen pada tahun 1969. 12. Sejak ditubuhkan pada tahun 1947, Ibu Pejabat Jabatan Imigresen Malaysia berada di Pulau Pinang. Pada 13 April 1965, Ibu Pejabat Imigresen dipindahkan ke Jalan Tugu, Kuala Lumpur. Pada Januari 1981, pejabat tersebut berpindah ke Bangunan BUKOTA, Jalan Pantai Baharu, Kuala Lumpur, sebelum berpindah ke Pusat Bandar Damansara, Kuala Lumpur pada tahun 1988. Kini, ibu pejabat Jabatan Imigresen Malaysia terletak di Putrajaya. Perpindahan premis bermula pada bulan September 2004 dan dilakukan secara berperingkat untuk memastikan kualiti perkhidmatan kepada masyarakat terjaga. ==Senarai Ketua Pengarah Imigresen== {| class="wikitable" border="1" |- ! Bil. ! Nama ! Tempoh |- ! colspan=3 align=center| Pengawal Imigresen |- |1 |B. S. Davies |1932 - 1938 |- |2 |A. B. Roche |1933 - 1953 |- |3 |D. W. Bigley |1953 - 1967 |- |4 |Tan Sri Ibrahim bin Ali |1967 - 1969 |- ! colspan=3 align=center| Ketua Pengarah Imigresen |- |5 |Dato' Mohamed Khalil bin Haji Hussein |1969 - 1976 |- |6 |Haji Hashim bin Naemat |1976 - 1979 |- |7 |Dato' Haji Mohd Amir bin Haji Yaakub |1979 - 1980 |- |8 |Dato' Abdul Jabid bin Mohd Don |1980 - 1985 |- |9 |Dato' Abdul Halim bin Abdul Rauf |1985 - 1987 |- |10 |Dato' Abdul Malek bin Abd Aziz |1987 - 1988 |- |11 |Dato' Syed Alwi bin Syed Nordin |1988 - 1990 |- |12 |[[Syed Danial Syed Ahmad|Dato' Syed Danial bin Syed Ahmad]] |1990 - 1993 |- |13 |Dato' Haji Mohamed Zakri bin Abdul Rashid |1993 - 1998 |- |14 |[[Aseh Che Mat|Tan Sri Dato' Seri Dr Aseh bin Haji Che Mat]] |1998 - 2001 |- |15 |Tan Sri Dato' Haji Mohd Jamal bin Kamdi |2001 - 2006 |- |16 |Dato' Raja Azhar bin Raja Abdul Manap |April - September 2006 |- |17 |[[Wahid Md Don|Datuk Wahid bin Md Don]] |1 Oktober 2006 - 13 Julai 2008 |- |18 |Datuk Mahmood bin Adam |21 Julai 2008 - 12 Mei 2009 |- |19 |Datuk Abdul Rahman bin Othman |12 Mei 2009 - 15 Oktober 2010 |- |20 |Dato' Sri Alias bin Ahmad |15 Oktober 2010 - 5 Februari 2014 |- |21 |Dato' Aloyah binti Mamat |5 Februari 2014 - 14 November 2014 |- |22 |Dato' Sri Mustafa bin Ibrahim |14 November 2014 - 2 Februari 2016 |- |23 |Dato' Sri Sakib bin Kusmi |2 Februari 2016 - 1 Ogos 2016 |- |24 |Datuk Seri Mustafar bin Ali |1 Ogos 2016 - 31 Disember 2018 |- |25 |[[Khairul Dzaimee Daud|Dato' Sri Khairul Dzaimee bin Daud]] |14 Januari 2019 - 22 Mac 2023 |- |26 |[[Ruslin Jusoh|Dato' Ruslin bin Jusoh]] |22 Mac 2023 - 17 September 2024 |- |27 |[[Zakaria Shaaban|Dato' Zakaria bin Shaaban]] |17 September 2024 - kini |} ==Senarai perkhidmatan== [[File:Depoh Tahanan Imigresen Bukit Jalil, Bukit Jalil 20240303 114055.jpg|thumb|Depoh tahanan imigresen Jabatan Imigresen Malaysia di [[Bukit Jalil]], Kuala Lumpur]] Berikut adalah fungsi Jabatan : # Mengeluarkan Pasport dan Dokumen Perjalanan kepada warganegara dan penduduk tetap # Mengeluarkan Visa, Pas dan Permit kepada warganegara asing yang memasuki Malaysia # Mengawal selia pergerakan keluar masuk orang di pintu-pintu masuk yang diwartakan # Menguatkuasakan Akta Imigresen 1959/63, Peraturan-peraturan Imigresen 1963, Akta Pasport 1966, Akta Antipemerdagangan Orang dan Antipenyeludupan Migran 2007 (pindaan 2010). ==Kontroversi== Jabatan Imigresen Malaysia mempunyai sejarah panjang dalam berlakunya rasuah, yang memungkinkan ancaman keganasan dan pemerdagangan manusia menjadi masalah besar bagi negara ini. Di sebalik hasrat [[kerajaan Malaysia]] untuk mempromosikan imej Malaysia sebagai negara yang progresif, penyalahgunaan kawalan imigresen yang meluas sejak sekurang-kurangnya tahun 2000-an telah merosakkan imej itu.<ref>{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/2016/06/02/asia/malaysia-immigration-terrorism/index.html|title=Terrorism, trafficking fears after Malaysian immigration scandal|first=Gareth |last=Corsi|work=CNN|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Pada tahun 2017, menteri kerajaan Datuk Seri [[Idris Haron]] menamakan Jabatan Imigresen di Melaka sebagai jabatan perkhidmatan awam yang paling korup di negeri ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/03/08/idris-immigration-dept-tops-list-of-corruption-cases-in-malacca/|title=Idris Haron: Immigration Dept tops list of corruption cases in Malacca - Nation {{!}} The Star Online|website=www.thestar.com.my|language=en|access-date=18 September 2018}}</ref> Setelah dinaikkan pangkat sebagai ketua Jabatan Imigresen Malaysia pada tahun 2017, Datuk Seri Mustafar Ali mendedahkan bahawa audit dalaman dan siasatan oleh [[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]] (SPRM) telah mendedahkan skim penipuan pasport yang dilakukan oleh pegawai di [[Selangor]] sejak 2014 bahawa, menurut timbalan pesuruhjaya SPRM, Datuk [[Azam Baki]], "mungkin berlaku di kebanyakan pejabat Imigresen di seluruh negara."<ref>{{Cite news|url=https://www.malaymail.com/s/1290367/macc-immigration-officers-rm1m-passport-fraud-may-be-tip-of-iceberg|title=MACC: Immigration officers' RM1m passport fraud may be tip of iceberg {{!}} Malay Mail|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Pada tahun 2016, terdapat rasuah besar-besaran yang melibatkan pembubaran sistem keselamatan elektronik kebangsaan di lapangan terbang antarabangsa Malaysia oleh pegawai imigresen yang mendapat keuntungan daripada rasuah. oleh sindiket pemerdagangan manusia untuk membenarkan kemasukan pendatang asing secara haram ke negara ini, menimbulkan persoalan mengenai keberkesanan sistem ini agar pengganas tidak dapat masuk ke Malaysia.<ref>{{Cite news|url=https://says.com/my/news/the-massive-corruption-scam-spearheaded-by-malaysian-immigration-officers|title=How Malaysian Immigration Officers Ran A Massive Corruption Scam (And Got Away Scot-Free)|last=Ram|first=Sadho|date=2 Jun 2016|language=en|work=SAYS.com|access-date=18 September 2018|language=en}}</ref> Penempatan Pegawai SPRM di Jabatan Imigresen antara langkah proaktif dalam membendung dan membanteras masalah rasuah. Diketuai oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Ketua Penolong Kanan Pesuruhjaya (KPKPj) (P54) di Bahagian Intergriti Jabatan Imigresen Malaysia Ibu Pejabat dan dibantu oleh seorang Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa Kanan (PsK) (P44). Manakala di peringkat Jabatan Imigresen negeri, negeri negeri seperti Kelantan, Sarawak, KLIA, Johor, Perak, Selangor, Kedah, Sabah, WP Kuala Lumpur dan Negeri Sembilan diketuai oleh Pegawai Kanan SPRM berpangkat Penguasa (Ps) (P41). == <ref>https://akimportlee.blogspot.com/2018/02/tips-temuduga-jawatan-pegawai-imigresen.html</ref> Senarai Pangkat Imigresen == {| class="wikitable" |+ !Bil. !Pangkat !Singkatan !Gred SSM (Lama) !Gred SSPA (Baru) !Penempatan !Epaulet !Gorget |- |1. |Ketua Pengarah Imigresen |KPI | colspan="2" |JUSA A (PTD VU5) |Ibu Pejabat |[[Fail:Epaulet_Ketua_Pengarah_Imigresen_(KPI_)_JUSA_A.jpg|bingkai|tengah|frameless]] | rowspan="2" |[[Fail:Gorget_TKPI_JUSA_B_&_KPI_JUSA_A.jpg|bingkai|tengah|frameless]] |- |2. |Timbalan Ketua Pengarah Imigresen |TKPI | colspan="2" |JUSA B (PTD VU6) |TKPI Kawalan Ibu Pejabat TKPI Operasi Ibu Pejabat TKPI Pengurusan Ibu Pejabat |[[Fail:Epaulet_Timbalan_Ketua_Pengarah_Imigresen_(TKPI)_JUSA_B.jpg|tengah|frameless]] |- |3. |Pengarah Imigresen Kanan (I) |PgK (I) | colspan="2" |JUSA C (PTD VU7) |Pengarah Imigresen Johor Pengarah Imigresen KLIA Pengarah Imigresen Sabah Pengarah Imigresen Sarawak |[[Fail:Epaulet_Pengarah_Imigresen_Kanan_I_(PgK_I)_JUSA_C.jpg|tengah|frameless]] | rowspan="3" |[[Fail:Gorget PgK M13@KP13, PgK (II) M14@KP14 & PgK (I) JUSA C.jpg|tengah|frameless]] |- |4. |Pengarah Imigresen Kanan (II) |PgK (II) |KP54 / PTD M54 |KP14 / PTD M14 |Pengarah Imigresen WP Kuala Lumpur Pengarah Imigresen Selangor Pengarah Imigresen Kedah Pengarah Imigresen Perak |[[Fail:Pengarah_Imigresen_Kanan_II_(PgK_II)_M14@KP14.jpg|tengah|frameless]] |- |5. |Pengarah Imigresen |PgI |KP52 / PTD M52 |KP13 / PTD M13 |Pengarah Imigresen Kelantan Pengarah Imigresen Melaka Pengarah Imigresen Negeri Sembilan Pengarah Imigresen Pahang Pengarah Imigresen Perlis Pengarah Imigresen Pulau Pinang Pengarah Imigresen Terengganu | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_KPP_M12@KP12_&_PgI_M13@KP13.jpg|tengah|frameless]] |- |6. |Ketua Penolong Pengarah Imigresen |KPP |KP48 / PTD M48 |KP12 / PTD M12 |Pengarah Imigresen WP Labuan |[[Fail:Gorget_Ketua_Penolong_Pengarah_Imigresen_(KPP)_M12@KP12.jpg|tengah|frameless]] |- |7. |Penolong Pengarah Imigresen Kanan |PPK |KP44 / PTD M44 |KP10 / PTD M10 | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_PPI_M9_@_KP9_&_PPK_M10_@_KP10.jpg|tengah|frameless]] |[[Fail:Gorget PPK M10@KP10.jpg|tengah|frameless|92x92px]] |- |8. |Penolong Pengarah Imigresen |PPI |KP41 / KP42 / PTD M41 / M42 |KP9 / PTD M9 | | rowspan="2" |[[Fail:Gorget KTPP KP7 & PPI M9@KP9.jpg|tengah|frameless]] |- |9. |Ketua Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |KTPP |KP38 |KP7 | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet_TPPK_KP6_&_KTPP_KP7.jpg|tengah|frameless]] |- |10. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen Kanan |TPPK |KP32 |KP6 | | rowspan="2" |[[Fail:Gorget TPPI KP5 & TPPK KP6.jpg|tengah|frameless]] |- |11. |Timbalan Penolong Pengarah Imigresen |TPPI |KP29 |KP5 | |[[Fail:Epaulet Timbalan Penolong Pengarah (TPPI) KP5.jpg|tengah|frameless]] |- |12. |Ketua Pegawai Imigresen Tinggi |K/PIT |KP28 |KP4 | | rowspan="2" |[[Fail:Epaulet PIT KP3 & KPIT KP4.jpg|tengah|frameless]] |[[Fail:Gorget Ketua Pegawai Imigresen Tinggi (KPIT) KP4.jpg|tengah|frameless]] |- |13. |Pegawai Imigresen Tinggi |PIT |KP26 |KP3 | | rowspan="2" |[[Fail:Gorget PIK KP2 & PIT KP3.jpg|tengah|frameless]] |- |14. |Pegawai Imigresen Kanan |PIK |KP22 |KP2 | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen Kanan (PIK) KP2.jpg|tengah|frameless]] |- |15. |Pegawai Imigresen (I) |PI (I) |KP22 (TBK1) & KP19 HAKIKI GENAP 10 TAHUN |KP2 (TBK1) & KP1 HAKIKI GENAP 10 TAHUN | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen I (PI I) KP2 (TBK1).jpg|tengah|frameless]] | rowspan="4" |[[Fail:Gorget Pegawai Imigresen KP1 & KP2 (TBBK1).jpg|tengah|frameless]] |- |16. |Pegawai Imigresen (II) |PI (II) |KP19 GENAP 3 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN |KP1 GENAP 3 TAHUN DAN DISAHKAN JAWATAN | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen II (PI II) KP1 (Genap 3 Tahun & Disahkan Perkhidmatan).jpg|tengah|frameless]] |- |17. |Pegawai Imigresen (III) |PI (III) |KP19 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM |KP1 TELAH MENGIKUTI KURSUS ASAS DI AIMM | |[[Fail:Epaulet Pegawai Imigresen III (PI III) KP1 (Telah Mengikuti Kursus Asas di AIMM).jpg|tengah|frameless]] |- |18. |Pegawai Imigresen |PI |KP19 LANTIKAN BARU |KP1 LANTIKAN BARU | | - TIADA TANDA - |} == Dalam budaya popular == * [[Gerak Khas]] musim 18 (2018) bekerjasama dengan [[Skop Production]] dan [[Polis Diraja Malaysia]] yang menampilkan salah satu episod mengenai operasi menentang [[pemerdagangan manusia]] dan pembunuhan pegawai imigresen ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== *[http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ Portal rasmi Jabatan Imigresen Malaysia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180507005636/http://www.imi.gov.my/index.php/ms/ |date=2018-05-07 }} {{Kerajaan Persekutuan Malaysia|Zurqarnai=Salam sejahtera semuanya ...ape yg aku nak cakap pade semua anggota imegsen.tempat lame aku berkerja..selama 8.atau 9 tahun belum pernah aku Tangok Anggota buat serbuan atas rumah kedai...an..lagi²tempat tinggal aku d p.u.j.8/3 Atau 3/8..bawah kedai atas bilik tido pekerja ..an ...aku tak pernah buat bagi ancaman kepade geng bngala.dan gen gagak hitam...sebabnya ade d kalangan Dorang ade yg menjaga pelindung an...2.2 blok penuh dengan Dorang je sebab ape korang tak pernah masuk an...ade yg menjadi tali barut kepade polis sebab ape ..banyaknya geng mat gian ..ahli zina ahli maksiat ..ade siape yg datang bersih takde..an sampai aku d bodoh bodohkan ..an .sebab ape polis je yg banyak masuk naik kat atas rumah kedai an..yg agensi lain ade mane masuk ..dulu aku terlalu amik berat macam mane aku pikir semuanya cari makan an atas perikemanusai...Dorang lagi hati happy sebab ape. Ade yg menjaga Dorang semua...ini bukan aku nak balas dendam an...tapi barua barua Nako banyak sangat nak bersihkan geng² dadah ni...tapi hal lain senyap. Terlalu hevie..sampai takde siape yg nak tegur.sebab aku Kene tangkap pun barua barua narko minah minah Indon atau Bangla ²semuanya taknak Kene tangkap...ade orang kaver an ....jadi ini aku dah Kene tangkap 2kali an ..pun same jugak sebabnya terlalu batu besar kepala ade duduk an jadi orang locer terus senyap.tanpa ape ..aku tahu korang tak boleh buatnya...tempat lame aku kerje dulu an...ade ke kesabaran orang masan aku ni..kuat sangat ke sabar aku ni pade Dorang an...kalini .terpulang kepade korang nak cube pergi Tangok atau duduk ngana saje. ..sekarang aku dah tak duduk dekat situ lagi an. Dah Kene buang 2 kali Kene tangkap ..Dorang pun dah fedapppp an tapi ade ke hati aku nak balas dendam an ...takde sampai ke Harini ..tapi d sebabkan aku dapat tahu dengan mata aku sendiri ..minah Indon yg jadi mata mata narko .an..kerana perangai depan macam malaikat ..belaian an ..jadi ini sahaje yg aku terpaksa ceritakan.an..kenape baru kalini aku buat laporan .an...sebab dah dapat konke an semuanya geng minah Indon. Dan geng Bangla...salam semuanya ..}} [[Kategori:Kementerian Dalam Negeri Malaysia]] [[Kategori:Imigrasi ke Malaysia| ]] iu5z6rzfy7dzg66uiiym14tmrd2xdzs 0 770114 6925546 6885738 2026-08-11T23:19:03Z ~2026-43537-39 411882 6925546 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sherry Alhadad | native_name = {{font color|green|شيري الحداد}} | image = Sherry Alhadad on Let's Du-it 2016.jpg | image_size = 200px | caption = Sherry pada 2016. | birth_name = Sharifah Mariam binti Syed Abdullah Alhadad | birth_date = {{Birth date and age|1984|11|17}} | birth_place = {{flag|Sarawak}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Pelakon, penyanyi, pengacara | years_active = 2004–kini | works = [[Filemografi Sherry Alhadad|Filemografi]] | education = Ijazah Sarjana Muda Seni Persembahan Teater | alma_mater = [[Akademi Seni Budaya dan Warisan Kebangsaan]] (ASWARA) | height = | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} [[Sayyid|Sharifah]] '''Mariam binti''' [[Sayyid|Syed]] '''Abdullah Alhadad''' atau lebih dikenali sebagai '''Sherry Alhadad''' (lahir 17 November 1984) ialah seorang pelakon, penyanyi dan pengacara televisyen wanita [[Malaysia]].<ref>{{cite news|url=http://www.bharian.com.my/node/33577|title=Kebimbangan Sherry Alhadad terhadap watak Nyonya|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=6 Februari 2015|accessdate=8 Jun 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/saiz-bukan-penghalang-1.311716|title=Saiz bukan penghalang|author=Nurfarhana Mohamed|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=4 Mei 2016|accessdate=8 Jun 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160505073439/http://www.utusan.com.my/hiburan/selebriti/saiz-bukan-penghalang-1.311716|archive-date=5 Mei 206}}</ref><ref>{{cite news|url=https://api.hmetro.com.my/utama/2019/10/509852/balas-kasih-sayang-peminat-sherry|title=Balas kasih sayang peminat - Sherry|author=[[Rudy Imran Shamsudin]]|publisher=[[Harian Metro]]|date=23 Oktober 2019|accessdate=8 Jun 2020}}</ref> Beliau juga pernah bergelar pensyarah/tutor di [[Akademi Seni Budaya dan Warisan Kebangsaan]](ASWARA) dalam bidang teater.<ref>{{cite news|url=http://www.utusan.com.my/hiburan/ceritera-sherry-alhadad-1.470788|title=Ceritera Sherry Alhadad|author=Ruhaya Abd. Hamid|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=18 April 2017|accessdate=8 Jun 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420113204/http://www.utusan.com.my/hiburan/ceritera-sherry-alhadad-1.470788|archive-date=20 April 2017}}</ref> Bakat lakonan Sherry bermula ketika menuntut di ASWARA dan kemudiannya dibawa ke industri lakonan oleh pengarah [[Shahrulezad Mohameddin]] menerusi telefilem ''Sutun'' pada tahun 2006. Sejak itu beliau bergelar pelakon dan pengacara TV terkenal termasuk pernah mengacarakan program sensasi ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]''. Beliau begitu popular bersama [[Zulin Aziz]] yang sama-sama mengacarakan program bual bicara di [[TV9]] iaitu ''Diva''. Sherry datang daripada keluarga yang menceburi bidang seni. Anak-anak saudaranya (yang lebih berusia darinya, kerana arwah ayah beliau adalah adik-beradik kepada nenek Sharifah Haslinda, Sharifah Shahirah & Sharifah Sakinah) terlebih dahulu menceburi bidang seni iaitu dramatis tersohor 90-an [[Sharifah Haslinda]] dan pelawak terkenal [[Sharifah Shahirah]]. Setelah itu seorang lagi anak saudaranya (yang lebih muda), [[Sharifah Sakinah]] juga bergelar pelakon dan pelawak.<ref>{{cite news|url=https://api.hmetro.com.my/utama/2019/09/498185/sherry-miliki-kelebihan|title=Sherry miliki kelebihan|author=Rudy Imran Shamsuddin|publisher=[[Harian Metro]]|date=19 September 2019|accessdate=8 Jun 2020}}</ref> ==Kehidupan awal== Beliau berdarah keturunan [[Terengganu]] di sebelah bapa dan [[Sarawak]] di sebelah ibu, menetap di Taman Melati Selangor dari semenjak kecil sehingga kini. Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah Rendah Kebangsaan Gombak Dua, diikuti Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Melati dan Akademi Seni Kebangsaan di peringkat Diploma. Beliau kemudiannya menyambung pelajaran di peringkat Ijazah Seni Persembahan Teater dengan kepujian di [[ASWARA|Akademi Seni Budaya dan Warisan Kebangsaan (Aswara)]] dan kini beliau salah seorang tutor di akademi itu.<ref>{{cite news|url=http://www.sinarharian.com.my/rencana/sherry-al-hadad-lali-ejekan-1.316673|title=Sherry Al-Hadad lali ejekan|author=Nor Khalilah Gusti Hassan|publisher=[[Sinar Harian]]|date=10 Jun 2016|accessdate=10 Jun 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610132350/http://www.sinarharian.com.my/rencana/sherry-al-hadad-lali-ejekan-1.316673|archive-date=10 Jun 2016}}</ref> ==Kerjaya== Penglibatan awalnya dalam bidang seni bermula menerusi teater ''Atap Genting Atap Rumbia'' (2004) arahan [[Marlia Musa]] ketika melanjutkan pengajiannya. Teater sudah diakuinya sebagai makanan penting. Sherry pernah beraksi dalam teater yang pecah panggung seperti watak penting sebagai Nyonya dalam ''Mak Dara Nyonya'' (2011) dan ''Nyonya & The Gang'' (2012). Bekerja bersama pengarah Rosminah Tahir, beliau bekerja bersama penyanyi terkenal [[Misha Omar]] dan [[Amy Mastura]] dalam beberapa lagi siri pementasan serupa. Pengarah [[Shuhaimi Lua Abdullah]] merupakan orang yang bertanggungjawab untuk beliau menukarkan namanya itu selepas tamat pementasan teater ''Mak Dara Nyonya''. Selain itu beliau juga muncul dalam teater ''Asmara-ra All Stars'' (2014) bersama [[Sharifah Amani]] dan [[Siti Saleha]]. Projek teaternya yang paling ikonik ialah siri teater ''Projek Disko Baldi'' bersama ensembel seperti [[Redza Minhat]], [[Iedil Putra]], Sharmaine Othman, Tuan Faisal, Asyraf Zain, Megat Shahrizal dan Farah Rani yang kemenangan manis di Anugerah Seni BOH Cameronian ke-10 sebagai pemenang Anugerah Pilihan Penonton Kakiseni bagi kategori teater.<ref>{{cite news|url=http://www.astroawani.com/berita-hiburan/projek-disko-baldi-mimpi-jadi-kenyataan-17203?cp|title=Projek Disko Baldi, mimpi jadi kenyataan|author=Muzzafar Mustapa|publisher=[[Astro Awani]]|date=28 Jun 2013|accessdate=8 Jun 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225031159/http://www.astroawani.com/berita-hiburan/projek-disko-baldi-mimpi-jadi-kenyataan-17203|archive-date=25 Disember 2018}}</ref> Bersama Disko Baldi mereka pernah menjayakan pementasan ''Projek Disko Baldi'' (2012), ''PBD: Dreams'' (2013) dan ''PBD: Muzikal, Boleh Tinggi Lagi'' (2014). Produksi ini malahan diundang oleh stesen [[8TV]] untuk menerbitkan rancangan serupa sebanyak 13 episod pada tahun 2013. Di kaca TV, Sherry berkembang dari pelakon sampingan dalam ''Sutun'' kepada pelakon komedi yang lebih dikenali. Beliau muncul dalam telefilem ''Rampas'' (2008), ''Seratus Harijadi'' (2010), ''Nostalgila'' (2014), sitkom ''[[Oh My English! (siri TV)|Oh My English]]'' (2014) dan siri TV ''[[Misiku Kuza]]'' (2013-2014). Pada tahun 2014, Sherry bersama Zulin mengorak langkah bergelar pengacara TV apabila diundang oleh stesen TV3 untuk mengacarakan majlis [[Anugerah Drama Festival Kuala Lumpur 2014]]. Tak lama selepas itu mereka berdua bergabung tenaga bersama [[Awal Ashaari]] mengacarakan program ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' selama enam bulan. Pada Januari 2015, Sherry dan Zulin diberi kepercayaan mengendalikan rancangan bual bicara sendiri iaitu ''Diva-Kelakarama'' setiap malam minggu. Beliau menceburi nyanyian sambil berlawak dan memparodikan iaitu rancangan realiti ''Juara Parodi'' di ([[Astro Warna]]) yang mana beliau bergandingan bersama Zulin Aziz dan [[Zahid Baharuddin|Zahid]] iaitu kumpulan Skru. Pada tahun 2017, Sherry membintangi drama ''[[Misteri Wan Peah]]'' yang disiarkan di [[TV3]] dalam slot terbaru ''Seramedi''. Selain itu, beliau juga mengacarakan ''Perang Bibir'' bersama Dennis Yin di [[TV9]]. Tambahan lagi, Sherry sudah mempunyai rancangan bual bicaranya sendiri yang dinamakan ''[[The Sherry Show]]'' yang bersiaran di [[TV3]] bermula November 2017.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2017/11/286882/impian-sherry-jadi-nyata|title=Impian Sherry jadi nyata|author=Syafil Syazwan Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=24 November 2017|accessdate=8 Jun 2018}}</ref> Kerjayanya pada 2018 bermula dengan beliau mengacarakan pentas [[Anugerah Juara Lagu ke-32]] bersama [[Alif Satar]] pada 11 Februari. Hal ini bakal menjadi kali kedua Sherry bergandingan bersama Alif selepas berjaya mengacarakan konsert Rockanova bersama pertengahan 2017 yang lalu. Pada tahun 2018 ini juga, Sherry sekali lagi digandingkan dengan Dennis Yin dalam rancangan yang masuk musim ke-2 yang diberi nama baru iaitu ''[[Drop The Beat]]'' yang sebelum ini dikenali sebagai Perang Bibir dan bersiaran di [[ntv7]]. Sejak 2018 beliau bersama Alif menjadi pengacara rancangan pertandingan nyanyian untuk bakat baru, ''[[Big Stage]]''. Beliau kini menggalas peranan sebagai pengacara rancangan ''[[All Together Now Malaysia]]'' yang bersiaran di [[Astro Ria]] bermula 6 Jun 2021.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/05/821712/sherry-gugup-kendali-program-realiti-50-juri|title=Sherry gugup kendali program realiti 50 juri|author=Fatin Farhana Ariffin|publisher=[[Berita Harian]]|date=28 Mei 2021|accessdate=8 Jun 2021}}</ref> ==Filemografi== {{utama|Filemografi Sherry Alhadad}} ==Videografi== ===Video Klip=== {| class="wikitable" |- style="text-align:center;" ! Tahun ! Tajuk ! Penyanyi |- | 2018 ! "Hajat" | [[Hael Husaini]] |- | 2025 ! "Nurlela" | [[Haziq Rosebi]] |- |} ==Diskografi== ===Single=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Penyanyi |- | 2025 ! "Balik Kampung... Gosip Raya" | [[Ain Edruce]] & Sherry Alhadad |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Kategori/Karya tercalon ! Keputusan |- | rowspan="3" align=center | 2018 ! rowspan="3" align=center | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-31]] | align=center | Pengacara TV Popular | rowspan="6" | Dirinya sendiri | {{nom}} |- | Artis Versatil Popular | {{nom}} |- | Artis Komedi Popular | {{nom}} |- | rowspan="4" | 2020 ! rowspan="3" | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-32]] | Artis Versatil Popular | {{nom}} |- | Artis Komedi Popular | {{won}} |- | Pengacara TV Popular | {{won}} |- ! [[Anugerah MeleTOP Era 2020]] | Hos [[MeleTOP]] | ''Big Stage 2'' | {{nom}} |- | rowspan="2" | 2025 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-37]] | Pengacara TV Popular | rowspan="2" | Dirinya sendiri | {{nom}} |- ! [[Anugerah MeleTOP Era 2025]] | Artis Versatil MeleTOP | {{pending}} |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm6434459}} * {{Instagram|sherry_alhadad}} * {{TikTok|sherry_alhadad}} [[Kategori:Kelahiran 1984]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon pentas Malaysia]] [[Kategori:Pelawak Malaysia]] [[Kategori:Alumni Akademi Seni Budaya dan Warisan Kebangsaan]] k4hjs85vv7xod9txi9iol0c57akk5th 0 827958 6925914 6919324 2026-08-12T10:15:17Z Ifan.MyWiki 232983 /* Identiti dan penjelmaan */ 6925914 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro QJ | logo = | image_size = | logo_caption = | slogan = '''追星追剧追潮流，您的娱乐圈新指标''' (Mengejar bintang, drama dan trend ialah penunjuk baharu anda dalam industri hiburan)<br>{{small|(28 Ogos 2023 - kini)}} | dilancarkan = {{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2013|01|13|df=yes}} {{small|([[Astro Malaysia|Astro]])}}<br>{{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2017|01|23|df=yes}} {{small|([[Astro NJOI|NJOI]])}} | ditutup = {{flagicon|Brunei}} {{End date and age|2022|04|01|df=yes}} | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings]] | induk = [[Astro (televisyen satelit)|Astro]]<br>[[Mango TV]]<br>[[Viu]] | bahasa = [[Bahasa Mandarin|Mandarin]]<br>[[Bahasa Kantonis|Kantonis]] | format_gambar = [[16:9]] [[HDTV]] ([[1080i]]) | negara = {{MAS}} | kawasan_siaran = {{MAS}} | ibu_pejabat = {{flagicon|KUL}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | saluran_saudara = [[Astro AEC]]<br>[[Astro AOD]]<br>[[Astro Hua Hee Dai]] | menggantikan = [[Astro Shuang Xing]] | web = | digantikan_oleh = | nama_dahulu = '''Astro Quan Jia HD'''<br>{{small|(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)}} | sat_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 308 (HD) | sat_serv_2 = {{flagicon|MAS}} [[NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 308 (HD) | online_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro Go|Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] }} '''Astro QJ''' (dahulu dikenali sebagai '''Astro Quan Jia HD''') merupakan saluran [[Bahasa Cina]] yang kedua [[Malaysia]] yang menampilkan [[drama]], [[dokumentari]], [[Komedi|hiburan]], [[realiti]] dan sebagai dari negara [[China]] dan [[Hong Kong]] dalam format definisi tinggi (HD). Mula disiarkan pada 13 Januari 2013, saluran ini menyiarkan rancangan [[Mandarin|berbahasa Mandarin]], walaupun saluran sebelumnya, [[Astro Zhi Zun HD]], masih menyiarkan rancangan [[Kantonis]] dengan kandungan hampir sama dengan [[Astro Wah Lai Toi]], sebelum ia ditukar nama kepada '''Astro Wah Lai Toi HD''' pada 6 Oktober 2014. Kemudian, rancangan tertentu yang sebelum ini disiarkan di [[Astro AEC]] dipindahkan ke saluran HD sendiri, '''Astro AEC HD''' apabila ia mula disiarkan pada 16 November 2014. Kini, saluran ini menyiarkan rancangan-rancangan dari negara [[China]], [[Hong Kong]] dan [[Republik China di Taiwan|Taiwan]] dengan siaran serentak. Saluran ini ditamatkan di [[Kristal-Astro]] bermula 1 April 2022. Pada 28 Ogos 2023, Astro Quan Jia HD akan menjenamakan semula sebagai Astro QJ. Nota: Astro Quan Jia HD mengambil rancangan-rancangan di Astro AEC == Identiti dan penjelmaan == ===Logo=== Astro Quan Jia HD terdiri dari dua warna yaitu warna jingga dan magenta diberi tanda HD di sebelah kanan. Berapa tahun kemudian Astro Quan Jia HD hadir dengan logo dan nama baharu mereka menjadi Astro QJ diwarnai magenta dan ungu. Berapa hari kemudian, Astro QJ akan ditambahkan saluran baru ini ialah Astro Premier warnanya lebih sama dengan Astro QJ. Manakala Astro QJ dan Astro Premier ditambahkan saluran sukan dengan nama baharu menjadi Astro Premier League, Astro Premier League 2, Astro Football, Astro Badminton, Astro Grandstand, Astro Sports Plus, Astro Sports UHD memiliki bentuk baru dan diberi garis lengkung panjang dan tebal warna putih. <gallery> File: Astro Quan Jia.png|Logo Astro Quan Jia HD<br>''(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)'' File: Astro QJ.png|Logo Astro QJ versi pertama<br>''(28 Ogos 2023 - 14 November 2024)'' </gallery> ==Lihat juga== *[[Senarai saluran Astro]] *[[Senarai saluran Astro NJOI]] *[[Astro (satellite TV)|Astro]] ==Pautan Luar== * [https://content.astro.com.my/channels/Astro-QJ-158 Astro QJ] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro]] om9e0ttf3x4mupmf2eehuivpvut4jhn 6925915 6925914 2026-08-12T10:15:51Z Ifan.MyWiki 232983 /* Identiti dan penjenamaan */ 6925915 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro QJ | logo = | image_size = | logo_caption = | slogan = '''追星追剧追潮流，您的娱乐圈新指标''' (Mengejar bintang, drama dan trend ialah penunjuk baharu anda dalam industri hiburan)<br>{{small|(28 Ogos 2023 - kini)}} | dilancarkan = {{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2013|01|13|df=yes}} {{small|([[Astro Malaysia|Astro]])}}<br>{{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2017|01|23|df=yes}} {{small|([[Astro NJOI|NJOI]])}} | ditutup = {{flagicon|Brunei}} {{End date and age|2022|04|01|df=yes}} | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings]] | induk = [[Astro (televisyen satelit)|Astro]]<br>[[Mango TV]]<br>[[Viu]] | bahasa = [[Bahasa Mandarin|Mandarin]]<br>[[Bahasa Kantonis|Kantonis]] | format_gambar = [[16:9]] [[HDTV]] ([[1080i]]) | negara = {{MAS}} | kawasan_siaran = {{MAS}} | ibu_pejabat = {{flagicon|KUL}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | saluran_saudara = [[Astro AEC]]<br>[[Astro AOD]]<br>[[Astro Hua Hee Dai]] | menggantikan = [[Astro Shuang Xing]] | web = | digantikan_oleh = | nama_dahulu = '''Astro Quan Jia HD'''<br>{{small|(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)}} | sat_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 308 (HD) | sat_serv_2 = {{flagicon|MAS}} [[NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 308 (HD) | online_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro Go|Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] }} '''Astro QJ''' (dahulu dikenali sebagai '''Astro Quan Jia HD''') merupakan saluran [[Bahasa Cina]] yang kedua [[Malaysia]] yang menampilkan [[drama]], [[dokumentari]], [[Komedi|hiburan]], [[realiti]] dan sebagai dari negara [[China]] dan [[Hong Kong]] dalam format definisi tinggi (HD). Mula disiarkan pada 13 Januari 2013, saluran ini menyiarkan rancangan [[Mandarin|berbahasa Mandarin]], walaupun saluran sebelumnya, [[Astro Zhi Zun HD]], masih menyiarkan rancangan [[Kantonis]] dengan kandungan hampir sama dengan [[Astro Wah Lai Toi]], sebelum ia ditukar nama kepada '''Astro Wah Lai Toi HD''' pada 6 Oktober 2014. Kemudian, rancangan tertentu yang sebelum ini disiarkan di [[Astro AEC]] dipindahkan ke saluran HD sendiri, '''Astro AEC HD''' apabila ia mula disiarkan pada 16 November 2014. Kini, saluran ini menyiarkan rancangan-rancangan dari negara [[China]], [[Hong Kong]] dan [[Republik China di Taiwan|Taiwan]] dengan siaran serentak. Saluran ini ditamatkan di [[Kristal-Astro]] bermula 1 April 2022. Pada 28 Ogos 2023, Astro Quan Jia HD akan menjenamakan semula sebagai Astro QJ. Nota: Astro Quan Jia HD mengambil rancangan-rancangan di Astro AEC == Identiti dan penjenamaan == ===Logo=== Astro Quan Jia HD terdiri dari dua warna yaitu warna jingga dan magenta diberi tanda HD di sebelah kanan. Berapa tahun kemudian Astro Quan Jia HD hadir dengan logo dan nama baharu mereka menjadi Astro QJ diwarnai magenta dan ungu. Berapa hari kemudian, Astro QJ akan ditambahkan saluran baru ini ialah Astro Premier warnanya lebih sama dengan Astro QJ. Manakala Astro QJ dan Astro Premier ditambahkan saluran sukan dengan nama baharu menjadi Astro Premier League, Astro Premier League 2, Astro Football, Astro Badminton, Astro Grandstand, Astro Sports Plus, Astro Sports UHD memiliki bentuk baru dan diberi garis lengkung panjang dan tebal warna putih. <gallery> File: Astro Quan Jia.png|Logo Astro Quan Jia HD<br>''(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)'' File: Astro QJ.png|Logo Astro QJ versi pertama<br>''(28 Ogos 2023 - 14 November 2024)'' </gallery> ==Lihat juga== *[[Senarai saluran Astro]] *[[Senarai saluran Astro NJOI]] *[[Astro (satellite TV)|Astro]] ==Pautan Luar== * [https://content.astro.com.my/channels/Astro-QJ-158 Astro QJ] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro]] lesw1vji9w3809y4ajqyv5xnxw3nxjf 6925918 6925915 2026-08-12T10:22:29Z Ifan.MyWiki 232983 /* */ 6925918 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro QJ | logo = | image_size = | logo_caption = | slogan = '''追星追剧追潮流，您的娱乐圈新指标''' (Mengejar bintang, drama dan trend ialah penunjuk baharu anda dalam industri hiburan)<br>{{small|(28 Ogos 2023 - kini)}} | dilancarkan = {{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2013|01|13|df=yes}} {{small|([[Astro Malaysia|Astro]])}}<br>{{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2017|01|23|df=yes}} {{small|([[Astro NJOI|NJOI]])}} | ditutup = {{flagicon|Brunei}} {{End date and age|2022|04|01|df=yes}} | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings]] | induk = [[Astro (televisyen satelit)|Astro]]<br>[[Mango TV]]<br>[[Viu]] | bahasa = [[Bahasa Mandarin|Mandarin]]<br>[[Bahasa Kantonis|Kantonis]] | format_gambar = [[16:9]] [[HDTV]] ([[1080i]]) | negara = {{MAS}} | kawasan_siaran = {{MAS}} | ibu_pejabat = {{flagicon|KUL}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | saluran_saudara = [[Astro AEC]]<br>[[Astro AOD]]<br>[[Astro Hua Hee Dai]] | menggantikan = [[Astro Shuang Xing]] | web = | digantikan_oleh = | nama_dahulu = '''Astro Quan Jia HD'''<br>{{small|(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)}} | sat_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 308 (HD) | sat_serv_2 = {{flagicon|MAS}} [[NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 308 (HD) | online_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro Go|Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] }} '''Astro QJ''' (dahulu dikenali sebagai '''Astro Quan Jia HD''') merupakan saluran [[Bahasa Cina]] yang kedua [[Malaysia]] yang menampilkan [[drama]], [[dokumentari]], [[Komedi|hiburan]], [[realiti]] dan sebagai dari negara [[China]] dan [[Hong Kong]] dalam format definisi tinggi (HD). Saluran ini ditamatkan di [[Kristal-Astro]] bermula 1 April 2022. ==Sejarah== ===Bermula operasi saluran=== Astro QJ dilancarkan tanggal 13 Januari 2013 yang awalnya bernama Astro Quan Jia HD. Saluran ini menayangkan rancangan aneka hiburan dalam berbahasa Mandarin. Walaupun saluran sebelumnya, [[Astro Zhi Zun HD]], masih menyiarkan rancangan [[Kantonis]] dengan kandungan hampir sama dengan [[Astro Wah Lai Toi]], sebelum ia ditukar nama kepada '''Astro Wah Lai Toi HD''' pada 6 Oktober 2014, kemudian rancangan tertentu yang sebelum ini disiarkan di [[Astro AEC]] dipindahkan ke saluran HD sendiri, '''Astro AEC HD''' apabila ia mula disiarkan pada 16 November 2014. Kini, saluran ini menyiarkan rancangan-rancangan dari negara [[China]], [[Hong Kong]] dan [[Republik China di Taiwan|Taiwan]] dengan siaran serentak. ===Astro Quan Jia HD menjadi Astro QJ=== Pada 28 Ogos 2023, Astro Quan Jia HD akan menjenamakan semula sebagai Astro QJ. Nota: Astro Quan Jia HD mengambil rancangan-rancangan di Astro AEC == Identiti dan penjenamaan == ===Logo=== Astro Quan Jia HD terdiri dari dua warna yaitu warna jingga dan magenta diberi tanda HD di sebelah kanan. Berapa tahun kemudian Astro Quan Jia HD hadir dengan logo dan nama baharu mereka menjadi Astro QJ diwarnai magenta dan ungu. Berapa hari kemudian, Astro QJ akan ditambahkan saluran baru ini ialah Astro Premier warnanya lebih sama dengan Astro QJ. Manakala Astro QJ dan Astro Premier ditambahkan saluran sukan dengan nama baharu menjadi Astro Premier League, Astro Premier League 2, Astro Football, Astro Badminton, Astro Grandstand, Astro Sports Plus, Astro Sports UHD memiliki bentuk baru dan diberi garis lengkung panjang dan tebal warna putih. <gallery> File: Astro Quan Jia.png|Logo Astro Quan Jia HD<br>''(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)'' File: Astro QJ.png|Logo Astro QJ versi pertama<br>''(28 Ogos 2023 - 14 November 2024)'' </gallery> ==Lihat juga== *[[Senarai saluran Astro]] *[[Senarai saluran Astro NJOI]] *[[Astro (satellite TV)|Astro]] ==Pautan Luar== * [https://content.astro.com.my/channels/Astro-QJ-158 Astro QJ] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro]] nh8uevwm79aazm5p6am0ntlk8ul56ro 6925920 6925918 2026-08-12T10:22:52Z Ifan.MyWiki 232983 /* Astro Quan Jia HD menjadi Astro QJ */ 6925920 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro QJ | logo = | image_size = | logo_caption = | slogan = '''追星追剧追潮流，您的娱乐圈新指标''' (Mengejar bintang, drama dan trend ialah penunjuk baharu anda dalam industri hiburan)<br>{{small|(28 Ogos 2023 - kini)}} | dilancarkan = {{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2013|01|13|df=yes}} {{small|([[Astro Malaysia|Astro]])}}<br>{{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2017|01|23|df=yes}} {{small|([[Astro NJOI|NJOI]])}} | ditutup = {{flagicon|Brunei}} {{End date and age|2022|04|01|df=yes}} | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings]] | induk = [[Astro (televisyen satelit)|Astro]]<br>[[Mango TV]]<br>[[Viu]] | bahasa = [[Bahasa Mandarin|Mandarin]]<br>[[Bahasa Kantonis|Kantonis]] | format_gambar = [[16:9]] [[HDTV]] ([[1080i]]) | negara = {{MAS}} | kawasan_siaran = {{MAS}} | ibu_pejabat = {{flagicon|KUL}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | saluran_saudara = [[Astro AEC]]<br>[[Astro AOD]]<br>[[Astro Hua Hee Dai]] | menggantikan = [[Astro Shuang Xing]] | web = | digantikan_oleh = | nama_dahulu = '''Astro Quan Jia HD'''<br>{{small|(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)}} | sat_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 308 (HD) | sat_serv_2 = {{flagicon|MAS}} [[NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 308 (HD) | online_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro Go|Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] }} '''Astro QJ''' (dahulu dikenali sebagai '''Astro Quan Jia HD''') merupakan saluran [[Bahasa Cina]] yang kedua [[Malaysia]] yang menampilkan [[drama]], [[dokumentari]], [[Komedi|hiburan]], [[realiti]] dan sebagai dari negara [[China]] dan [[Hong Kong]] dalam format definisi tinggi (HD). Saluran ini ditamatkan di [[Kristal-Astro]] bermula 1 April 2022. ==Sejarah== ===Bermula operasi saluran=== Astro QJ dilancarkan tanggal 13 Januari 2013 yang awalnya bernama Astro Quan Jia HD. Saluran ini menayangkan rancangan aneka hiburan dalam berbahasa Mandarin. Walaupun saluran sebelumnya, [[Astro Zhi Zun HD]], masih menyiarkan rancangan [[Kantonis]] dengan kandungan hampir sama dengan [[Astro Wah Lai Toi]], sebelum ia ditukar nama kepada '''Astro Wah Lai Toi HD''' pada 6 Oktober 2014, kemudian rancangan tertentu yang sebelum ini disiarkan di [[Astro AEC]] dipindahkan ke saluran HD sendiri, '''Astro AEC HD''' apabila ia mula disiarkan pada 16 November 2014. Kini, saluran ini menyiarkan rancangan-rancangan dari negara [[China]], [[Hong Kong]] dan [[Republik China di Taiwan|Taiwan]] dengan siaran serentak. ===Astro Quan Jia HD menjadi Astro QJ=== Pada 28 Ogos 2023, Astro Quan Jia HD akan menjenamakan semula sebagai Astro QJ. == Identiti dan penjenamaan == ===Logo=== Astro Quan Jia HD terdiri dari dua warna yaitu warna jingga dan magenta diberi tanda HD di sebelah kanan. Berapa tahun kemudian Astro Quan Jia HD hadir dengan logo dan nama baharu mereka menjadi Astro QJ diwarnai magenta dan ungu. Berapa hari kemudian, Astro QJ akan ditambahkan saluran baru ini ialah Astro Premier warnanya lebih sama dengan Astro QJ. Manakala Astro QJ dan Astro Premier ditambahkan saluran sukan dengan nama baharu menjadi Astro Premier League, Astro Premier League 2, Astro Football, Astro Badminton, Astro Grandstand, Astro Sports Plus, Astro Sports UHD memiliki bentuk baru dan diberi garis lengkung panjang dan tebal warna putih. <gallery> File: Astro Quan Jia.png|Logo Astro Quan Jia HD<br>''(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)'' File: Astro QJ.png|Logo Astro QJ versi pertama<br>''(28 Ogos 2023 - 14 November 2024)'' </gallery> ==Lihat juga== *[[Senarai saluran Astro]] *[[Senarai saluran Astro NJOI]] *[[Astro (satellite TV)|Astro]] ==Pautan Luar== * [https://content.astro.com.my/channels/Astro-QJ-158 Astro QJ] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro]] 8otaplelqelck99htf3o1erz1xqmafz 6925921 6925920 2026-08-12T10:23:36Z Ifan.MyWiki 232983 /* Sejarah */ 6925921 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro QJ | logo = | image_size = | logo_caption = | slogan = '''追星追剧追潮流，您的娱乐圈新指标''' (Mengejar bintang, drama dan trend ialah penunjuk baharu anda dalam industri hiburan)<br>{{small|(28 Ogos 2023 - kini)}} | dilancarkan = {{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2013|01|13|df=yes}} {{small|([[Astro Malaysia|Astro]])}}<br>{{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2017|01|23|df=yes}} {{small|([[Astro NJOI|NJOI]])}} | ditutup = {{flagicon|Brunei}} {{End date and age|2022|04|01|df=yes}} | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings]] | induk = [[Astro (televisyen satelit)|Astro]]<br>[[Mango TV]]<br>[[Viu]] | bahasa = [[Bahasa Mandarin|Mandarin]]<br>[[Bahasa Kantonis|Kantonis]] | format_gambar = [[16:9]] [[HDTV]] ([[1080i]]) | negara = {{MAS}} | kawasan_siaran = {{MAS}} | ibu_pejabat = {{flagicon|KUL}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | saluran_saudara = [[Astro AEC]]<br>[[Astro AOD]]<br>[[Astro Hua Hee Dai]] | menggantikan = [[Astro Shuang Xing]] | web = | digantikan_oleh = | nama_dahulu = '''Astro Quan Jia HD'''<br>{{small|(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)}} | sat_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 308 (HD) | sat_serv_2 = {{flagicon|MAS}} [[NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 308 (HD) | online_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro Go|Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] }} '''Astro QJ''' (dahulu dikenali sebagai '''Astro Quan Jia HD''') merupakan saluran [[Bahasa Cina]] yang kedua [[Malaysia]] yang menampilkan [[drama]], [[dokumentari]], [[Komedi|hiburan]], [[realiti]] dan sebagai dari negara [[China]] dan [[Hong Kong]] dalam format definisi tinggi (HD). Saluran ini ditamatkan di [[Kristal-Astro]] bermula 1 April 2022. ==Sejarah== ===Bermula operasi saluran=== Astro QJ dilancarkan tanggal 13 Januari 2013 yang awalnya bernama Astro Quan Jia HD. Saluran ini menayangkan rancangan aneka hiburan dalam berbahasa Mandarin. ===Astro Quan Jia HD di Astro Astro AEC=== Walaupun saluran sebelumnya, [[Astro Zhi Zun HD]], masih menyiarkan rancangan [[Kantonis]] dengan kandungan hampir sama dengan [[Astro Wah Lai Toi]], sebelum ia ditukar nama kepada '''Astro Wah Lai Toi HD''' pada 6 Oktober 2014, kemudian rancangan tertentu yang sebelum ini disiarkan di [[Astro AEC]] dipindahkan ke saluran HD sendiri, '''Astro AEC HD''' apabila ia mula disiarkan pada 16 November 2014. Kini, saluran ini menyiarkan rancangan-rancangan dari negara [[China]], [[Hong Kong]] dan [[Republik China di Taiwan|Taiwan]] dengan siaran serentak. ===Astro Quan Jia HD menjadi Astro QJ=== Pada 28 Ogos 2023, Astro Quan Jia HD akan menjenamakan semula sebagai Astro QJ. == Identiti dan penjenamaan == ===Logo=== Astro Quan Jia HD terdiri dari dua warna yaitu warna jingga dan magenta diberi tanda HD di sebelah kanan. Berapa tahun kemudian Astro Quan Jia HD hadir dengan logo dan nama baharu mereka menjadi Astro QJ diwarnai magenta dan ungu. Berapa hari kemudian, Astro QJ akan ditambahkan saluran baru ini ialah Astro Premier warnanya lebih sama dengan Astro QJ. Manakala Astro QJ dan Astro Premier ditambahkan saluran sukan dengan nama baharu menjadi Astro Premier League, Astro Premier League 2, Astro Football, Astro Badminton, Astro Grandstand, Astro Sports Plus, Astro Sports UHD memiliki bentuk baru dan diberi garis lengkung panjang dan tebal warna putih. <gallery> File: Astro Quan Jia.png|Logo Astro Quan Jia HD<br>''(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)'' File: Astro QJ.png|Logo Astro QJ versi pertama<br>''(28 Ogos 2023 - 14 November 2024)'' </gallery> ==Lihat juga== *[[Senarai saluran Astro]] *[[Senarai saluran Astro NJOI]] *[[Astro (satellite TV)|Astro]] ==Pautan Luar== * [https://content.astro.com.my/channels/Astro-QJ-158 Astro QJ] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro]] pu19ba45uzp77bzptcmew0n8dbrltjf 6925922 6925921 2026-08-12T10:23:49Z Ifan.MyWiki 232983 /* Astro Quan Jia HD di Astro AEC */ 6925922 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro QJ | logo = | image_size = | logo_caption = | slogan = '''追星追剧追潮流，您的娱乐圈新指标''' (Mengejar bintang, drama dan trend ialah penunjuk baharu anda dalam industri hiburan)<br>{{small|(28 Ogos 2023 - kini)}} | dilancarkan = {{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2013|01|13|df=yes}} {{small|([[Astro Malaysia|Astro]])}}<br>{{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2017|01|23|df=yes}} {{small|([[Astro NJOI|NJOI]])}} | ditutup = {{flagicon|Brunei}} {{End date and age|2022|04|01|df=yes}} | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings]] | induk = [[Astro (televisyen satelit)|Astro]]<br>[[Mango TV]]<br>[[Viu]] | bahasa = [[Bahasa Mandarin|Mandarin]]<br>[[Bahasa Kantonis|Kantonis]] | format_gambar = [[16:9]] [[HDTV]] ([[1080i]]) | negara = {{MAS}} | kawasan_siaran = {{MAS}} | ibu_pejabat = {{flagicon|KUL}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | saluran_saudara = [[Astro AEC]]<br>[[Astro AOD]]<br>[[Astro Hua Hee Dai]] | menggantikan = [[Astro Shuang Xing]] | web = | digantikan_oleh = | nama_dahulu = '''Astro Quan Jia HD'''<br>{{small|(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)}} | sat_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 308 (HD) | sat_serv_2 = {{flagicon|MAS}} [[NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 308 (HD) | online_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro Go|Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] }} '''Astro QJ''' (dahulu dikenali sebagai '''Astro Quan Jia HD''') merupakan saluran [[Bahasa Cina]] yang kedua [[Malaysia]] yang menampilkan [[drama]], [[dokumentari]], [[Komedi|hiburan]], [[realiti]] dan sebagai dari negara [[China]] dan [[Hong Kong]] dalam format definisi tinggi (HD). Saluran ini ditamatkan di [[Kristal-Astro]] bermula 1 April 2022. ==Sejarah== ===Bermula operasi saluran=== Astro QJ dilancarkan tanggal 13 Januari 2013 yang awalnya bernama Astro Quan Jia HD. Saluran ini menayangkan rancangan aneka hiburan dalam berbahasa Mandarin. ===Astro Quan Jia HD di Astro AEC=== Walaupun saluran sebelumnya, [[Astro Zhi Zun HD]], masih menyiarkan rancangan [[Kantonis]] dengan kandungan hampir sama dengan [[Astro Wah Lai Toi]], sebelum ia ditukar nama kepada '''Astro Wah Lai Toi HD''' pada 6 Oktober 2014, kemudian rancangan tertentu yang sebelum ini disiarkan di [[Astro AEC]] dipindahkan ke saluran HD sendiri, '''Astro AEC HD''' apabila ia mula disiarkan pada 16 November 2014. Kini, saluran ini menyiarkan rancangan-rancangan dari negara [[China]], [[Hong Kong]] dan [[Republik China di Taiwan|Taiwan]] dengan siaran serentak. ===Astro Quan Jia HD menjadi Astro QJ=== Pada 28 Ogos 2023, Astro Quan Jia HD akan menjenamakan semula sebagai Astro QJ. == Identiti dan penjenamaan == ===Logo=== Astro Quan Jia HD terdiri dari dua warna yaitu warna jingga dan magenta diberi tanda HD di sebelah kanan. Berapa tahun kemudian Astro Quan Jia HD hadir dengan logo dan nama baharu mereka menjadi Astro QJ diwarnai magenta dan ungu. Berapa hari kemudian, Astro QJ akan ditambahkan saluran baru ini ialah Astro Premier warnanya lebih sama dengan Astro QJ. Manakala Astro QJ dan Astro Premier ditambahkan saluran sukan dengan nama baharu menjadi Astro Premier League, Astro Premier League 2, Astro Football, Astro Badminton, Astro Grandstand, Astro Sports Plus, Astro Sports UHD memiliki bentuk baru dan diberi garis lengkung panjang dan tebal warna putih. <gallery> File: Astro Quan Jia.png|Logo Astro Quan Jia HD<br>''(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)'' File: Astro QJ.png|Logo Astro QJ versi pertama<br>''(28 Ogos 2023 - 14 November 2024)'' </gallery> ==Lihat juga== *[[Senarai saluran Astro]] *[[Senarai saluran Astro NJOI]] *[[Astro (satellite TV)|Astro]] ==Pautan Luar== * [https://content.astro.com.my/channels/Astro-QJ-158 Astro QJ] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro]] mrw91nyl02r6688l2z8w8gopjfwrs5r 6925924 6925922 2026-08-12T10:24:16Z Ifan.MyWiki 232983 /* */ 6925924 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro QJ | logo = | image_size = | logo_caption = | slogan = '''追星追剧追潮流，您的娱乐圈新指标''' (Mengejar bintang, drama dan trend ialah penunjuk baharu anda dalam industri hiburan)<br>{{small|(28 Ogos 2023 - kini)}} | dilancarkan = {{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2013|01|13|df=yes}} {{small|([[Astro Malaysia|Astro]])}}<br>{{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2017|01|23|df=yes}} {{small|([[Astro NJOI|NJOI]])}} | ditutup = {{flagicon|Brunei}} {{End date and age|2022|04|01|df=yes}} | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings]] | induk = [[Astro (televisyen satelit)|Astro]]<br>[[Mango TV]]<br>[[Viu]] | bahasa = [[Bahasa Mandarin|Mandarin]]<br>[[Bahasa Kantonis|Kantonis]] | format_gambar = [[16:9]] [[HDTV]] ([[1080i]]) | negara = {{MAS}} | kawasan_siaran = {{MAS}} | ibu_pejabat = {{flagicon|KUL}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | saluran_saudara = [[Astro AEC]]<br>[[Astro AOD]]<br>[[Astro Hua Hee Dai]] | menggantikan = [[Astro Shuang Xing]] | web = | digantikan_oleh = | nama_dahulu = '''Astro Quan Jia HD'''<br>{{small|(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)}} | sat_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 308 (HD) | sat_serv_2 = {{flagicon|MAS}} [[NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 308 (HD) | online_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro Go|Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] }} '''Astro QJ''' (dahulu dikenali sebagai '''Astro Quan Jia HD''') merupakan saluran [[Bahasa Cina]] yang kedua [[Malaysia]] yang menampilkan [[drama]], [[dokumentari]], [[Komedi|hiburan]], [[realiti]] dan sebagai dari negara [[China]] dan [[Hong Kong]] dalam format definisi tinggi (HD). ==Sejarah== ===Bermula operasi saluran=== Astro QJ dilancarkan tanggal 13 Januari 2013 yang awalnya bernama Astro Quan Jia HD. Saluran ini menayangkan rancangan aneka hiburan dalam berbahasa Mandarin. ===Astro Quan Jia HD di Astro AEC=== Walaupun saluran sebelumnya, [[Astro Zhi Zun HD]], masih menyiarkan rancangan [[Kantonis]] dengan kandungan hampir sama dengan [[Astro Wah Lai Toi]], sebelum ia ditukar nama kepada '''Astro Wah Lai Toi HD''' pada 6 Oktober 2014, kemudian rancangan tertentu yang sebelum ini disiarkan di [[Astro AEC]] dipindahkan ke saluran HD sendiri, '''Astro AEC HD''' apabila ia mula disiarkan pada 16 November 2014. Kini, saluran ini menyiarkan rancangan-rancangan dari negara [[China]], [[Hong Kong]] dan [[Republik China di Taiwan|Taiwan]] dengan siaran serentak. ===Astro Quan Jia HD menjadi Astro QJ=== Pada 28 Ogos 2023, Astro Quan Jia HD akan menjenamakan semula sebagai Astro QJ. == Identiti dan penjenamaan == ===Logo=== Astro Quan Jia HD terdiri dari dua warna yaitu warna jingga dan magenta diberi tanda HD di sebelah kanan. Berapa tahun kemudian Astro Quan Jia HD hadir dengan logo dan nama baharu mereka menjadi Astro QJ diwarnai magenta dan ungu. Berapa hari kemudian, Astro QJ akan ditambahkan saluran baru ini ialah Astro Premier warnanya lebih sama dengan Astro QJ. Manakala Astro QJ dan Astro Premier ditambahkan saluran sukan dengan nama baharu menjadi Astro Premier League, Astro Premier League 2, Astro Football, Astro Badminton, Astro Grandstand, Astro Sports Plus, Astro Sports UHD memiliki bentuk baru dan diberi garis lengkung panjang dan tebal warna putih. <gallery> File: Astro Quan Jia.png|Logo Astro Quan Jia HD<br>''(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)'' File: Astro QJ.png|Logo Astro QJ versi pertama<br>''(28 Ogos 2023 - 14 November 2024)'' </gallery> ==Lihat juga== *[[Senarai saluran Astro]] *[[Senarai saluran Astro NJOI]] *[[Astro (satellite TV)|Astro]] ==Pautan Luar== * [https://content.astro.com.my/channels/Astro-QJ-158 Astro QJ] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro]] 2k1sllivrs9xwk1tq66lq3hn7xvj6wi 6925925 6925924 2026-08-12T10:24:42Z Ifan.MyWiki 232983 /* Astro Quan Jia HD di Astro AEC */ 6925925 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro QJ | logo = | image_size = | logo_caption = | slogan = '''追星追剧追潮流，您的娱乐圈新指标''' (Mengejar bintang, drama dan trend ialah penunjuk baharu anda dalam industri hiburan)<br>{{small|(28 Ogos 2023 - kini)}} | dilancarkan = {{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2013|01|13|df=yes}} {{small|([[Astro Malaysia|Astro]])}}<br>{{flagicon|Malaysia}} {{Start date and age|2017|01|23|df=yes}} {{small|([[Astro NJOI|NJOI]])}} | ditutup = {{flagicon|Brunei}} {{End date and age|2022|04|01|df=yes}} | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings]] | induk = [[Astro (televisyen satelit)|Astro]]<br>[[Mango TV]]<br>[[Viu]] | bahasa = [[Bahasa Mandarin|Mandarin]]<br>[[Bahasa Kantonis|Kantonis]] | format_gambar = [[16:9]] [[HDTV]] ([[1080i]]) | negara = {{MAS}} | kawasan_siaran = {{MAS}} | ibu_pejabat = {{flagicon|KUL}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | saluran_saudara = [[Astro AEC]]<br>[[Astro AOD]]<br>[[Astro Hua Hee Dai]] | menggantikan = [[Astro Shuang Xing]] | web = | digantikan_oleh = | nama_dahulu = '''Astro Quan Jia HD'''<br>{{small|(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)}} | sat_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 308 (HD) | sat_serv_2 = {{flagicon|MAS}} [[NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 308 (HD) | online_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro (televisyen satelit)|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro Go|Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] }} '''Astro QJ''' (dahulu dikenali sebagai '''Astro Quan Jia HD''') merupakan saluran [[Bahasa Cina]] yang kedua [[Malaysia]] yang menampilkan [[drama]], [[dokumentari]], [[Komedi|hiburan]], [[realiti]] dan sebagai dari negara [[China]] dan [[Hong Kong]] dalam format definisi tinggi (HD). ==Sejarah== ===Bermula operasi saluran=== Astro QJ dilancarkan tanggal 13 Januari 2013 yang awalnya bernama Astro Quan Jia HD. Saluran ini menayangkan rancangan aneka hiburan dalam berbahasa Mandarin. ===Astro Quan Jia HD di Astro AEC=== Walaupun saluran sebelumnya, [[Astro Zhi Zun HD]], masih menyiarkan rancangan [[Kantonis]] dengan kandungan hampir sama dengan [[Astro Wah Lai Toi]], sebelum ia ditukar nama kepada '''Astro Wah Lai Toi HD''' pada 6 Oktober 2014, kemudian rancangan tertentu yang sebelum ini disiarkan di [[Astro AEC]] dipindahkan ke saluran HD sendiri, '''Astro AEC HD''' apabila ia mula disiarkan pada 16 November 2014. Kini, saluran ini menyiarkan rancangan-rancangan dari negara [[China]], [[Hong Kong]] dan [[Republik China di Taiwan|Taiwan]] dengan siaran serentak. Saluran ini ditamatkan di [[Kristal-Astro]] bermula 1 April 2022. ===Astro Quan Jia HD menjadi Astro QJ=== Pada 28 Ogos 2023, Astro Quan Jia HD akan menjenamakan semula sebagai Astro QJ. == Identiti dan penjenamaan == ===Logo=== Astro Quan Jia HD terdiri dari dua warna yaitu warna jingga dan magenta diberi tanda HD di sebelah kanan. Berapa tahun kemudian Astro Quan Jia HD hadir dengan logo dan nama baharu mereka menjadi Astro QJ diwarnai magenta dan ungu. Berapa hari kemudian, Astro QJ akan ditambahkan saluran baru ini ialah Astro Premier warnanya lebih sama dengan Astro QJ. Manakala Astro QJ dan Astro Premier ditambahkan saluran sukan dengan nama baharu menjadi Astro Premier League, Astro Premier League 2, Astro Football, Astro Badminton, Astro Grandstand, Astro Sports Plus, Astro Sports UHD memiliki bentuk baru dan diberi garis lengkung panjang dan tebal warna putih. <gallery> File: Astro Quan Jia.png|Logo Astro Quan Jia HD<br>''(13 Januari 2013 - 27 Ogos 2023)'' File: Astro QJ.png|Logo Astro QJ versi pertama<br>''(28 Ogos 2023 - 14 November 2024)'' </gallery> ==Lihat juga== *[[Senarai saluran Astro]] *[[Senarai saluran Astro NJOI]] *[[Astro (satellite TV)|Astro]] ==Pautan Luar== * [https://content.astro.com.my/channels/Astro-QJ-158 Astro QJ] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro]] qyme2cm4eyi4r3y1d24fehv8ro9t5r2 0 829194 6925364 5835801 2026-08-11T12:50:15Z ~2026-44315-78 412454 6925364 wikitext text/x-wiki {{Infobox album |Name = Mutan |Type = studio |Cover = Exists Mutan.jpg |Artist = [[Exists]] |Producer = Along |Genre = [[Pop rock]], [[Rock Malaysia]] |Length = 48:51 |Released = 26 November 1998 |Label = BMG Music |Last album = [[Jangan Gentar (album)|Jangan Gentar]]<br>(1997) |This album = '''''Mutan'''''<br>(1998) |Next album = [[Ada (album)|Ada]]<br>(2001) }} '''Mutan''' merupakan album studio kelima oleh kumpulan [[Exists]] yang dikeluarkan pada tahun 1998. Lagu hit dari album ini ialah ''Dirantai Digelangi Rindu'' ciptaan [[Eddie Hamid]]. Bermula dengan album ini, Exists hanya tinggal empat orang anggota berikutan pengunduran pemain keyboardnya, [[Ajai]] untuk menumpukan kerjayanya sebagai seorang komposer dan jurutera muzik di salah sebuah syarikat rakaman tanah air. Album ini merupakan album studio terakhir Exists yang bernaung di bawah syarikat rakaman BMG Music sebelum tamat kontrak pada tahun 2000. Album ini diedarkan di Indonesia pada tahun 1999 dengan judul ''[[Dirantai Digelangi Rindu (album)|Dirantai Digelangi Rindu]]'' dan telah terjual sebanyak 100,000 unit. ==Senarai runut== {{tracklist ||music_credits=yes |lyrics_credits=yes |title1= Kapal Terbang Kertas |lyrics1=Roshi Lee |music1=G-nola |length1=4:39 |title2= Siapa Selain Aku?... |lyrics2=Musa, Rosman |music2=[[Saari Amri]] |length2=5:20 |title3= Dan Ku Lihat Keagungan Tuhan |lyrics3=Roshi Lee |music3=LY |length3=5:08 |title4= Kotak Hujan |lyrics4=Roshi Lee |music4=G-nola |length4=4:37 |title5= Terseksa Lagi Batinku |lyrics5=Azam Dungun |music5=Saari Amri |length5=5:29 |title6= Pancut Ke Siling |lyrics6=Roshi Lee |music6=G-nola, Foo |length6=3:40 |title7= Vs. |lyrics7=Roshi Lee |music7=Musa, Along, Ujang |length7=3:48 |title8= Emily |writer8=Roshi Lee |music8=Andi Rahman |length8=4:10 |title9= Hero (Siapa Dia...?) |lyrics9=Roshi Lee |music9=Along, Musa, Ujang, Ezad |length9=4:56 |title10 =Manifesto Luar Biasa |lyrics10=Roshi Lee |music10=Foo |length10=4:37 |title11= Dirantai Digelangi Rindu |lyrics11=Man Toba, Rosman |music11=[[Eddie Hamid]] |length11=4:27 |total_length=50:51 }} ==Line-up== # [[Ezad Lazim|Mohd Rohaizad bin Lazim]] (Ezad) - vokal # [[Along Exists|Azhrul bin Nasir]] (Along) - gitar # [[Musa Exists|Musa bin Radhi]] (Musa) - bass # [[Ujang Exists|Saharudin bin Saniman]] (Ujang) - dram ==Anugerah & pencalonan== ===[[Separuh Akhir Muzik Muzik 14]]=== {|class="wikitable" !Tahun !Judul !Kategori |- |rowspan=2|1999 |rowspan=1|Dirantai Digelangi Rindu |[[Balada]] |- |} ==Pautan luar== [[Kategori:Album Malaysia tahun 1998]] [[Kategori:Album kumpulan Exists]] t3ku7nv42phpzs42khfuvxic17g80cr 0 830271 6925908 6896258 2026-08-12T10:03:34Z PSC2000 359232 6925908 wikitext text/x-wiki '''Telenovela''' ialah slot [[Drama lipur lara|drama lipur lara]] atau [[Drama|telenovela]] yang disiarkan di [[TV3]] sejak 2 September 2002 dan menyiarkan drama telenovela dari [[Amerika Latin]], [[Filipina]], [[Korea]], [[Malaysia]] dan [[Thailand]]. Telenovela [[Amerika Latin]] bersiaran dari tahun 2002 hingga tahun 2012 manakala telenovela [[Filipina]] pula mula bersiaran dari tahun 2010 hingga tahun 2020. Telenovela [[Thailand]] bersiaran pada tahun 2010 manakala telenovela [[Korea]] bersiaran pada tahun 2011 dan akhir sekali telenovela [[Malaysia]] bersiaran pada tahun 2020 hingga kini. == Sejarah waktu siaran Slot Telenovela == ===2023=== * Pada 31 Januari 2023, slot ini bersiaran setiap Rabu dan Khamis pukul 3:00 petang hingga 4:00 petang. * Pada 23 Mei 2023, slot ini kembali bersiaran setiap Isnin - Khamis pukul 3:00 petang hingga 4:00 petang. ===2024=== * Pada 20 November 2024, slot ini bersiaran setiap Rabu dan Khamis pukul 3:00 petang hingga 4:00 petang bagi memberi laluan kepada siaran ulangan [[Yoshi (Slot TV3)|Slot Yoshi]] yang disiarkan pada Isnin dan Selasa ===2025=== * Pada 10 Februari 2025, slot ini kembali bersiaran setiap Isnin - Khamis pukul 3:00 petang hingga 4:00 petang. == Senarai Drama == {| class="wikitable sortable" style="border:1px solid black" border="0" cellpadding="1" cellspacing="1" |- bgcolor="#99ccff" | '''Bil''' | '''Judul''' | '''Tarikh Tayangan''' | '''Pengarah''' | '''Pelakon Utama''' | '''Lagu Tema''' | '''Senarai episod''' | '''Nota''' |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2002''' |- |1. |''[[Rosalinda]]'' |2 September 2002 - 21 Januari 2003 |Beatriz Sheridan | | |80 Episod | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2003''' |- |1. |''[[La Intrusa]]'' (The Outsider) |22 Januari 2003 - 15 September 2003 |Beatriz Sheridan | | |135 Episod | |- |2. |Pobre Diabla (Poor Devil) |16 September 2003 - 2 Ogos 2004 |Rubén Gerbasi | | |180 Episod | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2004''' |- |1. |La Hija del Jardinero (The Gardeners Daughter) |3 Ogos 2004 - 25 April 2005 |Luis Alberto Lamata | | |180 Episod | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2005''' |- |1. |''Rubí'' |26 April 2005 - 4 Oktober 2005 |Benjamín Cann | | |115 Episod | |- |2. |''Laws of Love'' |5 Oktober 2005 - 9 November 2005 |Barbara Petronio | | |22 Episod | |- |3. |Luna La Heredera (Luna The Heiress) |10 November 2005 - 28 April 2006 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2006''' |- |1. |''[[La Mujer en el Espejo]]'' (The Woman In The Mirror) |1 Mei 2006 - 23 Januari 2007 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2007''' |- |1. |Amarte Así (To Love You So) |24 Januari 2007 - 28 April 2008 | | | | | |- |2. |''Trópico'' |10 September 2007 - 28 September 2008 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2008''' |- |1. |''Marina'' |29 April 2008 - 22 April 2009 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2009''' |- |1. |''LaLola'' |23 April 2009 - 22 Mac 2010 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2010''' |- |1. |Lobo (She Wolf) |23 Mac 2010 - 19 Julai 2010 | | | | | |- |2. |Artit Ching Duang (Striving for A Sun) |20 Julai 2010 - 6 September 2010 | | | | | |- |3. |''[[Stairway to Heaven (siri TV)|Stairway To Heaven]]'' |20 September 2010 - 9 November 2010 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2011''' |- |1. |''Thank You'' |3 Januari 2011 - 8 Februari 2011 | | | | | |- |2. |''[[MariMar]]'' |9 Februari 2011 - 18 Julai 2011 | | | | | |- |3. |''Bella Callamidades'' (Beautiful But Unlucky) |19 Julai 2011 - 5 April 2012 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2012''' |- |1. |''Endless Love'' |9 April 2012 - 12 Jun 2012 | | | | | |- |2. |''[[Mara Clara]]'' |13 Jun 2012 - 2 Oktober 2012 | | | | | |- |3. |''Little Star'' |3 Oktober 2012 - 4 Disember 2012 | | | | | |- |4. |''Legacy'' |5 Disember 2012 - 26 Februari 2013 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2013''' |- |1. |''Broken Vow'' |27 Februari 2013 - 13 Mei 2013 | | | | | |- |2. |Ang Babaeng Hinugot Sa Aking Tadyang (Dangerous Love) |14 Mei 2013 - 1 Julai 2013 | | | | | |- |3. |[[Dahil May Isang Ikaw]] (Destined Hearts) |2 Julai 2013 - 3 Oktober 2013) | | | | | |- |4. |[[Be Careful With My Heart]] |7 Oktober 2013 - 9 April 2014 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2014''' |- |1. |[[Temptation of Wife (siri TV 2012)|Temptation of Wife]] |10 April 2014 - 21 Julai 2014 | | | | | |- |2. |Sana Ay Ikaw Na Nga (It Might Be You) |22 Julai 2014 - 5 November 2014 | | | | | |- |3. |Pahiram Ng Sandali (Chasing Moments) |6 November 2014 - 22 Januari 2015 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2015''' |- |1. |''[[Akin Pa Rin Ang Bukas]]'' (Perfect Vengeance) |26 Januari 2015 - 1 April 2015 | | | | | |- |2. |Be Careful With My Heart (Season 2 & 3) |2 April 2015 - 16 Julai 2015 | | | | | |- |3. |Carmela |20 Julai 2015 - 7 Oktober 2015 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2016''' |- |1. |Magkano Ba Ang Pag-Ibig (Wealth And Passion) |4 Januari 2016 - 29 Mac 2016 | | | | | |- |2. |The Borrowed Wife |30 Mac 2016 - 20 Jun 2016 | | | | | |- |3. |Kailangan Ko’y Ikaw (All For Love) |21 Jun 2016 - 24 Ogos 2016 | | | | | |- |4. |Bukas Na Lang Kita Mamahalin (Tommorow's Love) |25 Ogos 2016 - 25 Oktober 2016 | | | | | |- |5. |Akin Pa Rin Ang Bukas (Perfect Vengeance) (ulangan) |26 Oktober 2016 - 9 Januari 2017 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2017''' |- |1. |Obsession |10 Januari 2017 - 30 Januari 2017 | | | | | |- |2. |Carmela (ulangan) |31 Januari 2017 - 19 April 2017 | | | | | |- |3. |Glamorosa |20 April 2017 - 6 Julai 2017 | | | | | |- |4. |Sa Piling ni Nanay (Ysabel) |10 Julai 2017 - 22 November 2017 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2018''' |- |1. |Poor Senorita (Poor Miss) |1 Januari 2018 - 14 Mac 2018 | | | | | |- |2. |Glamorosa (ulangan) |15 Mac 2018 - 4 Jun 2018 | | | | | |- |3. |Ika-6 na Utos (A Woman Scorned) |5 Jun 2018 - 27 Jun 2019 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2019''' |- |1. |[[Legally Blind (siri TV)|Legally Blind]] |1 Julai 2019 - 25 September 2019 | | | | | |- |2. |[[Sana'y Wala Nang Wakas]] |26 September 2019 - 26 Mac 2020 | | | | | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2020''' |- |1. |Hahamakin ang Lahat (Love and Defiance) |30 Mac 2020 - 11 Jun 2020 | | | | | |- |2. |Hanggang Makita Kang Muli (Until We Meet Again) |15 Jun 2020 - 3 September 2020 | | | | | |- |3. |[[Legally Blind (siri TV)|Legally Blind]] (Ulangan) |7 September 2020 - 7 Disember 2020 | | | | | |- |4. |''[[Dia (siri TV)|Dia]]'' (Ulangan drama Melayu dari slot [[Drama Eksklusif]] TV3) |8 Disember 2020 - 22 Mac 2021 |{{ubl|[[Eoon Shuhaini]]|Omar Olly Alaydrus|Zamri Zakaria}} |{{hlist|[[Janna Nick]]|[[Irwansyah]]|[[Izara Aishah]]|[[Ady Putra]]|[[Sandrinna Michelle]]||Kevin Andrean|[[Emma Maembong]]}} |'''Dia''' - [[Dayang Nurfaizah]] |60 Episod | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2021''' |- | 1. | ''[[Vila Ghazara]]'' (Ulangan dari [[Slot Akasia]]) | 23 Mac 2021 - 9 Jun 2021 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Shukri Yahaya]]||[[Azira Shafinaz]]||[[Mustapha Kamal]]||[[Elly Mazlein]]||[[Haleeda]]||[[Aidil Aziz]]||[[Puteri Rafasya]]||[[Hafeez Mikail]]}} | '''Tenung''' - Ebba | 40 Episod | |- | 2. | ''[[Sara Sajeeda]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 10 Jun 2021 - 3 Ogos 2021 | {{ubl|[[Eoon Shuhaini]]|[[Feroz Kader]]|Rizwan Zaman}} | {{hlist|[[Tiz Zaqyah]]||Arslan Asad Butt||Anmol Baloch}} | | 30 Episod | |- | 3. | ''[[Cinta Koko Coklat]]'' (Ulangan dari [[Slot GlamaDrama]] [[NTV7]]) | 4 Ogos 2021 - 4 November 2021 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Zahirah MacWilson]]||[[Aqasha]]||[[Raja Afiq]]||[[Mimi Lana]]||[[Azrel Ismail]]||[[Farhanna Qismina|Sweet Qismina]]||[[Sasqia Dahuri]]||[[Azizah Mahzan]]||[[Sahronizam Noor]]||[[Nafiz Muaz]]}} | '''Sabar''' - [[Ismail Izzani]] | 50 Episod |Adaptasi dari telenovela Argentina, '''Dulce Amor (Candy Love)''' oleh Telefe |- | 4. | ''[[Nafas (drama)|Nafas]]'' (Ulangan dari [[Slot GlamaDrama]] [[NTV7]]) | 10 November 2021 - 22 Disember 2021 | Bahri Uma Bajuri | {{hlist|Kilafairy||Erwin Dawson||Cristina Suzanne||Thanuja Ananthan||Sarah Hildebrand||Donna Muslim||Fahad Iman||Nadia Brian||Daler Yusuf||Emelda Rosemila||Hefny Sahad||Susan Manen||Ainin Batrisya||Iswan Ismail||Idzham Ismail}} |'''Sekali Lagi''' - [[Naim Daniel]] |24 Episod | |- | 5. | ''[[Dian (drama)|Dian]]'' (Ulangan dari [[Slot GlamaDrama]] [[NTV7]]) | 23 Disember 2021 - 26 Januari 2022 | Kyoll Hamzah | {{hlist|[[Elizad Sharifuddin]]||[[Qi Razali]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Adrea Abdullah]]||Iman Corinne Adrienne||[[Yasmin Hani]]|| [[Erra Fazira]]}} |'''Misteri''' - [[Ernie Zakri]] |20 Episod | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2022''' |- | 1. | ''[[Delina (drama)|Delina]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 27 Januari 2022 - 22 Februari 2022 | {{ubl|[[Kabir Bhatia]]|Rosefaizal Ariffin}} | {{hlist|[[Ezzaty Abdullah]]||[[Fadlan Hazim]]}} | '''Knock - Knock''' - [[Elizabeth Tan]] | 13 Episod | |- | 2. | ''[[Mimpi Sabrina]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]] & [[Slot Azalea]]) | 23 Februari 2022 - 29 Mac 2022 | Nizam Zakaria | {{hlist|[[Juliana Evans]]||[[Erwin Dawson]]||[[Josiah Hogan]]||[[Tasha Shilla]]||[[Marisa Yasmin]]||[[Amy Mastura]]||[[Roy Azman]]||[[Hamidah Wahab]]}} | | 20 Episod | |- | 3. | ''[[Cari Aku Di Syurga]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 30 Mac 2022 - 2 Mei 2022 | rowspan=2|[[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|}} | | 18 Episod | |- | 4. | ''[[Mariam Alisa]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 9 Mei 2022 - 16 Jun 2022 | {{hlist|[[Elvina Mohamad]]|| [[Ben Amir]]}} |'''Dalam Keraguan ''' - Nadia Aqilah | 13 Episod | |- | 5. | ''[[Cinta Non Grata]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 22 Jun 2022 - 25 Ogos 2022 | [[Feroz Kader]] | {{hlist||[[Amelia Henderson]]|[[Raja Afiq]]|[[Edika Yusof]]|[[Mona Allen]]|[[Adeline Tsen]]|[[Faez Nick]]|[[Jay Iswazir]]|[[Esma Danial]]|[[Maria Farida]]}} |'''Diam Saja''' - [[Forteen]] | 20 Episod | |- | 6. | ''[[Bougainvillea (drama)|Bougainvillea]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 1 September 2022 - 20 Oktober 2022 | Ayie Mustafa | {{hlist|}} | | 15 Episod | |- | 7. | ''[[Titian Cinta]]'' (Ulangan dari [[Slot Akasia]]) | 26 Oktober 2022 - 26 Januari 2023 | [[Heykal Hanifah]] | {{hlist|[[Farah Nabilah]]||[[Zul Ariffin]]||[[Daler Yusuf]]|| [[Tisha Shamsir]]|| [[Dian P.Ramlee]]||[[Marissa Yasmin|Marisa Yasmin]]|| [[Shahz Jaszle]]|| [[Dottie]]||[[Rahim Jailani]]||[[Kuza]]||[[Arash Mohamad]]||[[Nelissa Nizam]]||Faiz Izzat}} | '''Sumpah Cintaku''' - [[Asfan Shah]] '''Kasih''' - [[Hyper Act]] | 28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Titian Cinta (novel)|Titian Cinta]]''' karya Ridhya Iman |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2023''' |- | 1. | ''[[Life Lila]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 31 Januari 2023 - 15 Mac 2023 | [[Liyana Jasmay]] | {{hlist|[[Shasha Abedul]]||Nia Atasha||[[Siti Hariesa]]||[[Aniq Suhair]]||[[Dilla Ahmad]]||Dhuha Mansor||Nik Rifaie||Ariana}} | '''Alamak''' - [[Sophia Liana]] ft. [[Harith Zazman]] | 13 Episod | |- | 2. | ''[[Do You Love Me, Captain?]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 16 Mac 2023 - 5 Jun 2023 | {{plainlist| *[[Adam Hamid]] *[[Idora Abdul Rahman]] (bersama) }} | {{hlist|[[Ali Reza Kavoossi]]||[[Sharifah Rose]]||[[Noniswara]]||[[Kartina Aziz]]||Zuhairi Ibrahim||Hazeeq Dean||[[Faye Kusairi]]||Syanie Aida||Izzendra||Yasmin Khalid||Azim Yusof||Tisya Ong}} |'''Fly With Me''' - [[Firdaus Rahmat]] |25 Episod |Adaptasi novel '''Do You Love Me, Captain?''' karya Sophilea |- | 3. | [[Adakah Engkau Menungguku|''Adakah'' ''Engkau Menungguku'']] (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 6 Jun 2023 - 29 Jun 2023 | [[Azmi Hatta]] | {{hlist|[[Adam Lee]]||[[Wanna Ali]]||[[Farhan Asri]]||[[Wani Kayrie]]||[[Nabil Aqil]]||[[Syafi Tee]]||[[Sherry Ibrahim]]||Neera Azizi||[[Wan Nor Azlin]]||Rosli Rahman Adam||[[Khaty Azian]]||Elanie Aidid}} |'''Sayang Kau Tercipta''' - [[Aziz Harun]] |15 Episod | |- |4. | ''[[Sentuhan Najwa]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 3 Julai 2023 - 24 Julai 2023 | [[Shuhaimi Zulkefli]] | {{hlist|[[Afifah Nasir]]||Ryun Ryry||[[Alif Muhaimin]]||Faiz Izzat||[[Jasper Supayah]]||[[Aleza Shadan]]|[[Zila Bakarin]]||[[Roy Azman]]|[[Ako Mustapha]]}} | '''Sentuhan''' - Kael |rowspan=6|13 Episod | |- |5. | ''[[Budak Tebing 3]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 25 Julai 2023 - 15 Ogos 2023 | Nizam Zakaria | {{hlist|[[Aedy Ashraf]]|[[Adam Lee]]||[[Izz Ilham]]|[[Firdaus Ghufran]]|[[Nelissa Nizam]]|[[Eyka Farhana]]|Nia Atasha|[[Azhar Sulaiman]]|[[Nabil Aqil]]}} |'''Beli Jiwa''' - [[Zynakal]] |Sambungan kepada drama '''[[Budak Tebing 2]]''' |- |6. | ''[[Bawah Blok]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 16 Ogos 2023 - 6 September 2023 | [[Shuhaimi Lua Abdullah|Shuhaimi Lua]] | {{hlist|Faiz Izzat||Harissa Adlynn||Amelia Christie||Preti Kaur||[[Ahmad Adly Sofwan]]||[[Yasmin Hani]]||[[Rosli Rahman Adam]]||[[Rusdi Ramli]]||[[Maria Farida]]||Syafiq Putra||[[Luqman Faiz]]}} |'''Cinta Hati''' - Suff Ahmed & Hullera | |- |7. | ''[[I Love You Mr Clown]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 7 September 2023 - 28 September 2023 | Amie Maziah Abdul Rahman | {{hlist|[[Nabil Aqil]]||[[Yuna Rahim]]||[[Eizlan Yusof]]||[[Farisha Irwayu]]||[[Natasha Elyzza]]||[[Alif Hadi]]||[[Safwan Nazri]]||Ameerul Asyraf||[[Afifah Nasir]]}} |'''Sempurna''' - Syameer Azmi | |- |8. | ''[[Jaga Aku Selamanya]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 2 Oktober 2023 - 23 Oktober 2023 | {{Plainlist| * Rashidi Ishak * Wan Alauddin Wan Zainuddin * Shahril Sarjen }} | {{hlist|[[Nadiya Nisaa]]||[[Johan As'ari]]||Baqir Jamalullail||[[Puteri Rafasya]]||Dzul Hadziq Zamri||Damia Qaissarah||Yusayri Akma}} |'''Seringkali''' - The Impatient Sisters | |- |9. |''[[Bukan Kahwin Paksa]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 24 Oktober 2023 - 14 November 2023 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Kamal Adli]]||[[Hannah Delisha]]||[[Alya Iman]]||[[Afiq Muiz]]||[[Oktovia Manrose]]||Daniel Dashuki||[[Jasper Supayah]]||[[Liza Abdullah]]||[[Shah Rezza]]||[[Ziela Jalil]]||[[Husna Mustaffa]]||Dhia Irdina||[[Qistina Khaled]]||[[Watie Sadali]]||[[Wan Chilok]]}} |'''Hello'''-[[Andi Bernadee]] feat. [[Ismail Izzani]] |Adaptasi daripada novel '''[[Bukan Kahwin Paksa (novel)|Bukan Kahwin Paksa]]''' karya Syamnuriezmil |- | 10. | ''[[Maaf Tak Indah]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 15 November 2023 - 14 Disember 2023 | Zamri Zakaria | {{hlist|[[Azar Azmi]]||[[Azlee Khairi]]||[[Ruhainies]]||[[Fizo Omar]]||[[Pauline Tan]]||[[Melanie Tan]]||[[Aleza Shadan]]||[[Didie Alias]]||[[Mustapha Kamal]]||[[Aida Khalida]]}} | '''Maaf''' - [[Adira]] | 18 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Maaf Tak Indah (novel)|Maaf Tak Indah]]''' karya Emy Roberto |- | 11. |''[[Hati Yang Tersakiti]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 18 Disember 2023 - 10 Januari 2024 | [[Feroz Kader]] | {{hlist|[[Remy Ishak]]||[[Nad Zainal]]||[[Mimi Lana]]||[[Riz Amin]]||Husna Mustaffa||[[Meor Mohd]]||Fad Anuar||Ainina Ahmad||[[Rahim Jailani]]||Sharifah Anthash}} |'''Hati Yang Tersakiti''' - Hariz Fayahet & Anna Hanifa |15 Episod | |- | colspan="8" style=" background:grey; color:black; text-align:center;" | '''Tahun 2024''' |- |1. | ''[[Cukup Derita Itu]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 11 Januari 2024 - 20 Mac 2024 | [[Along Kamaludin]] | {{hlist||[[Hisyam Hamid]]||[[Ruhainies]]||[[Chacha Maembong]]||[[Jasmin Hamid]]||[[Rosnah Johari]]||[[Didie Alias]]||[[Lia Natalia]]||[[Hafidzuddin Fazil]]||Farhan Asri||[[Fahrin Ahmad]]||[[Dian P.Ramlee]]||[[Balkisyh Semundur Khan]]||Sera Melissa||[[Mubarak Majid]]}} |'''Cukup Derita Itu''' - [[Siti Nordiana]] '''Pergilah Derita''' - [[Asfan Shah]] ft. [[Lia Aziz]] | 40 Episod |Adaptasi daripada novel '''Cukup Derita itu''' Karya [[Siti Rosmizah Semail]] |- |2. | ''[[Serpihan Sayang]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 21 Mac 2024 - 22 April 2024 | Amor Rizan | {{hlist|[[Fasha Sandha]]|[[Aeril Zafrel]]|[[Shahz Jaszle]]|[[Elisya Sandha]]|[[Zarina Zainoordin]]|Ameerul Asyraf|Amirul Asyhwad|Tallisya|Auni Zahra|Syed Irfan|Nick Syaf}} |'''Dentingan Jiwa''' - Shaz | 15 Episod | |- | 3. | ''[[Kerana Dia Suka]]'' (Ulangan dari [[Slot Lestary]]) | 23 April 2024 - 23 Mei 2024 | Kyoll Hamzah | {{hlist|[[Fikry Ibrahim]]||[[Rita Nadira]]||Trisha Ooi||[[Aidit Noh]]||[[Rozita Che Wan]]||[[Riz Amin]]||[[Nasha Aziz]]||[[Nafiez Zaidi]]||Mimi Ernida||Ezany Nizarif}} |'''Kan Kan''' - Zarol Zarif | 20 Episod |Adaptasi novel '''Kerana Dia Suka''' karya Marissa |- |4. | ''[[Bukan Puteri Lindungan Bulan]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 27 Mei 2024 - 1 Ogos 2024 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Hisyam Hamid]]||[[Janna Nick]]||[[Amar Baharin]]||[[Niena Baharun]]||[[Afifah Nasir]]||[[Shah Iskandar]]||[[Zarina Zainuddin]]||[[Azhar Amir]]||[[Nasz Sally]]||Danish Iskandar}} |'''Tulus''' - [[Adi Priyo Sambodo|Adi Priyo]] feat. [[Nabila Razali]] | 40 Episod |Adaptasi novel '''Bukan Puteri Lindungan Bulan''' karya Liana Afiera Malik |- |5. | ''[[Setelah Cinta Itu Pergi]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 5 Ogos 2024 - 5 September 2024 | [[Heykal Hanifah]] | {{hlist|[[Nina Iskandar]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Julia Farhana Marin]]||[[Octovia Manrose]]||[[Amyza Aznan]]||[[Rusdi Ramli]]||[[Shahz Jaszle]]||[[Raja Azmi]]||[[Faezah Elai]]||[[Fizo Omar]]||[[Azrel Ismail]]}} | '''Simpan Sedikit Rindu''' - Joe & Asmidar |rowspan=2|20 Episod | Adaptasi novel '''Setelah Cinta Itu Pergi''' Karya East Diani |- |6. |''[[Bukan Sekadar Lafaz]]'' (Ulangan dari [[Slot Akasia]]) | 9 September 2024 - 10 Oktober 2024 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Alif Satar]]||[[Wanna Ali]]||[[Yuna Rahim]]||[[Malek Mccrone]]||[[Ahmad Idham]]||[[Kuza]]||[[Mia Nasir]]||[[Wanns Ahmad]]||Yusra Akma||Razzuan Rosli}} |'''Bukan Sekadar Lafaz''' - [[Wanna Ali]] ft. Aiman Ismail |Adaptasi novel '''Bukan Sekadar Lafaz''' karya Sophilea |- |7. | ''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah Tujuh Warna Pelangi]]'' (Ulangan dari [[Slot Akasia]]) | 14 Oktober 2024 - 5 Disember 2024 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Nabila Razali]]||[[Aeril Zafrel]]||[[Hun Haqeem]]||[[Raja Afiq]]||[[Wilma Muhammad]]||[[Aidil Aziz]]||[[Elly Mazlein]]||[[Sahronizam Noor]]||[[Riz Amin]]||[[Nazeera Sardi]]||[[Wanna Ali]]||[[Sarah Hildebrand]]||[[Laila Nasir]]||[[Hairie Othman]]||[[Dato' Jalaluddin Hassan]]||Cassia Iman||[[Wanns Ahmad]]}} |'''Sinar Cinta''' - [[Hafiz Suip]] |rowspan=2|28 Episod | Adaptasi daripada novel '''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi]]''' karya E-Man Sufi |- |8. | ''[[Kerana Aku Isteri Bidaan]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 11 Disember 2024 - 25 Februari 2025 | {{Plainlist| *Ayie Mustafa *Rahim Zali}} | {{hlist|[[Hisyam Hamid]]||[[Scha Elinnea]]||[[Wanns Ahmad]]||Shah Khan||[[Jalaluddin Hassan]]||[[Ellyas Abdullah]]||[[Syafnida Shuhaimi]]||[[Jasper Supayah]]||[[Nina Nadira]]}} |'''Duhai Hati''' - Zazo Maulana | Adaptasi novel '''Kerana Aku Isteri Bidaan''' karya Tulip Ungu |- ! colspan="8" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2025 |- |1. |''[[Bisik Bisik Gelora]]'' (Ulangan dari [[Slot Akasia]]) | 26 Februari 2025 - 5 Mei 2025 | Riza Baharudin | {{hlist|[[Redza Rosli]]||[[Raysha Rizrose]]||[[Gambit Saifullah]]||[[Hafidz Roshdi]]||[[Ruminah Sidek]]||[[Mark Adam]]||[[Afifah Nasir]]||Kodi Rasheed||[[Shakilla Khoriri]]||[[Edika Yusof]]}} | '''Cinta''' - [[Marsha Milan]] |35 Episod | Adaptasi novel '''Bisik-Bisik Gelora''' karya Fauziah Ashari |- |2. | ''[[Terima Kasih Cinta]]'' (Ulangan dari [[Slot Akasia]]) | 6 Mei 2025 - 9 Jun 2025 | Azri Izhar | {{hlist|[[Amar Baharin]]|[[Anna Jobling]]|[[Azrel Ismail]]|[[Rita Nadira]]|[[Wan Sharmila]]|[[Syafnida Shuhaimi]]|Faez Malek|[[Aida Khalida]]|[[Azhar Amir]]|[[Noniswara]]|Kiky Hannah}} | '''Jangan Lepas Tanganku''' - Sufi Rashid |20 Episod |Adaptasi novel '''Terima Kasih Cinta''' karya Aisya Sofea |- |3. | ''[[Nur Kasih]]'' (Ulangan dari [[Slot Zehra]]) | 10 Jun 2025 - 23 Julai 2025 | Kabir Bhatia | {{hlist||[[Tiz Zaqyah]]||[[Remy Ishak]]||[[Fizz Fairuz]]||[[Sharifah Sofia]]||[[Ummi Nazeera]]||[[Ayu Raudhah]]||[[Jalaluddin Hassan]]}} | '''Nur Kasih''' - Yassin | 26 Episod | |- |4. |''[[Cinta Bersemi Di Wadi Safiyyah]]'' (Ulangan dari [[Slot Akasia]]) | 24 Julai 2025 - 10 September 2025 | [[Shuhaimi Zulkefli]] | {{hlist|[[Rita Nadira]]||[[Aniq Suhair]]||[[Aidit Noh]]||[[Zamarul Hisham]]||[[Mas Anizan]]||[[Ezany Nizariff]]||[[Azza Elite]]||Serene Claire||[[Nafiez Zaidi]]||[[Lydiawati]]||[[Zulkifli Ismail]]}} |'''Hanya Tuhan Yang Tahu''' - [[UNIC]] | rowspan=3|28 Episod |Adaptasi novel '''Aku Cinta Dia''' karya novelis Sharifah Abu Salem |- |5. |''[[Nuh & Nayla]]'' (Ulangan dari [[Slot Akasia]]) | 11 September 2025 - 29 Oktober 2025 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Jazmy Juma]]||[[Scha Elinnea]]||[[Yusof Hashim|Ucop]]||[[Hafiz Halim]]||Arfie Shah||[[Puteri Khareeza]]||[[Ezzanie Jasny]]||[[Hilal Azman]]||[[Azhar Amir]]||[[Zila Bakarin]]||[[Lisdawati]]||Zizi Zulkifli||Hana Tiha||Syefikk}} | '''Masing-Masing''' - [[Ernie Zakri]] & Ade Govinda |Adaptasi novel '''Nuh & Nayla''' karya Ieya Sya |- |6. | ''[[Kau Yang Pertama]]'' (Ulangan dari [[Slot Akasia]]) | 30 Oktober 2025 - 17 Disember 2025 | Hadith Omar | {{hlist|[[Farah Nabilah]]||[[Fikry Ibrahim]]||[[Tasha Shilla]]||[[Wan Ellyas]]||[[Wan Sharmila]]||[[Marissa Yasmin|Marisa Yasmin]]||[[Yusuf Bahrin]]||[[Sheila Mambo]]||[[Wan Nor Azlin]]||[[Amar Asyraf]]||[[Elly Mazlein]]}} | '''I Want You To Love Me''' - [[Alif Satar]] | |- |7. | ''[[Hati Tanpa Rasa]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 18 Disember 2025 - 2 Februari 2026 | {{ubl|Emi Suffian|Ayie Mustafa}} | {{hlist|[[Scha Elinnea]]|[[Redza Rosli]]|Yasmin Khalid|Ayra Messi| Khalida Balqis|[[Jasmin Hamid]]|Syafari Sudarmaji|Azim Yusof|[[Lisdawati]]|Zuhairi Ibrahim}} |'''Sejuta Maaf''' - [[Liza Hanim|LIza Hanim]] |26 Episod |Adaptasi novel '''Heartless''' Karya Ateen Khalid |- ! colspan="8" style="background:grey; color:black; text-align:center;" |2026 |- |1. |''[[Bukan Lelaki Terhebat]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 3 Februari 2026 - 26 Februari 2026 | [[Eoon Shuhaini]] | {{hlist|[[Adam Lee]]||[[Sweet Qismina]]||[[Halim Radzi]]||[[Omar Abdullah]]||[[Rashidah Jaafar]]||[[Hasnul Rahmat]]||Anies Hann||Ameerul Asyraf||Harissa Adlynn||[[Arash Mohamad]]||[[Zalfa Zin]]||[[Puteri Balqis]]||[[Zarina Zainuddin]]||[[Sham Visa]]}} |'''Lafaz''' - Syafeek Ikhwan |15 Episod |Adaptasi novel '''Bukan Lelaki Terhebat''' karya Dilla Ahmad |- |2. | ''[[Risik Pada Hati]]'' (Ulangan dari [[Slot Akasia]]) | 30 Mac 2026 - 14 Mei 2026 | Mohd Fazli Yahya ([[Pali Yahya]]) | {{hlist|[[Alif Satar]]||[[Ummi Nazeera]]||[[Zara Zya]]||[[Shiqin Kamal]]||[[Ifa Raziah]]||[[Trisha Ooi]]||[[Izzue Islam]]||[[Shazia Rozaini]]}} | '''Seribu Gundah''' - [[Hariz Fayahet]] feat [[Wanie Ooi]] (LCK3) '''Jauh Darimu''' - Farra Ahmad | 28 Episod | Adaptasi novel '''Risik Pada Hati''' karya Hanni Ramsul |- |3. | ''[[Takdir Yang Tertulis]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 18 Mei 2026 - 10 Jun 2026 | [[Shahrulezad Mohameddin]] | {{hlist|[[Nad Zainal]]||[[Nazim Othman]]||[[Elvina Mohamad]]||[[Alvin Chong]]||Isaac Iman||[[Didie Alias]]||[[Uchee Fukada]]||Muaz Fitri||[[Iman Suhana]]}} | '''Karma''' - [[Kaka Azraff]] feat. [[Jaz (penyanyi)|Jaz Hayat]] |15 Episod | |- |4. | ''[[Akad Yang Terlindung]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 11 Jun 2026 - 15 Julai 2026 | [[Idora Abdul Rahman]] | {{hlist|[[Adam Lee]]|[[Siti Hariesa]]|[[Ryun Ryry]]|Aziq Mukhriz|[[Jasmin Hamid]]|[[Lorenzo Irmann]]|[[Sham Visa]]|[[Esma Daniel]]|[[Wilma Muhammad]]|[[Maria Farida]]|[[Faye Kusairi]]|[[Khalida Balqis]]}} |'''Urai''' - [[Elliza Razak]] |20 Episod | |- |5. |''[[Syurga Untukmu (drama)|Syurga Untukmu]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 16 Julai 2026 - 11 Ogos 2026 | Ayie Mustafa | {{hlist|[[Diana Danielle]]||[[Fahrin Ahmad]]||[[Yuna Rahim]]||[[Ameerul Asyraf]]||[[Julia Farhana Marin]]||[[Noralbaniah]]||[[Fazlina Ahmad Daud]]||[[Sefik]]||[[Fiza Thomas]]||[[Azza Elite]]||[[Rahhim Omar]]||[[Ummar Dzariff]]||}} |'''Gundah''' - Ernie Zakri |15 Episod | |- |6. | ''[[Saat Kau Takluk Cinta Ini]]'' (Ulangan dari [[Slot Samarinda]]) | 12 Ogos 2026 - Kini | Zamri Zakaria | {{hlist|[[Idris Khan]]|[[Intan Najuwa]]|[[Wafariena Roslan]]|[[Shakilla Khoriri]]|[[Syazwan Zulkifly]]|Raja Nor Baizura|[[Jasmin Hamid]]|[[Edika Yusof]]|[[Aleza Shadan]]|[[Zarynn Min]]}} |'''Takluk Cinta''' - [[Hafiz Suip]] |15 Episod | Adaptasi daripada novel '''Saat Kau Takluk Cinta Ini''' Karya Sara Hezra |- |} ==Catatan== * Bella Callamidades merupakan telenovela terakhir [[Amerika Latin]] yang disiarkan oleh [[TV3]]. Sejak tahun 2012, telenovela [[Filipina]] mula bersiaran sepenuhnya di [[TV3]]. * Terdapat tiga drama yang bukan berasal dari [[Amerika Latin]] dan [[Filipina]]. Iaitu Striving for A Sun ([[Thailand]]) yang bersiaran pada tahun 2010, Thank You ([[Korea Selatan]]) yang bersiaran pada awal tahun 2011. b7x4rwccyxih92tfbwr83lfw51tv6q4 0 830452 6925533 6883504 2026-08-11T21:03:51Z Summit Engines 406595 /* Kelahiran */ 6925533 wikitext text/x-wiki {{Tahun Di Malaysia|1995}} [[Fail:SkyBridge.JPG|thumb|Laluan jambatan di [[Menara Berkembar Petronas]].]] [[Fail:Class 83 KTM Komuter train, Kuala Lumpur.jpg|thumb|kiri|250px|[[KTM Komuter]] EMU Kelas 83 di stesen Bank Negara.]] [[Fail:Proton Satria (first generation) (front), Kuala Lumpur.jpg|thumb|kiri|250px|[[Proton Satria]].]] [[Fail:STAR LRT train car.jpg|thumb|kiri|240px|Keretapi [[Star LRT]] di [[Stesen LRT Masjid Jamek]].]] Rencana ini menyenaraikan tokoh-tokoh dan peristiwa penting dalam '''hal ehwal awam Malaysia semasa tahun 1995''', bersama-sama dengan kelahiran dan kematian tokoh terkenal Malaysia. == Perjawatan == === Peringkat persekutuan === * [[Yang di-Pertuan Agong]]: [[Tuanku Ja’afar]] * [[Raja Permaisuri Agong]]: [[Tunku Ampuan Najihah|Tuanku Najihah]] * [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]]: [[Mahathir Mohamad|Dato' Sri Dr Mahathir Mohammad]] * [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia|Timbalan Perdana Menteri]]: [[Anwar Ibrahim|Dato' Sri Anwar Ibrahim]] === Peringkat negeri === * [[Sultan Johor]]: [[Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail|Sultan Iskandar]] * [[Sultan]] [[Kedah]]: [[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] * [[Sultan]] [[Kelantan]]: [[Sultan Ismail Petra]] * [[Raja]] [[Perlis]]: [[Tuanku Syed Putra ibni Almarhum Syed Hassan Jamalullail|Tuanku Syed Putra]] * [[Sultan Perak]]: [[Sultan Azlan Shah]] * [[Sultan]] [[Pahang]]: [[Sultan Ahmad Shah]] * [[Sultan Selangor]]: [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah]] (Timbalan Yang di-Pertuan Agong) * [[Sultan]] [[Terengganu]]: [[Sultan Mahmud Al-Muktafi Billah Shah]] * [[Yang di-Pertuan Besar]] [[Negeri Sembilan]]: [[Tunku Naquiyuddin]] (Pemangku) * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Pulau Pinang]]: [[Hamdan Sheikh Tahir|Tun Dr Hamdan Sheikh Tahir]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Melaka]]: [[Syed Ahmad bin Syed Mahmud Shahabuddin|Tun Syed Ahmad Al-Haj bin Syed Mahmud Shahabuddin]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Sarawak]]: [[Ahmad Zaidi Adruce|Tun Ahmad Zaidi Adruce Mohammed Noor]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Sabah]]: [[Tun Sakaran Dandai]] == Peristiwa == [[Fail:Siti Nurhaliza - Khairul Fahmi's Wedding 2013.jpg|thumb|Siti Nurhaliza dinobatkan sebagai juara keseluruhan Bintang HMI pada 1 April 1995.]] * 1 Januari - Paparan paket rokok dalam iklan diharamkan oleh kerajaan Malaysia. * Mac - [[Pilihan Raya Umum Malaysia 1995]]<ref>{{cite news |title=Tak laksana persempadanan semula |author= |url=http://www.bharian.com.my/bharian/articles/Taklaksanapersempadanansemula/Article/index_html |newspaper=Berita Harian |date=18 Februari 2012 |accessdate=5 April 2013 |archive-date=2018-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180709160732/https://www.bharian.com.my/bharian/articles/Taklaksanapersempadanansemula/Article/index_html |url-status=dead }}</ref> * Mac - Jambatan udara [[Menara Berkembar Petronas]] dibuka kepada orang ramai.<ref>{{cite book|title=Malaysia and Singapore|last=Frankham|first=Steve|publisher=Footprint Travel Guides|year=2008|isbn=978-1-906098-11-7|location=Bath|page=68}}</ref> * 1 April - [[Siti Nurhaliza binti Tarudin|Siti Nurhaliza]] dinobatkan sebagai juara Bintang HMI.<ref>"Siti Nurhaliza juara Bintang HMI", ''[[Berita Harian]]'', 2 April 1995.</ref><ref>"Siti Nurhaliza menang Bintang HMI", ''[[Utusan Malaysia]]'', 2 April 1995.</ref><ref>"Pahang-born Siti Nurhaliza the winner of Bintang HMI", ''[[New Straits Times]]'', 2 April 1995.</ref> * April-Disember - Pameran Sumur City Aerospace Adventure diadakan di Sumur City, [[Shah Alam]]. * Jun - [[Proton Perdana]], kereta mewah yang pertama di Malaysia dilancarkan.<ref name="Proton Perdana review">{{cite web|author=Ben D'Cunha |url=https://news.google.com/newspapers?id=c8pOAAAAIBAJ&sjid=YB8EAAAAIBAJ&pg=4023,4452324&dq=proton+perdana&hl=en |title=Within seven days |publisher=[[New Straits Times]] |date=19 May 1996 |accessdate=20 June 2013}}</ref><ref name="Proton Perdana launch dates">{{cite web|author= |url=http://www.proton.com/about_proton/history/index.php |title=Proton - About - History - 1995/1998/1999 |publisher=proton.com |date= |accessdate=24 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040818110953/http://www.proton.com/about_proton/history/index.php |archivedate=18 August 2004 }}</ref> * 1 Jun - [[TV3]] telah berpindah secara rasmi dari Jalan Liku [[Bangsar]] di [[Lembah Pantai]], [[Kuala Lumpur]] hingga ke [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]] di [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] sempena ulang tahun TV3 yang ke-11. * 1 Jun - Komik ''[[Anak-anak Sidek]]'' dilancarkan secara rasmi.<ref>{{cite news|url=https://www.thesukan.com/anak-anak-sidek-kenangan-terindah-buat-negara|title=Anak-Anak Sidek Kenangan Terindah Buat Negara|author=|publisher=The Sukan|date=|accessdate=4 November 2017}}</ref> * 30 Jun - 20 orang terbunuh dalam kejadian [[tanah runtuh]] di jalan [[Genting Highlands]] berhampiran [[Lebuhraya Karak]].<ref>[http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0522&sec=Terkini&pg=bt_24.htm Kronologi kejadian tanah runtuh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180104075306/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0522&sec=Terkini&pg=bt_24.htm |date=2018-01-04 }} ''[[Utusan Malaysia]]'' (22 Mei 2011). Dicapai pada 4 Januari 2012.</ref> * Julai - [[Masjid Tengku Tengah Zaharah]] di [[Kuala Terengganu]] telah disiapkan sepenuhnya. Ia merupakan masjid terapung yang pertama di Malaysia.<ref>{{Cite web |url=http://vmy2014.com/see-and-do/places-to-visit/top-10-places-to-visit/tengku-tengah-zaharah-mosque-masjid-terapung |title=salinan arkib |access-date=2018-02-09 |archive-date=2018-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209182309/http://vmy2014.com/see-and-do/places-to-visit/top-10-places-to-visit/tengku-tengah-zaharah-mosque-masjid-terapung |url-status=dead }}</ref> * 1 Julai – [[MetroVision]] merupakan stesen televisyen terestrial swasta kedua di Malaysia. Ia dirasmikan oleh Perdana Menteri [[Mahathir Mohamad|Tun Dr. Mahathir bin Mohamad]] dan bersiaran di [[Kuala Lumpur]]. Cakupan siaran hanya terhad kepada [[Lembah Kelang]], tetapi ia diperluaskan di Kedah dan Johor.<ref>Bakarudin Busu, "Orang ramai puas hati siaran TV4", ''[[Utusan Malaysia]]'', 2 Julai 1995.</ref> * 10 Julai - [[Mahathir Mohamad]] meraikan ulangtahunnya ke-70. * 11 Julai - [[The Malaysia Book of Records]], buku rekod Malaysia dilancarkan secara rasmi.<ref>{{cite web | author = The MBR members | title = Malaysian Book of Records - About MBR | work = About Us: How It Started? | publisher = The Malaysian Book of Records | year = 2001 | url = http://www.malaysiarecords.com.my/abtus.htm | accessdate = 2006-12-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20061130173503/http://www.malaysiarecords.com.my/abtus.htm | archivedate = 2006-11-30 | url-status = live }}</ref> * Ogos - [[Proton Satria]] telah dilancarkan.<ref name="Proton Satria launch">{{cite web|author= |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1309&dat=19941228&id=USJOAAAAIBAJ&sjid=nBMEAAAAIBAJ&pg=2323,3178928 |title=Expanding vehicle assembly line |publisher=[[New Straits Times]] / Google News Archive |date=28 December 1994 |accessdate=30 November 2014 }}</ref> * 3 Ogos - [[KTM Komuter]], perkhidmatan komuter elektrik mula beroperasi.<ref>{{cite web |url=http://www.ktmb.com.my/images/KENYATAANMEDIARENSHUTTLEUTARA.PDF |title=KTM Berhad akan memperkenalkan perkhidmatan Tren Shuttle Komuter di Sektor Utara (KTM Berhad will introduce the Komuter Shuttle Train Service in the Northern Sector)(in Malay) |publisher=KTM Berhad |date=7 September 2015 |accessdate=11 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150918234732/http://www.ktmb.com.my/images/KENYATAANMEDIARENSHUTTLEUTARA.PDF |archivedate=18 September 2015 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news |author=Audrey Dermawan |url= http://www.nst.com.my/news/2015/09/ktm-shuttle-train-service-begins-today |title=KTM shuttle train service begins today |work=New Straits Times |location= Kuala Lumpur |date=11 September 2015 |accessdate=11 September 2015}}</ref> * 19 Ogos - [[1 Utama]] dibuka secara rasmi. * 15 September - 39 orang terbunuh dalam nahas pesawat di [[Lapangan Terbang Tawau]] di [[Tawau]], [[Sabah]].<ref>{{cite news|title=Plane Overshoots Runway, Crashes, Killing 34 People|url=http://articles.orlandosentinel.com/1995-09-16/news/9509160526_1_shantytown-plane-overshoots-runway-tawau|accessdate=7 July 2017|work=Orlando Sentinel}}</ref><ref>{{cite news|title=EXPERTS BEGIN PROBE INTO MALAYSIAN PLANE CRASH|url=http://www.apnewsarchive.com/1995/Experts-Begin-Probe-into-Malaysian-Plane-Crash/id-214f22d7733ff8448cf7ec3fc27998a4|accessdate=7 July 2017|work=Associated Press}}</ref> * Oktober - [[Permodalan Nasional Berhad|Amanah Saham Wawasan 2020]] (ASW2020) telah dilancarkan. * 19 Oktober - Pusat pentadbiran persekutuan, [[Putrajaya]] telah dilancarkan.<ref>{{ms}}{{cite book|url=http://dwnsiswa.dbp.my/wordpress/?p=271|title=DARI PRANG BESAR KE PUTRAJAYA|last1=Abdullah|first1=Hasfiza|date=February 2012|publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka|accessdate=26 October 2015|archive-date=2019-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404044043/http://dwnsiswa.dbp.my/wordpress/?p=271|url-status=dead}}</ref> * 1 November - [[Mega TV]], saluran langganan televisyen kabel pertama Malaysia dilancarkan secara rasminya oleh Perdana Menteri, Tun Dr. Mahathir bin Mohamad dan berssiaran dari Kuala Lumpur. Keluasan siaran ini hanya terhad kepada kawasan Lembah Klang, secara rasmi memulakan siaran selepas 14 hari, 12 bulan percubaan penyiar anak syarikat [[TV3]] adalah pemilik oleh Sistem Televisyen Malaysia Berhad (STMB).<ref>{{cite news|title=Mega TV deal set to aid Malaysia’s English fluency|url=http://variety.com/1995/scene/markets-festivals/mega-tv-deal-set-to-aid-malaysia-s-english-fluency-99126773/|accessdate=30 July 2017|work=Variety|date=June 26, 1995}}</ref> * 29 November – Helikopter [[Sabah Air]] yang membawa 11 pekerja Petronas terlibat dalam kemalangan di Laut Samarang sekitar jam 10.30 pagi pada Rabu. * 12 Disember - [[Laluan Ampang|Transit Laluan Ringan]] (LRT) mula beroperasi di Kuala Lumpur. Ia merupakan laluan LRT yang pertama di bandar.<ref name="Ampang Line Extension">{{cite web |url=http://www.myrapid.com.my/rail/routes |title=Ampang Line |publisher=RapidKL |accessdate=2016-07-01 |archive-date=2016-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630161552/http://www.myrapid.com.my/rail/routes |url-status=dead }}</ref> == Hari Kebangsaan == === Tema === '''Jati Diri Penggerak Wawasan''' Perarakan Hari Kebangsaan Dataran Merdeka, Kuala Lumpur ==Kelahiran== * 1 Januari - [[Zera Hariz]] - penyanyi, pelakon * 2 Januari – [[Myra Natasya]] – pelakon, pengacara, model, peserta [[Dewi Remaja]] 2019 * 3 Januari - [[Azam Azih]] - pemain bola sepak * 4 Januari - [[Yap Cheng Wen]] - pemain badminton **19 Januari – *[[Sarah Fazny]] - penyanyi *[[Kai Hassan]] - penyampai radio, pengacara * 25 Januari - [[Elvina Mohamad]] - pelakon, model * 30 Januari - [[Ong Yew Sin]] - pemain badminton * 1 Februari - [[Zahirah MacWilson]] - pelakon, model * 3 Februari - [[Eyka Farhana]] - pelakon, model * 5 Februari – [[Riena Amirah]] – pelakon, model, usahawan * 6 Februari - [[Adriana Adnan]] - pengacara, pelakon **14 Februari – * [[Ezaidi Aziz]] – pelakon, model, usahawan * [[Nasharuddin Mohd]] – atlet para olahraga * [[Razman Mahayuddin]] – pelakon, penulis skrip, bekas finalis [[Hero Remaja]] 2017 * 24 Februari - [[Syazwan Zaipol]] - pemain bola sepak * 27 Februari - [[Nazrul Hakim Md Nazir]] - ahli politik * 3 Mac – [[Shamielya Shamsul]] – pelakon * 7 Mac - [[Sabronzo]] - penyanyi * 13 Mac - [[Eina Azman]] - pelakon * 20 Mac – [[Hani Nazrina]] – pelakon, model * 23 Mac – [[Syahmi Sazli]] – selebriti [[YouTube]] * 3 April - [[Mawar Rashid]] - pelakon, model * 17 April - [[Ryan Bakery]] - personaliti [[TikTok]] * 21 April - [[Sharifah Aryana]] - pelakon * 26 April - [[Yuna Rahim]] - pelakon, model * 2 Mei - [[Haris Ismail]] - pelakon, bekas peserta ''[[Pencetus Ummah]]'' * 19 Mei - [[Soong Joo Ven]] - pemain badminton * 20 Mei - [[Nana Sheme]] - penyanyi * 23 Mei - [[Najwa Latif]] - penyanyi, komposer, penulis lirik, pensyarah * 24 Mei - [[Shaza Bae]] - model, pelakon, pengacara * 1 Jun - [[Janna Nick]] - pelakon, penyanyi, model, pengacara * 4 Jun - [[Irfan Zakaria]] - pemain bola sepak * 5 Jun - [[Irfan Zaini]] - pelakon, model * 6 Jun - [[Alicia Amin]] - pelakon, model * 14 Jun - [[Wanie Ooi]] - penyanyi, pelakon, pengacara * 27 Jun – [[Liang Chia]] – pelakon, model * 28 Jun - [[Syafiq Ahmad]] - pemain bola sepak * 11 Julai - [[Fariha Razak]] - penyampai berita, pengacara, penyanyi * 19 Julai - [[Wafariena Roslan]] - pelakon, penyanyi, model * 21 Julai - [[Aisyah Shahrom]] - pelakon * 22 Julai - [[Daniel Cheang]] - pengacara, penyampai radio * 26 Julai - [[Lim Ming Chuen]] - pemain badminton [[Australia]] * 3 Ogos - [[Jaja Iliyes]] - pelakon * 4 Ogos - [[Soo Teck Zhi]] - pemain badminton * 7 Ogos - [[Da'i Fuad Mokhtar]] - penceramah bebas, pengacara **28 Ogos – *[[Syahir Shafein]] – pelakon *[[Anas Aqeel bin Abdul Latif]] - penyanyi nasyid [[Aeman]] **7 September – *[[Hawa Rizwana]] - penyampai berita, pengacara *[[Aizat Saha]] – pencipta konten, personaliti TikTok, pelakon * 17 September - [[Tengku Hassanal Ibrahim Alam Shah]] - Tunku Mahkota [[Pahang]] * 21 September - [[Fatin Husna]] - penyanyi **20 Oktober - *[[Amelia Henderson]] - pelakon, model, pengacara *[[Da'i Syed]] - bekas penceramah * 24 Oktober - [[Sissy Imann]] - penyanyi, pengacara * 31 Oktober - [[Luqman Annuar]] - pengarah filem * 6 November – [[Alvy Joanna]] – pelakon, penyanyi, model * 8 November - [[Caroline Chan Zi Xin]] - perenang * 14 November - [[Putra Anuar]] - penyampai radio, pengacara * 21 November - [[Mimi Lana]] - pelakon, model * 24 November - [[Cheryl K]] - penyanyi * 26 November - [[Muhammad Shah Firdaus Sahrom]] - pelumba basikal * 20 Disember - [[:en:Joyce Choong|Joyce Choong]] - pemain badminton [[Australia]] * 23 Disember - [[Zack Zakwan]] - penyanyi * 24 Disember - [[Chan Jie]] - perenang * 27 Disember - [[Bella Khann]] - personaliti [[TikTok]] dan [[YouTuber]] ===Tarikh tidak diketahui=== * [[Aminulrasyid Amzah]] - remaja yang ditembak mati (meninggal dunia 2010) * [[Mal Hamka]] - penyanyi * [[Leonard Lim]] - atlet * [[Jocelyn Yow]] - ahli politik * [[Amen Khalid]] - pengarah, penulis, pelakon == Kematian == * 2 Februari - [[Tun Datu Mustapha]] &mdash; Mantan [[Yang di-Pertua Negeri]] [[Sabah]] (Gabenor) dan ketua menteri * 10 Februari - [[Tunku Mohamed Tunku Besar Burhanuddin]] - [[Ketua Setiausaha Negara]] ke-3 * 16 Februari - Tan Sri Dato' [[Loh Boon Siew]] (Mr Honda) &mdash; Bapa kepada Motosikal Malaysia * 16 Jun - [[Senu Abdul Rahman]] &mdash; menteri kabinet dan ahli politik Malaysia * 12 Julai - [[P. Patto]] &mdash; ahli [[Parti Tindakan Demokratik|DAP]] * 26 Ogos - [[Haji Arshad]] &ndash; pelakon veteran * 19 September - [[Abdullah Chik]] &mdash; penyanyi veteran Malaysia * 17 November - [[Mohamed Said Bin Keruak|Tun Said Keruak]] &mdash; [[Yang di-Pertua Negeri]] [[Sabah]] (Gabenor) (1987–1994) === Tarikh tidak diketahui === * [[Omar Zuhdi]] &mdash; ulama dari [[Baling]], [[Kedah]] == Lihat juga == * [[1995]] * [[Sejarah Malaysia]] == Rujukan == {{Reflist}} {{S-start}} {{Succession box | before = [[1994 di Malaysia]] | title = Tahun di Malaysia | years = 1995 | after = [[1996 di Malaysia]] }} {{S-end}} {{Tahun di Malaysia}} [[Kategori:Tahun-tahun di Malaysia]] [[Kategori:1990-an di Malaysia]] [[Kategori:1995 di Malaysia]] egzbip2z9qib6ysu4b1f81dazvk7qq1 0 830460 6925532 6820989 2026-08-11T20:57:28Z Summit Engines 406595 /* Kelahiran */ 6925532 wikitext text/x-wiki {{Tahun Di Malaysia|1996}} [[Fail:MEASAT-1+2 Boeing 376.jpg|thumb|250px|kiri|Imej MEASAT-1, satelit pertama Malaysia yang mengorbit sekitar Malaysia.]] [[Fail:Kriss2.JPG|thumb|240px| [[Modenas Kriss]]. ]] [[Fail:Kuala Lumpur Star LRT train (four-EMU).jpg|240px|thumb| [[Laluan Ampang|Sistem Transit Aliran Ringan]] (STAR LRT)]] [[Fail:KualaLumpurTower.jpg|240px|thumb|kiri|Menara Kuala Lumpur.]] Rencana ini menyenaraikan tokoh-tokoh dan peristiwa penting dalam '''hal ehwal awam Malaysia semasa tahun 1996''', bersama-sama dengan kelahiran dan kematian tokoh terkenal Malaysia. == Perjawatan == === Peringkat persekutuan === * [[Yang di-Pertuan Agong]]: [[Tuanku Ja’afar]] * [[Raja Permaisuri Agong]]: [[Tunku Ampuan Najihah|Tuanku Najihah]] * [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]]: [[Mahathir Mohamad|Dato' Sri Dr Mahathir Mohammad]] * [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia|Timbalan Perdana Menteri]]: [[Anwar Ibrahim|Dato' Sri Anwar Ibrahim]] === Peringkat negeri === * [[Sultan Johor]]: [[Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail|Sultan Iskandar]] * [[Sultan]] [[Kedah]]: [[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] * [[Sultan]] [[Kelantan]]: [[Sultan Ismail Petra]] * [[Raja]] [[Perlis]]: [[Tuanku Syed Putra ibni Almarhum Syed Hassan Jamalullail|Tuanku Syed Putra]] * [[Sultan Perak]]: [[Sultan Azlan Shah]] * [[Sultan]] [[Pahang]]: [[Sultan Ahmad Shah]] * [[Sultan Selangor]]: [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah]] (Timbalan Yang di-Pertuan Agong) * [[Sultan]] [[Terengganu]]: [[Sultan Mahmud Al-Muktafi Billah Shah]] * [[Yang di-Pertuan Besar]] [[Negeri Sembilan]]: [[Tunku Naquiyuddin]] (Pemangku) * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Pulau Pinang]]: [[Hamdan Tahir|Tun Dr Hamdan Sheikh Tahir]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Melaka]]: [[Syed Ahmad bin Syed Mahmud Shahabuddin|Tun Syed Ahmad Al-Haj bin Syed Mahmud Shahabuddin]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Sarawak]]: [[Ahmad Zaidi Adruce|Tun Ahmad Zaidi Adruce Mohammed Noor]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Sabah]]: [[Tun Sakaran Dandai]] == Peristiwa == [[Fail:PosDipangPerak1996.jpg|thumb|kiri|250px|Bencana banjir lumpur di perkampungan penempatan Orang Asli Pos Dipang di Kampar, Perak telah mengorbankan 44 nyawa.]] [[Fail:Tropical Storm Greg satellite image - 19961225.jpg|thumb|kiri|270px|Imej satelit Ribut Tropika Greg yang melanda sebahagian daripada negeri Sabah.]] === Januari === * 1 Januari &ndash; Lembaga Padi dan Beras Negara telah diswastakan sebagai [[Padiberas Nasional Berhad]]. * 6 Januari &ndash; [[Tanah runtuh Lebuhraya Utara-Selatan 1996|Tanah runtuh]] meranapkan [[Lebuhraya Utara-Selatan]] (NSE) berdekatan Gua Tempurung, Perak. Mengorbankan hanya 1 orang. * 12 Januari &ndash; Satelit Malaysia pertama MEASAT 1 dilancarkan oleh roket Ariane dari Kourou, French Guiana. * 12 Januari &ndash; [[Tin Song Sheng]], 7, dilaporkan hilang ketika sedang menunggu bas di perkarangan Sekolah Rendah Jenis Kebangsaan (Cina) Taman Rasah di Taman Melawati, Shah Alam, Selangor. Usaha mengesannya giat dijalankan.<ref>{{Cite news|title=It’s been 17 years and Song Sheng is still missing|url=http://www.thestar.com.my/news/nation/2013/01/26/its-been-17-years-and-song-sheng-is-still-missing/|last=|date=26 Januari 2013|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|access-date=1 Mac 2022|publication-place=[[Petaling Jaya]]|language=en|url-access=subscription}}</ref> * 13 Januari - Timbalan Penguasa Polis, Sher Mohammed Allah Baksh meninggal dunia.<ref>{{Cite news|title=Timbalan Penguasa Polis Sher Mohammed Allah Baksh meninggal|date=14 Januari 1996|newspaper=[[Utusan Malaysia]]|publisher=[[Kumpulan Utusan]]}}</ref> * 17 Februari &ndash; 24 orang, 7 daripada mereka anggota polis, dilaporkan cedera dalam rusuhan di Kem Transit Sungai Besi untuk pendatang haram warga Vietnam. * 17 Februari &ndash; [[Agensi Antidadah Kebangsaan|Agensi Dadah Kebangsaan]] (ADK) telah ditubuhkan secara rasmi.<ref>{{Cite news|title=Sejarah penubuhan Agensi Dadah Kebangsaan|url=https://www.klik.com.my/item/story/2247241/sejarah-penubuhan-agensi-dadah-kebangsaan|last=|work=[[Berita Harian]]|access-date=25 September 2021|via=KLiK|publisher=[[New Straits Times Press]]|url-access=subscription|date=26 Jun 2006}}</ref> * 20 Januari - ''[[Usop Sontorian]]'', siri animasi Malaysia pertama dilancarkan oleh Menteri Penerangan, Datuk Seri [[Mohamed Rahmat]].<ref>{{Cite news|title=Usop Sontorian makes its debut on TV|date= 21 Januari 1996|newspaper=[[New Straits Times]]|publisher=[[New Straits Times Press]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Malaysia's first animated series launched today|date= 20 Januari 1996|newspaper=[[New Straits Times]]|publisher=[[New Straits Times Press]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Siri animasi pertama negara dilancar|date=20 Januari 1996|newspaper=[[Utusan Malaysia]]|publisher=[[Kumpulan Utusan]]}}</ref><ref>{{Cite news|title=Usop Sontorian dilancar hari ini|date= 20 Januari 1996|newspaper=[[Berita Harian]]|publisher=[[New Straits Times Press]]}}</ref> === Februari === * Februari &ndash; Jelajah basikal [[Le Tour de Langkawi]] pertama telah diadakan. * 12 Februari &ndash; [[Koridor Raya Multimedia]] (MSC) telah ditubuhkan. === Mac === * 2 Mac &ndash; Mayat seorang nasionalis Melayu Sarawak [[Rosli Dhobi]] telah dibawa dari Penjara Kuching ke Sibu. * 6 Mac – [[Perodua Rusa]], van domestik Malaysia pertama telah dilancarkan.<ref>{{Cite web|url=http://www.perodua.com.my/our_cars.php?sub_page=rusa&sub_nav=specification|title=Perodua.com :: Our Cars :: rusa :: specification|date=2003-11-25|access-date=2017-10-15|archive-date=2003-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20031125160105/http://www.perodua.com.my/our_cars.php?sub_page=rusa&sub_nav=specification|url-status=bot: unknown}}</ref> === April === * 1 April ** [[Radio Televisyen Malaysia]] meraikan ulang tahunnya ke-50. ** [[Filem Negara Malaysia]] meraikan ulang tahunnya ke-50. ** [[Siti Nurhaliza]] melancarkan album pertamanya, [[Siti Nurhaliza (album 1996)|yang menggunakan namanya sebagai judul album]]. * 14 April – Kem Transit Sungai Besi untuk pendatang haram warga [[Vietnam]] telah ditutup secara rasminya. === Mei === * Mei &ndash; Motosikal domestik pertama buatan Malaysia, [[Modenas Kriss]] telah dilancarkan.<ref name="utusan1">{{cite news |title=Modenas mahu teroka pasaran luar negara |url=http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0201&pub=Utusan_Malaysia&sec=Ekonomi&pg=ek_03.htm |newspaper=[[Utusan Malaysia]] |date=1 February 2001 |accessdate=15 Oktober 2011 }}{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ms}}</ref> * Mei – Pembinaan projek [[Empangan Bakun]] telah dimulakan. === Jun === * 1 Jun ** [[TV3]] meraikan ulang tahun ke-12. ** [[Astro (televisyen satelit)|Astro]], penyedia perkhidmatan [[televisyen]] bersatelit dan [[radio]] berbayar pertama di [[Malaysia]] memulakan siarannya menggunakan satelit [[MEASAT|MEASAT-1]] yang hanya menawarkan 22 saluran televisyen dan 5 saluran radio.<ref name="About Astro">{{Cite web|url=http://www.astro.com.my/footer/about/default.asp|title=About Us|trans-title=Tentang Kami|access-date=2022-03-01|last=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209182750/http://www.astro.com.my/footer/about/default.asp |archive-date=2018-02-09|url-status=dead|publisher=[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]}}</ref> * Jun – Malaysia Electric Corporation, pengilang peralatan elektrik pertama Malaysia dilancarkan. * 5 Jun &ndash; [[Perbadanan Ekonomi Digital Malaysia]] (MDEC) ditubuhkan. === Julai === * 2 Julai – Versi baru not [[Ringgit Malaysia]] RM 2 telah diperkenalkan. * 16 Julai – Sebuah bas yang membawa sekumpulan pekerja kilang dan keluarga mereka untuk bercuti, terjunam ke dalam gaung sedalam 120m di km 1 di Lebuhraya Genting Sempah-Genting Highlands berdekatan [[Genting Highlands|Genting Highlands Resort]], 17 orang terkorban dan enam daripadanya ialah kanak-kanak. === Ogos === * 3 Ogos – [[Gangguan bekalan elektrik Semenanjung Malaysia 1996|Krisis gangguan bekalan elektrik]] di [[Semenanjung Malaysia]] * 29 Ogos – Tragedi [[banjir lumpur Pos Dipang]] berlaku di kawasan penempatan [[Orang Asli]] Pos Dipang di [[Kampar]], [[Perak]] mengorbankan 44 orang.<ref>{{cite news |title=Tragedi pos Dipang |first=Siti Mariam |last=Md. Zain |newspaper=[[Utusan Malaysia]] |date=7 Mei 2011 |url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0507&pub=Utusan_Malaysia&sec=Keluarga&pg=ke_01.htm |access-date=6 Mei 2016 |archive-date=2017-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170813104210/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2011&dt=0507&pub=Utusan_Malaysia&sec=Keluarga&pg=ke_01.htm |url-status=dead }}</ref> * 31 Ogos - [[Ani Arope]] melepaskan jawatan sebagai Pengerusi Eksekutif dan CEO [[Tenaga Nasional]]. === September === * 1 September ** Buletin TV3 telah menukar montaj huruf besar "BULETIN UTAMA" dan studio latar belakang warna hijau berwajah baharu selepas meraikan ulang tahun TV3 ke-12 pada 1 Jun 1996. ** Buletin TV3 telah ditukarkan nama sebagai TV3 News Hour adalah berita bahasa inggeris yang pertama berita ini disiarkan pada waktu malam menggantikan Nightline sejak bermula pada 1 Jun 1995. *8 September – Pembukaan rasmi [[Laluan Ampang|Sistem Transit Aliran Ringan]] (STAR LRT) Fasa 1 dari [[Stesen LRT Sultan Ismail|Sultan Ismail]] ke [[Stesen LRT Ampang|Ampang]].<ref>{{cite news|url=https://www.sydneytramwaymuseum.com.au/members.old/Trolley_Wire/269%20-%20Trolley%20Wire%20-%20May%201997.pdf |title=Kuala Lumpur's new LRT line |author= David White |page=12-13 |language=en |website=Sydney Tramway Museum|format=PDF|access-date=5 Januari 2020}}</ref> === Oktober === * 1 Oktober – [[Menara Kuala Lumpur]] di [[Bukit Nanas]] telah dibuka secara rasminya oleh [[Perdana Menteri Malaysia]] [[Mahathir Mohamad]]. * 8 Oktober – Parti politik Melayu, [[Semangat 46]] telah dibubarkan.<ref>{{Cite web |url=http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2004&dt=0222&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_03.htm&arc=hive |title=Sokongan orang Melayu terhadap UMNO semakin terserlah'' - Keadilan sudah tidak relevan lagi |access-date=2018-02-09 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714230324/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2004&dt=0222&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_03.htm&arc=hive |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book|title=Summary of World Broadcasts|author=British Broadcasting Corporation Monitoring Service|publisher=[[British Broadcasting Corporation]]|year=1996|isbn=|page="The vote was taken during an extra ordinary general meeting of the party in Kuala Lumpur. Earlier in his speech, Semangat 46 president Tengku Razaleigh..."}}</ref> * 17 Oktober - [[DRB-HICOM Defence Technologies]] (DEFTECH), anak syarikat [[DRB-HICOM]] telah ditubuhkan.<ref>{{cite web|url=http://www.deftech.com.my/index.php/en/homepage |title=Deftech |accessdate=24 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129223031/http://www.deftech.com.my/index.php/en/homepage |archivedate=29 November 2014 |df=dmy }}</ref> * 22 Oktober - Pusat Operasi TV3 di [[Sri Pentas]] [[Bandar Utama]], [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] telah dirasmikan oleh Mahathir pada bertepatan dengan tarikh hijriah 9 Jamadil Akhir 1417H. * 27 Oktober – [[Michael Jackson]] mengadakan konsertnya di Malaysia buat pertama kali di [[Stadium Merdeka]], Kuala Lumpur.<ref>{{cite web|url=http://m-jackson.com/index2.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/19970330182605/http://m-jackson.com/index2.html|title=The Legend Continues – The Total Experience|archivedate=30 Mac 1997|lang=en|author=[[Michael Jackson]]}}</ref> === November === * 2 November &ndash; [[Penjara Sungai Buloh]] di Sungai Buloh, Selangor menjadi penjara persekutuan, menggantikan [[Penjara Pudu]] di Kuala Lumpur. * 14 November &ndash; [[Ali Fiji]], pelakon veteran era 1960-an meninggal dunia akibat sakit jantung pada usia 63 tahun.<ref>{{Cite news|title=Seniman Ali Fiji meninggal dunia|date= 15 November 1996|newspaper=[[Berita Harian]]|publisher=[[New Straits Times Press]]}}</ref> * 29 November &ndash; Pembukaan rasmi [[Pusat Sains Negara]] di [[Bukit Damansara]], [[Kuala Lumpur]]. === Disember === * 18 Disember &ndash; Yang di-Pertuan Muda Terengganu, [[Sultan Mizan Zainal Abidin]] mengahwini Sultanah Tengku Nur Zahirah. * 26 Disember &ndash; Beberapa bahagian di negeri [[Sabah]] telah dilanda [[Ribut Tropika Greg]]. Seramai 250 orang telah terkorban.<ref name=um96c282>{{cite news |title=Ribut Greg sepatutnya melanda Indo-China |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051219151928/http://161.139.39.251/akhbar/disasters/1996/um96c282.htm |url=http://161.139.39.251/akhbar/disasters/1996/um96c282.htm |date=27 Disember 1996 |archivedate=2005-12-19 |accessdate=26 September 2011 |publisher=Utusan Malaysia Online |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal |authors=Lander, Mark A., Eric J. Trehubenko, Charles P. Guard |year=1999 |title=Eastern Hemisphere Tropical Cyclones of 1996 |url=http://journals.ametsoc.org/doi/full/10.1175/1520-0493%281999%29127%3C1274%3AEHTCO%3E2.0.CO%3B2 }}</ref><ref name=news-indo>{{cite web|title=Topan Greg, Musibah Terbesar Selama 51 Tahun|url=http://www.library.ohiou.edu/indopubs/1997/02/05/0088.html|accessdate=16 September 2011|archive-date=2016-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310090528/https://www.library.ohiou.edu/indopubs/1997/02/05/0088.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Sejarah 3 RAMD - Sumbangan Pasukan|url=http://www.ramd.mil.my/index.php?option=com_content&view=article&id=65&Itemid=85&limitstart=6&lang=ms|accessdate=9 September 2011|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304124907/http://www.ramd.mil.my/index.php?option=com_content&view=article&id=65&Itemid=85&limitstart=6&lang=ms|url-status=dead}}</ref> == Hari Kebangsaan == === Tema utama === '''Budaya Penentu Kecapaian''' === Perarakan Hari Kebangsaan === * [[Kota Kinabalu]], [[Sabah]] ==Kelahiran== * 1 Januari - [[Apex Tajudin]] - penyanyi * 4 Januari - [[Cash Farhan]] - penyanyi * 5 Januari - [[Adam Bin Nor Azlin|Adam Nor Azlin]] - pemain bola sepak * 16 Januari - [[Zeera Azizi]] - model, pelakon, kakak kepada [[Neera Azizi]] * 19 Januari - [[Aqil Zulkiflee]] - [[YouTuber]] * 22 Januari - [[Muhammad Azzarulhafiz Naiem Muhammad Shafari]] - personaliti media sosial (meninggal dunia 2026) * 29 Januari - [[Rasya Dean]] - pelakon, model, bekas finalis [[Dewi Remaja]] 2018/19 * 8 Februari - [[Prabakaran Parameswaran]] - ahli politik * 22 Februari - [[Syihan Hazmi]] - pemain bola sepak * 1 Mac - [[Ezlisa Loy]] - pelakon * 5 Mac – [[Riesha Aslan]] – pelakon, model, personaliti media sosial * 6 Mac - [[Mohammed Taufiq Johari]] - ahli politik * 7 Mac – [[Akmal Asyraf]] – pelakon, penyanyi, model * 24 Mac - [[Solehin Mamat]] - pemain bola sepak * 11 April - [[Qasrina Karim]] - model, pelakon * 11 April - [[Sean Selvaraj]] - pemain bola sepak * 16 April - [[:en: Rachel Arnold|Rachel Arnold]] - pemain squash * 8 Mei - [[Aishah Azman]] - pelakon, model * 8 Mei - [[Fara Hezel]] - penyanyi * 18 Mei - [[Serra Kamal]] - penyanyi * 25 Mei - [[Halim Radzi]] - pelakon * 28 Mei - [[Ammar Nazhan]] - [[YouTuber]] * 9 Jun - [[Amy Nur Tinie]] - model, pelakon, pengacara * 10 Jun - [[Azal Azrai]] - personaliti media sosial, pelakon * 11 Jun - [[Eleena Harris]] - penyanyi, komposer * 22 Jun - [[Raysha Rizrose]] - pelakon, model * 26 Jun – [[Adam Malek]] – pelakon, penyanyi * 3 Julai – [[Atira Karma]] – pelakon, model * 8 Julai - [[Ahirine Ahirudin]] - wartawan, penulis, pelagak ngeri, pelakon * 9 Julai - [[Shasha Abedul]] - pelakon * 14 Julai - [[Ariff Farhan Isa]] - pemain bola sepak * 23 Julai - [[Nia Atasha]] - Pelakon, model * 27 Julai - [[MK K-Clique]] - penyanyi, pelakon * 31 Julai - [[Chacha Maembong]] - pelakon, model * 31 Julai - [[Shah Radhi Hazvee]] - pelakon, model * 4 Ogos - [[Syazwan Andik]] - pemain bola sepak * 11 Ogos - [[Syida Melvin]] - pelakon, model * 14 Ogos - [[Nasiruddin Alaydrus]] - pelakon, penyanyi * 20 Ogos - [[Samarinna Tolhip]] - pelakon, model * 20 Ogos – [[Muhsin Nadzli]] – pelakon * 23 Ogos - [[Sara Mack Lubis]] - pelakon, wartawan, peguam * 28 Ogos - [[Didi Astillah]] - penyanyi * 31 Ogos - [[Nelissa Elyana]] - pelakon * 3 September - [[Shasha Raman]] - pelakon, model * 5 September - [[Tasneem Bolhassan]] - penyanyi, penulis lagu * 17 September - [[Namie Smy]] - pelakon, pelawak, penyanyi, penyampai radio * 27 September - [[Syainie Aida]] - pelakon, model * 29 September - [[Bella Hanna]] - pelakon * 3 Oktober - [[Amir Masdi]] - Pelakon, penyanyi * 21 Oktober - [[Nynaa Harizal]] - pelakon, model * 27 Oktober - [[Hannah Delisha]] - penyanyi, pelakon, model * 4 November – [[Elyshia Abegail]] – pelakon, model, konten video * 8 November - [[Aishah Zainal]] - penulis * 14 November - [[Syazlin Zainal]] - pelakon, model, pempengaruh media sosial (meninggal dunia 2022) * 23 November - [[Talitha Tan]] - penyanyi * 25 November - [[Zaidyansjah Ruddyansjah]] - pelakon, penyanyi dan penari, ahli kumpulan [[Dem Lepak Boyz]] * 26 November - [[Saidah Kamarudin]] - pelakon, model * 26 November - [[Muhd Monir]] - pemain bola sepak * 29 November - [[Fadhli Masoot]] - Pelakon * 30 November - [[Sofyank]] - personaliti media sosial, pencipta kandungan digital, pereka video kesan khas * 1 Disember – [[Asha Zainul]] – pelakon, model * 3 Disember - [[Muhammad Farhan Roslan]] - pemain bola sepak * 3 Disember - [[Sharul Kamal]] - penyanyi * 17 Disember - [[Nadhir Nasar]] - Pelakon, model, pengacara * 19 Disember - [[Wan Syuhada Md. Amin|Wada Syuhada]] - penyanyi * 26 Disember - [[Amir Hasan]] - penyanyi, penulis lagu * 26 Disember - [[Zati Nizam]] - Penyampai berita ===Tarikh tidak diketahui=== * [[Yasmin Khalid]] – pelakon, peguam, model * [[Putri Hanan]] - pelakon * [[Hakim Nordin]] - pelakon, model == Kematian == * 16 Mac - [[S. Roomai Noor]] &mdash; pelakon veteran * 16 Jun - [[Ibrahim Din]] &mdash; pelakon, pelawak, pelawak * 16 Julai - Zul [[Masa (kumpulan muzik)]] — Penyanyi Rock * 22 Julai - [[Mohamed Said bin Mohamed]] - ahli politik * 14 September - [[Raja Jaafar bin Raja Aris|R. Jaafar]] &ndash; pelakon, pelawak * 23 Oktober - [[Wak Sakawi]] &mdash; bapa saudara kepada [[Sidek Abdullah Kamar]] * 14 November - [[Ali Fiji]] &mdash; pelakon veteran * 7 Disember - [[Zain Azraai Zainal Abidin]] - bekas [[Ketua Setiausaha Perbendaharaan Malaysia]] (1986-1991) === Tarikh tidak diketahui === * [[Wong Peng Soon]] - Bekas pemain badminton Malaysia. * [[Sher Mohamed Allah Baksh]] &mdash; Timbalan Penguasa Polis (1939–1969) * [[Tan Sri Hamid Bidin]] &mdash; Jeneral [[Angkatan Tentera Malaysia]] (1969–1970) * [[PP Narayanan]] &mdash; Bekas presiden Kesatuan Pekerja Malaysia * [[Ibu Enjah]] &mdash; penerima anugerah "Ibu Mithali" pertama == Lihat juga == * [[1996]] * [[Sejarah Malaysia]] == Rujukan == {{Reflist}} {{S-start}} {{Succession box | before = [[1995 di Malaysia]] | title = Tahun di Malaysia | years = 1996 | after = [[1997 di Malaysia]] }} {{S-end}} {{Tahun di Malaysia}} [[Kategori:Tahun-tahun di Malaysia]] [[Kategori:1990-an di Malaysia]] [[Kategori:1996 di Malaysia]] rhtcbzsi1okze0bdoqdh7ruwjkwjkbd 0 830520 6925530 6826821 2026-08-11T20:49:11Z Summit Engines 406595 /* Kelahiran */ 6925530 wikitext text/x-wiki {{Tahun Di Malaysia|1997}} [[Fail:Bursa Malaysia.JPG|thumb|kiri|250px|[[Bukit Kewangan (Kuala Lumpur)]], ibu pejabat Bursa Malaysia]] [[Fail:Flag of Malaysia.svg|thumb|230px|kiri|'''[[Jalur Gemilang]]''', bendera Malaysia.]] [[Fail:Genting Skyway.jpg|thumb|kiri|250px|[[Kereta kabel Genting Skyway]].]] Rencana ini menyenaraikan tokoh-tokoh dan peristiwa penting dalam '''hal ehwal awam Malaysia semasa tahun 1997''', bersama-sama dengan kelahiran dan kematian tokoh terkenal Malaysia. == Perjawatan == === Peringkat persekutuan === * [[Yang di-Pertuan Agong]]: [[Tuanku Ja’afar]] * [[Raja Permaisuri Agong]]: [[Tunku Ampuan Najihah|Tuanku Najihah]] * [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]]: [[Mahathir Mohamad|Dato' Sri Dr Mahathir Mohammad]] * [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia|Timbalan Perdana Menteri]]: [[Anwar Ibrahim|Dato' Sri Anwar Ibrahim]] === Peringkat negeri === * [[Sultan Johor]]: [[Sultan Iskandar ibni Sultan Ismail|Sultan Iskandar]] * [[Sultan]] [[Kedah]]: [[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] * [[Sultan]] [[Kelantan]]: [[Sultan Ismail Petra]] * [[Raja]] [[Perlis]]: [[Tuanku Syed Putra ibni Almarhum Syed Hassan Jamalullail|Tuanku Syed Putra]] * [[Sultan Perak]]: [[Sultan Azlan Shah]] * [[Sultan]] [[Pahang]]: [[Sultan Ahmad Shah]] * [[Sultan Selangor]]: [[Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah]] (Timbalan Yang di-Pertuan Agong) * [[Sultan]] [[Terengganu]]: [[Sultan Mahmud Al-Muktafi Billah Shah]] * [[Yang di-Pertuan Besar]] [[Negeri Sembilan]]: [[Tunku Naquiyuddin]] (Pemangku) * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Pulau Pinang]]: [[Hamdan Sheikh Tahir|Tun Dr Hamdan Sheikh Tahir]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Melaka]]: [[Syed Ahmad bin Syed Mahmud Shahabuddin|Tun Syed Ahmad Al-Haj bin Syed Mahmud Shahabuddin]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Sarawak]]: [[Ahmad Zaidi Adruce|Tun Ahmad Zaidi Adruce Mohammed Noor]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Sabah]]: [[Tun Sakaran Dandai]] == Peristiwa == === Januari === * 1 Januari ** [[Menara Berkembar Petronas]] menjadi bangunan tertinggi di dunia, berukuran 452 meter. ** Lawati Terengganu Tahun 1997 secara rasmi bermula. ** Wajib layan diri di stesen minyak di Lembah Klang beroperasi buat kali pertama. * 3 Januari - [[Proton Putra]], kereta coupé pertama Malaysia dilancarkan. * 10 Januari - [[Universiti Teknologi Petronas]] (UTP) ditubuhkan.<ref name="Universiti Teknologi PETRONAS">{{cite web|title=History of UTP|url=http://www.utp.edu.my/|work=UTP Website|accessdate=15 July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.topuniversities.com/universities/universiti-teknologi-petronas-petronas|title=Universiti Teknologi Petronas| publisher=Quacquarelli Symonds|accessdate=17 September 2015}}</ref> * 13 Januari - Pasukan Respons Kecemasan Komputer Malaysia (MyCERT), pendahulu [[CyberSecurity Malaysia]] telah ditubuhkan.<ref name="History">{{cite news|url=http://www.cybersecurity.my/en/about_us/history/main/detail/734/index.html|title=About us: History|work=CyberSecurity Malaysia|accessdate=4 Mei 2014}}</ref> === Februari === * 3 Februari - Pembukaan [[Muzium Orang Asli]], [[Ayer Keroh]], [[Melaka]]. === Mac === * 2 Mac - Pengerusi Kumpulan [[DRB-HICOM]], Tan Sri [[Yahaya Ahmad]] dan isteri Puan Sri Rohana Othman terbunuh dalam nahas helikopter di Kuala Lipis, Pahang.<ref name=irish>{{cite web|url=http://www.irishtimes.com/news/car-czar-dies-in-copter-crash-1.49083|title=`Car czar' dies in copter crash|publisher=The Irish Times|date=5 March 1997}}</ref> * 18 Mac - Sistem Pembayaran Elektronik (SPE) [[Touch 'n Go]] dilancarkan. === April === * 3 April - Universiti Pertanian Malaysia (UPM) bertukar nama kepada [[Universiti Putra Malaysia]]. * 4 April - [[Omar Rojik]], pengarah dan pelakon veteran meninggal dunia pada usia 72 tahun akibat penyakit kejang otot. === Mei === * 17 Mei - Pelancaran rasmi [[Cyberjaya]] oleh Perdana Menteri Mahathir Mohammad.<ref>[https://www.thestar.com.my/news/community/2008/10/08/cyberjaya-no-longer-a-dream-city/ Cyberjaya no longer a dream city.], The Star Online, 8 Oktober 2008</ref><ref>{{cite web |title=The Story of a Global Tech Hub |url=https://www.cyberjayamalaysia.com.my/about/the-story |website=Cyberjaya |access-date=7 June 2021}}</ref> * 23 Mei - [[M. Magendran]] (11:55) dan [[N. Mohanadas]] (12:10) menjadi rakyat Malaysia pertama yang layak ke puncak [[Gunung Everest]].<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/06/04/a-mountain-of-memories/|title=A mountain of memories|author=|publisher=[[The Star]]|date=Jun 6, 2017|accessdate=December 19, 2017}}</ref> * Mei - Dato' Sri [[Anwar Ibrahim]] telah dilantik sebagai Pemangku Perdana Menteri sehingga Ogos. === Jun === * 14 Jun - Sebuah helikopter Bell 206L4 pecah dan terhempas di kawasan perindustrian ringan Bandar Sri Damansara, Selangor membunuh tiga pesawat udara dan dua daripadanya. * 16 Jun - 5 Julai - Kejohanan Remaja Dunia FIFA diadakan di Malaysia. Argentina menang Kejohanan Remaja Dunia selepas menewaskan Uruguay, 1-2 pada perlawanan akhir di [[Stadium Shah Alam]]. === Julai === * Julai - [[Sunway Pyramid]], tarikan baru [[Subang Jaya]] dibuka secara rasmi.<ref>{{cite web |url=http://www.sunwayreit.com/port_retails_pyramid.asp |title=Details of Sunway Pyramid Shopping Mall |accessdate=2012-01-13 |last=Pyramid |first=Sunway |date=2012-01-13 |work=Sunwayreit |archive-date=2013-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130625005627/http://www.sunwayreit.com/port_retails_pyramid.asp |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://sunwaypyramid.com/index.asp|title=Sunway Pyramid Website|website=Sunway Pyramid|publisher=Sunway Pyramid|last1=Pyramid|first1=Sunway|accessdate=13 April 2015|archive-date=2015-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20150428051923/http://www.sunwaypyramid.com/index.asp|url-status=dead}}</ref> * 13 Julai - Pembukaan rasmi [[Bukit Kewangan (Kuala Lumpur)|Bukit Kewangan]], ibu pejabat baru [[Bursa Saham Kuala Lumpur]] (BSKL). * 21 Julai - Krisis ekonomi di Malaysia. Indeks Komposit Bursa Saham Kuala Lumpur (BSKL) jatuh di bawah 200 mata. === Ogos === * 3 Ogos - '''[[Jerebu Asia Tenggara 1997]]:''' ** Keadaan darurat berlaku di Kuching, Sarawak selepas Indeks Pencemaran Udara mencapai tahap yang sangat teruk.<ref>{{Cite news|url=http://www.nytimes.com/1997/09/26/news/but-no-state-of-emergency-yet-fire-haze-a-disaster-indonesia-declares.html|title=But No State of Emergency Yet : Fire Haze a Disaster, Indonesia Declares|last=Tribune|first=Thomas Fuller, International Herald|date=1997-09-26|work=The New York Times|access-date=2017-08-02|issn=0362-4331}}</ref> * 31 Ogos - [[Bendera Malaysia]] dinamakan semula '''[[Jalur Gemilang]]'''.<ref>{{cite web|url=http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Main/MsianGov/MsianFlagAndCrest/Pages/MsianFlagAndCrest.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022191931/http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Main/MsianGov/MsianFlagAndCrest/Pages/MsianFlagAndCrest.aspx |url-status=dead |archive-date=22 October 2013 |title=Malaysian Flag and Coat of Arms |publisher=myGovernment Malaysian Government's official portal |accessdate=7 September 2011 }}</ref> === September === * September - [[Kereta kabel Genting Skyway]], kereta kabel yang terpanjang di Asia Tenggara dibuka. * 27 September - '''[[Jerebu Asia Tenggara 1997]]:''' ** Dua puluh sembilan kru hilang, beberapa orang yang terperangkap di kapal kargo India Vikraman ketika kapal itu bertembung dengan Gunung Kinabalu 1 supertanker di Selat Melaka dekat Port Dickson, Negeri Sembilan,<ref>{{Cite web|url=http://edition.cnn.com/WORLD/9709/27/malaysia.ship/|title=CNN - Ships collide in thick Malaysia haze; 29 missing - Sept. 27, 1997|website=edition.cnn.com|access-date=2017-08-02}}</ref> === Oktober === * 6 Oktober - Bursa Dagangan Sekuriti dan Sebut Harga Automasi Malaysia (MESDAQ) dilancarkan. * 14 Oktober - '''[[Tragedi Highland Towers]]:'''<ref name=":0">{{cite web|title=Kronologi tragedi Highland Towers|url=http://www.sinarharian.com.my/nasional/kronologi-tragedi-highland-towers-1.229212|website=www.sinarharian.com.my|accessdate=10 July 2017}}</ref> ** Bekas presiden Persatuan Arkitek Malaysia (PAM), Henry Lee Inn Seong, memberitahu Mahkamah Koronari [[Kuala Lumpur]] bahawa perancang pelan pangsapuri Highland Towers yang runtuh tidak mempunyai kelayakan untuk bangunan 12 tingkat. Beliau berkata perancang, Wong Tin Sang, hanya mempunyai kelayakan untuk membina sebuah bangunan tidak lebih daripada 300 meter persegi atau 3,000 kaki persegi atau tidak lebih daripada dua tingkat. * 28 Oktober - Sidang Kemuncak Berkecuali G15 Ketujuh diadakan di Kuala Lumpur. === November === * 14 November - '''[[Tragedi Highland Towers]]:'''<ref name=":0"/> ** Koroner Mohd Radhi Abas dari Mahkamah Koronari Kuala Lumpur memutuskan bahawa tragedi Highland Towers bukan disebabkan oleh sebarang jenayah dan bencana alam, tetapi adalah satu siri kemalangan dan beberapa kecederaan yang melanda mereka selepas apartmen runtuh. Ia "bukan satu [[bencana alam]]". === Disember === * 19 Disember - 10 rakyat Malaysia terkorban akibat nahas [[Penerbangan 185 SilkAir]] dari Jakarta, Indonesia ke Singapura yang terhempas di Sungai Musi berhampiran Palembang, Sumatera, Indonesia mengakibatkan kesemua 97 penumpang dan tujuh anak kapal yang lain turut sama terkorban.<ref>{{Cite web |url=http://www.singaporeair.com/silkair/news.htm |title=salinan arkib |access-date=2021-08-14 |archive-date=1998-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/19980224054737/http://www.singaporeair.com/silkair/news.htm |url-status=dead }}</ref> == Hari Kebangsaan == === Tema === '''Akhlak Mulia Masyarakat Jaya''' Perarakan Hari Kebangsaan Dataran Merdeka, Kuala Lumpur == Sukan == * 4 - 15 Mac - [[Hoki Kelayakan Piala Dunia 1998]], Kuala Lumpur * 16 Jun - 5 Julai - [[Piala Dunia B-20 FIFA 1997]], Kuala Lumpur == Kelahiran == **2 Januari – *[[Badrul Hisyam Abdul Manap]] - pelari *[[Shahidan Izwan]] - pelakon, model * 6 Januari - [[Faa Zaini]] - pelakon, model, penyanyi * 8 Januari - [[Muhammad Danial Asyraf Bin Abdullah|Muhammad Danial Asyraf]] - pemain bola sepak * 23 Januari - [[Cheam June Wei]] - pemain badminton * 26 Januari - [[Nik Azli Bin Nik Alias|Nik Azli Nik Alias]] - pemain bola sepak * 29 Januari - [[Hazwani Helmi]] - penyanyi, penulis lagu, penceramah, pengacara, model, pelakon, aktivis kemanusiaan * 1 Februari - [[Thipanraj a/l Subramaniam|Thipanraj Subramaniam]] - pemain bola sepak * 6 Februari - [[Dayang Souraya|Dayang Zainatull Nur Souraya]] - Adik Kepada [[Dayang Atul|Dayang Zainatull Aqma]] * 8 Februari - [[Margaret Gambang]] - Penyampai Berita, Pengacara * 11 Februari - [[Carolyne Kamba]] - pelakon, pelawak * 21 Februari - [[Syad Mutalib]] - pelakon, model, pengacara, personaliti media sosial **24 Februari - *[[Pajieee]] - ahli kumpulan [[Senandika (kumpulan muzik)|Senandika]] dan [[Capsoul (kumpulan muzik)|Capsoul]] *[[Aaron Chia]] - pemain badminton * 5 Mac - [[Safawi Rasid]] - pemain bola sepak * 6 Mac - [[Teoh Mei Xing]] - pemain badminton * 7 Mac - [[Joyce Chu]] - penyanyi * 11 Mac - [[Muhammad Syafiq Mohd Noh]] - personaliti media sosial **27 Mac – *[[Siti Khadijah Halim]] - model, pelakon *[[Muhammad Danial Amier Bin Norhisham|Danial Amier Norhisham]] - pemain bola sepak * 29 Mac - [[Welson Sim]] – perenang * 31 Mac - [[Abdul Latif Romly]] - atlet paralimpik * 2 April - [[Izzul Faiq Zuhairi]] - pelakon * 4 April - [[Nasiruddin Nasir]] - pelakon * 17 April - [[Erynne Erynna]] - pelakon, model * 25 April - [[Faang Der Tia'a]] - perenang * 26 April - [[Muhamad Rizalul Azuwan Bin Supandri|Rizalul Azuwan Supandri]] - pemain bola sepak * 30 April - [[Muhammad Nazirul Afif Bin Ibrahim|Nazriul Afif]] - pemain bola sepak * 5 Mei - [[Fareez Fauzi]] - penyanyi, pelakon * 17 Mei - [[Mohd Yusri Bin Mohd Farizat|Yusri Farizat]] - pemain bola sepak * 6 Jun - [[Wani Syaz]] - penyanyi, komposer * 7 Jun - [[Rita Nadira]] - pelakon, model * 11 Jun - [[Muhammad Jafri Muhammad Firdaus Chew|Jafri Firdaus Chew]] - pemain bola sepak * 21 Jun - [[Arman Rosli]] - atlet para olahraga * 24 Jun - [[Mekyun]] - influencer * 25 Jun - [[Ali Reza Kavoossi]] - pelakon, model, ahli perniagaan * 26 Jun - [[Loh Kean Yew]] - pemain badminton [[Singapura]] * 27 Jun - [[Ara Johari]] - penyanyi, bekas peserta ''[[Akademi Fantasia]]'' 2016 * 29 Jun - [[Azzam Sham]] - penyanyi, pelakon * 30 Jun - [[Ezzrin Loy]] - pelakon, penyanyi **5 Julai – *[[Hazeeq Dean]] - pelakon, model *[[Keanu Azman]] - pelakon * 7 Julai - [[Ayie Elham]] - penyanyi, pelakon, bekas ahli kumpulan [[Floor 88]] * 10 Julai - [[Farhan Asri]] - pelakon, model * 13 Julai - [[Azril Zaim Aziz]] - pelakon * 24 Julai - [[Badrul Amin Bin Rusalan|Badrul Amin Rusalan]] - pemain bola sepak * 2 Ogos - [[Firdaus Rahmat]] - Penyanyi, komposer, penulis lirik, pempengaruh media sosial **18 Ogos – *[[Goh Sze Fei]] - pemain badminton *[[Intan Najuwa]] - pelakon, model * 27 Ogos - [[Asha Merican]] - pelakon, model **3 September – *[[Riena Diana]] - pelakon, model *[[Muhammad Ashraf Abdul Kadir]] - personaliti media sosial * 5 September - [[Afieq Shazwan]] - penyanyi, pengacara, pelakon * 9 September - [[Naim Daniel]] - penyanyi, pelakon * 12 September - [[Danish Haziq]] - pemain bola sepak * 25 September - [[Alieff Irfan]] - [[YouTuber]] **30 September – *[[Mohamad Yusof Hafizi Shaharuddin]] - pelumba basikal *[[Sheryl Shazwanie]] - penyanyi, pelakon * 1 Oktober - [[Syamer Kutty Abba]] - pemain bola sepak * 2 Oktober - [[Hana Tiha]] - pelakon ** 24 Oktober – *[[Sweet Qismina]] - pelakon, model *[[Usop (penyanyi)|Usop]] - penyanyi * 26 Oktober - [[Khalida Balqis]] - pelakon, model * 30 Oktober - [[Priscilla Abby]] - penyanyi, pelakon * 31 Oktober - [[Farra Ahmad]] - penyanyi * 6 November - [[Shweta Sekhon]] - pelakon, model * 11 November - [[Nur Izzuddin Mohd Rumsani]] - pemain badminton * 29 November - [[Muaz Zabir]] - pelakon, model * 30 November - [[Keith Lim Kit Sern]] - perenang * 22 Disember - [[Azim Yusof]] - pelakon * 25 Disember - [[Wanna Ali]] - pelakon, penyanyi == Kematian == * 21 Februari - [[Muhamed bin Nasir|Datuk Muhamed Nasir]] &mdash; [[Menteri Besar Kelantan]] keenam * 2 Mac - [[Yahaya Ahmad|Tan Sri Yahaya Ahmad]] &mdash; Pengerusi [[DRB-HICOM]] * 31 Mac - [[Stephen Kalong Ningkan|Tan Sri Datuk Amar Stephen Kalong Ningkan]] &mdash; Ketua Menteri [[Sarawak]] pertama * 4 April - [[Omar bin Ali|Omar Rojik]] &mdash; pengarah dan pelakon veteran * 14 Mei - [[Mohd Zin Abdul Ghani|Datuk Seri Mohd Zin Abdul Ghani]] &mdash; [[Ketua Menteri Melaka]] * 7 Jun - [[Abdul Halim Othman]] &mdash; ulama * 1 Julai - [[Abas Mohamad]] &mdash; ulama * 4 Ogos - [[Shariff Medan]] &mdash; pelakon veteran * 19 Ogos - [[Taib Andak|Tan Sri Taib Andak]] &mdash; mantan Pengerusi [[FELDA]] * 23 September - [[Rahim Hamid]] &mdash; penyanyi, penyampai radio * 22 Disember - [[Osman Hamzah|Pak Man Telo]] &mdash; penganjur skim cepat kaya == Lihat juga == * [[1997]] * [[Sejarah Malaysia]] == Rujukan == {{Reflist}} {{S-start}} {{Succession box | before = [[1996 di Malaysia]] | title = Tahun di Malaysia | years = 1997 | after = [[1998 di Malaysia]] }} {{S-end}} {{Tahun di Malaysia}} [[Kategori:Tahun-tahun di Malaysia]] [[Kategori:1990-an di Malaysia]] [[Kategori:1997 di Malaysia]] ju3i3kffvvrmu0v263dg6uanj72srxq 0 830946 6925537 6867219 2026-08-11T21:27:20Z Summit Engines 406595 /* Kelahiran */ 6925537 wikitext text/x-wiki {{Tahun Di Malaysia|2002}} [[Fail:KLIAekspres SalakSelatan.jpg|thumb|kiri|300px|[[KLIA Ekspres]] di [[Express Rail Link]] (ERL).]] Rencana ini menyenaraikan tokoh-tokoh dan peristiwa penting dalam '''hal ehwal awam Malaysia semasa tahun 2002''', bersama-sama dengan kelahiran dan kematian tokoh terkenal Malaysia. == Penyandang == === Peringkat persekutuan === * [[Yang di-Pertuan Agong]]: [[Tuanku Syed Sirajuddin]] * [[Raja Permaisuri Agong]]: [[Tengku Fauziah binti Almarhum Tengku Abdul Rashid|Tuanku Fauziah]] * [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]]: [[Mahathir Mohamad|Dato' Sri Dr Mahathir Mohammad]] * [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia|Timbalan Perdana Menteri]]: [[Abdullah Ahmad Badawi|Dato' Sri Abdullah Ahmad Badawi]] === Peringkat kebangsaan === * [[Sultan Johor]]: [[Sultan Iskandar ibni Almarhum Sultan Ismail|Sultan Iskandar]] * [[Sultan]] [[Kedah]]: [[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] * [[Sultan]] [[Kelantan]]: [[Sultan Ismail Petra]] * [[Raja]] [[Perlis]]: [[Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail]] (Raja Muda) * [[Sultan Perak]]: [[Sultan Azlan Shah]] * [[Sultan]] [[Pahang]]: [[Sultan Ahmad Shah]] * [[Sultan Selangor]]: [[Sultan Sharafuddin Idris Shah]] * [[Sultan]] [[Terengganu]]: [[Sultan Mizan Zainal Abidin]] (Timbalan Yang di-Pertuan Agong) * [[Yang di-Pertuan Besar]] [[Negeri Sembilan]]: [[Tuanku Ja’afar ibni Almarhum Tuanku Abdul Rahman|Tuanku Jaafar]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Pulau Pinang]]: [[Abdul Rahman Abbas|Tun Abdul Rahman Abbas]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Melaka]]: [[Syed Ahmad bin Syed Mahmud Shahabuddin|Tun Syed Ahmad Al-Haj bin Syed Mahmud Shahabuddin]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Sarawak]]: [[Abang Muhammad Salahuddin|Tun Abang Muhammad Salahuddin]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Sabah]]: [[Sakaran Dandai|Tun Sakaran Dandai]] == Peristiwa == === Januari === * 24 Januari - [[Parti Bersatu Sabah]] (PBS) menyertai semula gabungan [[Barisan Nasional]] (BN).<ref>{{Cite news|url=http://www.malaysiakini.com/news/5876|title=Disgruntled PBS members to join the opposition|date=2001-12-11|work=[[Malaysiakini]]|access-date=2017-07-18}}</ref> === Februari === * 23 Februari - Ahmad dan Muhammad Rosli, kembar siam Malaysia berjaya dipisahkan melalui pembedahan di Hospital Kebangsaaan Penguasa Raja Fahd, Arab Saudi.<ref>{{Cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0724&pub=Utusan_Malaysia&sec=Keluarga&pg=ke_01.htm|title=Ahmad, Muhammad -- Menanti detik dipisahkan|last=|first=|date=|website=Utusan Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112095152/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0724&pub=Utusan_Malaysia&sec=Keluarga&pg=ke_01.htm|archive-date=2019-01-12|dead-url=|access-date=2017-07-18|url-status=dead}}</ref> === April === * 14 April - [[Express Rail Link]] (ERL), kereta api berkelajuan tinggi yang pertama di Malaysia dilancarkan.<ref>{{Cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0512&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_03.htm|title=Siemens bantu perkhidmatan ERL Malaysia|last=|first=|date=|website=Utusan Online|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2017-07-18}}{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 22 April - [[Tuanku Syed Sirajuddin]] ditabalkan sebagai [[Yang di-Pertuan Agong]].<ref>{{Cite web|url=http://www.nlb.gov.sg/biblio/12218280|title=Pameran raja kita: sempena pertabalan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong XII Tuanku Syed Sirajuddin ibni al-Marhum Tuanku Syed Putra Jamalullail di Jabatan Muzium dan Antikuiti Malaysia, 25 April 2002/12 Safar 1423|website=www.nlb.gov.sg|access-date=2017-07-18}}</ref> * 19 April - Kira-kira 14 ahli [[Kumpulan Militan Malaysia]] (KMM) yang disyaki tegar, termasuk seorang wanita yang ditangkap di bawah [[Akta Keselamatan Dalam Negeri]] (ISA) yang membawa kepada 62 orang anggota KMM yang diadakan sejak Mei 2001.<ref>{{Cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/4321|title=Kumpulan Mujahidin Malaysia, bukan Militan|last=|first=|date=2001-08-16|work=Malaysiakini|access-date=2017-07-18|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> === Jun === * 8 Jun - [[Mahathir Mohamad|Tun Dr Mahathir Mohamad]] melawat [[Vatican City]] dan bertemu [[Pope John Paul II]] buat kali pertama.<ref>{{Cite news|url=http://www.ucanews.com/story-archive/?post_name=/2002/06/10/malaysian-prime-minister-foresees-deeper-ties-with-holy-see&post_id=20811|title=malaysian prime minister foresees deeper ties with holy see - ucanews.com|work=ucanews.com|access-date=2017-07-18}}</ref> * 22 Jun - Tun Dr Mahathir mengumumkan bahawa beliau akan meletakkan jawatan dan digantikan dengan [[Abdullah Ahmad Badawi]].<ref>{{Cite news|url=https://www.wsws.org/en/articles/2002/07/mala-j05.html|title=Malaysian prime minister’s sudden resignation points to political instability ahead|last=Roberts|first=John|access-date=2017-07-18}}</ref> * 23 Jun - Presiden [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]], [[Fadzil Mohd Noor]] meninggal dunia selepas menjalani pembedahan pintasan jantung. Beliau digantikan sebagai Presiden [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] dan pemimpin pembangkang di Parlimen oleh [[Abdul Hadi Awang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/11907|title=Opposition Leader Fadzil dies|date=2002-06-23|work=Malaysiakini|access-date=2017-07-18}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mediamonitors.net/abdrahmankoya4.html |title=Death of PAS leader leaves party facing difficult decisions (by Abd Rahman Koya) - Media Monitors Network<!-- Bot generated title --> |access-date=2018-02-14 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055523/http://www.mediamonitors.net/abdrahmankoya4.html |url-status=dead }}</ref> === Julai === * Jun - Pilihan raya kecil Ahli Parlimen [[Pendang]], [[Barisan Nasional]] (BN) menang dalam pilihan raya.<ref>{{Cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/12007|title=Pendang, Anak Bukit by-elections on July 18, nomination July 10|date=2002-06-29|work=Malaysiakini|access-date=2017-07-18}}</ref> * Julai - Penyanyi [[Misha Omar]] melancarkan lagu sulungnya "[[Bunga-bunga Cinta]]" ciptaan [[Adnan Abu Hassan]] dan kemudian mempopularkan lagu tersebut hingga malar segar. === Ogos === * Ogos - [[Kerajaan Malaysia]] mengharamkan sebarang bentuk program yang ditaja oleh syarikat [[rokok]]. * 8 Ogos - '''[[Tragedi Highland Towers]]:''' ** Hakim, Datuk James Foong di [[Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur]], Wisma Denmark, Jalan Ampang memutuskan 7 daripada 10 orang yang menyaman 60 orang penduduk, saudara mara dan keluarga tragedi Highland Towers sebagai lalai.<ref>{{cite web|title=Kronologi tragedi Highland Towers|url=http://www.sinarharian.com.my/nasional/kronologi-tragedi-highland-towers-1.229212|website=www.sinarharian.com.my|accessdate=10 July 2017}}</ref> === November === * 21 November - Banglo Pengerusi [[Affin Bank]] Jeneral (B) Tan Sri Ismail Omar runtuh menyebabkan tanah runtuh di [[Taman Hillview]], Ulu Klang, Selangor. Lapan orang terbunuh.<ref>{{Cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/13823|title=Saya tidak pernah menjangka ia akan berlaku, kata Jeneral (B) Ismail|last=|first=|date=2002-11-28|work=Malaysiakini|access-date=2017-07-18|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> === Disember === * 4 Disember - '''[[Tragedi Highland Towers]]:''' ** [[AmBank|Arab-Malaysian Finance Bhd]] (AMFB) merayu kepada Presiden Mahkamah Rayuan Tan Sri Lamin Yunus untuk bertemu dengan Hakim Mahkamah Rayuan Datuk Mokhtar Sidin dan Datuk Mohd Saari Yusoff atas pampasan yang akan dibayar.<ref>[http://www.hba.org.my/archive/focus/HT/2000/2000.htm Perbicaraan taksiran ganti rugi ditangguh BH 13/10/2000 ]</ref> ** Di Mahkamah Rayuan, tiga hakim yang diketuai oleh Datuk Gopal Sri Ram dengan Datuk Richard Malanjum dan Datuk Wira Ghazali Mohd Yusoff mengarahkan tiga pihak yang cuai membayar ganti rugi adalah [[Majlis Perbandaran Ampang Jaya]] (MPAJ) 15%, jurutera Wong Yuen Kean 10%, Arab-Malaysia 30%, Metrolux Sdn Bhd dan MBF Property Services Sdn Bhd 20%.<ref>[http://www.hba.org.my/archive/focus/HT/2001-2003.htm Highland Towers: Rayuan AmFinance ditolak BH 04/12/2002 By Munira Yusoff ]</ref><ref>[http://www.hba.org.my/news/2003/403/parties.htm Parties In Highland Towers Suit Triying To Resolve Matter]</ref> * 15 Disember - [[Abdul Rahman Arshad]] dilantik sebagai Pro-Canselor [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM). * 18 Disember - [[Pulau Sipadan]] dan [[Pulau Ligitan|Ligitan]] secara rasmi dianugerahkan kepada Malaysia oleh [[Mahkamah Keadilan Antarabangsa]] (ICJ).<ref>{{Cite web|url=http://edition.cnn.com/2001/WORLD/asiapcf/southeast/10/24/phil.indo/index.html?t=123&iref=allsearch|title=CNN.com - Philippines sidelined in islands dispute - October 24, 2001|last=Vigilar|first=CNN's Rufi|website=edition.cnn.com|access-date=2017-07-18}}</ref> == Hari Kebangsaan == === Tema === '''Keranamu Malaysia''' == Sukan == * 24 Februari-9 Mac - [[Hoki Piala Dunia 2002]] * Jun - 2002 World's Strongest Man, [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] ==Kelahiran== * 10 Februari - [[Muhammad Nasruddin Mohd Noh]] - personaliti media sosial * 24 Februari - [[Muhammad Farhan Fakrulamin Zainordin]] - personaliti media sosial * 28 Februari - [[Hariz Hamdan]] - pelakon, peragawan **5 Mac – *[[Firdaus Ghufran]] - pelakon *[[Luqman Hakim Shamsudin]] - pemain bola sepak *[[Wong Sim An]] - pemain eSukan * 8 Mac - [[Rezza Shah]] - penyanyi, pelakon * 9 Mac - [[:en:Low Yeen Yuan|Low Yeen Yuan]] - pemain badminton * 12 Mac - [[Kok Jing Hong]] - pemain badminton * 13 Mac - [[Kasih Iris Leona]] - anak kepada pelakon [[Azhar Sulaiman]] * 18 Mac - [[Valeree Siow]] - pemain badminton * 23 Mac - [[Lim Ming Hong]] - pemain badminton * 25 Mac - [[Muhammad Salman Hussaini Muhamad Sabri]] - personaliti media sosial * 28 Mac - [[Ong Yong Qi]] - perenang * 15 April - [[Nor Suhaila Shariff]] - personaliti media sosial (meninggal dunia 2026) * 25 April - [[Tan Jun Yi]] - pemain badminton * 3 Mei - [[Muhammad Farhan Nabil Mohamed Harith]] - personaliti media sosial * 4 Mei - [[Arif Aiman]] - pemain bola sepak * 10 Mei - [[Pang Ee Xiang]] - penyanyi * 24 Mei - [[Siti Aisyah Jumailia Mohd Dusuki]] - personaliti media sosial * 25 Mei - [[Muhammad Khairudin Mohd Khary]] - personaliti media sosial * 5 Jun – [[Aaliyah Natasha]] – pelakon, penyanyi, model * 6 Jun - [[Junaidi Arif]] - pemain badminton * 16 Jun - [[Aniq Kasdan]] - atlet angkat berat * 21 Jun - [[Amylia Aidura]] - pelakon * 22 Jun - [[Harith Haiqal]] - pemain bola sepak * 1 Julai - [[Smooth]] - pemain eSukan * 8 Julai - [[Danie Asyraf]] - pemain bola sepak * 18 Julai - [[Asif Suhaimi]] - pelakon, YouTuber * 27 Julai - [[Myisha Mohd Khairul]] - pemain badminton * 13 Ogos - [[:en:Jimmy Wong (badminton)|Jimmy Wong]] - pemain badminton * 20 Ogos - [[Teh Jin Hong]] - pemain badminton * 26 Ogos - [[Umar Hakeem]] - pemain bola sepak * 28 Ogos - [[Isabel Liau Bei Yi]] - pemain badminton * 8 September - [[Wafiy]] - penyanyi, pelakon * 11 September - [[Muhammad Harith Haziq Mohd Hussein]] - personaliti media sosial * 14 September - [[Abdul Rahim Bin Abd Hakim|Rahim Hakem]] - [[YouTuber]] * 23 September - [[Zairi Aziz]] - pelakon * 29 September - [[Nurel Baharin]] - pelakon, model, bekas juara [[Dewi Remaja]] 2023 * 17 Oktober - [[Alam Antido]] - penyanyi * 26 Oktober - [[Ikhmal Nour]] - penyanyi, pencipta kandungan * 31 Oktober - [[Nurul Farahana Aziral]] - personaliti media sosial * 1 November - [[Izam Ikmal]] - pelumba motosikal * 8 November - [[Low Zheng Yong]] - perenang * 14 November - [[Yap Wei Xuan]] - personaliti media sosial * 23 November - [[Danial Syahmi]] - pelumba motosikal * 25 November - [[Aina Afizah Kairudin Azri]] - personaliti media sosial * 15 Disember - [[Fairuz Syazwan]] - penyanyi * 25 Disember - [[Iman Troye]] - penyanyi * 26 Disember - [[Muhammad Haikal]] - pemain badminton ===Tarikh tidak diketahui=== * [[Mohd Haziq Mohd Tarmizi]] - pelajar Malaysia yang terbunuh dalam [[Serangan pengganas di Masjid dan Pusat Islam Christchurch|serangan di Christchurch]] * [[Izuan Fitri]] - pelakon == Kematian == * 14 Februari - [[Mahmud Jun]] &mdash; pelakon * 11 Jun - [[Ahmad Daud]] &mdash; pelakon, penyanyi * 23 Jun - [[Fadzil Mohd Noor]] &mdash; Presiden [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]], Ahli Parlimen [[Pendang]] dan ADUN [[Anak Bukit]], [[Kedah]] * 24 Julai - [[Rafeah Buang]] &mdash; penyanyi * 8 Ogos - [[JS Kevin|J.S. Kevin]] &mdash; pemuzik, komposer, penerbit rakaman * 5 November - [[Kamarulzaman Teh]] &mdash; komunis, bekas tahanan politik * 14 November - [[Rejabhad]] &mdash; kartunis === Tarikh tidak diketahui === * [[Hasliza Ishak]] — isteri kedua Raja Di-Hilir Perak * [[Bab Mustaffa]] — pelakon == Lihat juga == * [[2002]] * [[Sejarah Malaysia]] == Rujukan == {{Reflist}} {{S-start}} {{Succession box | before = [[2001 di Malaysia]] | title = Tahun di Malaysia | years = 2002 | after = [[2003 di Malaysia]] }} {{S-end}} {{Tahun di Malaysia}} [[Kategori:2002 di Malaysia|*]] [[Kategori:Tahun-tahun di Malaysia]] [[Kategori:2000-an di Malaysia]] [[Kategori:2002 mengikut negara|Malaysia]] ltt7r53vi4ohwffsulxlunlpwatio8o 6925725 6925537 2026-08-12T06:05:01Z ~2026-43537-39 411882 /* Kelahiran */ 6925725 wikitext text/x-wiki {{Tahun Di Malaysia|2002}} [[Fail:KLIAekspres SalakSelatan.jpg|thumb|kiri|300px|[[KLIA Ekspres]] di [[Express Rail Link]] (ERL).]] Rencana ini menyenaraikan tokoh-tokoh dan peristiwa penting dalam '''hal ehwal awam Malaysia semasa tahun 2002''', bersama-sama dengan kelahiran dan kematian tokoh terkenal Malaysia. == Penyandang == === Peringkat persekutuan === * [[Yang di-Pertuan Agong]]: [[Tuanku Syed Sirajuddin]] * [[Raja Permaisuri Agong]]: [[Tengku Fauziah binti Almarhum Tengku Abdul Rashid|Tuanku Fauziah]] * [[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]]: [[Mahathir Mohamad|Dato' Sri Dr Mahathir Mohammad]] * [[Timbalan Perdana Menteri Malaysia|Timbalan Perdana Menteri]]: [[Abdullah Ahmad Badawi|Dato' Sri Abdullah Ahmad Badawi]] === Peringkat kebangsaan === * [[Sultan Johor]]: [[Sultan Iskandar ibni Almarhum Sultan Ismail|Sultan Iskandar]] * [[Sultan]] [[Kedah]]: [[Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah]] * [[Sultan]] [[Kelantan]]: [[Sultan Ismail Petra]] * [[Raja]] [[Perlis]]: [[Tuanku Syed Faizuddin Putra Jamalullail]] (Raja Muda) * [[Sultan Perak]]: [[Sultan Azlan Shah]] * [[Sultan]] [[Pahang]]: [[Sultan Ahmad Shah]] * [[Sultan Selangor]]: [[Sultan Sharafuddin Idris Shah]] * [[Sultan]] [[Terengganu]]: [[Sultan Mizan Zainal Abidin]] (Timbalan Yang di-Pertuan Agong) * [[Yang di-Pertuan Besar]] [[Negeri Sembilan]]: [[Tuanku Ja’afar ibni Almarhum Tuanku Abdul Rahman|Tuanku Jaafar]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Pulau Pinang]]: [[Abdul Rahman Abbas|Tun Abdul Rahman Abbas]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Melaka]]: [[Syed Ahmad bin Syed Mahmud Shahabuddin|Tun Syed Ahmad Al-Haj bin Syed Mahmud Shahabuddin]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Sarawak]]: [[Abang Muhammad Salahuddin|Tun Abang Muhammad Salahuddin]] * [[Yang di-Pertua Negeri]] (Gabenor) [[Sabah]]: [[Sakaran Dandai|Tun Sakaran Dandai]] == Peristiwa == === Januari === * 24 Januari - [[Parti Bersatu Sabah]] (PBS) menyertai semula gabungan [[Barisan Nasional]] (BN).<ref>{{Cite news|url=http://www.malaysiakini.com/news/5876|title=Disgruntled PBS members to join the opposition|date=2001-12-11|work=[[Malaysiakini]]|access-date=2017-07-18}}</ref> === Februari === * 23 Februari - Ahmad dan Muhammad Rosli, kembar siam Malaysia berjaya dipisahkan melalui pembedahan di Hospital Kebangsaaan Penguasa Raja Fahd, Arab Saudi.<ref>{{Cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0724&pub=Utusan_Malaysia&sec=Keluarga&pg=ke_01.htm|title=Ahmad, Muhammad -- Menanti detik dipisahkan|last=|first=|date=|website=Utusan Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112095152/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0724&pub=Utusan_Malaysia&sec=Keluarga&pg=ke_01.htm|archive-date=2019-01-12|dead-url=|access-date=2017-07-18|url-status=dead}}</ref> === April === * 14 April - [[Express Rail Link]] (ERL), kereta api berkelajuan tinggi yang pertama di Malaysia dilancarkan.<ref>{{Cite web|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2001&dt=0512&pub=Utusan_Malaysia&sec=Rencana&pg=re_03.htm|title=Siemens bantu perkhidmatan ERL Malaysia|last=|first=|date=|website=Utusan Online|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2017-07-18}}{{Pautan putus|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 22 April - [[Tuanku Syed Sirajuddin]] ditabalkan sebagai [[Yang di-Pertuan Agong]].<ref>{{Cite web|url=http://www.nlb.gov.sg/biblio/12218280|title=Pameran raja kita: sempena pertabalan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong XII Tuanku Syed Sirajuddin ibni al-Marhum Tuanku Syed Putra Jamalullail di Jabatan Muzium dan Antikuiti Malaysia, 25 April 2002/12 Safar 1423|website=www.nlb.gov.sg|access-date=2017-07-18}}</ref> * 19 April - Kira-kira 14 ahli [[Kumpulan Militan Malaysia]] (KMM) yang disyaki tegar, termasuk seorang wanita yang ditangkap di bawah [[Akta Keselamatan Dalam Negeri]] (ISA) yang membawa kepada 62 orang anggota KMM yang diadakan sejak Mei 2001.<ref>{{Cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/4321|title=Kumpulan Mujahidin Malaysia, bukan Militan|last=|first=|date=2001-08-16|work=Malaysiakini|access-date=2017-07-18|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> === Jun === * 8 Jun - [[Mahathir Mohamad|Tun Dr Mahathir Mohamad]] melawat [[Vatican City]] dan bertemu [[Pope John Paul II]] buat kali pertama.<ref>{{Cite news|url=http://www.ucanews.com/story-archive/?post_name=/2002/06/10/malaysian-prime-minister-foresees-deeper-ties-with-holy-see&post_id=20811|title=malaysian prime minister foresees deeper ties with holy see - ucanews.com|work=ucanews.com|access-date=2017-07-18}}</ref> * 22 Jun - Tun Dr Mahathir mengumumkan bahawa beliau akan meletakkan jawatan dan digantikan dengan [[Abdullah Ahmad Badawi]].<ref>{{Cite news|url=https://www.wsws.org/en/articles/2002/07/mala-j05.html|title=Malaysian prime minister’s sudden resignation points to political instability ahead|last=Roberts|first=John|access-date=2017-07-18}}</ref> * 23 Jun - Presiden [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]], [[Fadzil Mohd Noor]] meninggal dunia selepas menjalani pembedahan pintasan jantung. Beliau digantikan sebagai Presiden [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] dan pemimpin pembangkang di Parlimen oleh [[Abdul Hadi Awang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/11907|title=Opposition Leader Fadzil dies|date=2002-06-23|work=Malaysiakini|access-date=2017-07-18}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mediamonitors.net/abdrahmankoya4.html |title=Death of PAS leader leaves party facing difficult decisions (by Abd Rahman Koya) - Media Monitors Network<!-- Bot generated title --> |access-date=2018-02-14 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304055523/http://www.mediamonitors.net/abdrahmankoya4.html |url-status=dead }}</ref> === Julai === * Jun - Pilihan raya kecil Ahli Parlimen [[Pendang]], [[Barisan Nasional]] (BN) menang dalam pilihan raya.<ref>{{Cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/12007|title=Pendang, Anak Bukit by-elections on July 18, nomination July 10|date=2002-06-29|work=Malaysiakini|access-date=2017-07-18}}</ref> * Julai - Penyanyi [[Misha Omar]] melancarkan lagu sulungnya "[[Bunga-bunga Cinta]]" ciptaan [[Adnan Abu Hassan]] dan kemudian mempopularkan lagu tersebut hingga malar segar. === Ogos === * Ogos - [[Kerajaan Malaysia]] mengharamkan sebarang bentuk program yang ditaja oleh syarikat [[rokok]]. * 8 Ogos - '''[[Tragedi Highland Towers]]:''' ** Hakim, Datuk James Foong di [[Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur]], Wisma Denmark, Jalan Ampang memutuskan 7 daripada 10 orang yang menyaman 60 orang penduduk, saudara mara dan keluarga tragedi Highland Towers sebagai lalai.<ref>{{cite web|title=Kronologi tragedi Highland Towers|url=http://www.sinarharian.com.my/nasional/kronologi-tragedi-highland-towers-1.229212|website=www.sinarharian.com.my|accessdate=10 July 2017}}</ref> === November === * 21 November - Banglo Pengerusi [[Affin Bank]] Jeneral (B) Tan Sri Ismail Omar runtuh menyebabkan tanah runtuh di [[Taman Hillview]], Ulu Klang, Selangor. Lapan orang terbunuh.<ref>{{Cite news|url=https://www.malaysiakini.com/news/13823|title=Saya tidak pernah menjangka ia akan berlaku, kata Jeneral (B) Ismail|last=|first=|date=2002-11-28|work=Malaysiakini|access-date=2017-07-18|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> === Disember === * 4 Disember - '''[[Tragedi Highland Towers]]:''' ** [[AmBank|Arab-Malaysian Finance Bhd]] (AMFB) merayu kepada Presiden Mahkamah Rayuan Tan Sri Lamin Yunus untuk bertemu dengan Hakim Mahkamah Rayuan Datuk Mokhtar Sidin dan Datuk Mohd Saari Yusoff atas pampasan yang akan dibayar.<ref>[http://www.hba.org.my/archive/focus/HT/2000/2000.htm Perbicaraan taksiran ganti rugi ditangguh BH 13/10/2000 ]</ref> ** Di Mahkamah Rayuan, tiga hakim yang diketuai oleh Datuk Gopal Sri Ram dengan Datuk Richard Malanjum dan Datuk Wira Ghazali Mohd Yusoff mengarahkan tiga pihak yang cuai membayar ganti rugi adalah [[Majlis Perbandaran Ampang Jaya]] (MPAJ) 15%, jurutera Wong Yuen Kean 10%, Arab-Malaysia 30%, Metrolux Sdn Bhd dan MBF Property Services Sdn Bhd 20%.<ref>[http://www.hba.org.my/archive/focus/HT/2001-2003.htm Highland Towers: Rayuan AmFinance ditolak BH 04/12/2002 By Munira Yusoff ]</ref><ref>[http://www.hba.org.my/news/2003/403/parties.htm Parties In Highland Towers Suit Triying To Resolve Matter]</ref> * 15 Disember - [[Abdul Rahman Arshad]] dilantik sebagai Pro-Canselor [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM). * 18 Disember - [[Pulau Sipadan]] dan [[Pulau Ligitan|Ligitan]] secara rasmi dianugerahkan kepada Malaysia oleh [[Mahkamah Keadilan Antarabangsa]] (ICJ).<ref>{{Cite web|url=http://edition.cnn.com/2001/WORLD/asiapcf/southeast/10/24/phil.indo/index.html?t=123&iref=allsearch|title=CNN.com - Philippines sidelined in islands dispute - October 24, 2001|last=Vigilar|first=CNN's Rufi|website=edition.cnn.com|access-date=2017-07-18}}</ref> == Hari Kebangsaan == === Tema === '''Keranamu Malaysia''' == Sukan == * 24 Februari-9 Mac - [[Hoki Piala Dunia 2002]] * Jun - 2002 World's Strongest Man, [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] ==Kelahiran== * 10 Februari - [[Muhammad Nasruddin Mohd Noh]] - personaliti media sosial * 24 Februari - [[Muhammad Farhan Fakrulamin Zainordin]] - personaliti media sosial * 28 Februari - [[Hariz Hamdan]] - pelakon, peragawan **5 Mac – *[[Firdaus Ghufran]] - pelakon *[[Luqman Hakim Shamsudin]] - pemain bola sepak *[[Wong Sim An]] - pemain eSukan * 8 Mac - [[Rezza Shah]] - penyanyi, pelakon * 9 Mac - [[:en:Low Yeen Yuan|Low Yeen Yuan]] - pemain badminton * 12 Mac - [[Kok Jing Hong]] - pemain badminton * 13 Mac - [[Kasih Iris Leona]] - anak kepada pelakon [[Azhar Sulaiman]] * 18 Mac - [[Valeree Siow]] - pemain badminton * 23 Mac - [[Lim Ming Hong]] - pemain badminton * 25 Mac - [[Muhammad Salman Hussaini Muhamad Sabri]] - personaliti media sosial * 28 Mac - [[Ong Yong Qi]] - perenang * 15 April - [[Nor Suhaila Shariff]] - personaliti media sosial (meninggal dunia 2026) * 25 April - [[Tan Jun Yi]] - pemain badminton * 3 Mei - [[Muhammad Farhan Nabil Mohamed Harith]] - personaliti media sosial * 4 Mei - [[Arif Aiman]] - pemain bola sepak * 10 Mei - [[Pang Ee Xiang]] - penyanyi * 24 Mei - [[Siti Aisyah Jumailia Mohd Dusuki]] - personaliti media sosial * 25 Mei - [[Muhammad Khairudin Mohd Khary]] - personaliti media sosial * 5 Jun – [[Aaliyah Natasha]] – pelakon, penyanyi, model * 6 Jun - [[Junaidi Arif]] - pemain badminton * 16 Jun - [[Aniq Kasdan]] - atlet angkat berat * 21 Jun - [[Amylia Aidura]] - pelakon * 22 Jun - [[Harith Haiqal]] - pemain bola sepak * 1 Julai - [[Smooth]] - pemain eSukan * 8 Julai - [[Danie Asyraf]] - pemain bola sepak * 18 Julai - [[Asif Suhaimi]] - pelakon, YouTuber * 27 Julai - [[Myisha Mohd Khairul]] - pemain badminton * 13 Ogos - [[:en:Jimmy Wong (badminton)|Jimmy Wong]] - pemain badminton * 20 Ogos - [[Teh Jin Hong]] - pemain badminton * 26 Ogos - [[Umar Hakeem]] - pemain bola sepak * 28 Ogos - [[Isabel Liau Bei Yi]] - pemain badminton * 8 September – [[Wafiy Ilhan]] – penyanyi, pelakon, pengacara * 11 September - [[Muhammad Harith Haziq Mohd Hussein]] - personaliti media sosial * 14 September - [[Abdul Rahim Bin Abd Hakim|Rahim Hakem]] - [[YouTuber]] * 23 September - [[Zairi Aziz]] - pelakon * 29 September - [[Nurel Baharin]] - pelakon, model, bekas juara [[Dewi Remaja]] 2023 * 17 Oktober - [[Alam Antido]] - penyanyi * 26 Oktober - [[Ikhmal Nour]] - penyanyi, pencipta kandungan * 31 Oktober - [[Nurul Farahana Aziral]] - personaliti media sosial * 1 November - [[Izam Ikmal]] - pelumba motosikal * 8 November - [[Low Zheng Yong]] - perenang * 14 November - [[Yap Wei Xuan]] - personaliti media sosial * 23 November - [[Danial Syahmi]] - pelumba motosikal * 25 November - [[Aina Afizah Kairudin Azri]] - personaliti media sosial * 15 Disember - [[Fairuz Syazwan]] - penyanyi * 25 Disember - [[Iman Troye]] - penyanyi * 26 Disember - [[Muhammad Haikal]] - pemain badminton ===Tarikh tidak diketahui=== * [[Mohd Haziq Mohd Tarmizi]] - pelajar Malaysia yang terbunuh dalam [[Serangan pengganas di Masjid dan Pusat Islam Christchurch|serangan di Christchurch]] * [[Izuan Fitri]] - pelakon == Kematian == * 14 Februari - [[Mahmud Jun]] &mdash; pelakon * 11 Jun - [[Ahmad Daud]] &mdash; pelakon, penyanyi * 23 Jun - [[Fadzil Mohd Noor]] &mdash; Presiden [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]], Ahli Parlimen [[Pendang]] dan ADUN [[Anak Bukit]], [[Kedah]] * 24 Julai - [[Rafeah Buang]] &mdash; penyanyi * 8 Ogos - [[JS Kevin|J.S. Kevin]] &mdash; pemuzik, komposer, penerbit rakaman * 5 November - [[Kamarulzaman Teh]] &mdash; komunis, bekas tahanan politik * 14 November - [[Rejabhad]] &mdash; kartunis === Tarikh tidak diketahui === * [[Hasliza Ishak]] — isteri kedua Raja Di-Hilir Perak * [[Bab Mustaffa]] — pelakon == Lihat juga == * [[2002]] * [[Sejarah Malaysia]] == Rujukan == {{Reflist}} {{S-start}} {{Succession box | before = [[2001 di Malaysia]] | title = Tahun di Malaysia | years = 2002 | after = [[2003 di Malaysia]] }} {{S-end}} {{Tahun di Malaysia}} [[Kategori:2002 di Malaysia|*]] [[Kategori:Tahun-tahun di Malaysia]] [[Kategori:2000-an di Malaysia]] [[Kategori:2002 mengikut negara|Malaysia]] tstfz5gu8e1nsqvl5z5577xz20lshgj 0 831014 6925664 6822381 2026-08-12T04:13:54Z ~2026-43537-39 411882 /* Kelahiran */ 6925664 wikitext text/x-wiki {{Tahun Di Malaysia|1954}} Rencana ini menyenaraikan tokoh-tokoh dan peristiwa penting dalam '''hal ehwal awam''' '''Tanah Melayu semasa tahun 1954''', bersama-sama dengan kelahiran dan kematian tokoh terkenal Tanah Melayu. == Peringkat pertengahan == * Gabenor Malaya : ** [[Gerald Templer]] (sehingga 31 Mei) ** [[Donald Charles MacGillivray]] (dari 31 Mei) * Ketua Menteri Persekutuan Tanah Melayu: ** [[Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj]] == Peringkat negeri == * {{flagicon|Perlis}} [[Perlis]] : ** [[Raja Perlis]] : [[Tuanku Syed Putra ibni Almarhum Syed Hassan Jamalullail|Syed Harun Putra Jamalullail]]  ** [[Menteri Besar Perlis]] : [[Raja Ahmad Raja Endut]] * {{flagicon|Johor}} [[Johor]] : ** [[Sultan Johor]] : [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Abu Bakar|Sultan Ibrahim Al-Masyhur]] ** [[Menteri Besar Johor]] : [[Syed Abdul Kadir Mohamed]]  * {{flagicon|Kedah}} [[Kedah]] : ** [[Sultan Kedah|Sultan of Kedah]] : [[Sultan Badlishah]] ** [[Menteri Besar Kedah]] : *** [[Mohamad Sheriff Bin Osman|Mohamad Sheriff Osman]] (sehingga Januari) *** [[Tunku Ismail Tunku Yahya]] (dari Januari) * {{flagicon|Kelantan}} [[Kelantan]] : ** [[Sultan Kelantan]] : [[Sultan Ibrahim Petra|Sultan Ibrahim]] ** [[Menteri Besar Kelantan]] : [[Tengku Muhammad Hamzah Raja Muda Long Zainal Abidin]] * {{flagicon|Terengganu|1933}} [[Terengganu]] : ** [[Sultan Terengganu]] : [[Sultan Ismail Nasiruddin Shah ibni Almarhum Sultan Zainal Abidin|Sultan Ismail Nasiruddin Shah]] ** [[Menteri Besar Terengganu]] : [[Raja Kamaruddin Idris]] * {{flagicon|Selangor|pre-1965}} [[Selangor]] : ** [[Sultan Selangor]] : [[Sultan Hisamuddin Alam Shah|Sultan Hishamuddin Alam Shah Al-Haj]]  ** [[Menteri Besar Selangor]] : *** [[Othman Mohamad]] (sehingga September) *** [[Raja Uda Raja Muhammad]] (dari September) * {{flagicon|Penang|1946}} [[Pulau Pinang|Pulaiu Pnang]] : ** Raja : [[Elizabeth II dari United Kingdom|Ratu Elizabeth II]] ** Pesuruhjaya: Robert Porter Bingham * {{flagicon|Malacca|1946}} [[Melaka]] : ** Raja : [[Elizabeth II dari United Kingdom|Ratu Elizabeth II]] ** Pesuruhjaya: [[Maurice John Hawyard]] (Pemangku) * {{flagicon|Negeri Sembilan}} [[Negri Sembilan|Negeri Sembilan]] : ** [[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]] : [[Tuanku Abdul Rahman]]  ** [[Menteri Besar Negeri Sembilan]] : [[Shamsuddin Naim]] * {{flagicon|Pahang}} [[Pahang]] : ** [[Sultan Pahang]] : [[Sultan Abu Bakar Riayatuddin alMuazzam Shah ibni Almarhum Sultan Abdullah|Sultan Abu Bakar]] ** [[Menteri Besar Pahang]] : [[Tengku Mohamad Sultan Ahmad]]  * {{flagicon|Perak}} [[Perak]] : ** Penasihat British Perak : [[Ian Blelloch]] ** [[Sultan Perak]] : [[Sultan Yussuff Izzuddin Shah ibni al-Marhum Sultan Abdul Jalil Nasruddin Muhtaram Shah|Sultan Yusuf Izzuddin Shah]] ** [[Menteri Besar Perak]] : [[Abdul Wahab Toh Muda Abdul Aziz]] == Peristiwa == * Februari – [[Parti Negara]] diasaskan oleh [[Dato' Onn Jaafar]]. * 6 Mac – [[Port Dickson]] dan [[Rembau]] di [[Negeri Sembilan]] diisytiharkan Kawasan Putih. * 3 April – Pilihan raya dewan bandar diadakan di [[Pasir Mas]], [[Kelantan|Kelanta]]<nowiki/>n.<ref>http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19540405-1.2.98.aspx</ref><ref>http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19540623-1.2.124.aspx</ref> * 1 Mei – [[Lembaga Penapisan Filem (Malaysia)|Lembaga Penapisan Filem Malaysia]] ditubuhkan sebagai Lembaga Penapisan Tanah Melayu.<ref>{{Cite web|url=http://lpf.moha.gov.my/lpf/index.php/ms/maklumat-koporat/sejarah-lpf|title=Sejarah LPF|website=lpf.moha.gov.my|language=ms-my|access-date=2017-07-31}}</ref> * Mei – Bourne School, Kuala Lumpur telah ditubuhkan. * 1 Mei - 9 Mei – Malaya bertanding buat pertama kalinya pada [[Sukan Asia 1954]] yang diadakan di [[Manila]], [[Filipina]] dengan 9 pesaing dalam 1 sukan. * 3 Julai – Pilihan raya dewan bandar diadakan di [[Kota Bharu]], [[Kelantan]]. * 8 Julai – Operasi Anai-anai.<ref>{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article52956024|title=Troops Taken To Enemy In Helicopter|date=1954-07-20|access-date=2017-07-31|work=West Australian (Perth, WA : 1879 - 1954)|pages=7}}</ref> * 21 Julai – Pilihan raya dewan bandar diadakan di [[Kuantan]], [[Pahang]].<ref>http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19540621-1.2.17.aspx</ref><ref>http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19540622-1.2.111.aspx</ref><ref>http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/freepress19540628-1.2.53.aspx</ref> * 11 Ogos – Institut Pendidikan Guru Malaysia Kampus Kota Bharu ditubuhkan sebagai Maktab Penguruan Kota Bharu. * 15 Ogos – Pilihan raya dewan bandar diadakan di [[Ipoh]]-[[Menglembu]], [[Taiping, Perak|Taiping]] dan [[Teluk Anson]] di [[Perak]].<ref>http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19540708-1.2.158.2.aspx</ref><ref>http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19540710-1.2.170.2.aspx</ref><ref>http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19540812-1.2.122.1.aspx</ref><ref>http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19540414-1.2.96.aspx</ref> * 10 Oktober – Pilihan raya negeri Johor. * 29 Oktober – Pilihan raya negeri Terengganu. * 6 November – Pilihan raya dewan bandar diadakan di Segamat, [[Johor]].<ref name="ElectionJohore3">http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19541029-1.2.146.4.aspx</ref> * 4 Disember – Pilihan raya perbandaran tempatan diadakan di [[George Town, Pulau Pinang|George Town]], [[Kuala Lumpur]] dan [[Melaka]].<ref name="Election">http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19541205-1.2.14.aspx</ref><ref name="Election2">http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19541206-1.2.97.aspx</ref> * 4 Disember – Pilihan raya majlis bandar diadakan di Bukit Mertajam dan Butterworth, Pulau Pinang; Muar, Bandar Penggaram, Johor Baharu, Kluang di Johor; Klang, Selangor; Dan Seremban, Negeri Sembilan.<ref name="Election2" /><ref name="ElectionJohore">http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19541029-1.2.146.4.aspx</ref><ref name="ElectionJohore2">http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19541110-1.2.84.aspx</ref><ref>http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19540924-1.2.148.4.aspx</ref> * Tarikh tidak diketahui – [[Stadium Hang Tuah|Hang Tuah Stadium]] telah disiapkan dan dibuka secara rasmi.<ref>{{Cite web|url=http://www.stadiummelaka.gov.my/index.php/stadium-hang-tuah/|title=Stadium Hang Tuah – Laman Web Rasmi|last=|first=|date=|website=www.stadiummelaka.gov.my|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=2017-07-31}}</ref> * Tarikh tidak diketahui – SMK Pendidikan Khas Persekutuan ditubuhkan sebagai Sekolah Persekutuan untuk Orang Pekak. Ia menjadi sekolah pekak pertama di Tanah Melayu. * Tarikh tidak diketahui – [[Akta Kesalahan Pilihan Raya 1954]] telah dikuatkuasakan.<ref>{{Cite web|url=http://www.spr.gov.my/index.php/perundangan/akta|title=AKTA|last=User|first=Super|website=www.spr.gov.my|access-date=2017-07-31|archive-date=2015-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20150112235238/http://www.spr.gov.my/index.php/perundangan/akta|url-status=dead}}</ref> == Kelahiran == * 1 Januari - [[Normah Damanhuri]] &ndash; pelakon * 1 Januari - [[Ismail Ghani]] &mdash; ahli politik * 29 Januari - [[Syed Ismail Syed Azizan]] &mdash; bekas Ketua Pengarah Jabatan Siasatan Komersial * 1 Februari - [[Muhiddin Yusin]] &ndash; ahli politik * 10 Februari - [[Yusof Gajah]] &mdash; pelukis (meninggal dunia 2022) * 11 Februari - [[Nasir Jani]] &ndash; pengarah filem, pelakon, penulis * 11 Februari - [[Chuari Selamat]] &ndash; penerbit, juruhebah radio, pemuzik, pelakon * 18 Februari - [[Jalaluddin Hassan]] &ndash; pelakon, pengacara * 26 Februari - [[Ramlah Aziz]] &ndash; penyanyi * 12 Mac - [[Md Rozai Shafian]] &ndash; ahli politik (meninggal dunia 2024) * 13 April - [[Abdul Malik bin Abdul Kassim]] &ndash; ahli politik * 13 April - [[Mohd Johari Baharom]] &ndash; ahli politik * 15 April - [[Dayang Sulu]] &ndash; pelakon * 24 April - [[Yusof Haslam]] &ndash; pelakon, pengarah, penulis skrip, penerbit * 26 April - [[Ab Razak Ibrahim]] &ndash; ahli politik * 26 April - [[Aman Shah]] &ndash; penyanyi, pelakon (meninggal dunia 2022) * 27 April - [[Yusof Kelana]] &ndash; pengarah (meninggal dunia 2020) * 29 April - [[M. Kayveas]] &ndash; Presiden Parti Progresif Rakyat, bekas Ahli Parlimen Taiping dan bekas Timbalan Menteri di Jabatan Perdana Menteri * 5 Mei - [[Md Anizam Ab Rahman]] - ahli politik * 9 Mei – [[Numan Salleh]] – pelakon (meninggal dunia 2025) * 13 Mei - [[U-Wei Haji Saari]] &ndash; pengarah filem * 15 Mei - [[Mohamed Nazri bin Abdul Aziz]] &ndash; Menteri Pelancongan dan Kebudayaan * 25 Mei - [[Kee Thuan Chye]] &ndash; pelakon * 25 Mei - [[Sudirman Arshad]] &ndash; penyanyi (meninggal dunia 1992) * 27 Mei - [[Mohd Zin Bidin]] &ndash; ahli politik * 29 Mei - [[Ong Ka Chuan]] &ndash; ahli politik * 2 Jun - [[Sairin Karno]] &ndash; ahli politik * 2 Jun - [[Abdul Latip bin Talib]] &ndash; penulis * 8 Jun - [[Joseph Entulu Belaun]] &ndash; ahli politik * 19 Jun - [[Joe Siva]] - penerbit rakaman (meninggal dunia 2016) * 27 Julai - [[Norpipah Abdol]] - ahli politik (meninggal dunia 2022) * 21 Ogos - [[Mustafa b. Osman]] - Bekas Jeneral Penjara [[Malaysia]] * 2 September - [[Anita Baranting]] &ndash; ahli politik * 7 September - [[Mohd Bakri Mohd Zinin]] &ndash; Bekas Timbalan [[Ketua Polis Negara]] * 12 September - [[Jamal Nasir Ismail]] &ndash; bekas pemain bola sepak * 20 September - [[Zulhasnan Rafique]] - ahli politik * 30 September - [[Rosli Mohalim]] - guitaris Sweet Charity * 5 Oktober - [[Mutang Tagal]] &ndash; Yang di-Pertua Dewan Negara ke-20 dan Bekas Ahli Parlimen Bukit Mas (meninggal dunia 2024) * 8 Oktober - [[Mohd Hashim bin Abdullah]] &ndash; penjawat awam (meninggal dunia 2026) * 14 Oktober - [[Mohamad Sabu]] &ndash; ahli politik * 25 Oktober - [[Shukery Hashim]] &ndash; pelakon (meninggal dunia 2009) * 26 Oktober - [[Farit Ismeth Emir]] &ndash; penyampai berita (meninggal dunia 2020) * 9 November - [[Malek Noor]] &ndash; jaguh bina badan * 1 Disember - [[Ismail Abd Muttalib]] &ndash; ahli politik * 5 Disember - [[Hussamuddin Yaacub]] - Editor Pengurusan [[Sinar Harian]] dan merupakan pemilik Kumpulan [[Karangkraf]] Sdn Bhd * 5 Disember - [[Herman Tino]] &ndash; penyanyi * 7 Disember - [[Kamariah Ahmad]] &ndash; penyanyi * 9 Disember - [[Hassan Nawawi Abd Rahman]] &ndash; pelumba basikal veteran * 11 Disember - [[Aidan Wing]] &ndash; ahli politik * 18 Disember - [[Fauzi Deraman]] &ndash; ulama dan ahli akademik * 22 Disember - [[Mokhtaruddin]] &ndash; pelakon === Tarikh tidak diketahui === * [[Mohd Isa Shafie]] &ndash; ADUN [[Belantek]] Kedah (meninggal dunia 2023) * [[Osman Kering]] &ndash; pelakon, pelawak (meninggal dunia 2012) * [[Zainal Buang Hussin]] &ndash; kartunis == Lihat juga == * [[1954]] * [[Sejarah Malaysia]] * [[1953 di Malaya]] | [[1955 di Malaya]] == Rujukan == {{Reflist}} {{Tahun di Malaysia}} [[Kategori:1950-an di Persekutuan Tanah Melayu]] [[Kategori:1954 di Persekutuan Tanah Melayu]] nrmojghn7agklazae3rp3u0bamqdtgp 0 839600 6925854 6379302 2026-08-12T09:05:40Z Mat Kiyan 289669 + tkr pautan2 tpt 6925854 wikitext text/x-wiki {{Expand language|langcode=de|otherarticle=Rheinland|date=November 2024}} [[File:Rheinland.svg|thumb|Jata Rheinland]] '''Rheinland''' ({{lang-fr|Rhénanie}}, {{lang-en|Rhineland}}) ialah nama yang digunakan untuk kawasan [[Jerman|Barat Jerman]] yang ditakrifkan tidak padat di sepanjang tengah [[Sungai Rhein]]. ==Istilah== [[File:Rheinprovinz-1830.svg|thumb|Provinsi Rhein (warna hijau) pada tahun 1830 melapisi sempadan moden.]] Dari segi sejarah, '''Negeri Rheinland'''<ref>{{cite book |last=Dickinson |first=Robert E. |year=1964 |title=Germany: A regional and economic geography |edition=2nd |location=London |publisher=Methuen |pages=357f |asin=B000IOFSEQ }}</ref> merujuk (secara fizikal) pada kawasan daratan yang ditakrifkan tidak padat yang melingkari kedua-dua tebing Sungai Rhein di [[Eropah Tengah]], dihuni oleh [[Orang Frank|orang Frank Ripuarian]] dan [[Orang Frank|orang Frank Salian]]. Dalam [[Zaman Pertengahan]], banyak [[negeri-negeri Imperial]] di sepanjang sungai muncul dari bekas [[wilayah kekuasaan duke]] kerajaan [[Lotharingia]], tanpa membangunkan mana-mana identiti politik atau budaya yang sama. Konsep "Rheinland" tidak berubah sehingga abad ke-19 selepas [[Perang Gabungan Pertama]], apabila sebuah [[Republik Cisrhenian]] yang tidak kekal lama telah ditubuhkan di wilayah taklukan Perancis. Istilah ini merangkumi keseluruhan zon pendudukan barat Rhein (B.Jerman: ''Linkes Rheinufer'') termasuk [[pengkalan terdepan]] di tebing timur. Selepas keruntuhan [[Empayar Perancis Pertama]] yang mendominasi Tebing Barat pada awal abad ke-19, jajahan [[Duci Besar Rhein Hilir]] dan [[Provinsi Jülich-Cleves-Berg|Jülich-Cleves-Berg]] telah diilhakkan kepada [[Kerajaan Prusia]]. Pada tahun 1822 pentadbiran Prusia menyusun semula wilayah itu sebagai [[Provinsi Rhein]] (juga dikenali sebagai '''Rhenish Prussia'''), satu istilah yang berterusan digunakan atas nama [[Negeri di Jerman|negeri-negeri Jerman]] iaitu [[Rhineland-Palatinate]] dan [[North Rhine-Westphalia]]. Selepas [[Perang Dunia I]], bahagian barat negeri Rhineland telah diduduki oleh tentera [[Tiga Entente|pakatan Entente]], kemudian dijadikan [[Kawasan bebas tentera|zon bebas tentera]] dibawah [[Persetiaan Versailles]] 1919. Tentera Jerman [[Perlengkapan tentera di Rhineland|melengkapkan tentera di negeri itu]] pada tahun 1936, sebagai sebahagian daripada ujian diplomatik, tiga tahun sebelum tercetusnya [[Perang Dunia II]]. ==Lihat juga== *[[Sungai Rhein]] *[[Cologne Bonn Region]] *[[Lower Rhine region]] *[[Kawasan bebas tentera]] ==Rujukan== {{Reflist}} == Bacaan lanjut == *Blanning, T. C. W. ''The French Revolution in Germany: Occupation and Resistance in the Rhineland 1792-1802'' (1983) *Brophy, James M. ''Popular Culture and the Public Sphere in the Rhineland, 1800-1850'' (2010) [http://www.amazon.com/Popular-Culture-Rhineland-1800-1850-European/dp/0521123925/ excerpt and text search] *Collar, Peter. ''The Propaganda War in the Rhineland: Weimar Germany, Race and Occupation after World War I'' (2013) [http://www.amazon.com/Propaganda-War-Rhineland-Occupation-International/dp/1780763468/ excerpt and text search] *Diefendorf, Jeffry M. ''Businessmen and Politics in the Rhineland, 1789-1834'' (1980) *Emmerson, J.T. ''Rhineland Crisis, 7 March 1936'' (1977) *{{cite book |first=Ken |last=Ford |first2=Tony |last2=Brian |title=The Rhineland 1945: The Last Killing Ground in the West |location=Oxford |publisher=Osprey |year=2000 |isbn=1-85532-999-9 }} *{{cite book |last=Marsden |first=Walter |year=1973 |title=The Rhineland |publisher=Hastings House |location=New York |isbn=0-8038-6324-1 }} *Rowe, Michael, ''From Reich to State: The Rhineland in the Revolutionary Age, 1780-1830'' (2007) [http://www.amazon.com/Reich-State-Rhineland-Revolutionary-1780-1830/dp/0521039827/ref=sr_1_27?s=books&ie=UTF8&qid=1399365646&sr=1-27 excerpt and text search] *Sperber, Jonathan. "Echoes of the French Revolution in the Rhineland, 1830-1849," ''Central European History'' (1989( 22#2 pp 200-217 *Sperber, Jonathan. ''Rhineland Radicals: The Democratic Movement and the Revolution of 1848-1849'' (1992) {{coord missing|Germany}} {{Authority control}} [[Category:Jerman]] [[Category:Negeri di Jerman]] [[Category:Sejarah Jerman]] gn1n5ujp3hzfurvwcf4322yfkep927y 6925857 6925854 2026-08-12T09:06:21Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Rhineland]] ke [[Rheinland]]: "Rhineland" dlm bhs Inggeris ← Rheinland dlm bhs Jerman yg tpt 6925854 wikitext text/x-wiki {{Expand language|langcode=de|otherarticle=Rheinland|date=November 2024}} [[File:Rheinland.svg|thumb|Jata Rheinland]] '''Rheinland''' ({{lang-fr|Rhénanie}}, {{lang-en|Rhineland}}) ialah nama yang digunakan untuk kawasan [[Jerman|Barat Jerman]] yang ditakrifkan tidak padat di sepanjang tengah [[Sungai Rhein]]. ==Istilah== [[File:Rheinprovinz-1830.svg|thumb|Provinsi Rhein (warna hijau) pada tahun 1830 melapisi sempadan moden.]] Dari segi sejarah, '''Negeri Rheinland'''<ref>{{cite book |last=Dickinson |first=Robert E. |year=1964 |title=Germany: A regional and economic geography |edition=2nd |location=London |publisher=Methuen |pages=357f |asin=B000IOFSEQ }}</ref> merujuk (secara fizikal) pada kawasan daratan yang ditakrifkan tidak padat yang melingkari kedua-dua tebing Sungai Rhein di [[Eropah Tengah]], dihuni oleh [[Orang Frank|orang Frank Ripuarian]] dan [[Orang Frank|orang Frank Salian]]. Dalam [[Zaman Pertengahan]], banyak [[negeri-negeri Imperial]] di sepanjang sungai muncul dari bekas [[wilayah kekuasaan duke]] kerajaan [[Lotharingia]], tanpa membangunkan mana-mana identiti politik atau budaya yang sama. Konsep "Rheinland" tidak berubah sehingga abad ke-19 selepas [[Perang Gabungan Pertama]], apabila sebuah [[Republik Cisrhenian]] yang tidak kekal lama telah ditubuhkan di wilayah taklukan Perancis. Istilah ini merangkumi keseluruhan zon pendudukan barat Rhein (B.Jerman: ''Linkes Rheinufer'') termasuk [[pengkalan terdepan]] di tebing timur. Selepas keruntuhan [[Empayar Perancis Pertama]] yang mendominasi Tebing Barat pada awal abad ke-19, jajahan [[Duci Besar Rhein Hilir]] dan [[Provinsi Jülich-Cleves-Berg|Jülich-Cleves-Berg]] telah diilhakkan kepada [[Kerajaan Prusia]]. Pada tahun 1822 pentadbiran Prusia menyusun semula wilayah itu sebagai [[Provinsi Rhein]] (juga dikenali sebagai '''Rhenish Prussia'''), satu istilah yang berterusan digunakan atas nama [[Negeri di Jerman|negeri-negeri Jerman]] iaitu [[Rhineland-Palatinate]] dan [[North Rhine-Westphalia]]. Selepas [[Perang Dunia I]], bahagian barat negeri Rhineland telah diduduki oleh tentera [[Tiga Entente|pakatan Entente]], kemudian dijadikan [[Kawasan bebas tentera|zon bebas tentera]] dibawah [[Persetiaan Versailles]] 1919. Tentera Jerman [[Perlengkapan tentera di Rhineland|melengkapkan tentera di negeri itu]] pada tahun 1936, sebagai sebahagian daripada ujian diplomatik, tiga tahun sebelum tercetusnya [[Perang Dunia II]]. ==Lihat juga== *[[Sungai Rhein]] *[[Cologne Bonn Region]] *[[Lower Rhine region]] *[[Kawasan bebas tentera]] ==Rujukan== {{Reflist}} == Bacaan lanjut == *Blanning, T. C. W. ''The French Revolution in Germany: Occupation and Resistance in the Rhineland 1792-1802'' (1983) *Brophy, James M. ''Popular Culture and the Public Sphere in the Rhineland, 1800-1850'' (2010) [http://www.amazon.com/Popular-Culture-Rhineland-1800-1850-European/dp/0521123925/ excerpt and text search] *Collar, Peter. ''The Propaganda War in the Rhineland: Weimar Germany, Race and Occupation after World War I'' (2013) [http://www.amazon.com/Propaganda-War-Rhineland-Occupation-International/dp/1780763468/ excerpt and text search] *Diefendorf, Jeffry M. ''Businessmen and Politics in the Rhineland, 1789-1834'' (1980) *Emmerson, J.T. ''Rhineland Crisis, 7 March 1936'' (1977) *{{cite book |first=Ken |last=Ford |first2=Tony |last2=Brian |title=The Rhineland 1945: The Last Killing Ground in the West |location=Oxford |publisher=Osprey |year=2000 |isbn=1-85532-999-9 }} *{{cite book |last=Marsden |first=Walter |year=1973 |title=The Rhineland |publisher=Hastings House |location=New York |isbn=0-8038-6324-1 }} *Rowe, Michael, ''From Reich to State: The Rhineland in the Revolutionary Age, 1780-1830'' (2007) [http://www.amazon.com/Reich-State-Rhineland-Revolutionary-1780-1830/dp/0521039827/ref=sr_1_27?s=books&ie=UTF8&qid=1399365646&sr=1-27 excerpt and text search] *Sperber, Jonathan. "Echoes of the French Revolution in the Rhineland, 1830-1849," ''Central European History'' (1989( 22#2 pp 200-217 *Sperber, Jonathan. ''Rhineland Radicals: The Democratic Movement and the Revolution of 1848-1849'' (1992) {{coord missing|Germany}} {{Authority control}} [[Category:Jerman]] [[Category:Negeri di Jerman]] [[Category:Sejarah Jerman]] gn1n5ujp3hzfurvwcf4322yfkep927y 0 840739 6925905 6694617 2026-08-12T09:57:54Z Qhairy 369721 /* 2020: The Album dan filem dokumentari */ 6925905 wikitext text/x-wiki {{rencana baik}} {{For|EP senama kumpulan ini|Blackpink (EP)}} {{Infobox musical artist | name = Blackpink | background = group_or_band | image = Blackpink PUBG 210321.jpg | landscape = yes | alt = | caption = Blackpink pada Mac 2021<br /> Dari kiri ke kanan: [[Jisoo]], [[Jennie Kim|Jennie]], [[Rosé (penyanyi)|Rosé]] dan [[Lalisa Manoban|Lisa]] | origin = [[Seoul]], Korea Selatan | genre = {{hlist|[[K-pop]]|[[Muzik tarian elektronik|EDM]]|[[Muzik hip hop|hip hop]]|trap}} | years_active = {{start date|2016}}–kini | label = {{hlist|[[YG Entertainment]]|[[YGEX]]|[[Interscope Records]]}} | associated_acts = [[YG Entertainment|YG Family]] | website = {{URL|blackpinkofficial.com}} | current_members = {{plainlist| * [[Jisoo|Jisoo Kim]] * [[Jennie Kim]] * [[Rosé (penyanyi)|Rosé Park]] * [[Lalisa Manobal]] }} }} '''Blackpink''' ([[Hangul]]: 블랙핑크); digayakan sebagai '''BLACKPINK''' atau '''BLΛƆKPIИK''' ialah sebuah kumpulan muzik wanita [[Korea Selatan]] yang dibentuk oleh [[YG Entertainment]]. Terdiri daripada empat orang ahli iaitu [[Jisoo|Kim Ji-soo]], [[Jennie Kim]], [[Rosé (penyanyi)|Roseanne Park]] dan [[Lalisa Manobal|Lalisa Manoban]] . Peminat kumpulan ini dinamakan sebagai "blink". Kumpulan muzik ini membuat kemunculan pertama pada 8 Ogos 2016 melalui ''[[Square One (album single)|Square One]]''. Dengan kejayaan komersial kumpulan ini dalam lima bulan pertama, mereka telah dinobatkan sebagai Artis Baru Terbaik Tahunan di Anugerah Golden Disc ke–31 dan [[Anugerah Muzik Seoul]] ke–26. Blackpink menjadi kumpulan muzik [[K-pop]] wanita yang berada di kedudukan tertinggi dalam carta [[Billboard]] Social 50, di kedudukan nombor 15.{{R|A1}}{{R|A2}} Mereka juga menjadi kumpulan K-pop wanita pertama berada dalam 25 Lagu Musim Panas Teratas Global [[YouTube]] menerusi lagu "As If It's Your Last".{{R|A3}} Mereka turut menjadi artis K-pop wanita pertama yang mempunyai tiga lagu nombor satu di carta Lagu Digital Dunia Billboard.{{R|A4}} Blackpink kini menjadi kumpulan gadis yang paling diikuti [[Spotify]] dan kumpulan wanita, pengkarya wanita dan pengkarya Asia paling dilanggani di [[YouTube]].<ref>{{cite web|author=Ana Monroy Yglesias|date=July 2, 2020|title="How You Like That:" Blackpink Breaks Multiple Records With Latest Music Video|url=https://www.grammy.com/grammys/news/how-you-blackpink-breaks-multiple-records-latest-music-video|access-date=July 6, 2020|website=[[Grammy Awards]]}}</ref><ref>{{cite web|date=September 10, 2019|title=Blackpink are music group with highest number of YouTube subscribers|url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/blackpink-are-music-group-with-highest-number-of-youtube-subscribers|access-date=July 6, 2020|website=[[The Straits Times]]}}</ref> == Sejarah == ===2016=== Dengan persediaan promosi bermula tahun 2012,{{R|B1}}{{R|B2}} [[YG Entertainment]] mendedahkan senarai ahli dan nama kumpulan ini pada 29 Jun 2016.{{R|B3}}{{R|B4}} Blackpink merupakan kumpulan wanita pertama YG Entertainment dalam tempoh tujuh tahun selepas [[2NE1]].{{R|:0}} Mereka membuat kemunculan pertama menerusi ''[[Square One (album single)|Square One]]'' pada 8 Ogos 2016.{{R|:0}}{{R|B5}} Lagu "Boombayah" diterbitkan oleh Teddy Park dan ditulis bersama oleh Bekuh BOOM.{{R|B6}} Video muzik lagu ini diarahkan oleh Seo Hyun-seung.{{R|B7}} Lagu "Whistle" (휘파람) diterbitkan oleh Teddy Park dan Future Bounce manakala seni katanya ditulis oleh Teddy Park dan Bekuh BOOM.{{R|B8}}{{R|B9}} Kedua-dua lagu tersebut menduduki tempat pertama dan kedua dalam carta Lagu Digital Dunia ''[[Billboard]]'' dan merupakan kumpulan terpantas untuk berbuat demikian. Mereka juga merupakan artis Korea ketiga untuk menduduki dua tempat teratas selepas [[Psy]] dan [[Big Bang (kumpulan muzik)|Big Bang]].<ref name="Square One US"/> "Whistle" menduduki tempat teratas carta digital, muat turun, penstriman dan mudah alih [[carta Gaon|Gaon]] untuk bulan Ogos 2016. Mereka juga menduduki tempat pertama dalam carta video muzik K-pop dan populariti QQ Music.<ref name="Blackpink wraps up"/> Persembahan program muzik pertama Black Pink adalah semasa siaran 14 Ogos 2016 ''[[Inkigayo]]''.{{R|B10}} Kemenangan mereka di dalam Inkigayo memecahkan rekod untuk kumpulan wanita dengan masa terpantas untuk memenangi program muzik selepas kemunculan pertama (14 hari). Promosi untuk ''Square One'' tamat pada 11 September 2016 dengan satu lagi kemenangan dalam Inkigayo. Blackpink mengeluarkan album kedua mereka, ''[[Square Two]]'' bersama lagu utama, "Playing with Fire" (불장난) dan "Stay" pada 1 November 2016. Mereka membuat persembahan kemunculan kembali dalam ''[[Inkigayo]]'' pada 6 November dan dalam ''[[M Countdown|M!'Countdown]]'' pada 10 November 2016.{{R|B11}} "Playing with Fire" merupakan lagu kedua mereka untuk menduduki tempat pertama dalam carta Lagu Digital Dunia Billboard.{{R|B12}} Di Korea Selatan, "Playing with Fire" menduduki tempat ketiga manakala "Stay" menduduki tempat ke–10.{{R|B13}} ===2017=== Pada 16 Mei 2017, satu pengumuman dibuat di mana Blackpink akan membuat penampilan pertama di Jepun pada waktu musim panas dengan pertunjukan sulung berlangsung pada 20 Julai di Nippon Budokan, [[Tokyo]] dan pelancaran album mini (EP) pada 9 Ogos. Pertunjukan tersebut dihadiri oleh lebih daripada 14,000 orang dan dilaporkan bahawa sekitar 200,000 orang cuba untuk mendapat tiket pertunjukan itu.{{R|c5}}{{R|c6}} Satu coretan video muzik lagu "Boombayah" untuk versi bahasa Jepun telah diudarakan di televisyen pada 17 Mei. Tarikh pelancaran album kemudiannya diubah kepada 30 Ogos.<ref name="YGEX_Debut"/> Pada 22 Jun, Blackpink melancarkan sebuah single baru bertajuk "As If It's Your Last" (마지막처럼). Lagu ini menduduki tempat pertama dalam carta Lagu Digital Dunia Billboard pada 22 Jun, menjadikan ia lagu ketiga mereka untuk menduduki tempat pertama dalam carta tersebut.{{R|c7}} Dalam masa 17 jam dilancarkan, video muzik lagu tersebut memperoleh lebih daripada 11 juta tontonan di [[YouTube]], menjadikannya video muzik terpantas untuk melebihi 10 juta tontonan oleh kumpulan muzik K-pop, di mana ia memecahkan rekod yang dipegang oleh lagu "Not Today" nyanyian [[BTS (kumpulan muzik)|BTS]] dengan 10 juta tontonan di dalam 21 jam.{{R|c8}}{{R|c9}} Tambahan lagi, video muzik "As If It's Your Last" kemudiannya memecahkan rekod untuk video muzik oleh kumpulan wanita Korea yang paling disukai di YouTube.{{R|cc}} Kumpulan ini membuat kemunculan rasmi mereka di Jepun pada 30 Ogos 2017 menerusi pengeluaran album mini [[Blackpink (EP)|''Blackpink'']].{{R|c11}} EP penampilan pertama Jepun itu berjaya menduduki tempat pertama dalam Carta Album [[Oricon]] dengan 39,000 salinan fizikal terjual pada minggu pertama, menjadikan Blackpink kumpulan muzik luar negara yang berada kedudukan pertama dengan pelancaran sulung selepas album ''200 km/h in the Wrong Lane'' (2002) oleh pasangan muzikal t.A.T.u. dan ''[[2NE1 2nd Mini Album#Versi bahasa Jepun|NOLZA]]'' (2011) oleh [[2NE1]].{{R|c12}}{{R|:1}} === 2018–2019: Kejayaan antarabangsa, ''Square Up'', ''Kill This Love'', dan Jelajah pertama dunia === Pada tahun 2018, Blackpink telah diumumkan akan kembali menerusi sebuah album yang dipakej semula, ''Re:Blackpink''.<ref>{{Cite news|url= http://www.koogle.tv/media/news/black-pink-comes-back-with-their-japanese-repackage-album-re-black-pink|title= Black Pink comes back with their Japanese repackage album 'Re: Black Pink'|accessdate= 24 Mac 2018|archive-date= 2018-07-14|archive-url= https://web.archive.org/web/20180714170218/http://www.koogle.tv/media/news/black-pink-comes-back-with-their-japanese-repackage-album-re-black-pink/|url-status= dead}}</ref> Album ini dikeluarkan pada 28 Mac dan mengandungi kesemua lagu mereka sebelum ini di dalam Bahasa Jepun dan Korea.<ref>{{Cite news|url= http://ygex.jp/blackpink/discography/detail.php?id=1015574|title= REPACKAGE MINI ALBUM『Re: BLACKPINK』|accessdate=16 Mac 2018|language=ja-JP}}</ref> [[File:180125_서울가요대상_-_블랙핑크.png|225px|thumb|left|Blackpink di [[Seoul Music Awards]] pada tahun 2018.]] Pada 15 Jun 2018, kumpulan ini mengeluarkan album mini berbahasa Korea pertama mereka, bertajuk ''[[Square Up (Blackpink EP)|Square Up]]''.<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8461197/blackpink-square-up-ep-ddu-du-ddu-du-video|title=BlackPink Release 'Square Up' EP Fronted by Sharp-Shooting 'Ddu-Du Ddu-Du' Music Video|work=Billboard|last=Herman|first=Tamar|accessdate=June 15, 2018}}</ref> Single utama, "[[Ddu-Du Ddu-Du]]", memulakan debutnya di nombor 17 di [[Official Charts Company|Official Trending Chart]] di United Kingdom, menjadikan mereka kumpulan K-pop wanita pertama yang masuk carta sejak dilancarkan pada tahun 2016.<ref>{{cite web|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/years-and-years-if-youre-over-me-hits-number-1-on-the-official-trending-chart__23191/|title=Years and Years' If You're Over Me hits Number 1 on the Official Trending Chart|work=[[Official Charts Company|Official Charts UK]]|last=Copsey|first=Rob|accessdate=June 22, 2018}}</ref> Single ini juga membuat debut di nombor 55 di ''Billboard'' Hot 100, dengan 12.4 juta aliran AS dan 7.000 muat turun pada minggu pelacakan yang berakhir pada 21 Jun 2018, menjadikan Blackpink sebagai kumpulan gadis Korea dengan tangga lagu tertinggi di carta.<ref name="US 200"/> Single ini juga muncul di tangga ke 39 di carta Streaming Songs Amerika Syarikat, menjadikan Blackpink menjadi kumpulan gadis K-pop pertama yang memasuki carta.<ref name="US 200"/> memulakan debutnya di nombor 39 di carta Streaming Songs AS, menjadikan Blackpink menjadi kumpulan gadis K-pop pertama yang memasuki carta.<ref name="US 200"/> ''Square Up'' juga membawa kumpulan itu entri pertama mereka dan album dengan carta tertinggi oleh kumpulan K-pop semua wanita pada masa ia dilancarkan di [[Billboard 200|''Billboard'' 200]], debut di nombor 40 dengan 14,000 unit setara..<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/tamarherman/2018/06/25/blackpink-becomes-highest-charting-k-pop-girl-group-in-america-with-square-up-ddu-du-ddu-du/|title=BLACKPINK Becomes Highest-Charting K-Pop Girl Group In America With 'Square Up' & 'Ddu-Du Ddu-Du'|work=Forbes|last=Herman|first=Tamar|date=June 25, 2018|accessdate=June 26, 2018}}</ref> Album mini ini juga menduduki tangga teratas ''Billboard'' World Albums chart.<ref name="US 200">{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8462635/blackpink-k-pop-history-hot-100-billboard-200|title=BLACKPINK Makes K-Pop History on Hot 100, Billboard 200 & More With 'DDU-DU DDU-DU'|work=Billboard|last=Zellner|first=Xander|date=June 25, 2018|accessdate=June 26, 2018}}</ref> Di Korea Selatan, ''Square Up'' memulakan debutnya di nombor satu di [[Carta Album Gaon|Gaon Albums Chart]].<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/album.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=&targetTime=25&hitYear=2018&termGbn=week|title=국내 대표 음악 차트 가온차트!|website=gaonchart.co.kr|access-date=June 28, 2018}}</ref> "Ddu-Du Ddu-Du" memuncak di tangga pertama di [[Carta Single Gaon|digital]], muat turun, streaming, dan carta mudah alih di [[Carta Gaon|Gaon]] pada minggu kedua, sementara "[[Forever Young (lagu Blackpink)|Forever Young]]" memuncak di nombor dua.<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=25&hitYear=2018&termGbn=week|title=국내 대표 음악 차트 가온차트!|website=gaonchart.co.kr|access-date=June 28, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1020&targetTime=25&hitYear=2018&termGbn=week|title=국내 대표 음악 차트 가온차트!|website=gaonchart.co.kr|access-date=June 28, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S1040&targetTime=25&hitYear=2018&termGbn=week|title=국내 대표 음악 차트 가온차트!|website=gaonchart.co.kr|access-date=June 28, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/mobile.gaon?nationGbn=T&serviceGbn=S2020&targetTime=25&hitYear=2018&termGbn=week|title=국내 대표 음악 차트 가온차트!|website=gaonchart.co.kr|access-date=June 28, 2018}}</ref> [[YouTube]] tayangan rasmi menyaksikan video muzik untuk "Ddu-Du Ddu-Du" mengumpulkan total 36.2 juta tontonan dalam 24 jam selepas dilancarkan, menjadikannya sebagai video dalam talian paling banyak dilihat dalam 24 jam pertama oleh tindakan Korea dan video muzik kedua paling banyak ditonton sepanjang masa dalam 24 jam pertama pelancaran pada masa itu.<ref name=MetroUK2018Jul5>{{Cite news|url= https://metro.co.uk/2018/07/05/black-pinks-ddu-du-ddu-du-music-video-scores-36-2million-views-first-24-hours-7685058/|title=Black Pink's Ddu-Du Ddu-Du music video scores 36.2 million views in first 24 hours| work=Metro UK|access-date=July 5, 2018}}</ref> [[File:180624 블랙핑크 분당 AK플라자 팬사인회 1.jpg|225px|thumb|right|Blackpink menghadiri acara peminat untuk Square Up yang diadakan di AK Plaza di Bundang pada 24 Jun 2018.]] Pada 7 Julai, perhentian terakhir jelajah ditambahkan pada 24 Disember di Kyocera Dome Osaka sebagai hadiah Krismas untuk peminat.<ref>{{cite web|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110940619|script-title=ko:블랙핑크, 日 6대 스포츠지 대서특필.."초고속 돔 입성"|language=ko|date=July 7, 2018|accessdate=August 19, 2018|work=Osen}}</ref> Mereka memulakan jelajah Jepun pertama mereka, "Blackpink Arena Tour 2018", di [[Osaka]] dari 24 hingga 25 Julai.<ref name="Osaka Jo">{{cite web|url=http://www.todaykorea.co.kr/news/view.php?no=255499|script-title=ko:블랙핑크, 성공적인 일본 데뷔...쇼케이스 매진|language=ko|work=Today Korea|accessdate=August 20, 2018|date=July 25, 2018}}</ref> Pada 12 September, diumumkan bahawa kumpulan itu akan mengadakan konsert pertama mereka di Seoul bertajuk "Blackpink 2018 Tour [In Your Area] Seoul x BC Card" di Olympic Gymnastics Arena.<ref name="InYourAreaTour">{{cite web|url=http://www.yg-life.com/archives/114084?lang=en|title=BLACKINK to Hold Group's First Ever Concert in Seoul… Fan Club BLINK Will Gather for the First Time|work=YG Life|date=September 12, 2018|accessdate=September 16, 2018}}</ref> The concert led to ,Konsert ini membawa kepada the In Your Area World Tour, yang berterusan hingga 2019 dan awal 2020 di seluruh Amerika Utara, Eropah, Oceania dan Jepun. Jelajah ini akhirnya menjadi jelajah terlaris oleh kumpulan gadis Korea pada akhir perjalanannya.<ref>{{cite web |title=BLACKPINK on the Message of New Single 'How You Like That'|url=https://time.com/5859277/blackpink-how-you-like-that/|last=Moom |first=Kat |date=June 26, 2020|website= Time |access-date=July 11, 2020}}</ref> Pada 19 Oktober, penyanyi Inggeris [[Dua Lipa]] melancarkan "[[Kiss and Make Up (lagu Dua Lipa dan Black Pink)|Kiss and Make Up]]" dengan Blackpink, lagu baru untuk edisi terbitannya yang baru album debut bertajuk dengan namanya sendiri.<ref>{{cite web |url=https://www.iheart.com/content/2018-09-04-dua-lipa-announces-blackpink-collab-kiss-and-make-up-get-the-details/ |title=Dua Lipa Announces Blackink Collab 'Kiss And Make Up': Get The Details |first=Hayden |last=Brooks |date=September 4, 2018 |accessdate=October 30, 2018 |publisher=iHeartMedia}}</ref> "Kiss and Make Up" memulakan debutnya di nombor 93 di ''Billboard'' Hot 100, menandakan entri kedua Blackpink dalam carta dan menjadikan mereka satu-satunya kumpulan gadis Korea yang mendapat sekurang-kurangnya dua penyertaan di carta.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8482359/dua-lipa-blackpink-kiss-and-make-up-hot-100-charts |title=BLACKPINK Score Second Hot 100 Entry Thanks to 'Kiss and Make Up' With Dua Lipa |last=Benjamin |first=Jeff |date=October 29, 2018 |website=Billboard |access-date=December 27, 2018}}</ref> Lagu ini juga menjadi entri kedua mereka di UK Singles Chart, memuncak di nombor 36, dan 40 pertama mereka masuk. Mereka adalah kumpulan wanita Korea pertama dan aksi ketiga Korea keseluruhan untuk mencapai 40 teratas.<ref>{{cite web |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/blackpink-are-officially-the-first-ever-female-k-pop-group-to-enter-the-official-uk-top-40__24563/ |title=Blackpink are officially the first ever female K-pop group to enter the Official UK Top 40 |last=Ainsley |first=Helen |date=October 26, 2018 |website= |publisher=[[Official Charts Company]] |access-date=December 27, 2018}}</ref> Pada bulan Oktober 2018, kumpulan ini menandatangani kontrak dengan [[Interscope Records]] dalam kerjasama global dengan YG Entertainment; mereka akan diwakili oleh Interscope dan [[Universal Music Group]] di luar Asia.<ref name="Interscope">{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/caitlinkelley/2018/10/23/blackpink-global-interscope/|title=BLACKPINK Go Global By Signing With Interscope|author=Kelley, Caitlyn|website=[[Forbes]]|date=October 23, 2018|accessdate=October 23, 2018}}</ref> Pada bulan November 2018, Blackpink mengumumkan tarikh jelajah tambahan untuk "In Your Area World Tour" mereka, yang merangkumi tiga belas tarikh di seluruh Asia dari Januari hingga Mac 2019.<ref>{{cite web |url=http://www.mtvasia.com/news/99dvd9/blackpink-will-be-in-your-area-in-2019-with-an-asia-tour |title=Black Pink Will be In Your Area in 2019 With an Asia Tour |date=November 1, 2018 |website=[[MTV]] Asia |access-date=December 28, 2018}}</ref> [[Jennie Kim|Jennie]] memulakan debutnya sebagai artis solo dengan single, "[[Solo (lagu Jennie)|Solo]]", di konsert Blackpink Seoul pada 11 November; lagu dan video muzik rasminya dikeluarkan pada hari berikutnya.<ref>{{cite web |url=http://www.mtvasia.com/news/grxmep/blackpink-jennie-solo-music-video-yg |title=Black Pink's Jennie Makes Her "Solo" Debut and the Internet is Already in Love with It |date=November 13, 2018 |website=[[MTV]] Asia |access-date=December 28, 2018}}</ref> Album studio Jepun pertama mereka, ''[[Blackpink in Your Area]]'', telah tersedia secara digital pada 23 November dan secara fizikal pada 5 Disember.<ref>{{Cite web|url=https://ygex.jp/blackpink/news/detail.php?id=1067529|title=フルアルバム「BLACKPINK IN YOUR AREA」を11月23日(金)0:00より全曲先行配信決定！|website=Blackpink Official Website|language=ja|accessdate=November 28, 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181128043256/https://ygex.jp/blackpink/news/detail.php?id=1067529 |archivedate=November 28, 2018}}</ref> Album ini merangkumi versi Jepun dari semua perilisan sebelumnya dan debut di nombor 9 di Oricon Albums Chart, terjual sebanyak 13,000 salinan pada minggu pertama.<ref>{{cite web|url=https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2018-12-17/|title=週間　アルバムランキング 2018年12月17日付（2018年12月03日～2018年12月09日）|archive-url=https://web.archive.org/web/20181212040629/https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2018-12-17/|archive-date=December 12, 2018|access-date=December 12, 2018}}</ref> [[Fail:20190106 (NEWSEN) 블랙핑크 (BLACKPINK), 수줍은 많은 소녀지만 돋보이는 아름다운 미모 (Golden Disc Awards 2019) (2).jpg|thumb|left|Blackpink di Golden Disc Awards 2019.]] Blackpink membuat debut Amerika mereka di [[Universal Music Group]] 2019 [[Anugerah Grammy|Grammy]] Artist Showcase, satu-satunya acara undangan di ROW di Downtown Los Angeles pada 9 Februari 2019.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/news/8497216/blackpink-us-debut-performance-universal-music-grammy-showcase |title=Blackpink to Make US Performance Debut at Universal Music's Grammy Artist Showcase |last=Stutz |first=Colin |date=February 8, 2019 |website=Billboard |access-date=February 9, 2019}}</ref> Kumpulan ini muncul di beberapa rancangan televisyen Amerika selepas penampilan sulung mereka, termasuk '''The Late Show with Stephen Colbert''' dan ''[[Good Morning America]]''.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/8497023/blackpink-to-perform-on-the-late-show-stephen-colbert |title=BLACKPINK to Perform on 'The Late Show' |last=Herman |first=Tamar |date=February 6, 2019 |website=Billboard |access-date=February 7, 2019}}</ref><ref name="Colbert">{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190207000472|title=BLACKPINK to appear on CBS talk show hosted by comedian Stephen Colbert|date=February 7, 2019|website=The Korea Herald|access-date=February 7, 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2019/02/05/blackpink-us-promotions-good-morning-america/ |title=Blackpink Land 'Good Morning America' Performance In K-Pop's Latest Mainstream Move |last=Benjamin |first=Jeff |date=February 5, 2019 |website=Forbes |access-date=February 6, 2019}}</ref> Pada bulan Mac tahun yang sama, mereka menjadi kumpulan gadis K-pop pertama yang membuat liputan majalah ''Billboard''.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190301000080 |title=BLACKPINK becomes first Korean cover girls for Billboard |date=March 1, 2019 |website=The Korea Herald |access-date=March 4, 2019}}</ref> Album mini ketiga Blackpink, ''[[Kill This Love]]'', yang dipimpin oleh single dengan nama yang sama, dirilis pada 5 April 2019.<ref>{{cite web |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190325000285 |title=BLACKPINK to drop new album, "Kill This Love", next month |date=March 25, 2019 |website=The Korea Herald |access-date=March 25, 2019}}</ref> ''Kill This Love'' memulakan debutnya di nombor 24 di '' Billboard '' 200, sementara single utama mencapai nombor 41 di Hot 100, menjadi rangkuman terbanyak dengan aksi wanita Korea pada dua utama ''Billboard'' charts.<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8507331/blackpink-kill-this-love-k-pop-history-hot-100-billboard-200|title=Blackpink's 'Kill This Love' Makes K-Pop History on Hot 100 & Billboard 200 Charts|date=April 15, 2019|work=Billboard|first=Xander|last=Zellner|accessdate=May 4, 2019}}</ref> "[[Kill This Love (lagu)|Kill This Love]]" dimasukkan dalam senarai ''Billboard''{{'}}s list of the 100 Best Songs of 2019.<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/media/lists/best-songs-of-2019-top-100-8545893|title=The 100 Best Songs of 2019: Staff List|work=Billboard|date=November 12, 2019|accessdate=December 15, 2019}}</ref> Lagu "[[Forever Young (lagu Blackpink)|Forever Young]]", dirilis sebagai [[Sisi A dan sisi B|B-side]] dari Album mini ''[[Square Up (EP)|Square Up]]'' (2018) , melepasi 2.5 juta muat turun pada bulan Disember 2019, menjadikannya lagu kelima secara keseluruhan dan kedua mereka memperoleh sijil platinum untuk muat turun dari [[Carta Gaon|Korea Music Content Association]] (KMCA), setelah "Ddu-Du Ddu-Du".<ref>{{cite web|url=http://gaonchart.co.kr/main/section/certification/list.gaon?serviceGbn=S1020|title=South Korean single certifications – Blackpink – Forever Young|language=ko|publisher=[[Gaon Music Chart|Korea Music Content Association]] (KMCA)|accessdate=December 13, 2019}}</ref> Kumpulan ini tampil di Coachella Festival 2019 pada 12 dan 19 April 2019, menjadikan mereka kumpulan K-pop wanita pertama yang melakukannya.<ref>{{cite web|last=Adejobi|first=Alicia|date=January 3, 2019|title=Blackpink Become First K-pop Girl Group to Perform at Coachella as They Join Ariana Grande on 2019 Line-up|url=https://metro.co.uk/2019/01/03/blackpink-become-first-k-pop-girl-group-perform-coachella-join-ariana-grande-2019-line-8304437/|access-date=January 3, 2019|website= Metro|publisher=DMG Media}}</ref><ref>{{cite news|last=Willman|first=Chris|date=April 12, 2019|title=Blackpink Win Over Coachella With First Full U.S. Concert|newspaper= Variety|url=https://variety.com/2019/music/news/blackpink-wins-over-coachella-american-concert-debut-1203188858/}}</ref> Pada 16 Oktober 2019, versi Jepun '' Kill This Love '' dilancarkan ke pasaran Jepun, memuncak di tangga ke-17 di Oricon Albums Chart.<ref>{{cite web|title=Kill This Love Japanese Version|url=https://music.apple.com/us/album/kill-this-love-japan-version-ep/1482719359|website=Apple Music|publisher=Apple Inc.|accessdate=June 14, 2020}}</ref> Kumpulan ini memasuki Jepun untuk pelbagai aktiviti promosi, termasuk penampilan di program televisyen muzik Jepun [[TV Asahi]] ''Music Station'' dan [[Fuji TV]] ''Love Music''.<ref>{{cite web|url=https://star.mt.co.kr/stview.php?no=2019101808321893534|title=블랙핑크, 오늘(18일) 데뷔 후 처음 日 '엠스테' 출연|publisher=Starnews|date=October 18, 2019|accessdate=June 14, 2020}}</ref> === 2020: ''The Album'' dan filem dokumentari === Pada 22 April, disahkan kumpulan ini akan tampil di album studio keenam [[Lady Gaga]], ''Chromatica'', di lagu bertajuk "[[Sour Candy (lagu Lady Gaga dan Blackpink)|Sour Candy]]", yang dirilis sebagai single promosi pada 28 Mei 2020.<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9363808/lady-gaga-chromatica-official-track-list|title=Lady Gaga Confirms 'Chromatica' Track List, With Some Star-Studded Guests|last=Daw|first=Stephen|magazine=Billboard|accessdate=April 22, 2020|date=April 22, 2020}}</ref> Pada ''Billboard'' Hot 100 chart, lagu ini memulai debutnya di nombor 33, memberikan Lady Gaga ke-40 hit ke-25 teratas dan Blackpink pertama, menjadi lagu dengan charting tertinggi mereka di Amerika Syarikat hingga kini dan juga lagu charting tertinggi oleh kumpulan gadis K-pop. Di Australia, lagu ini muncul di tangga ke-8, menjadi hit tertinggi di Blackpink di negara ini.<ref>{{cite web|url=https://www.sbs.com.au/popasia/blog/2020/06/08/blackpink-hit-aria-top-10-lady-gagas-sour-candy|title=BLACKPINK hit ARIA Top 10 with Lady Gaga's "Sour Candy"|publisher=SBS PopAsia|date=June 8, 2020|accessdate=June 14, 2020}}</ref> It also became their first top-twenty single in the United Kingdom, debuting at number 17.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-52939957|title=Lady Gaga's Chromatica is the fastest-selling album of 2020|publisher=[[BBC]]|date=June 5, 2020|accessdate=June 14, 2020}}</ref> Pada 18 Mei, YG Entertainment mengumumkan kumpulan itu akan mengeluarkan single pra-rilis pada bulan Jun, diikuti oleh pelancaran single tambahan antara bulan Julai dan Ogos, untuk mempromosikan album panjang Korea pertama mereka pada bulan September.<ref>{{citeweb|url=https://star.mt.co.kr/view.html?gnb=news&snb=search&no=2020050410445616469|title=[단독] 블랙핑크, 6월 컴백..YG "정확한 날짜 팬들에게"(종합)|date=May 4, 2020|accessdate=May 4, 2020|language=ko|website=Star News|last=Moon|first=Wan-sik|archive-date=2021-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210601183054/https://www.mt.co.kr/404.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports.donga.com/article/all/20200518/101093085/1|title=블랙핑크 측 "첫 정규앨범 작업 끝…오는 9월 발표 예정" [공식]|website=Sports Dongha|accessdate=May 18, 2020}}</ref> Pada 2 Jun, YG Entertainment mengesahkan bahawa setelah pelancaran album panjang pertama kumpulan, ahli Rosé, Lisa, dan Jisoo akan melancarkan projek masing-masing, dengan album solo Rosé yang pertama dilancarkan.<ref>{{cite web|url=http://www.mydaily.co.kr/new_yk/html/read.php?newsid=202006010910858499&ext=na|title=[공식입장] YG "블랙핑크, 로제·리사·지수 솔로곡 낸다…9월 정규앨범 이후 순차 발표"|publisher=Mydaily|date=June 1, 2020|accessdate=June 14, 2020}}</ref> Single mereka "[[How You Like That]]" dilancarkan secara digital pada 26 Jun.<ref>{{cite web|url=http://sports.hankooki.com/lpage/entv/202006/sp20200610112119136690.htm?s_ref=nv|title=[공식입장] YG "블랙핑크, 로제·리사·지수 솔로곡 낸다…9월 정규앨범 이후 순차 발표"|publisher=Sports Hankooki|date=June 10, 2020|accessdate=June 14, 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.spotvnews.co.kr/?mod=news&act=articleView&idxno=362515|title='컴백 D-10' 블랙핑크, '하우 유 라이크 댓' 타이틀 포스터 공개|publisher=SpotvNews|date=June 16, 2020|accessdate=June 17, 2020}}</ref> Lagu ini debut di nombor 12 di [[Carta Single Gaon|Gaon Digital Chart]] dengan hanya 1 hari dan 16 jam penjejakan dan memuncak di tangga pertama di carta digital, muat turun, dan streaming Gaon pada minggu kedua.<ref>{{citeweb|url=https://entertain.naver.com/read?oid=241&aid=0003036961|title=아이유, 가온차트 6월 2관왕…2개월 연속 기록|date=July 9, 2020|accessdate=July 9, 2020|language=ko|website=Ilgan Sports|publisher=Naver|last=Hwang|first=Ji-young}}</ref> "How You Like That" menjadi lagu kelima Blackpink yang menduduki tangga teratas di ''Billboard'' Hot 100 (memuncak di No. 33) dan video muziknya memecah lima Guinness World Records.<ref>{{Cite web|date=June 30, 2020|title=BLACKPINK's return sets new YouTube records with How You Like That|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/6/blackpinks-return-sets-new-youtube-records-with-how-you-like-that-622453|access-date=September 3, 2020|website=Guinness World Records|language=en-GB}}</ref> Lagu ini menduduki tempat pertama dalam 10 Lagu Teratas Global [[YouTube Music]] pada Musim Panas 2020,,<ref>{{cite web |title=YouTube Music's top songs and trends of summer 2020|url=https://blog.youtube/culture-and-trends/youtube-musics-top-songs-and-trends-of-summer-2020/|website=Youtube Official Blog|date=September 2, 2020|accessdate=October 1, 2020}}</ref> dan memenangi Song of Summer di 2020 MTV Video Music Awards, menjadikan Blackpink sebagai kumpulan wanita Korea pertama yang menang dalam anugerah tersebut.<ref>{{cite web |last1=Hicap |first1=Johnathan |title=BTS bags all 4 awards, BLACKPINK wins first trophy at 2020 MTV Video Music Awards |url=https://mb.com.ph/2020/08/31/bts-bags-all-4-awards-blackpink-wins-first-trophy-at-2020-mtv-video-music-awards/ |website=Manila Bulletin|date=August 31, 2020|accessdate=August 31, 2020}}</ref> Pada 23 Julai, YG Entertainment mengumumkan bahawa single baru, "[[Ice Cream (Lagu Blackpink dan Selena Gomez)|Ice Cream]]", bersama dengan penyanyi Amerika [[Selena Gomez]], akan dikeluarkan pada 28 Ogos.<ref>{{Cite web|last=Ent|first=Y. G.|title=BLACKPINK to Release Second New Single on August… Shocking Collaboration Coming Up|url=https://yg-life.com/archives/157367?lang=en|access-date=July 24, 2020|website=YG LIFE|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Hong|first=Seung-han|title=블랙핑크, 두번째 신고 8월 28일 발표[공식]|url=https://entertain.naver.com/read?oid=468&aid=0000684961|website=Sports Seoul|date=August 4, 2020|accessdate=August 4, 2020|language=ko}}</ref> "Ice Cream" memulakan debutnya dan memuncak di nombor 13 di ''Billboard'' Hot 100, menjadikannya lagu Blackpink dengan carta tertinggi di tangga lagu.<ref>{{cite web |url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9445890/blackpink-hits-new-hot-100-high-ice-cream|title=Blackpink Hits New Hot 100 High With Debut of Selena Gomez Collab 'Ice Cream'|work=Billboard|date=September 8, 2020 |accessdate=September 9, 2020 |last=Trust|first=Gary}}</ref> Blackpink melancarkan album studio Korea pertama mereka, ''[[Album (album Blackpink)|Album]]'', dengan "[[Lovesick Girls]]" sebagai single ketiga dan utama pada 2 Oktober 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9455973/blackpink-lovesick-girls-the-album|title=Blackpink Announces New Single From 'The Album'|date=September 27, 2020|first=Ashley|last=Iasimone|website=Billboard|accessdate=September 28, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200928033522/https://www.billboard.com/articles/columns/k-town/9455973/blackpink-lovesick-girls-the-album|archivedate=September 28, 2020}}</ref> Menjelang tayangan perdana video muzik eksklusif mereka "Lovesick Girls" hanya 15 minit sebelum tengah malam [[Zon Waktu Timur|ET]], Blackpink tampil dalam rancangan muzik asli baru Youtube ''Dirilis'' sebagai artis pertunjukan pertama, di mana termasuk momen "akses tanpa filter" kumpulan.<ref>{{cite web |url=https://variety.com/2020/digital/asia/blackpink-youtube-released-weekly-music-show-1234786937/|title=Blackpink to Kick Off YouTube's New 'Released' Weekly Music Show|work=Variety|date=September 30, 2020 |accessdate=October 1, 2020 |last=Spangler|first=Todd}}</ref> ''The Album'' memuncak di nombor dua di [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] dan UK Album Chart, menjadikan Blackpink sebagai wanita Korea yang mendapat carta tertinggi di carta tersebut.<ref>{{Cite web|last=Caulfield|first=Keith|title=21 Savage & Metro Boomin's 'Savage Mode II' Debuts at No. 1 on Billboard 200 Chart|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9463907/21-savage-metro-boomin-savage-billboard-200-chart-debut|date=October 11, 2020|access-date=October 13, 2020|website=Billboard|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/charts/albums-chart/|title=UK Top 100 Albums Chart|publisher=Official Charts UK|date=October 9, 2020|accessdate=October 10, 2020}}</ref> Album ini juga mencatatkan rekod penjualan album minggu pertama untuk kumpulan wanita Korea, mencapai kira-kira 590,000 salinan yang terjual hanya dalam sehari selepas tarikh perilisan album fizikal.<ref>{{cite web|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=001&aid=0011925721|title=블랙핑크, 걸그룹 초동 기록 하루만에 깼다…59만장 판매고|trans-title=Blackpink, broke first-week sales record in just one day... 590,000 copies sold|date=October 7, 2020|accessdate=October 13, 2020|language=ko|work=Yonhap News|publisher=Naver|last=Oh|first=Bo-ram}}</ref> Dokumentari pertama Blackpink, ''[[Blackpink: Light Up the Sky]]'', tayangan perdana di [[Netflix]] pada 14 Oktober 2020 dan merangkumi empat tahun sejak debut kumpulan itu pada tahun 2016. Dokumentari ini merangkumi rakaman dari hari latihan mereka, melihat perjalanan kehidupan mereka, kisah di sebalik tabir dan wawancara dengan ahli.<ref name=netflix>{{cite web |url=https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2020/09/08/blackpink-netflix-documentary-light-up-the-sky-kpop/#6ae991fb60b5|title=BLACKPINK's Netflix Documentary Marks Streaming Service Diving into K-Pop Originals|work=Forbes|date=September 8, 2020 |accessdate=September 9, 2020 |last=Benjamin|first=Jeff}}</ref> === 2026: Album mini ''Deadline'' dan sambutan ulang tahun ke-10 === Menjelang ulang tahun ke-10 Blackpink pada 8 Ogos 2026, pengurusan aktiviti kumpulan tersebut menerima perhatian berikutan kesukaran menyelaraskan jadual keempat-empat ahli. Sejak kontrak individu mereka dengan [[YG Entertainment]] berakhir pada 2023, YG kekal menguruskan aktiviti Blackpink sebagai sebuah kumpulan, manakala Jennie, Lisa, Jisoo dan Rosé menjalankan aktiviti solo masing-masing di bawah pengurusan yang berasingan. Menurut laporan media Korea Selatan, keadaan tersebut menyebabkan aktiviti berkumpulan memerlukan penyelarasan antara beberapa syarikat pengurusan, dengan seorang pegawai daripada agensi salah seorang ahli menyatakan bahawa proses mendapatkan persetujuan antara agensi mengambil masa yang lebih panjang.<ref name="ST10">{{cite news|url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/why-was-blackpinks-10th-anniversary-so-hard-to-pull-off|title=Why was Blackpink's 10th anniversary so hard to pull off?|date=12 Ogos 2026|access-date=12 Ogos 2026|work=The Straits Times}}</ref> Pada 6 Ogos, dua hari sebelum ulang tahun kumpulan tersebut, YG mengumumkan acara ''Meet & Greet'' yang akan diadakan di Seoul untuk 40 ahli berbayar Weverse yang dipilih melalui undian. Pengumuman awal menyatakan bahawa ahli Blackpink akan menghadiri acara tersebut mengikut ketersediaan jadual masing-masing, tanpa mengesahkan penyertaan keempat-empat ahli, manakala tempoh permohonan dibuka selama sembilan jam. Pengumuman pada saat akhir, jumlah peserta yang terhad dan ketidakpastian mengenai kehadiran ahli menerima kritikan daripada sebahagian peminat.<ref name="ST10" /><ref name="Star10">{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/lifestyle/entertainment/2026/08/10/blackpinks-10th-anniversary-overshadowed-by-fan-backlash|title=Blackpink's 10th anniversary overshadowed by fan backlash|date=10 Ogos 2026|access-date=12 Ogos 2026|work=The Star}}</ref> Pada 7 Ogos, YG kemudiannya mengesahkan selepas berunding dengan agensi individu setiap ahli bahawa keempat-empat ahli akan menghadiri acara tersebut.<ref name="ST10" /> Pada 8 Ogos, Blackpink menyambut ulang tahun ke-10 sejak penampilan sulung mereka pada 2016. Keempat-empat ahli mengadakan siaran langsung bersama melalui Weverse sebelum menghadiri acara ''Meet & Greet'' di [[Muzium Negara Korea]] di [[Yongsan-gu]], Seoul, yang dihadiri oleh 40 peminat terpilih.<ref name="Star10" /> Sebagai sebahagian daripada sambutan tersebut, kumpulan itu turut memperkenalkan ''Blackpink Heritage Collection'', koleksi tujuh barangan yang dibangunkan bersama MU:DS, jenama barangan rasmi Muzium Negara Korea.<ref name="Star10" /> Berikutan kritikan terhadap pengendalian sambutan tersebut, Jisoo menyatakan bahawa terdapat masalah dalam komunikasi semasa persiapan acara dan memohon maaf kepada peminat yang berasa kecewa. Beliau turut menjelaskan bahawa mereka pada asalnya berharap dapat bertemu dengan lebih ramai peminat sempena ulang tahun tersebut.<ref name="Hanteo10">{{cite web|url=https://www.hanteonews.com/en/article/93480|title=BLACKPINK's Tearful 10th Anniversary, and the Sincerity of Eldest Member JISOO That Shone Through [HT Focus]|date=12 Ogos 2026|website=Hanteo News|access-date=12 Ogos 2026}}</ref><ref name="Star10" /> Rosé kemudiannya turut menyampaikan permohonan maaf kepada peminat dan menyatakan bahawa beliau berharap sambutan ulang tahun tersebut dapat dilakukan dengan lebih baik.<ref>{{cite web|url=https://wolipop.detik.com/entertainment-news/d-8615035/setelah-jisoo-rose-blackpink-minta-maaf-ke-fans-soal-hari-anniversary|title=Setelah Jisoo, Rose BLACKPINK Minta Maaf ke Fans Soal Hari Anniversary|date=11 Ogos 2026|website=Wolipop|publisher=detikcom|access-date=12 Ogos 2026}}</ref> ==Imej umum dan sambutan== Sejak penampilan sulung mereka, Blackpink telah bangkit sebagai pengkarya [[K-pop]] terkemuka dan telah disifatkan sebagai "kumpulan wanita terbesar di dunia",<ref name=Elle>{{cite web|last=Sherman|first=Maria|date=September 17, 2020|title=Blackpink in Your Area (and Everywhere)|url=https://www.elle.com/culture/music/a34031183/blackpink-interview/|accessdate=September 18, 2020|work=[[Elle]]}}</ref><ref>{{cite web|last=Raj|first=Tanu|date=September 29, 2020|title=Blackpink Talk 'The Album': "The Spotlight Shed On K-Pop Is Just The Beginning"|url=https://www.grammy.com/grammys/news/blackpink-talk-album-spotlight-shed-k-pop-just-beginning|accessdate=September 29, 2020|work=[[The Recording Academy]]}}</ref><ref>{{cite web|last=Sherman|first=Maria|date=July 13, 2020|title=Start Here: Your Guide To Getting Into K-Pop|url=https://www.npr.org/2020/07/13/888933244/start-here-your-guide-to-getting-into-k-pop|accessdate=August 2, 2020|work=[[NPR]]}}</ref> "kumpulan K-pop wanita terbesar di planet",<ref>{{cite web|last=Glasby|first=Taylor|date=May 13, 2020|title=How Blackpink Became The Biggest K-Pop Girl Band on the Planet|url=https://www.vogue.co.uk/miss-vogue/article/blackpink-biggest-k-pop-girl-band|accessdate=August 2, 2020|work=[[Vogue (magazine)|Vogue]]}}</ref> dan "Ratu K-pop". Mereka telah meraih populariti mendadak di Korea Selatan, dengan [[Forbes Korea Power Celebrity|''Forbes'' Korea Power Celebrity]] menamakan Blackpink sebagai selebriti paling berkuasa Korea Selatan pada 2019 dan selebriti ketiga paling berkuasa pada 2020.<ref>{{Cite web|date=April 23, 2019|title=포브스코리아 선정 2019 파워 셀러브리티 40 |trans-title=''Forbes'' Korea 2019 Power Celebrity 40|url=http://jmagazine.joins.com/forbes/view/325767|access-date=May 4, 2019|work=Forbes Korea|language=ko}}</ref><ref>{{Cite web|date=April 23, 2020|title=[2020 Power Celebrity] 2020 포브스코리아 선정 파워 셀럽 40|trans-title=[2020 Power Celebrity] 2020 ''Forbes'' Korea Power Celebrity 40|url=http://jmagazine.joins.com/forbes/view/329761|access-date=May 2, 2020|work=Forbes Korea|language=ko}}</ref> == Ahli == {|Class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan=2 | Ahli ! Pengenalan ringkas |- | [[Fail:171001 코리아 뮤직 페스티벌 블랙핑크 (7).jpg|130px]] | '''<big>[[Jisoo]]</big>''' {{br}} (지수) | * Nama asal: Kim Ji-soo (김지수) * Tarikh lahir: {{Tarikh lahir dan umur|1995|1|3}} * Tempat lahir: {{flagicon|Korea Selatan}} [[Gunpo]], [[Gyeonggi]], [[Korea Selatan]] * Peranan: Lead vokalis, visual |- | [[Fail:171001 코리아 뮤직 페스티벌 블랙핑크 (8) (cropped).jpg|130px]] | '''<big>[[Jennie Kim|Jennie]]</big>''' {{br}} (제니) | * Nama asal: Jennie Kim (김제니) * Tarikh lahir: {{Tarikh lahir dan umur|1996|1|16}} * Tempat lahir: {{flagicon|Korea Selatan}} [[Seoul]], [[Korea Selatan]] * Peranan: Main rapper, lead vokalis |- | [[Fail:171001 코리아 뮤직 페스티벌 블랙핑크 (1).jpg|130px]] | '''<big>[[Rosé (penyanyi)|Rosé]]</big>''' {{br}} (로제) | * Nama asal: Roséanne Park (로잔느 박) {{br}} Park Chae-young (박채영) * Tarikh lahir: {{Tarikh lahir dan umur|1997|2|11}} * Tempat lahir: {{flagicon|New Zealand}} [[Auckland]], [[New Zealand]] * Peranan: Main vokalis, lead dancer |- | [[Fail:170702 블랙핑크 팬사인회 (10).jpg|130px]] | '''<big>[[Lalisa Manoban|Lisa]]</big>''' {{br}} (리사) | * Nama asal: Lalisa Manoban (ลลิษา มโนบาล) * Tarikh lahir: {{Tarikh lahir dan umur|1997|3|27}} * Tempat lahir: {{flagicon|Thailand}} [[Bangkok]], [[Thailand]] * Peranan: Main dancer, lead rapper, sub vokalis, ahli termuda |} == Diskografi == ==== Single ==== '''2016''' * Whistle * Boombayah * Playing With Fire * Stay '''2017''' * As If It's Your Last '''2018''' * Ddu-Du-Ddu-Du * Kiss and Make Up (berduet dengan [[Dua Lipa]]) '''2019''' * Kill This Love '''2020''' * How You Like That * Ice Cream (berduet dengan [[Selena Gomez]]) * Lovesick Girls * Sour Candy (berduet dengan [[Lady Gaga]]) '''2022''' * Pink Venom * Shut Down * Ready for Love '''2023''' * The Girls (runyut bunyi Blackpink: The Game) ==== Album ==== '''Album Korea''' * [[The Album (album Blackpink)|The Album]] (2020) * Born Pink (2022) '''Album Jepun''' * Blackpink in Your Area (2018) == Filemografi == * ''Blackpink House'' (2018, [[V Live]] / [[YouTube]] / [[JTBC]]2)<ref>{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/now/read?oid=311&aid=0000807979|script-title=ko:[공식] 블랙핑크 첫 리얼리티 '블핑하우스', 1월6일 첫방…12회 방송|access-date=January 5, 2018|language=ko}}</ref> *''YG Future Strategy Office'' (2018, [[Netflix]])<ref>{{Cite web|url=http://www.osen.co.kr/article/G1111003175|title='YG전자' 승리가 이끈 YG 셀프디스, B급유머 폭발..박봄·남태현 등장(종합)[Oh!쎈 리뷰]|website=OSEN|language=ko|access-date=October 5, 2018|date=October 5, 2018}}</ref>{{efn|name=note|Kameo dalam episod pertama.}} *''Blackpink X Star Road'' (2018, V Live) *''Blackpink Diaries'' (2019, V Live / YouTube) *''24/365 with Blackpink'' (2020, YouTube)<ref name="a">{{Cite web|url=http://pop.heraldcorp.com/view.php?ud=202006131006105562067_1|title=블랙핑크, 새 단독 리얼리티 론칭…팬들과 적극 소통한다|website=Herald Pop|language=ko|access-date=June 13, 2020|date=June 13, 2020}}</ref> == Anugerah dan pencalonan == {{Main|Senarai anugerah dan pencalonan yang diterima oleh Blackpink}} ==Nota== {{notelist}} == Rujukan == {{reflist|refs= <ref name=A1>{{Cite news |title = Happy Anniversary, Blackpink: A Breakdown of Their Major Chart Accomplishments After 1 Year|work=Billboard| last= Benjamin |first= Jeff | url= http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7898029/blackpink-one-year-anniversary-chart-statistics-bubbling-under|access-date= 12 September 2017| date = 11 Ogos 2017 |language=en}}</ref> <ref name=A2>{{Cite news |title = Blackpink Earns New High on Social 50 Chart|work=Billboard |last= Rutherford|first= Kevin| url= https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/7849268/social-50-chart-blackpink-as-if-its-your-last-justin-bieber-drake-bell |access-date= 4 Januari 2018 |date = 28 Jun 2017|language=en}}</ref> <ref name=A3>{{Cite news |title = Latin Artists Take Over YouTube's Top 25 Global Songs of the Summer|work=Billboard| last= Fernandez |first= Suzette | url= https://www.billboard.com/articles/columns/latin/7957659/youtube-songs-of-summer-list-despacito-latin-artists|access-date= 4 Januari 2018| date = 7 September 2017 |language=en}}</ref> <ref name=A4>{{Cite news |title = Blackpink Score Third No. 1 on World Digital Song Sales Chart, Lead K-Pop Females|work=Billboard| last= Benjamin |first= Jeff | url= https://www.billboard.com/biz/articles/7850153/blackpink-score-third-no-1-on-world-digital-song-sales-chart-lead-k-pop-females|access-date= 4 Januari 2018| date = 30 Jun 2017 |language=en}}</ref> <ref name=B1>{{Cite web|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110470012 |title=블랙핑크, 이번엔 몽환+섹시..NEW 타이틀곡은 '휘파람' |access-date=26 Oktober 2016|date=8 Ogos 2016|author=Park So-young|work=OSEN|language=ko}}</ref> <ref name=B2>{{Cite web|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110469828 |title="YG의 청초꽃 떴다"..블랙핑크 지수, 개인 포스터 공개 |access-date=26 Oktober 2016|date=8 Ogos 2016|author=Park So-young|work=OSEN|language=ko}}</ref> <ref name=B3>{{Cite web|url=http://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003347383|title=YG 새 걸그룹, '블랙 핑크' 이름의 뜻은?[YG 새 걸그룹 최종발표③]|access-date=12 Ogos 2016|date=29 Jun 2016|author=Choi Na-young|work=OSEN|language=ko}}</ref> <ref name=B4>{{cite web|url=http://entertain.naver.com/music/now/read?oid=108&aid=0002536916|title=YG新걸그룹은 4인조 '블랙핑크'..최종멤버 이미 밝힌 4인|author=Gil Hye-seong|date=29 Jun 2016|work=Star News|publisher=|accessdate=29 Jun 2016|language=ko}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201608091630134122942_2|title=YG Entertainment unveils K-pop group BLACKPINK|author=Kim Yu-young|date=9 Ogos 2016|website=Kpop Herald|access-date=12 Ogos 2016|language=en}}</ref> <ref name=B5>{{Cite web|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/107611/blackpink-sweeping-charts-within-2-days-of-debut-all-kpop-news|title=BLACKPINK Sweeping Charts Within 2 Days of Debut|author=Jeon Su Mi|date=10 Ogos 2016|website=Mwave|access-date=13 Ogos 2016|language=en}}</ref> <ref name=B6>{{Cite web|url=http://news.jtbc.joins.com/article/article.aspx?news_id=NB11285839|title=YG 블랙핑크, 타이틀 '붐바야' 확정.."더위날릴 빠른 곡"|access-date=12 Ogos 2016|author=Hwang Mi-hyun|work=[[JTBC]] News|date=5 Ogos 2016|language=ko}}</ref> <ref name=B7>{{cite web|url=http://www.bntnews.co.uk/app/news.php?nid=31666|title=Blackpink Discloses the Teaser Image of its First Song 'Boombayah'|work=BNT News|first=Yanchingsally|last=Chu|date=5 Ogos 2016|language=en}}</ref> <ref name=B8>{{Cite web | title = BLACKPINK debut countdown D-1 | author = Lee Sang-won | work = K-Pop Herald | date = 7 Ogos 2016 | accessdate = 14 Ogos 2016 | url = http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201608071436573764500_2 |language=en}}</ref> <ref name=B9>{{Cite web|url=http://news.nate.com/view/20160806n12333|title=YG "블랙핑크 두번째 타이틀 '휘파람' 테디곡"|website=Newsen|language=ko|access-date=12 Ogos 2016|author=Lee Min-ji|date=6 Ogos 2016}}</ref> <ref name="Square One US">{{Cite web|title=BLACKPINK's Major Debut: New K-Pop Girl Group Lands No. 1 & 2 on World Digital Songs Chart|work=[[Billboard]]|date=|accessdate=|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7476115/blackpink-debut-boombaya-whistle-world-digital-songs-chart|first=Jeff|last=Benjamin|language=en}}</ref> <ref name="Blackpink wraps up">{{Cite web|title=BLACKPINK wraps up performances for their debut single… "Will come back quickly" |agency= [[YG Entertainment]]|date=12 September 2016| work = YG-Life |accessdate=16 Ogos 2016|url= http://www.yg-life.com/archives/80269?lang=en|language=en}}</ref> <ref name=B10>{{Cite web | title = 미모에 실력까지…인기가요 블랙핑크 등장에 남심 '흔들' | work= Herald Business |date= 15 Ogos 2016 |accessdate= 15 Ogos 2016|language=ko |url= http://news.heraldcorp.com/culture/view.php?ud=201608150016466460474_1 }}</ref> <ref name=B11>{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/read?oid=109&aid=0003422497|title=[단독] 블랙핑크, 1월6일 '인기가요'+10일 '엠카' 연속 컴백 확정|access-date=6 November 2016| date = 29 Oktober 2016 |language=ko}}</ref> <ref name=B12>{{Cite news |title = Blackpink Earn Second No. 1 on World Digital Songs, Debut on Social 50|work=[[Billboard]]| author = Benjamin, Jeff | url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7572699/blackpink-playing-with-fire-no-1-world-digital-songs-social-50-chart|access-date= 11 November 2016| date = 11 November 2016|language=en}}</ref> <ref name=B13>{{citeweb|title=2016년 45주차 Digital Chart |url=http://gaonchart.co.kr/main/section/chart/online.gaon?serviceGbn=ALL&termGbn=week&hitYear=2016&targetTime=45&nationGbn=T |work=[[Carta Gaon|Gaon]] |publisher=Persatuan Industri Kandungan Muzik Korea |accessdate=22 Jun 2017|language=ko}}</ref> <ref name=c5>{{cite web|title=BLACKPINK、遂に初お披露目パフォーマンス　ファン1万4000人とピンク一色の会場に＜ライブレポ／セットリスト＞ - モデルプレス|url=https://mdpr.jp/k-enta/detail/1701914|website=mdpr.jp|accessdate=21 Julai 2017|language=ja}}</ref> <ref name=c6>{{cite web|title=史上初！ＢＬＡＣＫＰＩＮＫが日本デビュー前に武道館、１万人超熱狂|url=http://www.sanspo.com/geino/news/20170721/kor17072105030001-n1.html|website=SANSPO.COM|accessdate=21 Julai 2017|language=ja-JP}}</ref> <ref name="YGEX_Debut">{{cite web |url=http://ygex.jp/blackpink/discography/|title=JAPAN DEBUT MINI ALBUM |work= YGEX |accessdate= 18 Mei 2017|language=ja}}</ref> <ref name=c7>{{cite web|last1=Benjamin|first1=Jeff|title=Blackpink Score Third No. 1 on World Digital Song Sales Chart, Lead K-Pop Females|url=http://www.billboard.com/articles/columns/k-town/7849205/blackpink-as-if-its-your-last-third-no-1-world-digital-song-sales-chart|website=Billboard|accessdate=4 Ogos 2017|language=en}}</ref> <ref name=c8>{{cite web |url=http://www.stardailynews.co.kr/news/articleView.html?idxno=152484 |title=블랙핑크, ‘마지막처럼’ MV K팝 그룹 역대 최단시간 1천만뷰 돌파 |language=ko |publisher=Star Daily News |date=23 Jun 2017 |accessdate=23 Jun 2017}}</ref> <ref name=c9>{{cite web |url=http://www.sbs.com.au/popasia/blog/2017/06/23/black-pink-shatters-k-pop-mv-youtube-record-10-million-views |title=Black Pink shatters the K-pop MV YouTube record for 10 million views |website=SBS PopAsia |date=23 Jun 2017 |accessdate=23 Jun 2017|language=en}}</ref> <ref name=cc>{{cite web |url= http://www.sbs.com.au/popasia/blog/2017/09/18/black-pink-now-have-most-liked-k-pop-girl-group-mv-youtube |title= Black Pink now have the most liked K-pop girl group MV on YouTube |publisher=SBS |website= sbs.com.au |date= 18 September 2017 |accessdate= 6 November 2017 |language=en}}</ref> <ref name=c11>{{Citation|title=BLACKPINK「BLACKPINK - EP」を Apple Music で|date=29 Ogos 2017|url=https://itunes.apple.com/jp/album/blackpink-ep/id1263315668|accessdate=5 September 2017|language=ja}}</ref> <ref name=c12>{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0003612002|title=블랙핑크, 日 오리콘 주간차트 1위.."데뷔앨범 역대 3번째"|access-date=2017-09-05|language=ko}}</ref> <ref name=":1">Jumlah jualan album untuk ''BLACKPINK <small>(JPN)</small>'' *{{cite web|script-title=ja:【オリコン】BLACKPINK、アルバム初登場首位デビュー 海外歌手3組目－|url=http://www.oricon.co.jp/news/2096758/full/?ref_cd=tw_pic|language=ja|work=[[Oricon]] |publisher=Oricon|accessdate=5 September 2017}}</ref> }} == Pautan luar == {{Kategori Commons|Black Pink}} * Laman sesawang rasmi: :* {{URL|http://www.blackpinkofficial.com/}} <span style="font-size:85%">(Korea)</span> :* {{URL|http://ygex.jp/blackpink/}} <span style="font-size:85%">(Jepun)</span> * Laman sosial: [https://www.facebook.com/BLACKPINKOFFICIAL Facebook]{{·}}[https://twitter.com/ygofficialblink Twitter]{{·}}[https://www.instagram.com/BLACKPINKOFFICIAL/ Instagram]{{·}}[https://www.weibo.com/ygblackpinkofficial Weibo] * Saluran rasmi: [https://www.youtube.com/channel/UCOmHUn--16B90oW2L6FRR3A YouTube]{{·}}[http://channels.vlive.tv/F001E5/video V Live]{{·}}[http://cafe.daum.net/BLACKPINK1 Kafe Daum] * Laman muzik: [https://open.spotify.com/artist/41MozSoPIsD1dJM0CLPjZF Spotify]{{·}}[https://itunes.apple.com/my/artist/1141774019/ iTunes/Apple Music]{{·}}[http://www.deezer.com/ms/artist/10803980 Deezer]{{·}}[https://music.line.me/artist/mi000000000d904af9 LINE Music] {{Blackpink}} {{YG Entertainment}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kumpulan wanita Korea Selatan]] [[Kategori:Kumpulan muzik K-pop]] [[Kategori:Kumpulan muzik hip hop Korea Selatan]] [[Kategori:Kumpulan muzik ditubuhkan pada tahun 2016]] [[Kategori:Artis YG Entertainment]] [[Kategori:Blackpink]] 5iu86cvdnv3o1io1bd278cvee1xr6bw 0 851061 6925540 6898293 2026-08-11T22:41:57Z ~2026-43537-39 411882 6925540 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ara Johari | native_name = {{font color|green|شكل جوهاري}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Nurfarrah Izzatie binti Johari | birth_date = {{Birth date and age|1997|6|27}} | birth_place = [[Kuala Pilah]], {{flag|Negeri Sembilan}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Penyanyi, pelakon | years_active = 2016–kini | works = [[Filemografi Ara Johari|Filemografi]] | education = | alma_mater = | height = | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Nurfarrah Izzatie Johari''' atau lebih dikenali sebagai '''Ara Johari''' (lahir 27 Jun 1997){{efn|Beliau berkongsi tarikh lahir bersama [[Raja Azmi]], [[Mohamad Riza bin Mahamad Amran|Empy]], [[Zed Zaidi]], [[Shakilla Khoriri]], [[Liang Chia]], [[Aiman Tino]] dan [[Darien Aeldra]] yang juga dilahirkan pada 27 Jun, tetapi berlainan tahun. Ini kerana Raja Azmi lahir 27 Jun 1959, Empy lahir 27 Jun 1967, Zed Zaidi lahir 27 Jun 1980, Shakilla Khoriri lahir 27 Jun 1989, Liang Chia lahir 27 Jun 1995, Ara Johari lahir 27 Jun 1997, Aiman Tino lahir 27 Jun 1998 dan Darien Aeldra lahir 27 Jun 1999.}} ialah seorang penyanyi dan pelakon wanita [[Malaysia]]. Beliau merupakan finalis dan pemenang tempat keempat dalam pertandingan realiti televisyen, [[Akademi Fantasia]] musim ke-13 pada tahun 2016. ==Kerjaya== Ara Johari mula meraih kejayaan arus perdana menerusi ''[[Akademi Fantasia (musim 13)|Akademi Fantasia musim ke-13]]'' dan berjaya merangkul tempat keempat dalam rancangan tersebut. Beliau mula meneruskan kerjayanya dalam industri muzik menerusi lagu "Warkah Untukku", "[[Bunga (lagu Ara Johari)|Bunga]]" dan "Paku". Lirik untuk lagu "Paku" ditulis oleh Ara sendiri. Beliau seterusnya berjaya menempatkan diri dalam [[Anugerah Juara Lagu ke-32]] menerusi lagu "Warkah Untukku". Namun Ara tidak berjaya merangkul sebarang anugerah AJL32. Ara sekali lagi berjaya menempatkan diri dalam [[Anugerah Juara Lagu ke-33]] menerusi lagu "Bunga". Berkat usaha gigih Ara dan kumpulannya, lagu ini berjaya meraih gelaran naib juara. Kemenangan ini melonjakkan lagi nama Ara dalam industri muzik. ===Akademi Fantasia=== {{See also|Akademi Fantasia Musim 13}} Ara merupakan salah seorang daripada 15 orang pelajar yang diterima masuk ke ''Akademi Fantasia'' 2016. Berikut ialah persembahan Ara sewaktu dalam akademi: {| class="wikitable" |- ! Konsert ! Lagu tugasan ! Penyanyi asal ! Kedudukan |- | '''''Minggu 1''''' | "Andaiku Bercinta Lagi" | align="center" | [[Mojo]] | Kekal |- | '''''Minggu 2''''' | "Andai" | align="center" | [[Dia Fadila]] | Kekal |- | '''''Minggu 3''''' | "Robek Hatiku" | align="center" | [[Mas Idayu]] | Kekal |- | '''''Minggu 4''''' | "Bimbang" | align="center" | Goodbye Felicia & Stephanie Poetri | Kekal |- | '''''Minggu 5''''' | "Takdir Penentu Segalanya" | align="center" | [[Jamal Abdillah]] | Kekal |- | '''''Minggu 6 (Suku Akhir)''''' | "Nazam Berkasih" / "Tinting "(medley) | align="center" | [[Syura (penyanyi)|Syura]] / [[Noraniza Idris]] | Kekal |- | rowspan="2" | '''''Minggu 7 (Separuh Akhir)''''' | "Tangisan Marhaenis" (duet bersama [[Hattan]]) | align="center" | [[Dia Fadila]] & [[Hattan]] | rowspan="2" | Kekal |- | "Samar Bayangan" | align="center" | [[Nicky Astria]] |- | rowspan="2" | '''''Minggu Akhir''''' | "Camar Yang Pulang" | align="center" | [[Aishah]] | rowspan="2" | Pemenang Tempat Keempat |- | "Warkah Untukku" | align="center" | [[Ara Johari|Ara]] |- |} ==Diskografi== {| class="wikitable" |+Single ! Tahun ! Tajuk lagu ! Catatan |- | 2016 ! "Warkah Untukku" | OST Drama ''[[Semusim Rindu]]'' |- | 2017 ! "[[Bunga (lagu Ara Johari)|Bunga]]" | |- | 2018 ! "Paku" | |- | rowspan="2" | 2019 ! "Racun Hati" | |- ! "Penindas" (bersama [[W.A.R.I.S]]) | |- | rowspan="2" | 2021 ! Tetap Aku Cinta" | |- ! "Keliru" (bersama Lil J) | |- | rowspan="2" | 2022 ! "Sumpahan Salju" | |- ! "Pasti Tiba" | |- | 2023 ! Sudah" | |- | 2024 ! "Menjaga Jodoh Orang Lain" | |- | 2025 ! "Terlalu Bodoh" | OST Drama ''[[Pak Su Ammara]]'' |- |} ==Filemografi== {{utama|Filemografi Ara Johari}} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Keputusan |- | rowspan="3" | 2018 ! rowspan="2" | [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-31]] | rowspan="1" | Artis Baharu Wanita Popular | {{nom}} |- | Penyanyi Wanita Popular | {{nom}} |- ! Fantastik 4 (Hot FM) | | {{menang}} |- |- | rowspan="2" | 2019 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-32]] | Penyanyi Wanita Popular | {{nom}} |- ! Anugerah Juara Lagu 33 | "Bunga" | {{runner-up}} |- | 2020 ! Anugerah Meletop ERA | Penyanyi Meletop ERA (Paku) | {{nom}} |- | 2023 ! [[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-35]] | Penyanyi Wanita Popular | {{Tercalon}} |- | 2025 ! [[Anugerah MeleTOP Era 2025]] | Lagu MeleTOP | {{nom}} |- |} ==Catatan== {{Notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm17540212}} * {{Instagram|arajohari}} * {{Tiktok|arajohariofficial}} * {{Twitter|AraJoharii}} * [https://www.youtube.com/c/AraJohariOfficial Saluran Ara Johari] di [[YouTube]] {{Akademi Fantasia}} [[Kategori:Kelahiran 1997]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kuala Pilah]] [[Kategori:Orang dari Negeri Sembilan]] [[Kategori:Penyanyi wanita Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi berbahasa Melayu]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Peserta Akademi Fantasia]] 68wr6uny8fspqot0nakck18h3o23rvf 0 867207 6925414 6924846 2026-08-11T14:04:11Z Foryou42686 357700 /* Enrolmen */ 6925414 wikitext text/x-wiki [[Fail:SJK (C) Jementah 1.jpg|thumb|SJKC Jementah 1 yang terletak di Jementah, Johor]] '''Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina)''' (disingkatkan sebagai '''SJKC'''; {{zh|s=国民型华文小学|t=國民型華文小學|p=Guómínxíng Huáwén Xiǎoxué}}) ialah salah satu aliran sekolah rendah dalam sistem pendidikan kebangsaan Malaysia. SJKC merangkumi sekolah kerajaan dan sekolah bantuan kerajaan yang menggunakan [[bahasa Cina]] sebagai bahasa pengantar utama. [[Bahasa Melayu]] diajar sebagai mata pelajaran wajib dan sekolah menggunakan Kurikulum Kebangsaan sebagaimana yang diperuntukkan dalam [[Akta Pendidikan 1996]].<ref>{{cite act |title=Akta Pendidikan 1996 |number=Akta 550 |sections=16–18 |url=https://www.moe.gov.my/storage/files/shares/Dasar/Kurikulum%20Kebangsaan/Akta%20550%20-%20Akta%20Pendidikan%201996.pdf |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |access-date=11 August 2026 }}</ref> SJKC berkembang daripada sekolah-sekolah Cina yang diasaskan oleh masyarakat Cina di Tanah Melayu sejak abad ke-19. Perkembangan pendidikan Cina melalui pengawalseliaan kolonial, penyusunan semula sistem pendidikan selepas Perang Dunia Kedua dan pembentukan sistem pendidikan kebangsaan membawa kepada pengiktirafan sekolah rendah Cina sebagai Sekolah Jenis Kebangsaan melalui kerangka dasar pendidikan menjelang kemerdekaan. Bahasa Cina dikekalkan sebagai bahasa pengantar, sementara kurikulum, pentaksiran dan pentadbiran sekolah diselaraskan dalam sistem pendidikan kebangsaan. Pada masa kini, SJKC merupakan sebahagian daripada rangkaian pendidikan rendah negara bersama [[Sekolah Kebangsaan]] dan [[Sekolah jenis kebangsaan Tamil|Sekolah Jenis Kebangsaan (Tamil)]]. Selain melaksanakan kurikulum kebangsaan, pengoperasiannya merangkumi pentadbiran sekolah, lembaga pengelola, pembiayaan, latihan guru dan pentaksiran yang tertakluk pada struktur Kementerian Pendidikan. Kedudukan penggunaan bahasa Cina sebagai bahasa pengantar di SJKC turut menjadi subjek perbahasan dasar dan beberapa tindakan kehakiman berkaitan [[Perkara 152 Perlembagaan Malaysia|Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan]]. Kemasukan ke SJKC tidak terhad kepada murid berketurunan Cina. Komposisi murid menjadi semakin pelbagai sejak penghujung abad ke-20, termasuk peningkatan penyertaan murid Bumiputera dan murid Melayu. Pada masa yang sama, perubahan demografi dan taburan penduduk mempengaruhi enrolmen serta bilangan murid antara sekolah dan negeri, termasuk kewujudan sekolah kurang murid di sesetengah kawasan. == Kedudukan == Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) (SJKC) merupakan salah satu aliran sekolah rendah dalam Sistem Pendidikan Kebangsaan Malaysia, bersama Sekolah Kebangsaan (SK) dan Sekolah Jenis Kebangsaan (Tamil) (SJKT). Kedudukannya adalah sebagai institusi pendidikan rendah dalam sistem kebangsaan dan bukan sebagai sekolah Cina persendirian atau institusi pendidikan yang beroperasi di luar sistem tersebut.<ref>{{cite journal |last1=Ngien |first1=Ming Ming |last2=Ching |first2=Thing Ho |title=Pembelajaran Bahasa Cina di SJK(C): Kajian kes pelajar Bumiputera di negeri Sarawak |journal=Journal of Chinese Literature and Culture |volume=4 |issue=1 |year=2016 |pages=63–84 |doi=10.22452/jclc.vol4no1.5 |language=en |url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/JCLC/article/view/11295/7689}}</ref> Dalam pengelasan pendidikan Malaysia, istilah SJKC merujuk kepada sekolah rendah jenis kebangsaan aliran Cina dan membezakannya daripada sekolah rendah kebangsaan, sekolah jenis kebangsaan Tamil serta institusi pendidikan Cina pada peringkat menengah yang mempunyai status berlainan. Status SJKC dalam sistem pendidikan kebangsaan merangkumi sekolah kerajaan dan sekolah bantuan kerajaan, manakala identiti institusinya berkaitan dengan kedudukannya sebagai sekolah jenis kebangsaan dan penggunaan bahasa Cina sebagai bahasa pengantar utama.<ref>{{cite thesis |last=Sia |first=Keng Yek |title=Kedudukan Sekolah Rendah Jenis Kebangsaan Cina dalam Sistem Pendidikan Kebangsaan, 1956–2000 |type=Tesis PhD |publisher=Universiti Malaya |location=Kuala Lumpur |year=2003 |language=ms |url=https://knova.um.edu.my/cgi/viewcontent.cgi?article=2345&context=student_works_2000s}}</ref> == Sejarah == === Asal-usul pendidikan rendah Cina === Pendidikan rendah Cina di Malaysia bermula sebagai pendidikan masyarakat sebelum pembentukan sistem sekolah kebangsaan moden. Catatan mubaligh di Melaka bagi tempoh 1818 hingga 1820 merekodkan sembilan sekolah persendirian Cina yang telah wujud di Melaka pada tahun 1815. Sekolah-sekolah tersebut merupakan sebahagian daripada bentuk pendidikan tradisional yang berkembang bersama petempatan masyarakat Cina di pusat perdagangan dan bandar pelabuhan pada awal abad ke-19.<ref>{{cite news |last=Zhang |first=Shujun |script-title=zh:张树钧：华教四个历史发展期 |trans-title=Empat tahap perkembangan sejarah pendidikan Cina |url=https://www.orientaldaily.com.my/news/mingjia/2019/03/23/283789 |work=Oriental Daily |date=23 March 2019 |language=zh-Hans |access-date=8 August 2026 }}</ref> [[File:NG FOOK THONG TEMPLE, GEORGETOWN PENANG.jpg|thumb|Tokong Ng Fook Thong yang terletak di [[George Town, Pulau Pinang]]|240x240px]] Tokong Ng Fook Thong (五福书院) yang ditubuhkan di [[Pulau Pinang]] pada tahun 1819 lazimnya dianggap sebagai sekolah Cina terawal di Tanah Melayu yang mempunyai rekod penubuhan yang lebih jelas<ref>{{Cite web|url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2025/09/14/ng-fook-thong-temple-from-a-secret-society-base-to-the-first-cantonese-school-in-malaya/188332|title=Ng Fook Thong Temple: From a secret society base to the first Cantonese school in Malaya|last=Mok|first=Opalyn|date=2025-09-14|website=Malay Mail|language=en|access-date=2026-08-09}}</ref>. Pendidikan pada zaman tersebut kebanyakannya berbentuk ''sishu'' (私塾), iaitu kelas persendirian yang beroperasi di rumah guru, dewan persatuan klan, rumah ibadat atau premis lain yang disediakan oleh masyarakat setempat. Pengajaran menggunakan dialek komuniti setempat dan merangkumi teks seperti ''San Zi Jing'' (三字经), ''Bai Jia Xing'' (百家姓), ''Qian Zi Wen'' (千字文) dan karya klasik, selain [[Kaligrafi Cina|kaligrafi]] dan [[Sempoa|abakus]]. Murid tidak semestinya dibahagikan mengikut umur atau tahun persekolahan dan pengajaran bergantung pada kemampuan serta perkembangan individu.<ref>{{cite web |script-title=zh:华文小学的创办与发展简史 |trans-title=Sejarah ringkas penubuhan dan perkembangan sekolah rendah Cina |url=https://jiaozong.org.my/v3/index.php/news/1705--sp-1369329581 |date=17 October 2012 |publisher=Persekutuan Persatuan-Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |language=zh-Hans |access-date=8 August 2026 |title=华文小学的创办与发展简史|url-status=live}}</ref> Sekolah tradisional tersebut pada asalnya berfungsi sebagai institusi pendidikan komuniti dan tidak mempunyai sistem pentadbiran, kurikulum atau latihan guru yang seragam. Pembiayaan datang daripada keluarga, peniaga, persatuan dialek, persatuan klan, rumah ibadat dan pertubuhan masyarakat. Pertumbuhan penduduk Cina di Tanah Melayu sepanjang abad ke-19 memperluas permintaan terhadap pendidikan kanak-kanak dan mendorong pembukaan sekolah di kawasan perlombongan, perdagangan serta petempatan baharu.<ref>{{cite news |last=Kua |first=Kia Soong |title=Celebrating 200 years of Chinese education |url=https://www.malaysiakini.com/news/487862 |work=Malaysiakini |date=14 August 2019 |language=en |access-date=8 August 2026 }}</ref> Perkembangan awal tersebut membentuk asas institusi yang kemudiannya berkembang menjadi sekolah rendah Cina moden. Sejarahnya merangkumi perubahan daripada pendidikan persendirian berasaskan teks klasik kepada persekolahan moden, pengawalseliaan kerajaan kolonial dan akhirnya penyerapannya ke dalam sistem pendidikan kebangsaan sebagai Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina).<ref>{{cite web |title=Guardian of Our Souls—A Century of Chinese Education in Malaysia |url=https://www.taiwan-panorama.com/en/Articles/Details?Guid=5083c094-fe79-4e25-b064-5c1bf3a497a0&CatId=11&postname=Guardian%20of%20Our%20Souls--A%20Century%20of%20Chinese%20Education%20in%20Malaysia |website=Taiwan Panorama |language=en |access-date=8 August 2026 }}</ref> === Peralihan kepada sekolah moden === Pembaharuan pendidikan di China pada penghujung abad ke-19 dan awal abad ke-20 memberi pengaruh kepada organisasi pendidikan masyarakat Cina di Tanah Melayu. Perubahan tersebut memperkenalkan konsep sekolah moden yang mempunyai kelas mengikut tahap, jadual waktu, pentadbiran sekolah dan kurikulum yang lebih luas daripada pendidikan ''sishu''. Sekolah Chung Hwa Confucian di Pulau Pinang yang ditubuhkan pada tahun 1904 merupakan antara institusi terawal yang menggunakan model tersebut. Penubuhannya diikuti sekolah seperti Sekolah Confucian di Kuala Lumpur pada tahun 1906 serta sekolah-sekolah baharu di Perak dan kawasan lain. Sebahagian ''sishu'' lama turut disusun semula menjadi sekolah moden.<ref>{{cite thesis |last=Liew |first=Suey Fen |script-title=zh:战前马来亚华文教育探讨 |title=A Study on Malayan Chinese Education Before 1941 |degree=Master of Arts (Chinese Studies) |publisher=Universiti Tunku Abdul Rahman |location=Kampar |date=June 2015 |pages=34–44 |language=zh |url=http://eprints.utar.edu.my/2092/1/MCHB%2D2016%2D0908865%2D1.pdf}}</ref> Kurikulum sekolah moden merangkumi bahasa Cina, aritmetik, sejarah, geografi, pendidikan moral, pengetahuan am, bahasa Inggeris, sains dan pendidikan jasmani. Selepas Gerakan 4 Mei 1919, bahasa Mandarin moden semakin menggantikan dialek sebagai bahasa pengantar bersama di sekolah Cina, sekali gus memudahkan penyatuan sistem pengajaran antara sekolah yang sebelumnya beroperasi mengikut kelompok dialek.<ref>{{cite web |script-title=zh:【阅读材料】马来西亚的华文教育运动——马来西亚华文教育184年简史（1819-2003） |trans-title=Gerakan pendidikan Cina di Malaysia: Sejarah ringkas 184 tahun pendidikan Cina di Malaysia, 1819–2003 |url=https://llgcultural.com/2015/06/%E3%80%90%E9%98%85%E8%AF%BB%E6%9D%90%E6%96%99%E3%80%91%E9%A9%AC%E6%9D%A5%E8%A5%BF%E4%BA%9A%E7%9A%84%E5%8D%8E%E6%96%87%E6%95%99%E8%82%B2%E8%BF%90%E5%8A%A8-%E9%A9%AC%E6%9D%A5%E8%A5%BF/ |publisher=Lim Lian Geok Foundation |year=2015 |language=zh-Hans |access-date=8 August 2026 }}</ref> Di Perak, pertumbuhan sekolah Cina berkait rapat dengan perkembangan petempatan masyarakat Cina di kawasan perlombongan. Sekolah ditubuhkan melalui sumbangan individu, persatuan Cina dan lembaga pengurus, sementara pembinaan bangunan, kutipan yuran dan pengambilan guru diuruskan pada peringkat masyarakat setempat.<ref>{{cite thesis |last=Phun |first=Lee Lee |title=Sejarah Pendidikan Vernakular Cina Zaman Kolonial British di Negeri Perak, 1900–1941 |degree=Doktor Falsafah (Sejarah) |publisher=Universiti Pendidikan Sultan Idris |location=Tanjong Malim |year=2020 |pages= |language=ms |url=https://ir.upsi.edu.my/sw_inc/doc.php?t=p&did=7483&id=10925632}}</ref> Pertumbuhan sekolah Cina moden berlaku dalam persekitaran pendidikan kolonial yang berbilang aliran. Sekolah Melayu, Cina, Tamil dan Inggeris mempunyai bahasa pengantar, pentadbiran dan sumber pembiayaan yang berlainan. Sekolah Cina pada peringkat awal kekal lebih bergantung kepada sumber masyarakat berbanding pentadbiran kolonial, sementara perkembangan politik di China terus mempengaruhi sebahagian bahan pengajaran dan kegiatan sekolah.<ref>{{cite conference |last=Jiang |first=Bingqing |title=The Course of Malaysian Education Reform and Its Influence on Chinese National Identity |book-title=Proceedings of the 3rd International Conference on Advancement of the Theory and Practices in Education |series=ICATPE 2019 |year=2019 |pages= |publisher=Francis Academic Press |doi=10.25236/icatpe.2019.024 |language=en |url=|conferenceurl=}}</ref> === Pengawalseliaan kolonial === Pengawasan kerajaan British terhadap sekolah Cina meningkat selepas Perang Dunia Pertama. Gerakan politik dan nasionalisme yang berkembang di China turut tersebar dalam kalangan masyarakat Cina di luar negara dan sebahagiannya melalui guru, buku teks dan kegiatan sekolah. Ordinan Pendaftaran Sekolah 1920 mewajibkan sekolah dan kakitangan pendidikan berdaftar serta memberi kuasa kepada kerajaan untuk memeriksa pentadbiran dan bahan pengajaran. Buku yang dianggap mengandungi propaganda politik atau unsur anti-penjajahan boleh disekat.<ref>{{cite journal |last=Palanca |first=Ellen H. |title=Chinese Education in the Philippines and Malaysia: A Comparative Study |journal=Journal of Malaysian Chinese Studies |volume=7 |year=2004 |publisher=Centre for Malaysian Chinese Studies |location=Kuala Lumpur |language=en |url=https://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-38-2-2002/palanca.pdf}}</ref> [[Fail:中正小学，1937年。王叔金坐在正中间的位置。.jpg|kanan|thumb|Murid-murid di sebuah sekolah Cina pada tahun 1937]] Pengawalseliaan tidak menghapuskan peranan lembaga pengurus dan persatuan masyarakat dalam operasi sekolah. Pendaftaran, pemeriksaan kesihatan, penggunaan buku teks dan syarat terhadap guru berkembang secara beransur-ansur, sementara sebahagian sekolah mula menerima bantuan per kapita atau bentuk bantuan kerajaan yang lain. Sekolah yang tidak menerima bantuan pula terus bergantung pada yuran dan sumbangan masyarakat. Hubungan antara sekolah Cina dengan negara China turut berkurang secara beransur-ansur apabila pihak berkuasa memperluas latihan guru tempatan dan menggalakkan kandungan kurikulum yang lebih berkaitan dengan keadaan Malaya.<ref name=":0">{{cite book |last=Tan |first=Liok Ee |title=The Politics of Chinese Education in Malaya, 1945–1961 |publisher=Oxford University Press |location=Kuala Lumpur |year=1997 |isbn=9835600139 |language=en |url=https://s3.us-west-1.wasabisys.com/p-library/singapore-malaysia/Tan%20Liok%20Ee/The%20Politics%20Of%20Chinese%20Education%20In%20Malaya%201945-1961%20%281208%29/The%20Politics%20Of%20Chinese%20Education%20In%20Malay%20-%20Tan%20Liok%20Ee.pdf}}</ref> Sekolah rendah merupakan bahagian terbesar pendidikan Cina pada tempoh sebelum perang. Sebahagian besar sekolah bermula dengan kelas rendah sebelum struktur persekolahan yang lebih kompleks berkembang kemudian. Menjelang dekad 1920-an dan 1930-an, sekolah rendah Cina telah dibina di bandar, kawasan perlombongan, pekan kecil dan petempatan pertanian yang mempunyai komuniti Cina.<ref>{{cite journal |last=Wang |first=Ruixin |script-title=zh:马来西亚华文教育研究的现状与趋势 |trans-title=The Status and Trends of Chinese Education Research in Malaysia |journal=Journal of Education and Teaching |volume=4 |issue=1 |date=June 2022 |pages=1–19 |doi=10.6994/JET.202206_4(1).0001 |language=zh |title=The Status and Trends of Chinese Education Research in Malaysia}}</ref> === Perkembangan di Sarawak === Sekolah rendah Cina di Sarawak berkembang dalam keadaan pentadbiran yang berbeza daripada Tanah Melayu. Kerajaan Brooke pada abad ke-19 tidak mempunyai sistem pendidikan Cina yang menyeluruh, menyebabkan masyarakat setempat menubuhkan dan membiayai sekolah secara persendirian. Pada awal abad ke-20, sekolah berkembang dalam komuniti Foochow, Hokkien, Teochew dan kelompok dialek lain. Antara sekolah yang ditubuhkan ialah Chung Cheng di Sibu pada tahun 1906, Chung Hua pada tahun 1907, Hokkien Free School pada tahun 1912 dan Min Syn di Saratok pada tahun 1919. Dalam tempoh 1912 hingga 1917, sebelas sekolah rendah vernakular Cina telah beroperasi di Sarawak. Jabatan Pelajaran Sarawak ditubuhkan pada tahun 1924 dan memperkenalkan ''Registration of Schools'' melalui Order No. LX. Pendaftaran membolehkan pemeriksaan terhadap kebersihan, rekod kewangan, kehadiran murid, disiplin dan bahan pengajaran. Peralihan daripada dialek kepada Mandarin di sebahagian sekolah membawa kepada Order No. LVII pada tahun 1924 yang melarang pengajaran Mandarin mulai Januari 1925; larangan itu kemudiannya ditarik balik. Pada dekad 1930-an, pihak pentadbiran menerbitkan buku sejarah Sarawak dalam bahasa Mandarin dan melonggarkan syarat kemasukan profesion perguruan bagi orang Cina kelahiran Sarawak.<ref>{{cite journal |last=Kho |first=Allan Leonard |title=Evolusi Pendidikan Vernakular Cina di Sarawak: Analisis Sejarah Dasar Pendidikan dan Laporan Pentadbiran, 1841–1963 |journal=Jurnal Kinabalu |issue=30 |date=31 December 2024 |pages=70–89 |publisher=Universiti Malaysia Sabah |doi=10.51200/ejk.v30i.5838 |language=ms |url=https://jurcon.ums.edu.my/ojums/index.php/ejk/article/view/5838}}</ref> === Pendudukan Jepun dan pemulihan pascaperang === Pendudukan Jepun pada 1941-1945 menghentikan sebahagian besar kegiatan sekolah Cina di Tanah Melayu. Sekolah ditutup atau digunakan untuk tujuan lain, sementara guru dan murid Cina terdedah kepada tindakan pihak pendudukan dalam keadaan hubungan perang antara Jepun dengan China. Operasi pendidikan Cina hanya pulih secara besar-besaran selepas tamat perang pada tahun 1945.<ref>{{cite book |last=Kua |first=Kia Soong |title=200 Years of Chinese Education in Malaysia: A Protean Saga |publisher=LLG Cultural Development Centre |location=Kuala Lumpur |year=2019 |isbn=9789671478912 |language=en }}</ref> Selepas tamatnya pendudukan Jepun pada tahun 1945, sekolah Cina yang telah ditutup semasa pendudukan dibuka semula dan pendidikan Cina berkembang semula dalam keadaan politik yang berubah selepas perang.<ref>{{cite book |last=Lee |first=Ting Hui |title=Chinese Schools in Peninsular Malaysia: The Struggle for Survival |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |location=Singapore |year=2011 |chapter=From the Japanese Occupation to Self-Government |isbn=978-981-4279-21-3 }}</ref> Darurat yang bermula pada tahun 1948 turut mempengaruhi taburan penduduk Cina di Tanah Melayu. Pelaksanaan rancangan penempatan semula memindahkan penduduk, khususnya masyarakat Cina luar bandar, ke kawasan penempatan yang kemudian dikenali sebagai [[Kampung baru Cina|kampung baru Cina]], sekali gus mengubah pola petempatan masyarakat Cina.<ref>{{cite journal |last=Ho |first=Kee Chye |script-title=zh:从管制到自治：简论马来西亚华人新村的发展与现况 |trans-title=From Controlled to Self-Governance: The Development and Status Quo of the Chinese New Villages in Malaysia |journal=Journal of Chinese Literature and Culture |volume=8 |issue=1 |year=2020 |doi=10.22452/jclc.vol8no1.3 |url=https://ijeas.um.edu.my/index.php/JCLC/article/view/29320 |language=zh |access-date=11 August 2026 }}</ref> Dalam tempoh yang sama, pentadbiran kolonial memperluas pengawalseliaan terhadap sekolah melalui ''Registration of Schools Ordinance 1950''. Ordinan tersebut menetapkan pendaftaran sekolah, pengurus sekolah dan guru serta memberikan kuasa pengawasan kepada pihak berkuasa pendidikan.<ref>{{cite act |title=Registration of Schools Ordinance, 1950 |number=Ordinance No. 16 of 1950 |url=https://repositori.parlimen.gov.my/bitstream/123456789/3513/1/1950%20FOM%20ORDINANCES-NO1-76%20OF%201950.pdf |publisher=Government of the Federation of Malaya |year=1950 |language=en |access-date=11 August 2026 }}</ref> Dasar pendidikan kolonial pada awal 1950-an turut mengarah kepada penyusunan semula sistem pendidikan dan usaha membentuk sistem sekolah yang lebih berorientasikan pembinaan sebuah masyarakat Malaya.<ref>{{cite journal |last1=Tan |first1=Yao Sua |last2=Santhiram |first2=R. Raman |title=Decolonization, Educational Language Policy and Nation Building in Plural Societies: The Development of Chinese Education in Malaysia, 1950–1970 |journal=International Journal of Educational Development |volume=33 |issue=1 |year=2013 |pages=25–36 |doi=10.1016/j.ijedudev.2012.01.009 }}</ref> === Penyusunan semula pendidikan selepas perang === Selepas perang, pendidikan menjadi salah satu unsur utama dalam perancangan pembentukan negara Malaya. Jawatankuasa Penasihat Pusat mengenai pendidikan pada tahun 1950 memberikan keutamaan kepada perkembangan pendidikan berbahasa Inggeris dan Melayu. [[Laporan Barnes 1950|Laporan Barnes 1951]] kemudiannya mencadangkan sekolah kebangsaan yang menggunakan bahasa Melayu atau bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar dan tidak mengekalkan sekolah vernakular Cina dan Tamil sebagai aliran berasingan. [[Laporan Fenn-Wu 1951|Laporan Fenn-Wu]] pada tahun yang sama mempertahankan kelangsungan sekolah Cina tetapi mengesyorkan penyesuaian sukatan pelajaran, buku teks dan latihan guru kepada masyarakat Malaya.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Nan |last2=Yang |first2=Yanan |last3=Lee |first3=Yok Fee |title=Chinese Education in Malaysia under Malaysian Ethnic Politics |journal=Journal of Politics and Law |volume=11 |issue=2 |year=2018 |pages=23–31 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/jpl.v11n2p23 |language=en |url=https://bangi.pulasan.my/_media/lampiran/chinese_education_in_malaysia_under_malaysian_ethn.pdf}}</ref> [[Ordinan Pelajaran 1952]] dibentuk selepas pertimbangan terhadap cadangan Barnes dan Fenn-Wu. Model sekolah kebangsaan berbahasa Melayu atau Inggeris diberikan kedudukan utama, sementara bahasa Cina dan Tamil boleh diajar sebagai bahasa murid apabila terdapat permintaan yang mencukupi. Pelaksanaan menyeluruh model tersebut tidak berlaku seperti yang dirancang, tetapi perbahasan mengenainya memperkukuh pengorganisasian persatuan guru dan lembaga pengurus sekolah Cina.<ref>{{cite journal |last1=Chin |first1=Tek Yoong |last2=Nur Atiqah Tang |first2=Abdullah |title=Pendidikan Bahasa Ibunda Cina di Malaysia: Suatu Sorotan Literatur |trans-title=Chinese Mother Tongue Education in Malaysia: A Literature Review |journal=Malaysian Journal of Social Sciences and Humanities |volume=8 |issue=2 |year=2023 |doi=10.47405/mjssh.v8i2.2122 |language=ms |url=https://www.msocialsciences.com/index.php/mjssh/article/view/2122/1483}}</ref> [[Fail:The establishment of United Chinese School Teachers Association of Malaya (UCSTAM) in 1951.jpg|thumb|Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaya ditubuhkan pada tahun 1951]] Persekutuan Persatuan-Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaya ditubuhkan pada penghujung tahun 1951 dan menjadi salah satu organisasi utama yang menyelaras pendirian guru berhubung dasar pendidikan. Persekutuan Persatuan-Persatuan Lembaga Pengurus Sekolah Cina pula dibentuk pada tahun 1954. Penglibatan organisasi pendidikan, persatuan masyarakat dan parti politik menjadikan kedudukan sekolah Cina salah satu perkara yang dirundingkan dalam perkembangan dasar pendidikan menjelang pemerintahan sendiri.<ref>{{cite journal |last=Yen |first=Ching-hwang |script-title=zh:林连玉与马来亚华文教育的斗争，1949–1961 |trans-title=Lim Lian Geok and His Struggle for Chinese Education in Malaya, 1949–1961 |journal=Journal of Malaysian Chinese Studies |volume=10 |year=2007 |pages=35–70 |publisher=Centre for Malaysian Chinese Studies |location=Kuala Lumpur |language=zh }}</ref> === Penyata Razak dan pembentukan Sekolah Jenis Kebangsaan === Perubahan asas kepada kedudukan sekolah rendah Cina berlaku melalui [[Penyata Razak 1956]]. Penyata tersebut membentuk kerangka sistem pendidikan kebangsaan yang menggunakan sukatan pelajaran bersama bagi sekolah rendah daripada aliran bahasa yang berlainan. Sekolah rendah Cina dikekalkan dalam sistem tersebut dengan bahasa Cina sebagai bahasa pengantar, sementara bahasa Melayu dijadikan mata pelajaran wajib dan diberi kedudukan sebagai bahasa kebangsaan. Sistem ini meletakkan sekolah rendah Cina di bawah penyeliaan dan kurikulum kebangsaan tanpa menghapuskan bahasa pengantarnya.<ref>{{cite journal |last=Cui |first=Yan |script-title=zh:马来西亚汉语教育现状 |title=Situation of Chinese Language Education in Malaysia |journal=Journal of Chinese Literature and Culture |volume=3 |issue=2 |date=31 December 2015 |pages=51–60 |doi=10.22452/jclc.vol3no2.4 |language=zh |url=https://lalej.um.edu.my/index.php/JCLC/article/view/13207/8343|year=2015}}</ref> [[Fail:First meeting of the Razak Committee, 30 September 1955.png|kanan|thumb|Mesyuarat pertama Jawatankuasa Pelajaran di [[Persekutuan Tanah Melayu]] pada tahun 1955.]] Penyata Razak turut membentuk perbezaan pentadbiran antara Sekolah Kebangsaan dengan Sekolah Jenis Kebangsaan. Sekolah Jenis Kebangsaan menggunakan bahasa Cina atau Tamil sebagai bahasa pengantar tetapi mengikuti sukatan pelajaran yang ditentukan dalam kerangka nasional. Ordinan Pelajaran 1957 kemudiannya memberikan asas perundangan kepada sistem tersebut dan menetapkan pembentukan satu sistem pendidikan bagi Persekutuan yang mengambil kira kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan serta perkembangan bahasa dan kebudayaan masyarakat lain.<ref>{{cite journal |last=Wong |first=Vivien |title=The Language Medium Policies: A Study on the Development of Independent Chinese Secondary Schools (ICSS) in Malaysia |journal=KATHA |volume=13 |year=2017 |pages=32–53 |publisher=Centre for Civilisational Dialogue, University of Malaya |language=en |url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/KATHA/article/view/10782/7544}}</ref> Pembentukan SJKC tidak berlaku melalui penciptaan satu rangkaian sekolah baharu. Sebahagian besar sekolah yang memperoleh status tersebut ialah sekolah masyarakat yang telah beroperasi sebelum kemerdekaan dan kemudian dimasukkan ke dalam struktur pendidikan kebangsaan. Kebanyakan sekolah rendah Cina yang terus beroperasi selepas kemerdekaan telah diasaskan pada dekad 1920-an, 1930-an atau dalam tempoh pemulihan awal selepas Perang Dunia Kedua.<ref>{{cite journal |last=Chin |first=Tek Yoong |title=Book Review: The Development of Chinese Education in Malaysia |journal=Malaysian Journal of Social Sciences and Humanities |volume=8 |issue=3 |year=2023 |doi=10.47405/mjssh.v8i13.2159 |language=en |url=https://msocialsciences.com/index.php/mjssh/article/view/2159}}</ref> Pada tahun 1957, lebih 1,300 sekolah rendah Cina telah beroperasi di Persekutuan Tanah Melayu. Pertambahan enrolmen pada tahun-tahun terakhir sebelum kemerdekaan menjadikan sekolah rendah Cina salah satu komponen utama pendidikan rendah negara. Selepas sekolah berbahasa Inggeris ditukar secara berperingkat kepada bahasa Melayu pada dekad 1970-an, sebahagian besar keluarga Cina yang sebelumnya memilih sekolah Inggeris beralih kepada SJKC, menyebabkan peningkatan enrolmen khususnya di kawasan bandar.<ref>{{cite report |last1=Raman |first1=Santhiram R. |last2=Tan |first2=Yao Sua |title=The Development of Chinese Education in Malaysia: Problems and Challenges |series=ISEAS Working Paper |number=2015/2 |publisher=ISEAS–Yusof Ishak Institute |location=Singapore |year=2015 |pages=1–10 |language=en |URL=https://www.iseas.edu.sg/wp-content/uploads/pdfs/WP2015-02.pdf}}</ref> === Akta Pelajaran 1961 dan perkembangan selepas pembentukan Malaysia === [[Laporan Abdul Rahman Talib|Laporan Rahman Talib]] mengekalkan usaha penyelarasan sistem pendidikan dan memperkukuh penggunaan bahasa kebangsaan dalam pendidikan. [[Akta Pelajaran 1961]] yang berasaskan laporan tersebut mengekalkan sekolah rendah jenis kebangsaan tetapi turut mengandungi seksyen 21(2), yang memberi Menteri Pelajaran kuasa untuk menukar sekolah rendah jenis kebangsaan menjadi sekolah kebangsaan. Peruntukan tersebut tidak digunakan untuk menukar keseluruhan SJKC, dan sekolah rendah Cina terus beroperasi sebagai salah satu aliran pendidikan rendah dalam sistem kebangsaan.<ref name=":0" /> Selepas pembentukan Malaysia pada tahun 1963, pentadbiran pendidikan di Sabah dan Sarawak secara beransur-ansur diselaraskan dengan sistem pendidikan Persekutuan. Pendidikan menjadi bidang di bawah tanggungjawab kerajaan Persekutuan, sementara proses penyelarasan di kedua-dua negeri dilaksanakan dengan mengambil kira susunan pendidikan yang telah wujud sebelum pembentukan Malaysia.<ref>{{cite journal |last=Atar |first=Suzanne |title=Perjanjian Malaysia 1963: Penelusuran Cabaran dan Kesan Terhadap Sistem Pendidikan di Sarawak (1963–1973) |journal=Jurnal Borneo Arkhailogia |volume=4 |issue=1 |year=2019 |pages=38–55 |url=https://jurcon.ums.edu.my/ojums/index.php/JBA/article/download/1832/1349 |publisher=Universiti Malaysia Sabah |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref><ref>{{cite report |title=Agreement Relating to Malaysia |url=https://sagc.sabah.gov.my/sites/default/files/law/AgreementRelatingToMalaysia.pdf |publisher=State Attorney-General's Chambers, Sabah |date=9 July 1963 |language=en |access-date=11 August 2026 }}</ref> Sekolah rendah Cina terus beroperasi dalam sistem pendidikan kebangsaan dengan bahasa Cina sebagai bahasa pengantar, sementara kurikulum dan pentadbirannya diselaraskan dalam kerangka pendidikan kebangsaan.<ref>{{cite report |last1=Raman |first1=Santhiram R. |last2=Tan |first2=Yao Sua |title=The Development of Chinese Education in Malaysia: Problems and Challenges |series=ISEAS Working Paper |number=2015/2 |publisher=ISEAS–Yusof Ishak Institute |location=Singapore |year=2015 |url=https://www.iseas.edu.sg/wp-content/uploads/pdfs/WP2015-02.pdf |language=en |access-date=11 August 2026 }}</ref> Kedudukan SJKC selepas kemerdekaan menggabungkan dua unsur pentadbiran yang berasal daripada sejarah yang berbeza. Sekolah berada dalam sistem pendidikan kerajaan dan tenaga pengajarnya sebahagian besarnya dibiayai melalui perkhidmatan pendidikan awam, tetapi lembaga pengurus terus memainkan peranan dalam sebahagian besar sekolah, khususnya yang dibina di atas tanah milik badan bukan kerajaan. Perbezaan pemilikan tanah turut menghasilkan kategori sekolah yang menerima tahap bantuan pembangunan yang berbeza.<ref>{{cite news |last=Lim |first=Ida |title=What you should know about Chinese schools in Malaysia |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2017/07/03/what-you-should-know-about-chinese-schools-in-malaysia/1412233 |work=Malay Mail |date=3 July 2017 |language=en |access-date=8 August 2026 }}</ref> == Sistem dan pentadbiran == === Bahasa pengantar dan kurikulum === Pengajaran di SJKC dilaksanakan berdasarkan Kurikulum Standard Sekolah Rendah (KSSR), dengan kandungan setiap mata pelajaran ditetapkan melalui Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran (DSKP). KSSR (Semakan 2017) menyepadukan Standard Kandungan, Standard Pembelajaran dan Standard Prestasi serta memasukkan kemahiran abad ke-21 dan kemahiran berfikir aras tinggi dalam kerangka kurikulum sekolah rendah.<ref>{{cite web |title=Sains SJK (C): Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran KSSR (Semakan 2017) |url=https://bpk.moe.gov.my/kurikulum/kssr/kssr-tahun-2/92-47-dskp-kssr-semakan-2017-sains-tahun-2-sjkc/file |publisher=Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia |language=ms, zh |access-date=9 August 2026 }}</ref> Sebahagian mata pelajaran mempunyai dokumen kurikulum yang disediakan khusus bagi aliran Sekolah Jenis Kebangsaan. Antaranya ialah Bahasa Melayu SJK dan Bahasa Inggeris SJK, manakala Matematik dan Sains mempunyai DSKP khusus SJKC yang disesuaikan dengan bahasa pengantar sekolah tanpa mengubah kerangka standard kurikulum kebangsaan.<ref>{{cite web |title=KSSR Tahun 4 |url=https://bpk.moe.gov.my/kurikulum/kssr/kssr-tahun-3-1 |publisher=Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Bahasa Inggeris Tahun 1 SJK: KSSR Semakan 2017 |url=https://bpk.moe.gov.my/kurikulum/kssr/kssr-tahun-1/56-47-dskp-kssr-semakan-tahun-1-bahasa-inggeris-cefr-sjk-v2/file |publisher=Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia |language=en |access-date=9 August 2026 }}</ref> Struktur tersebut menghasilkan kurikulum kandungan yang sepunya pada peringkat kebangsaan dengan perbezaan bahasa pengantar antara aliran sekolah rendah. Mata pelajaran Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris menggunakan sukatan yang ditetapkan bagi SJK, sementara pengajaran mata pelajaran lain di SJKC dilaksanakan melalui bahasa Cina mengikut dokumen kurikulum yang berkenaan. Penggunaan kurikulum kandungan bersama antara sekolah rendah daripada aliran bahasa berlainan merupakan salah satu ciri sistem pendidikan rendah Malaysia.<ref name=":1">{{cite journal |last1=Tan |first1=Yao Sua |last2=Ngah |first2=Kamarudin |last3=Darit |first3=Sezali Md. |title=Parental choice of schooling, learning processes and inter-ethnic friendship patterns: The case of Malay students in Chinese primary schools in Malaysia |journal=International Journal of Educational Development |volume=33 |issue=4 |year=2013 |pages=325–336 |doi=10.1016/j.ijedudev.2012.09.002 |language=en }}</ref> KSSR akan digantikan secara berperingkat oleh Kurikulum Persekolahan 2027. Pelaksanaan kurikulum baharu tersebut dijadualkan bermula pada tahun 2027 dengan murid Tahun 1 sebagai kohort pertama sekolah rendah, sementara KPM menjalankan penataran mata pelajaran Tahun 1 kepada pegawai dan guru pada tahun 2026.<ref>{{cite web |title=Kurikulum Baharu: Kurikulum Persekolahan Tahun 2027 |url=https://jpnsarawak.moe.gov.my/makluman/pengumuman/kurikulum-baharu-kurikulum-persekolahan-tahun-2027 |publisher=Jabatan Pendidikan Negeri Sarawak |date=12 February 2026 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Minggu Kedua Penataran Kurikulum Mata Pelajaran Tahun 1 dan Tingkatan 1 serta Program Pembentukan Karakter bagi Kurikulum Persekolahan 2027 |url=https://bpk.moe.gov.my/semua-media-dan-aktiviti/minggu-kedua-penataran-kurikulum-mata-pelajaran-tahun-1-dan-tingkatan-1-serta-program-pembentukan-karakter-bagi-kurikulum-persekolahan-2027 |publisher=Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia |date=13 May 2026 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> ==== Pentaksiran ==== Pentaksiran murid SJKC dilaksanakan dalam kerangka [[Pentaksiran Berasaskan Sekolah]] (PBS) yang sama dengan sekolah rendah lain di bawah Kementerian Pendidikan Malaysia. Pengurusan PBS merangkumi Pentaksiran Bilik Darjah (PBD), Pentaksiran Aktiviti Jasmani, Sukan dan Kokurikulum (PAJSK), pentaksiran psikometrik serta pentaksiran lain yang ditetapkan mengikut peringkat persekolahan. Panduan Pengurusan PBS Edisi 1 Tahun 2025 menjadi rujukan pengurusan semasa bagi sekolah.<ref>{{cite web |title=Panduan Pengurusan PBS Edisi 1 Tahun 2025 |url=https://www.moe.gov.my/storage/files/shares/pekeliling_dan_garis_panduan/Panduan%20Pengurusan%20PBS%20Edisi%201%20Tahun%202025.pdf |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |year=2025 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> PBD dijalankan secara berterusan dalam proses pengajaran dan pembelajaran bagi menilai perkembangan dan tahap penguasaan murid berdasarkan standard prestasi mata pelajaran. Pelaksanaannya merupakan sebahagian daripada Pentaksiran Berasaskan Sekolah (PBS). Bagi murid Tahap Dua, [[Ujian Akhir Sesi Akademik]] (UASA) dilaksanakan sebagai pentaksiran sumatif sekolah dan tidak menggantikan PBD.<ref>{{cite web |title=Pentaksiran Berasaskan Sekolah |url=https://www.moe.gov.my/index.php/pentaksiran-berasaskan-sekolah |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref> Bagi murid Tahap Dua, [[Ujian Akhir Sesi Akademik]] (UASA) dilaksanakan sebagai salah satu bentuk pentaksiran sumatif sekolah. UASA tidak menggantikan PBD dan keputusannya digunakan bersama maklumat pentaksiran berterusan bagi menggambarkan pencapaian murid. === Pentadbiran dan lembaga pengelola sekolah === Pentadbiran akademik dan operasi harian SJKC dilaksanakan dalam struktur pentadbiran Kementerian Pendidikan Malaysia melalui sekolah, Pejabat Pendidikan Daerah dan Jabatan Pendidikan Negeri. SJKC yang tertakluk pada surat cara pengelolaan mempunyai Lembaga Pengelola Sekolah (LPS) bagi sekolah berkenaan. Setiap LPS bertanggungjawab terhadap pengurusan sekolah yang baginya lembaga tersebut ditubuhkan dan tidak boleh digabungkan dengan LPS sekolah lain.<ref>{{cite web |title=Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 13/2002: Larangan Penggabungan Lembaga Pengelola Sekolah |url=https://www.moe.gov.my/storage/files/shares/pekeliling_dan_garis_panduan/Surat%20Pekeliling%20Ikhtisas%20Bilangan%2013%20Tahun%202002%20-%20Larangan%20Penggabungan%20Lembaga%20Pengelola%20Sekolah%20%281%29.pdf |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |date=26 November 2002 |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref> Bagi sekolah bantuan kerajaan, LPS turut terlibat dalam urusan penyenggaraan dan pembangunan aset. Permohonan sumbangan penyenggaraan dikemukakan melalui PPD atau JPN bersama dokumen berkaitan, manakala kerja yang diluluskan tertakluk pada pemantauan dan pelaporan mengikut garis panduan Kementerian Pendidikan.<ref>{{cite web |title=Garis Panduan Pengurusan Sumbangan Penyenggaraan kepada Sekolah Bantuan Kerajaan |url=https://www.moe.gov.my/storage/files/shares/pekeliling_dan_garis_panduan/aset/Garis%20Panduan%20Sumbangan%20Bantuan%20Penyelenggaraan%20SBK%20-%20Kemaskini%20Disember%202024%20%28051224%29.pdf |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |date=31 December 2024 |pages=10–18 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> === Pembiayaan dan infrastruktur === Pembiayaan SJKC datang daripada beberapa saluran mengikut status sekolah dan jenis perbelanjaan. Bantuan persekolahan Persekutuan merangkumi bantuan umum dan bantuan khusus yang disediakan kepada sekolah di bawah Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM), termasuk SJKC. Pada tahun 2025, KPM menyediakan 18 jenis bantuan persekolahan yang terdiri daripada lima bantuan umum dan 13 bantuan khusus bagi sekolah yang memenuhi syarat dan kelayakan masing-masing.<ref>{{cite hansard |title=Penyata Rasmi Dewan Rakyat |date=20 August 2025 |publisher=Parlimen Malaysia |url=https://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-20082025.pdf |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> Bagi sekolah bantuan kerajaan, pembiayaan penyenggaraan aset tidak disalurkan secara automatik bagi setiap projek. Permohonan dikemukakan berdasarkan skop kerja, keadaan aset, dokumen teknikal dan keutamaan, kemudian dinilai di peringkat Pejabat Pendidikan Daerah (PPD), Jabatan Pendidikan Negeri (JPN) dan KPM. Selepas sumbangan diluluskan, Lembaga Pengelola Sekolah (LPS) bertanggungjawab memantau pelaksanaan kerja serta mengemukakan laporan prestasi dan perbelanjaan kepada pihak pendidikan yang berkenaan.<ref>{{cite hansard |title=Laporan Dewan Negara, 31 Julai 2024 |date=31 July 2024 |publisher=Parlimen Malaysia |url=https://parlimen.gov.my/files/jindex/pdf/JLDN31072024.pdf |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> Sekolah kerajaan dan sekolah bantuan kerajaan boleh menerima sumbangan daripada masyarakat dan sektor swasta tertakluk pada tatacara penyaluran, penerimaan dan pengurusan sumbangan yang ditetapkan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia.<ref>{{cite web |title=Surat Peringatan Terhadap SPI KPM Bil. 3 Tahun 2018: Panduan Penyaluran dan Penerimaan Sumbangan daripada Sektor Swasta dan Bukan Swasta kepada Sekolah Kerajaan dan Sekolah Bantuan Kerajaan KPM |url=https://www.moe.gov.my/storage/files/shares/pekeliling_dan_garis_panduan/surat_siaran/bahagian-pengurusan-sekolah-harian/Surat%20Peringatan%20Terhadap%20SPI%20KPM%20Bil.%203%20Tahun%202018%20Panduan%20Penyaluran%20Dan%20Penerimaan%20Sumbangan%20Daripada%20Sektor%20Swasta%20Dan%20Bukan%20Swasta%20Kepada%20Sekolah%20Kerajaan%20Dan%20Sekolah%20Bantuan%20Kerajaan%20KPM.pdf |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |date=August 2024 |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref> Sesetengah kerajaan negeri turut menyediakan peruntukan tambahan kepada sekolah Cina. Di Sarawak, peruntukan kerajaan negeri kepada sekolah rendah Cina bantuan kerajaan dinaikkan daripada RM9 juta pada 2023 kepada RM12 juta pada 2024, termasuk bagi keperluan pemindahan, pembinaan semula dan peluasan kemudahan sekolah.<ref>{{cite news |last=Tawie |first=Sulok |title=Sarawak boosts funding for Chinese Aided Primary Schools |work=New Straits Times |date=2 October 2024 |language=en |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2024/10/1113771/sarawak-boosts-funding-chinese-aided-primary-schools |access-date=9 August 2026 }}</ref> === Tenaga pengajar dan latihan guru === Guru yang mengajar di SJKC merupakan Pegawai Perkhidmatan Pendidikan (PPP) di bawah perkhidmatan awam Persekutuan yang dilantik melalui Suruhanjaya Perkhidmatan Pendidikan (SPP).<ref>Suruhanjaya Perkhidmatan Pendidikan. (2020). ''Panduan Skim Perkhidmatan Pegawai Perkhidmatan Pendidikan''. Putrajaya: SPP.</ref> Latihan ikhtisas bagi guru SJKC disediakan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia menerusi Program Ijazah Sarjana Muda Perguruan (PISMP) pengkhususan SJKC di Institut Pendidikan Guru (IPG).<ref>Institut Pendidikan Guru Malaysia. (2021). ''Buku Panduan Program Ijazah Sarjana Muda Perguruan''. Putrajaya: Kementerian Pendidikan Malaysia.</ref> == Isu dan perbahasan == === Kedudukan perundangan === Kedudukan penggunaan bahasa Cina dan bahasa Tamil sebagai bahasa pengantar di sekolah jenis kebangsaan menjadi subjek beberapa tindakan kehakiman berhubung Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan. Pertikaian tersebut melibatkan tafsiran sama ada penggunaan bahasa selain bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar di institusi berkenaan merupakan penggunaan bagi “maksud rasmi”, serta keselarasan Seksyen 2, 17 dan 28 [[Akta Pendidikan 1996]] dengan peruntukan mengenai bahasa kebangsaan.<ref>{{cite news |title=Hakim terkhilaf isu penggunaan bahasa Cina, Tamil di sekolah vernakular - Peguam |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/hakim-terkhilaf-isu-penggunaan-bahasa-cina-tamil-di-sekolah-vernakular-peguam-426849 |work=Astro Awani |agency=Bernama |date=5 July 2023 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> Salah satu tindakan dimulakan pada Disember 2019 oleh Gabungan Pelajar Melayu Semenanjung (GPMS), Majlis Pembangunan Pendidikan Islam Malaysia (MAPPIM), Gabungan Persatuan Penulis Nasional Malaysia (GAPENA) dan Ikatan Muslimin Malaysia (ISMA). Tindakan tersebut antara lain memohon pengisytiharan berhubung keabsahan penggunaan bahasa Cina dan bahasa Tamil sebagai bahasa pengantar di SJKC dan SJKT. Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur pada 29 Disember 2021 menolak tindakan itu dan memutuskan bahawa kewujudan serta penubuhan sekolah berkenaan dan penggunaan bahasa tersebut sebagai bahasa pengantar tidak bercanggah dengan Perlembagaan Persekutuan. GPMS tidak merayu, manakala tiga pertubuhan yang lain membawa keputusan tersebut ke Mahkamah Rayuan.<ref name=":3">{{cite news |title=Isu sekolah vernakular akan dibawa ke Mahkamah Persekutuan - Peguam |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/11/1180549/isu-sekolah-vernakular-akan-dibawa-ke-mahkamah-persekutuan-peguam |work=Berita Harian |date=23 November 2023 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> Tindakan berasingan difailkan oleh Ikatan Guru-Guru Muslim Malaysia (I-Guru) terhadap Menteri Pendidikan dan Kerajaan Malaysia. Cabaran tersebut melibatkan keselarasan Seksyen 17 dan 28 Akta Pendidikan 1996 dengan Perkara 152. Mahkamah Tinggi Kota Bharu pada 29 Mei 2022 menolak tindakan berkenaan dan mengekalkan kedudukan sekolah jenis kebangsaan. I-Guru kemudian merayu keputusan tersebut ke Mahkamah Rayuan.<ref>{{cite news |title=Mahkamah Persekutuan kekalkan keputusan sekolah vernakular berpelembagaan |url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2024/02/1062626/mahkamah-persekutuan-kekalkan-keputusan-sekolah-vernakular-berpelembagaan |work=Harian Metro |date=20 February 2024 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> Pada 23 November 2023, panel tiga hakim Mahkamah Rayuan yang dipengerusikan oleh Hakim Supang Lian menolak kedua-dua rayuan dan mengekalkan keputusan Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur dan Mahkamah Tinggi Kota Bharu. Mahkamah memutuskan bahawa sekolah jenis kebangsaan bukan pihak berkuasa awam dan penggunaan bahasa Cina atau bahasa Tamil sebagai bahasa pengantar bagi pengajaran di sekolah tersebut tidak merupakan penggunaan bahasa bagi “maksud rasmi” seperti yang dimaksudkan dalam Perkara 152. Penggunaan bahasa berkenaan dalam pengajaran juga berada dalam ruang yang dibenarkan oleh Perkara 152(1)(b), yang melindungi hak untuk menggunakan, mengajar atau mempelajari bahasa selain bahasa Melayu.<ref>{{cite news |title=Sekolah vernakular sah dari segi Perlembagaan - Mahkamah Rayuan |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/11/1180492/sekolah-vernakular-sah-dari-segi-perlembagaan-mahkamah-rayuan |work=Berita Harian |date=23 November 2023 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> MAPPIM dan GAPENA kemudiannya memohon kebenaran daripada [[Mahkamah Persekutuan Malaysia|Mahkamah Persekutuan]] untuk merayu keputusan tersebut. Antara persoalan undang-undang yang dikemukakan ialah sama ada penggunaan bahasa Cina dan bahasa Tamil dalam pengajaran di SJKC dan SJKT merupakan urusan rasmi yang tertakluk pada Perkara 152(1), serta kedudukan Seksyen 17 dan 28 Akta Pendidikan 1996 dalam kerangka perlembagaan berkenaan.<ref name=":3" /> Pada 20 Februari 2024, Mahkamah Persekutuan melalui keputusan majoriti 2-1 menolak permohonan kebenaran merayu oleh MAPPIM dan GAPENA. Ketua Hakim Negara [[Tengku Maimun Tuan Mat]] dan Hakim Mahkamah Persekutuan Nordin Hassan membentuk keputusan majoriti, manakala Hakim [[Abdul Rahman Sebli]] memberikan keputusan berbeza. Majoriti memutuskan bahawa persoalan yang dikemukakan tidak memenuhi kehendak Seksyen 96(a) Akta Mahkamah Kehakiman 1964 bagi pemberian kebenaran merayu. Oleh sebab permohonan itu ditolak pada peringkat kebenaran merayu, Mahkamah Persekutuan tidak menjalankan rayuan penuh terhadap merit keputusan Mahkamah Rayuan; keputusan Mahkamah Rayuan pada 23 November 2023 kekal sebagai keputusan substantif dalam litigasi tersebut.<ref>{{cite news |title=Mahkamah Persekutuan kekalkan keputusan sekolah vernakular berperlembagaan |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/mahkamah-persekutuan-kekalkan-keputusan-sekolah-vernakular-berperlembagaan-459105 |work=Astro Awani |agency=Bernama |date=20 February 2024 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> === Pembinaan dan pemindahan sekolah === Pemindahan sekolah merupakan salah satu pendekatan yang digunakan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) bagi menangani perubahan taburan dan enrolmen murid, termasuk dalam kalangan SJKC. Pada Januari 2026, KPM mengenal pasti 3,164 sekolah di Malaysia sebagai sekolah kurang murid, iaitu sekolah dengan enrolmen kurang daripada 150 murid. Jumlah tersebut merangkumi sekolah kebangsaan (SK), sekolah jenis kebangsaan Cina (SJKC) dan sekolah jenis kebangsaan Tamil (SJKT). Menurut Timbalan Menteri Pendidikan Wong Kah Woh, langkah seperti pemindahan dipertimbangkan berdasarkan keadaan setiap sekolah, manakala sekolah boleh dikekalkan di lokasi asal apabila masih terdapat keperluan pendidikan setempat.<ref>{{cite news |author=Bernama |title=MoE identifies 3,164 under-enrolled schools nationwide |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2026/01/1368448/moe-identifies-3164-under-enrolled-schools-nationwide |work=New Straits Times |date=31 January 2026 |language=en |access-date=8 August 2026 }}</ref> Dalam konteks SJKC, pemindahan boleh melibatkan penempatan semula sekolah yang mempunyai enrolmen rendah ke kawasan dengan keperluan pendidikan yang lebih tinggi. SJKC Central Site Johor, misalnya, dipindahkan dari Ladang Gomali, Segamat ke Taman Ekoflora, Johor Bahru selepas enrolmennya berkurang kepada lima murid pada tahun 2026. Bangunan di tapak baharu dijadualkan mula beroperasi pada tahun 2027.<ref>{{cite news |title=SJKC Central Site Johor dipindahkan ke Taman Ekoflora susulan kekurangan murid |url=https://berita.rtm.gov.my/nasional/senarai-berita-nasional/senarai-artikel/sjkc-central-site-johor-dipindahkan-ke-taman-ekoflora-susulan-kekurangan-murid/ |work=Berita RTM |publisher=Radio Televisyen Malaysia |date=31 January 2026 |language=ms |access-date=8 August 2026 }}</ref> Pemindahan tidak semestinya berpunca daripada enrolmen rendah sahaja. Keadaan tapak, perubahan taburan penduduk dan kesesuaian kemudahan juga boleh menjadi pertimbangan dalam menentukan lokasi sesebuah sekolah. Oleh itu, pembinaan atau pemindahan SJKC dilaksanakan mengikut keadaan dan keperluan setempat dan bukan sebagai pendekatan yang seragam bagi semua sekolah. === Perbahasan tentang perpaduan nasional === Hubungan antara aliran persekolahan, pembinaan identiti kebangsaan dan interaksi antara etnik merupakan antara perkara yang dibincangkan dalam konteks sistem pendidikan berbilang aliran di Malaysia. Perbahasan mengenai sekolah kebangsaan dan sekolah vernakular merangkumi pandangan bahawa persekitaran persekolahan bersama dapat meningkatkan interaksi silang budaya dan pembentukan identiti kebangsaan. Pada masa yang sama, sekolah vernakular dikaitkan dengan pemeliharaan bahasa dan budaya masyarakat minoriti, manakala struktur persekolahan bukan satu-satunya faktor yang mempengaruhi integrasi antara etnik.<ref>{{cite journal |last1=Selvadurai |first1=Sivapalan |last2=Ong |first2=Puay Liu |last3=Mohd Radzi |first3=Marsitah |last4=Ong |first4=Puay Hoon |last5=Ong |first5=Puay Tee |last6=Saibeh |first6=Badariah |title=Debating education for nation building in Malaysia: National school persistence or vernacular school resistance? |journal=Geografia: Malaysian Journal of Society and Space |volume=11 |issue=13 |year=2015 |pages=14–23 |url=https://ejournal.ukm.my/gmjss/article/view/19111 |language=en |access-date=8 August 2026 }}</ref> Kajian mengenai murid Melayu di SJKC menunjukkan bahawa persekitaran sekolah berbilang etnik dapat menyediakan ruang bagi pembentukan persahabatan dan interaksi antara murid daripada latar etnik yang berbeza. Corak hubungan tersebut bagaimanapun tidak seragam dan turut berkaitan dengan proses pembelajaran serta latar bahasa murid.<ref>{{cite journal |last1=Tan |first1=Yao Sua |last2=Ngah |first2=Kamarudin |last3=Darit |first3=Sezali Md. |title=Parental choice of schooling, learning processes and inter-ethnic friendship patterns: The case of Malay students in Chinese primary schools in Malaysia |journal=International Journal of Educational Development |volume=33 |issue=4 |year=2013 |pages=325–336 |doi=10.1016/j.ijedudev.2012.09.002 |language=en }}</ref> Perbahasan mengenai SJKC dan perpaduan nasional dengan itu merupakan sebahagian daripada persoalan yang lebih luas mengenai hubungan antara sistem pendidikan berbilang aliran, integrasi sosial dan kepelbagaian bahasa serta budaya dalam masyarakat Malaysia. == Cabaran == Antara isu yang berkaitan dengan pengoperasian SJKC ialah penguasaan bahasa, perubahan enrolmen serta pengambilan dan penempatan guru. Keadaannya berbeza antara sekolah mengikut lokasi, saiz enrolmen, latar bahasa murid dan perubahan penduduk setempat. === Penguasaan bahasa Melayu === Penguasaan bahasa Melayu dalam kalangan murid SJKC berbeza mengikut kemahiran, latar bahasa dan persekitaran penggunaan bahasa. Beberapa kajian terhadap murid bukan penutur natif di sekolah jenis kebangsaan mengenal pasti kesukaran dalam aspek pertuturan, sebutan, pembacaan dan penulisan. Sebagai contoh, penilaian terhadap 414 murid di lima SJKC dan SJKT di Kuantan mendapati tahap pertuturan keseluruhan berada pada tahap sederhana, manakala kajian terhadap kumpulan murid Sekolah Jenis Kebangsaan turut melaporkan perbezaan tahap penguasaan dalam kemahiran membaca dan menulis.<ref>{{cite journal |last1=Nahar |first1=Nora'Azian |last2=Abd. Rahman |first2=Fadzilah |title=Tahap Penguasaan Kemahiran Bertutur Bahasa Melayu dalam Kalangan Murid Bukan Penutur Natif |trans-title=The Level of Proficiency of Malay Speaking Skills among Non-Native Students |journal=Jurnal Pendidikan Bahasa Melayu |volume=8 |issue=1 |date=May 2018 |pages=74–83 |issn=2180-4842 |url=https://spaj.ukm.my/jpbm/index.php/jpbm/article/view/169/147 |access-date=8 August 2026 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Nahar |first=Nora'Azian |title=Penguasaan Kemahiran Membaca dan Menulis Bahasa Melayu dalam Kalangan Murid Bukan Penutur Natif di Sekolah Jenis Kebangsaan (SJK) |trans-title=The Mastery of Malay Reading and Writing Skills Among Students of Non-Native Speakers in National-Type School |journal=Issues in Language Studies |volume=9 |issue=1 |year=2020 |pages=107–123 |doi=10.33736/ils.2223.2020 |url=https://doi.org/10.33736/ils.2223.2020 |access-date=8 August 2026 }}</ref> Penyelidikan lain terhadap murid Cina sekolah rendah turut mengaitkan kesukaran pembelajaran bahasa Melayu dengan faktor seperti sebutan, pendedahan kepada bahan bacaan, keluarga, rakan sebaya dan tabiat membaca.<ref>{{cite journal |last=Chew |first=Fong Peng |title=Masalah Pembelajaran Bahasa Melayu dalam Kalangan Murid Cina Sekolah Rendah |trans-title=Learning Problem of Malay Language among the Chinese Pupils Primary School |journal=Jurnal Pendidikan Bahasa Melayu |volume=6 |issue=2 |date=November 2016 |pages=10–22 |issn=2180-4842 }}</ref> Penggunaan bahasa pertama dan peluang menggunakan bahasa Melayu dalam kehidupan harian turut mempengaruhi pemerolehan bahasa tersebut sebagai bahasa kedua. Temu bual dengan guru bahasa Melayu di lima SJKC di Terengganu mengaitkan penggunaan bahasa ibunda dalam pembelajaran dengan faktor keluarga, sikap, rakan sebaya dan masyarakat.<ref>{{cite journal |last1=Low |first1=Jie Ying |last2=Wee |first2=Xin Hui |last3=Khoo |first3=Yu Ting |last4=Anuaruddin |first4=Nur Farhanis Fathiah |title=Persepsi Guru Terhadap Pengaruh Bahasa Ibunda Semasa Pembelajaran dan Pengajaran Bahasa Melayu dalam Kalangan Murid di Sekolah Jenis Kebangsaan Cina |trans-title=Teacher Perceptions of the Influence of the Mother Tongue during Learning and the Teaching of Malay Language among Pupils at Chinese National Type School |journal=Jurnal Pendidikan Bahasa Melayu |volume=14 |issue=1 |year=2024 |pages=1–18 |issn=2180-4842 }}</ref> Perbezaan fonologi antara bahasa Mandarin dengan bahasa Melayu juga boleh mempengaruhi pertuturan penutur bahasa kedua, termasuk melalui penggantian, penambahan atau pengguguran bunyi.<ref>{{cite journal |last1=Rosli |first1=Nor Zulaiqha |last2=Mohd Rusli |first2=Nur Farahkhanna |last3=Abdul Jobar |first3=Norfaizah |last4=Zakaria |first4=Norazimah |title=Kemahiran Bertutur Bahasa Melayu oleh Murid Cina: Teori Analisis Kontrastif |trans-title=Speaking Skills in Malay Language by Chinese Student: Contrastive Analysis Theory |journal=LSP International Journal |volume=8 |issue=1 |date=28 June 2021 |pages=35–55 |doi=10.11113/lspi.v8.16906 |issn=2601-002X }}</ref> Tahap penguasaan dan perkembangan pembelajaran tidak seragam antara murid atau kemahiran. Satu kajian kes mengenai pengajaran kemahiran menulis di sebuah SJKC di Klang, misalnya, merekodkan peningkatan pencapaian menulis selepas proses pengajaran walaupun tahap penguasaan bahasa Melayu sebagai bahasa kedua dalam sampel kajian berada pada tahap sederhana.<ref>{{cite conference |last1=Lasan |first1=Celinea |last2=Nawi |first2=Shamsul Aizuwani |title=Pengajaran dan Pembelajaran Kemahiran Menulis Bahasa Melayu di Sekolah Jenis Kebangsaan Cina |book-title=Seminar Antarabangsa Susastera, Bahasa dan Budaya Nusantara |pages=419–430 |publisher=Institut Pendidikan Guru Kampus Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur }}</ref> Peluang berinteraksi dengan murid daripada latar bahasa yang berbeza juga dapat menyediakan pendedahan kepada penggunaan bahasa Melayu di luar pengajaran formal.<ref>{{cite news |last=Rosli |first=Fahmy A. |title=Murid SJKC tak minat subjek Bahasa Melayu? |work=Berita Harian |date=16 January 2023 |publisher=New Straits Times Press }}</ref> Pada peringkat sistem, peningkatan penguasaan bahasa Melayu di SJKC dan SJKT telah dilaporkan berbanding tempoh terdahulu, sementara usaha meningkatkan penggunaan dan penguasaan bahasa kebangsaan terus menjadi sebahagian daripada tumpuan pendidikan.<ref>{{cite news |author=Bernama |title=Tahap penguasaan Bahasa Melayu sekolah vernakular meningkat |work=Sinar Harian |date=11 August 2022 |url=https://www.sinarharian.com.my/article/215960/berita/nasional/tahap-penguasaan-bahasa-melayu-sekolah-vernakular-meningkat |access-date=8 August 2026 }}</ref> === Perubahan demografi dan komposisi murid === Enrolmen SJKC berubah seiring kadar kelahiran, perpindahan penduduk dan pola pemilihan sekolah. Jumlah murid SJKC mencapai 645,862 orang pada 2004 sebelum menurun pada dekad berikutnya, sementara penyertaan murid bukan Cina meningkat di beberapa negeri; di Sabah, murid bukan Cina membentuk lebih separuh enrolmen SJKC pada 2018.<ref>{{cite news |last=Hong |first=Bede |title=Pelajar bukan Cina bertambah, pelajar Cina berkurang di SJKC |work=The Malaysian Insight |date=7 September 2018 |url=https://www.themalaysianinsight.com/bahasa/s/93896 |access-date=8 August 2026 }}</ref> Dalam tempoh lima tahun sehingga 2017 sahaja, jumlah murid SJKC berkurang sebanyak 41,172 orang.<ref>{{cite news |title=Pelajar sekolah Cina berkurangan lebih 40,000 dalam 5 tahun |work=Free Malaysia Today |date=3 January 2018 |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/bahasa/2018/01/03/pelajar-sekolah-cina-berkurangan-lebih-40000-dalam-5-tahun |access-date=8 August 2026 }}</ref> Penyusutan berterusan pada pertengahan dekad 2020-an. Setakat 30 November 2025, 1,303 SJKC mempunyai 463,988 murid, berkurang 26,526 orang berbanding 2024; 653 sekolah mempunyai kurang daripada 150 murid dan 13 daripadanya mempunyai kurang daripada 10 murid.<ref>{{cite news |title=全校少过150人 全国就有653所 教总：华小去年减2.6万学生敲警钟！ |work=Sin Chew Daily |date=18 January 2026 |language=zh |url=https://www.sinchew.com.my/news/20260118/nation/7197928 |access-date=8 August 2026 }}</ref> Data bagi tempoh yang sama turut memperlihatkan pertambahan murid bukan Cina ketika jumlah keseluruhan enrolmen menurun, menyebabkan komposisi sesetengah sekolah menjadi semakin pelbagai.<ref>{{cite news |title=教总报告｜去年华小生逾46万 减少2.6万 少子化冲击大 |work=China Press |date=18 January 2026 |language=zh |url=https://www.chinapress.com.my/20260118/%E6%95%99%E6%80%BB%E6%8A%A5%E5%91%8A%EF%BD%9C%E5%8E%BB%E5%B9%B4%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E7%94%9F%E9%80%BE46%E4%B8%87-%E5%87%8F%E5%B0%912-6%E4%B8%87-%E5%B0%91%E5%AD%90%E5%8C%96%E5%86%B2%E5%87%BB%E5%A4%A7/ |access-date=8 August 2026 }}</ref> Perubahan sumber murid dan implikasinya terhadap rangkaian SJKC kekal menjadi sebahagian daripada perbahasan pendidikan pada 2026.<ref>{{cite web |title=Artikel 7260706 |website=Sin Chew Daily |date=11 February 2026 |language=zh |url=https://www.sinchew.com.my/news/20260211/yl/7260706 |access-date=8 August 2026 }}</ref> Pertambahan murid yang tidak menggunakan bahasa Cina sebagai bahasa pertama akan memerlukan penyesuaian pedagogi, khususnya pada peringkat awal persekolahan kerana bahasa Cina digunakan sebagai bahasa pengantar utama. Kebimbangan berkaitan keadaan tersebut pernah dilaporkan daripada pengalaman sebuah prasekolah SJKC yang menerima peningkatan murid Melayu; laporan itu merupakan pengalaman setempat dan tidak menggambarkan keadaan semua sekolah.<ref>{{cite news |title=Guru risau murid Melayu makin ramai di SJKC, kelahiran bayi Cina pula merosot - "Macam mana cikgu nak ajar?" |work=mStar |date=5 November 2025 |url=https://www.mstar.com.my/lokal/viral/2025/11/05/guru-risau-murid-melayu-makin-ramai-di-sjkc-kelahiran-bayi-cina-pula-merosot---macam-mana-cikgu-nak-ajar |access-date=8 August 2026 }}</ref> === Kekurangan dan penempatan guru === Keperluan guru SJKC berubah mengikut opsyen mata pelajaran, persaraan, pertukaran dan lokasi sekolah. Kekurangan guru dilaporkan secara berkala, dengan isu ketidakpadanan antara kekosongan mengikut opsyen, tempoh penempatan guru baharu dan keperluan menggantikan guru yang bersara atau meninggalkan perkhidmatan antara faktor utama yang mempengaruhi bekalan tenaga pengajar. Organisasi pendidikan Cina seperti Dong Zong dan Jiao Zong telah beberapa kali membangkitkan isu kekurangan guru, termasuk kelewatan pengemaskinian data, penempatan guru dan ketidakpadanan antara keperluan sebenar sekolah dengan bilangan guru mengikut opsyen.<ref>{{cite web |author=Dong Zong dan Jiao Zong |title=Masalah Kekurangan Guru berlaku Lagi Di SJKC: Menyeru KPM Cari Penyelesaian Segera |date=29 December 2020 |publisher=United Chinese School Committees' Association of Malaysia |url=https://www.dongzong.my/ms/3126/ |access-date=8 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=董教总促教长巡视学校 华文师资短缺未解决 |work=China Press |date=4 July 2025 |language=zh |url=https://www.chinapress.com.my/20250704/%e8%91%a3%e6%95%99%e6%80%bb%e4%bf%83%e6%95%99%e9%95%bf%e5%b7%a1%e8%a7%86%e5%ad%a6%e6%a0%a1-%e5%8d%8e%e6%96%87%e5%b8%88%e8%b5%84%e7%9f%ad%e7%bc%ba%e6%9c%aa%e8%a7%a3%e5%86%b3/ |access-date=8 August 2026 }}</ref> Kementerian Pendidikan pula menyifatkan kekurangan guru di SK, SJKC dan SJKT sebagai keadaan sementara dan menggunakan beberapa laluan pengambilan, termasuk Pelantikan Secara Kontrak, Program Diploma Pascasiswazah Pendidikan dan PISMP, bagi mengisi kekosongan. Perancangan pengambilan dibuat berdasarkan kekosongan mengikut opsyen serta aliran guru masuk dan keluar daripada perkhidmatan.<ref>{{cite news |author=Bernama |title=Isu kekurangan guru di SJKC, SJKT bersifat sementara - Fadhlina |work=Astro Awani |date=17 November 2023 |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/isu-kekurangan-guru-di-sjkc-sjkt-bersifat-sementara-fadhlina-446466 |access-date=8 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=KPM komited atasi isu kekurangan guru di sekolah |work=Berita RTM |publisher=Radio Televisyen Malaysia |date=17 November 2023 |url=https://berita.rtm.gov.my/nasional/senarai-berita-nasional/senarai-artikel/kpm-komited-atasi-isu-kekurangan-guru-di-sekolah/ |access-date=8 August 2026 }}</ref> Isu tersebut masih berterusan pada pertengahan dekad 2020-an. Pada 2025, laluan PISMP berkaitan SJKC menerima 6,328 permohonan dan 1,120 calon diterima berbanding sasaran 1,678 tempat. Pada awal 2026, anggaran bukan rasmi masih meletakkan kira-kira 1,300 jawatan belum diisi, sementara ratusan guru dijangka bersara atau meninggalkan perkhidmatan setiap tahun. Keperluan juga berbeza mengikut negeri; di Sabah, penempatan dan pengekalan guru terlatih tempatan turut dikenal pasti sebagai cabaran.<ref>{{cite news |title=黄开成：每年数百师资退休离职 华小缺1300教师困境难解 |work=Oriental Daily |date=8 March 2026 |language=zh |url=https://www.orientaldaily.com.my/news/advertorial/2026/03/08/802557 |access-date=8 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=Kekurangan Guru SJKC Sabah perlu tindakan segera – James |work=Warta Oriental |date=3 February 2026 |url=https://wartaoriental.com/2026/02/03/kekurangan-guru-sjkc-sabah-perlu-tindakan-segera-james/ |access-date=8 August 2026 }}</ref> == Enrolmen == Enrolmen SJKC berubah mengikut perkembangan demografi, taburan penduduk dan pola pemilihan sekolah. Jumlah murid meningkat daripada 439,681 orang pada 1970 kepada lebih 600,000 orang pada penghujung 1990-an dan awal 2000-an. Enrolmen mencapai 647,647 orang pada 2004 sebelum menurun kepada 603,192 pada 2010, 559,157 pada 2014, 517,097 pada 2018, 511,448 pada 2020 dan 487,421 pada 2023.<ref name=":4">{{cite report |title=2024年工作报告书 |trans-title=Laporan Tahunan 2024 |publisher=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |year=2025 |at=Jadual 1, hlm. 550–551 |language=zh }}</ref> Pada 30 Jun 2024, terdapat 1,303 SJKC dengan 474,882 murid, tidak termasuk enrolmen prasekolah. Perbezaan antara jumlah enrolmen yang diterbitkan bagi tahun yang sama berkaitan dengan tarikh rujukan statistik dan skop peringkat pendidikan yang dimasukkan dalam pengiraan.<ref name=":4" /> Pada 30 November 2025, jumlah enrolmen ialah 463,988 murid di 1,303 SJKC, berkurang 26,526 orang berbanding angka perbandingan tahun sebelumnya. Sebanyak 653 sekolah mempunyai kurang daripada 150 murid dan 13 daripadanya mempunyai kurang daripada 10 murid.<ref>{{cite news |last=Ye |first=Wenqi |script-title=zh:【2025华小课题回顾报告】全国华小生去年减少2.6万人　教总忧少子化冲击华小发展 |trans-title=Laporan isu SJKC 2025: Murid SJKC seluruh negara berkurang 26,000 orang |work=Oriental Daily |date=18 January 2026 |url=https://www.orientaldaily.com.my/news/nation/2026/01/18/791394 |language=zh |access-date=8 August 2026 }}</ref> === Komposisi murid === Komposisi murid SJKC semakin pelbagai sejak awal abad ke-21. Bahagian murid Bumiputera meningkat daripada 11.67% daripada keseluruhan enrolmen pada tahun 2014 kepada 18.52% pada tahun 2024, manakala bahagian murid bukan Bumiputera menurun daripada 88.33% kepada 81.48% dalam tempoh yang sama.<ref name="Parlimen2024">{{cite web|url=https://www.parlimen.gov.my/files/jindex/pdf/JDR09072024.pdf|title=HARI SELASA : 9 JULAI 2024|date=9 July 2024|publisher=Parlimen Malaysia|language=ms|access-date=11 August 2026}}</ref> Komposisi murid Bumiputera berbeza mengikut negeri. Pada tahun 2024, Sabah mempunyai peratusan murid Bumiputera tertinggi dalam SJKC, iaitu 68.07%, diikuti Wilayah Persekutuan Labuan (66.34%) dan Sarawak (38.40%). Di Semenanjung Malaysia, peratusannya ialah 35.02% di Kelantan, 31.73% di Terengganu, 30.07% di Perlis dan 21.60% di Pahang. Peratusan yang lebih rendah dicatatkan di Selangor (9.79%), Perak (9.54%), Johor (8.42%), Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur (6.67%) dan Pulau Pinang (5.06%).<ref name="Parlimen2024" /> Enrolmen murid Melayu meningkat daripada 34,870 orang atau 6.84% daripada keseluruhan enrolmen SJKC pada tahun 2022 kepada 35,129 orang (6.99%) pada 2023, 39,373 orang (8.03%) pada 2024 dan 40,035 orang (8.59%) pada 2025. Setakat 31 Mei 2026, sebanyak 41,133 murid Melayu bersekolah di SJKC, bersamaan 9.01% daripada keseluruhan enrolmen.<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/07/02/more-malay-pupils-turn-to-sjkcs|title=More Malay pupils turn to SJKCs|last1=Rahim|first1=Rahimy|date=2 July 2026|access-date=11 August 2026|work=The Star|last2=Sallehuddin|first2=Qistina|language=en}}</ref> Peningkatan bilangan murid bukan Cina berlaku serentak dengan penyusutan enrolmen keseluruhan SJKC. Antara tahun 2010 dengan 2020, bilangan murid bukan Cina meningkat kira-kira 39%, sementara jumlah keseluruhan enrolmen SJKC menurun. Murid Melayu merupakan kumpulan terbesar dalam kalangan murid bukan Cina dalam tempoh tersebut.<ref>{{cite report|last=Chai|first=James|title=Malaysia's Chinese Primary Schools: Saved Yet Threatened by Rising Inflows of Malay Students|series=ISEAS Perspective|number=2025/34|publisher=ISEAS–Yusof Ishak Institute|date=13 May 2025|pages=5–8|issn=2335-6677}}</ref> Antara faktor yang mempengaruhi pemilihan SJKC oleh keluarga bukan Cina ialah pembelajaran bahasa Cina, lokasi sekolah, persekitaran pembelajaran, disiplin dan pencapaian akademik. Kepentingan faktor tersebut berbeza mengikut latar belakang keluarga, lokasi dan keadaan sesebuah sekolah.<ref>{{cite conference|last1=Liong|first1=Teen Teen|last2=Awang|first2=Mohd Mahzan|last3=Ahmad|first3=Abdul Razaq|last4=Ahmad|first4=Anuar|title=Factors Influencing Non-Chinese Parents Decision in Choosing National-Type Chinese Primary School (SJKC)|book-title=Global Conferences Series: Social Sciences, Education and Humanities|volume=2|year=2019|pages=247–252|doi=10.32698/GCS.01106}}</ref> === Sekolah kurang murid dan pemindahan === Sekolah Kurang Murid (SKM) merujuk kepada sekolah yang mempunyai enrolmen kurang daripada 150 murid. Kategori tersebut digunakan dalam perancangan pendidikan Kementerian Pendidikan Malaysia, termasuk melalui pelaksanaan Pelan Hala Tuju Sekolah Kurang Murid di bawah Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia 2013–2025.<ref>{{cite web |title=Inisiatif Sokongan |url=https://pppm.moe.gov.my/inisiatif-pppm/inisiatif-sokongan |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref><ref>{{cite report |title=Laporan Tahunan Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia 2013 |url=https://pppm.moe.gov.my/dokumen/26-lt2013-bm |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |year=2014 |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref> Pada tahun 2025, sebanyak 653 daripada 1,303 SJKC mempunyai kurang daripada 150 murid, bersamaan kira-kira separuh daripada keseluruhan SJKC. Daripada jumlah tersebut, 13 sekolah mempunyai kurang daripada 10 murid.<ref name="JZ2025">{{cite report |author=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |author-link=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |script-title=zh:教总2025年华小课题回顾报告 |trans-title=Laporan tinjauan isu SJKC tahun 2025 |date=20 January 2026 |publisher=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |url=https://jiaozong.org.my/v3/index.php/%E6%95%99%E6%80%BB%E4%BC%9A%E5%8A%A1/12322-%E6%95%99%E6%80%BB2025%E5%B9%B4%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E8%AF%BE%E9%A2%98%E5%9B%9E%E9%A1%BE%E6%8A%A5%E5%91%8A |language=zh-Hans |access-date=11 August 2026 }}</ref> {| class="wikitable" |+ Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) kurang murid, 2025 ! Kategori ! Bilangan |- | Jumlah SJKC || 1,303 |- | SJKC dengan kurang daripada 150 murid || 653 |- | SJKC dengan kurang daripada 10 murid || 13 |} Pemindahan merupakan salah satu pendekatan yang digunakan bagi sesetengah SJKC yang mengalami penyusutan enrolmen di lokasi asal. Pelaksanaannya bergantung pada keadaan sesebuah sekolah serta keperluan pendidikan di lokasi yang dicadangkan dan tidak melibatkan semua sekolah kurang murid.<ref>{{cite news |author=Bernama |title=MoE identifies 3,164 under-enrolled schools nationwide |work=New Straits Times |date=31 January 2026 |language=en |access-date=11 August 2026 }}</ref> === Bilangan sekolah dan murid mengikut negeri === Pada tahun 2024, terdapat 1,303 buah SJKC di Malaysia. Enrolmen berjumlah 491,088 murid pada 30 April 2024, manakala bilangan sekolah adalah berdasarkan keadaan pada 30 Jun 2024.<ref name="JZsekolah20242">{{cite web|url=https://www.jiaozong.org.my/v3/index.php?view=article&id=11185:2024%E5%B9%B4%E5%85%A8%E5%9B%BD%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E6%95%B0%E7%9B%AE-2&catid=262:-sp-102|date=10 July 2024|publisher=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia|language=zh|script-title=zh:2024年全国华小数目|trans-title=Bilangan SJKC seluruh negara pada tahun 2024|access-date=11 August 2026}}</ref><ref name="JZmurid20242">{{cite web|url=https://www.jiaozong.org.my/v3/index.php?view=article&id=10947:2024%E5%B9%B4%E5%85%A8%E5%9B%BD%E5%90%84%E5%B7%9E%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E5%AD%A6%E7%94%9F%E4%BA%BA%E6%95%B0&catid=262|date=6 May 2024|publisher=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia|language=zh|script-title=zh:2024年全国各州华小学生人数|trans-title=Bilangan murid SJKC mengikut negeri pada tahun 2024|access-date=11 August 2026}}</ref> SJKC beroperasi di semua negeri kecuali Wilayah Persekutuan Putrajaya. Sarawak mempunyai bilangan SJKC tertinggi dengan 222 buah sekolah, diikuti Johor dengan 218 buah dan Perak dengan 185 buah. Selangor mempunyai enrolmen tertinggi, iaitu 105,026 murid, diikuti Johor dengan 86,612 murid dan Sarawak dengan 61,587 murid.<ref name="JZsekolah20242" /><ref name="JZmurid20242" />[[Fail:Distribution_of_Chinese_primary_schools_in_Peninsular_Malaysia.svg|thumb|Taburan SJKC di Semenanjung Malaysia]] [[Fail:Distribution_of_Chinese_primary_schools_in_East_Malaysia.svg|thumb|Taburan SJKC di Malaysia Timur]] [[Fail:Number_of_Chinese_Primary_Schools_in_Malaysia.svg|tengah|thumb|400x400px|Bilangan SJKC mengikut daerah di Malaysia]] {| class="wikitable sortable" |+ Bilangan Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) dan murid mengikut negeri dan wilayah persekutuan, 2024 ! Negeri / Wilayah Persekutuan ! Bilangan murid<br /><small>(30 April 2024)</small><ref name="JZmurid2024">{{cite web|url=https://www.jiaozong.org.my/v3/index.php?view=article&id=10947:2024%E5%B9%B4%E5%85%A8%E5%9B%BD%E5%90%84%E5%B7%9E%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E5%AD%A6%E7%94%9F%E4%BA%BA%E6%95%B0&catid=262|title=2024年全国各州华小学生人数|date=6 May 2024|website=教总（Jiao Zong）|language=zh|access-date=5 August 2026}}</ref> ! Bilangan sekolah<ref name="JZsekolah2024">{{cite web|url=https://www.jiaozong.org.my/v3/index.php?view=article&id=11185:2024%E5%B9%B4%E5%85%A8%E5%9B%BD%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E6%95%B0%E7%9B%AE-2&catid=262:-sp-102|title=2024年全国华小数目|date=10 July 2024|website=教总（Jiao Zong）|language=zh|access-date=5 August 2026}}</ref> |- | [[File:Flag of Johor.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Johor|Johor]] || style="text-align:right;" | 86,612 || style="text-align:right;" | 218 |- | [[File:Flag of Kedah.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Kedah|Kedah]] || style="text-align:right;" | 17,624 || style="text-align:right;" | 89 |- | [[File:Flag of Kelantan.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Kelantan|Kelantan]] || style="text-align:right;" | 5,474 || style="text-align:right;" | 15 |- | [[File:Flag of Malacca.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Melaka|Melaka]] || style="text-align:right;" | 15,504 || style="text-align:right;" | 65 |- | [[File:Flag of Negeri Sembilan.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Negeri Sembilan|Negeri Sembilan]] || style="text-align:right;" | 17,419 || style="text-align:right;" | 82 |- | [[File:Flag of Pahang.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Pahang|Pahang]] || style="text-align:right;" | 17,348 || style="text-align:right;" | 75 |- | [[File:Flag of Perak.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Perak|Perak]] || style="text-align:right;" | 38,533 || style="text-align:right;" | 185 |- | [[File:Flag of Perlis.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Perlis|Perlis]] || style="text-align:right;" | 1,999 || style="text-align:right;" | 10 |- | [[File:Flag of Penang.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Pulau Pinang|Pulau Pinang]] || style="text-align:right;" | 42,522 || style="text-align:right;" | 90 |- | [[File:Flag of Sabah.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Sabah|Sabah]] || style="text-align:right;" | 35,955 || style="text-align:right;" | 83 |- | [[File:Flag of Sarawak.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Sarawak|Sarawak]] || style="text-align:right;" | 61,587 || style="text-align:right;" | 222 |- | [[File:Flag of Selangor.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Selangor|Selangor]] || style="text-align:right;" | 105,026 || style="text-align:right;" | 115 |- | [[File:Flag of Terengganu.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Terengganu|Terengganu]] || style="text-align:right;" | 2,183 || style="text-align:right;" | 10 |- | [[File:Flag of Kuala Lumpur.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Wilayah Persekutuan|Kuala Lumpur]] || style="text-align:right;" | 21,895 || style="text-align:right;" | 42 |- | [[File:Flag of Labuan.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Wilayah Persekutuan|Labuan]] || style="text-align:right;" | 1,407 || style="text-align:right;" | 2 |- ! Jumlah ! style="text-align:right;" | 491,088 ! style="text-align:right;" | 1,303 |} === Pecahan enrolmen mengikut peringkat === Selain pendidikan rendah Tahun 1 hingga Tahun 6, sebahagian SJKC turut mempunyai enrolmen pada peringkat prasekolah dan dalam program pendidikan khas. Data yang diterbitkan oleh Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia menunjukkan bahawa antara tahun 2000 dengan 2014, jumlah murid prasekolah SJKC meningkat daripada 631 kepada 12,158 orang, manakala jumlah murid pendidikan khas meningkat daripada 155 kepada 1,323 orang. Dalam tempoh yang sama, enrolmen Tahun 1 hingga Tahun 6 berubah daripada 622,557 orang pada tahun 2000 kepada 557,834 orang pada tahun 2014.<ref name=":5" /> Pada tahun 2025, enrolmen yang dilaporkan ialah 15,807 murid prasekolah, 444,678 murid Tahun 1 hingga Tahun 6 dan 3,503 murid pendidikan khas.<ref>{{cite report |author=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |author-link=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |script-title=zh:教总2025年华小课题回顾报告 |trans-title=Laporan tinjauan isu SJKC tahun 2025 |date=20 January 2026 |publisher=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |url=https://jiaozong.org.my/v3/index.php/%E6%95%99%E6%80%BB%E4%BC%9A%E5%8A%A1/12322-%E6%95%99%E6%80%BB2025%E5%B9%B4%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E8%AF%BE%E9%A2%98%E5%9B%9E%E9%A1%BE%E6%8A%A5%E5%91%8A |language=zh-Hans |access-date=8 August 2026 }}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ Enrolmen SJKC mengikut peringkat terpilih ! Tahun ! Prasekolah ! Tahun 1-6 ! Pendidikan khas ! Jumlah |- | 2000 || 631 || 622,557 || 155 || 623,343 |- | 2003 || 1,612 || 637,285 || 324 || 639,221 |- | 2006 || 3,197 || 634,501 || 438 || 638,136 |- | 2009 || 7,632 || 617,980 || 738 || 626,350 |- | 2012 || 11,518 || 588,253 || 1,160 || 600,931 |- | 2014 || 12,158 || 557,834 || 1,323 || 571,315 |- | 2024 || 15,143 || 472,639 || 3,306 || 491,088 |- | 2025 || 15,807 || 444,678 || 3,503 || 463,988 |} Dalam tempoh 2000 hingga 2025, bilangan murid prasekolah meningkat lebih daripada 25 kali ganda, daripada 631 orang kepada 15,807 orang. Bilangan murid pendidikan khas meningkat daripada 155 orang kepada 3,503 orang, manakala jumlah murid Tahun 1 hingga Tahun 6 menunjukkan trend penurunan selepas pertengahan dekad 2000-an.<ref name=":5" /> == Kokurikulum dan kegiatan kebudayaan == Kegiatan kokurikulum di SJKC dilaksanakan dalam kerangka Sistem Pendidikan Kebangsaan dan merangkumi kelab dan persatuan, badan beruniform serta sukan dan permainan. Kegiatan tersebut melengkapi kurikulum formal melalui aktiviti yang berkaitan dengan perkembangan minat, bakat, sahsiah, kepimpinan dan kemahiran sosial murid.<ref>{{cite web |url=https://www.moe.gov.my/index.php/dasar-pendidikan-kebangsaan |title=Dasar Pendidikan Kebangsaan |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |access-date=31 July 2026 }}</ref> Sebahagian SJKC turut menjalankan kegiatan bahasa, kesusasteraan, muzik dan seni persembahan yang berkaitan dengan penggunaan bahasa Cina dan perkembangan kebudayaan Cina di Malaysia. Bentuk kegiatan berbeza mengikut sekolah, lokasi, tenaga pengajar dan kemudahan yang tersedia.<ref>{{cite journal |last1=Tan |first1=Yao Sua |last2=Thock |first2=Ker Pong |year=2014 |title=Identity and Cultural Contestation in a Plural Society: The Development of Chinese Education in Malaysia |journal=Journal of Chinese Literature and Culture |volume=2 |issue=1 |pages=156–175 |doi=10.22452/jclc.vol2no1.11 |url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/JCLC/article/view/14315 |access-date=31 July 2026 }}</ref> Kegiatan bahasa Cina di luar bilik darjah merangkumi syarahan, deklamasi sajak, penulisan kreatif, kaligrafi dan perbahasan. Sebahagian kegiatan tersebut dianjurkan dalam bentuk pertandingan pada peringkat daerah, negeri dan kebangsaan.<ref>{{cite news |url=https://member.sinchew.com.my/contents/7073376?articleType=everyone |title=陈柏宁林孝宥个人赛称王 砂首夺团体总冠军 |trans-title=Sarawak muncul juara keseluruhan buat kali pertama dalam Pertandingan Syarahan dan Ujian Bertulis Bahasa Cina SJK(C) Peringkat Kebangsaan ke-39 |date=30 November 2025 |work=Sin Chew Daily |language=zh |access-date=9 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://jpwpkl.moe.gov.my/berita/pertandingan-bahas-bahasa-cina-bagi-sekolah-jenis-kebangsaan-cina-wp-kuala-lumpur |title=Pertandingan Bahas Bahasa Cina bagi Sekolah Jenis Kebangsaan Cina WP Kuala Lumpur |publisher=Jabatan Pendidikan Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur |access-date=9 August 2026 }}</ref> Kegiatan muzik dan seni persembahan merangkumi nyanyian, koir, pancaragam, muzik Cina dan tarian. Orkestra Cina serta kegiatan tarian tradisional atau kontemporari turut terdapat di sebahagian sekolah.<ref>{{cite news |url=https://johor.sinchew.com.my/news/20241026/johor/6027037 |title=第二届“乐响皇城”全柔小学华乐比赛现场余音绕梁 |trans-title=Pertandingan Muzik Cina Sekolah Rendah Negeri Johor kali kedua |date=26 October 2024 |work=Sin Chew Daily |language=zh |access-date=9 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://johor.sinchew.com.my/news/20251129/johor/7069087 |title=28华小齐聚“舞林” 呈现多元文化之美 |trans-title=28 SJK(C) menyertai pertandingan tarian antara sekolah daerah Muar |date=29 November 2025 |work=Sin Chew Daily |language=zh |access-date=9 August 2026 }}</ref> [[Gendang 24 Musim|Gendang 24 Perayaan]], yang dicipta di [[Johor Bahru]] pada tahun 1988 oleh Tan Chai Puan dan Tan Hooi Song, berkembang sebagai salah satu bentuk seni persembahan dalam sekolah dan institusi pendidikan di Malaysia.<ref>{{cite web |url=https://24festivedrums.com/en/origin/ |title=Origin of the 24 Festive Drums |publisher=24 Festive Drums Association Malaysia |language=en |access-date=31 July 2026 }}</ref> Seni tersebut diiktiraf sebagai Warisan Kebangsaan Malaysia pada tahun 2009.<ref>{{cite web |url=https://pemetaanbudaya.jkkn.gov.my/senibudaya/detail/971 |title=Maklumat Seni Budaya |website=pemetaanbudaya.jkkn.gov.my |publisher=Jabatan Kebudayaan dan Kesenian Negara |access-date=9 August 2026 }}</ref> Pada tahun 2026, Kementerian Pendidikan Malaysia menganjurkan Kejohanan Jemputan Sekolah Rendah Gendang 24 Perayaan Peringkat Kebangsaan buat kali pertama.<ref>{{cite news |url=https://berita.rtm.gov.my/nasional/senarai-berita-nasional/senarai-artikel/kpm-julung-kali-anjur-kejohanan-gendang-24-perayaan-sekolah-rendah-peringkat-kebangsaan/ |title=KPM julung kali anjur Kejohanan Gendang 24 Perayaan Sekolah Rendah peringkat kebangsaan |date=4 August 2026 |publisher=Radio Televisyen Malaysia |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> [[Tarian singa]], [[tarian naga]], [[Yoyo cina|diabolo]] dan [[wusyu]] turut dijalankan sebagai kegiatan kebudayaan, seni persembahan atau rekreasi di sesetengah SJKC. Penyertaan dalam kegiatan tersebut berbeza mengikut sekolah dan tidak merupakan komponen wajib bagi semua SJKC.<ref>{{cite news |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2018/02/335831/malay-students-chinese-school-help-popularise-lion-dance |title=Malay students in Chinese school help to popularise lion dance |last=Fong |first=Fernando |date=15 February 2018 |work=New Straits Times |language=en |access-date=31 July 2026 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://sabah.sinchew.com.my/news/20250917/sabah/6873347 |title=沙扯铃赛落幕 崇正善小庇中华团体赛冠军 |trans-title=Pertandingan diabolo Sabah berakhir dengan kategori sekolah rendah |date=17 September 2025 |work=Sin Chew Daily |language=zh |access-date=9 August 2026 }}</ref> == Lihat juga == * [[Pendidikan di Malaysia]] * [[Sekolah jenis kebangsaan|Sekolah Jenis Kebangsaan]] * [[Sekolah jenis kebangsaan Tamil|Sekolah Jenis Kebangsaan (Tamil)]] * [[Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan]] * [[Sekolah Menengah Persendirian Cina]] ==Rujukan== <references /> {{Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) di Malaysia}}{{Pendidikan di Malaysia}} [[Kategori:Pendidikan di Malaysia]] [[Kategori:Sekolah di Malaysia mengikut jenis]] [[Kategori:Sekolah bahasa Cina di Malaysia]] 6ob5tnxkxo1td9716pa2e2q6fl20taz 6925417 6925414 2026-08-11T14:10:34Z Foryou42686 357700 6925417 wikitext text/x-wiki [[Fail:SJK (C) Jementah 1.jpg|thumb|SJKC Jementah 1 yang terletak di Jementah, Johor]] '''Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina)''' (disingkatkan sebagai '''SJKC'''; {{zh|s=国民型华文小学|t=國民型華文小學|p=Guómínxíng Huáwén Xiǎoxué}}) ialah salah satu aliran sekolah rendah dalam sistem pendidikan kebangsaan Malaysia. SJKC merangkumi sekolah kerajaan dan sekolah bantuan kerajaan yang menggunakan [[bahasa Cina]] sebagai bahasa pengantar utama. [[Bahasa Melayu]] diajar sebagai mata pelajaran wajib dan sekolah menggunakan Kurikulum Kebangsaan sebagaimana yang diperuntukkan dalam [[Akta Pendidikan 1996]].<ref>{{cite web |title=Akta Pendidikan 1996 (Akta 550) |url=https://www.moe.gov.my/storage/files/shares/Dasar/Kurikulum%20Kebangsaan/Akta%20550%20-%20Akta%20Pendidikan%201996.pdf |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |year=1996 |at=Seksyen 16–18 |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref> SJKC berkembang daripada sekolah-sekolah Cina yang diasaskan oleh masyarakat Cina di Tanah Melayu sejak abad ke-19. Perkembangan pendidikan Cina melalui pengawalseliaan kolonial, penyusunan semula sistem pendidikan selepas Perang Dunia Kedua dan pembentukan sistem pendidikan kebangsaan membawa kepada pengiktirafan sekolah rendah Cina sebagai Sekolah Jenis Kebangsaan melalui kerangka dasar pendidikan menjelang kemerdekaan. Bahasa Cina dikekalkan sebagai bahasa pengantar, sementara kurikulum, pentaksiran dan pentadbiran sekolah diselaraskan dalam sistem pendidikan kebangsaan. Pada masa kini, SJKC merupakan sebahagian daripada rangkaian pendidikan rendah negara bersama [[Sekolah Kebangsaan]] dan [[Sekolah jenis kebangsaan Tamil|Sekolah Jenis Kebangsaan (Tamil)]]. Selain melaksanakan kurikulum kebangsaan, pengoperasiannya merangkumi pentadbiran sekolah, lembaga pengelola, pembiayaan, latihan guru dan pentaksiran yang tertakluk pada struktur Kementerian Pendidikan. Kedudukan penggunaan bahasa Cina sebagai bahasa pengantar di SJKC turut menjadi subjek perbahasan dasar dan beberapa tindakan kehakiman berkaitan [[Perkara 152 Perlembagaan Malaysia|Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan]]. Kemasukan ke SJKC tidak terhad kepada murid berketurunan Cina. Komposisi murid menjadi semakin pelbagai sejak penghujung abad ke-20, termasuk peningkatan penyertaan murid Bumiputera dan murid Melayu. Pada masa yang sama, perubahan demografi dan taburan penduduk mempengaruhi enrolmen serta bilangan murid antara sekolah dan negeri, termasuk kewujudan sekolah kurang murid di sesetengah kawasan. == Kedudukan == Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) (SJKC) merupakan salah satu aliran sekolah rendah dalam Sistem Pendidikan Kebangsaan Malaysia, bersama Sekolah Kebangsaan (SK) dan Sekolah Jenis Kebangsaan (Tamil) (SJKT). Kedudukannya adalah sebagai institusi pendidikan rendah dalam sistem kebangsaan dan bukan sebagai sekolah Cina persendirian atau institusi pendidikan yang beroperasi di luar sistem tersebut.<ref>{{cite journal |last1=Ngien |first1=Ming Ming |last2=Ching |first2=Thing Ho |title=Pembelajaran Bahasa Cina di SJK(C): Kajian kes pelajar Bumiputera di negeri Sarawak |journal=Journal of Chinese Literature and Culture |volume=4 |issue=1 |year=2016 |pages=63–84 |doi=10.22452/jclc.vol4no1.5 |url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/JCLC/article/view/11295/7689 |language=en |access-date=11 August 2026 }}</ref> Dalam pengelasan pendidikan Malaysia, istilah SJKC merujuk kepada sekolah rendah jenis kebangsaan aliran Cina dan membezakannya daripada sekolah rendah kebangsaan, sekolah jenis kebangsaan Tamil serta institusi pendidikan Cina pada peringkat menengah yang mempunyai status berlainan. Status SJKC dalam sistem pendidikan kebangsaan merangkumi sekolah kerajaan dan sekolah bantuan kerajaan, manakala identiti institusinya berkaitan dengan kedudukannya sebagai sekolah jenis kebangsaan dan penggunaan bahasa Cina sebagai bahasa pengantar utama.<ref>{{cite thesis |last=Sia |first=Keng Yek |title=Kedudukan Sekolah Rendah Jenis Kebangsaan Cina dalam Sistem Pendidikan Kebangsaan, 1956–2000 |type=Tesis PhD |publisher=Universiti Malaya |location=Kuala Lumpur |year=2003 |language=ms |url=https://knova.um.edu.my/cgi/viewcontent.cgi?article=2345&context=student_works_2000s}}</ref> == Sejarah == === Asal-usul pendidikan rendah Cina === Pendidikan rendah Cina di Malaysia bermula sebagai pendidikan masyarakat sebelum pembentukan sistem sekolah kebangsaan moden. Catatan mubaligh di Melaka bagi tempoh 1818 hingga 1820 merekodkan sembilan sekolah persendirian Cina yang telah wujud di Melaka pada tahun 1815. Sekolah-sekolah tersebut merupakan sebahagian daripada bentuk pendidikan tradisional yang berkembang bersama petempatan masyarakat Cina di pusat perdagangan dan bandar pelabuhan pada awal abad ke-19.<ref>{{cite news |last=Zhang |first=Shujun |script-title=zh:张树钧：华教四个历史发展期 |trans-title=Empat tahap perkembangan sejarah pendidikan Cina |url=https://www.orientaldaily.com.my/news/mingjia/2019/03/23/283789 |work=Oriental Daily |date=23 March 2019 |language=zh-Hans |access-date=8 August 2026 }}</ref> [[File:NG FOOK THONG TEMPLE, GEORGETOWN PENANG.jpg|thumb|Tokong Ng Fook Thong yang terletak di [[George Town, Pulau Pinang]]|240x240px]] Tokong Ng Fook Thong (五福书院) yang ditubuhkan di [[Pulau Pinang]] pada tahun 1819 lazimnya dianggap sebagai sekolah Cina terawal di Tanah Melayu yang mempunyai rekod penubuhan yang lebih jelas<ref>{{Cite web|url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2025/09/14/ng-fook-thong-temple-from-a-secret-society-base-to-the-first-cantonese-school-in-malaya/188332|title=Ng Fook Thong Temple: From a secret society base to the first Cantonese school in Malaya|last=Mok|first=Opalyn|date=2025-09-14|website=Malay Mail|language=en|access-date=2026-08-09}}</ref>. Pendidikan pada zaman tersebut kebanyakannya berbentuk ''sishu'' (私塾), iaitu kelas persendirian yang beroperasi di rumah guru, dewan persatuan klan, rumah ibadat atau premis lain yang disediakan oleh masyarakat setempat. Pengajaran menggunakan dialek komuniti setempat dan merangkumi teks seperti ''San Zi Jing'' (三字经), ''Bai Jia Xing'' (百家姓), ''Qian Zi Wen'' (千字文) dan karya klasik, selain [[Kaligrafi Cina|kaligrafi]] dan [[Sempoa|abakus]]. Murid tidak semestinya dibahagikan mengikut umur atau tahun persekolahan dan pengajaran bergantung pada kemampuan serta perkembangan individu.<ref>{{cite web |script-title=zh:华文小学的创办与发展简史 |trans-title=Sejarah ringkas penubuhan dan perkembangan sekolah rendah Cina |url=https://jiaozong.org.my/v3/index.php/news/1705--sp-1369329581 |date=17 October 2012 |publisher=Persekutuan Persatuan-Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |language=zh-Hans |access-date=8 August 2026 |title=华文小学的创办与发展简史|url-status=live}}</ref> Sekolah tradisional tersebut pada asalnya berfungsi sebagai institusi pendidikan komuniti dan tidak mempunyai sistem pentadbiran, kurikulum atau latihan guru yang seragam. Pembiayaan datang daripada keluarga, peniaga, persatuan dialek, persatuan klan, rumah ibadat dan pertubuhan masyarakat. Pertumbuhan penduduk Cina di Tanah Melayu sepanjang abad ke-19 memperluas permintaan terhadap pendidikan kanak-kanak dan mendorong pembukaan sekolah di kawasan perlombongan, perdagangan serta petempatan baharu.<ref>{{cite news |last=Kua |first=Kia Soong |title=Celebrating 200 years of Chinese education |url=https://www.malaysiakini.com/news/487862 |work=Malaysiakini |date=14 August 2019 |language=en |access-date=8 August 2026 }}</ref> Perkembangan awal tersebut membentuk asas institusi yang kemudiannya berkembang menjadi sekolah rendah Cina moden. Sejarahnya merangkumi perubahan daripada pendidikan persendirian berasaskan teks klasik kepada persekolahan moden, pengawalseliaan kerajaan kolonial dan akhirnya penyerapannya ke dalam sistem pendidikan kebangsaan sebagai Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina).<ref>{{cite web |title=Guardian of Our Souls—A Century of Chinese Education in Malaysia |url=https://www.taiwan-panorama.com/en/Articles/Details?Guid=5083c094-fe79-4e25-b064-5c1bf3a497a0&CatId=11&postname=Guardian%20of%20Our%20Souls--A%20Century%20of%20Chinese%20Education%20in%20Malaysia |website=Taiwan Panorama |language=en |access-date=8 August 2026 }}</ref> === Peralihan kepada sekolah moden === Pembaharuan pendidikan di China pada penghujung abad ke-19 dan awal abad ke-20 memberi pengaruh kepada organisasi pendidikan masyarakat Cina di Tanah Melayu. Perubahan tersebut memperkenalkan konsep sekolah moden yang mempunyai kelas mengikut tahap, jadual waktu, pentadbiran sekolah dan kurikulum yang lebih luas daripada pendidikan ''sishu''. Sekolah Chung Hwa Confucian di Pulau Pinang yang ditubuhkan pada tahun 1904 merupakan antara institusi terawal yang menggunakan model tersebut. Penubuhannya diikuti sekolah seperti Sekolah Confucian di Kuala Lumpur pada tahun 1906 serta sekolah-sekolah baharu di Perak dan kawasan lain. Sebahagian ''sishu'' lama turut disusun semula menjadi sekolah moden.<ref>{{cite thesis |last=Liew |first=Suey Fen |script-title=zh:战前马来亚华文教育探讨 |title=A Study on Malayan Chinese Education Before 1941 |degree=Master of Arts (Chinese Studies) |publisher=Universiti Tunku Abdul Rahman |location=Kampar |date=June 2015 |pages=34–44 |language=zh |url=http://eprints.utar.edu.my/2092/1/MCHB%2D2016%2D0908865%2D1.pdf}}</ref> Kurikulum sekolah moden merangkumi bahasa Cina, aritmetik, sejarah, geografi, pendidikan moral, pengetahuan am, bahasa Inggeris, sains dan pendidikan jasmani. Selepas Gerakan 4 Mei 1919, bahasa Mandarin moden semakin menggantikan dialek sebagai bahasa pengantar bersama di sekolah Cina, sekali gus memudahkan penyatuan sistem pengajaran antara sekolah yang sebelumnya beroperasi mengikut kelompok dialek.<ref>{{cite web |script-title=zh:【阅读材料】马来西亚的华文教育运动——马来西亚华文教育184年简史（1819-2003） |trans-title=Gerakan pendidikan Cina di Malaysia: Sejarah ringkas 184 tahun pendidikan Cina di Malaysia, 1819–2003 |url=https://llgcultural.com/2015/06/%E3%80%90%E9%98%85%E8%AF%BB%E6%9D%90%E6%96%99%E3%80%91%E9%A9%AC%E6%9D%A5%E8%A5%BF%E4%BA%9A%E7%9A%84%E5%8D%8E%E6%96%87%E6%95%99%E8%82%B2%E8%BF%90%E5%8A%A8-%E9%A9%AC%E6%9D%A5%E8%A5%BF/ |publisher=Lim Lian Geok Foundation |year=2015 |language=zh-Hans |access-date=8 August 2026 }}</ref> Di Perak, pertumbuhan sekolah Cina berkait rapat dengan perkembangan petempatan masyarakat Cina di kawasan perlombongan. Sekolah ditubuhkan melalui sumbangan individu, persatuan Cina dan lembaga pengurus, sementara pembinaan bangunan, kutipan yuran dan pengambilan guru diuruskan pada peringkat masyarakat setempat.<ref>{{cite thesis |last=Phun |first=Lee Lee |title=Sejarah Pendidikan Vernakular Cina Zaman Kolonial British di Negeri Perak, 1900–1941 |degree=Doktor Falsafah (Sejarah) |publisher=Universiti Pendidikan Sultan Idris |location=Tanjong Malim |year=2020 |pages= |language=ms |url=https://ir.upsi.edu.my/sw_inc/doc.php?t=p&did=7483&id=10925632}}</ref> Pertumbuhan sekolah Cina moden berlaku dalam persekitaran pendidikan kolonial yang berbilang aliran. Sekolah Melayu, Cina, Tamil dan Inggeris mempunyai bahasa pengantar, pentadbiran dan sumber pembiayaan yang berlainan. Sekolah Cina pada peringkat awal kekal lebih bergantung kepada sumber masyarakat berbanding pentadbiran kolonial, sementara perkembangan politik di China terus mempengaruhi sebahagian bahan pengajaran dan kegiatan sekolah.<ref>{{cite conference |last=Jiang |first=Bingqing |title=The Course of Malaysian Education Reform and Its Influence on Chinese National Identity |book-title=Proceedings of the 3rd International Conference on Advancement of the Theory and Practices in Education |series=ICATPE 2019 |year=2019 |pages= |publisher=Francis Academic Press |doi=10.25236/icatpe.2019.024 |language=en |url=|conferenceurl=}}</ref> === Pengawalseliaan kolonial === Pengawasan kerajaan British terhadap sekolah Cina meningkat selepas Perang Dunia Pertama. Gerakan politik dan nasionalisme yang berkembang di China turut tersebar dalam kalangan masyarakat Cina di luar negara dan sebahagiannya melalui guru, buku teks dan kegiatan sekolah. Ordinan Pendaftaran Sekolah 1920 mewajibkan sekolah dan kakitangan pendidikan berdaftar serta memberi kuasa kepada kerajaan untuk memeriksa pentadbiran dan bahan pengajaran. Buku yang dianggap mengandungi propaganda politik atau unsur anti-penjajahan boleh disekat.<ref>{{cite journal |last=Palanca |first=Ellen H. |title=Chinese Education in the Philippines and Malaysia: A Comparative Study |journal=Journal of Malaysian Chinese Studies |volume=7 |year=2004 |publisher=Centre for Malaysian Chinese Studies |location=Kuala Lumpur |language=en |url=https://www.asj.upd.edu.ph/mediabox/archive/ASJ-38-2-2002/palanca.pdf}}</ref> [[Fail:中正小学，1937年。王叔金坐在正中间的位置。.jpg|kanan|thumb|Murid-murid di sebuah sekolah Cina pada tahun 1937]] Pengawalseliaan tidak menghapuskan peranan lembaga pengurus dan persatuan masyarakat dalam operasi sekolah. Pendaftaran, pemeriksaan kesihatan, penggunaan buku teks dan syarat terhadap guru berkembang secara beransur-ansur, sementara sebahagian sekolah mula menerima bantuan per kapita atau bentuk bantuan kerajaan yang lain. Sekolah yang tidak menerima bantuan pula terus bergantung pada yuran dan sumbangan masyarakat. Hubungan antara sekolah Cina dengan negara China turut berkurang secara beransur-ansur apabila pihak berkuasa memperluas latihan guru tempatan dan menggalakkan kandungan kurikulum yang lebih berkaitan dengan keadaan Malaya.<ref name=":0">{{cite book |last=Tan |first=Liok Ee |title=The Politics of Chinese Education in Malaya, 1945–1961 |publisher=Oxford University Press |location=Kuala Lumpur |year=1997 |isbn=9835600139 |language=en |url=https://s3.us-west-1.wasabisys.com/p-library/singapore-malaysia/Tan%20Liok%20Ee/The%20Politics%20Of%20Chinese%20Education%20In%20Malaya%201945-1961%20%281208%29/The%20Politics%20Of%20Chinese%20Education%20In%20Malay%20-%20Tan%20Liok%20Ee.pdf}}</ref> Sekolah rendah merupakan bahagian terbesar pendidikan Cina pada tempoh sebelum perang. Sebahagian besar sekolah bermula dengan kelas rendah sebelum struktur persekolahan yang lebih kompleks berkembang kemudian. Menjelang dekad 1920-an dan 1930-an, sekolah rendah Cina telah dibina di bandar, kawasan perlombongan, pekan kecil dan petempatan pertanian yang mempunyai komuniti Cina.<ref>{{cite journal |last=Wang |first=Ruixin |script-title=zh:马来西亚华文教育研究的现状与趋势 |trans-title=The Status and Trends of Chinese Education Research in Malaysia |journal=Journal of Education and Teaching |volume=4 |issue=1 |date=June 2022 |pages=1–19 |doi=10.6994/JET.202206_4(1).0001 |language=zh |title=The Status and Trends of Chinese Education Research in Malaysia}}</ref> === Perkembangan di Sarawak === Sekolah rendah Cina di Sarawak berkembang dalam keadaan pentadbiran yang berbeza daripada Tanah Melayu. Kerajaan Brooke pada abad ke-19 tidak mempunyai sistem pendidikan Cina yang menyeluruh, menyebabkan masyarakat setempat menubuhkan dan membiayai sekolah secara persendirian. Pada awal abad ke-20, sekolah berkembang dalam komuniti Foochow, Hokkien, Teochew dan kelompok dialek lain. Antara sekolah yang ditubuhkan ialah Chung Cheng di Sibu pada tahun 1906, Chung Hua pada tahun 1907, Hokkien Free School pada tahun 1912 dan Min Syn di Saratok pada tahun 1919. Dalam tempoh 1912 hingga 1917, sebelas sekolah rendah vernakular Cina telah beroperasi di Sarawak. Jabatan Pelajaran Sarawak ditubuhkan pada tahun 1924 dan memperkenalkan ''Registration of Schools'' melalui Order No. LX. Pendaftaran membolehkan pemeriksaan terhadap kebersihan, rekod kewangan, kehadiran murid, disiplin dan bahan pengajaran. Peralihan daripada dialek kepada Mandarin di sebahagian sekolah membawa kepada Order No. LVII pada tahun 1924 yang melarang pengajaran Mandarin mulai Januari 1925; larangan itu kemudiannya ditarik balik. Pada dekad 1930-an, pihak pentadbiran menerbitkan buku sejarah Sarawak dalam bahasa Mandarin dan melonggarkan syarat kemasukan profesion perguruan bagi orang Cina kelahiran Sarawak.<ref>{{cite journal |last=Kho |first=Allan Leonard |title=Evolusi Pendidikan Vernakular Cina di Sarawak: Analisis Sejarah Dasar Pendidikan dan Laporan Pentadbiran, 1841–1963 |journal=Jurnal Kinabalu |issue=30 |date=31 December 2024 |pages=70–89 |publisher=Universiti Malaysia Sabah |doi=10.51200/ejk.v30i.5838 |language=ms |url=https://jurcon.ums.edu.my/ojums/index.php/ejk/article/view/5838}}</ref> === Pendudukan Jepun dan pemulihan pascaperang === Pendudukan Jepun pada 1941-1945 menghentikan sebahagian besar kegiatan sekolah Cina di Tanah Melayu. Sekolah ditutup atau digunakan untuk tujuan lain, sementara guru dan murid Cina terdedah kepada tindakan pihak pendudukan dalam keadaan hubungan perang antara Jepun dengan China. Operasi pendidikan Cina hanya pulih secara besar-besaran selepas tamat perang pada tahun 1945.<ref>{{cite book |last=Kua |first=Kia Soong |title=200 Years of Chinese Education in Malaysia: A Protean Saga |publisher=LLG Cultural Development Centre |location=Kuala Lumpur |year=2019 |isbn=9789671478912 |language=en }}</ref> Selepas tamatnya pendudukan Jepun pada tahun 1945, sekolah Cina yang telah ditutup semasa pendudukan dibuka semula dan pendidikan Cina berkembang semula dalam keadaan politik yang berubah selepas perang.<ref>{{cite book |last=Lee |first=Ting Hui |title=Chinese Schools in Peninsular Malaysia: The Struggle for Survival |chapter=From the Japanese Occupation to Self-Government |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |location=Singapore |year=2011 |isbn=978-981-4279-21-5 }}</ref> Darurat yang bermula pada tahun 1948 turut mempengaruhi taburan penduduk Cina di Tanah Melayu. Pelaksanaan rancangan penempatan semula memindahkan penduduk, khususnya masyarakat Cina luar bandar, ke kawasan penempatan yang kemudian dikenali sebagai [[Kampung baru Cina|kampung baru Cina]], sekali gus mengubah pola petempatan masyarakat Cina.<ref>{{cite journal |last=Ho |first=Kee Chye |script-title=zh:从管制到自治：简论马来西亚华人新村的发展与现况 |trans-title=From Controlled to Self-Governance: The Development and Status Quo of the Chinese New Villages in Malaysia |journal=Journal of Chinese Literature and Culture |volume=8 |issue=1 |year=2020 |doi=10.22452/jclc.vol8no1.3 |url=https://ijeas.um.edu.my/index.php/JCLC/article/view/29320 |language=zh |access-date=11 August 2026 }}</ref> Dalam tempoh yang sama, pentadbiran kolonial memperluas pengawalseliaan terhadap sekolah melalui ''Registration of Schools Ordinance 1950''. Ordinan tersebut menetapkan pendaftaran sekolah, pengurus sekolah dan guru serta memberikan kuasa pengawasan kepada pihak berkuasa pendidikan.<ref>{{cite act |title=Registration of Schools Ordinance, 1950 |number=Ordinance No. 16 of 1950 |url=https://repositori.parlimen.gov.my/bitstream/123456789/3513/1/1950%20FOM%20ORDINANCES-NO1-76%20OF%201950.pdf |publisher=Government of the Federation of Malaya |year=1950 |language=en |access-date=11 August 2026 }}</ref> Dasar pendidikan kolonial pada awal 1950-an turut mengarah kepada penyusunan semula sistem pendidikan dan usaha membentuk sistem sekolah yang lebih berorientasikan pembinaan sebuah masyarakat Malaya.<ref>{{cite journal |last1=Tan |first1=Yao Sua |last2=Santhiram |first2=R. Raman |title=Decolonization, Educational Language Policy and Nation Building in Plural Societies: The Development of Chinese Education in Malaysia, 1950–1970 |journal=International Journal of Educational Development |volume=33 |issue=1 |year=2013 |pages=25–36 |doi=10.1016/j.ijedudev.2012.01.009 }}</ref> === Penyusunan semula pendidikan selepas perang === Selepas perang, pendidikan menjadi salah satu unsur utama dalam perancangan pembentukan negara Malaya. Jawatankuasa Penasihat Pusat mengenai pendidikan pada tahun 1950 memberikan keutamaan kepada perkembangan pendidikan berbahasa Inggeris dan Melayu. [[Laporan Barnes 1950|Laporan Barnes 1951]] kemudiannya mencadangkan sekolah kebangsaan yang menggunakan bahasa Melayu atau bahasa Inggeris sebagai bahasa pengantar dan tidak mengekalkan sekolah vernakular Cina dan Tamil sebagai aliran berasingan. [[Laporan Fenn-Wu 1951|Laporan Fenn-Wu]] pada tahun yang sama mempertahankan kelangsungan sekolah Cina tetapi mengesyorkan penyesuaian sukatan pelajaran, buku teks dan latihan guru kepada masyarakat Malaya.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Nan |last2=Yang |first2=Yanan |last3=Lee |first3=Yok Fee |title=Chinese Education in Malaysia under Malaysian Ethnic Politics |journal=Journal of Politics and Law |volume=11 |issue=2 |year=2018 |pages=23–31 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/jpl.v11n2p23 |language=en |url=https://bangi.pulasan.my/_media/lampiran/chinese_education_in_malaysia_under_malaysian_ethn.pdf}}</ref> [[Ordinan Pelajaran 1952]] dibentuk selepas pertimbangan terhadap cadangan Barnes dan Fenn-Wu. Model sekolah kebangsaan berbahasa Melayu atau Inggeris diberikan kedudukan utama, sementara bahasa Cina dan Tamil boleh diajar sebagai bahasa murid apabila terdapat permintaan yang mencukupi. Pelaksanaan menyeluruh model tersebut tidak berlaku seperti yang dirancang, tetapi perbahasan mengenainya memperkukuh pengorganisasian persatuan guru dan lembaga pengurus sekolah Cina.<ref>{{cite journal |last1=Chin |first1=Tek Yoong |last2=Nur Atiqah Tang |first2=Abdullah |title=Pendidikan Bahasa Ibunda Cina di Malaysia: Suatu Sorotan Literatur |trans-title=Chinese Mother Tongue Education in Malaysia: A Literature Review |journal=Malaysian Journal of Social Sciences and Humanities |volume=8 |issue=2 |year=2023 |doi=10.47405/mjssh.v8i2.2122 |language=ms |url=https://www.msocialsciences.com/index.php/mjssh/article/view/2122/1483}}</ref> [[Fail:The establishment of United Chinese School Teachers Association of Malaya (UCSTAM) in 1951.jpg|thumb|Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaya ditubuhkan pada tahun 1951]] Persekutuan Persatuan-Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaya ditubuhkan pada penghujung tahun 1951 dan menjadi salah satu organisasi utama yang menyelaras pendirian guru berhubung dasar pendidikan. Persekutuan Persatuan-Persatuan Lembaga Pengurus Sekolah Cina pula dibentuk pada tahun 1954. Penglibatan organisasi pendidikan, persatuan masyarakat dan parti politik menjadikan kedudukan sekolah Cina salah satu perkara yang dirundingkan dalam perkembangan dasar pendidikan menjelang pemerintahan sendiri.<ref>{{cite journal |last=Yen |first=Ching-hwang |script-title=zh:林连玉与马来亚华文教育的斗争，1949–1961 |trans-title=Lim Lian Geok and His Struggle for Chinese Education in Malaya, 1949–1961 |journal=Journal of Malaysian Chinese Studies |volume=10 |year=2007 |pages=35–70 |publisher=Centre for Malaysian Chinese Studies |location=Kuala Lumpur |language=zh }}</ref> === Penyata Razak dan pembentukan Sekolah Jenis Kebangsaan === Perubahan asas kepada kedudukan sekolah rendah Cina berlaku melalui [[Penyata Razak 1956]]. Penyata tersebut membentuk kerangka sistem pendidikan kebangsaan yang menggunakan sukatan pelajaran bersama bagi sekolah rendah daripada aliran bahasa yang berlainan. Sekolah rendah Cina dikekalkan dalam sistem tersebut dengan bahasa Cina sebagai bahasa pengantar, sementara bahasa Melayu dijadikan mata pelajaran wajib dan diberi kedudukan sebagai bahasa kebangsaan. Sistem ini meletakkan sekolah rendah Cina di bawah penyeliaan dan kurikulum kebangsaan tanpa menghapuskan bahasa pengantarnya.<ref>{{cite journal |last=Cui |first=Yan |script-title=zh:马来西亚汉语教育现状 |title=Situation of Chinese Language Education in Malaysia |journal=Journal of Chinese Literature and Culture |volume=3 |issue=2 |date=31 December 2015 |pages=51–60 |doi=10.22452/jclc.vol3no2.4 |language=zh |url=https://lalej.um.edu.my/index.php/JCLC/article/view/13207/8343|year=2015}}</ref> [[Fail:First meeting of the Razak Committee, 30 September 1955.png|kanan|thumb|Mesyuarat pertama Jawatankuasa Pelajaran di [[Persekutuan Tanah Melayu]] pada tahun 1955.]] Penyata Razak turut membentuk perbezaan pentadbiran antara Sekolah Kebangsaan dengan Sekolah Jenis Kebangsaan. Sekolah Jenis Kebangsaan menggunakan bahasa Cina atau Tamil sebagai bahasa pengantar tetapi mengikuti sukatan pelajaran yang ditentukan dalam kerangka nasional. Ordinan Pelajaran 1957 kemudiannya memberikan asas perundangan kepada sistem tersebut dan menetapkan pembentukan satu sistem pendidikan bagi Persekutuan yang mengambil kira kedudukan bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan serta perkembangan bahasa dan kebudayaan masyarakat lain.<ref>{{cite journal |last=Wong |first=Vivien |title=The Language Medium Policies: A Study on the Development of Independent Chinese Secondary Schools (ICSS) in Malaysia |journal=KATHA |volume=13 |year=2017 |pages=32–53 |publisher=Centre for Civilisational Dialogue, University of Malaya |language=en |url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/KATHA/article/view/10782/7544}}</ref> Pembentukan SJKC tidak berlaku melalui penciptaan satu rangkaian sekolah baharu. Sebahagian besar sekolah yang memperoleh status tersebut ialah sekolah masyarakat yang telah beroperasi sebelum kemerdekaan dan kemudian dimasukkan ke dalam struktur pendidikan kebangsaan. Kebanyakan sekolah rendah Cina yang terus beroperasi selepas kemerdekaan telah diasaskan pada dekad 1920-an, 1930-an atau dalam tempoh pemulihan awal selepas Perang Dunia Kedua.<ref>{{cite journal |last=Chin |first=Tek Yoong |title=Book Review: The Development of Chinese Education in Malaysia |journal=Malaysian Journal of Social Sciences and Humanities |volume=8 |issue=3 |year=2023 |doi=10.47405/mjssh.v8i13.2159 |language=en |url=https://msocialsciences.com/index.php/mjssh/article/view/2159}}</ref> Pada tahun 1957, lebih 1,300 sekolah rendah Cina telah beroperasi di Persekutuan Tanah Melayu. Pertambahan enrolmen pada tahun-tahun terakhir sebelum kemerdekaan menjadikan sekolah rendah Cina salah satu komponen utama pendidikan rendah negara. Selepas sekolah berbahasa Inggeris ditukar secara berperingkat kepada bahasa Melayu pada dekad 1970-an, sebahagian besar keluarga Cina yang sebelumnya memilih sekolah Inggeris beralih kepada SJKC, menyebabkan peningkatan enrolmen khususnya di kawasan bandar.<ref>{{cite report |last1=Raman |first1=Santhiram R. |last2=Tan |first2=Yao Sua |title=The Development of Chinese Education in Malaysia: Problems and Challenges |series=ISEAS Working Paper |number=2015/2 |publisher=ISEAS–Yusof Ishak Institute |location=Singapore |year=2015 |pages=1–10 |language=en |URL=https://www.iseas.edu.sg/wp-content/uploads/pdfs/WP2015-02.pdf}}</ref> === Akta Pelajaran 1961 dan perkembangan selepas pembentukan Malaysia === [[Laporan Abdul Rahman Talib|Laporan Rahman Talib]] mengekalkan usaha penyelarasan sistem pendidikan dan memperkukuh penggunaan bahasa kebangsaan dalam pendidikan. [[Akta Pelajaran 1961]] yang berasaskan laporan tersebut mengekalkan sekolah rendah jenis kebangsaan tetapi turut mengandungi seksyen 21(2), yang memberi Menteri Pelajaran kuasa untuk menukar sekolah rendah jenis kebangsaan menjadi sekolah kebangsaan. Peruntukan tersebut tidak digunakan untuk menukar keseluruhan SJKC, dan sekolah rendah Cina terus beroperasi sebagai salah satu aliran pendidikan rendah dalam sistem kebangsaan.<ref name=":0" /> Selepas pembentukan Malaysia pada tahun 1963, pentadbiran pendidikan di Sabah dan Sarawak secara beransur-ansur diselaraskan dengan sistem pendidikan Persekutuan. Pendidikan menjadi bidang di bawah tanggungjawab kerajaan Persekutuan, sementara proses penyelarasan di kedua-dua negeri dilaksanakan dengan mengambil kira susunan pendidikan yang telah wujud sebelum pembentukan Malaysia.<ref>{{cite journal |last=Atar |first=Suzanne |title=Perjanjian Malaysia 1963: Penelusuran Cabaran dan Kesan Terhadap Sistem Pendidikan di Sarawak (1963–1973) |journal=Jurnal Borneo Arkhailogia |volume=4 |issue=1 |year=2019 |pages=38–55 |url=https://jurcon.ums.edu.my/ojums/index.php/JBA/article/download/1832/1349 |publisher=Universiti Malaysia Sabah |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref><ref>{{cite report |title=Agreement Relating to Malaysia |url=https://sagc.sabah.gov.my/sites/default/files/law/AgreementRelatingToMalaysia.pdf |publisher=State Attorney-General's Chambers, Sabah |date=9 July 1963 |language=en |access-date=11 August 2026 }}</ref> Sekolah rendah Cina terus beroperasi dalam sistem pendidikan kebangsaan dengan bahasa Cina sebagai bahasa pengantar, sementara kurikulum dan pentadbirannya diselaraskan dalam kerangka pendidikan kebangsaan.<ref>{{cite report |last1=Raman |first1=Santhiram R. |last2=Tan |first2=Yao Sua |title=The Development of Chinese Education in Malaysia: Problems and Challenges |series=ISEAS Working Paper |number=2015/2 |publisher=ISEAS–Yusof Ishak Institute |location=Singapore |year=2015 |url=https://www.iseas.edu.sg/wp-content/uploads/pdfs/WP2015-02.pdf |language=en |access-date=11 August 2026 }}</ref> Kedudukan SJKC selepas kemerdekaan menggabungkan dua unsur pentadbiran yang berasal daripada sejarah yang berbeza. Sekolah berada dalam sistem pendidikan kerajaan dan tenaga pengajarnya sebahagian besarnya dibiayai melalui perkhidmatan pendidikan awam, tetapi lembaga pengurus terus memainkan peranan dalam sebahagian besar sekolah, khususnya yang dibina di atas tanah milik badan bukan kerajaan. Perbezaan pemilikan tanah turut menghasilkan kategori sekolah yang menerima tahap bantuan pembangunan yang berbeza.<ref>{{cite news |last=Lim |first=Ida |title=What you should know about Chinese schools in Malaysia |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2017/07/03/what-you-should-know-about-chinese-schools-in-malaysia/1412233 |work=Malay Mail |date=3 July 2017 |language=en |access-date=8 August 2026 }}</ref> == Sistem dan pentadbiran == === Bahasa pengantar dan kurikulum === Pengajaran di SJKC dilaksanakan berdasarkan Kurikulum Standard Sekolah Rendah (KSSR), dengan kandungan setiap mata pelajaran ditetapkan melalui Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran (DSKP). KSSR (Semakan 2017) menyepadukan Standard Kandungan, Standard Pembelajaran dan Standard Prestasi serta memasukkan kemahiran abad ke-21 dan kemahiran berfikir aras tinggi dalam kerangka kurikulum sekolah rendah.<ref>{{cite web |title=Sains SJK (C): Dokumen Standard Kurikulum dan Pentaksiran KSSR (Semakan 2017) |url=https://bpk.moe.gov.my/kurikulum/kssr/kssr-tahun-2/92-47-dskp-kssr-semakan-2017-sains-tahun-2-sjkc/file |publisher=Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia |language=ms, zh |access-date=9 August 2026 }}</ref> Sebahagian mata pelajaran mempunyai dokumen kurikulum yang disediakan khusus bagi aliran Sekolah Jenis Kebangsaan. Antaranya ialah Bahasa Melayu SJK dan Bahasa Inggeris SJK, manakala Matematik dan Sains mempunyai DSKP khusus SJKC yang disesuaikan dengan bahasa pengantar sekolah tanpa mengubah kerangka standard kurikulum kebangsaan.<ref>{{cite web |title=KSSR Tahun 4 |url=https://bpk.moe.gov.my/kurikulum/kssr/kssr-tahun-3-1 |publisher=Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Bahasa Inggeris Tahun 1 SJK: KSSR Semakan 2017 |url=https://bpk.moe.gov.my/kurikulum/kssr/kssr-tahun-1/56-47-dskp-kssr-semakan-tahun-1-bahasa-inggeris-cefr-sjk-v2/file |publisher=Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia |language=en |access-date=9 August 2026 }}</ref> Struktur tersebut menghasilkan kurikulum kandungan yang sepunya pada peringkat kebangsaan dengan perbezaan bahasa pengantar antara aliran sekolah rendah. Mata pelajaran Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris menggunakan sukatan yang ditetapkan bagi SJK, sementara pengajaran mata pelajaran lain di SJKC dilaksanakan melalui bahasa Cina mengikut dokumen kurikulum yang berkenaan. Penggunaan kurikulum kandungan bersama antara sekolah rendah daripada aliran bahasa berlainan merupakan salah satu ciri sistem pendidikan rendah Malaysia.<ref name=":1">{{cite journal |last1=Tan |first1=Yao Sua |last2=Ngah |first2=Kamarudin |last3=Darit |first3=Sezali Md. |title=Parental choice of schooling, learning processes and inter-ethnic friendship patterns: The case of Malay students in Chinese primary schools in Malaysia |journal=International Journal of Educational Development |volume=33 |issue=4 |year=2013 |pages=325–336 |doi=10.1016/j.ijedudev.2012.09.002 |language=en }}</ref> KSSR akan digantikan secara berperingkat oleh Kurikulum Persekolahan 2027. Pelaksanaan kurikulum baharu tersebut dijadualkan bermula pada tahun 2027 dengan murid Tahun 1 sebagai kohort pertama sekolah rendah, sementara KPM menjalankan penataran mata pelajaran Tahun 1 kepada pegawai dan guru pada tahun 2026.<ref>{{cite web |title=Kurikulum Baharu: Kurikulum Persekolahan Tahun 2027 |url=https://jpnsarawak.moe.gov.my/makluman/pengumuman/kurikulum-baharu-kurikulum-persekolahan-tahun-2027 |publisher=Jabatan Pendidikan Negeri Sarawak |date=12 February 2026 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Minggu Kedua Penataran Kurikulum Mata Pelajaran Tahun 1 dan Tingkatan 1 serta Program Pembentukan Karakter bagi Kurikulum Persekolahan 2027 |url=https://bpk.moe.gov.my/semua-media-dan-aktiviti/minggu-kedua-penataran-kurikulum-mata-pelajaran-tahun-1-dan-tingkatan-1-serta-program-pembentukan-karakter-bagi-kurikulum-persekolahan-2027 |publisher=Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian Pendidikan Malaysia |date=13 May 2026 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> ==== Pentaksiran ==== Pentaksiran murid SJKC dilaksanakan dalam kerangka [[Pentaksiran Berasaskan Sekolah]] (PBS) yang sama dengan sekolah rendah lain di bawah Kementerian Pendidikan Malaysia. Pengurusan PBS merangkumi Pentaksiran Bilik Darjah (PBD), Pentaksiran Aktiviti Jasmani, Sukan dan Kokurikulum (PAJSK), pentaksiran psikometrik serta pentaksiran lain yang ditetapkan mengikut peringkat persekolahan. Panduan Pengurusan PBS Edisi 1 Tahun 2025 menjadi rujukan pengurusan semasa bagi sekolah.<ref>{{cite web |title=Panduan Pengurusan PBS Edisi 1 Tahun 2025 |url=https://www.moe.gov.my/storage/files/shares/pekeliling_dan_garis_panduan/Panduan%20Pengurusan%20PBS%20Edisi%201%20Tahun%202025.pdf |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |year=2025 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> PBD dijalankan secara berterusan dalam proses pengajaran dan pembelajaran bagi menilai perkembangan dan tahap penguasaan murid berdasarkan standard prestasi mata pelajaran. Pelaksanaannya merupakan sebahagian daripada Pentaksiran Berasaskan Sekolah (PBS). Bagi murid Tahap Dua, [[Ujian Akhir Sesi Akademik]] (UASA) dilaksanakan sebagai pentaksiran sumatif sekolah dan tidak menggantikan PBD.<ref>{{cite web |title=Pentaksiran Berasaskan Sekolah |url=https://www.moe.gov.my/index.php/pentaksiran-berasaskan-sekolah |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref> Bagi murid Tahap Dua, [[Ujian Akhir Sesi Akademik]] (UASA) dilaksanakan sebagai salah satu bentuk pentaksiran sumatif sekolah. UASA tidak menggantikan PBD dan keputusannya digunakan bersama maklumat pentaksiran berterusan bagi menggambarkan pencapaian murid. === Pentadbiran dan lembaga pengelola sekolah === Pentadbiran akademik dan operasi harian SJKC dilaksanakan dalam struktur pentadbiran Kementerian Pendidikan Malaysia melalui sekolah, Pejabat Pendidikan Daerah dan Jabatan Pendidikan Negeri. SJKC yang tertakluk pada surat cara pengelolaan mempunyai Lembaga Pengelola Sekolah (LPS) bagi sekolah berkenaan. Setiap LPS bertanggungjawab terhadap pengurusan sekolah yang baginya lembaga tersebut ditubuhkan dan tidak boleh digabungkan dengan LPS sekolah lain.<ref>{{cite web |title=Surat Pekeliling Ikhtisas Bil. 13/2002: Larangan Penggabungan Lembaga Pengelola Sekolah |url=https://www.moe.gov.my/storage/files/shares/pekeliling_dan_garis_panduan/Surat%20Pekeliling%20Ikhtisas%20Bilangan%2013%20Tahun%202002%20-%20Larangan%20Penggabungan%20Lembaga%20Pengelola%20Sekolah%20%281%29.pdf |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |date=26 November 2002 |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref> Bagi sekolah bantuan kerajaan, LPS turut terlibat dalam urusan penyenggaraan dan pembangunan aset. Permohonan sumbangan penyenggaraan dikemukakan melalui PPD atau JPN bersama dokumen berkaitan, manakala kerja yang diluluskan tertakluk pada pemantauan dan pelaporan mengikut garis panduan Kementerian Pendidikan.<ref>{{cite web |title=Garis Panduan Pengurusan Sumbangan Penyenggaraan kepada Sekolah Bantuan Kerajaan |url=https://www.moe.gov.my/storage/files/shares/pekeliling_dan_garis_panduan/aset/Garis%20Panduan%20Sumbangan%20Bantuan%20Penyelenggaraan%20SBK%20-%20Kemaskini%20Disember%202024%20%28051224%29.pdf |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |date=31 December 2024 |pages=10–18 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> === Pembiayaan dan infrastruktur === Pembiayaan SJKC datang daripada beberapa saluran mengikut status sekolah dan jenis perbelanjaan. Bantuan persekolahan Persekutuan merangkumi bantuan umum dan bantuan khusus yang disediakan kepada sekolah di bawah Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM), termasuk SJKC. Pada tahun 2025, KPM menyediakan 18 jenis bantuan persekolahan yang terdiri daripada lima bantuan umum dan 13 bantuan khusus bagi sekolah yang memenuhi syarat dan kelayakan masing-masing.<ref>{{cite hansard |title=Penyata Rasmi Dewan Rakyat |date=20 August 2025 |publisher=Parlimen Malaysia |url=https://www.parlimen.gov.my/files/hindex/pdf/DR-20082025.pdf |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> Bagi sekolah bantuan kerajaan, pembiayaan penyenggaraan aset tidak disalurkan secara automatik bagi setiap projek. Permohonan dikemukakan berdasarkan skop kerja, keadaan aset, dokumen teknikal dan keutamaan, kemudian dinilai di peringkat Pejabat Pendidikan Daerah (PPD), Jabatan Pendidikan Negeri (JPN) dan KPM. Selepas sumbangan diluluskan, Lembaga Pengelola Sekolah (LPS) bertanggungjawab memantau pelaksanaan kerja serta mengemukakan laporan prestasi dan perbelanjaan kepada pihak pendidikan yang berkenaan.<ref>{{cite hansard |title=Laporan Dewan Negara, 31 Julai 2024 |date=31 July 2024 |publisher=Parlimen Malaysia |url=https://parlimen.gov.my/files/jindex/pdf/JLDN31072024.pdf |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> Sekolah kerajaan dan sekolah bantuan kerajaan boleh menerima sumbangan daripada masyarakat dan sektor swasta tertakluk pada tatacara penyaluran, penerimaan dan pengurusan sumbangan yang ditetapkan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia.<ref>{{cite web |title=Surat Peringatan Terhadap SPI KPM Bil. 3 Tahun 2018: Panduan Penyaluran dan Penerimaan Sumbangan daripada Sektor Swasta dan Bukan Swasta kepada Sekolah Kerajaan dan Sekolah Bantuan Kerajaan KPM |url=https://www.moe.gov.my/storage/files/shares/pekeliling_dan_garis_panduan/surat_siaran/bahagian-pengurusan-sekolah-harian/Surat%20Peringatan%20Terhadap%20SPI%20KPM%20Bil.%203%20Tahun%202018%20Panduan%20Penyaluran%20Dan%20Penerimaan%20Sumbangan%20Daripada%20Sektor%20Swasta%20Dan%20Bukan%20Swasta%20Kepada%20Sekolah%20Kerajaan%20Dan%20Sekolah%20Bantuan%20Kerajaan%20KPM.pdf |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |date=August 2024 |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref> Sesetengah kerajaan negeri turut menyediakan peruntukan tambahan kepada sekolah Cina. Di Sarawak, peruntukan kerajaan negeri kepada sekolah rendah Cina bantuan kerajaan dinaikkan daripada RM9 juta pada 2023 kepada RM12 juta pada 2024, termasuk bagi keperluan pemindahan, pembinaan semula dan peluasan kemudahan sekolah.<ref>{{cite news |last=Tawie |first=Sulok |title=Sarawak boosts funding for Chinese Aided Primary Schools |work=New Straits Times |date=2 October 2024 |language=en |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2024/10/1113771/sarawak-boosts-funding-chinese-aided-primary-schools |access-date=9 August 2026 }}</ref> === Tenaga pengajar dan latihan guru === Guru yang mengajar di SJKC merupakan Pegawai Perkhidmatan Pendidikan (PPP) di bawah perkhidmatan awam Persekutuan yang dilantik melalui Suruhanjaya Perkhidmatan Pendidikan (SPP).<ref>Suruhanjaya Perkhidmatan Pendidikan. (2020). ''Panduan Skim Perkhidmatan Pegawai Perkhidmatan Pendidikan''. Putrajaya: SPP.</ref> Latihan ikhtisas bagi guru SJKC disediakan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia menerusi Program Ijazah Sarjana Muda Perguruan (PISMP) pengkhususan SJKC di Institut Pendidikan Guru (IPG).<ref>Institut Pendidikan Guru Malaysia. (2021). ''Buku Panduan Program Ijazah Sarjana Muda Perguruan''. Putrajaya: Kementerian Pendidikan Malaysia.</ref> == Isu dan perbahasan == === Kedudukan perundangan === Kedudukan penggunaan bahasa Cina dan bahasa Tamil sebagai bahasa pengantar di sekolah jenis kebangsaan menjadi subjek beberapa tindakan kehakiman berhubung Perkara 152 Perlembagaan Persekutuan. Pertikaian tersebut melibatkan tafsiran sama ada penggunaan bahasa selain bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar di institusi berkenaan merupakan penggunaan bagi “maksud rasmi”, serta keselarasan Seksyen 2, 17 dan 28 [[Akta Pendidikan 1996]] dengan peruntukan mengenai bahasa kebangsaan.<ref>{{cite news |title=Hakim terkhilaf isu penggunaan bahasa Cina, Tamil di sekolah vernakular - Peguam |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/hakim-terkhilaf-isu-penggunaan-bahasa-cina-tamil-di-sekolah-vernakular-peguam-426849 |work=Astro Awani |agency=Bernama |date=5 July 2023 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> Salah satu tindakan dimulakan pada Disember 2019 oleh Gabungan Pelajar Melayu Semenanjung (GPMS), Majlis Pembangunan Pendidikan Islam Malaysia (MAPPIM), Gabungan Persatuan Penulis Nasional Malaysia (GAPENA) dan Ikatan Muslimin Malaysia (ISMA). Tindakan tersebut antara lain memohon pengisytiharan berhubung keabsahan penggunaan bahasa Cina dan bahasa Tamil sebagai bahasa pengantar di SJKC dan SJKT. Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur pada 29 Disember 2021 menolak tindakan itu dan memutuskan bahawa kewujudan serta penubuhan sekolah berkenaan dan penggunaan bahasa tersebut sebagai bahasa pengantar tidak bercanggah dengan Perlembagaan Persekutuan. GPMS tidak merayu, manakala tiga pertubuhan yang lain membawa keputusan tersebut ke Mahkamah Rayuan.<ref name=":3">{{cite news |title=Isu sekolah vernakular akan dibawa ke Mahkamah Persekutuan - Peguam |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/11/1180549/isu-sekolah-vernakular-akan-dibawa-ke-mahkamah-persekutuan-peguam |work=Berita Harian |date=23 November 2023 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> Tindakan berasingan difailkan oleh Ikatan Guru-Guru Muslim Malaysia (I-Guru) terhadap Menteri Pendidikan dan Kerajaan Malaysia. Cabaran tersebut melibatkan keselarasan Seksyen 17 dan 28 Akta Pendidikan 1996 dengan Perkara 152. Mahkamah Tinggi Kota Bharu pada 29 Mei 2022 menolak tindakan berkenaan dan mengekalkan kedudukan sekolah jenis kebangsaan. I-Guru kemudian merayu keputusan tersebut ke Mahkamah Rayuan.<ref>{{cite news |title=Mahkamah Persekutuan kekalkan keputusan sekolah vernakular berpelembagaan |url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2024/02/1062626/mahkamah-persekutuan-kekalkan-keputusan-sekolah-vernakular-berpelembagaan |work=Harian Metro |date=20 February 2024 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> Pada 23 November 2023, panel tiga hakim Mahkamah Rayuan yang dipengerusikan oleh Hakim Supang Lian menolak kedua-dua rayuan dan mengekalkan keputusan Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur dan Mahkamah Tinggi Kota Bharu. Mahkamah memutuskan bahawa sekolah jenis kebangsaan bukan pihak berkuasa awam dan penggunaan bahasa Cina atau bahasa Tamil sebagai bahasa pengantar bagi pengajaran di sekolah tersebut tidak merupakan penggunaan bahasa bagi “maksud rasmi” seperti yang dimaksudkan dalam Perkara 152. Penggunaan bahasa berkenaan dalam pengajaran juga berada dalam ruang yang dibenarkan oleh Perkara 152(1)(b), yang melindungi hak untuk menggunakan, mengajar atau mempelajari bahasa selain bahasa Melayu.<ref>{{cite news |title=Sekolah vernakular sah dari segi Perlembagaan - Mahkamah Rayuan |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/11/1180492/sekolah-vernakular-sah-dari-segi-perlembagaan-mahkamah-rayuan |work=Berita Harian |date=23 November 2023 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> MAPPIM dan GAPENA kemudiannya memohon kebenaran daripada [[Mahkamah Persekutuan Malaysia|Mahkamah Persekutuan]] untuk merayu keputusan tersebut. Antara persoalan undang-undang yang dikemukakan ialah sama ada penggunaan bahasa Cina dan bahasa Tamil dalam pengajaran di SJKC dan SJKT merupakan urusan rasmi yang tertakluk pada Perkara 152(1), serta kedudukan Seksyen 17 dan 28 Akta Pendidikan 1996 dalam kerangka perlembagaan berkenaan.<ref name=":3" /> Pada 20 Februari 2024, Mahkamah Persekutuan melalui keputusan majoriti 2-1 menolak permohonan kebenaran merayu oleh MAPPIM dan GAPENA. Ketua Hakim Negara [[Tengku Maimun Tuan Mat]] dan Hakim Mahkamah Persekutuan Nordin Hassan membentuk keputusan majoriti, manakala Hakim [[Abdul Rahman Sebli]] memberikan keputusan berbeza. Majoriti memutuskan bahawa persoalan yang dikemukakan tidak memenuhi kehendak Seksyen 96(a) Akta Mahkamah Kehakiman 1964 bagi pemberian kebenaran merayu. Oleh sebab permohonan itu ditolak pada peringkat kebenaran merayu, Mahkamah Persekutuan tidak menjalankan rayuan penuh terhadap merit keputusan Mahkamah Rayuan; keputusan Mahkamah Rayuan pada 23 November 2023 kekal sebagai keputusan substantif dalam litigasi tersebut.<ref>{{cite news |title=Mahkamah Persekutuan kekalkan keputusan sekolah vernakular berperlembagaan |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/mahkamah-persekutuan-kekalkan-keputusan-sekolah-vernakular-berperlembagaan-459105 |work=Astro Awani |agency=Bernama |date=20 February 2024 |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> === Pembinaan dan pemindahan sekolah === Pemindahan sekolah merupakan salah satu pendekatan yang digunakan oleh Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) bagi menangani perubahan taburan dan enrolmen murid, termasuk dalam kalangan SJKC. Pada Januari 2026, KPM mengenal pasti 3,164 sekolah di Malaysia sebagai sekolah kurang murid, iaitu sekolah dengan enrolmen kurang daripada 150 murid. Jumlah tersebut merangkumi sekolah kebangsaan (SK), sekolah jenis kebangsaan Cina (SJKC) dan sekolah jenis kebangsaan Tamil (SJKT). Menurut Timbalan Menteri Pendidikan Wong Kah Woh, langkah seperti pemindahan dipertimbangkan berdasarkan keadaan setiap sekolah, manakala sekolah boleh dikekalkan di lokasi asal apabila masih terdapat keperluan pendidikan setempat.<ref>{{cite news |author=Bernama |title=MoE identifies 3,164 under-enrolled schools nationwide |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2026/01/1368448/moe-identifies-3164-under-enrolled-schools-nationwide |work=New Straits Times |date=31 January 2026 |language=en |access-date=8 August 2026 }}</ref> Dalam konteks SJKC, pemindahan boleh melibatkan penempatan semula sekolah yang mempunyai enrolmen rendah ke kawasan dengan keperluan pendidikan yang lebih tinggi. SJKC Central Site Johor, misalnya, dipindahkan dari Ladang Gomali, Segamat ke Taman Ekoflora, Johor Bahru selepas enrolmennya berkurang kepada lima murid pada tahun 2026. Bangunan di tapak baharu dijadualkan mula beroperasi pada tahun 2027.<ref>{{cite news |title=SJKC Central Site Johor dipindahkan ke Taman Ekoflora susulan kekurangan murid |url=https://berita.rtm.gov.my/nasional/senarai-berita-nasional/senarai-artikel/sjkc-central-site-johor-dipindahkan-ke-taman-ekoflora-susulan-kekurangan-murid/ |work=Berita RTM |publisher=Radio Televisyen Malaysia |date=31 January 2026 |language=ms |access-date=8 August 2026 }}</ref> Pemindahan tidak semestinya berpunca daripada enrolmen rendah sahaja. Keadaan tapak, perubahan taburan penduduk dan kesesuaian kemudahan juga boleh menjadi pertimbangan dalam menentukan lokasi sesebuah sekolah. Oleh itu, pembinaan atau pemindahan SJKC dilaksanakan mengikut keadaan dan keperluan setempat dan bukan sebagai pendekatan yang seragam bagi semua sekolah. === Perbahasan tentang perpaduan nasional === Hubungan antara aliran persekolahan, pembinaan identiti kebangsaan dan interaksi antara etnik merupakan antara perkara yang dibincangkan dalam konteks sistem pendidikan berbilang aliran di Malaysia. Perbahasan mengenai sekolah kebangsaan dan sekolah vernakular merangkumi pandangan bahawa persekitaran persekolahan bersama dapat meningkatkan interaksi silang budaya dan pembentukan identiti kebangsaan. Pada masa yang sama, sekolah vernakular dikaitkan dengan pemeliharaan bahasa dan budaya masyarakat minoriti, manakala struktur persekolahan bukan satu-satunya faktor yang mempengaruhi integrasi antara etnik.<ref>{{cite journal |last1=Selvadurai |first1=Sivapalan |last2=Ong |first2=Puay Liu |last3=Mohd Radzi |first3=Marsitah |last4=Ong |first4=Puay Hoon |last5=Ong |first5=Puay Tee |last6=Saibeh |first6=Badariah |title=Debating education for nation building in Malaysia: National school persistence or vernacular school resistance? |journal=Geografia: Malaysian Journal of Society and Space |volume=11 |issue=13 |year=2015 |pages=14–23 |url=https://ejournal.ukm.my/gmjss/article/view/19111 |language=en |access-date=8 August 2026 }}</ref> Kajian mengenai murid Melayu di SJKC menunjukkan bahawa persekitaran sekolah berbilang etnik dapat menyediakan ruang bagi pembentukan persahabatan dan interaksi antara murid daripada latar etnik yang berbeza. Corak hubungan tersebut bagaimanapun tidak seragam dan turut berkaitan dengan proses pembelajaran serta latar bahasa murid.<ref>{{cite journal |last1=Tan |first1=Yao Sua |last2=Ngah |first2=Kamarudin |last3=Darit |first3=Sezali Md. |title=Parental choice of schooling, learning processes and inter-ethnic friendship patterns: The case of Malay students in Chinese primary schools in Malaysia |journal=International Journal of Educational Development |volume=33 |issue=4 |year=2013 |pages=325–336 |doi=10.1016/j.ijedudev.2012.09.002 |language=en }}</ref> Perbahasan mengenai SJKC dan perpaduan nasional dengan itu merupakan sebahagian daripada persoalan yang lebih luas mengenai hubungan antara sistem pendidikan berbilang aliran, integrasi sosial dan kepelbagaian bahasa serta budaya dalam masyarakat Malaysia. == Cabaran == Antara isu yang berkaitan dengan pengoperasian SJKC ialah penguasaan bahasa, perubahan enrolmen serta pengambilan dan penempatan guru. Keadaannya berbeza antara sekolah mengikut lokasi, saiz enrolmen, latar bahasa murid dan perubahan penduduk setempat. === Penguasaan bahasa Melayu === Penguasaan bahasa Melayu dalam kalangan murid SJKC berbeza mengikut kemahiran, latar bahasa dan persekitaran penggunaan bahasa. Beberapa kajian terhadap murid bukan penutur natif di sekolah jenis kebangsaan mengenal pasti kesukaran dalam aspek pertuturan, sebutan, pembacaan dan penulisan. Sebagai contoh, penilaian terhadap 414 murid di lima SJKC dan SJKT di Kuantan mendapati tahap pertuturan keseluruhan berada pada tahap sederhana, manakala kajian terhadap kumpulan murid Sekolah Jenis Kebangsaan turut melaporkan perbezaan tahap penguasaan dalam kemahiran membaca dan menulis.<ref>{{cite journal |last1=Nahar |first1=Nora'Azian |last2=Abd. Rahman |first2=Fadzilah |title=Tahap Penguasaan Kemahiran Bertutur Bahasa Melayu dalam Kalangan Murid Bukan Penutur Natif |trans-title=The Level of Proficiency of Malay Speaking Skills among Non-Native Students |journal=Jurnal Pendidikan Bahasa Melayu |volume=8 |issue=1 |date=May 2018 |pages=74–83 |issn=2180-4842 |url=https://spaj.ukm.my/jpbm/index.php/jpbm/article/view/169/147 |access-date=8 August 2026 }}</ref><ref>{{cite journal |last=Nahar |first=Nora'Azian |title=Penguasaan Kemahiran Membaca dan Menulis Bahasa Melayu dalam Kalangan Murid Bukan Penutur Natif di Sekolah Jenis Kebangsaan (SJK) |trans-title=The Mastery of Malay Reading and Writing Skills Among Students of Non-Native Speakers in National-Type School |journal=Issues in Language Studies |volume=9 |issue=1 |year=2020 |pages=107–123 |doi=10.33736/ils.2223.2020 |url=https://doi.org/10.33736/ils.2223.2020 |access-date=8 August 2026 }}</ref> Penyelidikan lain terhadap murid Cina sekolah rendah turut mengaitkan kesukaran pembelajaran bahasa Melayu dengan faktor seperti sebutan, pendedahan kepada bahan bacaan, keluarga, rakan sebaya dan tabiat membaca.<ref>{{cite journal |last=Chew |first=Fong Peng |title=Masalah Pembelajaran Bahasa Melayu dalam Kalangan Murid Cina Sekolah Rendah |trans-title=Learning Problem of Malay Language among the Chinese Pupils Primary School |journal=Jurnal Pendidikan Bahasa Melayu |volume=6 |issue=2 |date=November 2016 |pages=10–22 |issn=2180-4842 }}</ref> Penggunaan bahasa pertama dan peluang menggunakan bahasa Melayu dalam kehidupan harian turut mempengaruhi pemerolehan bahasa tersebut sebagai bahasa kedua. Temu bual dengan guru bahasa Melayu di lima SJKC di Terengganu mengaitkan penggunaan bahasa ibunda dalam pembelajaran dengan faktor keluarga, sikap, rakan sebaya dan masyarakat.<ref>{{cite journal |last1=Low |first1=Jie Ying |last2=Wee |first2=Xin Hui |last3=Khoo |first3=Yu Ting |last4=Anuaruddin |first4=Nur Farhanis Fathiah |title=Persepsi Guru Terhadap Pengaruh Bahasa Ibunda Semasa Pembelajaran dan Pengajaran Bahasa Melayu dalam Kalangan Murid di Sekolah Jenis Kebangsaan Cina |trans-title=Teacher Perceptions of the Influence of the Mother Tongue during Learning and the Teaching of Malay Language among Pupils at Chinese National Type School |journal=Jurnal Pendidikan Bahasa Melayu |volume=14 |issue=1 |year=2024 |pages=1–18 |issn=2180-4842 }}</ref> Perbezaan fonologi antara bahasa Mandarin dengan bahasa Melayu juga boleh mempengaruhi pertuturan penutur bahasa kedua, termasuk melalui penggantian, penambahan atau pengguguran bunyi.<ref>{{cite journal |last1=Rosli |first1=Nor Zulaiqha |last2=Mohd Rusli |first2=Nur Farahkhanna |last3=Abdul Jobar |first3=Norfaizah |last4=Zakaria |first4=Norazimah |title=Kemahiran Bertutur Bahasa Melayu oleh Murid Cina: Teori Analisis Kontrastif |trans-title=Speaking Skills in Malay Language by Chinese Student: Contrastive Analysis Theory |journal=LSP International Journal |volume=8 |issue=1 |date=28 June 2021 |pages=35–55 |doi=10.11113/lspi.v8.16906 |issn=2601-002X }}</ref> Tahap penguasaan dan perkembangan pembelajaran tidak seragam antara murid atau kemahiran. Satu kajian kes mengenai pengajaran kemahiran menulis di sebuah SJKC di Klang, misalnya, merekodkan peningkatan pencapaian menulis selepas proses pengajaran walaupun tahap penguasaan bahasa Melayu sebagai bahasa kedua dalam sampel kajian berada pada tahap sederhana.<ref>{{cite conference |last1=Lasan |first1=Celinea |last2=Nawi |first2=Shamsul Aizuwani |title=Pengajaran dan Pembelajaran Kemahiran Menulis Bahasa Melayu di Sekolah Jenis Kebangsaan Cina |book-title=Seminar Antarabangsa Susastera, Bahasa dan Budaya Nusantara |pages=419–430 |publisher=Institut Pendidikan Guru Kampus Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur }}</ref> Peluang berinteraksi dengan murid daripada latar bahasa yang berbeza juga dapat menyediakan pendedahan kepada penggunaan bahasa Melayu di luar pengajaran formal.<ref>{{cite news |last=Rosli |first=Fahmy A. |title=Murid SJKC tak minat subjek Bahasa Melayu? |work=Berita Harian |date=16 January 2023 |publisher=New Straits Times Press }}</ref> Pada peringkat sistem, peningkatan penguasaan bahasa Melayu di SJKC dan SJKT telah dilaporkan berbanding tempoh terdahulu, sementara usaha meningkatkan penggunaan dan penguasaan bahasa kebangsaan terus menjadi sebahagian daripada tumpuan pendidikan.<ref>{{cite news |author=Bernama |title=Tahap penguasaan Bahasa Melayu sekolah vernakular meningkat |work=Sinar Harian |date=11 August 2022 |url=https://www.sinarharian.com.my/article/215960/berita/nasional/tahap-penguasaan-bahasa-melayu-sekolah-vernakular-meningkat |access-date=8 August 2026 }}</ref> === Perubahan demografi dan komposisi murid === Enrolmen SJKC berubah seiring kadar kelahiran, perpindahan penduduk dan pola pemilihan sekolah. Jumlah murid SJKC mencapai 645,862 orang pada 2004 sebelum menurun pada dekad berikutnya, sementara penyertaan murid bukan Cina meningkat di beberapa negeri; di Sabah, murid bukan Cina membentuk lebih separuh enrolmen SJKC pada 2018.<ref>{{cite news |last=Hong |first=Bede |title=Pelajar bukan Cina bertambah, pelajar Cina berkurang di SJKC |work=The Malaysian Insight |date=7 September 2018 |url=https://www.themalaysianinsight.com/bahasa/s/93896 |access-date=8 August 2026 }}</ref> Dalam tempoh lima tahun sehingga 2017 sahaja, jumlah murid SJKC berkurang sebanyak 41,172 orang.<ref>{{cite news |title=Pelajar sekolah Cina berkurangan lebih 40,000 dalam 5 tahun |work=Free Malaysia Today |date=3 January 2018 |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/bahasa/2018/01/03/pelajar-sekolah-cina-berkurangan-lebih-40000-dalam-5-tahun |access-date=8 August 2026 }}</ref> Penyusutan berterusan pada pertengahan dekad 2020-an. Setakat 30 November 2025, 1,303 SJKC mempunyai 463,988 murid, berkurang 26,526 orang berbanding 2024; 653 sekolah mempunyai kurang daripada 150 murid dan 13 daripadanya mempunyai kurang daripada 10 murid.<ref>{{cite news |title=全校少过150人 全国就有653所 教总：华小去年减2.6万学生敲警钟！ |work=Sin Chew Daily |date=18 January 2026 |language=zh |url=https://www.sinchew.com.my/news/20260118/nation/7197928 |access-date=8 August 2026 }}</ref> Data bagi tempoh yang sama turut memperlihatkan pertambahan murid bukan Cina ketika jumlah keseluruhan enrolmen menurun, menyebabkan komposisi sesetengah sekolah menjadi semakin pelbagai.<ref>{{cite news |title=教总报告｜去年华小生逾46万 减少2.6万 少子化冲击大 |work=China Press |date=18 January 2026 |language=zh |url=https://www.chinapress.com.my/20260118/%E6%95%99%E6%80%BB%E6%8A%A5%E5%91%8A%EF%BD%9C%E5%8E%BB%E5%B9%B4%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E7%94%9F%E9%80%BE46%E4%B8%87-%E5%87%8F%E5%B0%912-6%E4%B8%87-%E5%B0%91%E5%AD%90%E5%8C%96%E5%86%B2%E5%87%BB%E5%A4%A7/ |access-date=8 August 2026 }}</ref> Perubahan sumber murid dan implikasinya terhadap rangkaian SJKC kekal menjadi sebahagian daripada perbahasan pendidikan pada 2026.<ref>{{cite web |title=Artikel 7260706 |website=Sin Chew Daily |date=11 February 2026 |language=zh |url=https://www.sinchew.com.my/news/20260211/yl/7260706 |access-date=8 August 2026 }}</ref> Pertambahan murid yang tidak menggunakan bahasa Cina sebagai bahasa pertama akan memerlukan penyesuaian pedagogi, khususnya pada peringkat awal persekolahan kerana bahasa Cina digunakan sebagai bahasa pengantar utama. Kebimbangan berkaitan keadaan tersebut pernah dilaporkan daripada pengalaman sebuah prasekolah SJKC yang menerima peningkatan murid Melayu; laporan itu merupakan pengalaman setempat dan tidak menggambarkan keadaan semua sekolah.<ref>{{cite news |title=Guru risau murid Melayu makin ramai di SJKC, kelahiran bayi Cina pula merosot - "Macam mana cikgu nak ajar?" |work=mStar |date=5 November 2025 |url=https://www.mstar.com.my/lokal/viral/2025/11/05/guru-risau-murid-melayu-makin-ramai-di-sjkc-kelahiran-bayi-cina-pula-merosot---macam-mana-cikgu-nak-ajar |access-date=8 August 2026 }}</ref> === Kekurangan dan penempatan guru === Keperluan guru SJKC berubah mengikut opsyen mata pelajaran, persaraan, pertukaran dan lokasi sekolah. Kekurangan guru dilaporkan secara berkala, dengan isu ketidakpadanan antara kekosongan mengikut opsyen, tempoh penempatan guru baharu dan keperluan menggantikan guru yang bersara atau meninggalkan perkhidmatan antara faktor utama yang mempengaruhi bekalan tenaga pengajar. Organisasi pendidikan Cina seperti Dong Zong dan Jiao Zong telah beberapa kali membangkitkan isu kekurangan guru, termasuk kelewatan pengemaskinian data, penempatan guru dan ketidakpadanan antara keperluan sebenar sekolah dengan bilangan guru mengikut opsyen.<ref>{{cite web |author=Dong Zong dan Jiao Zong |title=Masalah Kekurangan Guru berlaku Lagi Di SJKC: Menyeru KPM Cari Penyelesaian Segera |date=29 December 2020 |publisher=United Chinese School Committees' Association of Malaysia |url=https://www.dongzong.my/ms/3126/ |access-date=8 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=董教总促教长巡视学校 华文师资短缺未解决 |work=China Press |date=4 July 2025 |language=zh |url=https://www.chinapress.com.my/20250704/%e8%91%a3%e6%95%99%e6%80%bb%e4%bf%83%e6%95%99%e9%95%bf%e5%b7%a1%e8%a7%86%e5%ad%a6%e6%a0%a1-%e5%8d%8e%e6%96%87%e5%b8%88%e8%b5%84%e7%9f%ad%e7%bc%ba%e6%9c%aa%e8%a7%a3%e5%86%b3/ |access-date=8 August 2026 }}</ref> Kementerian Pendidikan pula menyifatkan kekurangan guru di SK, SJKC dan SJKT sebagai keadaan sementara dan menggunakan beberapa laluan pengambilan, termasuk Pelantikan Secara Kontrak, Program Diploma Pascasiswazah Pendidikan dan PISMP, bagi mengisi kekosongan. Perancangan pengambilan dibuat berdasarkan kekosongan mengikut opsyen serta aliran guru masuk dan keluar daripada perkhidmatan.<ref>{{cite news |author=Bernama |title=Isu kekurangan guru di SJKC, SJKT bersifat sementara - Fadhlina |work=Astro Awani |date=17 November 2023 |url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/isu-kekurangan-guru-di-sjkc-sjkt-bersifat-sementara-fadhlina-446466 |access-date=8 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=KPM komited atasi isu kekurangan guru di sekolah |work=Berita RTM |publisher=Radio Televisyen Malaysia |date=17 November 2023 |url=https://berita.rtm.gov.my/nasional/senarai-berita-nasional/senarai-artikel/kpm-komited-atasi-isu-kekurangan-guru-di-sekolah/ |access-date=8 August 2026 }}</ref> Isu tersebut masih berterusan pada pertengahan dekad 2020-an. Pada 2025, laluan PISMP berkaitan SJKC menerima 6,328 permohonan dan 1,120 calon diterima berbanding sasaran 1,678 tempat. Pada awal 2026, anggaran bukan rasmi masih meletakkan kira-kira 1,300 jawatan belum diisi, sementara ratusan guru dijangka bersara atau meninggalkan perkhidmatan setiap tahun. Keperluan juga berbeza mengikut negeri; di Sabah, penempatan dan pengekalan guru terlatih tempatan turut dikenal pasti sebagai cabaran.<ref>{{cite news |title=黄开成：每年数百师资退休离职 华小缺1300教师困境难解 |work=Oriental Daily |date=8 March 2026 |language=zh |url=https://www.orientaldaily.com.my/news/advertorial/2026/03/08/802557 |access-date=8 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |title=Kekurangan Guru SJKC Sabah perlu tindakan segera – James |work=Warta Oriental |date=3 February 2026 |url=https://wartaoriental.com/2026/02/03/kekurangan-guru-sjkc-sabah-perlu-tindakan-segera-james/ |access-date=8 August 2026 }}</ref> == Enrolmen == Enrolmen SJKC berubah mengikut perkembangan demografi, taburan penduduk dan pola pemilihan sekolah. Jumlah murid meningkat daripada 439,681 orang pada 1970 kepada lebih 600,000 orang pada penghujung 1990-an dan awal 2000-an. Enrolmen mencapai 647,647 orang pada 2004 sebelum menurun kepada 603,192 pada 2010, 559,157 pada 2014, 517,097 pada 2018, 511,448 pada 2020 dan 487,421 pada 2023.<ref name=":4">{{cite report |title=2024年工作报告书 |trans-title=Laporan Tahunan 2024 |publisher=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |year=2025 |at=Jadual 1, hlm. 550–551 |language=zh }}</ref> Pada 30 Jun 2024, terdapat 1,303 SJKC dengan 474,882 murid, tidak termasuk enrolmen prasekolah. Perbezaan antara jumlah enrolmen yang diterbitkan bagi tahun yang sama berkaitan dengan tarikh rujukan statistik dan skop peringkat pendidikan yang dimasukkan dalam pengiraan.<ref name=":4" /> Pada 30 November 2025, jumlah enrolmen ialah 463,988 murid di 1,303 SJKC, berkurang 26,526 orang berbanding angka perbandingan tahun sebelumnya. Sebanyak 653 sekolah mempunyai kurang daripada 150 murid dan 13 daripadanya mempunyai kurang daripada 10 murid.<ref>{{cite news |last=Ye |first=Wenqi |script-title=zh:【2025华小课题回顾报告】全国华小生去年减少2.6万人　教总忧少子化冲击华小发展 |trans-title=Laporan isu SJKC 2025: Murid SJKC seluruh negara berkurang 26,000 orang |work=Oriental Daily |date=18 January 2026 |url=https://www.orientaldaily.com.my/news/nation/2026/01/18/791394 |language=zh |access-date=8 August 2026 }}</ref> === Komposisi murid === Komposisi murid SJKC semakin pelbagai sejak awal abad ke-21. Bahagian murid Bumiputera meningkat daripada 11.67% daripada keseluruhan enrolmen pada tahun 2014 kepada 18.52% pada tahun 2024, manakala bahagian murid bukan Bumiputera menurun daripada 88.33% kepada 81.48% dalam tempoh yang sama.<ref name="Parlimen2024">{{cite web|url=https://www.parlimen.gov.my/files/jindex/pdf/JDR09072024.pdf|title=HARI SELASA : 9 JULAI 2024|date=9 July 2024|publisher=Parlimen Malaysia|language=ms|access-date=11 August 2026}}</ref> Komposisi murid Bumiputera berbeza mengikut negeri. Pada tahun 2024, Sabah mempunyai peratusan murid Bumiputera tertinggi dalam SJKC, iaitu 68.07%, diikuti Wilayah Persekutuan Labuan (66.34%) dan Sarawak (38.40%). Di Semenanjung Malaysia, peratusannya ialah 35.02% di Kelantan, 31.73% di Terengganu, 30.07% di Perlis dan 21.60% di Pahang. Peratusan yang lebih rendah dicatatkan di Selangor (9.79%), Perak (9.54%), Johor (8.42%), Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur (6.67%) dan Pulau Pinang (5.06%).<ref name="Parlimen2024" /> Enrolmen murid Melayu meningkat daripada 34,870 orang atau 6.84% daripada keseluruhan enrolmen SJKC pada tahun 2022 kepada 35,129 orang (6.99%) pada 2023, 39,373 orang (8.03%) pada 2024 dan 40,035 orang (8.59%) pada 2025. Setakat 31 Mei 2026, sebanyak 41,133 murid Melayu bersekolah di SJKC, bersamaan 9.01% daripada keseluruhan enrolmen.<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/07/02/more-malay-pupils-turn-to-sjkcs|title=More Malay pupils turn to SJKCs|last1=Rahim|first1=Rahimy|date=2 July 2026|access-date=11 August 2026|work=The Star|last2=Sallehuddin|first2=Qistina|language=en}}</ref> Peningkatan bilangan murid bukan Cina berlaku serentak dengan penyusutan enrolmen keseluruhan SJKC. Antara tahun 2010 dengan 2020, bilangan murid bukan Cina meningkat kira-kira 39%, sementara jumlah keseluruhan enrolmen SJKC menurun. Murid Melayu merupakan kumpulan terbesar dalam kalangan murid bukan Cina dalam tempoh tersebut.<ref>{{cite report|last=Chai|first=James|title=Malaysia's Chinese Primary Schools: Saved Yet Threatened by Rising Inflows of Malay Students|series=ISEAS Perspective|number=2025/34|publisher=ISEAS–Yusof Ishak Institute|date=13 May 2025|pages=5–8|issn=2335-6677}}</ref> Antara faktor yang mempengaruhi pemilihan SJKC oleh keluarga bukan Cina ialah pembelajaran bahasa Cina, lokasi sekolah, persekitaran pembelajaran, disiplin dan pencapaian akademik. Kepentingan faktor tersebut berbeza mengikut latar belakang keluarga, lokasi dan keadaan sesebuah sekolah.<ref>{{cite conference|last1=Liong|first1=Teen Teen|last2=Awang|first2=Mohd Mahzan|last3=Ahmad|first3=Abdul Razaq|last4=Ahmad|first4=Anuar|title=Factors Influencing Non-Chinese Parents Decision in Choosing National-Type Chinese Primary School (SJKC)|book-title=Global Conferences Series: Social Sciences, Education and Humanities|volume=2|year=2019|pages=247–252|doi=10.32698/GCS.01106}}</ref> === Sekolah kurang murid dan pemindahan === Sekolah Kurang Murid (SKM) merujuk kepada sekolah yang mempunyai enrolmen kurang daripada 150 murid. Kategori tersebut digunakan dalam perancangan pendidikan Kementerian Pendidikan Malaysia, termasuk melalui pelaksanaan Pelan Hala Tuju Sekolah Kurang Murid di bawah Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia 2013–2025.<ref>{{cite web |title=Inisiatif Sokongan |url=https://pppm.moe.gov.my/inisiatif-pppm/inisiatif-sokongan |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref><ref>{{cite report |title=Laporan Tahunan Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia 2013 |url=https://pppm.moe.gov.my/dokumen/26-lt2013-bm |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |year=2014 |language=ms |access-date=11 August 2026 }}</ref> Pada tahun 2025, sebanyak 653 daripada 1,303 SJKC mempunyai kurang daripada 150 murid, bersamaan kira-kira separuh daripada keseluruhan SJKC. Daripada jumlah tersebut, 13 sekolah mempunyai kurang daripada 10 murid.<ref name="JZ2025">{{cite report |author=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |author-link=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |script-title=zh:教总2025年华小课题回顾报告 |trans-title=Laporan tinjauan isu SJKC tahun 2025 |date=20 January 2026 |publisher=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |url=https://jiaozong.org.my/v3/index.php/%E6%95%99%E6%80%BB%E4%BC%9A%E5%8A%A1/12322-%E6%95%99%E6%80%BB2025%E5%B9%B4%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E8%AF%BE%E9%A2%98%E5%9B%9E%E9%A1%BE%E6%8A%A5%E5%91%8A |language=zh-Hans |access-date=11 August 2026 }}</ref> {| class="wikitable" |+ Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) kurang murid, 2025 ! Kategori ! Bilangan |- | Jumlah SJKC || 1,303 |- | SJKC dengan kurang daripada 150 murid || 653 |- | SJKC dengan kurang daripada 10 murid || 13 |} Pemindahan merupakan salah satu pendekatan yang digunakan bagi sesetengah SJKC yang mengalami penyusutan enrolmen di lokasi asal. Pelaksanaannya bergantung pada keadaan sesebuah sekolah serta keperluan pendidikan di lokasi yang dicadangkan dan tidak melibatkan semua sekolah kurang murid.<ref>{{cite news |author=Bernama |title=MoE identifies 3,164 under-enrolled schools nationwide |work=New Straits Times |date=31 January 2026 |language=en |access-date=11 August 2026 }}</ref> === Bilangan sekolah dan murid mengikut negeri === Pada tahun 2024, terdapat 1,303 buah SJKC di Malaysia. Enrolmen berjumlah 491,088 murid pada 30 April 2024, manakala bilangan sekolah adalah berdasarkan keadaan pada 30 Jun 2024.<ref name="JZsekolah20242">{{cite web|url=https://www.jiaozong.org.my/v3/index.php?view=article&id=11185:2024%E5%B9%B4%E5%85%A8%E5%9B%BD%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E6%95%B0%E7%9B%AE-2&catid=262:-sp-102|date=10 July 2024|publisher=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia|language=zh|script-title=zh:2024年全国华小数目|trans-title=Bilangan SJKC seluruh negara pada tahun 2024|access-date=11 August 2026}}</ref><ref name="JZmurid20242">{{cite web|url=https://www.jiaozong.org.my/v3/index.php?view=article&id=10947:2024%E5%B9%B4%E5%85%A8%E5%9B%BD%E5%90%84%E5%B7%9E%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E5%AD%A6%E7%94%9F%E4%BA%BA%E6%95%B0&catid=262|date=6 May 2024|publisher=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia|language=zh|script-title=zh:2024年全国各州华小学生人数|trans-title=Bilangan murid SJKC mengikut negeri pada tahun 2024|access-date=11 August 2026}}</ref> SJKC beroperasi di semua negeri kecuali Wilayah Persekutuan Putrajaya. Sarawak mempunyai bilangan SJKC tertinggi dengan 222 buah sekolah, diikuti Johor dengan 218 buah dan Perak dengan 185 buah. Selangor mempunyai enrolmen tertinggi, iaitu 105,026 murid, diikuti Johor dengan 86,612 murid dan Sarawak dengan 61,587 murid.<ref name="JZsekolah20242" /><ref name="JZmurid20242" />[[Fail:Distribution_of_Chinese_primary_schools_in_Peninsular_Malaysia.svg|thumb|Taburan SJKC di Semenanjung Malaysia]] [[Fail:Distribution_of_Chinese_primary_schools_in_East_Malaysia.svg|thumb|Taburan SJKC di Malaysia Timur]] [[Fail:Number_of_Chinese_Primary_Schools_in_Malaysia.svg|tengah|thumb|400x400px|Bilangan SJKC mengikut daerah di Malaysia]] {| class="wikitable sortable" |+ Bilangan Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) dan murid mengikut negeri dan wilayah persekutuan, 2024 ! Negeri / Wilayah Persekutuan ! Bilangan murid<br /><small>(30 April 2024)</small><ref name="JZmurid2024">{{cite web|url=https://www.jiaozong.org.my/v3/index.php?view=article&id=10947:2024%E5%B9%B4%E5%85%A8%E5%9B%BD%E5%90%84%E5%B7%9E%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E5%AD%A6%E7%94%9F%E4%BA%BA%E6%95%B0&catid=262|title=2024年全国各州华小学生人数|date=6 May 2024|website=教总（Jiao Zong）|language=zh|access-date=5 August 2026}}</ref> ! Bilangan sekolah<ref name="JZsekolah2024">{{cite web|url=https://www.jiaozong.org.my/v3/index.php?view=article&id=11185:2024%E5%B9%B4%E5%85%A8%E5%9B%BD%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E6%95%B0%E7%9B%AE-2&catid=262:-sp-102|title=2024年全国华小数目|date=10 July 2024|website=教总（Jiao Zong）|language=zh|access-date=5 August 2026}}</ref> |- | [[File:Flag of Johor.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Johor|Johor]] || style="text-align:right;" | 86,612 || style="text-align:right;" | 218 |- | [[File:Flag of Kedah.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Kedah|Kedah]] || style="text-align:right;" | 17,624 || style="text-align:right;" | 89 |- | [[File:Flag of Kelantan.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Kelantan|Kelantan]] || style="text-align:right;" | 5,474 || style="text-align:right;" | 15 |- | [[File:Flag of Malacca.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Melaka|Melaka]] || style="text-align:right;" | 15,504 || style="text-align:right;" | 65 |- | [[File:Flag of Negeri Sembilan.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Negeri Sembilan|Negeri Sembilan]] || style="text-align:right;" | 17,419 || style="text-align:right;" | 82 |- | [[File:Flag of Pahang.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Pahang|Pahang]] || style="text-align:right;" | 17,348 || style="text-align:right;" | 75 |- | [[File:Flag of Perak.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Perak|Perak]] || style="text-align:right;" | 38,533 || style="text-align:right;" | 185 |- | [[File:Flag of Perlis.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Perlis|Perlis]] || style="text-align:right;" | 1,999 || style="text-align:right;" | 10 |- | [[File:Flag of Penang.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Pulau Pinang|Pulau Pinang]] || style="text-align:right;" | 42,522 || style="text-align:right;" | 90 |- | [[File:Flag of Sabah.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Sabah|Sabah]] || style="text-align:right;" | 35,955 || style="text-align:right;" | 83 |- | [[File:Flag of Sarawak.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Sarawak|Sarawak]] || style="text-align:right;" | 61,587 || style="text-align:right;" | 222 |- | [[File:Flag of Selangor.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Selangor|Selangor]] || style="text-align:right;" | 105,026 || style="text-align:right;" | 115 |- | [[File:Flag of Terengganu.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Terengganu|Terengganu]] || style="text-align:right;" | 2,183 || style="text-align:right;" | 10 |- | [[File:Flag of Kuala Lumpur.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Wilayah Persekutuan|Kuala Lumpur]] || style="text-align:right;" | 21,895 || style="text-align:right;" | 42 |- | [[File:Flag of Labuan.svg|20px]] [[Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan Cina di Wilayah Persekutuan|Labuan]] || style="text-align:right;" | 1,407 || style="text-align:right;" | 2 |- ! Jumlah ! style="text-align:right;" | 491,088 ! style="text-align:right;" | 1,303 |} === Pecahan enrolmen mengikut peringkat === Selain pendidikan rendah Tahun 1 hingga Tahun 6, sebahagian SJKC turut mempunyai enrolmen pada peringkat prasekolah dan dalam program pendidikan khas. Data yang diterbitkan oleh Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia menunjukkan bahawa antara tahun 2000 dengan 2014, jumlah murid prasekolah SJKC meningkat daripada 631 kepada 12,158 orang, manakala jumlah murid pendidikan khas meningkat daripada 155 kepada 1,323 orang. Dalam tempoh yang sama, enrolmen Tahun 1 hingga Tahun 6 berubah daripada 622,557 orang pada tahun 2000 kepada 557,834 orang pada tahun 2014. Pada tahun 2025, enrolmen yang dilaporkan ialah 15,807 murid prasekolah, 444,678 murid Tahun 1 hingga Tahun 6 dan 3,503 murid pendidikan khas.<ref>{{cite report |author=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |author-link=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |script-title=zh:教总2025年华小课题回顾报告 |trans-title=Laporan tinjauan isu SJKC tahun 2025 |date=20 January 2026 |publisher=Gabungan Persatuan Guru-Guru Sekolah Cina Malaysia |url=https://jiaozong.org.my/v3/index.php/%E6%95%99%E6%80%BB%E4%BC%9A%E5%8A%A1/12322-%E6%95%99%E6%80%BB2025%E5%B9%B4%E5%8D%8E%E5%B0%8F%E8%AF%BE%E9%A2%98%E5%9B%9E%E9%A1%BE%E6%8A%A5%E5%91%8A |language=zh-Hans |access-date=8 August 2026 }}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ Enrolmen SJKC mengikut peringkat terpilih ! Tahun ! Prasekolah ! Tahun 1-6 ! Pendidikan khas ! Jumlah |- | 2000 || 631 || 622,557 || 155 || 623,343 |- | 2003 || 1,612 || 637,285 || 324 || 639,221 |- | 2006 || 3,197 || 634,501 || 438 || 638,136 |- | 2009 || 7,632 || 617,980 || 738 || 626,350 |- | 2012 || 11,518 || 588,253 || 1,160 || 600,931 |- | 2014 || 12,158 || 557,834 || 1,323 || 571,315 |- | 2024 || 15,143 || 472,639 || 3,306 || 491,088 |- | 2025 || 15,807 || 444,678 || 3,503 || 463,988 |} Dalam tempoh 2000 hingga 2025, bilangan murid prasekolah meningkat lebih daripada 25 kali ganda, daripada 631 orang kepada 15,807 orang. Bilangan murid pendidikan khas meningkat daripada 155 orang kepada 3,503 orang, manakala jumlah murid Tahun 1 hingga Tahun 6 menunjukkan trend penurunan selepas pertengahan dekad 2000-an. == Kokurikulum dan kegiatan kebudayaan == Kegiatan kokurikulum di SJKC dilaksanakan dalam kerangka Sistem Pendidikan Kebangsaan dan merangkumi kelab dan persatuan, badan beruniform serta sukan dan permainan. Kegiatan tersebut melengkapi kurikulum formal melalui aktiviti yang berkaitan dengan perkembangan minat, bakat, sahsiah, kepimpinan dan kemahiran sosial murid.<ref>{{cite web |url=https://www.moe.gov.my/index.php/dasar-pendidikan-kebangsaan |title=Dasar Pendidikan Kebangsaan |publisher=Kementerian Pendidikan Malaysia |access-date=31 July 2026 }}</ref> Sebahagian SJKC turut menjalankan kegiatan bahasa, kesusasteraan, muzik dan seni persembahan yang berkaitan dengan penggunaan bahasa Cina dan perkembangan kebudayaan Cina di Malaysia. Bentuk kegiatan berbeza mengikut sekolah, lokasi, tenaga pengajar dan kemudahan yang tersedia.<ref>{{cite journal |last1=Tan |first1=Yao Sua |last2=Thock |first2=Ker Pong |year=2014 |title=Identity and Cultural Contestation in a Plural Society: The Development of Chinese Education in Malaysia |journal=Journal of Chinese Literature and Culture |volume=2 |issue=1 |pages=156–175 |doi=10.22452/jclc.vol2no1.11 |url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/JCLC/article/view/14315 |access-date=31 July 2026 }}</ref> Kegiatan bahasa Cina di luar bilik darjah merangkumi syarahan, deklamasi sajak, penulisan kreatif, kaligrafi dan perbahasan. Sebahagian kegiatan tersebut dianjurkan dalam bentuk pertandingan pada peringkat daerah, negeri dan kebangsaan.<ref>{{cite news |url=https://member.sinchew.com.my/contents/7073376?articleType=everyone |title=陈柏宁林孝宥个人赛称王 砂首夺团体总冠军 |trans-title=Sarawak muncul juara keseluruhan buat kali pertama dalam Pertandingan Syarahan dan Ujian Bertulis Bahasa Cina SJK(C) Peringkat Kebangsaan ke-39 |date=30 November 2025 |work=Sin Chew Daily |language=zh |access-date=9 August 2026 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://jpwpkl.moe.gov.my/berita/pertandingan-bahas-bahasa-cina-bagi-sekolah-jenis-kebangsaan-cina-wp-kuala-lumpur |title=Pertandingan Bahas Bahasa Cina bagi Sekolah Jenis Kebangsaan Cina WP Kuala Lumpur |publisher=Jabatan Pendidikan Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur |access-date=9 August 2026 }}</ref> Kegiatan muzik dan seni persembahan merangkumi nyanyian, koir, pancaragam, muzik Cina dan tarian. Orkestra Cina serta kegiatan tarian tradisional atau kontemporari turut terdapat di sebahagian sekolah.<ref>{{cite news |url=https://johor.sinchew.com.my/news/20241026/johor/6027037 |title=第二届“乐响皇城”全柔小学华乐比赛现场余音绕梁 |trans-title=Pertandingan Muzik Cina Sekolah Rendah Negeri Johor kali kedua |date=26 October 2024 |work=Sin Chew Daily |language=zh |access-date=9 August 2026 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://johor.sinchew.com.my/news/20251129/johor/7069087 |title=28华小齐聚“舞林” 呈现多元文化之美 |trans-title=28 SJK(C) menyertai pertandingan tarian antara sekolah daerah Muar |date=29 November 2025 |work=Sin Chew Daily |language=zh |access-date=9 August 2026 }}</ref> [[Gendang 24 Musim|Gendang 24 Perayaan]], yang dicipta di [[Johor Bahru]] pada tahun 1988 oleh Tan Chai Puan dan Tan Hooi Song, berkembang sebagai salah satu bentuk seni persembahan dalam sekolah dan institusi pendidikan di Malaysia.<ref>{{cite web |url=https://24festivedrums.com/en/origin/ |title=Origin of the 24 Festive Drums |publisher=24 Festive Drums Association Malaysia |language=en |access-date=31 July 2026 }}</ref> Seni tersebut diiktiraf sebagai Warisan Kebangsaan Malaysia pada tahun 2009.<ref>{{cite web |url=https://pemetaanbudaya.jkkn.gov.my/senibudaya/detail/971 |title=Maklumat Seni Budaya |website=pemetaanbudaya.jkkn.gov.my |publisher=Jabatan Kebudayaan dan Kesenian Negara |access-date=9 August 2026 }}</ref> Pada tahun 2026, Kementerian Pendidikan Malaysia menganjurkan Kejohanan Jemputan Sekolah Rendah Gendang 24 Perayaan Peringkat Kebangsaan buat kali pertama.<ref>{{cite news |url=https://berita.rtm.gov.my/nasional/senarai-berita-nasional/senarai-artikel/kpm-julung-kali-anjur-kejohanan-gendang-24-perayaan-sekolah-rendah-peringkat-kebangsaan/ |title=KPM julung kali anjur Kejohanan Gendang 24 Perayaan Sekolah Rendah peringkat kebangsaan |date=4 August 2026 |publisher=Radio Televisyen Malaysia |language=ms |access-date=9 August 2026 }}</ref> [[Tarian singa]], [[tarian naga]], [[Yoyo cina|diabolo]] dan [[wusyu]] turut dijalankan sebagai kegiatan kebudayaan, seni persembahan atau rekreasi di sesetengah SJKC. Penyertaan dalam kegiatan tersebut berbeza mengikut sekolah dan tidak merupakan komponen wajib bagi semua SJKC.<ref>{{cite news |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2018/02/335831/malay-students-chinese-school-help-popularise-lion-dance |title=Malay students in Chinese school help to popularise lion dance |last=Fong |first=Fernando |date=15 February 2018 |work=New Straits Times |language=en |access-date=31 July 2026 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://sabah.sinchew.com.my/news/20250917/sabah/6873347 |title=沙扯铃赛落幕 崇正善小庇中华团体赛冠军 |trans-title=Pertandingan diabolo Sabah berakhir dengan kategori sekolah rendah |date=17 September 2025 |work=Sin Chew Daily |language=zh |access-date=9 August 2026 }}</ref> == Lihat juga == * [[Pendidikan di Malaysia]] * [[Sekolah jenis kebangsaan|Sekolah Jenis Kebangsaan]] * [[Sekolah jenis kebangsaan Tamil|Sekolah Jenis Kebangsaan (Tamil)]] * [[Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan]] * [[Sekolah Menengah Persendirian Cina]] ==Rujukan== <references /> {{Senarai Sekolah Jenis Kebangsaan (Cina) di Malaysia}}{{Pendidikan di Malaysia}} [[Kategori:Pendidikan di Malaysia]] [[Kategori:Sekolah di Malaysia mengikut jenis]] [[Kategori:Sekolah bahasa Cina di Malaysia]] 0f6cxjosngv9cat6er1bbg4hvgzal6y 0 888065 6925936 6921894 2026-08-12T10:54:44Z ~2026-44403-52 412577 /* Bekas Penyampai */ 6925936 wikitext text/x-wiki {{Kotak info stesen radio | nama = Zayan | bandar = [[Kuala Lumpur]] | negara = Malaysia | callsign = | logo = File:Zayan (2017).svg | logo_size = 200px | logo_upright = | logo_alt = | logo_caption = | image = | image_alt = | caption = | kawasan = [[Semenanjung Malaysia]] dan [[Singapura]] | frekuensi = | rds = ZAYAN | jenama = | slogan = Destinasi Nasyid Anda | bahasa = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | format = | sekutu = [[Astro Audio]] | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings|Astro Malaysia Holdings Berhad]] | pemegang_lesen = | saluran_kembar = {{collapsible list| * [[Era (stesen radio)|Era]] * [[Era (stesen radio)|Era Sabah]] * [[Era (stesen radio)|Era Sarawak]] * [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] * [[THR Gegar]] * [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] * [[My (stesen radio)|My]] * [[Melody (stesen radio)|Melody]] * [[GoXuan (stesen radio)|GoXuan]] * [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] * [[Mix (stesen radio)|Mix]] * [[Lite (stesen radio)|Lite]] }} | tarikh_siaran_pertama = {{Tarikh mula dan umur|2017|10|2}} | tarikh_siaran_terakhir = | pengenal_terdahulu = | nama_terdahulu = | frekuensi_terdahulu = | id_kemudahan = | kelas = | kuasa = | erp = | haat = | koordinat = | penterjemah = | pengulang = | siaran_web = {{URL|https://audio1.syok.my/zayan}} | tapak_web = {{URL|https://zayan.my/}} }} '''Zayan''' ialah sebuah stesen radio Malaysia ber[[bahasa Melayu Malaysia|bahasa Melayu]] yang dikendalikan oleh [[Astro Audio]]. Stesen radio ini bermula siarannya pada 2 Oktober 2017.<ref>{{cite web|url=http://www.utusan.com.my/hiburan/saluran-zayan-mula-operasi-hari-ini-1.533261|title=Saluran Zayan mula operasi hari ini|author=Khadijah Ibrahim|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=2 October 2017|accessdate=10 December 2017}}</ref> Frekuensi ini sebelumnya digunakan oleh [[Red FM]] pemilik [[Azman Hashim|Tan Sri Azman Hashim]]. Ia diuruskan oleh '''Radio Rediffusion (M) Sdn Bhd''' (dahulunya merupakan jelmaan kedua '''Star RFM'''), anak syarikat [[The Star (Malaysia)|Star Media Group Berhad]]. Stesen radio ini berkonsepkan "Gaya Hidup Muslim Kontemporari" untuk pendengar Muslim berusia 18-35 tahun dimana lagu-lagu berunsur positif dan ketuhanan oleh penyanyi tempatan dan antarabangsa dimainkan serta pengisian kandungan Islamik.<ref>{{cite web|url=https://www.astro.com.my/mediaroom/articledetails.aspx?id=2817&title=radio-%E2%80%98zayan%E2%80%99-saji-segmen-gaya-hidup-muslim-moden-kontemporari-|title=Radio 'Zayan' Saji Segmen Gaya Hidup Muslim Moden Kontemporari|language=Malay|publisher=[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]|date=3 October 2017|accessdate=10 December 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.iium.edu.my/2017/10/03/zayan-fm-a-new-choice-for-young-contemporary-muslim-listeners/|title=Zayan FM A New Choice For Young Contemporary Muslim Listeners|author=Azra Farzana Shuib|publisher=IIUM Today|date=3 October 2017|accessdate=10 December 2017}}</ref> Kebanyakan program stesen radio ini adalah semuanya rancangan [[Islam di Malaysia|agama Islam]] yang merupakan agama rasmi majoriti nombor satu terbesar di [[Malaysia]]. [[Islam di Malaysia|Islam]] adalah agama rasmi [[Malaysia]] untuk [[Orang Melayu Brunei|masyarakat Melayu]] dalam [[Bahasa Melayu Malaysia|bahasa Melayu]]. ==Penyampai Radio== ===Penyampai Harian=== {| class="wikitable" !Nama !Nama samaran !Mula kerja !Catatan |- |[[Anas Tahir]] |Anas |rowspan=2|2 Oktober 2017 | |- |Siti Amalina Ariffin |Lin Ariffin | |- |[[Faizal Ismail]] |FBI |29 Ogos 2022 | |- |[[Nana Mahazan]] |Nana |6 Januari 2025 | |} ===Penyampai Hujung Minggu=== * Farhira Norhisham ===Bekas Penyampai=== * [[Raqib Majid]] * Azhar Hilmi {| class="wikitable" !Nama !Nama samaran !Tempoh kerja !Catatan |- |[[Falyq Hikyle]] |Falyq |2 Oktober 2017 - 31 Disember 2019 |berpindah ke [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] |- |Fatin Nabila Ahmad Zainuddin |Fatin Nabila |2022 - 17 Mac 2023 | |- |Asmawi Ani |[[Mawi]] |2 Oktober 2017 - 31 Disember 2024 | |- |Muhammad Tajdid Hadhari Romli |Tajdid Hadhari |9 Mac 2021 - 3 Januari 2025 | |- |Khairi Hazwan Muhammad Asri |Hazwan Syah |1 Februari 2022 - 3 Januari 2025 |berpindah ke [[Bernama Radio (stesen radio)|Bernama Radio]] |} == Slot Siaran Zayan == === Isnin - Jumaat === {| class="wikitable" ! Segmen ! Penyampai ! Masa |- | Destinasi Nasyid Anda | - | 12 Tangah Malam - 6 Pagi |- | FnN Pagi Zayan | FBI & Nana | 6 - 10 Pagi |- | Zayan 10-3 | Lin Ariffin | 10 Pagi - 3 Petang |- | Petang Zayan | Anas Tahir | 3 Petang - 7 Malam |- | Destinasi Nasyid Anda | - | 7 Malam - 12 Tangah Malam |} === Sabtu === {| class="wikitable" ! Segmen ! Penyampai ! Masa |- | Destinasi Nasyid Anda | - | 12 Tangah Malam - 8 Pagi |- | Zayan Hujung Minggu | - | 8 Pagi - 1 Tangah Hari |- | Zayan Hujung Minggu | - | 1 Tangah Hari - 3 Petang |- | Zayan Fikir | - | 3 Petang - 8 Malam |- | Zayan Bizz | - | 8 - 9 Malam |- | Destinasi Nasyid Anda | - | 9 - 10 Malam |- | Terpaling Nasyid Zayan | Anas | 10 - 11 Malam |- | Destinasi Nasyid Anda | - | 11 Malam - 12 Tangah Malam |} === Ahad === {| class="wikitable" ! Segmen ! Penyampai ! Masa |- | Destinasi Nasyid Anda | - | 12 Tangah Malam - 8 Pagi |- | Zayan Hujung Minggu | - | 8 Pagi - 1 Tangah Hari |- | Zayan Hujung Minggu | - | 1 Tangah Hari - 3 Petang |- | Zayan Fikir | - | 6 Petang - 8 Malam |- | Destinasi Nasyid Anda | - | 8 - 9 Malam |- | Terpaling Nasyid Zayan (ulangan) | Anas | 9 - 10 Malam |- | Destinasi Nasyid Anda | - | 10 - 11 Malam |- | Zayan Bizz (ulangan) | - | 11 Malam - 12 Tangah Malam |} ==Frekuensi== ===Radio=== {|class="wikitable" !Frekuensi !Kawasan !Pemancar !Catatan |- |style="text-align:center;"|104.9 MHz |[[Lembah Klang]] & [[Seremban]], [[Negeri Sembilan]] |[[Gunung Ulu Kali]] |rowspan=6|Frekuensi dahulu digunakan oleh [[Red FM]] |- |style="text-align:center;"|98.1 MHz |[[Perlis]], [[Alor Setar]], [[Kedah]] dan [[Pulau Pinang]] |[[Gunung Jerai]] |- |style="text-align:center;"|106.4 MHz |[[Ipoh]], [[Perak]] |[[Gunung Kledang]] |- |style="text-align:center;"|98.9 MHz |[[Melaka]] |[[Gunung Ledang]] |- |style="text-align:center;"|92.8 MHz |[[Johor Bahru]], [[Johor]] dan [[Singapura]] |[[Gunung Pulai]] |- |style="text-align:center;"|91.6 MHz |[[Kuantan]], [[Pahang]] |Bukit Pelindung |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Platform TV ! Saluran |- | style="text-align:center;"|[[Astro Malaysia|Astro]]/[[Astro NJOI|NJOI]] | style="text-align:center;"|876 |} ==Azan== [[Era (stesen radio)|ERA]], [[Sinar (stesen radio)|SINAR]], [[Gegar (stesen radio)|GEGAR]] dan Zayan disiarkan Azan setiap waktu solat fardu di Kuala Lumpur. ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{Tapak web rasmi|https://zayan.my/}} * {{Facebook|zayan.my}} * {{Instagram|zayan.my}} * {{Threads|zayan.my}} * {{TikTok|zayan.my}} * {{X|ZayanMy}} * {{Saluran YouTube|zayanmy}} {{Astro Audio}} [[Kategori:Astro Audio]] [[Kategori:Stesen radio di Malaysia]] [[Kategori:Stesen radio bahasa Melayu]] 4w0ufrk8xmvotepn2i8orpvoixsjex4 0 907530 6925722 6894961 2026-08-12T05:55:22Z Syariah10 368991 /* Senarai karya */ 6925722 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = Filmscape Sdn Bhd |logo = |type = Sendirian Berhad |foundation = {{Start date and age|2006|08|24|df=yes}} |location_city = [[Kuala Lumpur]] |location_country = [[Malaysia]] |key_people = [[Kabir Bhatia]] <br /> Mira Mustaffa <br /> Francis Foo <br /> Juliana Foo |area_served = |services = Penerbitan TV dan filem |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = Juita Viden Media Entertainment Group Berhad |owner = [[Juita Viden]] |divisions = |subsid = |slogan = |homepage = |dissolved = |footnotes = |intl = }} '''Filmscape Sdn Bhd''' adalah salah sebuah syarikat media dan hiburan yang ditubuhkan di [[Malaysia]] pada tahun 24 Ogos 2006 pengasas oleh [[Kabir Bhatia]]. Filmscape telah mempelbagaikan, dan sekarang menyediakan pelbagai perkhidmatan yang berkaitan dengan industri media dan hiburan, yang mengkhususkan diri dalam keupayaan penerbitan dan pengedaran. ==Senarai karya== ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2011 ! ''[[Nur Kasih The Movie]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Fizz Fairuz]], [[Remy Ishak]], [[Tiz Zaqyah]] | [[Grand Brilliance]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Juvana (filem)|Juvana]]'' | [[Faisal Ishak]] | [[ * 2013: [[Sembunyi: Amukan Azazil]] * 2014: [[Dollah Superstar]] * 2014: [[Gila Baby]] * 2015: [[Juvana 2: Terperangkap Dalam Kebebasan]] * 2016: [[Juvana 3: Perhitungan Terakhir]] * 2017: [[Bisik Pada Langit]] ===Drama=== * 2007: [[Manjalara]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2007: [[Hikayat Putera Shazlan]] ([[Astro Ceria]]) * 2007: Incredible Tales (MadiaCorp Singapore) * 2008: [[Frontpage (siri TV)|Frontpage]] ([[NTV7]]) * 2008: [[Kekasihku Seru]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: [[Sutera Maya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: Hartamas ([[NTV7]]) * 2009: [[Jalan Merdeka]] ([[Astro Warna]]) * 2009: Tower 13 ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2009: [[Nur Kasih]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]])<ref>{{ms icon}} [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive 5 juta dijangka tonton episod akhir Nur Kasih] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306022808/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive |date=2012-03-06 }}. Utusan Malaysia. November 27, 2009. Retrieved November 29, 2009.</ref> * 2010: Tudung Ekspress ([[Astro Prima]]) * 2010: [[Penunggu Gunung Raya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: Akinabalu ([[Astro Citra]]) * 2010: [[Habil & Qabil]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: [[Tiramisu (drama)|Tiramisu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Gemilang (siri TV)|Gemilang]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Juvana]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Supermak]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Wasiat ([[Astro Prima]]) * 2011: [[Soffiya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Waris]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) - Sequel to Kekasihku Seru * 2012: [[Bukan Bidadari]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Hanya Padamu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Tanah Merah ([[NTV7]]) * 2013: [[Cinta Jangan Pergi]] ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2013: Ummi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Puteri Malam ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2014: [[Jiwa (drama)|Jiwa]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2014: [[Antidot (drama)|#Antidot]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Delina ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Puteri Bukan Nama Sebenar ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Keluarga Pontimau ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Stella ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2015: Maria Terindah ([[Hypp Sensasi]]) * 2016: Jom Kahwin ([[Hypp Sensasi]]) * 2018: [[Klik! Pengantin Musim Salju]] ([[Astro Ria]]) * 2018: [[Terima Aku Seadanya]] ([[NTV7]]) * 2021: [[Fam I Love You]] ([[Astro Ceria]]) * 2023: Salam Famili ([[Astro Ceria]]) * 2023: Jiranku Sayang ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) * 2023: Entitled ([[Prime Video]]) * 2024: Kayangan ([[Prime Video]]) * 2024: [[Buang Segala Tentang Dia]] ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) ===Telefilem=== * 2010: Keabadian Cinta ([[Astro Citra]]) * 2011: 7 Lagu ([[Astro Citra]]) * 2011: Di Telapak Kaki Bonda ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Semangat Merdeka ([[Astro Prima]]) * 2011: Panggilan Arwah ([[Astro Citra]]) * 2011: Aduh Sayang ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: Alamak 7 Hari Lagi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Dari Ibu ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Syarikat Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1994]] fjtp19rd3qlyzpis186b4ba79gc90wm 6925822 6925722 2026-08-12T08:34:58Z Syariah10 368991 /* Filem */ 6925822 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = Filmscape Sdn Bhd |logo = |type = Sendirian Berhad |foundation = {{Start date and age|2006|08|24|df=yes}} |location_city = [[Kuala Lumpur]] |location_country = [[Malaysia]] |key_people = [[Kabir Bhatia]] <br /> Mira Mustaffa <br /> Francis Foo <br /> Juliana Foo |area_served = |services = Penerbitan TV dan filem |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = Juita Viden Media Entertainment Group Berhad |owner = [[Juita Viden]] |divisions = |subsid = |slogan = |homepage = |dissolved = |footnotes = |intl = }} '''Filmscape Sdn Bhd''' adalah salah sebuah syarikat media dan hiburan yang ditubuhkan di [[Malaysia]] pada tahun 24 Ogos 2006 pengasas oleh [[Kabir Bhatia]]. Filmscape telah mempelbagaikan, dan sekarang menyediakan pelbagai perkhidmatan yang berkaitan dengan industri media dan hiburan, yang mengkhususkan diri dalam keupayaan penerbitan dan pengedaran. ==Senarai karya== ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2011 ! ''[[Nur Kasih The Movie]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Fizz Fairuz]], [[Remy Ishak]], [[Tiz Zaqyah]] | rowspan="2"|[[Grand Brilliance]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Juvana (filem)|Juvana]]'' | [[Faisal Ishak]] | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Sharnaaz Ahmad]][[Syazwan Zulkifly]], [[Shera Aiyob]], [[Adam Shahz]] | |- * 2013: [[Sembunyi: Amukan Azazil]] * 2014: [[Dollah Superstar]] * 2014: [[Gila Baby]] * 2015: [[Juvana 2: Terperangkap Dalam Kebebasan]] * 2016: [[Juvana 3: Perhitungan Terakhir]] * 2017: [[Bisik Pada Langit]] ===Drama=== * 2007: [[Manjalara]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2007: [[Hikayat Putera Shazlan]] ([[Astro Ceria]]) * 2007: Incredible Tales (MadiaCorp Singapore) * 2008: [[Frontpage (siri TV)|Frontpage]] ([[NTV7]]) * 2008: [[Kekasihku Seru]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: [[Sutera Maya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: Hartamas ([[NTV7]]) * 2009: [[Jalan Merdeka]] ([[Astro Warna]]) * 2009: Tower 13 ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2009: [[Nur Kasih]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]])<ref>{{ms icon}} [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive 5 juta dijangka tonton episod akhir Nur Kasih] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306022808/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive |date=2012-03-06 }}. Utusan Malaysia. November 27, 2009. Retrieved November 29, 2009.</ref> * 2010: Tudung Ekspress ([[Astro Prima]]) * 2010: [[Penunggu Gunung Raya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: Akinabalu ([[Astro Citra]]) * 2010: [[Habil & Qabil]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: [[Tiramisu (drama)|Tiramisu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Gemilang (siri TV)|Gemilang]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Juvana]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Supermak]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Wasiat ([[Astro Prima]]) * 2011: [[Soffiya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Waris]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) - Sequel to Kekasihku Seru * 2012: [[Bukan Bidadari]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Hanya Padamu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Tanah Merah ([[NTV7]]) * 2013: [[Cinta Jangan Pergi]] ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2013: Ummi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Puteri Malam ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2014: [[Jiwa (drama)|Jiwa]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2014: [[Antidot (drama)|#Antidot]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Delina ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Puteri Bukan Nama Sebenar ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Keluarga Pontimau ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Stella ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2015: Maria Terindah ([[Hypp Sensasi]]) * 2016: Jom Kahwin ([[Hypp Sensasi]]) * 2018: [[Klik! Pengantin Musim Salju]] ([[Astro Ria]]) * 2018: [[Terima Aku Seadanya]] ([[NTV7]]) * 2021: [[Fam I Love You]] ([[Astro Ceria]]) * 2023: Salam Famili ([[Astro Ceria]]) * 2023: Jiranku Sayang ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) * 2023: Entitled ([[Prime Video]]) * 2024: Kayangan ([[Prime Video]]) * 2024: [[Buang Segala Tentang Dia]] ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) ===Telefilem=== * 2010: Keabadian Cinta ([[Astro Citra]]) * 2011: 7 Lagu ([[Astro Citra]]) * 2011: Di Telapak Kaki Bonda ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Semangat Merdeka ([[Astro Prima]]) * 2011: Panggilan Arwah ([[Astro Citra]]) * 2011: Aduh Sayang ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: Alamak 7 Hari Lagi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Dari Ibu ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Syarikat Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1994]] kk88gblxpchyux6epmire9htw9qehix 6925831 6925822 2026-08-12T08:39:47Z Syariah10 368991 /* Filem */ 6925831 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = Filmscape Sdn Bhd |logo = |type = Sendirian Berhad |foundation = {{Start date and age|2006|08|24|df=yes}} |location_city = [[Kuala Lumpur]] |location_country = [[Malaysia]] |key_people = [[Kabir Bhatia]] <br /> Mira Mustaffa <br /> Francis Foo <br /> Juliana Foo |area_served = |services = Penerbitan TV dan filem |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = Juita Viden Media Entertainment Group Berhad |owner = [[Juita Viden]] |divisions = |subsid = |slogan = |homepage = |dissolved = |footnotes = |intl = }} '''Filmscape Sdn Bhd''' adalah salah sebuah syarikat media dan hiburan yang ditubuhkan di [[Malaysia]] pada tahun 24 Ogos 2006 pengasas oleh [[Kabir Bhatia]]. Filmscape telah mempelbagaikan, dan sekarang menyediakan pelbagai perkhidmatan yang berkaitan dengan industri media dan hiburan, yang mengkhususkan diri dalam keupayaan penerbitan dan pengedaran. ==Senarai karya== ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2011 ! ''[[Nur Kasih The Movie]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Fizz Fairuz]], [[Remy Ishak]], [[Tiz Zaqyah]] | [[Grand Brilliance]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Juvana (filem)|Juvana]]'' | [[Faisal Ishak]] | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Sharnaaz Ahmad]][[Syazwan Zulkifly]], [[Shera Aiyob]], [[Adam Shahz]] | [[Juita Viden]] | |} * 2013: [[Sembunyi: Amukan Azazil]] * 2014: [[Dollah Superstar]] * 2014: [[Gila Baby]] * 2015: [[Juvana 2: Terperangkap Dalam Kebebasan]] * 2016: [[Juvana 3: Perhitungan Terakhir]] * 2017: [[Bisik Pada Langit]] ===Drama=== * 2007: [[Manjalara]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2007: [[Hikayat Putera Shazlan]] ([[Astro Ceria]]) * 2007: Incredible Tales (MadiaCorp Singapore) * 2008: [[Frontpage (siri TV)|Frontpage]] ([[NTV7]]) * 2008: [[Kekasihku Seru]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: [[Sutera Maya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: Hartamas ([[NTV7]]) * 2009: [[Jalan Merdeka]] ([[Astro Warna]]) * 2009: Tower 13 ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2009: [[Nur Kasih]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]])<ref>{{ms icon}} [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive 5 juta dijangka tonton episod akhir Nur Kasih] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306022808/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive |date=2012-03-06 }}. Utusan Malaysia. November 27, 2009. Retrieved November 29, 2009.</ref> * 2010: Tudung Ekspress ([[Astro Prima]]) * 2010: [[Penunggu Gunung Raya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: Akinabalu ([[Astro Citra]]) * 2010: [[Habil & Qabil]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: [[Tiramisu (drama)|Tiramisu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Gemilang (siri TV)|Gemilang]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Juvana]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Supermak]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Wasiat ([[Astro Prima]]) * 2011: [[Soffiya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Waris]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) - Sequel to Kekasihku Seru * 2012: [[Bukan Bidadari]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Hanya Padamu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Tanah Merah ([[NTV7]]) * 2013: [[Cinta Jangan Pergi]] ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2013: Ummi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Puteri Malam ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2014: [[Jiwa (drama)|Jiwa]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2014: [[Antidot (drama)|#Antidot]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Delina ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Puteri Bukan Nama Sebenar ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Keluarga Pontimau ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Stella ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2015: Maria Terindah ([[Hypp Sensasi]]) * 2016: Jom Kahwin ([[Hypp Sensasi]]) * 2018: [[Klik! Pengantin Musim Salju]] ([[Astro Ria]]) * 2018: [[Terima Aku Seadanya]] ([[NTV7]]) * 2021: [[Fam I Love You]] ([[Astro Ceria]]) * 2023: Salam Famili ([[Astro Ceria]]) * 2023: Jiranku Sayang ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) * 2023: Entitled ([[Prime Video]]) * 2024: Kayangan ([[Prime Video]]) * 2024: [[Buang Segala Tentang Dia]] ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) ===Telefilem=== * 2010: Keabadian Cinta ([[Astro Citra]]) * 2011: 7 Lagu ([[Astro Citra]]) * 2011: Di Telapak Kaki Bonda ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Semangat Merdeka ([[Astro Prima]]) * 2011: Panggilan Arwah ([[Astro Citra]]) * 2011: Aduh Sayang ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: Alamak 7 Hari Lagi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Dari Ibu ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Syarikat Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1994]] a0mqhyuw0uhxmgfp3k50n8yrljto72b 6925838 6925831 2026-08-12T08:46:56Z Syariah10 368991 /* Filem */ 6925838 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = Filmscape Sdn Bhd |logo = |type = Sendirian Berhad |foundation = {{Start date and age|2006|08|24|df=yes}} |location_city = [[Kuala Lumpur]] |location_country = [[Malaysia]] |key_people = [[Kabir Bhatia]] <br /> Mira Mustaffa <br /> Francis Foo <br /> Juliana Foo |area_served = |services = Penerbitan TV dan filem |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = Juita Viden Media Entertainment Group Berhad |owner = [[Juita Viden]] |divisions = |subsid = |slogan = |homepage = |dissolved = |footnotes = |intl = }} '''Filmscape Sdn Bhd''' adalah salah sebuah syarikat media dan hiburan yang ditubuhkan di [[Malaysia]] pada tahun 24 Ogos 2006 pengasas oleh [[Kabir Bhatia]]. Filmscape telah mempelbagaikan, dan sekarang menyediakan pelbagai perkhidmatan yang berkaitan dengan industri media dan hiburan, yang mengkhususkan diri dalam keupayaan penerbitan dan pengedaran. ==Senarai karya== ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2011 ! ''[[Nur Kasih The Movie]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Fizz Fairuz]], [[Remy Ishak]], [[Tiz Zaqyah]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Juvana (filem)|Juvana]]'' | [[Faisal Ishak]] | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Sharnaaz Ahmad]][[Syazwan Zulkifly]], [[Shera Aiyob]], [[Adam Shahz]] | [[Juita Viden]] | |- ! ''[[Sembunyi: Amukan Azazil]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Diana Danielle]], [[Remy Ishak]], [[Umie Aida]], [[Sharnaaz Ahmad]] | [[Primeworks Studios]] | |} | rowspan="2"|2014 * 2014: [[Dollah Superstar]] * 2014: [[Gila Baby]] * 2015: [[Juvana 2: Terperangkap Dalam Kebebasan]] * 2016: [[Juvana 3: Perhitungan Terakhir]] * 2017: [[Bisik Pada Langit]] ===Drama=== * 2007: [[Manjalara]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2007: [[Hikayat Putera Shazlan]] ([[Astro Ceria]]) * 2007: Incredible Tales (MadiaCorp Singapore) * 2008: [[Frontpage (siri TV)|Frontpage]] ([[NTV7]]) * 2008: [[Kekasihku Seru]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: [[Sutera Maya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: Hartamas ([[NTV7]]) * 2009: [[Jalan Merdeka]] ([[Astro Warna]]) * 2009: Tower 13 ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2009: [[Nur Kasih]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]])<ref>{{ms icon}} [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive 5 juta dijangka tonton episod akhir Nur Kasih] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306022808/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive |date=2012-03-06 }}. Utusan Malaysia. November 27, 2009. Retrieved November 29, 2009.</ref> * 2010: Tudung Ekspress ([[Astro Prima]]) * 2010: [[Penunggu Gunung Raya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: Akinabalu ([[Astro Citra]]) * 2010: [[Habil & Qabil]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: [[Tiramisu (drama)|Tiramisu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Gemilang (siri TV)|Gemilang]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Juvana]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Supermak]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Wasiat ([[Astro Prima]]) * 2011: [[Soffiya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Waris]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) - Sequel to Kekasihku Seru * 2012: [[Bukan Bidadari]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Hanya Padamu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Tanah Merah ([[NTV7]]) * 2013: [[Cinta Jangan Pergi]] ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2013: Ummi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Puteri Malam ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2014: [[Jiwa (drama)|Jiwa]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2014: [[Antidot (drama)|#Antidot]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Delina ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Puteri Bukan Nama Sebenar ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Keluarga Pontimau ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Stella ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2015: Maria Terindah ([[Hypp Sensasi]]) * 2016: Jom Kahwin ([[Hypp Sensasi]]) * 2018: [[Klik! Pengantin Musim Salju]] ([[Astro Ria]]) * 2018: [[Terima Aku Seadanya]] ([[NTV7]]) * 2021: [[Fam I Love You]] ([[Astro Ceria]]) * 2023: Salam Famili ([[Astro Ceria]]) * 2023: Jiranku Sayang ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) * 2023: Entitled ([[Prime Video]]) * 2024: Kayangan ([[Prime Video]]) * 2024: [[Buang Segala Tentang Dia]] ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) ===Telefilem=== * 2010: Keabadian Cinta ([[Astro Citra]]) * 2011: 7 Lagu ([[Astro Citra]]) * 2011: Di Telapak Kaki Bonda ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Semangat Merdeka ([[Astro Prima]]) * 2011: Panggilan Arwah ([[Astro Citra]]) * 2011: Aduh Sayang ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: Alamak 7 Hari Lagi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Dari Ibu ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Syarikat Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1994]] 4n7k2k8dmqhvkc07yka3akl9ct6z4xc 6925910 6925838 2026-08-12T10:04:38Z Syariah10 368991 /* Filem */ 6925910 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = Filmscape Sdn Bhd |logo = |type = Sendirian Berhad |foundation = {{Start date and age|2006|08|24|df=yes}} |location_city = [[Kuala Lumpur]] |location_country = [[Malaysia]] |key_people = [[Kabir Bhatia]] <br /> Mira Mustaffa <br /> Francis Foo <br /> Juliana Foo |area_served = |services = Penerbitan TV dan filem |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = Juita Viden Media Entertainment Group Berhad |owner = [[Juita Viden]] |divisions = |subsid = |slogan = |homepage = |dissolved = |footnotes = |intl = }} '''Filmscape Sdn Bhd''' adalah salah sebuah syarikat media dan hiburan yang ditubuhkan di [[Malaysia]] pada tahun 24 Ogos 2006 pengasas oleh [[Kabir Bhatia]]. Filmscape telah mempelbagaikan, dan sekarang menyediakan pelbagai perkhidmatan yang berkaitan dengan industri media dan hiburan, yang mengkhususkan diri dalam keupayaan penerbitan dan pengedaran. ==Senarai karya== ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2011 ! ''[[Nur Kasih The Movie]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Fizz Fairuz]], [[Remy Ishak]], [[Tiz Zaqyah]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Juvana (filem)|Juvana]]'' | [[Faisal Ishak]] | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Sharnaaz Ahmad]][[Syazwan Zulkifly]], [[Shera Aiyob]], [[Adam Shahz]] | [[Juita Viden]] | |- ! ''[[Sembunyi: Amukan Azazil]]'' | rowspan="2"|[[Kabir Bhatia]] | [[Diana Danielle]], [[Remy Ishak]], [[Umie Aida]], [[Sharnaaz Ahmad]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Dollah Superstar]]'' | [[Awie]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Aisya Hasnaa]], [[Fizz Fairuz]], [[Neelofa]], [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Alternate Pictures Sdn. Bhd | |- ! ''[[Gila Baby]]'' | * 2015: [[Juvana 2: Terperangkap Dalam Kebebasan]] * 2016: [[Juvana 3: Perhitungan Terakhir]] * 2017: [[Bisik Pada Langit]] ===Drama=== * 2007: [[Manjalara]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2007: [[Hikayat Putera Shazlan]] ([[Astro Ceria]]) * 2007: Incredible Tales (MadiaCorp Singapore) * 2008: [[Frontpage (siri TV)|Frontpage]] ([[NTV7]]) * 2008: [[Kekasihku Seru]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: [[Sutera Maya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: Hartamas ([[NTV7]]) * 2009: [[Jalan Merdeka]] ([[Astro Warna]]) * 2009: Tower 13 ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2009: [[Nur Kasih]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]])<ref>{{ms icon}} [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive 5 juta dijangka tonton episod akhir Nur Kasih] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306022808/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive |date=2012-03-06 }}. Utusan Malaysia. November 27, 2009. Retrieved November 29, 2009.</ref> * 2010: Tudung Ekspress ([[Astro Prima]]) * 2010: [[Penunggu Gunung Raya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: Akinabalu ([[Astro Citra]]) * 2010: [[Habil & Qabil]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: [[Tiramisu (drama)|Tiramisu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Gemilang (siri TV)|Gemilang]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Juvana]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Supermak]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Wasiat ([[Astro Prima]]) * 2011: [[Soffiya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Waris]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) - Sequel to Kekasihku Seru * 2012: [[Bukan Bidadari]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Hanya Padamu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Tanah Merah ([[NTV7]]) * 2013: [[Cinta Jangan Pergi]] ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2013: Ummi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Puteri Malam ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2014: [[Jiwa (drama)|Jiwa]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2014: [[Antidot (drama)|#Antidot]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Delina ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Puteri Bukan Nama Sebenar ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Keluarga Pontimau ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Stella ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2015: Maria Terindah ([[Hypp Sensasi]]) * 2016: Jom Kahwin ([[Hypp Sensasi]]) * 2018: [[Klik! Pengantin Musim Salju]] ([[Astro Ria]]) * 2018: [[Terima Aku Seadanya]] ([[NTV7]]) * 2021: [[Fam I Love You]] ([[Astro Ceria]]) * 2023: Salam Famili ([[Astro Ceria]]) * 2023: Jiranku Sayang ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) * 2023: Entitled ([[Prime Video]]) * 2024: Kayangan ([[Prime Video]]) * 2024: [[Buang Segala Tentang Dia]] ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) ===Telefilem=== * 2010: Keabadian Cinta ([[Astro Citra]]) * 2011: 7 Lagu ([[Astro Citra]]) * 2011: Di Telapak Kaki Bonda ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Semangat Merdeka ([[Astro Prima]]) * 2011: Panggilan Arwah ([[Astro Citra]]) * 2011: Aduh Sayang ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: Alamak 7 Hari Lagi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Dari Ibu ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Syarikat Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1994]] 5b25jz71ygicmqkgeyyiyqcodyvh68k 6925911 6925910 2026-08-12T10:06:50Z Syariah10 368991 /* Filem */ 6925911 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = Filmscape Sdn Bhd |logo = |type = Sendirian Berhad |foundation = {{Start date and age|2006|08|24|df=yes}} |location_city = [[Kuala Lumpur]] |location_country = [[Malaysia]] |key_people = [[Kabir Bhatia]] <br /> Mira Mustaffa <br /> Francis Foo <br /> Juliana Foo |area_served = |services = Penerbitan TV dan filem |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = Juita Viden Media Entertainment Group Berhad |owner = [[Juita Viden]] |divisions = |subsid = |slogan = |homepage = |dissolved = |footnotes = |intl = }} '''Filmscape Sdn Bhd''' adalah salah sebuah syarikat media dan hiburan yang ditubuhkan di [[Malaysia]] pada tahun 24 Ogos 2006 pengasas oleh [[Kabir Bhatia]]. Filmscape telah mempelbagaikan, dan sekarang menyediakan pelbagai perkhidmatan yang berkaitan dengan industri media dan hiburan, yang mengkhususkan diri dalam keupayaan penerbitan dan pengedaran. ==Senarai karya== ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2011 ! ''[[Nur Kasih The Movie]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Fizz Fairuz]], [[Remy Ishak]], [[Tiz Zaqyah]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Juvana (filem)|Juvana]]'' | [[Faisal Ishak]] | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Shera Aiyob]], [[Adam Shahz]] | [[Juita Viden]] | |- ! ''[[Sembunyi: Amukan Azazil]]'' | rowspan="3"|[[Kabir Bhatia]] | [[Diana Danielle]], [[Remy Ishak]], [[Umie Aida]], [[Sharnaaz Ahmad]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Dollah Superstar]]'' | [[Awie]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Aisya Hasnaa]], [[Fizz Fairuz]], [[Neelofa]], [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Alternate Pictures Sdn. Bhd | |- ! ''[[Gila Baby]]'' | [[Beto Kusyairy]], [[Nadiya Nisaa]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Adlin Aman Ramlie]] | [[Primeworks Studios]] | |- | 2015 ! ''[[Juvana 2: Terperangkap Dalam Kebebasan]]'' | rowspan="2"|[[Faisal Ishak]] | * 2016: [[Juvana 3: Perhitungan Terakhir]] * 2017: [[Bisik Pada Langit]] ===Drama=== * 2007: [[Manjalara]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2007: [[Hikayat Putera Shazlan]] ([[Astro Ceria]]) * 2007: Incredible Tales (MadiaCorp Singapore) * 2008: [[Frontpage (siri TV)|Frontpage]] ([[NTV7]]) * 2008: [[Kekasihku Seru]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: [[Sutera Maya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: Hartamas ([[NTV7]]) * 2009: [[Jalan Merdeka]] ([[Astro Warna]]) * 2009: Tower 13 ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2009: [[Nur Kasih]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]])<ref>{{ms icon}} [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive 5 juta dijangka tonton episod akhir Nur Kasih] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306022808/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive |date=2012-03-06 }}. Utusan Malaysia. November 27, 2009. Retrieved November 29, 2009.</ref> * 2010: Tudung Ekspress ([[Astro Prima]]) * 2010: [[Penunggu Gunung Raya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: Akinabalu ([[Astro Citra]]) * 2010: [[Habil & Qabil]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: [[Tiramisu (drama)|Tiramisu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Gemilang (siri TV)|Gemilang]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Juvana]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Supermak]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Wasiat ([[Astro Prima]]) * 2011: [[Soffiya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Waris]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) - Sequel to Kekasihku Seru * 2012: [[Bukan Bidadari]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Hanya Padamu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Tanah Merah ([[NTV7]]) * 2013: [[Cinta Jangan Pergi]] ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2013: Ummi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Puteri Malam ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2014: [[Jiwa (drama)|Jiwa]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2014: [[Antidot (drama)|#Antidot]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Delina ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Puteri Bukan Nama Sebenar ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Keluarga Pontimau ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Stella ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2015: Maria Terindah ([[Hypp Sensasi]]) * 2016: Jom Kahwin ([[Hypp Sensasi]]) * 2018: [[Klik! Pengantin Musim Salju]] ([[Astro Ria]]) * 2018: [[Terima Aku Seadanya]] ([[NTV7]]) * 2021: [[Fam I Love You]] ([[Astro Ceria]]) * 2023: Salam Famili ([[Astro Ceria]]) * 2023: Jiranku Sayang ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) * 2023: Entitled ([[Prime Video]]) * 2024: Kayangan ([[Prime Video]]) * 2024: [[Buang Segala Tentang Dia]] ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) ===Telefilem=== * 2010: Keabadian Cinta ([[Astro Citra]]) * 2011: 7 Lagu ([[Astro Citra]]) * 2011: Di Telapak Kaki Bonda ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Semangat Merdeka ([[Astro Prima]]) * 2011: Panggilan Arwah ([[Astro Citra]]) * 2011: Aduh Sayang ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: Alamak 7 Hari Lagi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Dari Ibu ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Syarikat Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1994]] ni05nsxw4gm3t1ap4w7biu9y9pj1j0x 6925913 6925911 2026-08-12T10:11:53Z Syariah10 368991 /* Filem */ 6925913 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = Filmscape Sdn Bhd |logo = |type = Sendirian Berhad |foundation = {{Start date and age|2006|08|24|df=yes}} |location_city = [[Kuala Lumpur]] |location_country = [[Malaysia]] |key_people = [[Kabir Bhatia]] <br /> Mira Mustaffa <br /> Francis Foo <br /> Juliana Foo |area_served = |services = Penerbitan TV dan filem |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = Juita Viden Media Entertainment Group Berhad |owner = [[Juita Viden]] |divisions = |subsid = |slogan = |homepage = |dissolved = |footnotes = |intl = }} '''Filmscape Sdn Bhd''' adalah salah sebuah syarikat media dan hiburan yang ditubuhkan di [[Malaysia]] pada tahun 24 Ogos 2006 pengasas oleh [[Kabir Bhatia]]. Filmscape telah mempelbagaikan, dan sekarang menyediakan pelbagai perkhidmatan yang berkaitan dengan industri media dan hiburan, yang mengkhususkan diri dalam keupayaan penerbitan dan pengedaran. ==Senarai karya== ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2011 ! ''[[Nur Kasih The Movie]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Fizz Fairuz]], [[Remy Ishak]], [[Tiz Zaqyah]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Juvana (filem)|Juvana]]'' | [[Faisal Ishak]] | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Shera Aiyob]], [[Adam Shahz]] | [[Juita Viden]] | |- ! ''[[Sembunyi: Amukan Azazil]]'' | rowspan="3"|[[Kabir Bhatia]] | [[Diana Danielle]], [[Remy Ishak]], [[Umie Aida]], [[Sharnaaz Ahmad]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Dollah Superstar]]'' | [[Awie]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Aisya Hasnaa]], [[Fizz Fairuz]], [[Neelofa]], [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Alternate Pictures Sdn. Bhd | |- ! ''[[Gila Baby]]'' | [[Beto Kusyairy]], [[Nadiya Nisaa]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Adlin Aman Ramlie]] | [[Primeworks Studios]] | |- | 2015 ! ''[[Juvana 2: Terperangkap Dalam Kebebasan]]'' | rowspan="2"|[[Faisal Ishak]] | [[Johan As'ari]], [[Zahiril Adzim]], [[Adam Shahz]], [[Hasnul Rahmat]], [[Pekin Ibrahim]] | rowspan="2"|[[Juita Viden]] | |- | 2016 ! ''[[Juvana 3: Perhitungan Terakhir]]'' | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Adam Shahz]], [[Shera Aiyob]], [[Hasnul Rahmat]] | |- | 2017 ! ''[[Bisik Pada Langit]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Jalil Hamid]], [[Ummi Nazeera]], [[Beto Kusyairy]], [[Naim Daniel]], [[Erwin Dawson]], [[Fadilah Mansor]] | [[Astro Shaw]] | |} ===Drama=== * 2007: [[Manjalara]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2007: [[Hikayat Putera Shazlan]] ([[Astro Ceria]]) * 2007: Incredible Tales (MadiaCorp Singapore) * 2008: [[Frontpage (siri TV)|Frontpage]] ([[NTV7]]) * 2008: [[Kekasihku Seru]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: [[Sutera Maya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: Hartamas ([[NTV7]]) * 2009: [[Jalan Merdeka]] ([[Astro Warna]]) * 2009: Tower 13 ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2009: [[Nur Kasih]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]])<ref>{{ms icon}} [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive 5 juta dijangka tonton episod akhir Nur Kasih] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306022808/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive |date=2012-03-06 }}. Utusan Malaysia. November 27, 2009. Retrieved November 29, 2009.</ref> * 2010: Tudung Ekspress ([[Astro Prima]]) * 2010: [[Penunggu Gunung Raya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: Akinabalu ([[Astro Citra]]) * 2010: [[Habil & Qabil]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: [[Tiramisu (drama)|Tiramisu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Gemilang (siri TV)|Gemilang]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Juvana]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Supermak]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Wasiat ([[Astro Prima]]) * 2011: [[Soffiya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Waris]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) - Sequel to Kekasihku Seru * 2012: [[Bukan Bidadari]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Hanya Padamu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Tanah Merah ([[NTV7]]) * 2013: [[Cinta Jangan Pergi]] ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2013: Ummi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Puteri Malam ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2014: [[Jiwa (drama)|Jiwa]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2014: [[Antidot (drama)|#Antidot]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Delina ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Puteri Bukan Nama Sebenar ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Keluarga Pontimau ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Stella ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2015: Maria Terindah ([[Hypp Sensasi]]) * 2016: Jom Kahwin ([[Hypp Sensasi]]) * 2018: [[Klik! Pengantin Musim Salju]] ([[Astro Ria]]) * 2018: [[Terima Aku Seadanya]] ([[NTV7]]) * 2021: [[Fam I Love You]] ([[Astro Ceria]]) * 2023: Salam Famili ([[Astro Ceria]]) * 2023: Jiranku Sayang ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) * 2023: Entitled ([[Prime Video]]) * 2024: Kayangan ([[Prime Video]]) * 2024: [[Buang Segala Tentang Dia]] ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) ===Telefilem=== * 2010: Keabadian Cinta ([[Astro Citra]]) * 2011: 7 Lagu ([[Astro Citra]]) * 2011: Di Telapak Kaki Bonda ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Semangat Merdeka ([[Astro Prima]]) * 2011: Panggilan Arwah ([[Astro Citra]]) * 2011: Aduh Sayang ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: Alamak 7 Hari Lagi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Dari Ibu ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Syarikat Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1994]] c68q0ohyxsm2y6unmtbemrmike152dh 6925916 6925913 2026-08-12T10:17:10Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925916 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = Filmscape Sdn Bhd |logo = |type = Sendirian Berhad |foundation = {{Start date and age|2006|08|24|df=yes}} |location_city = [[Kuala Lumpur]] |location_country = [[Malaysia]] |key_people = [[Kabir Bhatia]] <br /> Mira Mustaffa <br /> Francis Foo <br /> Juliana Foo |area_served = |services = Penerbitan TV dan filem |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = Juita Viden Media Entertainment Group Berhad |owner = [[Juita Viden]] |divisions = |subsid = |slogan = |homepage = |dissolved = |footnotes = |intl = }} '''Filmscape Sdn Bhd''' adalah salah sebuah syarikat media dan hiburan yang ditubuhkan di [[Malaysia]] pada tahun 24 Ogos 2006 pengasas oleh [[Kabir Bhatia]]. Filmscape telah mempelbagaikan, dan sekarang menyediakan pelbagai perkhidmatan yang berkaitan dengan industri media dan hiburan, yang mengkhususkan diri dalam keupayaan penerbitan dan pengedaran. ==Senarai karya== ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2011 ! ''[[Nur Kasih The Movie]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Fizz Fairuz]], [[Remy Ishak]], [[Tiz Zaqyah]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Juvana (filem)|Juvana]]'' | [[Faisal Ishak]] | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Shera Aiyob]], [[Adam Shahz]] | [[Juita Viden]] | |- ! ''[[Sembunyi: Amukan Azazil]]'' | rowspan="3"|[[Kabir Bhatia]] | [[Diana Danielle]], [[Remy Ishak]], [[Umie Aida]], [[Sharnaaz Ahmad]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Dollah Superstar]]'' | [[Awie]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Aisya Hasnaa]], [[Fizz Fairuz]], [[Neelofa]], [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Alternate Pictures Sdn. Bhd | |- ! ''[[Gila Baby]]'' | [[Beto Kusyairy]], [[Nadiya Nisaa]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Adlin Aman Ramlie]] | [[Primeworks Studios]] | |- | 2015 ! ''[[Juvana 2: Terperangkap Dalam Kebebasan]]'' | rowspan="2"|[[Faisal Ishak]] | [[Johan As'ari]], [[Zahiril Adzim]], [[Adam Shahz]], [[Hasnul Rahmat]], [[Pekin Ibrahim]] | rowspan="2"|[[Juita Viden]] | |- | 2016 ! ''[[Juvana 3: Perhitungan Terakhir]]'' | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Adam Shahz]], [[Shera Aiyob]], [[Hasnul Rahmat]] | |- | 2017 ! ''[[Bisik Pada Langit]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Jalil Hamid]], [[Ummi Nazeera]], [[Beto Kusyairy]], [[Naim Daniel]], [[Erwin Dawson]], [[Fadilah Mansor]] | [[Astro Shaw]] | |} ===Drama=== * 2007: [[Manjalara]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2007: [[Hikayat Putera Shazlan]] ([[Astro Ceria]]) * 2007: Incredible Tales (MadiaCorp Singapore) * 2008: [[Frontpage (siri TV)|Frontpage]] ([[NTV7]]) * 2008: [[Kekasihku Seru]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: [[Sutera Maya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: Hartamas ([[NTV7]]) * 2009: [[Jalan Merdeka]] ([[Astro Warna]]) * 2009: Tower 13 ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2009: [[Nur Kasih]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]])<ref>{{ms icon}} [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive 5 juta dijangka tonton episod akhir Nur Kasih] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306022808/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive |date=2012-03-06 }}. Utusan Malaysia. November 27, 2009. Retrieved November 29, 2009.</ref> * 2010: Tudung Ekspress ([[Astro Prima]]) * 2010: [[Penunggu Gunung Raya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: Akinabalu ([[Astro Citra]]) * 2010: [[Habil & Qabil]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: [[Tiramisu (drama)|Tiramisu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Gemilang (siri TV)|Gemilang]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Juvana]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Supermak]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Wasiat ([[Astro Prima]]) * 2011: [[Soffiya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Waris]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) - Sequel to Kekasihku Seru * 2012: [[Bukan Bidadari]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Hanya Padamu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Tanah Merah ([[NTV7]]) * 2013: [[Cinta Jangan Pergi]] ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2013: Ummi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Puteri Malam ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2014: [[Jiwa (drama)|Jiwa]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2014: [[Antidot (drama)|#Antidot]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Delina ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Puteri Bukan Nama Sebenar ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Keluarga Pontimau ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Stella ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2015: Maria Terindah ([[Hypp Sensasi]]) * 2016: Jom Kahwin ([[Hypp Sensasi]]) * 2018: [[Klik! Pengantin Musim Salju]] ([[Astro Ria]]) * 2018: [[Terima Aku Seadanya]] ([[NTV7]]) * 2021: [[Fam I Love You]] ([[Astro Ceria]]) * 2023: Salam Famili ([[Astro Ceria]]) * 2023: Jiranku Sayang ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) * 2023: Entitled ([[Prime Video]]) * 2024: Kayangan ([[Prime Video]]) * 2024: [[Buang Segala Tentang Dia]] ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) ===Telefilem=== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- * 2010: Keabadian Cinta ([[Astro Citra]]) * 2011: 7 Lagu ([[Astro Citra]]) * 2011: Di Telapak Kaki Bonda ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Semangat Merdeka ([[Astro Prima]]) * 2011: Panggilan Arwah ([[Astro Citra]]) * 2011: Aduh Sayang ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: Alamak 7 Hari Lagi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Dari Ibu ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Syarikat Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1994]] rbfokjnxddwlqjqx7jj1jrawgdvpulx 6925917 6925916 2026-08-12T10:20:39Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925917 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = Filmscape Sdn Bhd |logo = |type = Sendirian Berhad |foundation = {{Start date and age|2006|08|24|df=yes}} |location_city = [[Kuala Lumpur]] |location_country = [[Malaysia]] |key_people = [[Kabir Bhatia]] <br /> Mira Mustaffa <br /> Francis Foo <br /> Juliana Foo |area_served = |services = Penerbitan TV dan filem |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = Juita Viden Media Entertainment Group Berhad |owner = [[Juita Viden]] |divisions = |subsid = |slogan = |homepage = |dissolved = |footnotes = |intl = }} '''Filmscape Sdn Bhd''' adalah salah sebuah syarikat media dan hiburan yang ditubuhkan di [[Malaysia]] pada tahun 24 Ogos 2006 pengasas oleh [[Kabir Bhatia]]. Filmscape telah mempelbagaikan, dan sekarang menyediakan pelbagai perkhidmatan yang berkaitan dengan industri media dan hiburan, yang mengkhususkan diri dalam keupayaan penerbitan dan pengedaran. ==Senarai karya== ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2011 ! ''[[Nur Kasih The Movie]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Fizz Fairuz]], [[Remy Ishak]], [[Tiz Zaqyah]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Juvana (filem)|Juvana]]'' | [[Faisal Ishak]] | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Shera Aiyob]], [[Adam Shahz]] | [[Juita Viden]] | |- ! ''[[Sembunyi: Amukan Azazil]]'' | rowspan="3"|[[Kabir Bhatia]] | [[Diana Danielle]], [[Remy Ishak]], [[Umie Aida]], [[Sharnaaz Ahmad]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Dollah Superstar]]'' | [[Awie]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Aisya Hasnaa]], [[Fizz Fairuz]], [[Neelofa]], [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Alternate Pictures Sdn. Bhd | |- ! ''[[Gila Baby]]'' | [[Beto Kusyairy]], [[Nadiya Nisaa]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Adlin Aman Ramlie]] | [[Primeworks Studios]] | |- | 2015 ! ''[[Juvana 2: Terperangkap Dalam Kebebasan]]'' | rowspan="2"|[[Faisal Ishak]] | [[Johan As'ari]], [[Zahiril Adzim]], [[Adam Shahz]], [[Hasnul Rahmat]], [[Pekin Ibrahim]] | rowspan="2"|[[Juita Viden]] | |- | 2016 ! ''[[Juvana 3: Perhitungan Terakhir]]'' | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Adam Shahz]], [[Shera Aiyob]], [[Hasnul Rahmat]] | |- | 2017 ! ''[[Bisik Pada Langit]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Jalil Hamid]], [[Ummi Nazeera]], [[Beto Kusyairy]], [[Naim Daniel]], [[Erwin Dawson]], [[Fadilah Mansor]] | [[Astro Shaw]] | |} ===Drama=== * 2007: [[Manjalara]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2007: [[Hikayat Putera Shazlan]] ([[Astro Ceria]]) * 2007: Incredible Tales (MadiaCorp Singapore) * 2008: [[Frontpage (siri TV)|Frontpage]] ([[NTV7]]) * 2008: [[Kekasihku Seru]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: [[Sutera Maya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: Hartamas ([[NTV7]]) * 2009: [[Jalan Merdeka]] ([[Astro Warna]]) * 2009: Tower 13 ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2009: [[Nur Kasih]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]])<ref>{{ms icon}} [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive 5 juta dijangka tonton episod akhir Nur Kasih] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306022808/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive |date=2012-03-06 }}. Utusan Malaysia. November 27, 2009. Retrieved November 29, 2009.</ref> * 2010: Tudung Ekspress ([[Astro Prima]]) * 2010: [[Penunggu Gunung Raya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: Akinabalu ([[Astro Citra]]) * 2010: [[Habil & Qabil]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: [[Tiramisu (drama)|Tiramisu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Gemilang (siri TV)|Gemilang]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Juvana]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Supermak]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Wasiat ([[Astro Prima]]) * 2011: [[Soffiya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Waris]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) - Sequel to Kekasihku Seru * 2012: [[Bukan Bidadari]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Hanya Padamu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Tanah Merah ([[NTV7]]) * 2013: [[Cinta Jangan Pergi]] ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2013: Ummi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Puteri Malam ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2014: [[Jiwa (drama)|Jiwa]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2014: [[Antidot (drama)|#Antidot]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Delina ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Puteri Bukan Nama Sebenar ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Keluarga Pontimau ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Stella ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2015: Maria Terindah ([[Hypp Sensasi]]) * 2016: Jom Kahwin ([[Hypp Sensasi]]) * 2018: [[Klik! Pengantin Musim Salju]] ([[Astro Ria]]) * 2018: [[Terima Aku Seadanya]] ([[NTV7]]) * 2021: [[Fam I Love You]] ([[Astro Ceria]]) * 2023: Salam Famili ([[Astro Ceria]]) * 2023: Jiranku Sayang ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) * 2023: Entitled ([[Prime Video]]) * 2024: Kayangan ([[Prime Video]]) * 2024: [[Buang Segala Tentang Dia]] ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) ===Telefilem=== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2010 ! ''Keabadian Cinta'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Eizlan Yusof]], Gavin Yap, [[Remy Ishak]], [[Sari Yanti]], [[Cheryl Samad]] | [[Astro Citra]] | |- * 2011: 7 Lagu ([[Astro Citra]]) * 2011: Di Telapak Kaki Bonda ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Semangat Merdeka ([[Astro Prima]]) * 2011: Panggilan Arwah ([[Astro Citra]]) * 2011: Aduh Sayang ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: Alamak 7 Hari Lagi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Dari Ibu ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Syarikat Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1994]] tqyd5s3gkebzi5phnseoyxzveiowzgq 6925923 6925917 2026-08-12T10:24:07Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925923 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |name = Filmscape Sdn Bhd |logo = |type = Sendirian Berhad |foundation = {{Start date and age|2006|08|24|df=yes}} |location_city = [[Kuala Lumpur]] |location_country = [[Malaysia]] |key_people = [[Kabir Bhatia]] <br /> Mira Mustaffa <br /> Francis Foo <br /> Juliana Foo |area_served = |services = Penerbitan TV dan filem |revenue = |operating_income = |net_income = |num_employees = |parent = Juita Viden Media Entertainment Group Berhad |owner = [[Juita Viden]] |divisions = |subsid = |slogan = |homepage = |dissolved = |footnotes = |intl = }} '''Filmscape Sdn Bhd''' adalah salah sebuah syarikat media dan hiburan yang ditubuhkan di [[Malaysia]] pada tahun 24 Ogos 2006 pengasas oleh [[Kabir Bhatia]]. Filmscape telah mempelbagaikan, dan sekarang menyediakan pelbagai perkhidmatan yang berkaitan dengan industri media dan hiburan, yang mengkhususkan diri dalam keupayaan penerbitan dan pengedaran. ==Senarai karya== ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2011 ! ''[[Nur Kasih The Movie]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Fizz Fairuz]], [[Remy Ishak]], [[Tiz Zaqyah]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Juvana (filem)|Juvana]]'' | [[Faisal Ishak]] | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Shera Aiyob]], [[Adam Shahz]] | [[Juita Viden]] | |- ! ''[[Sembunyi: Amukan Azazil]]'' | rowspan="3"|[[Kabir Bhatia]] | [[Diana Danielle]], [[Remy Ishak]], [[Umie Aida]], [[Sharnaaz Ahmad]] | [[Primeworks Studios]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Dollah Superstar]]'' | [[Awie]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Aisya Hasnaa]], [[Fizz Fairuz]], [[Neelofa]], [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Alternate Pictures Sdn. Bhd | |- ! ''[[Gila Baby]]'' | [[Beto Kusyairy]], [[Nadiya Nisaa]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Adlin Aman Ramlie]] | [[Primeworks Studios]] | |- | 2015 ! ''[[Juvana 2: Terperangkap Dalam Kebebasan]]'' | rowspan="2"|[[Faisal Ishak]] | [[Johan As'ari]], [[Zahiril Adzim]], [[Adam Shahz]], [[Hasnul Rahmat]], [[Pekin Ibrahim]] | rowspan="2"|[[Juita Viden]] | |- | 2016 ! ''[[Juvana 3: Perhitungan Terakhir]]'' | [[Zahiril Adzim]], [[Johan As'ari]], [[Adam Shahz]], [[Shera Aiyob]], [[Hasnul Rahmat]] | |- | 2017 ! ''[[Bisik Pada Langit]]'' | [[Kabir Bhatia]] | [[Jalil Hamid]], [[Ummi Nazeera]], [[Beto Kusyairy]], [[Naim Daniel]], [[Erwin Dawson]], [[Fadilah Mansor]] | [[Astro Shaw]] | |} ===Drama=== * 2007: [[Manjalara]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2007: [[Hikayat Putera Shazlan]] ([[Astro Ceria]]) * 2007: Incredible Tales (MadiaCorp Singapore) * 2008: [[Frontpage (siri TV)|Frontpage]] ([[NTV7]]) * 2008: [[Kekasihku Seru]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: [[Sutera Maya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2008: Hartamas ([[NTV7]]) * 2009: [[Jalan Merdeka]] ([[Astro Warna]]) * 2009: Tower 13 ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2009: [[Nur Kasih]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]])<ref>{{ms icon}} [http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive 5 juta dijangka tonton episod akhir Nur Kasih] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306022808/http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2009&dt=1127&pub=utusan_malaysia&sec=Dalam_Negeri&pg=dn_25.htm&arc=hive |date=2012-03-06 }}. Utusan Malaysia. November 27, 2009. Retrieved November 29, 2009.</ref> * 2010: Tudung Ekspress ([[Astro Prima]]) * 2010: [[Penunggu Gunung Raya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: Akinabalu ([[Astro Citra]]) * 2010: [[Habil & Qabil]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2010: [[Tiramisu (drama)|Tiramisu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Gemilang (siri TV)|Gemilang]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Juvana]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: [[Supermak]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2011: Wasiat ([[Astro Prima]]) * 2011: [[Soffiya]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Waris]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) - Sequel to Kekasihku Seru * 2012: [[Bukan Bidadari]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: [[Hanya Padamu]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Tanah Merah ([[NTV7]]) * 2013: [[Cinta Jangan Pergi]] ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2013: Ummi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Puteri Malam ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2014: [[Jiwa (drama)|Jiwa]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2014: [[Antidot (drama)|#Antidot]] ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Delina ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Puteri Bukan Nama Sebenar ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Keluarga Pontimau ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2015: Stella ([[TV9 (Malaysia)|TV9]]) * 2015: Maria Terindah ([[Hypp Sensasi]]) * 2016: Jom Kahwin ([[Hypp Sensasi]]) * 2018: [[Klik! Pengantin Musim Salju]] ([[Astro Ria]]) * 2018: [[Terima Aku Seadanya]] ([[NTV7]]) * 2021: [[Fam I Love You]] ([[Astro Ceria]]) * 2023: Salam Famili ([[Astro Ceria]]) * 2023: Jiranku Sayang ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) * 2023: Entitled ([[Prime Video]]) * 2024: Kayangan ([[Prime Video]]) * 2024: [[Buang Segala Tentang Dia]] ([[Radio Televisyen Malaysia|RTM]]) ===Telefilem=== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2010 ! ''Keabadian Cinta'' | rowspan="2"|[[Kabir Bhatia]] | [[Eizlan Yusof]], Gavin Yap, [[Remy Ishak]], [[Sari Yanti]], [[Cheryl Samad]] | rowspan="2"|[[Astro Citra]] | |- | rowspan="2"|2011 ! ''7 Lagu'' | [[Farid Kamil]], [[Emelda Rosmila]], [[Tiz Zaqyah]], [[Sofi Jikan]] | |- ! ''Di Telapak Kaki Bonda'' | | | [[TV3]] | |} * 2011: Semangat Merdeka ([[Astro Prima]]) * 2011: Panggilan Arwah ([[Astro Citra]]) * 2011: Aduh Sayang ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2012: Alamak 7 Hari Lagi ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) * 2013: Dari Ibu ([[TV3 (Malaysia)|TV3]]) ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Syarikat Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1994]] kw12uyizk9h0b1ulbsq5wgcdv68wi1q 10 919701 6925567 5935016 2026-08-12T01:03:10Z Ceball1923 253738 6925567 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{short description|Wakil acara sukan|noreplace}}{{Infobox country at games/core | alias = {{if empty|{{{NOC|}}}|{{{NPC|}}}|{{{IAAF|}}}|{{{CGA|}}}|{{{NF|}}}}} | country_year = {{#if:{{{country|}}}|{{{country}}}|{{country alias|{{if empty|{{{NOC|}}}|{{{NPC|}}}|{{{IAAF|}}}|{{{CGA|}}}|{{{NF|}}}}}|games={{{games}}}|year={{{year}}}}}}} | country_name = {{#if:{{{country|}}}|{{{country}}}|{{country alias|{{if empty|{{{NOC|}}}|{{{NPC|}}}|{{{IAAF|}}}|{{{CGA|}}}|{{{NF|}}}}}|games={{{games}}}}}}} | flag = {{#if:{{{country|}}}|{{Getalias|{{{country}}}|flag}}|{{country alias|{{if empty|{{{NOC|}}}|{{{NPC|}}}|{{{IAAF|}}}|{{{CGA|}}}|{{{NF|}}}}}|flag=yes|year={{{year|}}}|games={{{games|}}} }} }} | flagcaption = {{{flagcaption|}}} | alt = {{{alt|}}} <!-- Games info --> | year = {{{year|}}} | games = {{delink|{{{games|}}}}} | games_link = {{{games_link|}}} | location = {{{location|}}} | officials = {{{officials|}}} | date = {{#if:{{{start_date|}}}{{{end_date|}}}|{{{start_date|}}}&nbsp;– {{{end_date|}}}|{{{date|}}}}} <!-- Team info --> | gold = {{{gold|0}}} | silver = {{{silver|0}}} | bronze = {{{bronze|0}}} | total = {{#iferror:{{#expr:{{{gold|0}}}+{{{silver|0}}}+{{{bronze|0}}}}}||{{formatnum:{{#expr:{{{gold|0}}}+{{{silver|0}}}+{{{bronze|0}}}}}}}}} | rank = {{{rank|}}} | body_code = {{#switch:1 |{{#if:{{{IAAF|}}}|1}} = Kod [[Persatuan Antarabangsa Persekutuan Olahraga|IAAF]] |{{#if:{{{NOC|}}}|1}} = [[Senarai kod negara IOC|Kod IOC]] |{{#if:{{{NPC|}}}|1}} = [[Senarai kod negara IOC|Kod IPC]] |{{#if:{{{CGA|}}}|1}} = Kod [[Senarai kod negara CGF|CGF]] |{{#if:{{{NF|}}}|1}} = Kod [[Senarai persekutuan ahli FINA|FINA]] }} | body_name = {{#switch:1 |{{#if:{{{NOCname|}}}|1}} = [[Jawatankuasa Olimpik Kebangsaan|NOC]] |{{#if:{{{NPCname|}}}|1}} = [[Jawatankuasa Paralimpik Kebangsaan|NPC]] |{{#if:{{{CGAname|}}}|1}} = [[Persekutuan Sukan Komanwel|CGA]] |{{#if:{{{NFname|}}}|1}} |{{#if:{{{fedname|}}}|1}} = [[Badan induk sukan|Persekutuan kebangsaan]] |{{#if:{{{MSNname|}}}|1}} = [[Majlis Sukan Negeri|MSN]] }} | com_name = {{if empty|{{{NOCname|}}}|{{{NPCname|}}}|{{{CGAname|}}}|{{{NFname|}}}|{{{fedname|}}}}} | website = {{{website|}}} | flagbearer = {{{flagbearer|}}} | flagbearer_close = {{{flagbearer_close|}}} | flagbearer_open = {{{flagbearer_open|}}} <!-- Maklumat Temasya --> | app_begin_year = {{{app_begin_year|}}} | app_end_year = {{{app_end_year|}}} | app_interval = {{{app_interval|}}} | appearances = {{{appearances|}}} | competitors = {{{competitors|}}} | competitors_men = {{{competitors_men|}}} | competitors_women = {{{competitors_women|}}} | events = {{{events|}}} | oldcode = {{{oldcode|}}} | omit1 = {{{omit1|}}} | omit2 = {{{omit2|}}} | omit3 = {{{omit3|}}} | omit4 = {{{omit4|}}} | omit5 = {{{omit5|}}} | omit6 = {{{omit6|}}} | omit7 = {{{omit7|}}} | omit8 = {{{omit8|}}} | omit9 = {{{omit9|}}} | omit10 = {{{omit10|}}} | previous = {{{previous|}}} | next = {{{next|}}} | seealso = {{{seealso|}}} | sports = {{{sports|}}} | summerappearances = {{{summerappearances|}}} | winterappearances = {{{winterappearances|}}} | youthappearances = {{{youthappearances|}}} <!-- Info to determine if the games list will appear; will do so automatically if: a) the Games is listed in [[Module:Team appearances list/data]] b) app_interval AND app_begin_year are included 1 means that the Game is in TAL, along with the appearances (start, end, and everything in between) 2 means that the Game is in TAL but there are not specific appearances stored 3 means that the Game is not in TAL but an interval/begin years are provided 0 if the above are not met --> | TALauto = {{#switch:{{delink|{{{games|}}}}} | All-Africa Games | African Games | African Beach Games | Southern Cross Games | South American Games | Sukan Asia | Sukan Pantai Asia | Sukan Para Asia | Sukan Remaja Asia | Sukan Para Remaja Asia | Sukan Semenanjung Asia Tenggara | Sukan Asia Tenggara | Sukan Para ASEAN | Sukan Universiti ASEAN | Sukan Dalam Dewan Asia | Sukan Dalam Dewan dan Seni Mempertahankan Diri Asia | Sukan Asia Musim Sejuk | East Asian Games | South Asian Games | West Asian Games | Sukan Empayar British | Sukan Empayar British dan Komanwel | Sukan Komanwel British | Sukan Komanwel | Sukan Remaja Komanwel | European Athletics Championships | European Championships |Sukan Eropah | Mediterranean Games | Sukan Olimpik Remaja Musim Panas | Sukan Olimpik Remaja Musim Sejuk | Sukan Olimpik Musim Panas | Sukan Olimpik Musim Sejuk | Sukan Paralimpik Musim Panas | Sukan Paralimpik Musim Sejuk | Sukan Deaflimpik Musim Panas | Sukan Deaflimpik Musim Sejuk | Sukan Pasifik | Sukan Seluruh Amerika | Kejohanan Memanah Dunia | Sukan Universiti Dunia Musim Panas | Universiade Musim Panas | Sukan Universiti Dunia Musim Sejuk | Universiade Musim Sejuk | Kejohanan Akuatik Dunia | Kejohanan Olahraga Dunia | Kejohanan Dunia dalam Olahraga | World Athletics Indoor Championships | World Indoor Championships in Athletics | Sukan Pantai Dunia = 1 | Central American and Caribbean Games | Military World Games | Winter Military World Games | FEI World Equestrian Games | FIS Alpine World Ski Championships | European Athletics Indoor Championships | Parapan American Games | Sukan Dunia = 2 | #default = {{#if:{{{app_interval|}}}|{{#if:{{{app_begin_year|}}}|3|0}}|0}} }} | noseasons = {{#switch:{{#invoke:String|match|s={{delink|{{{games|}}}}}|^[^%s]*}} |Summer |Winter={{#invoke:String|replace|source={{delink|{{{{games|}}}}}|pattern=^[^%s]*%s*|replace=|plain=false}} }} }}</includeonly><!-- Tracking categories -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Kategori:Laman yang menggunakan infobox country at games dengan parameter tidak diketahui|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Laman yang menggunakan [[Templat:Infobox country at games]] dengan parameter tidak diketahui "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | app_begin_year | app_end_year | app_interval | appearances | bronze | CGA | CGAname | competitors | competitors_men | competitors_women | country | date | end_date | events | fedname | flag | flagbearer | flagbearer_close | flagbearer_open | flagcaption | games | games_link | gold | IAAF | location | next | NF | NFname | NOC | NOCname | NPC | NPCname | officials | oldcode | omit1 | omit10 | omit2 | omit3 | omit4 | omit5 | omit6 | omit7 | omit8 | omit9 | previous | rank | seealso | silver | sports | start_date | summerappearances | website | winterappearances | year | youthappearances}}<!-- -->{{main other|{{#if:{{{app_interval|}}}|[[Category:Pages using infobox country at games with manual interval]]}}<!-- -->{{#if:{{{omit2|}}}|[[Category:Pages using infobox country at games with multiple omissions]]}}}}<noinclude> {{Documentation}} <!--Please add this template's categories to the /doc subpage, not here - thanks!--> </noinclude> 1x3der3h0dyup8hivb2jznx54ymvqr0 6925568 6925567 2026-08-12T01:04:25Z Ceball1923 253738 6925568 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{short description|Wakil acara sukan|noreplace}}{{Infobox country at games/core | alias = {{if empty|{{{NOC|}}}|{{{NPC|}}}|{{{IAAF|}}}|{{{CGA|}}}|{{{NF|}}}}} | country_year = {{#if:{{{country|}}}|{{{country}}}|{{country alias|{{if empty|{{{NOC|}}}|{{{NPC|}}}|{{{IAAF|}}}|{{{CGA|}}}|{{{NF|}}}}}|games={{{games}}}|year={{{year}}}}}}} | country_name = {{#if:{{{country|}}}|{{{country}}}|{{country alias|{{if empty|{{{NOC|}}}|{{{NPC|}}}|{{{IAAF|}}}|{{{CGA|}}}|{{{NF|}}}}}|games={{{games}}}}}}} | flag = {{#if:{{{country|}}}|{{Getalias|{{{country}}}|flag}}|{{country alias|{{if empty|{{{NOC|}}}|{{{NPC|}}}|{{{IAAF|}}}|{{{CGA|}}}|{{{NF|}}}}}|flag=yes|year={{{year|}}}|games={{{games|}}} }} }} | flagcaption = {{{flagcaption|}}} | alt = {{{alt|}}} <!-- Games info --> | year = {{{year|}}} | games = {{delink|{{{games|}}}}} | games_link = {{{games_link|}}} | location = {{{location|}}} | officials = {{{officials|}}} | date = {{#if:{{{start_date|}}}{{{end_date|}}}|{{{start_date|}}}&nbsp;– {{{end_date|}}}|{{{date|}}}}} <!-- Team info --> | gold = {{{gold|0}}} | silver = {{{silver|0}}} | bronze = {{{bronze|0}}} | total = {{#iferror:{{#expr:{{{gold|0}}}+{{{silver|0}}}+{{{bronze|0}}}}}||{{formatnum:{{#expr:{{{gold|0}}}+{{{silver|0}}}+{{{bronze|0}}}}}}}}} | rank = {{{rank|}}} | body_code = {{#switch:1 |{{#if:{{{IAAF|}}}|1}} = Kod [[Persatuan Antarabangsa Persekutuan Olahraga|IAAF]] |{{#if:{{{NOC|}}}|1}} = [[Senarai kod negara IOC|Kod IOC]] |{{#if:{{{NPC|}}}|1}} = [[Senarai kod negara IOC|Kod IPC]] |{{#if:{{{CGA|}}}|1}} = Kod [[Senarai kod negara CGF|CGF]] |{{#if:{{{NF|}}}|1}} = Kod [[Senarai persekutuan ahli FINA|FINA]] }} | body_name = {{#switch:1 |{{#if:{{{NOCname|}}}|1}} = [[Jawatankuasa Olimpik Kebangsaan|NOC]] |{{#if:{{{NPCname|}}}|1}} = [[Jawatankuasa Paralimpik Kebangsaan|NPC]] |{{#if:{{{CGAname|}}}|1}} = [[Persekutuan Sukan Komanwel|CGA]] |{{#if:{{{NFname|}}}|1}} |{{#if:{{{fedname|}}}|1}} = [[Badan induk sukan|Persekutuan kebangsaan]] |{{#if:{{{MSNname|}}}|1}} = [[Majlis Sukan Negeri|MSN]] }} | com_name = {{if empty|{{{NOCname|}}}|{{{NPCname|}}}|{{{CGAname|}}}|{{{NFname|}}}|{{{fedname|}}}|{{{MSNname|}}}}} | website = {{{website|}}} | flagbearer = {{{flagbearer|}}} | flagbearer_close = {{{flagbearer_close|}}} | flagbearer_open = {{{flagbearer_open|}}} <!-- Maklumat Temasya --> | app_begin_year = {{{app_begin_year|}}} | app_end_year = {{{app_end_year|}}} | app_interval = {{{app_interval|}}} | appearances = {{{appearances|}}} | competitors = {{{competitors|}}} | competitors_men = {{{competitors_men|}}} | competitors_women = {{{competitors_women|}}} | events = {{{events|}}} | oldcode = {{{oldcode|}}} | omit1 = {{{omit1|}}} | omit2 = {{{omit2|}}} | omit3 = {{{omit3|}}} | omit4 = {{{omit4|}}} | omit5 = {{{omit5|}}} | omit6 = {{{omit6|}}} | omit7 = {{{omit7|}}} | omit8 = {{{omit8|}}} | omit9 = {{{omit9|}}} | omit10 = {{{omit10|}}} | previous = {{{previous|}}} | next = {{{next|}}} | seealso = {{{seealso|}}} | sports = {{{sports|}}} | summerappearances = {{{summerappearances|}}} | winterappearances = {{{winterappearances|}}} | youthappearances = {{{youthappearances|}}} <!-- Info to determine if the games list will appear; will do so automatically if: a) the Games is listed in [[Module:Team appearances list/data]] b) app_interval AND app_begin_year are included 1 means that the Game is in TAL, along with the appearances (start, end, and everything in between) 2 means that the Game is in TAL but there are not specific appearances stored 3 means that the Game is not in TAL but an interval/begin years are provided 0 if the above are not met --> | TALauto = {{#switch:{{delink|{{{games|}}}}} | All-Africa Games | African Games | African Beach Games | Southern Cross Games | South American Games | Sukan Asia | Sukan Pantai Asia | Sukan Para Asia | Sukan Remaja Asia | Sukan Para Remaja Asia | Sukan Semenanjung Asia Tenggara | Sukan Asia Tenggara | Sukan Para ASEAN | Sukan Universiti ASEAN | Sukan Dalam Dewan Asia | Sukan Dalam Dewan dan Seni Mempertahankan Diri Asia | Sukan Asia Musim Sejuk | East Asian Games | South Asian Games | West Asian Games | Sukan Empayar British | Sukan Empayar British dan Komanwel | Sukan Komanwel British | Sukan Komanwel | Sukan Remaja Komanwel | European Athletics Championships | European Championships |Sukan Eropah | Mediterranean Games | Sukan Olimpik Remaja Musim Panas | Sukan Olimpik Remaja Musim Sejuk | Sukan Olimpik Musim Panas | Sukan Olimpik Musim Sejuk | Sukan Paralimpik Musim Panas | Sukan Paralimpik Musim Sejuk | Sukan Deaflimpik Musim Panas | Sukan Deaflimpik Musim Sejuk | Sukan Pasifik | Sukan Seluruh Amerika | Kejohanan Memanah Dunia | Sukan Universiti Dunia Musim Panas | Universiade Musim Panas | Sukan Universiti Dunia Musim Sejuk | Universiade Musim Sejuk | Kejohanan Akuatik Dunia | Kejohanan Olahraga Dunia | Kejohanan Dunia dalam Olahraga | World Athletics Indoor Championships | World Indoor Championships in Athletics | Sukan Pantai Dunia = 1 | Central American and Caribbean Games | Military World Games | Winter Military World Games | FEI World Equestrian Games | FIS Alpine World Ski Championships | European Athletics Indoor Championships | Parapan American Games | Sukan Dunia = 2 | #default = {{#if:{{{app_interval|}}}|{{#if:{{{app_begin_year|}}}|3|0}}|0}} }} | noseasons = {{#switch:{{#invoke:String|match|s={{delink|{{{games|}}}}}|^[^%s]*}} |Summer |Winter={{#invoke:String|replace|source={{delink|{{{{games|}}}}}|pattern=^[^%s]*%s*|replace=|plain=false}} }} }}</includeonly><!-- Tracking categories -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Kategori:Laman yang menggunakan infobox country at games dengan parameter tidak diketahui|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Laman yang menggunakan [[Templat:Infobox country at games]] dengan parameter tidak diketahui "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | app_begin_year | app_end_year | app_interval | appearances | bronze | CGA | CGAname | competitors | competitors_men | competitors_women | country | date | end_date | events | fedname | flag | flagbearer | flagbearer_close | flagbearer_open | flagcaption | games | games_link | gold | IAAF | location | next | NF | NFname | NOC | NOCname | NPC | NPCname | officials | oldcode | omit1 | omit10 | omit2 | omit3 | omit4 | omit5 | omit6 | omit7 | omit8 | omit9 | previous | rank | seealso | silver | sports | start_date | summerappearances | website | winterappearances | year | youthappearances}}<!-- -->{{main other|{{#if:{{{app_interval|}}}|[[Category:Pages using infobox country at games with manual interval]]}}<!-- -->{{#if:{{{omit2|}}}|[[Category:Pages using infobox country at games with multiple omissions]]}}}}<noinclude> {{Documentation}} <!--Please add this template's categories to the /doc subpage, not here - thanks!--> </noinclude> rx8466m6dp68pkd2iiq6obzz3q4ihwp 6925569 6925568 2026-08-12T01:06:53Z Ceball1923 253738 6925569 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{short description|Wakil acara sukan|noreplace}}{{Infobox country at games/core | alias = {{if empty|{{{NOC|}}}|{{{NPC|}}}|{{{IAAF|}}}|{{{CGA|}}}|{{{NF|}}}}} | country_year = {{#if:{{{country|}}}|{{{country}}}|{{country alias|{{if empty|{{{NOC|}}}|{{{NPC|}}}|{{{IAAF|}}}|{{{CGA|}}}|{{{NF|}}}}}|games={{{games}}}|year={{{year}}}}}}} | country_name = {{#if:{{{country|}}}|{{{country}}}|{{country alias|{{if empty|{{{NOC|}}}|{{{NPC|}}}|{{{IAAF|}}}|{{{CGA|}}}|{{{NF|}}}}}|games={{{games}}}}}}} | flag = {{#if:{{{country|}}}|{{Getalias|{{{country}}}|flag}}|{{country alias|{{if empty|{{{NOC|}}}|{{{NPC|}}}|{{{IAAF|}}}|{{{CGA|}}}|{{{NF|}}}}}|flag=yes|year={{{year|}}}|games={{{games|}}} }} }} | flagcaption = {{{flagcaption|}}} | alt = {{{alt|}}} <!-- Games info --> | year = {{{year|}}} | games = {{delink|{{{games|}}}}} | games_link = {{{games_link|}}} | location = {{{location|}}} | officials = {{{officials|}}} | date = {{#if:{{{start_date|}}}{{{end_date|}}}|{{{start_date|}}}&nbsp;– {{{end_date|}}}|{{{date|}}}}} <!-- Team info --> | gold = {{{gold|0}}} | silver = {{{silver|0}}} | bronze = {{{bronze|0}}} | total = {{#iferror:{{#expr:{{{gold|0}}}+{{{silver|0}}}+{{{bronze|0}}}}}||{{formatnum:{{#expr:{{{gold|0}}}+{{{silver|0}}}+{{{bronze|0}}}}}}}}} | rank = {{{rank|}}} | body_code = {{#switch:1 |{{#if:{{{IAAF|}}}|1}} = Kod [[Persatuan Antarabangsa Persekutuan Olahraga|IAAF]] |{{#if:{{{NOC|}}}|1}} = [[Senarai kod negara IOC|Kod IOC]] |{{#if:{{{NPC|}}}|1}} = [[Senarai kod negara IOC|Kod IPC]] |{{#if:{{{CGA|}}}|1}} = Kod [[Senarai kod negara CGF|CGF]] |{{#if:{{{NF|}}}|1}} = Kod [[Senarai persekutuan ahli FINA|FINA]] }} | body_name = {{#switch:1 |{{#if:{{{NOCname|}}}|1}} = [[Jawatankuasa Olimpik Kebangsaan|NOC]] |{{#if:{{{NPCname|}}}|1}} = [[Jawatankuasa Paralimpik Kebangsaan|NPC]] |{{#if:{{{CGAname|}}}|1}} = [[Persekutuan Sukan Komanwel|CGA]] |{{#if:{{{NFname|}}}|1}} |{{#if:{{{fedname|}}}|1}} = [[Badan induk sukan|Persekutuan kebangsaan]] |{{#if:{{{MSNname|}}}|1}} = [[Majlis Sukan Negeri|MSN]] }} | com_name = {{if empty|{{{NOCname|}}}|{{{NPCname|}}}|{{{CGAname|}}}|{{{NFname|}}}|{{{fedname|}}}|{{{MSNname|}}}}} | website = {{{website|}}} | flagbearer = {{{flagbearer|}}} | flagbearer_close = {{{flagbearer_close|}}} | flagbearer_open = {{{flagbearer_open|}}} <!-- Maklumat Temasya --> | app_begin_year = {{{app_begin_year|}}} | app_end_year = {{{app_end_year|}}} | app_interval = {{{app_interval|}}} | appearances = {{{appearances|}}} | competitors = {{{competitors|}}} | competitors_men = {{{competitors_men|}}} | competitors_women = {{{competitors_women|}}} | events = {{{events|}}} | oldcode = {{{oldcode|}}} | omit1 = {{{omit1|}}} | omit2 = {{{omit2|}}} | omit3 = {{{omit3|}}} | omit4 = {{{omit4|}}} | omit5 = {{{omit5|}}} | omit6 = {{{omit6|}}} | omit7 = {{{omit7|}}} | omit8 = {{{omit8|}}} | omit9 = {{{omit9|}}} | omit10 = {{{omit10|}}} | previous = {{{previous|}}} | next = {{{next|}}} | seealso = {{{seealso|}}} | sports = {{{sports|}}} | summerappearances = {{{summerappearances|}}} | winterappearances = {{{winterappearances|}}} | youthappearances = {{{youthappearances|}}} <!-- Info to determine if the games list will appear; will do so automatically if: a) the Games is listed in [[Module:Team appearances list/data]] b) app_interval AND app_begin_year are included 1 means that the Game is in TAL, along with the appearances (start, end, and everything in between) 2 means that the Game is in TAL but there are not specific appearances stored 3 means that the Game is not in TAL but an interval/begin years are provided 0 if the above are not met --> | TALauto = {{#switch:{{delink|{{{games|}}}}} | All-Africa Games | African Games | African Beach Games | Southern Cross Games | South American Games | Sukan Asia | Sukan Pantai Asia | Sukan Para Asia | Sukan Remaja Asia | Sukan Para Remaja Asia | Sukan Semenanjung Asia Tenggara | Sukan Asia Tenggara | Sukan Para ASEAN | Sukan Universiti ASEAN | Sukan Dalam Dewan Asia | Sukan Dalam Dewan dan Seni Mempertahankan Diri Asia | Sukan Asia Musim Sejuk | East Asian Games | South Asian Games | West Asian Games | Sukan Empayar British | Sukan Empayar British dan Komanwel | Sukan Komanwel British | Sukan Komanwel | Sukan Remaja Komanwel | European Athletics Championships | European Championships |Sukan Eropah | Mediterranean Games | Sukan Olimpik Remaja Musim Panas | Sukan Olimpik Remaja Musim Sejuk | Sukan Olimpik Musim Panas | Sukan Olimpik Musim Sejuk | Sukan Paralimpik Musim Panas | Sukan Paralimpik Musim Sejuk | Sukan Deaflimpik Musim Panas | Sukan Deaflimpik Musim Sejuk | Sukan Pasifik | Sukan Seluruh Amerika | Kejohanan Memanah Dunia | Sukan Universiti Dunia Musim Panas | Universiade Musim Panas | Sukan Universiti Dunia Musim Sejuk | Universiade Musim Sejuk | Kejohanan Akuatik Dunia | Kejohanan Olahraga Dunia | Kejohanan Dunia dalam Olahraga | World Athletics Indoor Championships | World Indoor Championships in Athletics | Sukan Pantai Dunia = 1 | Central American and Caribbean Games | Military World Games | Winter Military World Games | FEI World Equestrian Games | FIS Alpine World Ski Championships | European Athletics Indoor Championships | Parapan American Games | Sukan Dunia = 2 | #default = {{#if:{{{app_interval|}}}|{{#if:{{{app_begin_year|}}}|3|0}}|0}} }} | noseasons = {{#switch:{{#invoke:String|match|s={{delink|{{{games|}}}}}|^[^%s]*}} |Summer |Winter={{#invoke:String|replace|source={{delink|{{{{games|}}}}}|pattern=^[^%s]*%s*|replace=|plain=false}} }} }}</includeonly><!-- Tracking categories -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Kategori:Laman yang menggunakan infobox country at games dengan parameter tidak diketahui|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Laman yang menggunakan [[Templat:Infobox country at games]] dengan parameter tidak diketahui "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | app_begin_year | app_end_year | app_interval | appearances | bronze | CGA | CGAname | competitors | competitors_men | competitors_women | country | date | end_date | events | fedname | MSNname | flag | flagbearer | flagbearer_close | flagbearer_open | flagcaption | games | games_link | gold | IAAF | location | next | NF | NFname | NOC | NOCname | NPC | NPCname | officials | oldcode | omit1 | omit10 | omit2 | omit3 | omit4 | omit5 | omit6 | omit7 | omit8 | omit9 | previous | rank | seealso | silver | sports | start_date | summerappearances | website | winterappearances | year | youthappearances}}<!-- -->{{main other|{{#if:{{{app_interval|}}}|[[Category:Pages using infobox country at games with manual interval]]}}<!-- -->{{#if:{{{omit2|}}}|[[Category:Pages using infobox country at games with multiple omissions]]}}}}<noinclude> {{Documentation}} <!--Please add this template's categories to the /doc subpage, not here - thanks!--> </noinclude> r3zuie5v7346h8wnl8vbw2dpfx5uxzv 3 933191 6925550 6924971 2026-08-12T00:04:02Z MediaWiki message delivery 124389 /* This Month in GLAM: July 2026 */ bahagian baru 6925550 wikitext text/x-wiki <!-- u" uuuuuuuuuuuuuuuuuu "u u" u@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@u "u u" u@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@u "u u" u@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@u "u u" u@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@u "u u" u@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@u "u @ @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ @ @ @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ @ @ @@@" ... "@... ...@" ... "@@@ ... "@@@ @ @ @@@u `"@@@@@@@ @@@ @@@@@ @@ @@@ @@@ @ @ @@@@@@uu "@@@@ @@@ @@@@@ @@ """ u@@@ @ @ @@@""@@@ @@@@ @@@u "@@@" u@@ @@@@@@@@ @ @ @@@@....,@@@@@..@@@@@....,@@@@..@@@@@@@@ @ @ @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@ @ "u "@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@" u" "u "@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@" u" "u "@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@" u" "u "@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@" u" "u "@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@" u" "u """""""""""""""""" u" ARE YOU A NEW USER? ARE YOU TRYING TO LEAVE ME A NEW MESSAGE? THEN YOU ARE IN THE WRONG PLACE! GO HERE INSTEAD: https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=User_talk:CyberTroopers&action=edit&section=new THANKS :-) --> {{Pengguna:CyberTroopers/TPPCT}}</br></br> == Penghapusan Untuk Laman-Laman Ini == @[[Pengguna:CyberTroopers|CyberTroopers]], boleh yolong hapuskan laman-laman ini, [[Siput laut]], [[Siti Khadijah Abdul Halim]], [[Orn-anong Piyanatvajiraphat]] dan [[Gymnothorax]], terima kasih. [[Khas:Sumbangan/&#126;2025-34460-82|&#126;2025-34460-82]] ([[Perbincangan pengguna:&#126;2025-34460-82|bincang]]) 20:18, 17 November 2025 (UTC) == Books & Bytes – Issue 71 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 71, September–October 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * Spotlight: 1Lib1Ref 2025 in Nigeria * Frankfurt Book Fair * Tech tip: Wikipedia Library access template <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/September-October 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 15:22, 18 November 2025 (UTC)</small> (This message was sent to [[:Pengguna:CyberTroopers]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Samwalton9 (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=29611655 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Animal-made art]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement. There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:13, 24 November 2025 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:56, 24 November 2025 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == ''The Signpost'': 1 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/News and notes|Election cycles come and go, and Wikimedia Foundation achieves record revenue in 2024–2025!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/In the media|Wales walk-off, antisemitism, supernatural powers, feminism turmoil, saints, and sex]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Recent research|At least 80 million inconsistent facts on Wikipedia – can AI help find them?]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Disinformation report|Epstein email exchanges planned strategy, edits and reported progress]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Traffic report|It's a family affair]] * Book review: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Book review|''The Seven Rules of Trust'']] * From the archives: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/From the archives|"I have been asked by Jeffrey Epstein ..."]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Humour|An interview with Wikipe-tan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Opinion|AI finds errors in 90% of Wikipedia's best articles]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Serendipity|Highlights from the itWikiCon 2025]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-01/Comix|Madness]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:16, 1 Disember 2025 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Bri@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Halachic state]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The term "'''halachic state'''" (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 08:01, 1 Disember 2025 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:58, 1 Disember 2025 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Сто лошадей]]'''<br /> <small>''([[:en:One Hundred Horses]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:29, 8 Disember 2025 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:45, 8 Disember 2025 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == ''This Month in GLAM'': November 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XI, November 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Call for volunteers, Computer's Day and upcoming events * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Czech Radio and Wikimedia CZ launched cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Our Activities in November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up of the 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference, a NZBSI Wikimedian in Residence update & Auckland Museum Summer Students * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD and Cultural Institutions: A Year of Growth, Content, and Collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM Wiki 2025 conference, WiR Meeting and the First National Institute of Museums Training on GLAM–Wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: IT Wikicon, Faces and Masks, Matrimoine @ Genève * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season- again! * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/USA report|USA report]]: November edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Here to Help: The Next Stage of the Content Partnerships Hub * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Enriching the data set * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 04:21, 11 Disember 2025 (UTC)</div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Romaine@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29692345 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''<br /> <small>''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 01:56, 15 Disember 2025 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29779168 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:03, 15 Disember 2025 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == ''The Signpost'': 17 December 2025 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Interview|Part 1: Bernadette Meehan]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/News and notes|We're gonna have a party!]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/In the media|The "bigg" bosses: Robertsky and the Pope]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Traffic report|Death and stranger things]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Gallery|A feast of holidays and carols]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Obituary|Michal Lewi (Iwelam) and Alan R. King (A R King)]] * Concept: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Concept|List of xxtreme sports (redirected from Electrojousting)]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2025-12-17/Comix|display: flex-inline;]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 20:05, 17 Disember 2025 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:JPxG@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29700455 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pin Malakul]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:26, 22 Disember 2025 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:45, 22 Disember 2025 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:20, 29 Disember 2025 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Pemadaman Laman [[Siti Khadijah Abdul Halim]] Dan [[Mulot Masin]] == @[[Pengguna:CyberTroopers|CyberTroopers]], boleh hapuskan laman [[Mulot Masin]] dan [[Siti Khadijah Abdul Halim]] yang sudah wujud ini, Terima Kasih. [[Khas:Sumbangan/&#126;2026-27703|&#126;2026-27703]] ([[Perbincangan pengguna:&#126;2026-27703|bincang]]) 10:46, 2 Januari 2026 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 03:00, 5 Januari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29871911 --> == Pemadaman Laman [[Siti Khadijah Abdul Halim]] Dan [[Mulot Masin]] == @[[Pengguna:CyberTroopers|CyberTroopers]], boleh hapuskan laman [[Siti Khadijah Abdul Halim]] dan [[Mulot Masin]] yang sudah wujud ini, Terima Kasih.[[Khas:Sumbangan/&#126;2026-13168-5|&#126;2026-13168-5]] ([[Perbincangan pengguna:&#126;2026-13168-5|bincang]]) 11:58, 7 Januari 2026 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Pietro Lauro]]'''<br /> <small>''([[:en:Pietro Lauro]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso. Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 01:45, 12 Januari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29894468 --> == ''This Month in GLAM'': December 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XII, December 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/From the team|From the team]]: Global GLAM Calls Continue in 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence, 2025, in Elbasan Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Resume of the year * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: AMaGA partnership, signing the Open Heritage Statement and South Australian Museum Partner Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day 2026, Circus Heritage and Fosdem * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Preparándonos para celebrar el día del dominio público - Getting ready for the Public Domain Day celebration * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Exploring Italy and Unlocking Its Heritage: Touring Club Italiano and GLAM Call 2026–2028 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference follow-up Wiki webinar & Auckland Museum student update * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Public Domain, Conferences, and Conversations on Open Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM on Tour Bellinzona, Xmas Event, GLAM Wiki Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/UK report|UK report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/USA report|USA report]]: December meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 12:58, 12 Januari 2026 (UTC)</div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Romaine@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29895284 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:34, 12 Januari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == ''The Signpost'': 15 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:19, 15 Januari 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:JPxG@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29899914 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze. Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:14, 19 Januari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:30, 19 Januari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''<br /> <small>''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese. Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome. Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:06, 26 Januari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:18, 26 Januari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:UOzurumba (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == ''The Signpost'': 29 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:31, 29 Januari 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:JPxG@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29988053 --> == Books & Bytes – Issue 72 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 72, November–December 2025 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * Renewed partnerships * Spotlight: Strengthening Wikimedia Collaborations with and for Open Science <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/November-December 2025|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 12:44, 29 Januari 2026 (UTC)</small> (This message was sent to [[:Pengguna:CyberTroopers]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Samwalton9 (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=29991504 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''<br /> <small>''([[:cs:Cenzura v Česku]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:32, 2 Februari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:44, 2 Februari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 03:59, 9 Februari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:31, 9 Februari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Quiddity (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == ''This Month in GLAM'': January 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue I, January 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/From the team|From the team]]: Wikipedia at 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Pap-Wikipedia Turns 20: A Milestone for Papiamento/u Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Celebrando el día del dominio público 2026/Celebrating the public domain day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/France report|France report]]: Wikipedia's Birthday in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Gifted by our friends: Loads of presents for Wikipedia25 by German and Austrian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Activities in December-January * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Knowledge in action: Barindelli collection and Wikipedia 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Image donation Dutch Book History * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Student Edit-a-thon, the NZBSI Wikimedian in Residence project, and other residencies * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM Program of Wikimedia MKD – 2026 Overview * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Explore Historic Portraits from the Museum of Photography in Kraków * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: January in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum in Chiasso, Alpine Museum, Women Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/UK report|UK report]]: Sharing more of the Enamels of the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Map the GLAM report|Map the GLAM report]]: Wiki and GLAM: Harnessing Knowledge to Foster Gender Equality * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts on Arabic Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Two key Wikidata Requests for Comments, relevant for future GLAM-Wiki work * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 08:34, 11 Februari 2026 (UTC)</div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Romaine@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30055818 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 13:45, 16 Februari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:17, 16 Februari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == ''The Signpost'': 17 February 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:03, 17 Februari 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:JPxG@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30039447 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''<br /> <small>''([[:de:Elefant von Cremona]])&#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 11:43, 23 Februari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:04, 23 Februari 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would "not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland". It is one of the most recent permanent expansions of United States territory. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:43, 2 Mac 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 17:52, 2 Mac 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Steens Mountain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 07:31, 9 Mac 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 9 Mac 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == ''The Signpost'': 10 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is "Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes" cited in "List of tallest buildings in Chicago"?]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|"It will never happen"]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:15, 10 Mac 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:JPxG@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30121359 --> == Books & Bytes – Issue 73 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 73, January–February 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * Four new partnerships * User survey thanks <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/January-February 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 12:06, 11 Mac 2026 (UTC)</small> (This message was sent to [[:Pengguna:CyberTroopers]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Samwalton9 (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30224864 --> == ''This Month in GLAM'': February 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue II, February 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in 2026 is calling to action! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: A photo safari through Wiki Loves Fashion & a rescue mission with Mission Gourmande! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library overview of 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Cultural Heritage and Memory: 2026 GLAM Call and Executed Renaissance Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Farewelling the Auckland Museum Summer Students and an update on the NZBSI WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedia in Cultural Marketing at Crash Mondays Warsaw * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: February in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata in the GLAM context II * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Neocomensia, SAPA, Atelier Winterthur, GLAM-on-Tour Disentis * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/UK report|UK report]]: New content in African and Asian languages * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Focus on Indigenous issues * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 00:52, 12 Mac 2026 (UTC)</div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Romaine@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30232291 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:43, 16 Mac 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:36, 16 Mac 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:07, 23 Mac 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 23 Mac 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:UOzurumba (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:37, 30 Mac 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:26, 30 Mac 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:08, 31 Mac 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:JPxG@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 12:27, 6 April 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 6 April 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == ''This Month in GLAM'': March 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 18:20, 9 April 2026 (UTC)</div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Romaine@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:56, 13 April 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:19, 13 April 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chromodoris willani]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:34, 20 April 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30430366 --> == Berita Teknologi: 2026-17 == <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Sorotan mingguan''' * Selepas dua tahun pembangunan, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], juga dikenali sebagai [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], akan dilancarkan daripada status beta pada hari Selasa, 21 April. Ciri ini membawakan peningkatan dari segi kebolehbacaan kod dan wikiteks, pengurangan ralat penaipan, dan [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|faedah]] lain kepada semua pengguna penyerlah sintaks standard. Terima kasih yang tidak terhingga kepada sukarelawan [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] yang membangunkan banyak ciri baharu, termasuk [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|pelipatan kod]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|pelengkapan automatik]], dan [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|penirasan]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Kemas kini utama pada aplikasi Wikipedia untuk iOS kini sedang dilancarkan, dengan perekabentukan semula antara muka agar sejajar dengan reka bentuk visual "Liquid Glass" terkini Apple. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Muat turun versi terkini] dan terokai kemas kini tersebut. '''Kemas kini untuk penyunting''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Senarai bacaan]] ialah ciri yang membolehkan pembaca menyimpan rencana ke dalam senarai untuk dibaca kemudian. Ciri ini kini berstatus beta pada Wikipedia edisi bahasa Arab, bahasa Perancis, bahasa Indonesia, bahasa Vietnam dan bahasa Cina, serta secara lalainya didayakan khusus untuk semua akaun baharu pada semua Wikipedia. * Satu eksperimen yang meneroka pelanjutan [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Pralihat Laman ke web mudah alih]] akan dilancarkan pada minggu 20 April di Wikipedia edisi bahasa Arab, bahasa Inggeris, bahasa Perancis, bahasa Itali, bahasa Poland dan bahasa Vietnam. Pralihat Laman ialah tetingkap timbul yang memaparkan lakaran kecil, perenggan pendahulu dan pautan untuk membuka rencana penuh melalui pautan biru, sekali gus meningkatkan penemuan kandungan. Ciri ini sudah tersedia pada platform atas meja dan juga dalam aplikasi. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Bacalah lebih lanjut berkenaan eksperimen ini serta maklumat lain berkaitannya]]. * Di beberapa wiki, penyunting yang telah log masuk tetapi belum [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|mengesahkan alamat e-mel mereka]] kini akan lihat wujudnya satu sepanduk yang menggalakkan mereka berbuat demikian. Pengesahan alamat e-mel membenarkan pengguna untuk memulihkan akses kepada akaun jika mereka kehilangannya. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Ketahui lebih lanjut]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:15}} {{PLURAL:15|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. Contohnya, isu penyuntingan laman wiki yang sangat besar dalam alat sunting wikiteks 2017 menyebabkan keperlahanan pemuatan, kelewatan pralihat dan penatalan, serta isu prestasi semasa memilih, menyalin atau menampal kandungan, kini telah dibaik pulih. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * Bersempena penamatan status ciri beta [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]], semua pengguna akan menggunakan [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] dan bukannya [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] untuk penyerlahan sintaks semasa menyunting laman kandungan JavaScript, CSS, JSON, Vue dan Lua. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Perkhidmatan <code>mirrors.wikimedia.org</code> untuk pengguna Debian dan Ubuntu akan ditamatkan dan berhenti berfungsi pada 15 Mei. Peruntukan perkhidmatan ini akan digantikan dengan pilihan yang lebih baharu dan lebih baik. Sesetengah pengguna mungkin perlu bertukar ke pelayan lain yang sepatutnya mengambil masa kira-kira seminit. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ Anda boleh membaca lebih lanjut melalui pautan ini]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * Jadual <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> dan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> akan dialih keluar daripada [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplika]]. Jika alatan atau pertanyaan anda mengakses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> atau <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> secara langsung, sila kemas kininya untuk menggunakan jadual <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> dan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> sebelum 28 Mei. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Berikutan pelaksanaan had kadar API sejagat baru-baru ini pada trafik yang tidak dikenal pasti, Yayasan Wikimedia akan meneruskan usaha untuk memastikan [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|penggunaan infrastruktur yang adil]] dengan menggunakan had sejagat pada trafik API yang dikenal pasti bermula minggu terakhir bulan April. Had ini sengaja ditetapkan setinggi mungkin untuk meminimumkan impak terhadap komuniti. Bot yang berfungsi dalam Toolforge/WMCS atau dengan pengguna bot yang betul pada mana-mana wiki tidak sepatutnya terjejas buat masa ini. Walau bagaimanapun, semua pembangun dinasihatkan untuk mengikuti amalan terbaik yang telah dikemas kini. Untuk maklumat lanjut, sila lihat [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|API Wikimedia/Had kadar]] dan [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Soalan Lazim]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|API Atribusi]] kini tersedia pada peringkat [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. API ini mengambil maklumat untuk mengkreditkan rencana Wikimedia dan fail media di mana sahaja ia digunakan. Pendokumenan rujukan tersedia melalui laman khas Kotak Pasir REST yang tersedia pada semua wiki Wikimedia (seperti [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox kotak pasir REST di Wikipedia Bahasa Inggeris]). Kongsikan maklum balas anda di [[mw:Talk:Attribution API|laman perbincangan projek]]. * Tidak terdapat versi MediaWiki terbaharu pada minggu ini. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:01, 20 April 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:50, 21 April 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:JPxG@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Platypus venom]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Platypus spur.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:04, 27 April 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30449041 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:06, 27 April 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:UOzurumba (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:06, 28 April 2026 (UTC) </div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Keegan (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 12:16, 4 Mei 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == Berita Teknologi: 2026-19 == <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Sorotan mingguan''' * Pasukan [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Panduan rencana]] menjemput para penyunting berpengalaman dari [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|Wikipedia perintis]] berbahasa Arab, Bengali, Jepun, Portugis, Parsi, Turki, Inggeris Mudah, Sepanyol, dan Perancis, untuk turut membantu menterjemah dan menyesuaikan [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance contoh kerangka rencana]. Kerangka tersebut akan menjadi panduan bagi para penyunting dalam menyusun rencana yang jelas, berstruktur dengan baik, dan sesuai dengan dasar, semasa [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle ciri tersebut] diluncurkan secara rasmi pada Mei 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Arahan ringkas]] mengenai cara menterjemah dan menyesuaikan kerangka tersebut juga telah disediakan. '''Kemas kini untuk penyunting''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.</span> * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:32}} {{PLURAL:32|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.</span> * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 4 Mei 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:53, 11 Mei 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == ''This Month in GLAM'': April 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue IV, April 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/From the team|From the team]]: How the GLAM Community Can Shine in the 2026–27 Annual Plan * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: WikiConf Argentina and GLAM projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Asia report|Asia report]]: Documenting and citing oral knowledge in audio and video * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiCon Australia, ICIP, Orphan works and Trans-Tasman partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia Brasil publishes book on the power and challenges of free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We celebrate Public Domain Day with an expert panel / Celebramos el día del dominio público con un Panel de expertas * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Ongoing and New GLAM-Wiki Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime event at Auckland Museum & an update for WiR NZBSI * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikimedia Commons Upload Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD in Action: Digitization, Wikisource and Educational Workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Developments: Residencies, Partnerships and Audiovisual Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: April in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Le Donne di Villa Massimo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/UK report|UK report]]: A tenth-century Quran and Islamic Art in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/USA report|USA report]]: Wiki MIT launches and US meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Update on the BHL Annual Meeting 27 April - 1 May & BHL Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Eight new articles on MoW inscriptions * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:51, 11 Mei 2026 (UTC)</div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Romaine@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30513880 --> == Berita Teknologi: 2026-20 == <section begin="technews-2026-W20"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Sorotan mingguan''' * Komuniti Teknologi telah menerbitkan [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|panduan baharu]] yang menerangkan bagaimana hajat pada Senarai Hajat Komuniti ditriaj dan diutamakan. Pendokumenan ini bertujuan untuk membantu penyumbang menulis cadangan yang lebih kukuh dengan menjelaskan faktor-faktor yang mempengaruhi keputusan keutamaan. Selain kiraan undi, panduan ini mengetengahkan pertimbangan seperti potensi impak terhadap komuniti apabila menentukan hasrat yang akan diteruskan. '''Kemas kini untuk penyunting''' * Pasukan Pertumbuhan Pembaca sedang melancarkan satu eksperimen untuk menguji [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Ciri Kad Kongsi]] baharu yang membolehkan pembaca mencipta kad yang menarik secara visual daripada rencana Wikipedia atau bahagian rencana terpilih dan berkongsinya dalam talian, dengan setiap kad memautkan kembali ke rencana asal untuk membantu meningkatkan bilangan pembacaan dan penemuan rencana. Ujian A/B mudah alih sahaja akan tersedia untuk sebahagian pembaca di Wikipedia-Wikipedia bahasa Arab, bahasa Cina, bahasa Perancis, bahasa Vietnam dan bahasa Inggeris untuk lebih memahami tabiat pembacaan dan keberkongsian pengguna, dan dijadualkan bermula pada minggu 18 Mei dan berlangsung selama empat minggu. * Aplikasi Wikipedia Android dan iOS baru-baru ini telah melancarkan [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|cabaran membaca 25 hari]] ke dalam ciri Beta, sebagai sebahagian daripada usaha untuk memacu penglibatan pembaca dengan menggalakkan pengguna melengkapkan pencapaian bacaan. Untuk menjejaki rentetan bacaan mereka semasa cabaran, pengguna Aplikasi boleh menambah widget yang menampilkan Baby Globe pada skrin utama mereka. Cabaran ini secara rasminya bermula pada 11 Mei. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:17}} {{PLURAL:17|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. Contohnya, sebuah isu yang melibatkan keutamaan sejagat bagi pendayaan penyerlahan sintaks pada wikiteks, yang didapati dilumpuhkan secara kendiri secara tidak terjangka walaupun selepas ia dihidupkan, kini telah dibetulkan. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286] '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Item lanjutan]] Modul ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui.input</nowiki></code></bdi>, yang sudah henti penggunaannya sejak [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], akan dialih keluar minggu ini. Terdapat [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|panduan untuk menghijrahkan UI MediaWiki ke Codex]] untuk sebarang alatan yang menggunakannya. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W20"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:20, 11 Mei 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30524429 --> == Berita Teknologi: 2026-21 == <section begin="technews-2026-W21"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Sorotan mingguan''' * Pasukan Wikipedia Abstrak telah mengenal pasti potensi lima wiki perintis yang berminat untuk menerapkan rencana abstrak pada wiki masing-masing. Wiki perintis yang terlibat ialah Wikipedia bahasa-bahasa Malayalam, Bengali, Dagbani, Arab dan Indonesia. Tempoh maklum balas akan dibuka sehingga 22 Mei. Jika komuniti anda berminat untuk menjadi wiki perintis, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|sila beritahu kami di Meta]]. '''Kemas kini untuk penyunting''' * Satu eksperimen untuk menunjukkan [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Senarai Bacaan]] kepada pembaca log keluar di web mudah alih akan dilancarkan pada 18 Mei merentasi Wikipedia bahasa-bahasa Jerman, Sepanyol, Itali, Portugis, Poland, Belanda, Turki dan Urdu, dan akan berlangsung selama sebulan. Usaha ini menyokong matlamat yang lebih luas untuk membantu pembaca menyimpan dan menyusun recana untuk bacaan kemudian, sambil menggalakkan tabiat yang boleh membawa kepada penyumbangan terhadap Wikipedia pada masa hadapan. * Untuk menyokong butang penanda buku dalam ciri beta Senarai Bacaan, menu "Peralatan > Tindakan" telah dikemas kini untuk memaparkan ikon-ikon tindakan, termasuklah ikon bintang pantauan yang membantu penyunting mengenal pasti rencana yang dipantau sementara. Ikon-ikon tersebut kini sudah berpadanan dengan ikon-ikon pada paparan mudah alih, meningkatkan ketekalan penggunaan ikon merentasi paparan platform. Perubahan ini kini terhad kepada menu tindakan dan terutamanya memberi kesan kepada penyunting yang mempunyai hak pengguna istimewa. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008] * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Mod Cadangan]] telah diterbitkan dalam bentuk [[w:en:A/B test|ujian A/B]] untuk penyunting baharu paparan web mudah alih di [[phab:T421189|~15 edisi bahasa Wikipedia]]. Eksperimen ini akan mengukur impak Mod Cadangan terhadap perkadaran sesi suntingan web mudah alih pengguna baharu yang menghasilkan suntingan rencana yang membina (tak dibalikkan). Eksperimen ini juga akan menilai impak ciri tersebut terhadap pengekalan penyunting dan memantau perubahan terhadap kadar pembalikan dan kadar sekatan. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:27}} {{PLURAL:27|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. Contohnya, satu isu dalam aplikasi Android Wikipedia yang melibatkan imej kadangkala gagal dimuatkan selepas membuka pemberitahuan senarai bacaan yang disyorkan, kini telah dibetulkan. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231] '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Pasukan Platform Wikidata (WDP)]] telah menerbitkan [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|cadangan penggantian pengkomput balik tabir]] dan disertakan sekali [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|seni bina teknikal]] penghijrahan Perkhidmatan Pertanyaan Wikidata (WDQS) keluar daripada pengkomput balik tabir Blazegraph. Sebarang pemberian maklum balas dialu-alukan sehingga 25 Mei 2026, terutamanya dari segi potensi jurang dan impak kes penggunaan lanjutan. Ahli komuniti Wikidata dan pengguna WDQS juga digalakkan untuk membantu mengenal pasti alatan dan aliran kerja berimpak tinggi yang mungkin memerlukan perhatian pada [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|laman ini]]. Maklum balas boleh dikongsi di [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|laman perbincangan penghijrahan]] atau semasa [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|waktu pejabat seterusnya]]. Lihat [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|surat berita pasukan WDP]] untuk butiran lanjut. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]] '''Lebih lanjut''' * Dalam Wikipedia Bahasa-bahasa Inggeris, Perancis, Jepun dan beberapa yang lain, terdapat suatu [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|ujian berkaitan penggunaan hCaptcha]], sebuah perkhidmatan pengesanan bot pihak ketiga. Percubaan tersebut telah menunjukkan bahawa hCaptcha berkesan mengesan dan menghalang beberapa aktiviti automatik berniat jahat dengan sendirinya, serta memberikan isyarat kepada [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|pemeriksa dan pengelola]] untuk penelitian lanjut. Oleh kerana hasilnya positif, hCaptcha akan dilancarkan di semua wiki dalam beberapa minggu akan datang. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|Lihat laman projek hCaptcha]] untuk maklumat teknikal tentang pelaksanaan dan perlindungan privasi. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Ketahui lebih lanjut]]. * Kemas kini Teknologi Komuniti terkini kini sudahpun tersedia, dengan kemajuan merentasi beberapa inisiatif Senarai Hajat Komuniti, termasuklah pengembangan Senarai Bacaan daripada aplikasi mudah alih ke laman web, sokongan bahasa baharu untuk "Who Wrote That" dan Papan Pemuka Peribadi, penambahbaikan pada proses kemasan 3D dan Carta, dan kerja akan datang berkenaan pengisihan laman perbincangan, pemainbalikan audio dan aliran kerja penyuntingan. Kemas kini ini juga mengongsikan keutamaan semasa, trend status senarai hajat dan peluang untuk maklum balas komuniti berkenaan bidang tumpuan masa hadapan dan Pelan Tahunan Yayasan Wikimedia 2026–2027. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Baca surat berita penuh untuk butiran lanjut]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W21"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:22, 18 Mei 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30539262 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 04:05, 21 Mei 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:19, 22 Mei 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Bri@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Griffith Hughes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The Reverend '''Griffith Hughes''' (1707 – c.1758), FRS, was a Welsh naturalist, clergyman, and author. Hughes wrote The Natural History of Barbados, which included the first description of the grapefruit (also known as "The Forbidden Fruit"). His work was praised by Linnaeus, but it has also been considered a "scientific fraud". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:32, 25 Mei 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Berita Teknologi: 2026-22 == <section begin="technews-2026-W22"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Sorotan mingguan''' * Berikutan sebuah [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|eksperimen penciptaan akaun yang berjaya]], mesej amaran suntingan log keluar yang dipertingkatkan akan diterapkan ke semua wiki Wikimedia pada minggu pertama bulan Jun. Perubahan ini hanya akan menjejaskan pengguna yang log keluar yang membuka sesi penyuntingan pada paparan web mudah alih. Pengalaman yang dikemas kini tersebut direka untuk menggalakkan penciptaan akaun dengan lebih jelas, sambil masih membenarkan pengguna menyunting menggunakan akaun sementara. Keputusan daripada eksperimen tersebut menunjukkan peningkatan ketara dari segi penciptaan akaun, dengan peningkatan relatif sebanyak 27% dalam kalangan pengguna yang terpaparnya mesej yang dikemas kini. Seperti yang dijangkakan, apabila lebih ramai orang dicorongkan ke proses penciptaan akaun, akaun sementara menurun sebanyak 16%. Eksperimen ini tidak menunjukkan sebarang perubahan ketara dalam kadar suntingan konstruktif atau metrik penyumbang terpantau lain. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] '''Kemas kini untuk penyunting''' * Atas dasar keselamatan, ahli kumpulan pengguna tertentu [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|perlu mengaktifkan pengesahihan dwifaktor]] (2FA). Ahli kumpulan berkenaan tidak akan dapat melumpuhkan kaedah 2FA terakhir pada akaun mereka, dan akan jadi mustahil untuk menambah pengguna tanpa 2FA ke kumpulan ini. Pengguna berkenaan masih boleh menambah kaedah pengesahihan baharu atau mengalihkeluarkannya, selagi masih ada sekurang-kurangnya satu kaedah diaktifkan secara berterusan. Dalam beberapa minggu akan datang, pengguna tanpa 2FA akan dialih keluar daripada kumpulan berkenaan. Hal ini terutamanya terpakai kepada birokrat. Lihat tugasan terpaut untuk jadual pelaksanaan. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Pasukan Hajat Teknikal WMDE]] akan menjalankan [[w:en:A/B testing|Ujian A/B]] pada [[:phab:T415904|10 wiki]], untuk menguji [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potensi penambahbaikan Pralihat Rujukan]]. Eksperimen ini akan dijalankan selama ~2 minggu pada akhir Mei / awal Jun dan akan mengganggu sebanyak 10% pembaca atas meja di wiki-wiki yang menyertai ujian ini. * Selepas dua eksperimen yang berjaya, pasukan Pertumbuhan Pembaca akan melancarkan suatu ciri beta [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Pelayaran Imej]] ke semua paparan mudah alih Wikipedia pada 25 Mei. Hal ini bermakna sesiapa sahaja yang telah mengaktifkan semua ciri beta secara lalai akan mula dapat melihat ciri ini, dan orang lain boleh menanda kotak untuk menghidupkannya dalam pilihan mereka. Ciri beta tersebut akan merangkumi sebuah karusel bagi kesemua imej pada sesuatu rencana di bahagian atas rencana tersebut, dengan kawalan untuk penyunting untuk [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|mengecualikan imej daripada karusel rencana tersebut atau mengecualikan rencana daripada ciri tersebut sepenuhnya]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:30}} {{PLURAL:30|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. Contohnya, fail STL tiga dimensi telah dipaparkan secara tidak betul oleh sambungan pemapar media 3D yang kini telah dibaiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723] '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * Kelas CSS legasi <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tleft</nowiki></code></bdi> dan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tright</nowiki></code></bdi> telah digantikan dengan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> dan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> kerana kelas sebelumnya tidak berfungsi secara tekal merentasi kesemua platform MediaWiki, terutamanya paparan web mudah alih dan aplikasi mudah alih. Projek yang bergantung pada kelas ini digalakkan untuk menyemak penggunaan berkaitan dan merancang untuk proses penghijrahan. Sila ambil perhatian bahawa <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatleft</nowiki></code></bdi> dan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>floatright</nowiki></code></bdi> juga mungkin akan dihentikan pada masa hadapan, walaupun pada masa ini tiada rancangan untuk berbuat demikian. [[phab:T426452|Tekan pautan ini untuk bacaan lanjut]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W22"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:52, 25 Mei 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Quiddity (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30584502 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 01:55, 1 Jun 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month. * The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed "Community" tab and a personalized "For You" tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:09, 1 Jun 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30613639 --> == Books & Bytes – Issue 74 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 74, March–April 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnership: Swissdox * User survey results <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/March-April 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 10:35, 2 Jun 2026 (UTC)</small> (This message was sent to [[:Pengguna:CyberTroopers]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Samwalton9 (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30576650 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 01:20, 8 Jun 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Berita Teknologi: 2026-24 == <section begin="technews-2026-W24"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Sorotan mingguan''' * Perusahaan Wikimedia telah meningkatkan had penggunaan percuma untuk tawaran APInya. Had permintaan bulanan untuk API Atas Permintaan telah meningkat daripada 5,000 kepada 50,000 permintaan, manakala had API Tangkap Layar telah meningkat daripada 15 kepada 30 permintaan sebulan. Di samping itu, tangkapan layar kandungan terstruktur kini boleh didapati untuk akaun percuma. Perubahan ini memperluaskan akses kepada data Perusahaan Wikimedia untuk pemaju, penyelidik, dan organisasi yang menggunakan kandungan Wikimedia. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api] '''Kemas kini untuk penyunting''' * Ciri [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Jelajah Suapan (''Explore Feed'') yang dipertingkatkan]], kini dipanggil Suapan Utama (''Home Feed''), dilancarkan kepada 50% pengguna aplikasi Android Wikipedia. Suapan Utama membantu pembaca menemukan kandungan yang berkaitan melalui dua tab baharu: ''Komuniti'' dan ''Untuk Anda''. Tab Komuniti menyediakan suapan boleh tatal bagi kandungan tersusun serta kemas kini daripada komuniti dan gerakan Wikimedia yang lebih luas, manakala tab ''Untuk Anda'' menawarkan pengalaman skrin penuh boleh leret yang menunjukkan kandungan yang disesuaikan kepada minat pengguna. Rekaan semula ini merupakan sebahagian daripada usaha lebih luas untuk menambah baik penemuan kandungan dan mempertingkatkan pengalaman pembelajaran dalam aplikasi Wikipedia. * Permainan trivia harian [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/"Which came first?" Game|Yang mana datang dahulu?]] kini tersedia dalam versi beta aplikasi iOS Wikipedia edisi bahasa Inggeris, Jerman, Perancis, Portugis, Rusia, Sepanyol, Arab, Cina dan Turki. Permainan ini menggunakan peristiwa bersejarah daripada kandungan Wikipedia "Hari Ini Dalam Sejarah" dan mencabar pembaca untuk meneka peristiwa yang mana satu antara dua yang berlaku dahulu. Permainan ini sebelum ini telah dilancarkan pada aplikasi Android. Komuniti yang berminat untuk menyediakan permainan ini dalam bahasa mereka boleh [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|membaca arahan dan keperluan]]. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-rujukan]], yakni suatu ciri MediaWiki baharu yang membolehkan para penyunting menggunakan semula rujukan sedia ada, akan mula dilancarkan ke wiki Wikimedia berikutan satu fasa rintis yang berjaya. Pemasangaturan ciri ini akan bermula pada 8 Jun untuk kebanyakan [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|wiki Kumpulan 1]] dan Wikipedia Bahasa Perancis, dengan Wikipedia edisi bahasa tambahan lain menerima ciri ini dalam beberapa bulan akan datang. Komuniti wiki setempat digalakkan untuk bersedia dengan menyemak [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-cite&language=en&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate mesej sambungan Cite yang belum diterjemahkan] dalam bahasa masing-masing dan menyemak sebarang penggunaan [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Petua Alat Rujukan (''Reference Tooltips'')]], yang mungkin memerlukan [[:phab:T416304#11668731|kemas kini]] untuk menyokong fungsi baharu. Wiki yang menggunakan [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Pralihat Rujukan (''Reference Previews'')]] tidak perlu mengambil sebarang tindakan. Komuniti setempat juga mungkin perlu mencipta ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|kategori penjejakan]] sebagai kategori tersembunyi menggunakan <code><nowiki>__HIDDENCAT__</nowiki></code> (atau templat khusus), dan menyambungkannya ke item Wikidata [[d:Q129764848]] berpadanan. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662] * Eksperimen [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Pralihat Laman]] pada paparan web mudah alih telah selesai. Pasukan tersebut memutuskan untuk tidak melancarkan ciri ini selepas keputusan menunjukkan tiada kesan ketara secara statistiknya terhadap pengekalan pembaca, kerana metrik kejayaan utama ialah peningkatan pengekalan. Pralihat Laman yang sudahpun tersedia di paparan atas meja dan dalam aplikasi, memaparkan lakaran kenit, perenggan pendahuluan dan pautan ke rencana penuh apabila pembaca mengetik pautan biru. Percubaan tersebut menguji pengalaman ini di web mudah alih merentasi enam Wikipedia. * [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|Pustaka ikon antara muka pengguna]] akan [[phab:T399175|dikemas kini kemudian pada minggu ini atau minggu depan]]. Kebanyakan ~300 ikon telah diperhalusi sedikit dan ~30 ikon baharu telah ditambah. Perubahan ini menambah baik ikon untuk menjadikannya lebih konsisten dan mudah difahami, serta meningkatkan keseimbangan visual apabila digunakan secara berkumpulan. * Antara muka [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Pemilih Bahasa Universal]] (ULS) dalam MediaWiki, yang membantu pengguna memilih kandungan dalam bahasa lain, telah dikemas kini. Versi baharu ini meningkatkan kelajuan dan kebolehcapaian, dan pengguna projek Wikimedia kini boleh menyematkan bahasa pilihan untuk pertukaran bahasa yang lebih pantas. Pemasangaturan ULS versi baharu ini ke laman Wikimedia akan berlaku secara beransur-ansur dalam beberapa minggu akan datang. Anda boleh mengujinya sekarang sebagai ciri beta dengan memilih [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|ciri beta]] dalam pilihan profil anda dan berkongsi maklum balas anda pada [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|laman projek tersebut]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:21}} {{PLURAL:21|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. Contohnya, isu yang melibatkan papan pemuka Analisis Paparan Laman di pageviews.wmcloud.org berhenti mengemas kini data graf dalam bulan Mei 2026 sehingga menjejaskan semua pengguna, kini telah dibetulkan. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171] '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * Tandatangan fungsi untuk <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink()</nowiki></code></bdi> telah dipermudahkan. Pembangun kini boleh menghantar objek konfigurasi berbanding senarai parameter kedudukan apabila mencipta pautan portlet. Tandatangan fungsi sebelumnya kekal disokong untuk keserasian ke belakang. Contohnya, berbanding: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');</nowiki></code></bdi> disaran untuk menggunakan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });</nowiki></code></bdi>. Penyelenggara skrip digalakkan untuk menyemak penggunaan sedia ada <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink()</nowiki></code></bdi> dan mengemaskininya ikut keadaan. Perubahan ini akan tersedia di semua wiki bermula 11 Jun. Terima kasih kepada sukarelawan komuniti Gerges kerana menyumbang kepada penambahbaikan ini. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945] * '''Perbincangan Senarai Hajat Komuniti''': Pasukan Produk & Teknologi [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|memperkenalkan beberapa perubahan]] yang bertujuan untuk meningkatkan bilangan dan kerumitan hajat untuk dipenuhi, termasuklah pembubaran pasukan Teknologi Komuniti. Pasukan ini sedang [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|terlibat dalam perbincangan]] tentang [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|cadangan hala tuju untuk senarai hajat]] daripada ahli komuniti. Termasuk cara untuk menstrukturkan pengundian tahunan, penjejakan hajat yang lebih baik, membuang bidang tumpuan dan [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|kemas kini berkaitan pengambilan kakitangan]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W24"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:30, 8 Jun 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30650573 --> == ''This Month in GLAM'': May 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue V, May 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/From the team|From the team]]: May Global GLAM Call Recording and June Call Announcement * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating #1Lib1Ref Australasia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM Connection: Fashion, History, and Biodiversity in May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/France report|France report]]: New Wikimedian in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Connecting the Arctic and Sicily through Wikimedia Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How the cultural, governmental, educational, and museum sectors contributed in unison to Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Setting up your own platform (part 1): from wish to the creation of a wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ESEAP Conference 2026 and the NZBSI WiR update * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Shares GLAM Experience at International Conferences * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Partnerships, Participation, and Open Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: May in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: El Prado en femenino III * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum for Communication, Panel IMD, Wikipedia Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/UK report|UK report]]: Early Qurans on the front page of Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Special story|Special story]]: New tools for multilingual audio, video and metadata * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 21:22, 12 Jun 2026 (UTC)</div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Romaine@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30636889 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:24, 15 Jun 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == Berita Teknologi: 2026-25 == <section begin="technews-2026-W25"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Sorotan mingguan''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Pasukan Pertumbuhan Pembaca]] telah melancarkan ciri beta [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Pelayaran Gambar]] (''Image Browsing'') pada versi web mudah alih ke seluruh Wikipedia. Ciri ini menampilkan satu karusel gambar di bahagian teratas bagi rencana yang mempunyai tiga atau lebih banyak gambar. Para penyunting dapat mengkonfigurasi ciri ini melalui beberapa kaedah kawalan. Jika perlu menyembunyikan gambar tertentu daripada sesuatu laman, sama ada gunakan <code>class=notpageimage</code> agar gambar tersebut tidak tertampil dalam pralihat lakaran kenit, atau gunakan <code>class=noviewer</code> untuk mengecualikan gambar tersebut daripada MediaViewer. Karusel gambar juga dapat dinyahdayakan sepenuhnya pada mana-mana laman menggunakan kata kunci ajaib <code><nowiki>__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__</nowiki></code>. Untuk memberikan maklum balas atau menandakan pepijat, sila lawati [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|laman projek berkaitan]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class="wikitable"|Wikijadual (Wikitables)]] kini boleh [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|disusun menurut tertib menurun]] pada klik pertama dengan menambah <code dir=ltr>data-sort-order="desc"</code> pada sel pengepala. Sebelum ini, secara lalai, pengetikan pada pengepala lajur buat kali pertama akan menyusunnya dalam tertib menaik. Penambahan pada Wikijadual ini memberikannya lebih banyak kawalan dan kelenturan, manakala tingkah laku lalai untuk klik berikutnya kekal tidak berubah. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416] '''Kemas kini untuk penyunting''' * Ciri [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Panduan rencana]] sedang diuji oleh beberapa orang penyunting yang mencipta rencana baharu di Wikipedia edisi-edisi bahasa Inggeris Ringkas, Perancis dan Turki. Eksperimen ini juga akan bermula tidak lama lagi di Wikipedia edisi-edisi bahasa Arab dan Bengali. [[w:simple:Special:NewArticle|Ciri ini]] memberikan panduan yang dikawal selia oleh komuniti kepada penyunting untuk membantu mereka mencipta rencana yang mematuhi piawaian komuniti. Penyunting berpengalaman boleh terus mencipta atau menyesuaikan rangka untuk jenis rencana tertentu yang biasanya dicipta oleh penyumbang yang kurang berpengalaman. Rangka ini membimbing penyunting yang kurang berpengalaman dalam mencipta rencana berkualiti tinggi. Panduan ringkas untuk penanda yang digunakan dalam rangka tersebut boleh didapati di [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|laman ini]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Contoh rangka]] yang boleh diadaptasi dan arahan tentang cara menyesuaikannya terdapat di [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|bahagian]] pada laman projek tersebut. * Mana-mana wiki yang ingin menggantikan butang "selama-lamanya" dalam Special:Block untuk akaun sementara (contohnya, wiki yang menyekat pengguna sementara hanya sehingga tamat tempoh akaun) akan dapat berbuat demikian dengan mencipta [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] dengan tempoh sekatan yang mereka inginkan. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:41}} {{PLURAL:41|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * Menjelang akhir bulan Jun, rentetan agen-pengguna yang sah akan diperlukan untuk memuat turun lambakan data terautomasi dari laman web dumps.wikimedia.org. Permintaan terautomasi yang menyediakan agen-pengguna yang generik atau kosong bakal disekat. Hal ini akan [[phab:T400119|meluaskan penguatkuasaan]] bagi [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|dasar agen-pengguna]] yang telah lama wujud. Akses kepada lambakan melalui Perkhidmatan Awan Wikimedia tidak akan berubah. * Pelancaran [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|had kadar API]] sejagat kini telah selesai, dengan had yang dikuatkuasakan merentasi semua API dan pada tahap terdokumentasi untuk kesemua kumpulan. Bot yang berjalan dalam Toolforge/WMCS atau dengan hak pengguna bot pada mana-mana wiki kekal dikecualikan. Semua bot perlu kekal mengikuti amalan terbaik yang didokumenkan untuk mengelakkan daripada dihadkan kadarnya. * [Wiki Portal API https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page] akan berada dalam mod bacaan sahaja bermula minggu ini (15-18 Jun). Pada minggu berikutnya (22-25 Jun), semua URL wiki Portal API akan dialihkan ke [[mw:Wikimedia APIs|API Wikimedia di mediawiki.org]]. Ketahui lebih lanjut di [[wikitech:API Portal/Deprecation|laman projek berkenaan]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]] '''Perjumpaan dan acara''' * Pada 17 Jun jam 6 petang UTC, Yayasan Wikimedia akan mengadakan panggilan Discord yang tertumpu pada semakan kod. Kami telah mendengar melalui [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Tinjauan Kepuasan Pembangun]] bahawa sukarelawan sedang bergelut dengan semakan kod dan kami ingin membincangkan pengalaman ini dengan matlamat untuk mengemukakan penyelesaian yang boleh dilaksanakan. Anda boleh menyertai panggilan [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 melalui pelayan Discord Komuniti Wikimedia]. * [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Persidangan Wikimedia Amerika Latin]] akan menganjurkan hackathon serantau yang akan menghimpunkan komuniti teknikal gerakan Wikimedia termasuk pembangun, penyelia sistem, ahli sains data, dan pengguna yang mempunyai hak lanjutan. Penyumbang teknikal yang berminat boleh [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform memohon biasiswa] untuk menyertai sehingga 21 Jun pada tengah malam (waktu Bolivia, UTC-4). * Jom daftar Cabaran Pasukan Wikimania untuk menyertai acara istimewa ini. Cabaran Pasukan akan berlangsung dalam talian dan secara bersemuka dari 21 hingga 22 Julai, yakni sebelum persidangan Wikimania. Semua orang dialu-alukan, tanpa mengira kemahiran atau pendaftaran Wikimania. Beberapa pasukan akan mengendalikan 10 cabaran penting yang menyokong komuniti Wikimedia. Untuk butiran lanjut, lawati [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|laman Cabaran Pasukan]] dan [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ daftar di sana]. Pendaftaran ditutup pada 20 Jun jam 11 malam UTC. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W25"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:49, 15 Jun 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:UOzurumba (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30689604 --> == ''The Signpost'': 21 June 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:21, 21 Jun 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Bri@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30604303 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Renovating Action Party]]'''<br /> <small>''([[:es:Partido de Acción Renovadora]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Flag of the Renovating Action Party.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Renovating Action Party''' was a left-wing Salvadoran political party that existed from 1944 to 1967. The party had three distinct phases of its existence under the leaderships of Colonel José Asencio Menéndez (1944–1950), the old line (1950–1964), and the new line (1964–1967). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 01:52, 22 Jun 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Berita Teknologi: 2026-26 == <section begin="technews-2026-W26"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Sorotan mingguan''' * [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Ciri-ciri Growth]] kini [[phab:T418115|tersedia di Wikidata]]. Kemas kini ini mendayakan akses kepada Pementoran ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|jika dikonfigurasi]]), modul Impak, Panel Bantuan dan Laman Pemula Pengguna Baharu yang diringkaskan (tanpa Suntingan Cadangan). Penyelia Wikidata masih sedang mengkonfigurasi ciri-ciri tersebut melalui Konfigurasi Komuniti. '''Kemas kini untuk penyunting''' * Laman khas [[{{#special:RangeCalculator}}]] telah dicipta. Ia membenarkan pengguna mencari julat IP tanpa perlu bergantung pada alat luaran. Sehingga kini, alat ini hanya tersedia untuk Pemeriksa (''CheckUsers''). [https://phabricator.wikimedia.org/T268429] * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-rujukan]] ialah sebuah ciri MediaWiki baharu yang membenarkan para penyunting mengguna semula rujukan dengan butiran berbeza. Ia akan digunakan pada kebanyakan edisi bahasa Wikipedia bersaiz kecil dan sederhana pada 23 Jun. [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|Laman FAQ (soalan lazim)]] menyenaraikan tindakan yang mungkin perlu diambil pada wiki anda bagi menyokong pemasangaturan. Semak [[:phab:T414094|pelan pengeluaran]] untuk langkah pasang atur seterusnya. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902] * Bermula minggu hadapan, pengguna akan menerima pemberitahuan apabila mereka disekat atau dinyahsekat daripada menyunting, atau jika sekatan ini berubah. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:32}} {{PLURAL:32|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * Bermula minggu depan, penapis salah guna yang ditetapkan "memerlukan pengesahan CAPTCHA" akan mula turut menjejaskan pengguna dengan hak <code>skipcaptcha</code>, yang merangkumi kebanyakan pengguna sah automatik. Bot pula dikecualikan. Perubahan ini hanya menjejaskan suntingan yang mencetuskan penapis salah guna. Hak <code>skipcaptcha</code> akan terus mengecualikan pengguna daripada keperluan untuk menyelesaikan CAPTCHA dalam proses biasa menggunakan wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595] * Pendokumenan rujukan untuk [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|API Lift Wing]] telah berpindah dari Portal API ke [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&title=Special%3ARestSandbox Kotak Pasir REST] interaktif. * Wiki Portal API kini telah ditutup. Untuk pendokumenan API, lihat [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|API Wikimedia di mediawiki.org]]. Semua URL wiki Portal API (https://api.wikimedia.org/wiki/) akan dilencongkan ke laman mediawiki.org bermula 22 Jun. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]] '''Perjumpaan dan acara''' * Sertailah panggilan dalam talian pada 25 Jun jam 2:30 petang UTC untuk bertemu dengan pelatih Wikimedia semasa untuk [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Kod Musim Panas Google]] dan [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Para pelatih akan memberikan gambaran keseluruhan projek mereka dan demo ringkas tugasan mereka setakat ini. Para hadirin digalakkan untuk [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|berkongsi idea dan hubungan dalam kalangan komuniti mereka]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W26"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:05, 23 Jun 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Trizek (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30722494 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Facial age estimation]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Facial age estimation''' is the use of artificial intelligence to estimate the age of a person based on their facial features. Computer vision techniques are used to analyse the facial features in the images of millions of people whose age is known and then deep learning is used to create an algorithm that tries to predict the age of an unknown person. The key use of the technology is to prevent access to age-restricted goods and services. Examples include restricting children from accessing internet pornography, checking that they meet a mandatory minimum age when registering for an account on social media, or preventing adults from accessing websites, online chat or games designed only for use by children. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div>--[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 00:44, 29 Jun 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Berita Teknologi: 2026-27 == <section begin="technews-2026-W27"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Kemas kini untuk penyunting''' * Sebagai sebahagian daripada [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Eksperimen Penciptaan Akaun]], pasukan Growth menguji penambahan ikon akaun pengguna dalam pengepala web mudah alih untuk pengguna log keluar, memberikan akses terus kepada tindakan "Cipta akaun" dan "Log masuk". Eksperimen tersebut meningkatkan penciptaan akaun sebanyak kira-kira 20% tanpa menjejaskan secara negatif dari segi kualiti suntingan mahupun kadar suntingan membina. Ciri ini akan dilancarkan ke paparan web mudah alih di semua wiki Yayasan Wikimedia pada minggu pertama bulan Julai. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220] * Selepas [[phab:T426248|berjayanya satu eksperimen]], pengguna yang log masuk yang tidak [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|mengesahkan alamat e-mel mereka]] semasa akaun mereka dicipta akan melihat sepanduk baharu yang meminta mereka melengkapkan proses tersebut. Hal ini membantu mengurangkan risiko pengguna terkunci daripada akaun mereka, dan menjadikan alamat e-mel akaun secara keseluruhan lebih boleh harap. Hal ini merupakan sebahagian daripada projek [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Keselamatan Akaun]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292] * Sebuah kemas kini pada [[Special:Search|Carian]] sedang memperhalus bagaimana <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> bertindak apabila digunakan untuk mengecualikan hasil carian. Sebelum ini, penggunaan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> dengan tanda negatif boleh meluaskan hasil carian secara tidak sengaja dengan menambah ruang nama yang disertakan dalam skop carian, yang membawa kepada tingkah laku yang mengelirukan bagi pengguna yang menjangkakan penapis pengecualian yang mudah. ​​Dengan kemas kini ini, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>-prefix:</nowiki></code></bdi> kini akan mengecualikan tajuk laman berpadanan seperti yang dimaksudkan dan mungkin memaparkan amaran jika ruang nama yang berkaitan tidak dipilih secara eksplisit. Walau bagaimanapun, tingkah laku <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>prefix:</nowiki></code></bdi> tanpa penafian kekal tidak berubah. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:33}} {{PLURAL:33|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. Contohnya, sebuah isu melibatkan penilai rencana (''reviewer'') yang menggunakan palang alat Kurasi Laman tetapi tidak autolanggan perbincangan pada laman perbincangan yang mereka mulakan kini telah dibetulkan. Penilai rencana kini akan menerima pemberitahuan apabila terdapat mana-mana pengguna yang membalas perbincangan tersebut. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346] '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * Bermula 29 Jun, muat turun automatik daripada laman web dumps.wikimedia.org akan tertakluk kepada [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|dasar ejen-pengguna]]. Permintaan automatik yang menyediakan ejen-pengguna generik atau kosong akan disekat. Akses kepada lambakan melalui Perkhidmatan Awan Wikimedia kekal tidak terjejas. Hal ini merupakan susulan kepada pengumuman yang dibuat dalam [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|isu 2026/25 Berita Teknologi]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W27"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 11:48, 29 Jun 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30744833 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulo César Vinha State Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Capim dourado.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulo César Vinha State Park''' (Portuguese: Parque Estadual Paulo César Vinha) is a state park in the state of Espírito Santo, Brazil. It protects an area of dunes, lagoons and marshes along the Atlantic shore. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 01:35, 6 Julai 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769] '''Updates for technical contributors''' * In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>src</nowiki></code></bdi> attribute and SVG in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>srcset</nowiki></code></bdi> attribute. * The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 13:57, 6 Julai 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30773578 --> == ''This Month in GLAM'': June 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VI, June 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/From the team|From the team]]: Tools, tech, and Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: New digitization partner * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Bangladesh report|Bangladesh report]]: International Museum Day Edit-a-thon and Workshop held in Dinajpur, Bangladesh * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Postal Mission on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Empowering Institutions through Wikisource Education and GLAM Capacity Building * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Bridging the gap between labs and Wikipedia: continuing cooperation with FZU * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: From Museum Celebrations to Archival Documentation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Finland report|Finland report]]: Northern Wikimedist meetup in Oulu * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/France report|France report]]: #1lib1ref Recap and International Archives Week * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Heritage and Community Action * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open GLAM in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Interview with Olaf Janssen, Wikimedia coordinator of the KB, National library of the Netherlands * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: BAU at Auckland Museum, Otago Uni Library Life and the NZBSI WiR is complete * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Collaboration with the Botanical garden at the Faculty of Natural Sciences and Mathematics in Skopje * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Poland Report: New Partnerships, Conferences, and Wikimedians in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Opening the Doors of Serbian Heritage: Wikimedia Serbia’s Recent GLAM and Wikidata Successes * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: GLAM Labs Futures 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Finnish-Swedish cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Exhibition, International Archives Week Panel * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/UK report|UK report]]: Ninth Good Article from Khalili partnership * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/USA report|USA report]]: Philadelphia WikiSalon * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Is the sauna still hot? * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:35, 11 Julai 2026 (UTC)</div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Romaine@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30773577 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Caledonian MacBrayne]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cal-Mac HQ2005.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Caledonian MacBrayne''', in short form CalMac, is the trade name of CalMac Ferries Ltd, the major operator of passenger and vehicle ferries to the west coast of Scotland, serving ports on the mainland and 22 of the major islands. It is a subsidiary of holding company David MacBrayne, which is owned by the Scottish Government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 01:20, 13 Julai 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == ''The Signpost'': 13 July 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News and notes|An exclusive club]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/In the media|Battle for a soul - who won?]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Opinion|We need to innovate with Wikimedia decision-making]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Recent research|LLMs and NPOV, 20 years of user blocks, Esperanto and Volapük Wikipedias]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News from Diff|How to host Wikicurious in your own community]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Community view|CUNY Newmark Wikimedian-in-Residence Quarterly Brief – April to June 2026]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Special report|Wikipedia escapes Category 1 designation under the UK Online Safety Act - for now]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/On the bright side|Fatherhood, weather, and diplomacy]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Op-ed|A Layup Easy Proposal for Wikimedia at 25: Spend 25% of Donations on the Community]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Traffic report|The grass was greener, the light was brighter]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Comix|schnozzed]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 13 Julai 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:JPxG@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30775662 --> == Berita Teknologi: 2026-29 == <section begin="technews-2026-W29"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Kemas kini untuk penyunting''' * Ciri [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Semakan Nada]] membantu pengguna baharu mengenal pasti petikan dalam rencana Wikipedia yang mungkin mengandungi bahasa bukan ensiklopedik dan menggalakkan mereka untuk mempertimbang semakan semula nada tersebut. Ciri ini telah [[w:en:A/B_testing|diuji mengikut kaedah A/B]] pada Wikipedia bahasa-bahasa Arab, Inggeris, Perancis dan Portugis, dengan kadar penyiapan tugasan pengguna baharu [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|meningkat sebanyak 38.7%]] berbanding tugasan Sunting kopi lalai, tanpa penurunan kualiti suntingan. Ujian ini berakhir pada 9 Julai dan ciri ini kini tersedia untuk semua orang di wiki-wiki terlibat dan boleh dikonfigurasikan melalui Konfigurasi Komuniti. [[phab:T426364|Plan seterusnya]] adalah untuk melancarkan ciri Semakan Nada ke lebih banyak wiki. * Konfigurasi komuniti yang membenarkan [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|penyingkiran automatik mentor yang tidak aktif]] berdasarkan kriteria yang boleh dikonfigurasikan akan diaktifkan pada hari Khamis 16 [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|pada sesetengah wiki]] untuk memastikan senarai mentor sentiasa dikemas kini. Mentor merupakan penyumbang berpengalaman yang memilih untuk membantu pengguna baharu di wiki melalui [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Ciri Pertumbuhan]]. Penyelia kini boleh menyediakan tetapan melalui [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Khas:Konfigurasi Komuniti/Ciri Bimbingan]], dan tetapan baharu ini akan berkuat kuasa mulai hari Khamis ini. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:38}} {{PLURAL:38|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. Contohnya, isu yang melibatkan sesetengah pengguna aplikasi Android Wikipedia yang dilog keluar serta-merta selepas log masuk, sehingga menghalang mereka daripada terus log masuk dan menyunting laman, kini telah dibetulkan. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916] '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * Menyunting laman melalui skrip atau gajet pengguna menyebabkan label senarai pantau yang telah ditetapkan oleh pengguna pada laman tersebut dikosongkan. Perkara ini kini telah dibetulkan. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778] * Untuk mengatasi pepijat Safari (lihat [[phab:T425211]]), pada wiki yang didayakan Parsoid, href wikilink kini menggunakan url mutlak bukannya url relatif protokol. Output API REST kekal tidak berubah dan terus menggunakan url relatif protokol. Gajet, skrip pengguna, bot dan CSS mungkin perlu disesuaikan jika ia bergantung pada kehadiran url relatif protokol dalam href wikilink. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]] '''Lebih lanjut''' * Pasukan Platform Eksperimen Yayasan Wikimedia telah menerbitkan catatan blog yang mengimbas kembali tahun pertama eksperimen berstrukturnya. Catatan tersebut menyerlahkan eksperimen yang berjaya seperti Semakan Salin Tampak (Paste Check), Semakan Rujukan dan Semakan Nada, yang meningkatkan hasil penyuntingan dan telah dilancarkan kepada lebih ramai pengguna, serta eksperimen yang tidak membawa kepada perubahan produk. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Baca lebih lanjut]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W29"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:12, 13 Julai 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30804401 --> == Books & Bytes – Issue 75 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style = "font-size: 1.5em; margin: 0 100px"> [[File:Bookshelf.jpg|right|175px]]</div> <div style = "line-height: 1.2"> <span style="font-size: 2em; font-family: Copperplate, 'Copperplate Gothic Light', serif">'''The Wikipedia Library''': ''Books & Bytes''</span><br /> Issue 75, May–June 2026 </div> <div style = "margin-top: 1.5em; border: 3px solid #ae8c55; border-radius: .5em; padding: 1em 1.5em; font-size: 1.2em"> * New partnerships: The Telegraph, Marg, The Tribune newspapers * Tech tip: Expired partnerships <big>'''[[:m:The Wikipedia Library/Newsletter/May-June 2026|Read the full newsletter]]'''</big> </div> </div> <small>Sent by [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of The Wikipedia Library team – 14:44, 17 Julai 2026 (UTC)</small> (This message was sent to [[:Pengguna:CyberTroopers]] and is being posted here due to a redirect.) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Samwalton9 (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=The_Wikipedia_Library/Newsletter/Recipients&oldid=30816481 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immigration to Switzerland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In 2023, resident foreigners made up 26.3% of Switzerland's population. Most of these (83%) were from European countries. Italy provided the largest single group of foreigners, accounting for 14.7% of total foreign population, followed closely by Germany (14.0%), Portugal (11.7%), France (6.6%), Kosovo (5.1%), Spain (3.9%), Turkey (3.1%), North Macedonia (3.1%), Serbia (2.8%), Austria (2.0%), United Kingdom (1.9%), Bosnia and Herzegovina (1.3%) and Croatia (1.3%). Immigrants from Sri Lanka (1.3%), most of them former Tamil refugees, were the largest group of Asian origin (7.9%). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:18, 20 Julai 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Berita Teknologi: 2026-30 == <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Kemas kini untuk penyunting''' * [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Pasukan Pengalaman Pembaca]] telah menerapkan maklum balas komuniti berkenaan penempatan butang bintang pantau dan butang senarai pantau untuk [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|ciri beta Senarai Bacaan]], yang akan membolehkan penyimpanan rencana untuk bacaan kemudian hari, dan ini merupakan salah satu daripada [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|butir senarai hajat]] yang membawa fungsi tersebut ke web. Para penyunting dijemput untuk mendayakan ciri beta bagi mengujinya dan [[phab:T426453|berkongsi pendapat mereka]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Mod Cadangan]] menawarkan cadangan suntingan dalam VisualEditor untuk menambah baik rencana Wikipedia. [[Special:EditChecks|Semua cadangan]] boleh [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|dikonfigurasikan oleh komuniti setempat]]. Ciri [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|PadanTeks (TextMatch)]] ialah suatu cara untuk sukarelawan mencipta cadangan setempat tersuai. Ciri ini mencari rentetan teks dalam rencana, dan kini merangkumi sokongan untuk ungkapan nalar. Hal ini memberikan sukarelawan ketepatan dan fleksibiliti yang lebih tinggi terhadap jenis cadangan setempat yang boleh mereka cipta. Nota: Cadangan yang diberi [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|boleh disasarkan]] berdasarkan kiraan suntingan orang yang sunting serta aspek lain pada laman tersebut. Anda boleh [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|mencari contoh daripada komuniti lain]] untuk inspirasi, termasuk PadanTeks yang mengesan: kesilapan taip, kesalahan tatabahasa, kandungan iklan potensi, klise, penggunaan tanda sempang atau tanda hubung yang salah, kata kunci masa yang tidak khusus, nama yang ketinggalan zaman, dan banyak lagi. Sebarang [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|maklum balas]] amat dihargai. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:27}} {{PLURAL:27|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. Contohnya, satu isu di mana alat Terjemahan SVG boleh menggunakan versi fail yang ketinggalan zaman, menyebabkan terjemahan sedia ada ditulis ganti apabila terjemahan baharu dimuat naik, kini telah [[phab:T430577|dibetulkan]]. Secara keseluruhan, pada suku terakhir April – Jun 2026, kira-kira 337 tugasan komuniti telah diselesaikan oleh Yayasan Wikimedia. '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * Pada wiki yang mendayakan Parsoid, Parsoid kini memaparkan maksimum 1,250 imej setiap laman. Kategori penjejakan baharu, "media-limit-reached", akan disediakan tidak lama lagi untuk mengenal pasti laman yang mencapai had ini, menjadikannya lebih mudah untuk mencari kandungan yang output medianya mungkin telah dihadkan semasa pemaparan. Lihat [[phab:T430854]] untuk maklumat lanjut dan maklum balas. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 05:47, 21 Julai 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Study of Man's Impact on Climate]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''Study of Man's Impact on Climate''' (traduisible en français par « Étude de l'impact de l'homme sur le climat ») est une conférence scientifique internationale consacrée à l'influence humaine sur le climat qui s'est tenue à Stockholm, en Suède, du 28 juin au 16 juillet 1971. Elle aborde diverses hypothèses parmi lesquelles la destruction de la couche d'ozone et le réchauffement (ou refroidissement) climatique, établit l'état du savoir à leur sujet et, soulignant les nombreuses inconnues qui demeurent, appelle à consacrer davantage de fonds à la recherche scientifique sur le climat. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:00, 27 Julai 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30849684 --> == Berita Teknologi: 2026-31 == <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Kemas kini untuk penyunting''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Alat [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Terjemahan Kandungan]] kini menyokong mod gelap, maka memenuhi [[m:Community Wishlist/W544|permintaan Senarai Hajat Komuniti]]. Hal ini menjadikan alat ini selaras dengan ciri kebolehcapaian yang sudah tersedia pada rupa Vektor 2022 dan Minerva, membantu mengurangkan keletihan visual bagi pengguna yang menterjemahkan kandungan. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * Mod sumber AlatPerbincangan (DiscussionTools) dan alat sunting wikiteks 2017 kini akan menawarkan pelengkap automatik untuk pautan (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templat (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), tag HTML dan penghurai (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), serta kata kunci ajaib (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), menjadikannya lebih cepat dan mudah untuk memasukkan pautan, templat dan penanda wiki lain semasa menyunting. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Pasukan Pertumbuhan Pembaca]] telah menamatkan eksperimennya yang berkaitan dengan pralihat laman mudah alih dan tidak akan melancarkan ciri tersebut. Pralihat Laman ialah merupakan sebuah tetimbul helaian bawah yang muncul apabila pembaca mengetik pautan biru, untuk menunjukkan lakaran kecil, perenggan pendahuluan dan pilihan untuk membuka rencana. Eksperimen tersebut menunjukkan tiada perubahan pengekalan pembaca dengan metrik penunjuk negatif, menunjukkan bahawa pembaca web mudah alih lebih suka menavigasi terus ke rencana yang dipautkan daripada menggunakan pralihat laman. * Pasukan Pengalaman Pembaca telah menyaksikan hasil awal yang memberangsangkan berkaitan dengan [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Ciri Senarai Bacaan]], dengan 93% daripada pengguna yang mengambil bahagian melaporkan bahawa ciri tersebut memang berguna. Senarai Bacaan membantu pembaca aktif menyimpan rencana untuk bacaan masa hadapan dan menyokong matlamat pembelajaran mereka dalam projek Wikimedia. Pasukan ini turut merancang penambahbaikan selanjutnya sebelum memperluas penggunaan ciri ini kepada lebih ramai pengguna. * Inisiatif [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Penyegaran Jelajah Suapan]] telah diuji pada pembaca aplikasi Wikipedia yang baharu mahupun yang kasual. Suapan yang disegarkan membantu pembaca menemui kandungan baharu dan relevan. Selepas peningkatan 10.5% dari segi keterlibatan suapan, pasukan Wikimedia Apps telah memutuskan untuk meningkatkan reka bentuk semula Suapan Utama kepada iOS dengan pembelajaran daripada keluaran Android yang diterapkan. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:23}} {{PLURAL:23|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. Contohnya, satu isu yang melibatkan nama subjek dalam ciri Bimbingan Rencana dipaparkan dengan format huruf besar yang salah di Wikipedia bahasa Perancis kini telah dibetulkan. Nama subjek kini akan mengikut peraturan huruf besar yang betul untuk bahasa tersebut. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * Selepas menjalankan beberapa [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Eksperimen Penciptaan Akaun]] untuk meningkatkan kadar kesiapan pendaftaran, versi baharu medan nama pengguna pada [[Special:CreateAccount|Cipta Akaun]] telah dilancarkan. Ia termasuklah [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|tetimbul yang meringkaskan dasar nama pengguna]] untuk memberikan panduan yang lebih jelas semasa penciptaan akaun. Sebagai sebahagian daripada perubahan ini, mesej <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> dan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> yang telah dikonfigurasikan oleh beberapa komuniti tidak akan digunakan lagi. Jika komuniti ingin menyesuaikan panduan yang ditunjukkan dalam papan timbul baharu, mereka boleh menyunting mesej berikut: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi> dan <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Pada waktu terkemudian minggu ini, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|penyerlah sintaks CodeMirror]] akan menawarkan [[w:en:Theme (computing)|tema warna]]. Tema-tema tersebut boleh dipilih daripada menu lungsur turun dalam dialog penuh [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|Keutamaan CodeMirror]]. Untuk wikiteks, tema yang tersedia adalah seperti lalai, mesra buta warna (sebelum ini pilihan keutamaan buta warna pada [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) dan tiada penyerlah. Untuk bahasa kod (iaitu, CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), terdapat beberapa tema yang tersedia. Tema yang sama ini akhirnya akan tersedia untuk wikiteks juga. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * Mulai saat ini, mana-mana wiki boleh mengehadkan penyuntingan dalam ruang nama "Pengguna" hanya kepada pemilik laman dan kumpulan pengguna tertentu. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Baca pendokumenan konfigurasi]] untuk mengetahui lebih lanjut. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:50, 27 Julai 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == Jemputan pengundian Farishhamka sebagai penyelia == Salam sejahtera kepada ahli Wikipedia sekalian, Anda dijemput untuk membuat [[Wikipedia:Penyelia/Pengundian/Perlantikan jawatan penyelia Farishhamka 28 Julai 2026|pengundian]] ke atas [[Pengguna:Farishhamka|Farishhamka]] sebagai [[Wikipedia:Penyelia|penyelia]] di Wikipedia Bahasa Melayu. Laman pengundian telah dicipta dan anda sudah boleh mengundi pada bila-bila masa. Sekiranya anda mempunyai apa-apa soalan untuk diajukan kepada calon, anda dibenarkan berbuat demikian di bahagian yang telah disediakan. Kami berharap anda semua boleh bersama-sama melakukan undian sama ada bersetuju atau tidak bersetuju dengan rasional. Kerjasama anda amatlah kami hargai dengan jutaan terima kasih. Sekiranya anda mempunyai permasalahan berhubung pengundian, sila [[Wikipedia:Penyelia/Senarai penyelia|hubungi mana-mana penyelia]]. Sekian, [[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 07:27, 28 Julai 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Hakimi97@mswiki yang menggunakan senarai di https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Pengguna:Hakimi97/MassMessage&oldid=6913182 --> == ''The Signpost'': 2 August 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In the media|Union drive, most prolific editor make headlines]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News and notes|Foundation rejects voluntary recognition of union, proposed board eligibility rules sharply restrict candidates]] * WikiConference: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/WikiConference|"Kurier, Signpost, wikipress: You can be a Wikimedia journalist" - Wikimania presentation by User:Noé Recap]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In focus|Is Larry Sanger the co-founder of Wikipedia?]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Arbitration report|Think, and not just about content]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News from Diff|Meet the Wikimedians of the Year 2026!]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/On the bright side|The beautiful game]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Traffic report|Odyssey and Oyarzabal]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Comix|Well-spotted]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:18, 2 Ogos 2026 (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:JPxG@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30775662 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plot of Prats de Molló]]'''<br /> <small>''([[:ca:Fets de Prats de Molló]])&#32;([[:es:Complot de Prats de Molló]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''plot of Prats de Molló''' was an attempted military invasion of Catalonia carried out from France to achieve its independence planned by Francesc Macià and the leadership of the Estat Català party, discovered and aborted in 1926. The plan consisted of the penetration of two columns (one from Saint-Laurent-de-Cerdans, the other from Coll d'Ares), which were to occupy Olot and proclaim the Catalan Republic. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 03:11, 3 Ogos 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30879613 --> == Berita Teknologi: 2026-32 == <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Kemas kini untuk penyunting''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Pasukan Pengalaman Pembaca]] telah membangunkan sebuah ''[https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de demo tampalan (patch demo)]'' yang membalut palang alat laman kepada dua baris apabila ruang mendatar tidak mencukupi untuk semua butang. Hal ini bertujuan untuk mengurangkan kesesakan dalam palang alat Vector 2022, yang boleh berlaku pada beberapa edisi bahasa Wikipedia pada lebar skrin tertentu. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * Pasukan Pengalaman Pembaca merancang untuk melancarkan [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Senarai Bacaan]], yang turut merupakan sebuah [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|butir Senarai Hajat Komuniti]], kini tersedia untuk dicuba dalam versi beta serta didayakan dalam bentuk ciri penuh pada bulan September. Sebelum itu, bantuan penterjemah sukarela diperlukan untuk [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate terjemahan rentetan] ke dalam sejumlah bahasa yang ada. Ciri ini menyokong matlamat membaca dan pembelajaran di Wikipedia. * Minggu depan, jadual isi kandungan pada laman fail Wikimedia Commons akan diperbaik dengan menggabungkan jadual isi kandungan laman fail dengan jadual isi kandungan laman. Hal ini akan memudahkan pemahaman struktur laman fail, menavigasi ke bahagian tertentu, dan berkongsi pautan ke bahagian individu. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:24}} {{PLURAL:24|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. Contohnya, isu yang melibatkan beberapa imej [[w:TIFF|TIFF]] gagal dimuatkan selepas mengklik lakaran kecilnya, menyebabkan imej yang rosak dipaparkan bukannya imej bersaiz penuh, kini telah dibetulkan. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * Pemilih pembolehubah dan fungsi dalam AbuseFilter (Penapis Salah Guna) telah dikemas kini untuk menyokong carian dan autolengkap. Hal ini akan membolehkan penyelenggara penapis mencari pembolehubah atau fungsi yang dikehendaki dengan lebih cepat. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * Format-format MJPEG dan VP8 telah dialih keluar daripada pemain video. Sebaliknya, format MP4 (MPEG-4 Bahagian 2) telah ditambah, yang menyediakan video berkualiti tinggi kepada peranti iPhone yang lebih lama. Hal ini mungkin mengambil masa beberapa minggu untuk mengemas kini semua video sedia ada secara retroaktif. Format lalai untuk peranti moden kekal sama (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:47, 3 Ogos 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Composizione VII]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Composition VII - Wassily Kandinsky, GAC.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Composizione VII''' (Композиция VII o Zu Komposition 7) è un olio su tela del 1913, realizzato dal pittore russo Vasilij Vasil'evič Kandinskij e conservato nella Galleria Tret'jakov di Mosca. Prodotto centrale del pittore russo nel periodo 1910-1915, essa è considerata l'opera che certificò la raggiunta maturità creativa da parte di Kandinskij, rappresentando anche l'apice della sua energia creativa. È considerato il più rappresentativo tra i lavori completati durante l'anno del successo internazionale dell'artista, simboleggiando il punto di emancipazione definitivo dell'Astrattismo. Opera più grande mai realizzata dall'artista per dimensione, facente parte della serie denominata Composizioni, rappresenta un'allegoria dell'Apocalisse, di cui riprende il tema e lo propone in una versione astratta, trasfigurata dalla realtà in una forma composta da sole linee e colori. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Pengguna:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Perbincangan pengguna:MediaWiki message delivery|bincang]]) 02:24, 10 Ogos 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Shizhao@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30889664 --> == Berita Teknologi: 2026-33 == <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Berita Teknologi]]''' terkini daripada komuniti teknikal Wikimedia. Sila beritahu pengguna lain tentang perubahan ini. Bukan semua perubahan akan menjejaskan anda. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Terjemahan]] telah pun tersedia. '''Kemas kini untuk penyunting''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item senarai hajat]] Pintar Carta (ChartWizard) baharu kini [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|tersedia di Wikimedia Commons]] untuk pengguna yang berminat untuk mencipta carta daripada data mereka sendiri. Alat bestari ini menjadikan [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|sambungan Chart]] lebih mesra pemula dengan membenarkan penyunting mencipta carta, seperti carta palang dan carta pai, tanpa perlu menggunakan JSON. Para pengguna masih boleh bertukar kepada penyunting JSON jika mereka mahu. Maklum balas tentang alat baharu ini dialu-alukan di [[m:Talk:Community Wishlist/W414|laman perbincangan hajat]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Lihat kesemua {{formatnum:19}} {{PLURAL:19|tugasan}} serahan komuniti yang [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|telah diselesaikan pada minggu lalu]]. Contohnya, sebuah isu berkenaan widget Gambar Hari Ini pada aplikasi iOS Wikipedia memaparkan imej yang sama setiap hari dan bukannya dikemas kini setiap hari, kini telah dibetulkan. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Kemas kini untuk penyumbang teknologi''' * Imej-imej SVG [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|formula matematik]] akan dijana tidak lama lagi dalam pelayar bukannya lagi pada pelayan. MathML akan terus dijana pada pelayan dan dipaparkan dalam pelayar tanpa JavaScript. Wikibuku akan melihat perubahan ini pada 12 Ogos, Wikisumber pula pada 19 Ogos dan Wikipedia pada 20-27 Ogos. Anda boleh cuba ciri ini dengan memilih "Pemaparan MathJax sebelah pelanggan" dalam pilihan anda. Perubahan ini merupakan sebahagian daripada usaha-usaha [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|penamatan RESTBase]] dan [[phab:T431372|penamatan Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * <span class="mw-translate-fuzzy">Laman-laman kategori tidak lama lagi akan menyokong pengisihan entri mengikut masa ia ditambah ke dalam kategori. Hal ini akan memudahkan pencarian laman yang dikategorikan baru-baru ini atau sudah dikategorikan sejak lama. Hal ini bakal meningkatkan aliran kerja untuk kategori penyelenggaraan seperti tunggakan penghapusan dan lain-lain tugasan semakan berasaskan masa. Anda boleh menggunakan argumen URL <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> dalam paparan kategori untuk mengisih entri.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gajet]] dan skrip pengguna pada wiki Wikimedia kini boleh menggunakan [[phab:T395347|ciri ES2018]] dan [[phab:T419142|ciri ES2019]] dalam kod JavaScript. Sebelum ini, platform ini hanya membenarkan sehingga ES2017. MediaWiki telah mengesahkan kod sumber untuk melindungi fungsi daripada ralat sintaks dan untuk memastikan skrip sah dalam semua [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|pelayar yang disokong]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Item berulang]] Kemas kini kod terperinci kemudian pada minggu ini: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' disediakan oleh [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|penulis Tech News]] dan dihantar oleh [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Sumbang]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Terjemah]]&nbsp;• [[m:Tech|Dapatkan bantuan]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Beri maklum balas]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Melanggan atau menyahlanggan]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:46, 10 Ogos 2026 (UTC) <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:STei (WMF)@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == ''This Month in GLAM'': July 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VII, July 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/From the team|From the team]]: July and Wikimania Have Come and Gone * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Strategic Workshops, Academic Publications, and Bidding Farewell to NeuroMat * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Colombia at Wikimania 2026: panel on how the far-right affects open knowledge institutions * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: From Al-Ahram to Zamalek: Exploring Archives and Art Galleries * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/France report|France report]]: GLAM Presentations at Wikimania 2026 + Wiki Fashion Show * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Launch of Wikifying a Conference handbook; Wikipedia Workshop at Te Toi Uku * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki partnerships continue opening collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: At Wikimania and copyright process * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Faces and Masks - the interwoven relation, Wikimania Paris * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/UK report|UK report]]: Wikimania report + New articles in Hindi * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/USA report|USA report]]: GLAM USA Report (Past & Upcoming) * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Academic paper in preparation * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Knowledge Park report]]: Preserving Islamic Cultural Heritage: The GLAM and Metadata Impact of Wiki Loves Ramadan 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] 00:04, 12 Ogos 2026 (UTC)</div> <!-- Pesanan dihantar oleh Pengguna:Romaine@metawiki yang menggunakan senarai di https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30901934 --> 4hpt9tv980s1ftns56nhigyq2t7r26k 0 936990 6925727 6924697 2026-08-12T06:12:14Z Skuad WP 361782 /* */ 6925727 wikitext text/x-wiki {{Chinese name|Wong}} {{Infobox Politician | image = | imagesize = | honorific-prefix = | name = Wong Chen | honorific-suffix = | native_name = {{nobold|{{lang|zh-hans|黄基全}}}} | caption = | office1 = Pengerusi bukan Eksekutif Malaysia Debt Ventures (MDV) | term_start1 = 23 Mei 2023 | term_end1 = | primeminister1 = [[Anwar Ibrahim]] | minister1 = [[Chang Lih Kang]] | constituency_MP2 = [[Subang (kawasan persekutuan)|Subang]], [[Selangor]] | parliament2 = Malaysia | term_start2 = 6 Mei 2013 | term_end2 = 10 Ogos 2026 | predecessor2 = {{Logo kecil PKR}} [[Gwo-Burne Loh]] | majority2 = 28,827 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]])<br />92,353 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]]) <br/> 115,074 ([[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]]) | office3 = Ahli Majlis Pimpinan Pusat [[PKR]] (dipilih) | term_start3 = | term_end3 = | predecessor3 = | successor3 = | president3 = [[Anwar Ibrahim]] | birth_date = {{birth date and age|1968|12|18|df=yes}} | birth_place = [[Petaling Jaya]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | party = [[Parti Keadilan Rakyat]] (PKR)<br>(—2026)<br>[[Parti Bersama Malaysia]] (BERSAMA)<br>(sejak 2026) | occupation = Ahli politik | profession = Peguam | relations = | spouse = | children = | website = {{url|wongchen.com}} | footnotes = | alma_mater = United World College of South East Asia<br>University of Warwick | otherparty = [[Pakatan Rakyat]] (PR) {{small|(2009–2015)}}<br />[[Pakatan Harapan]] (PH) {{small|(2015–2026)}} }} '''Wong Chen''' (lahir 18 Disember 1968) ialah [[ahli politik]] [[Malaysia]] berketurunan [[Cina]]. Beliau pernah berkhidmat sebagai Ahli Parlimen {{Parlimen|Subang}} pada 2013 hingga 2026. Beliau ialah ahli [[Parti Bersama Malaysia]] (BERSAMA). Wong Chen pernah menyandang sebagai ahli [https://www.parlimen.gov.my/notis-jawatankuasa-pilihan-khas.html?uweb=dr& Jawatankuasa Pilihan Khas Kewangan dan Ekonomi] bersama beberapa Ahli Parlimen lain daripada kerajaan dan pembangkang. == Latar belakang == Wong Chen dilahirkan di Hospital Assunta, [[Petaling Jaya]] pada 18 Disember 1968 dan menghabiskan zaman kanak-kanak di [[Kuala Lumpur]] dan [[Kota Bharu]], [[Kelantan]]. Bapanya ialah ahli perniagaan yang bekerja sendiri, manakala ibunya ialah seorang suri rumah. Beliau mempunyai tiga adik beradik, dua adik lelaki dan seorang adik perempuan. Walaupun Chen dilahirkan di Petaling Jaya, beliau menghabiskan banyak masa awal di Kota Bharu di mana perniagaan bapanya didasarkan dan ini juga di mana beliau menerima pendidikan utamanya. Beliau meneruskan pengajiannya dengan menghadiri [[United World College of South East Asia]] di Singapura. Seterusnya selepas menamatkan sekolah menengah, beliau melanjutkan pendidikan akademiknya dengan membaca Undang-undang dan menerima ijazah undang-undangnya dari Universiti Warwick.<ref name="wongchen.com">[https://www.wongchen.com/about "About Wong Chen"]</ref> Setelah menamatkan universiti, Chen kembali ke kampung halamannya Kota Bharu dan mula mengamalkan undang-undang. Semasa berkhidmat di Kota Bharu, beliau juga melakukan aktiviti kemasyarakata dengan membantu golongan miskin di luar bandar dan tidak berdaya melalui biro bantuan perundangan tempatan. Selepas menghabiskan lima tahun di kampung halamannya, beliau kemudian berpindah ke Kuala Lumpur di mana beliau menjadi seorang peguam yang mengkhusus dalam undang-undang korporat dan teknologi maklumat. Semasa [[Krisis Kewangan Asia 1997]], beliau mula memendam perasaan yang kuat dalam politik Malaysia terutamanya selepas [[Reformasi (Malaysia)|Pergerakan Reformasi]].<ref name="wongchen.com" /> == Kerjaya politik == Wong Chen menyertai PKR pada tahun 2009 secara tidak sengaja. Beliau diminta oleh seorang pelanggan untuk membantu pembentukan [[Pakatan Rakyat]] dan akhirnya menyertai parti itu sebagai penasihat ''ad-hoc''.<ref>{{cite web|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2013/05/26/Harry-Potter-Wong-casts-his-spell/|title='Harry Potter Wong' casts his spell - Nation - The Star Online|website=www.thestar.com.my}}</ref> Beliau bertindak sebagai peguam dan merangka perlembagaan Pakatan Rakyat dan mengemukakan dokumen kepada ROS (Pendaftar Pertubuhan). Beliau bermula sebagai penasihat ''ad-hoc'' kepada parti dan bekerja dengan [[Rafizi Ramli]] dalam [[GST]]. Kemudian pada tahun 2011 beliau dilantik menjadi pengerusi Biro Pelaburan dan Perdagangan PKR.<ref name="wongchen.com" /> Beliau ditugaskan untuk mewujudkan dasar ekonomi dan perdagangan untuk parti itu. Dalam kapasiti itu, beliau memberi persidangan akhbar mengenai pelbagai subjek termasuk [[FGV]], [[1MDB]] dan eksport minyak sawit.<ref>{{cite web|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2013/01/11/fgvh-shares-epf-kwap-incur-losses/|title=FGVH shares: EPF, KWAP incur losses|date=11 January 2013|publisher=}}</ref> Beliau adalah salah seorang ahli politik pertama yang bercakap terhadap 1MDB dan khususnya dalam terbitan bon 1MDB pada tahun 2013.<ref>{{cite web|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2013/04/22/pkr-explain-1mdb-bond-issuance/|title=PKR: Explain 1MDB bond issuance|date=22 April 2013|publisher=}}</ref> [[Financial Times]] menemubualnya mengenai perkara itu dan menggambarkannya sebagai "bintang PKR yang semakin meningkat".<ref>{{cite web|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/ed31cbde-b222-11e2-8540-00144feabdc0.html#axzz3XkVdO9gc|title=Subscribe to read|website=Financial Times}}</ref> Seterusnya beliau ditemubual oleh [[Reuters]], [[Wall Street Journal|Asian Wall Street Journal]] dan [[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]. Selepas [[Pilihan raya umum Malaysia 2013|pilihan raya umum 2013]], beliau menjadi ahli parlimen dan terus bercakap tentang pelbagai isu termasuk GST, 1MDB dan juga landskap ekonomi umum Malaysia. Sebagai Ahli Parlimen beliau juga memberikan pandangan mengenai isu-isu sosial dan hak asasi manusia termasuk Pencegahan Akta Keganasan dan Akta Hasutan.<ref>{{cite web|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2015/03/31/pota-puts-too-much-power-in-home-ministers-hands/|title=POTA puts too much power in Home Minister’s hands|date=31 March 2015|publisher=}}</ref> === Parlimen === Wong Chen pertama kali dipilih ke Parlimen pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2013|Pilihan Raya Umum Malaysia ke-13]], memenangi kerusi Kelana Jaya dengan menewaskan calon [[Barisan Nasional]] (BN) Loh Seng Kok. Selepas pilihan raya umum, beliau menjadi ahli parlimen dan terus bercakap mengenai pelbagai isu termasuk GST, 1MDB dan juga landskap ekonomi umum Malaysia. Sebagai ahli parlimen beliau juga memberi pandangan tentang isu sosial dan hak asasi manusia termasuk Akta Pencegahan Keganasan dan Akta Hasutan. Pada 10 Ogos 2026, beliau mengumumkan peletakan jawatan sebagai Ahli Parlimen Subang.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2026/08/1600116/wong-chen-sahkan-lepas-jawatan-ahli-parlimen-subang-kuat-kuasa-hari|title=Wong Chen sahkan lepas jawatan Ahli Parlimen Subang kuat kuasa hari ini {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2026-08-10}}</ref> === Penglibatan Antarabangsa === Di peringkat antarabangsa, Wong Chen mewakili Parlimen Malaysia untuk Perhimpunan Antara Parlimen ASEAN (AIPA), mewakili Kumpulan Kerja Asia-Pasifik bagi Kumpulan Kerja Sains, Teknologi, Kesatuan Antara Parlimen (IPU) dan ahli Parlimen ASEAN untuk Manusia. Hak (APHR) === Ahli Pimpinan Pusat KEADILAN === Pada 2022, Wong Chen bertanding dalam Pemilihan Parti Keadilan atau dikenali sebagai Pemilihan Keadilan 2022. Beliau bertanding untuk jawatan Majlis Pimpinan Pusat bersama 73 calon lain untuk jawatan itu yang terdiri daripada ahli parti lain termasuk Ahli Parlimen dan Ahli Dewan Undangan Negeri. Wong Chen dipilih selepas memperoleh 697 undi dan mencapai 20 teratas untuk jawatan itu. ==Keputusan pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]]<ref>http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan/selangor_p104.htm</ref><ref>https://www.nst.com.my/news/politics/2018/05/367840/wong-chen-sweeps-subang-parliamentary-seat-92353-majority</ref><ref>https://election.thestar.com.my/selangor.html</ref><ref name="election results">{{cite web|url=http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php|title=Keputusan Pilihan Raya Umum Parlimen/Dewan Undangan Negeri|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]]|accessdate=27 April 2010}} Percentage figures based on total turnout.</ref><ref name="undiinfo">{{Cite web | title = Malaysia General Election | work = undiinfo Malaysian Election Data | publisher = [[Malaysiakini]] | url = http://undi.info/# | accessdate = 4 February 2017}} Results only available from the [[Pilihan raya umum Malaysia 2004|2004 election]].</ref><ref>{{cite web|url=http://resultpru13.spr.gov.my/module/keputusan/paparan/paparan_laporan.php|title=KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM 13|work=Sistem Pengurusan Maklumat Pilihan Raya Umum|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |accessdate=24 March 2017}}</ref><ref name="Utusan PRU 13 results">{{cite web|url=http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan/melaka_p136.htm|title=PRU-13|work=Utusan|accessdate=26 October 2014|archive-date=2014-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20141107003528/http://ww2.utusan.com.my/utusan/special.asp?pr=PilihanRaya2013&pg=keputusan%2Fmelaka_p136.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="GE14 results">{{cite web|url=https://keputusan.spr.gov.my/|title=SEMAKAN KEPUTUSAN PILIHAN RAYA UMUM KE - 14|publisher=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |accessdate=17 May 2018}} Percentage figures based on total turnout.</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] | rowspan=2|'''P104 [[Kelana Jaya (kawasan persekutuan)|Kelana Jaya]]''' | rowspan=2 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=2|{{nowrap|'''Wong Chen'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) | rowspan=2 align="right" |'''56,790''' | rowspan=2|'''66.72%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Loh Seng Kok ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) |align="right" |27,963 |32.85% | rowspan=2|86,571 | rowspan=2|28,827 | rowspan=2|85.44% |- |{{Party shading/Independent}} | |Toh Sin Wah ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |363 |0.43% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] | rowspan=5|'''P104 [[Subang (kawasan persekutuan)|Subang]]''' | rowspan=3 {{Party shading/Keadilan}} | | rowspan=3|{{nowrap|'''Wong Chen'''}} ([[Persatuan Cina Malaysia|'''PKR''']]) | rowspan=3 align="right" |'''104,430''' | rowspan=3|'''83.08%''' |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |Tan Seong Lim ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) |align="right" |12,077 |align="right" |9.61% | rowspan=3|126,883 | rowspan=3|92,353 | rowspan=3|86.66% |- |{{Party shading/PAS}} | |Mohd Shahir Mohd Adnan ([[Parti Ikatan Bangsa Malaysia|IKATAN]]) |align="right" |9,025 |align="right" |7.18% |- |{{Party shading/Independent}} | |Toh Sin Wah ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) |align="right" |173 |align="right" |0.14% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] |rowspan=2 {{Party shading/PH}} | |rowspan=2|{{nowrap|'''Wong Chen'''}} ([[Parti Keadilan Rakyat|'''PKR''']]) |rowspan=2 align="right" |'''138,259''' |rowspan=2|'''77.68%''' |bgcolor={{Party color|Perikatan Nasional}} | |Ang Hiang Ni ([[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]) |align="right" |23,185 |13.03% | rowspan=3|179,578 | rowspan=3|115,074 | rowspan=3|77.07% |- |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |[[Kow Cheong Wei]] ([[Persatuan Cina Malaysia|MCA]]) |align="right" |16,539 |align="right" |9.29% |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} {{Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14}} [[Kategori:Kelahiran 1968]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Cina]] [[Kategori:Kristian Malaysia]] [[Kategori:Anggota Parti Keadilan Rakyat]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ahli pembangkang Kerajaan Muhyiddin Yassin]] [[Kategori:Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15]] e539lkrnukt1tcvj7ns8o3k2bq8zli1 0 937278 6925365 6893551 2026-08-11T12:56:12Z ZenZephyr17 400894 Maklumat artikel yang telah dikemas kini dan ditambah baik, termasuk perincian, pemformatan serta pembetulan tatabahasa. 6925365 wikitext text/x-wiki {{Bezakan|Kampung Sungai Damit Pemadang}}{{Infobox settlement |name = Kampung Pemadang |other_name = کامڤوڠ ڤمندڠ |settlement_type = [[Kampung di Brunei|Kampung]] |image_skyline = |imagesize = |image_alt = |image_caption = |image_flag = |flag_alt = |image_seal = |seal_alt = |image_shield = |shield_alt = |etymology = |nickname = |motto = <!-- map(s) and coordinates --> |image_map = |map_alt = |map_caption = |pushpin_map = Brunei |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = Peta yang menunjukkan Kampung Pemadang di Brunei |pushpin_label_position = right |coordinates = {{coord|qid=Q61112674|region:BN_type:city(38)|display=inline,title}} |coor_pinpoint = Kampung Pemadang |coordinates_footnotes = <!-- subdivisions --> |subdivision_type = [[Senarai negara berdaulat|Negara]] |subdivision_name = {{flag|Brunei}} |subdivision_type1 = [[Daerah di Brunei|Daerah]] |subdivision_name1 = [[Daerah Tutong|Tutong]] |subdivision_type2 = [[Mukim di Brunei|Mukim]] |subdivision_name2 = [[Mukim Tanjong Maya|Tanjong Maya]] <!-- divider --> |established_title = |established_date = |founder = |seat_type = |seat = |government_footnotes = |government_type = |governing_body = |leader_party = |leader_title = Ketua kampung |leader_name = <!-- isi hanya jika ada --> |leader_title1 = Pemangku {{br}}ketua kampung |leader_name1 = <!-- isi hanya jika ada --> |unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> |area_footnotes = |area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> |area_note = |area_water_percent = |area_rank = |area_blank1_title = |area_blank2_title = <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = 2.249 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = <!-- hectares --> |area_total_ha = |area_land_ha = |area_water_ha = |area_urban_ha = |area_rural_ha = |area_metro_ha = |area_blank1_ha = |area_blank2_ha = |length_km = |width_km = |dimensions_footnotes = |elevation_footnotes = |elevation_m = |population_footnotes = <ref name="Penduduk 2021">{{Cite web |url=https://deps.mofe.gov.bn/DEPD%20Documents%20Library/DOS/POP/2021/ANNEX%20C.pdf |title=Laporan Banci Penduduk dan Perumahan 2021 |publisher=Jabatan Perangkaan, Jabatan Perancangan dan Kemajuan Ekonomi}}</ref> |population_as_of = 2021 |population_total = 30 |population_density_km2 = auto |population_note = |population_demonym = |timezone = [[Waktu Brunei Darussalam|BNT]] |utc_offset1 = +8 |postal_code_type = [[Poskod]] |postal_code = TD1941<ref name="poskod">{{cite web|url=http://post.gov.bn/Documents/Buku%20Poskod%20Edisi%20Kedua.pdf|title=Buku Panduan Poskod Negara Brunei Darussalam <nowiki>[Edisi Kedua]</nowiki>|website=post.gov.bn|page=37|access-date=23 Oktober 2018|archive-date=2018-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016032535/http://post.gov.bn/Documents/Buku%20Poskod%20Edisi%20Kedua.pdf|url-status=dead}}</ref> |website = <!-- {{URL|example.com}} --> |footnotes = }} '''Kampung Pemadang''' ialah sebuah [[kampung di Brunei|kampung]] di [[Daerah Tutong]], [[Brunei]]. Ia merupakan salah sebuah kampung di bawah [[Mukim Tanjong Maya]]. Poskod bagi Kampung Pemadang ialah TD1941.<ref name="poskod"/> Kampung ini mempunyai penduduk seramai 30 orang pada tahun 2021.<ref name="Penduduk 2021"/> ==Geografi== Kampung Pemadang terletak di kawasan luar bandar [[Daerah Tutong]] dan merupakan salah sebuah kampung dalam [[Mukim Tanjong Maya]]. Kawasan kampung terdiri daripada penempatan luar bandar dan persekitaran semula jadi.<ref>{{Cite web |url=https://maps.survey.gov.bn/product/223582 |title=Mukim Tanjong Maya |publisher=Jabatan Ukur, Kementerian Pembangunan, Brunei Darussalam}}</ref> ==Penduduk== Menurut Banci Penduduk dan Perumahan Brunei 2021, Kampung Pemadang mempunyai seramai 30 orang penduduk, terdiri daripada 12 lelaki dan 18 perempuan. Kesemua penduduk dikategorikan sebagai penduduk kawasan luar bandar.<ref>{{Cite web |url=https://h2878021.stratoserver.net/en/brunei/tutong/admin/tanjong_maya/30409__kampung_pemadang/ |title=Kampung Pemadang |publisher=Department of Economic Planning and Development, Brunei Darussalam}}</ref> Pada tahun 2016, kampung ini mempunyai 38 orang penduduk, manakala pada tahun 2011 jumlah penduduknya ialah 31 orang.<ref>{{Cite web |url=https://h2878021.stratoserver.net/en/brunei/tutong/admin/tanjong_maya/30409__kampung_pemadang/ |title=Kampung Pemadang |publisher=Department of Economic Planning and Development, Brunei Darussalam}}</ref> ==Pentadbiran== Kampung Pemadang berada di bawah pentadbiran [[Mukim Tanjong Maya]], [[Daerah Tutong]].<ref>{{Cite web |url=https://www.tutong.gov.bn/direktori-pmkk/ |title=Direktori Penghulu Mukim & Ketua Kampung Daerah Tutong |publisher=Jabatan Daerah Tutong}}</ref> == Lihat juga == * [[Senarai kampung di Brunei]] * [[Kampung Penapar]] * [[Kampung Pangkalan Ra'an]] * [[Kampung Kuala Abang, Brunei|Kampung Kuala Abang]] == Rujukan == {{reflist}} {{Daerah Tutong}} [[Kategori:Kampung di Daerah Tutong|Pemadang]] {{tunas-geo-Brunei}} 5ngg6mcs4uj8lve3g07zczekj8zzuc2 0 942215 6925457 6857135 2026-08-11T15:27:12Z Tofeiku 106751 terjemah 6925457 wikitext text/x-wiki {{pengesahan|tarikh=Ogos 2018}} {{Infobox royalty | name = Alauddin Riayat Shah | title = [[Sultan Pahang]] dan [[Yang di-Pertuan Besar]] [[Negeri Pahang]] ke X III [13] | image = | caption = | succession = Sultan dan Yang di-Pertuan Besar Negeri Pahang | moretext = ke 13 | reign = 1614 &ndash;1615 | coronation = | investiture = | predecessor = [[Sultan Abdul Ghafur Muhiuddin Shah]] | successor = [[Sultan Abdul Jalil Shah III]] | regent = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | burial_date = | burial_place = | queen = - | spouse 1 = | issue = | full name = | given_name = | regnal name = | posthumous name = | house = [[Kesultanan Melaka]] | royal house = Dinasti Melaka | dynasty = | mother = [[Pengiran Fatimah Zohra binti Sultan Saiful Rizal, Brunei]] | father = [[Sultan Abdul Ghafur Muhiuddin Shah]] | religion = Islam | occupation = | signature = }} '''Sultan Alauddin Riayat Shah ibni Almarhum Sultan Abdul Ghafur Muhiuddin Shah''' ialah Sultan Pahang ke-13 yang memerintah dari 1614 hingga 1615. Baginda merampas takhta selepas membunuh bapanya, [[Sultan Abdul Ghafur Muhiuddin Shah]] dan abangnya, Raja Muda Abdullah. Nama baginda dikenal pasti berdasarkan penemuan perjanjian dengan mohor yang dilampirkan dalam [[Arkib Kebangsaan Portugis]] di [[Lisbon]].<ref>[[Alauddin Riayat Shah of Pahang#CITEREFBuyers2009|Buyers 2009]], Pahang - Genealogy of Melaka dynasty</ref> Ada catatan bahawa baginda memasuki hubungan perjanjian dengan [[Melaka Portugis|Portugis Melaka]] pada 16 Ogos 1614. Sehingga itu, namanya tidak diketahui oleh sejarawan. Meterai itu kini merupakan meterai yang paling awal diketahui dari [[Semenanjung Melayu]].<ref>[[Alauddin Riayat Shah of Pahang#CITEREFBuyers2009|Buyers 2009]], Pahang - Genealogy of Melaka dynasty</ref> Pada tahun 1615, [[Kesultanan Aceh]] di bawah [[Sultan Iskandar Muda]] menyerbu Pahang, memaksa Alauddin Riayat Shah untuk berundur ke pedalaman. Namun dia terus menjalankan beberapa kuasa pemerintah dan menghadapi beberapa serangan yang lebih besar oleh orang Aceh pada tahun 1617,1635 dan 1638 dan dari Johor pada tahun 1638. Pemerintahannya di pengasingan dianggap secara rasmi berakhir setelah pemasangan saudara jauh, [[Raja Bujang]] ke takhta Pahang pada tahun 1615. Raja Bujang yang memerintah sebagai [[Sultan Ali Jalla Abdul Jalil Shah II]] akhirnya digulingkan dalam pencerobohan Aceh pada tahun 1617, tetapi dikembalikan kepada takhta Pahang dan juga ditabal sebagai [[Sultan Johor]] baru setelah kemangkatan paduka ayahanda saudaranya, [[Sultan Abdullah Ma'ayat Shah]] pada tahun 1623. Peristiwa ini membawa kepada kesatuan mahkota Pahang dan Johor, dan penubuhan rasmi [[Empayar Johor]].<ref>[[Alauddin Riayat Shah dari Pahang#CITEREFBuyers2009|Buyers 2009]], Pahang - Genealogy of Melaka dynasty</ref> == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Sultan Pahang - Melaka]] [[Kategori:Sejarah Aceh]] [[Kategori:Sejarah Melayu]] [[Kategori:Sejarah Malaysia]] [[Kategori:Raja yang turun takhta]] [[Kategori:Sultan dan pemerintah Pahang abad ke-17]] ec08mz1fbtivmxi5qqt155u55ftvdf6 0 950899 6925614 6910693 2026-08-12T03:28:28Z ApanZ 279359 6925614 wikitext text/x-wiki {{about|stesen LRT|bandar|Bandar Glenmarie}} {{Infobox station | name = {{KLRT code|KJ|27}} Glenmarie <br> {{KLRT code|SA|07}} Glenmarie 2<br>{{lang|ms|{{Script|Arab|ݢلينماري}}}} | type = [[File:Rapid KL Logo.svg|Rapid KL Logo|60px]] {{!}} Stesen [[Transit aliran ringan|LRT]] | image = Jalan Lapangan Terbang Subang (FT15) 1.jpg | image_caption = Stesen LRT Glenmarie ([[Laluan Kelana Jaya]]) dari Jalan Lapangan Terbang Subang | address = Stesen LRT Glenmarie,<br>Jalan Lapangan Terbang Subang,<br>40150 [[Shah Alam]],<br>[[Selangor]], [[Malaysia]]. | coordinates = {{Coord|3|5|46|N|101|35|25|E|display=title,inline}} | owned = [[Prasarana Malaysia]] | structure = Bertingkat | parking = 562 petak parkir | bicycle = 20 petak basikal | code = {{rint|my|5}}: {{KLRT color code|KJ|27}} <br> {{rint|my|11}}: {{KLRT color code|SA|07}} | opened = {{rint|my|5}} {{Start date and age|df=yes|2016|06|30}} <br> {{rint|my|11}} {{Start date and age|df=yes|2026|06|29}} | line = {{rint|my|5}} {{KLRT lines|5|x}} <br> {{rint|my|11}} {{KLRT lines|11|x}} | platform = {{rint|my|5}}: 1 [[platform tengah]] <br> {{rint|my|11}}: 2 [[platform sisi]] | tracks = {{rint|my|5}}: 2 <br> {{rint|my|11}}: 2 | baggage_check = | services = {{Adjacent stations|system1 = Rapid KL |line1 = Kelana Jaya|left = Ara Damansara |right = Subang Jaya |line2 = Shah Alam |left2 = Subang |right2 = Kerjaya |line3 = Shah Alam |left3 = Subang |right3 = Temasya |note-mid3 = Perkhidmatan akan datang (2031) }} | ADA = Ya {{access icon}} | connections = {{bus icon}} [[Rapid Bus]]: [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#700-799|T774]] }} '''Stesen LRT Glenmarie''' adalah stesen [[transit aliran|transit aliran ringan (LRT)]] berintegrasi di Glenmarie (Seksyen U1), [[Shah Alam]] yang juga terletak berhampiran dengan sempadan perbandaran [[Kelana Jaya]] dan [[Subang, Petaling|Subang]] yang dikhidmat oleh [[Laluan Kelana Jaya]] dan [[Laluan Shah Alam]]. Bahagian stesen di bawah Laluan Shah Alam dinamakan sebagai '''Stesen LRT Glenmarie 2'''. == Sejarah == Bahagian stesen di bawah Laluan Kelana Jaya dibuka dan mula beroperasi kepada perkhidmatan umum pada 30 Jun 2016, sebahagian daripada projek pemanjangan dan penyambungan jajaran laluan ke [[Putra Heights]], Selangor.<ref>{{cite news |url=http://english.astroawani.com/malaysia-news/new-lrt-kelana-jaya-line-extension-open-june-30-scheduled-102490 |title=New LRT Kelana Jaya line extension to open June 30 as scheduled |date= 15 Apr 2016 |website= Astro Awani|author= |archive-url= https://web.archive.org/web/20190508072540/http://english.astroawani.com/malaysia-news/new-lrt-kelana-jaya-line-extension-open-june-30-scheduled-102490 |archive-date= 8 Mei 2019|url-status=dead |access-date=18 Mei 2019}}</ref><ref>{{Cite news |title=LRT Kelana Jaya Line Extension Opening As Scheduled On June 30 |url=http://www.myrapid.com.my/media-centre/media-releases/2016/lrt-kelana-jaya-line-extension-opening-scheduled-june-30 |publisher=myRapid |date=2016-04-14 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160419102848/http://www.myrapid.com.my/media-centre/media-releases/2016/lrt-kelana-jaya-line-extension-opening-scheduled-june-30 |archivedate=2016-04-19 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nst.com.my/news/2016/06/154550/kelana-jaya-and-ampang-lrt-line-extension-open-june-30-scheduled |title=Kelana Jaya and Ampang LRT Line Extension to Open on June 30 as Scheduled |date=2016-06-25 |publisher=[[New Straits Times]] |url-status=live |archivedate=2016-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160626130600/http://www.nst.com.my/news/2016/06/154550/kelana-jaya-and-ampang-lrt-line-extension-open-june-30-scheduled |language=en}}</ref> Bahagian stesen di bawah Laluan Shah Alam pula dibuka dan mula beroperasi kepada perkhidmatan umum pada 29 Jun 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/06/22/lrt3-shah-alam-to-begin-service-on-june-29 |title=LRT3 Shah Alam Line to begin service on June 29 |website=TheStar |last=Lee |first=Benjamin |date=2026-06-22 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-28 |title=LRT3 Shah Alam Line launched by PM – 20 stations open to public 6am tomorrow, free rides till July 31 |url=https://paultan.org/2026/06/28/lrt3-shah-alam-line-officially-launched-by-pm-opens-to-public-6am-tomorrow-free-rides-till-july-31/ |access-date=2026-06-29 |website=Paulton.org |language=en}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2019/02/22/lrt3-now-set-for-2024-completion/1725711 |title=LRT3 now set for 2024 completion |date=2019-02-22 |website=malaymail |author=Emmanuel Santa Maria Chin |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518050045/https://www.malaymail.com/news/malaysia/2019/02/22/lrt3-now-set-for-2024-completion/1725711 |archive-date=2019-05-18|url-status=live |access-date=2019-05-18}}</ref> Dari 30 Ogos 2017 sehingga awal 2026{{Cn|date=Mei 2026}}, Credit Guarantee Corporation (CGC) Malaysia Berhad telah memperoleh hak penamaan stesen bagi stesen di bawah Laluan Kelana Jaya, yang terletak kira-kira 100 meter dari ibu pejabat CGC di Kelana Jaya, bawah [[Prasarana Malaysia#Program Hak Menamakan Stesen|program hak menamakan stesen]] oleh [[Prasarana Malaysia]]. Pada ketika itu, stesen bawah Laluan Kelana Jaya dikenali sebagai '''CGC-Glenmarie'''.<ref>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/actionline/2017/05/235389/glenmarie-lrt-station-now-cgc-glenmarie |title=Glenmarie LRT station is now CGC-Glenmarie |author=ACTIONLINE |date=1 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518050703/https://www.nst.com.my/actionline/2017/05/235389/glenmarie-lrt-station-now-cgc-glenmarie |archive-date=18 Mei 2019 |access-date=18 Mei 2019 |url-status=live}}</ref> == Ciri-ciri stesen == === Perkhidmatan === Bahagian stesen di bawah Laluan Kelana Jaya, Stesen LRT Glenmarie menyediakan perkhidmatan kereta api yang dikendalikan oleh [[Rapid Rail]] dan terletak di antara [[Stesen LRT Ara Damansara|stesen Ara Damansara]] dan [[stesen Subang Jaya]]. Kod stesen bagi stesen ini ialah KJ27. Bagi bahagian di bawah Laluan Shah Alam, Stesen LRT Glenmarie menyediakan perkhidmatan kereta api yang juga dikendalikan oleh [[Rapid Rail]] dan terletak di antara [[Stesen LRT Subang|stesen Subang]] dan [[Stesen LRT Kerjaya|stesen Kerjaya]] ([[Stesen LRT Temasya|stesen Temasya]] apabila stesen tersebut dibina dan siap kelak).<ref>{{Cite news|url=https://soyacincau.com/2023/10/13/budget-2024-5-previously-provisional-stations-along-the-lrt-shah-alam-line-will-be-built/|title=Budget 2024: 5 previously provisional stations along the LRT Shah Alam Line will be built|last=Abdul Rahman|first=Sharil|date=2023-10-13 |access-date=2023-10-13 |work=SoyaCincau|language=en|trans-title=Bajet 2024: 5 stesen simpanan sebelumnya di sepanjang Laluan LRT Shah Alam bakal dibina}}</ref><ref>{{Cite web |title=Five LRT3 stations back on track |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/06/28/five-lrt3-stations-back-on-track |date=2026-06-28 |access-date=2026-06-28 |website=The Star |language=en}}</ref> Kod stesen bagi stesen ini ialah SA07. Setiap bahagian stesen mempunyai bangunan tersendiri, serta merupakan '''stesen sambungan''' rasmi dan disambungkan melalui laluan pejalan kaki bertingkat.<ref>{{cite news|title=Eyeing 2024 to wrap it up |url=https://www.thestar.com.my/metro/metro-news/2019/02/13/eyeing-2024-to-wrap-it-up/ |date=2019-02-13 |author= |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518045519/https://www.thestar.com.my/metro/metro-news/2019/02/13/eyeing-2024-to-wrap-it-up/ |archive-date=2019-05-18 |access-date=2019-05-18}}</ref> === Lokasi stesen === Bahagian bangunan stesen di bawah Laluan Kelana Jaya terletak di atas [[Laluan Persekutuan Malaysia 15|Jalan Lapangan Terbang Subang]], manakala bahagian bangunan stesen di bawah Laluan Shah Alam pula terletak di bahu jalan [[Laluan Persekutuan Malaysia 3213|Persiaran Kerjaya]], hanya kira-kira 300 meter{{Cn|date=Julai 2026}} dari bangunan stesen Laluan Kelana Jaya. Kedua-dua bahagian stesen juga terletak kira-kira 1 kilometer daripada Persimpangan Subang [[Lebuh Raya Baru Lembah Klang|Lebuhraya Baru Lembah Klang (NKVE)]]. Kedua-dua bangunan stesen terletak di dalam kawasan "kompleks" yang sama, iaitu di timur Seksyen U1 (Glenmarie), berdekatan dengan barat Jalan Lapangan Terbang Subang dan selatan Persiaran Kerjaya. Antara mercu tanda yang terletak berhampiran dengan stesen-stesen ini termasuk: * Wisma Amfirst * Plaza Glomac * Kelana Business Center * Accentra Glenmarie * Bangunan CGC Malaysia * Lincoln University College * Stadium MBPJ === Pelan stesen === ==== Laluan Kelana Jaya ==== {{Pelan Stesen Glenmarie|5}} Bahagian stesen di bawah Laluan Kelana Jaya adalah stesen bertingkat dengan tiga tingkat: aras tanah, aras legar, dan aras platform. Stesen ini mempunyai satu [[platform tengah]] di atas ruang legar. Terdapat kemudahan bagi Orang Kurang Upaya (OKU) seperti platform mesra OKU dan lif. ==== Laluan Shah Alam ==== {{Pelan Stesen Glenmarie|11}} Bahagian stesen di bawah Laluan Shah Alam adalah stesen bertingkat dengan empat tingkat: aras tanah, aras legar bawah, aras legar atas, dan aras platform. Stesen ini mempunyai dua [[platform sisi]] di atas ruang legar atas. Terdapat kemudahan bagi Orang Kurang Upaya (OKU) seperti platform mesra OKU serta lif. === Pintu masuk dan keluar === Stesen LRT Glenmarie mempunyai tiga pintu masuk/keluar. Pintu A terletak di tengah-tengah kawasan stesen dan menghubungkan terus penumpang ke hentian bas, teksi, dan kenderaan persendirian, kawasan ''Park N' Ride'', serta jambatan pejalan kaki antara kedua-dua bahagian stesen. Pintu B terletak di timur Jalan Lapangan Terbang Subang dan menghubungkan penumpang ke Pusat Perdagangan Kelana. Pintu C terletak berdekatan bangunan stesen Laluan Shah Alam dan menghubungkan penumpang secara terus ke aras legar atas stesen tersebut serta hentian teksi, bas, dan kenderaan persendirian. {| class="wikitable" style="width:65%" |colspan=4 align="center" | {{lnl|KLRT|5}} ('''Glenmarie''') & {{lnl|KLRT|11}} ('''Glenmarie 2''') |- | colspan=4 align="center" bgcolor={{rcr|KLRT|5}}| |- | colspan=4 align="center" bgcolor={{rcr|KLRT|11}}| |- ! Pintu ! Lokasi ! Destinasi ! Gambar |- | align="center" | '''<span style="font-size: 150%">A</span>''' | '''Stesen <br> Glenmarie''' | Hentian teksi, bas, dan kenderaan persendirian <br> ''Park N' Ride'' | [[File:Glenmarie LRT Station Pintu A (250118) 01.jpg|150px]] |- | align="center" | '''<span style="font-size: 150%">B</span>''' | '''SS 7 <br> Kelana Jaya''' | Kelana Business Centre | [[File:KJ Line Glenmarie LRT Station Entrance B (220708).jpg|150px]] |- | align="center" | '''<span style="font-size: 150%">C</span>''' | '''Temasya Glenmarie''' | Hentian teksi, bas, dan kenderaan persendirian | [[File:Glenmarie 2 LRT Station Pintu C (260704) 02.jpg|150px]] |} Selain itu, terdapat 562 kotak parkir kereta untuk tujuan [[pandu dan rantau]] yang dikongsi antara kedua-dua bahagian stesen<ref>{{cite web |url=https://myrapid.com.my/bus-train/rapid-kl/park-ride/ |title= Park N' Ride - Rapid KL |access-date=2026-06-29 |website=MyRapid |language=en}}</ref> dan rak basikal yang boleh memuatkan sehingga 20 basikal bagi setiap bahagian stesen.<ref>{{cite web |url=https://myrapid.com.my/bus-train/rapid-kl/bike-ride/ |title=Bike N' Ride - Rapid KL |access-date=2026-06-29|website=MyRapid |language=en}}</ref> === Perkhidmatan bas === Perkhidmatan bas perantara [[RapidKL]] laluan [[Senarai laluan bas di Lembah Klang#700-799|T774 dan T781]] berkhidmat di stesen ini. Perkhidmatan Rapid-On-Demand bagi zon T774B (LRT Glenmarie - Seksyen 13, Shah Alam) dan T775B (LRT Glenmarie - Temasya Glenmarie) turut disediakan. == Galeri == === Laluan Kelana Jaya === {{Gallery |File:Jalan Lapangan Terbang Subang (FT15) 2.jpg|Pemandangan keseluruhan bangunan stesen dari Jalan Lapangan Terbang Subang |File:Glenmarie Station - Mapillary (6LwSFCM78AjnmzAKSvlgcM).jpg|Pemandangan jarak dekat bangunan stesen dari Jalan Lapangan Terbang Subang |File:Glenmarie LRT station outview.jpg|Pembinaan struktur stesen pada tahun 2015 |File:Glenmarie LRT Station platform level (211104) 03.jpg|Platform stesen |File:Glenmarie LRT island platform.jpg|Satu lagi pemandangan platform stesen |File:Kelana Jaya Line KLAV 127 Approaching Glenmarie Station Gombak Bound.jpg|Sebuah tren menghampiri platform stesen menghala ke Gombak |File:Train Arriving In Glenmarie Station Putra Heights Bound.jpg|Sebuah tren tiba di platform stesen menghala ke Putra Heights |File:KJ Line Glenmarie LRT Station outview (220708) 04.jpg|Pemandangan sisi luar bangunan stesen |File:Glenmarie LRT Station entrance from SAL (260704).jpg|Pemandangan pintu masuk stesen dari hubungan jambatan pejalan kaki KJL-SAL |File:KJ Line Glenmarie LRT Station concourse (220708) 03.jpg|Pemandangan kaunter perkhidmatan pelanggan stesen |File:KJ Line Glenmarie LRT Station concourse (220708) 05.jpg|Pemandangan pintu pagar tambang stesen |File:KJ Line Glenmarie LRT Station concourse (220708) 01.jpg|Pemandangan ruang legar stesen, dengan eskalator menghala ke aras platform }} === Laluan Shah Alam === {{Gallery |File:SA Line Glenmarie LRT Construction 3.jpg|Pemandangan bangunan stesen dalam pembinaan pada 2022 |File:Glenmarie 2 LRT Station (240602) 03.jpg|Pemandangan bangunan stesen dalam pembinaan pada 2024 |File:Glenmarie LRT Station platform level (211104) 07.jpg|Pembinaan tanjakan untuk Laluan Shah Alam dari landasan Laluan Kelana Jaya |File:SA07 Glenmarie 2 LRT Station building low-angle perspective view 20260723 104813.jpg|Pemandangan mendongak bangunan stesen |File:Glenmarie 2 LRT Station outview (260704) 01.jpg|Pemandangan sisi luar bangunan stesen dari hubungan jambatan pejalan kaki KJL-SAL |File:Glenmarie 2 LRT Station outview (260704) 04.jpg|Pemandangan sisi luar bangunan stesen dari Pintu C |File:Glenmarie 2 Station at night.jpg|Pemandangan sisi luar bangunan stesen pada waktu malam |File:Glenmarie 2 LRT Station faregates (260704).jpg|Pemandangan kaunter perkhidmatan pelanggan dan pintu pagar tambang stesen |File:Glenmarie 2 LRT Station concourse (260704) 07.jpg|Pemandangan ruang legar stesen, dengan eskalator menghala ke aras platform |File:Glenmarie 2 LRT Station platform (260704) 02.jpg|Pemandangan ruang platform stesen |File:Glenmarie 2 LRT Station signboard (260704) zoom.jpg|Papan tanda platform stesen }} == Rujukan == {{Reflist}} {{Klang Valley train stations}} {{DEFAULTSORT:Glenmarie}} [[Kategori:Laluan Kelana Jaya]] [[Kategori:Laluan Shah Alam]] [[Kategori:Stesen RapidKL]] [[Kategori:Stesen kereta api di Selangor|Glenmarie]] 6j403cl9e9flx3xttde1w9gcntvye8x 0 958130 6925626 6924197 2026-08-12T03:38:26Z Udin Azmi 3 412354 6925626 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Doria Rachel Jolly | image = Doria rachel jolly.jpg | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1988|1|16}} | birth_place = [[Miri]], [[Sarawak]], [[Malaysia]]<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/cinta-pertama-doria-rachel-1.636840|title='Cinta pertama' Doria Rachel|date=2 Mac 2017|publisher=Sinar Harian}}</ref> | nationality =[[Malaysia]] | other_names = | residence = [[Kuala Lumpur]] | occupation = {{flatlist| *[[Pengacara]] *[[pelakon]] }} | alma mater = Universiti Hertfordshire, [[London]] | years_active = 2007&ndash;kini | height = | weight = | spouse = | website = [http://www.doriarachel.com www.doriarachel.com] }} '''Doria Rachel Jolly''' (lahir 16 Januari 1988) merupakan seorang pengacara dan pelakon wanita [[Malaysia]]. Doria menduduki tempat ketiga dalam rancangan ''Ikon Siarawan'' [[2016]]. ''Ikon Siarawan'' merupakan sebuah program realiti terbitan [[RTM]] untuk mencari bakat baharu yang berpotensi dan berdaya saing dalam dunia penyiaran.<ref>{{cite web|url=https://www.ciksepet.com/2016/12/biodata-doria-rachel-jolly.html|title=Biodata Doria Rachel Jolly|date=14 Disember 2016|publisher=Blog Lisa}}</ref> Dia juga telah membintangi beberapa drama popular tempatan seperti Isteri Tuan Ihsan (Astro) dan Melankolia (TV3). == Kehidupan awal == Doria Rachel Jolly dilahirkan pada 16 Januari 1988 di Miri, Sarawak. Doria ialah anak sulung daripada 3 adik beradik. Doria berdarah kacukan. Dia memegang ijazah undang-undang dari Universiti Hertfordshire, London dan telah menetap di sana selama 5 tahun sebelum berpulang ke tanah air untuk memulakan kerjayanya di dalam dunia hiburan pada tahun 2016. Pada 2011 Doria pernah aktif sebagai model dan memenangi anugerah Fashionista Style Search. Dia juga telah mencuba nasib menyertai pertandingan reality pencarian bakat Britain X Factor. == Kini == Selepas penggambaran dramanya ''Kesempatan Kedua'' pada tahun 2023, Doria mendedahkan bahawa beliau sedang dalam perancangan untuk memulakan jenama kecantikan dan kosmetiknya sendiri. Pada tahun 2024, Doria secara rasmi melancarkan jenama kecantikan dan kosmetiknya yang dinamakan '''BeautiNest'''. Di bawah jenama ini, beliau telah mengeluarkan dua produk setakat ini, dan berjaya mencatatkan lebih daripada 10,000 jualan menerusi platform TikTok sahaja. Disebabkan kejayaan luar jangka perniagaannya, Doria mengumumkan dalam satu siaran langsung di TikTok bahawa beliau membuat keputusan untuk berehat seketika daripada dunia lakonan bagi memberi tumpuan kepada pengembangan jenamanya. Dua produk yang telah dilancarkan setakat ini ialah minuman sarang burung berperisa coklat dan serum penjagaan kulit. Pada tahun 2025, peminat mula tertanya-tanya sama ada Doria akan kembali berlakon. Menerusi hantaran di media sosial, beliau menyatakan bahawa walaupun kini kurang muncul di khalayak, beliau masih menerima pelbagai tawaran dan skrip hasil kejayaan karya-karyanya sebelum ini. Namun begitu, beliau lebih berhati-hati dalam memilih watak kerana tidak mahu dilabel atau terperangkap dalam satu jenis peranan sahaja dalam industri hiburan. == Filemografi == ===Televisyen === *''Ikon Siarawan'' (2016) ===Filem === *''[[Paskal (filem)|Paskal]]'' (2018) *''[[Fly By Night]]'' (2018) *''[[Wira (filem)|Wira]]'' (2019) *''Suraya'' (2020) === Telefilem === *''Ketika Daun Berzikir'' (2016) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''Ishihara'' (2018) * ''Dilema'' (2019) *''Cinta Segera'' (2020) *''Kek Lapis'' (Akan datang) *''Semua Tentang Kita'' (2022) * ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' (2023) === Drama === *''[[Isteri Tuan Ihsan]]'' (2016) *''[[Ku Kirim Cinta]]'' (2017) *''[[Papa Ricky]]'' (2017) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''[[Syurga Yang Kedua (drama)|Syurga Yang Kedua]]'' (2017) * ''Yes Sir Nak Ke Mana?'' (2018) *''[[Drama Melankolia|Melankolia]]'' (2018) *''[[Cinta Bukan Kristal]]'' (2018) *''[[Seribu Rindu]]'' (2018) *''[[Kan Ku Kejar Cinta Kamu]]'' (2018) *''[[Suriram (drama)|Suriram]]'' (2018) - (episod: "Pontianak") *''Ghaib'' (2018) *''[[Puteri Yang Ditukar]]'' (2019) *''Kau Perempuan Itu'' (2020) *''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah Tujuh Warna Pelangi]]'' (2020) *''[[Rindu Yang Terindah]]'' (2020) *''[[Leon Zalika]]'' (2020) *''Keluarga Pasar'' (2022) *''Kesempatan Ke Dua'' (2023) == Rujukan == {{reflist}} https://www.hmetro.com.my/utama/2020/06/593261/mahu-variasi-watak == Pautan luar == * {{Facebook|doriaracheljolly}} * {{Twitter|doriaracheljolly}} * {{Instagram|doriaracheljolly}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] [[Kategori:Pengacara wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1988]] [[Kategori:Kristian Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] mmckptgxmts9ub4cpo7ajwau5xwk5ib 6925627 6925626 2026-08-12T03:39:13Z Udin Azmi 3 412354 6925627 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Doria Rachel Jolly | image = Doria rachel jolly.jpg | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1988|1|16}} | birth_place = [[Miri]], [[Sarawak]], [[Malaysia]]<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/cinta-pertama-doria-rachel-1.636840|title='Cinta pertama' Doria Rachel|date=2 Mac 2017|publisher=Sinar Harian}}</ref> | nationality =[[Malaysia]] | other_names = | residence = [[Kuala Lumpur]] | occupation = {{flatlist| *[[Pengacara]] *[[pelakon]] }} | alma mater = Universiti Hertfordshire, [[London]] | years_active = 2007&ndash;kini | height = | weight = | spouse = | website = [http://www.doriarachel.com www.doriarachel.com] }} '''Doria Rachel Jolly''' (lahir 16 Januari 1988) merupakan seorang pengacara dan pelakon wanita [[Malaysia]]. Doria menduduki tempat ketiga dalam rancangan ''Ikon Siarawan'' [[2016]]. ''Ikon Siarawan'' merupakan sebuah program realiti terbitan [[RTM]] untuk mencari bakat baharu yang berpotensi dan berdaya saing dalam dunia penyiaran.<ref>{{cite web|url=https://www.ciksepet.com/2016/12/biodata-doria-rachel-jolly.html|title=Biodata Doria Rachel Jolly|date=14 Disember 2016|publisher=Blog Lisa}}</ref> Dia juga telah membintangi beberapa drama popular tempatan seperti Isteri Tuan Ihsan (Astro) dan Melankolia (TV3). == Kehidupan awal == Doria Rachel Jolly dilahirkan pada 16 Januari 1988 di Miri, Sarawak. Doria ialah anak sulung daripada 3 adik beradik. Doria berdarah kacukan. Dia memegang ijazah undang-undang dari Universiti Hertfordshire, London dan telah menetap di sana selama 5 tahun sebelum berpulang ke tanah air untuk memulakan kerjayanya di dalam dunia hiburan pada tahun 2016. Pada 2011 Doria pernah aktif sebagai model dan memenangi anugerah Fashionista Style Search. Dia juga telah mencuba nasib menyertai pertandingan reality pencarian bakat Britain X Factor. == Kini == Selepas penggambaran dramanya ''Kesempatan Kedua'' pada tahun 2023, Doria mendedahkan bahawa beliau sedang dalam perancangan untuk memulakan jenama kecantikan dan kosmetiknya sendiri. Pada tahun 2024, Doria secara rasmi melancarkan jenama kecantikan dan kosmetiknya yang dinamakan '''BeautiNest'''. Di bawah jenama ini, beliau telah mengeluarkan dua produk setakat ini, dan berjaya mencatatkan lebih daripada 10,000 jualan menerusi platform TikTok sahaja. Disebabkan kejayaan luar jangka perniagaannya, Doria mengumumkan dalam satu siaran langsung di TikTok bahawa beliau membuat keputusan untuk berehat seketika daripada dunia lakonan bagi memberi tumpuan kepada pengembangan jenamanya. Dua produk yang telah dilancarkan setakat ini ialah minuman sarang burung berperisa coklat dan serum penjagaan kulit. Pada tahun 2025, peminat mula tertanya-tanya sama ada Doria akan kembali berlakon. Menerusi hantaran di media sosial, beliau menyatakan bahawa walaupun kini kurang muncul di khalayak, beliau masih menerima pelbagai tawaran dan skrip hasil kejayaan karya-karyanya sebelum ini. Namun begitu, beliau lebih berhati-hati dalam memilih watak kerana tidak mahu dilabel atau terperangkap dalam satu jenis peranan sahaja dalam industri hiburan. == Filemografi == ===Televisyen === *''Ikon Siarawan'' (2016) ===Filem === *''[[Paskal (filem)|Paskal]]'' (2018) *''[[Fly By Night]]'' (2018) *''[[Wira (filem 2019)|Wira]]'' (2019) *''Suraya'' (2020) === Telefilem === *''Ketika Daun Berzikir'' (2016) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''Ishihara'' (2018) * ''Dilema'' (2019) *''Cinta Segera'' (2020) *''Kek Lapis'' (Akan datang) *''Semua Tentang Kita'' (2022) * ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' (2023) === Drama === *''[[Isteri Tuan Ihsan]]'' (2016) *''[[Ku Kirim Cinta]]'' (2017) *''[[Papa Ricky]]'' (2017) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''[[Syurga Yang Kedua (drama)|Syurga Yang Kedua]]'' (2017) * ''Yes Sir Nak Ke Mana?'' (2018) *''[[Drama Melankolia|Melankolia]]'' (2018) *''[[Cinta Bukan Kristal]]'' (2018) *''[[Seribu Rindu]]'' (2018) *''[[Kan Ku Kejar Cinta Kamu]]'' (2018) *''[[Suriram (drama)|Suriram]]'' (2018) - (episod: "Pontianak") *''Ghaib'' (2018) *''[[Puteri Yang Ditukar]]'' (2019) *''Kau Perempuan Itu'' (2020) *''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah Tujuh Warna Pelangi]]'' (2020) *''[[Rindu Yang Terindah]]'' (2020) *''[[Leon Zalika]]'' (2020) *''Keluarga Pasar'' (2022) *''Kesempatan Ke Dua'' (2023) == Rujukan == {{reflist}} https://www.hmetro.com.my/utama/2020/06/593261/mahu-variasi-watak == Pautan luar == * {{Facebook|doriaracheljolly}} * {{Twitter|doriaracheljolly}} * {{Instagram|doriaracheljolly}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] [[Kategori:Pengacara wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1988]] [[Kategori:Kristian Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] g48lof93u924r66x3yvwaeef75d6is1 6925628 6925627 2026-08-12T03:39:42Z Udin Azmi 3 412354 /* Filem */ 6925628 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Doria Rachel Jolly | image = Doria rachel jolly.jpg | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1988|1|16}} | birth_place = [[Miri]], [[Sarawak]], [[Malaysia]]<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/cinta-pertama-doria-rachel-1.636840|title='Cinta pertama' Doria Rachel|date=2 Mac 2017|publisher=Sinar Harian}}</ref> | nationality =[[Malaysia]] | other_names = | residence = [[Kuala Lumpur]] | occupation = {{flatlist| *[[Pengacara]] *[[pelakon]] }} | alma mater = Universiti Hertfordshire, [[London]] | years_active = 2007&ndash;kini | height = | weight = | spouse = | website = [http://www.doriarachel.com www.doriarachel.com] }} '''Doria Rachel Jolly''' (lahir 16 Januari 1988) merupakan seorang pengacara dan pelakon wanita [[Malaysia]]. Doria menduduki tempat ketiga dalam rancangan ''Ikon Siarawan'' [[2016]]. ''Ikon Siarawan'' merupakan sebuah program realiti terbitan [[RTM]] untuk mencari bakat baharu yang berpotensi dan berdaya saing dalam dunia penyiaran.<ref>{{cite web|url=https://www.ciksepet.com/2016/12/biodata-doria-rachel-jolly.html|title=Biodata Doria Rachel Jolly|date=14 Disember 2016|publisher=Blog Lisa}}</ref> Dia juga telah membintangi beberapa drama popular tempatan seperti Isteri Tuan Ihsan (Astro) dan Melankolia (TV3). == Kehidupan awal == Doria Rachel Jolly dilahirkan pada 16 Januari 1988 di Miri, Sarawak. Doria ialah anak sulung daripada 3 adik beradik. Doria berdarah kacukan. Dia memegang ijazah undang-undang dari Universiti Hertfordshire, London dan telah menetap di sana selama 5 tahun sebelum berpulang ke tanah air untuk memulakan kerjayanya di dalam dunia hiburan pada tahun 2016. Pada 2011 Doria pernah aktif sebagai model dan memenangi anugerah Fashionista Style Search. Dia juga telah mencuba nasib menyertai pertandingan reality pencarian bakat Britain X Factor. == Kini == Selepas penggambaran dramanya ''Kesempatan Kedua'' pada tahun 2023, Doria mendedahkan bahawa beliau sedang dalam perancangan untuk memulakan jenama kecantikan dan kosmetiknya sendiri. Pada tahun 2024, Doria secara rasmi melancarkan jenama kecantikan dan kosmetiknya yang dinamakan '''BeautiNest'''. Di bawah jenama ini, beliau telah mengeluarkan dua produk setakat ini, dan berjaya mencatatkan lebih daripada 10,000 jualan menerusi platform TikTok sahaja. Disebabkan kejayaan luar jangka perniagaannya, Doria mengumumkan dalam satu siaran langsung di TikTok bahawa beliau membuat keputusan untuk berehat seketika daripada dunia lakonan bagi memberi tumpuan kepada pengembangan jenamanya. Dua produk yang telah dilancarkan setakat ini ialah minuman sarang burung berperisa coklat dan serum penjagaan kulit. Pada tahun 2025, peminat mula tertanya-tanya sama ada Doria akan kembali berlakon. Menerusi hantaran di media sosial, beliau menyatakan bahawa walaupun kini kurang muncul di khalayak, beliau masih menerima pelbagai tawaran dan skrip hasil kejayaan karya-karyanya sebelum ini. Namun begitu, beliau lebih berhati-hati dalam memilih watak kerana tidak mahu dilabel atau terperangkap dalam satu jenis peranan sahaja dalam industri hiburan. == Filemografi == ===Televisyen === *''Ikon Siarawan'' (2016) ===Filem === *''[[Paskal (filem)|Paskal]]'' (2018) *''[[Fly By Night]]'' (2018) *''[[WIRA (filem)|Wira]]'' (2019) *''Suraya'' (2020) === Telefilem === *''Ketika Daun Berzikir'' (2016) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''Ishihara'' (2018) * ''Dilema'' (2019) *''Cinta Segera'' (2020) *''Kek Lapis'' (Akan datang) *''Semua Tentang Kita'' (2022) * ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' (2023) === Drama === *''[[Isteri Tuan Ihsan]]'' (2016) *''[[Ku Kirim Cinta]]'' (2017) *''[[Papa Ricky]]'' (2017) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''[[Syurga Yang Kedua (drama)|Syurga Yang Kedua]]'' (2017) * ''Yes Sir Nak Ke Mana?'' (2018) *''[[Drama Melankolia|Melankolia]]'' (2018) *''[[Cinta Bukan Kristal]]'' (2018) *''[[Seribu Rindu]]'' (2018) *''[[Kan Ku Kejar Cinta Kamu]]'' (2018) *''[[Suriram (drama)|Suriram]]'' (2018) - (episod: "Pontianak") *''Ghaib'' (2018) *''[[Puteri Yang Ditukar]]'' (2019) *''Kau Perempuan Itu'' (2020) *''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah Tujuh Warna Pelangi]]'' (2020) *''[[Rindu Yang Terindah]]'' (2020) *''[[Leon Zalika]]'' (2020) *''Keluarga Pasar'' (2022) *''Kesempatan Ke Dua'' (2023) == Rujukan == {{reflist}} https://www.hmetro.com.my/utama/2020/06/593261/mahu-variasi-watak == Pautan luar == * {{Facebook|doriaracheljolly}} * {{Twitter|doriaracheljolly}} * {{Instagram|doriaracheljolly}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] [[Kategori:Pengacara wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1988]] [[Kategori:Kristian Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] tjw4ho8w441bfzq35bib7lqo1y8k9ro 6925629 6925628 2026-08-12T03:40:00Z Udin Azmi 3 412354 6925629 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Doria Rachel Jolly | image = Doria rachel jolly.jpg | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1988|1|16}} | birth_place = [[Miri]], [[Sarawak]], [[Malaysia]]<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/cinta-pertama-doria-rachel-1.636840|title='Cinta pertama' Doria Rachel|date=2 Mac 2017|publisher=Sinar Harian}}</ref> | nationality =[[Malaysia]] | other_names = | residence = [[Kuala Lumpur]] | occupation = {{flatlist| *[[Pengacara]] *[[pelakon]] }} | alma mater = Universiti Hertfordshire, [[London]] | years_active = 2007&ndash;kini | height = | weight = | spouse = | website = [http://www.doriarachel.com www.doriarachel.com] }} '''Doria Rachel Jolly''' (lahir 16 Januari 1988) merupakan seorang pengacara dan pelakon wanita [[Malaysia]]. Doria menduduki tempat ketiga dalam rancangan ''Ikon Siarawan'' [[2016]]. ''Ikon Siarawan'' merupakan sebuah program realiti terbitan [[RTM]] untuk mencari bakat baharu yang berpotensi dan berdaya saing dalam dunia penyiaran.<ref>{{cite web|url=https://www.ciksepet.com/2016/12/biodata-doria-rachel-jolly.html|title=Biodata Doria Rachel Jolly|date=14 Disember 2016|publisher=Blog Lisa}}</ref> Dia juga telah membintangi beberapa drama popular tempatan seperti Isteri Tuan Ihsan (Astro) dan Melankolia (TV3). == Kehidupan awal == Doria Rachel Jolly dilahirkan pada 16 Januari 1988 di Miri, Sarawak. Doria ialah anak sulung daripada 3 adik beradik. Doria berdarah kacukan. Dia memegang ijazah undang-undang dari Universiti Hertfordshire, London dan telah menetap di sana selama 5 tahun sebelum berpulang ke tanah air untuk memulakan kerjayanya di dalam dunia hiburan pada tahun 2016. Pada 2011 Doria pernah aktif sebagai model dan memenangi anugerah Fashionista Style Search. Dia juga telah mencuba nasib menyertai pertandingan reality pencarian bakat Britain X Factor. == Kini == Selepas penggambaran dramanya ''Kesempatan Kedua'' pada tahun 2023, Doria mendedahkan bahawa beliau sedang dalam perancangan untuk memulakan jenama kecantikan dan kosmetiknya sendiri. Pada tahun 2024, Doria secara rasmi melancarkan jenama kecantikan dan kosmetiknya yang dinamakan '''BeautiNest'''. Di bawah jenama ini, beliau telah mengeluarkan dua produk setakat ini, dan berjaya mencatatkan lebih daripada 10,000 jualan menerusi platform TikTok sahaja. Disebabkan kejayaan luar jangka perniagaannya, Doria mengumumkan dalam satu siaran langsung di TikTok bahawa beliau membuat keputusan untuk berehat seketika daripada dunia lakonan bagi memberi tumpuan kepada pengembangan jenamanya. Dua produk yang telah dilancarkan setakat ini ialah minuman sarang burung berperisa coklat dan serum penjagaan kulit. Pada tahun 2025, peminat mula tertanya-tanya sama ada Doria akan kembali berlakon. Menerusi hantaran di media sosial, beliau menyatakan bahawa walaupun kini kurang muncul di khalayak, beliau masih menerima pelbagai tawaran dan skrip hasil kejayaan karya-karyanya sebelum ini. Namun begitu, beliau lebih berhati-hati dalam memilih watak kerana tidak mahu dilabel atau terperangkap dalam satu jenis peranan sahaja dalam industri hiburan. == Filemografi == ===Televisyen === *''Ikon Siarawan'' (2016) ===Filem === *''[[Paskal (filem)|Paskal]]'' (2018) *''[[Fly By Night]]'' (2018) *''[[WIRA (filem)|Wira]]'' (2019) *''Suraya'' (2020) === Telefilem === *''Ketika Daun Berzikir'' (2016) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''Ishihara'' (2018) * ''Dilema'' (2019) *''Cinta Segera'' (2020) *''Semua Tentang Kita'' (2022) * ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' (2023) === Drama === *''[[Isteri Tuan Ihsan]]'' (2016) *''[[Ku Kirim Cinta]]'' (2017) *''[[Papa Ricky]]'' (2017) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''[[Syurga Yang Kedua (drama)|Syurga Yang Kedua]]'' (2017) * ''Yes Sir Nak Ke Mana?'' (2018) *''[[Drama Melankolia|Melankolia]]'' (2018) *''[[Cinta Bukan Kristal]]'' (2018) *''[[Seribu Rindu]]'' (2018) *''[[Kan Ku Kejar Cinta Kamu]]'' (2018) *''[[Suriram (drama)|Suriram]]'' (2018) - (episod: "Pontianak") *''Ghaib'' (2018) *''[[Puteri Yang Ditukar]]'' (2019) *''Kau Perempuan Itu'' (2020) *''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah Tujuh Warna Pelangi]]'' (2020) *''[[Rindu Yang Terindah]]'' (2020) *''[[Leon Zalika]]'' (2020) *''Keluarga Pasar'' (2022) *''Kesempatan Ke Dua'' (2023) == Rujukan == {{reflist}} https://www.hmetro.com.my/utama/2020/06/593261/mahu-variasi-watak == Pautan luar == * {{Facebook|doriaracheljolly}} * {{Twitter|doriaracheljolly}} * {{Instagram|doriaracheljolly}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] [[Kategori:Pengacara wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1988]] [[Kategori:Kristian Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] 6bjeu60ychsjf9rtadt8b0mvs7tvg1z 6925630 6925629 2026-08-12T03:40:28Z Udin Azmi 3 412354 6925630 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Doria Rachel Jolly | image = Doria rachel jolly.jpg | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1988|1|16}} | birth_place = [[Miri]], [[Sarawak]], [[Malaysia]]<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/cinta-pertama-doria-rachel-1.636840|title='Cinta pertama' Doria Rachel|date=2 Mac 2017|publisher=Sinar Harian}}</ref> | nationality =[[Malaysia]] | other_names = | residence = [[Kuala Lumpur]] | occupation = {{flatlist| *[[Pengacara]] *[[pelakon]] }} | alma mater = Universiti Hertfordshire, [[London]] | years_active = 2007&ndash;kini | height = | weight = | spouse = | website = [http://www.doriarachel.com www.doriarachel.com] }} '''Doria Rachel Jolly''' (lahir 16 Januari 1988) merupakan seorang pengacara dan pelakon wanita [[Malaysia]]. Doria menduduki tempat ketiga dalam rancangan ''Ikon Siarawan'' [[2016]]. ''Ikon Siarawan'' merupakan sebuah program realiti terbitan [[RTM]] untuk mencari bakat baharu yang berpotensi dan berdaya saing dalam dunia penyiaran.<ref>{{cite web|url=https://www.ciksepet.com/2016/12/biodata-doria-rachel-jolly.html|title=Biodata Doria Rachel Jolly|date=14 Disember 2016|publisher=Blog Lisa}}</ref> Dia juga telah membintangi beberapa drama popular tempatan seperti Isteri Tuan Ihsan (Astro) dan Melankolia (TV3). == Kehidupan awal == Doria Rachel Jolly dilahirkan pada 16 Januari 1988 di Miri, Sarawak. Doria ialah anak sulung daripada 3 adik beradik. Doria berdarah kacukan. Dia memegang ijazah undang-undang dari Universiti Hertfordshire, London dan telah menetap di sana selama 5 tahun sebelum berpulang ke tanah air untuk memulakan kerjayanya di dalam dunia hiburan pada tahun 2016. Pada 2011 Doria pernah aktif sebagai model dan memenangi anugerah Fashionista Style Search. Dia juga telah mencuba nasib menyertai pertandingan reality pencarian bakat Britain X Factor. == Kini == Selepas penggambaran dramanya ''Kesempatan Kedua'' pada tahun 2023, Doria mendedahkan bahawa beliau sedang dalam perancangan untuk memulakan jenama kecantikan dan kosmetiknya sendiri. Pada tahun 2024, Doria secara rasmi melancarkan jenama kecantikan dan kosmetiknya yang dinamakan '''BeautiNest'''. Di bawah jenama ini, beliau telah mengeluarkan dua produk setakat ini, dan berjaya mencatatkan lebih daripada 10,000 jualan menerusi platform TikTok sahaja. Disebabkan kejayaan luar jangka perniagaannya, Doria mengumumkan dalam satu siaran langsung di TikTok bahawa beliau membuat keputusan untuk berehat seketika daripada dunia lakonan bagi memberi tumpuan kepada pengembangan jenamanya. Dua produk yang telah dilancarkan setakat ini ialah minuman sarang burung berperisa coklat dan serum penjagaan kulit. Pada tahun 2025, peminat mula tertanya-tanya sama ada Doria akan kembali berlakon. Menerusi hantaran di media sosial, beliau menyatakan bahawa walaupun kini kurang muncul di khalayak, beliau masih menerima pelbagai tawaran dan skrip hasil kejayaan karya-karyanya sebelum ini. Namun begitu, beliau lebih berhati-hati dalam memilih watak kerana tidak mahu dilabel atau terperangkap dalam satu jenis peranan sahaja dalam industri hiburan. == Filemografi == ===Televisyen === *''Ikon Siarawan'' (2016) ===Filem === *''[[Paskal (filem)|Paskal]]'' (2018) *''[[Fly By Night]]'' (2018) *''[[WIRA (filem)|Wira]]'' (2019) *''Suraya'' (2020) === Telefilem === *''Ketika Daun Berzikir'' (2016) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''Ishihara'' (2018) * ''Dilema'' (2019) *''Cinta Segera'' (2020) *''Semua Tentang Kita'' (2022) * ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' (2023) === Drama === *''[[Isteri Tuan Ihsan]]'' (2016) *''[[Ku Kirim Cinta]]'' (2017) *''[[Papa Ricky]]'' (2017) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''[[Syurga Yang Kedua (drama)|Syurga Yang Kedua]]'' (2017) * ''Yes Sir Nak Ke Mana?'' (2018) *''[[Drama Melankolia|Melankolia]]'' (2018) *''[[Cinta Bukan Kristal]]'' (2018) *''[[Seribu Rindu]]'' (2018) *''[[Kan Ku Kejar Cinta Kamu]]'' (2018) *''[[Suriram (drama)|Suriram]]'' (2018) - (episod: "Pontianak") *''Ghaib'' (2018) *''[[Puteri Yang Ditukar]]'' (2019) *''Kau Perempuan Itu'' (2020) *''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah Tujuh Warna Pelangi]]'' (2020) *''[[Rindu Yang Terindah]]'' (2020) *''[[Leon Zalika]]'' (2020) *''Keluarga Pasar'' (2022) *''Kesempatan Ke Dua'' (2023) == Rujukan == {{reflist}} https://www.hmetro.com.my/utama/2020/06/593261/mahu-variasi-watak == Pautan luar == * {{Facebook|doriaracheljolly}} * {{Twitter|doriaracheljolly}} * {{Instagram|doriaracheljolly}} * {{IMDb nama}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] [[Kategori:Pengacara wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1988]] [[Kategori:Kristian Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] 0ftxzroxo4lyxygr3wz81d5irkrrl2y 6925632 6925630 2026-08-12T03:43:26Z Udin Azmi 3 412354 6925632 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Doria Rachel Jolly | image = Doria rachel jolly.jpg | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1988|1|16}} | birth_place = [[Miri]], [[Sarawak]], [[Malaysia]]<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/cinta-pertama-doria-rachel-1.636840|title='Cinta pertama' Doria Rachel|date=2 Mac 2017|publisher=Sinar Harian}}</ref> | nationality =[[Malaysia]] | other_names = | residence = [[Kuala Lumpur]] | occupation = {{flatlist| *[[Pengacara]] *[[pelakon]] }} | alma mater = Universiti Hertfordshire, [[London]] | years_active = 2007&ndash;kini | height = | weight = | spouse = | website = [http://www.doriarachel.com www.doriarachel.com] }} '''Doria Rachel Jolly''' (lahir 16 Januari 1988) merupakan seorang pengacara dan pelakon wanita [[Malaysia]]. Doria menduduki tempat ketiga dalam rancangan ''Ikon Siarawan'' [[2016]]. ''Ikon Siarawan'' merupakan sebuah program realiti terbitan [[RTM]] untuk mencari bakat baharu yang berpotensi dan berdaya saing dalam dunia penyiaran.<ref>{{cite web|url=https://www.ciksepet.com/2016/12/biodata-doria-rachel-jolly.html|title=Biodata Doria Rachel Jolly|date=14 Disember 2016|publisher=Blog Lisa}}</ref> Dia juga telah membintangi beberapa drama popular tempatan seperti Isteri Tuan Ihsan (Astro) dan Melankolia (TV3). == Kehidupan awal == Doria Rachel Jolly dilahirkan pada 16 Januari 1988 di Miri, Sarawak. Doria ialah anak sulung daripada 3 adik beradik. Doria berdarah kacukan. Dia memegang ijazah undang-undang dari Universiti Hertfordshire, London dan telah menetap di sana selama 5 tahun sebelum berpulang ke tanah air untuk memulakan kerjayanya di dalam dunia hiburan pada tahun 2016. Pada 2011 Doria pernah aktif sebagai model dan memenangi anugerah Fashionista Style Search. Dia juga telah mencuba nasib menyertai pertandingan reality pencarian bakat Britain X Factor. == Kini == Selepas penggambaran dramanya ''Kesempatan Kedua'' pada tahun 2023, Doria mendedahkan bahawa beliau sedang dalam perancangan untuk memulakan jenama kecantikan dan kosmetiknya sendiri. Pada tahun 2024, Doria secara rasmi melancarkan jenama kecantikan dan kosmetiknya yang dinamakan '''BeautiNest'''. Di bawah jenama ini, beliau telah mengeluarkan dua produk setakat ini, dan berjaya mencatatkan lebih daripada 10,000 jualan menerusi platform TikTok sahaja. Disebabkan kejayaan luar jangka perniagaannya, Doria mengumumkan dalam satu siaran langsung di TikTok bahawa beliau membuat keputusan untuk berehat seketika daripada dunia lakonan bagi memberi tumpuan kepada pengembangan jenamanya. Dua produk yang telah dilancarkan setakat ini ialah minuman sarang burung berperisa coklat dan serum penjagaan kulit. Pada tahun 2025, peminat mula tertanya-tanya sama ada Doria akan kembali berlakon. Menerusi hantaran di media sosial, beliau menyatakan bahawa walaupun kini kurang muncul di khalayak, beliau masih menerima pelbagai tawaran dan skrip hasil kejayaan karya-karyanya sebelum ini. Namun begitu, beliau lebih berhati-hati dalam memilih watak kerana tidak mahu dilabel atau terperangkap dalam satu jenis peranan sahaja dalam industri hiburan. == Filemografi == ===Televisyen === *''Ikon Siarawan'' (2016) === Telefilem === *''Ketika Daun Berzikir'' (2016) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''Ishihara'' (2018) * ''Dilema'' (2019) *''Cinta Segera'' (2020) *''Semua Tentang Kita'' (2022) * ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' (2023) === Drama === *''[[Isteri Tuan Ihsan]]'' (2016) *''[[Ku Kirim Cinta]]'' (2017) *''[[Papa Ricky]]'' (2017) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''[[Syurga Yang Kedua (drama)|Syurga Yang Kedua]]'' (2017) * ''Yes Sir Nak Ke Mana?'' (2018) *''[[Drama Melankolia|Melankolia]]'' (2018) *''[[Cinta Bukan Kristal]]'' (2018) *''[[Seribu Rindu]]'' (2018) *''[[Kan Ku Kejar Cinta Kamu]]'' (2018) *''[[Suriram (drama)|Suriram]]'' (2018) - (episod: "Pontianak") *''Ghaib'' (2018) *''[[Puteri Yang Ditukar]]'' (2019) *''Kau Perempuan Itu'' (2020) *''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah Tujuh Warna Pelangi]]'' (2020) *''[[Rindu Yang Terindah]]'' (2020) *''[[Leon Zalika]]'' (2020) *''Keluarga Pasar'' (2022) *''Kesempatan Ke Dua'' (2023) == Rujukan == {{reflist}} https://www.hmetro.com.my/utama/2020/06/593261/mahu-variasi-watak == Pautan luar == * {{Facebook|doriaracheljolly}} * {{Twitter|doriaracheljolly}} * {{Instagram|doriaracheljolly}} * {{IMDb nama}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] [[Kategori:Pengacara wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1988]] [[Kategori:Kristian Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] 01yr08l28d71vq57rlmbapcsvwghlxa 6925634 6925632 2026-08-12T03:44:12Z Udin Azmi 3 412354 6925634 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Doria Rachel Jolly | image = Doria rachel jolly.jpg | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1988|1|16}} | birth_place = [[Miri]], [[Sarawak]], [[Malaysia]]<ref>{{cite web|url=http://www.sinarharian.com.my/hiburan/cinta-pertama-doria-rachel-1.636840|title='Cinta pertama' Doria Rachel|date=2 Mac 2017|publisher=Sinar Harian}}</ref> | nationality =[[Malaysia]] | other_names = | residence = [[Kuala Lumpur]] | occupation = {{flatlist| *[[Pengacara]] *[[pelakon]] }} | alma mater = Universiti Hertfordshire, [[London]] | years_active = 2007&ndash;kini | height = | weight = | spouse = | website = [http://www.doriarachel.com www.doriarachel.com] }} '''Doria Rachel Jolly''' (lahir 16 Januari 1988) merupakan seorang pengacara dan pelakon wanita [[Malaysia]]. Doria menduduki tempat ketiga dalam rancangan ''Ikon Siarawan'' [[2016]]. ''Ikon Siarawan'' merupakan sebuah program realiti terbitan [[RTM]] untuk mencari bakat baharu yang berpotensi dan berdaya saing dalam dunia penyiaran.<ref>{{cite web|url=https://www.ciksepet.com/2016/12/biodata-doria-rachel-jolly.html|title=Biodata Doria Rachel Jolly|date=14 Disember 2016|publisher=Blog Lisa}}</ref> Dia juga telah membintangi beberapa drama popular tempatan seperti Isteri Tuan Ihsan (Astro) dan Melankolia (TV3). == Kehidupan awal == Doria Rachel Jolly dilahirkan pada 16 Januari 1988 di Miri, Sarawak. Doria ialah anak sulung daripada 3 adik beradik. Doria berdarah kacukan. Dia memegang ijazah undang-undang dari Universiti Hertfordshire, London dan telah menetap di sana selama 5 tahun sebelum berpulang ke tanah air untuk memulakan kerjayanya di dalam dunia hiburan pada tahun 2016. Pada 2011 Doria pernah aktif sebagai model dan memenangi anugerah Fashionista Style Search. Dia juga telah mencuba nasib menyertai pertandingan reality pencarian bakat Britain X Factor. == Kini == Selepas penggambaran dramanya ''Kesempatan Kedua'' pada tahun 2023, Doria mendedahkan bahawa beliau sedang dalam perancangan untuk memulakan jenama kecantikan dan kosmetiknya sendiri. Pada tahun 2024, Doria secara rasmi melancarkan jenama kecantikan dan kosmetiknya yang dinamakan '''BeautiNest'''. Di bawah jenama ini, beliau telah mengeluarkan dua produk setakat ini, dan berjaya mencatatkan lebih daripada 10,000 jualan menerusi platform TikTok sahaja. Disebabkan kejayaan luar jangka perniagaannya, Doria mengumumkan dalam satu siaran langsung di TikTok bahawa beliau membuat keputusan untuk berehat seketika daripada dunia lakonan bagi memberi tumpuan kepada pengembangan jenamanya. Dua produk yang telah dilancarkan setakat ini ialah minuman sarang burung berperisa coklat dan serum penjagaan kulit. Pada tahun 2025, peminat mula tertanya-tanya sama ada Doria akan kembali berlakon. Menerusi hantaran di media sosial, beliau menyatakan bahawa walaupun kini kurang muncul di khalayak, beliau masih menerima pelbagai tawaran dan skrip hasil kejayaan karya-karyanya sebelum ini. Namun begitu, beliau lebih berhati-hati dalam memilih watak kerana tidak mahu dilabel atau terperangkap dalam satu jenis peranan sahaja dalam industri hiburan. == Filemografi == ===Televisyen === *''Ikon Siarawan'' (2016) === Telefilem === *''Ketika Daun Berzikir'' (2016) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''Ishihara'' (2018) * ''Dilema'' (2019) *''Cinta Segera'' (2020) *''Semua Tentang Kita'' (2022) * ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' (2023) === Drama === *''[[Isteri Tuan Ihsan]]'' (2016) *''[[Ku Kirim Cinta]]'' (2017) *''[[Papa Ricky]]'' (2017) *''Famili Tuan Ihsan'' (2017) *''[[Syurga Yang Kedua (drama)|Syurga Yang Kedua]]'' (2017) * ''Yes Sir Nak Ke Mana?'' (2018) *''[[Drama Melankolia|Melankolia]]'' (2018) *''[[Cinta Bukan Kristal]]'' (2018) *''[[Seribu Rindu]]'' (2018) *''[[Kan Ku Kejar Cinta Kamu]]'' (2018) *''[[Suriram (drama)|Suriram]]'' (2018) - (episod: "Pontianak") *''Ghaib'' (2018) *''[[Puteri Yang Ditukar]]'' (2019) *''Kau Perempuan Itu'' (2020) *''[[Seindah Tujuh Warna Pelangi (drama)|Seindah Tujuh Warna Pelangi]]'' (2020) *''[[Rindu Yang Terindah]]'' (2020) *''[[Leon Zalika]]'' (2020) *''Keluarga Pasar'' (2022) *''Kesempatan Ke Dua'' (2023) == Rujukan == {{reflist}} https://www.hmetro.com.my/utama/2020/06/593261/mahu-variasi-watak == Pautan luar == * {{Facebook|doriaracheljolly}} * {{Twitter|doriaracheljolly}} * {{Instagram|doriaracheljolly}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] [[Kategori:Pengacara wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1988]] [[Kategori:Kristian Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] 7xxs6jmp6wxyvl4gcopqj2jzjslcfx7 0 962126 6925839 5889417 2026-08-12T08:48:19Z Tehtarik4lyfer 408889 Tehtarik4lyfer telah memindahkan laman [[O-Tak (album Awie)]] ke [[O-Tak (album)]] 5889417 wikitext text/x-wiki {{Infobox album |Name = O-Tak |Type = studio |Cover = |Artist = [[Awie]] |Producer = Awie, [[M. Nasir]], [[Ramli M.S.]] |Genre = [[Rock]] |Released = 1996 |Label = [[BMG|BMG Music]] |Length = 55:17 | Language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] |Last album= ''[[Awie (album 1994)|Awie]]'' <br>(1994) |This album= '''''O-Tak'''''<br>(1996) |Next album= ''[[Satu (album Awie)|Satu]]'' <br> (1998) | Misc = {{Singles |Name = O-Tak |Type = studio |Single 1 = Dipenjara Janji |single 1 date = 1996 |Single 2 = Nostalgia Cinta |Single 2 date = 1998 }} }} '''''O-Tak''''' merupakan album solo kedua oleh penyanyi [[Awie]] diterbitkan oleh BMG Music. Antara lagu hit adalah Dipenjara Janji dan Nostalgia Cinta. ==Senarai runut== {{tracklist |music_credits=yes |lyrics_credits=yes |title1=Dipenjara Janji |lyrics1=Kristo Bimbo |music1=Yan |length1= |title2=1570 |lyrics2=Awie |music2=Benny Ardjuna |length2= |title3=Kita Permata |lyrics3=Keon |music3=[[M. Nasir]] |length3= |title4=Aku Bukan Orang Putih |lyrics4=J.S. Kevin |music4=J.S. Kevin |length4= |title5=Biarpun Lorong Depan Ku Tak Bercahaya |lyrics5=Kristo Bimbo |music5=Firdaus |length5= |title6=Lepak |lyrics6=Awie |music6=Benny Ardjuna |length6= |title7=Karut Marut |lyrics7=[[Loloq]] |music7=[[M. Nasir]] |length7= |title8=Bahagia Menemuimu |lyrics8=Kristo Bimbo |music8=[[M. Nasir]] |length8= |title9=Otak |lyrics9=Awie |music9=Awie |length9= |title10=Nostalgia Cinta |lyrics10=[[Johari Teh]] |music10= [[Johari Teh]] |length10= |title11=Tinggalkan Satu Peluru |lyrics11=Kristo Bimbo |music11=[[M. Nasir]] |length11= |title12=Air Mata Maria |lyrics12=Awie |music12=Awie |length= }} ==Pautan luar== rqjck3fa5r5drfpgxjca4ueoeugpsl1 6925844 6925839 2026-08-12T08:54:12Z Tehtarik4lyfer 408889 6925844 wikitext text/x-wiki {{Infobox album |Name = O-Tak |Type = studio |Cover = |Artist = [[Awie]] |Producer = Awie, [[M. Nasir]], [[Ramli M.S.]] |Genre = [[Rock]] |Released = 1996 |Label = [[BMG|BMG Music]] |Length = 55:17 | Language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] |Last album= ''[[Awie (album 1994)|Awie]]'' <br>(1994) |This album= '''''O-Tak'''''<br>(1996) |Next album= ''[[Satu (album Awie)|Satu]]'' <br> (1998) | Misc = {{Singles |Name = O-Tak |Type = studio |Single 1 = Dipenjara Janji |single 1 date = 1996 |Single 2 = Nostalgia Cinta |Single 2 date = 1996 }} }} '''''O-Tak''''' merupakan album solo kedua oleh penyanyi [[Awie]] diterbitkan oleh BMG Music. Antara lagu hit adalah Dipenjara Janji dan Nostalgia Cinta. ==Senarai runut== {{tracklist |music_credits=yes |lyrics_credits=yes |title1=Dipenjara Janji |lyrics1=Kristo Bimbo |music1=Yan |length1= |title2=1570 |lyrics2=Awie |music2=Benny Ardjuna |length2= |title3=Kita Permata |lyrics3=Keon |music3=[[M. Nasir]] |length3= |title4=Aku Bukan Orang Putih |lyrics4=J.S. Kevin |music4=J.S. Kevin |length4= |title5=Biarpun Lorong Depan Ku Tak Bercahaya |lyrics5=Kristo Bimbo |music5=Firdaus |length5= |title6=Lepak |lyrics6=Awie |music6=Benny Ardjuna |length6= |title7=Karut Marut |lyrics7=[[Loloq]] |music7=[[M. Nasir]] |length7= |title8=Bahagia Menemuimu |lyrics8=Kristo Bimbo |music8=[[M. Nasir]] |length8= |title9=Otak |lyrics9=Awie |music9=Awie |length9= |title10=Nostalgia Cinta |lyrics10=[[Johari Teh]] |music10= [[Johari Teh]] |length10= |title11=Tinggalkan Satu Peluru |lyrics11=Kristo Bimbo |music11=[[M. Nasir]] |length11= |title12=Air Mata Maria |lyrics12=Awie |music12=Awie |length= }} ==Pautan luar== 09lg57ecsdm20ee94ejkz8qdspbv1jd 6925871 6925844 2026-08-12T09:20:25Z Tehtarik4lyfer 408889 /* */ 6925871 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | name = O-tak | type = Studio | artist = [[Awie]] | cover = | caption = Standard kulit album | alt = | released = {{Start date|1996|8|8}} | recorded = Januari – Julai 1996 | studio = * Booty Studio * Luncai Emas * King Studio | genre = <!--Sourced in the "Composition" section. Please do NOT add unsourced genres.--> * [[Muzik pop|Pop]] * [[Muzik rock|Rock]] | length = 55:17 | label = [[Sony Music Malaysia|BMG]] | producer = * [[Awie]] * [[M. Nasir]] * [[Ramli M. S.|Ramli MS]] | prev_title = [[Awie (album 1994)|Awie]] | prev_year = 1994 | year = 1996 | next_title = [[Satu (album Awie)|Satu]] | next_year = 1998 | misc = {{Singles | type = studio | single1 = Di Penjara Janji | single1date = 11 Julai 1996 | single2 = Nostalgia Cinta | single2date = 21 November 1996 | single3 = O-tak | single3date = 3 April 1997 }} }} '''''O-Tak''''' merupakan album solo kedua oleh penyanyi [[Awie]] diterbitkan oleh BMG Music. Antara lagu hit adalah Dipenjara Janji dan Nostalgia Cinta. ==Senarai runut== {{tracklist |music_credits=yes |lyrics_credits=yes |title1=Dipenjara Janji |lyrics1=Kristo Bimbo |music1=Yan |length1= |title2=1570 |lyrics2=Awie |music2=Benny Ardjuna |length2= |title3=Kita Permata |lyrics3=Keon |music3=[[M. Nasir]] |length3= |title4=Aku Bukan Orang Putih |lyrics4=J.S. Kevin |music4=J.S. Kevin |length4= |title5=Biarpun Lorong Depan Ku Tak Bercahaya |lyrics5=Kristo Bimbo |music5=Firdaus |length5= |title6=Lepak |lyrics6=Awie |music6=Benny Ardjuna |length6= |title7=Karut Marut |lyrics7=[[Loloq]] |music7=[[M. Nasir]] |length7= |title8=Bahagia Menemuimu |lyrics8=Kristo Bimbo |music8=[[M. Nasir]] |length8= |title9=Otak |lyrics9=Awie |music9=Awie |length9= |title10=Nostalgia Cinta |lyrics10=[[Johari Teh]] |music10= [[Johari Teh]] |length10= |title11=Tinggalkan Satu Peluru |lyrics11=Kristo Bimbo |music11=[[M. Nasir]] |length11= |title12=Air Mata Maria |lyrics12=Awie |music12=Awie |length= }} ==Pautan luar== 078vgc2xf6q02lt3osztw3nljti7734 6925872 6925871 2026-08-12T09:20:40Z Tehtarik4lyfer 408889 /* */ 6925872 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | name = O-Tak | type = Studio | artist = [[Awie]] | cover = | caption = Standard kulit album | alt = | released = {{Start date|1996|8|8}} | recorded = Januari – Julai 1996 | studio = * Booty Studio * Luncai Emas * King Studio | genre = <!--Sourced in the "Composition" section. Please do NOT add unsourced genres.--> * [[Muzik pop|Pop]] * [[Muzik rock|Rock]] | length = 55:17 | label = [[Sony Music Malaysia|BMG]] | producer = * [[Awie]] * [[M. Nasir]] * [[Ramli M. S.|Ramli MS]] | prev_title = [[Awie (album 1994)|Awie]] | prev_year = 1994 | year = 1996 | next_title = [[Satu (album Awie)|Satu]] | next_year = 1998 | misc = {{Singles | type = studio | single1 = Di Penjara Janji | single1date = 11 Julai 1996 | single2 = Nostalgia Cinta | single2date = 21 November 1996 | single3 = O-tak | single3date = 3 April 1997 }} }} '''''O-Tak''''' merupakan album solo kedua oleh penyanyi [[Awie]] diterbitkan oleh BMG Music. Antara lagu hit adalah Dipenjara Janji dan Nostalgia Cinta. ==Senarai runut== {{tracklist |music_credits=yes |lyrics_credits=yes |title1=Dipenjara Janji |lyrics1=Kristo Bimbo |music1=Yan |length1= |title2=1570 |lyrics2=Awie |music2=Benny Ardjuna |length2= |title3=Kita Permata |lyrics3=Keon |music3=[[M. Nasir]] |length3= |title4=Aku Bukan Orang Putih |lyrics4=J.S. Kevin |music4=J.S. Kevin |length4= |title5=Biarpun Lorong Depan Ku Tak Bercahaya |lyrics5=Kristo Bimbo |music5=Firdaus |length5= |title6=Lepak |lyrics6=Awie |music6=Benny Ardjuna |length6= |title7=Karut Marut |lyrics7=[[Loloq]] |music7=[[M. Nasir]] |length7= |title8=Bahagia Menemuimu |lyrics8=Kristo Bimbo |music8=[[M. Nasir]] |length8= |title9=Otak |lyrics9=Awie |music9=Awie |length9= |title10=Nostalgia Cinta |lyrics10=[[Johari Teh]] |music10= [[Johari Teh]] |length10= |title11=Tinggalkan Satu Peluru |lyrics11=Kristo Bimbo |music11=[[M. Nasir]] |length11= |title12=Air Mata Maria |lyrics12=Awie |music12=Awie |length= }} ==Pautan luar== q8do4seg85310heflc2hsng1pjq5nso 6925876 6925872 2026-08-12T09:26:44Z Tehtarik4lyfer 408889 /* */ 6925876 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | name = O-Tak | type = Studio | artist = [[Awie]] | cover = | caption = Standard kulit album | alt = | released = {{Start date|1996|8|8}} | recorded = Januari – Julai 1996 | studio = * Booty Studio * Luncai Emas * King Studio | genre = <!--Sourced in the "Composition" section. Please do NOT add unsourced genres.--> * [[Muzik pop|Pop]] * [[Muzik rock|Rock]] | length = 55:17 | label = [[Sony Music Malaysia|BMG]] | producer = * [[Awie]] * [[M. Nasir]] * [[Ramli M. S.|Ramli MS]] | prev_title = [[Awie (album 1994)|Awie]] | prev_year = 1994 | year = 1996 | next_title = [[Satu (album Awie)|Satu]] | next_year = 1998 | misc = {{Singles | type = studio | single1 = Di Penjara Janji | single1date = 11 Julai 1996 | single2 = Nostalgia Cinta | single2date = 21 November 1996 | single3 = O-tak | single3date = 3 April 1997 }} }} '''''O-Tak''''' ialah album studio kedua oleh penyanyi dan penulis lagu Malaysia, [[Awie]]. Album ini dilancarkan pada 8 Ogos 1996 oleh [[Sony Music Malaysia|BMG]]. ==Senarai runut== {{tracklist |music_credits=yes |lyrics_credits=yes |title1=Dipenjara Janji |lyrics1=Kristo Bimbo |music1=Yan |length1= |title2=1570 |lyrics2=Awie |music2=Benny Ardjuna |length2= |title3=Kita Permata |lyrics3=Keon |music3=[[M. Nasir]] |length3= |title4=Aku Bukan Orang Putih |lyrics4=J.S. Kevin |music4=J.S. Kevin |length4= |title5=Biarpun Lorong Depan Ku Tak Bercahaya |lyrics5=Kristo Bimbo |music5=Firdaus |length5= |title6=Lepak |lyrics6=Awie |music6=Benny Ardjuna |length6= |title7=Karut Marut |lyrics7=[[Loloq]] |music7=[[M. Nasir]] |length7= |title8=Bahagia Menemuimu |lyrics8=Kristo Bimbo |music8=[[M. Nasir]] |length8= |title9=Otak |lyrics9=Awie |music9=Awie |length9= |title10=Nostalgia Cinta |lyrics10=[[Johari Teh]] |music10= [[Johari Teh]] |length10= |title11=Tinggalkan Satu Peluru |lyrics11=Kristo Bimbo |music11=[[M. Nasir]] |length11= |title12=Air Mata Maria |lyrics12=Awie |music12=Awie |length= }} ==Pautan luar== 7z6a5we7k1ixj5omcao1ijufuqwj0no 6925877 6925876 2026-08-12T09:30:18Z Tehtarik4lyfer 408889 /* Penghargaan */ 6925877 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | name = O-Tak | type = Studio | artist = [[Awie]] | cover = | caption = Standard kulit album | alt = | released = {{Start date|1996|8|8}} | recorded = Januari – Julai 1996 | studio = * Booty Studio * Luncai Emas * King Studio | genre = <!--Sourced in the "Composition" section. Please do NOT add unsourced genres.--> * [[Muzik pop|Pop]] * [[Muzik rock|Rock]] | length = 55:17 | label = [[Sony Music Malaysia|BMG]] | producer = * [[Awie]] * [[M. Nasir]] * [[Ramli M. S.|Ramli MS]] | prev_title = [[Awie (album 1994)|Awie]] | prev_year = 1994 | year = 1996 | next_title = [[Satu (album Awie)|Satu]] | next_year = 1998 | misc = {{Singles | type = studio | single1 = Di Penjara Janji | single1date = 11 Julai 1996 | single2 = Nostalgia Cinta | single2date = 21 November 1996 | single3 = O-tak | single3date = 3 April 1997 }} }} '''''O-Tak''''' ialah album studio kedua oleh penyanyi dan penulis lagu Malaysia, [[Awie]]. Album ini dilancarkan pada 8 Ogos 1996 oleh [[Sony Music Malaysia|BMG]]. == Penghargaan == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="border:none; margin:0;" |+ Anugerah dan pencalonan untuk ''O-Tak'' ! scope="col" | Anugerah ! scope="col" | Tahun ! scope="col" | Karya ! scope="col" | Kategori ! scope="col" | Keputusan ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! scope="row" | [[Anugerah Industri Muzik]] | [[Anugerah Industri Muzik ke-4|1997]] | O-Tak | Persembahan Vokal Terbaik Di Dalam Album (Lelaki) | {{nom}} | style="text-align:center" | |- |} ==Senarai runut== {{tracklist |music_credits=yes |lyrics_credits=yes |title1=Dipenjara Janji |lyrics1=Kristo Bimbo |music1=Yan |length1= |title2=1570 |lyrics2=Awie |music2=Benny Ardjuna |length2= |title3=Kita Permata |lyrics3=Keon |music3=[[M. Nasir]] |length3= |title4=Aku Bukan Orang Putih |lyrics4=J.S. Kevin |music4=J.S. Kevin |length4= |title5=Biarpun Lorong Depan Ku Tak Bercahaya |lyrics5=Kristo Bimbo |music5=Firdaus |length5= |title6=Lepak |lyrics6=Awie |music6=Benny Ardjuna |length6= |title7=Karut Marut |lyrics7=[[Loloq]] |music7=[[M. Nasir]] |length7= |title8=Bahagia Menemuimu |lyrics8=Kristo Bimbo |music8=[[M. Nasir]] |length8= |title9=Otak |lyrics9=Awie |music9=Awie |length9= |title10=Nostalgia Cinta |lyrics10=[[Johari Teh]] |music10= [[Johari Teh]] |length10= |title11=Tinggalkan Satu Peluru |lyrics11=Kristo Bimbo |music11=[[M. Nasir]] |length11= |title12=Air Mata Maria |lyrics12=Awie |music12=Awie |length= }} ==Pautan luar== lzd6khiuzkcdk3zrqtoyrwgi5gj67m8 6925892 6925877 2026-08-12T09:52:07Z Tehtarik4lyfer 408889 /* Prestasi komersial */ 6925892 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | name = O-Tak | type = Studio | artist = [[Awie]] | cover = | caption = Standard kulit album | alt = | released = {{Start date|1996|8|8}} | recorded = Januari – Julai 1996 | studio = * Booty Studio * Luncai Emas * King Studio | genre = <!--Sourced in the "Composition" section. Please do NOT add unsourced genres.--> * [[Muzik pop|Pop]] * [[Muzik rock|Rock]] | length = 55:17 | label = [[Sony Music Malaysia|BMG]] | producer = * [[Awie]] * [[M. Nasir]] * [[Ramli M. S.|Ramli MS]] | prev_title = [[Awie (album 1994)|Awie]] | prev_year = 1994 | year = 1996 | next_title = [[Satu (album Awie)|Satu]] | next_year = 1998 | misc = {{Singles | type = studio | single1 = Di Penjara Janji | single1date = 11 Julai 1996 | single2 = Nostalgia Cinta | single2date = 21 November 1996 | single3 = O-tak | single3date = 3 April 1997 }} }} '''''O-Tak''''' ialah album studio kedua oleh penyanyi dan penulis lagu Malaysia, [[Awie]]. Album ini dilancarkan pada 8 Ogos 1996 oleh [[Sony Music Malaysia|BMG]]. == Prestasi komersial == ''O-Tak'' mencipta pencapaian tersendiri apabila menduduki tangga teratas Carta RIM Malaysia, sekali gus menjadikannya album studio kedua [[Awie]] dengan kedudukan carta tertinggi dalam kerjayanya pada ketika itu. Sejurus dilancarkan, album ini mencatatkan jualan sebanyak 90,000 unit serta menerima tempahan mencecah 150,000 unit dalam tempoh hanya empat hari. Kejayaan tersebut kemudiannya diperkukuh apabila “O-Tak” dianugerahkan status triple platinum pada 18 Ogos 1996. Momentum kejayaan album turut diterjemahkan menerusi beberapa lagu yang dipilih sebagai single, yang masing-masing mencatatkan prestasi memberangsangkan dan berjaya menduduki kedudukan tinggi dalam carta muzik Malaysia. == Penghargaan == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="border:none; margin:0;" |+ Anugerah dan pencalonan untuk ''O-Tak'' ! scope="col" | Anugerah ! scope="col" | Tahun ! scope="col" | Karya ! scope="col" | Kategori ! scope="col" | Keputusan ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! scope="row" | [[Anugerah Industri Muzik]] | [[Anugerah Industri Muzik ke-4|1997]] | O-Tak | Persembahan Vokal Terbaik Di Dalam Album (Lelaki) | {{nom}} | style="text-align:center" | |- |} ==Senarai runut== {{tracklist |music_credits=yes |lyrics_credits=yes |title1=Dipenjara Janji |lyrics1=Kristo Bimbo |music1=Yan |length1= |title2=1570 |lyrics2=Awie |music2=Benny Ardjuna |length2= |title3=Kita Permata |lyrics3=Keon |music3=[[M. Nasir]] |length3= |title4=Aku Bukan Orang Putih |lyrics4=J.S. Kevin |music4=J.S. Kevin |length4= |title5=Biarpun Lorong Depan Ku Tak Bercahaya |lyrics5=Kristo Bimbo |music5=Firdaus |length5= |title6=Lepak |lyrics6=Awie |music6=Benny Ardjuna |length6= |title7=Karut Marut |lyrics7=[[Loloq]] |music7=[[M. Nasir]] |length7= |title8=Bahagia Menemuimu |lyrics8=Kristo Bimbo |music8=[[M. Nasir]] |length8= |title9=Otak |lyrics9=Awie |music9=Awie |length9= |title10=Nostalgia Cinta |lyrics10=[[Johari Teh]] |music10= [[Johari Teh]] |length10= |title11=Tinggalkan Satu Peluru |lyrics11=Kristo Bimbo |music11=[[M. Nasir]] |length11= |title12=Air Mata Maria |lyrics12=Awie |music12=Awie |length= }} ==Pautan luar== q5ejdwqpxzlrzuc4wlop10bfncqhelg 6925919 6925892 2026-08-12T10:22:31Z Tehtarik4lyfer 408889 /* Senarai runut */ 6925919 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | name = O-Tak | type = Studio | artist = [[Awie]] | cover = | caption = Standard kulit album | alt = | released = {{Start date|1996|8|8}} | recorded = Januari – Julai 1996 | studio = * Booty Studio * Luncai Emas * King Studio | genre = <!--Sourced in the "Composition" section. Please do NOT add unsourced genres.--> * [[Muzik pop|Pop]] * [[Muzik rock|Rock]] | length = 55:17 | label = [[Sony Music Malaysia|BMG]] | producer = * [[Awie]] * [[M. Nasir]] * [[Ramli M. S.|Ramli MS]] | prev_title = [[Awie (album 1994)|Awie]] | prev_year = 1994 | year = 1996 | next_title = [[Satu (album Awie)|Satu]] | next_year = 1998 | misc = {{Singles | type = studio | single1 = Di Penjara Janji | single1date = 11 Julai 1996 | single2 = Nostalgia Cinta | single2date = 21 November 1996 | single3 = O-tak | single3date = 3 April 1997 }} }} '''''O-Tak''''' ialah album studio kedua oleh penyanyi dan penulis lagu Malaysia, [[Awie]]. Album ini dilancarkan pada 8 Ogos 1996 oleh [[Sony Music Malaysia|BMG]]. == Prestasi komersial == ''O-Tak'' mencipta pencapaian tersendiri apabila menduduki tangga teratas Carta RIM Malaysia, sekali gus menjadikannya album studio kedua [[Awie]] dengan kedudukan carta tertinggi dalam kerjayanya pada ketika itu. Sejurus dilancarkan, album ini mencatatkan jualan sebanyak 90,000 unit serta menerima tempahan mencecah 150,000 unit dalam tempoh hanya empat hari. Kejayaan tersebut kemudiannya diperkukuh apabila “O-Tak” dianugerahkan status triple platinum pada 18 Ogos 1996. Momentum kejayaan album turut diterjemahkan menerusi beberapa lagu yang dipilih sebagai single, yang masing-masing mencatatkan prestasi memberangsangkan dan berjaya menduduki kedudukan tinggi dalam carta muzik Malaysia. == Penghargaan == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="border:none; margin:0;" |+ Anugerah dan pencalonan untuk ''O-Tak'' ! scope="col" | Anugerah ! scope="col" | Tahun ! scope="col" | Karya ! scope="col" | Kategori ! scope="col" | Keputusan ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! scope="row" | [[Anugerah Industri Muzik]] | [[Anugerah Industri Muzik ke-4|1997]] | O-Tak | Persembahan Vokal Terbaik Di Dalam Album (Lelaki) | {{nom}} | style="text-align:center" | |- |} ==Senarai runut== {{tracklist |music_credits=yes |lyrics_credits=yes |title1=Dipenjara Janji |lyrics1=Kristo Bimbo |music1=Yan |length1= |title2=1570 |lyrics2=Awie |music2=Benny Ardjuna |length2= |title3=Kita Permata |lyrics3=Keon |music3=[[M. Nasir]] |length3= |title4=Aku Bukan Orang Putih |lyrics4=J.S. Kevin |music4=J.S. Kevin |length4= |title5=Biarpun Lorong Depan Ku Tak Bercahaya |lyrics5=Kristo Bimbo |music5=Firdaus |length5= |title6=Lepak |lyrics6=Awie |music6=Benny Ardjuna |length6= |title7=Karut Marut |lyrics7=[[Loloq]] |music7=[[M. Nasir]] |length7= |title8=Bahagia Menemuimu |lyrics8=Kristo Bimbo |music8=[[M. Nasir]] |length8= |title9=Otak |lyrics9=Awie |music9=Awie |length9= |title10=Nostalgia Cinta |lyrics10=[[Johari Teh]] |music10= [[Johari Teh]] |length10= |title11=Tinggalkan Satu Peluru |lyrics11=Kristo Bimbo |music11=[[M. Nasir]] |length11= |title12=Air Mata Maria |lyrics12=Awie |music12=Awie |length= }} == Sejarah keluaran == {| class="wikitable plainrowheaders" |+ {{Screen reader-only|Sejarah keluaran}} ! scope="col" | Negara ! scope="col" | Tarikh ! scope="col" | Format ! scope="col" | Versi ! scope="col" | Label ! scope="col" | {{abbr|Ruj.|Rujukan}} |- ! scope="row" rowspan="3" | Malaysia | 8 Ogos 1996 | {{hlist|[[Kaset padat|Kaset]]|[[Cakera padat|CD]]}} | Standard | rowspan="6" | [[Sony Music Malaysia|BMG Music Malaysia]] | style="text-align: center;" | |- | 2006 | [[Muat turun digital]] | Target exclusive | style="text-align: center;" | |- | 2007 | {{hlist|[[Kaset padat|Kaset]]|[[Cakera padat|CD]]|[[Muat turun digital]]}} | Keluaran semula | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | Pelbagai | 2013 | [[Penstriman]] | style="text-align: center;" | |- |} ==Pautan luar== jgi1emkksn90qx5o99ktly0z97uekep 6925948 6925919 2026-08-12T11:27:33Z Tehtarik4lyfer 408889 /* Sejarah keluaran */ 6925948 wikitext text/x-wiki {{Infobox album | name = O-Tak | type = Studio | artist = [[Awie]] | cover = | caption = Standard kulit album | alt = | released = {{Start date|1996|8|8}} | recorded = Januari – Julai 1996 | studio = * Booty Studio * Luncai Emas * King Studio | genre = <!--Sourced in the "Composition" section. Please do NOT add unsourced genres.--> * [[Muzik pop|Pop]] * [[Muzik rock|Rock]] | length = 55:17 | label = [[Sony Music Malaysia|BMG]] | producer = * [[Awie]] * [[M. Nasir]] * [[Ramli M. S.|Ramli MS]] | prev_title = [[Awie (album 1994)|Awie]] | prev_year = 1994 | year = 1996 | next_title = [[Satu (album Awie)|Satu]] | next_year = 1998 | misc = {{Singles | type = studio | single1 = Di Penjara Janji | single1date = 11 Julai 1996 | single2 = Nostalgia Cinta | single2date = 21 November 1996 | single3 = O-tak | single3date = 3 April 1997 }} }} '''''O-Tak''''' ialah album studio kedua oleh penyanyi dan penulis lagu Malaysia, [[Awie]]. Album ini dilancarkan pada 8 Ogos 1996 oleh [[Sony Music Malaysia|BMG]]. == Prestasi komersial == ''O-Tak'' mencipta pencapaian tersendiri apabila menduduki tangga teratas Carta RIM Malaysia, sekali gus menjadikannya album studio kedua [[Awie]] dengan kedudukan carta tertinggi dalam kerjayanya pada ketika itu. Sejurus dilancarkan, album ini mencatatkan jualan sebanyak 90,000 unit serta menerima tempahan mencecah 150,000 unit dalam tempoh hanya empat hari. Kejayaan tersebut kemudiannya diperkukuh apabila “O-Tak” dianugerahkan status triple platinum pada 18 Ogos 1996. Momentum kejayaan album turut diterjemahkan menerusi beberapa lagu yang dipilih sebagai single, yang masing-masing mencatatkan prestasi memberangsangkan dan berjaya menduduki kedudukan tinggi dalam carta muzik Malaysia. == Penghargaan == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="border:none; margin:0;" |+ Anugerah dan pencalonan untuk ''O-Tak'' ! scope="col" | Anugerah ! scope="col" | Tahun ! scope="col" | Karya ! scope="col" | Kategori ! scope="col" | Keputusan ! scope="col" class="unsortable" |{{Abbr|Ref.|References}} |- ! scope="row" | [[Anugerah Industri Muzik]] | [[Anugerah Industri Muzik ke-4|1997]] | O-Tak | Persembahan Vokal Terbaik Di Dalam Album (Lelaki) | {{nom}} | style="text-align:center" | |- |} ==Senarai runut== {{tracklist |music_credits=yes |lyrics_credits=yes |title1=Dipenjara Janji |lyrics1=Kristo Bimbo |music1=Yan |length1= |title2=1570 |lyrics2=Awie |music2=Benny Ardjuna |length2= |title3=Kita Permata |lyrics3=Keon |music3=[[M. Nasir]] |length3= |title4=Aku Bukan Orang Putih |lyrics4=J.S. Kevin |music4=J.S. Kevin |length4= |title5=Biarpun Lorong Depan Ku Tak Bercahaya |lyrics5=Kristo Bimbo |music5=Firdaus |length5= |title6=Lepak |lyrics6=Awie |music6=Benny Ardjuna |length6= |title7=Karut Marut |lyrics7=[[Loloq]] |music7=[[M. Nasir]] |length7= |title8=Bahagia Menemuimu |lyrics8=Kristo Bimbo |music8=[[M. Nasir]] |length8= |title9=Otak |lyrics9=Awie |music9=Awie |length9= |title10=Nostalgia Cinta |lyrics10=[[Johari Teh]] |music10= [[Johari Teh]] |length10= |title11=Tinggalkan Satu Peluru |lyrics11=Kristo Bimbo |music11=[[M. Nasir]] |length11= |title12=Air Mata Maria |lyrics12=Awie |music12=Awie |length= }} == Sejarah keluaran == {| class="wikitable plainrowheaders" |+ {{Screen reader-only|Sejarah keluaran}} ! scope="col" | Negara ! scope="col" | Tarikh ! scope="col" | Format ! scope="col" | Versi ! scope="col" | Label ! scope="col" | {{abbr|Ruj.|Rujukan}} |- ! scope="row" rowspan="3" | Malaysia | 8 Ogos 1996 | {{hlist|[[Kaset padat|Kaset]]|[[Cakera padat|CD]]}} | Standard | rowspan="6" | [[Sony Music Malaysia|BMG Music Malaysia]] | style="text-align: center;" | |- | 2006 | [[Muat turun digital]] | Target exclusive | style="text-align: center;" | |- | 2007 | {{hlist|[[Kaset padat|Kaset]]|[[Cakera padat|CD]]|[[Muat turun digital]]}} | Keluaran semula | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | Pelbagai | 2013 | [[Penstriman]] | Standard | style="text-align: center;" | |- |} ==Pautan luar== jzdeu3i0xr86gr8rbohb5uxsx9e3b3j 0 964318 6925420 6858167 2026-08-11T14:18:00Z ~2026-44233-53 412469 /* Slot penyiaran */ Tontonilah Carta RIM 8TV 6925420 wikitext text/x-wiki '''Carta RIM''' (''[[Bahasa Inggeris|Eng]]: RIM Chart'') ialah satu set carta yang disusun oleh [[Persatuan Industri Rakaman Malaysia]] (RIM) yang menarafkan single paling banyak distrim di Malaysia. Carta ini berdasarkan laporan mingguan yang disampaikan oleh penyedia muzik digital utama seperti [[Apple Music]], [[Spotify]], KKBox, [[Deezer]] dan agregat oleh BMAT, sebuah syarikat yang menyediakan perkhidmatan pemantauan muzik secara mingguan. [[Astro Audio]] berkolaborasi bersama untuk menyiarkan ke dalam carta khusus bagi mengikuti kedudukan mingguan terkini lagu yang paling banyak distrim yang mengambil bahagian mengikut kategori lagu bahasa samada dalam Bahasa Inggeris & Antarabangsa ([[Hitz (stesen radio)|HITZ]]), Bahasa Malaysia ([[Era (stesen radio)|ERA]]) & Bahasa Cina ([[My (stesen radio)|MY]]).<ref name="rimchartsreturn">{{cite web|url=http://www.rim.org.my/main/index.php?option=com_content&task=view&id=480&Itemid=1|title=PRESS RELEASE (03 MARCH 2017): RIM ANNOUNCES THE RETURN OF RIM CHARTS|date=March 9, 2017|accessdate=July 9, 2017}}</ref> ==Sejarah== RIM telah memulakan penerbitan carta sejak pertengahan 1996, ketika pasaran single hampir tidak wujud di Malaysia. Carta ini, oleh itu, lebih fokus pada album carta berdasarkan jualan mingguan. Pada Oktober 1996, RIM telah mula menggabungkan penjualan mata elektronik (EPOS) ke dalam cartanya, menyusun data dari lebih daripada 50 kedai runcit seperti Salem Power Station, Music Valley dan CD Rama.<ref>{{cite journal |date=October 26, 1996 |first=Alexandra |last=Nuvich |title=Malaysia Leads Asia with EPOS Charts |journal=[[Billboard]] |volume=108 |issue=43 |page=5 |url=https://books.google.com.my/books?id=xwkEAAAAMBAJ&pg=PA5&lpg=PA5&dq=malaysia+rim+charts&source=bl&ots=71-BMieizv&sig=YPAM06iuuNzEr4p0dFiYsYW73pw&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi4tMidpPvUAhUFvo8KHcXcANE4ChDoAQgxMAM#v=onepage&q=malaysia%20rim%20charts&f=false |accessdate=July 9, 2017}}</ref> Walau bagaimanapun, carta itu telah dihentikan pada tahun 2006 berikutan penjualan album yang semakin berkurangan sehubungan dengan ketidakpuasan awam untuk membeli album secara keseluruhan dan kesukaran untuk mengagihkan carta kerana maklumat yang tidak mencukupi daripada peruncit pada jualan fizikal.<ref name="rimchartsreturnstar2">{{cite web|url=http://www.star2.com/entertainment/music/music-news/2017/03/12/the-rim-charts-are-back/|title=Malaysia’s RIM Charts are back|date=March 12, 2017|accessdate=July 9, 2017}}</ref> Pada tahun 2016, penggunaan muzik digital di Malaysia menyumbang pendapatan RM 72.7 juta (39.2%) kepada industri muzik Malaysia pada 2016, di mana RM31.1 juta disumbangkan daripada penstriman audio sahaja. Dari statistik ini, RIM menyatakan bahawa carta muzik digital "telah berkembang dengan jelas sehingga titik carta rasmi diperlukan".<ref>{{cite web|url=http://www.rim.org.my/main/images/stories/RIM/chart/6_i_dm.pdf|title=“Top 20 Most Streamed International & Domestic Singles In Malaysia (Week 6 2017)”|language=English|work=Recording Industry Association of Malaysia|accessdate=July 9, 2017|archive-date=2017-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712125920/http://rim.org.my/main/images/stories/RIM/chart/6_i_dm.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rim.org.my/main/images/stories/RIM/chart/6_domestic.pdf|title=“Top 10 Most Streamed Domestic Singles In Malaysia (Week 6 2017)”|language=English|work=Recording Industry Association of Malaysia|publisher=Recording Industry Association of Malaysia|accessdate=July 9, 2017|archive-date=2017-03-13|archive-url=https://www.webcitation.org/6ovzR9uQf?url=http://www.rim.org.my/main/images/stories/RIM/chart/6_domestic.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Slot penyiaran== ===Sabtu=== ====Slot penyiaran Carta RIM==== {|class="wikitable" ! Segmen ! Masa ! Radio |- | ''RIM Chart ERA'' | 10:00 - 11:00 | [[Era (stesen radio)|ERA]] |- | ''The HITZ RIM Chart Show'' | 15:00 - 17:00 | [[Hitz (stesen radio)|HITZ]] |- | ''MY FM Official Malaysia Chart'' | 18:00 - 19:00 | [[My (stesen radio)|MY]] |} ===Ahad (Ulangan)=== {|class="wikitable" ! Segmen ! Masa ! Radio |- | ''RIM Chart ERA'' | 18:00 - 19:00 | [[Era (stesen radio)|ERA]] |- | ''The HITZ RIM Chart Show'' | 20:00 - 22:00 | [[Hitz (stesen radio)|HITZ]] |- | ''MY FM Official Malaysia Chart'' | 21:00 - 22:00 | [[My (stesen radio)|MY]] |} == Lihat juga == * 8TV RIM Chart Show <ref>{{cite web|url=https://youtube.com/watch/zASye59u2oA?si=b0imPsZrbv9xZf9Z}}</ref> ==Pautan luar== * {{Facebook|RecordingIndustryMalaysia}} (Senarai Rasmi Carta RIM mingguan) * {{Instagram|recordingindustrymalaysia}} (Senarai Rasmi Carta RIM mingguan) ==Rujukan== {{reflist}} {{Carta RIM}} {{Lagu nombor satu di Malaysia (pra-Carta RIM)}} [[Kategori:Muzik Malaysia]] [[Kategori:Lagu Malaysia]] [[Kategori:Industri muzik Malaysia]] [[Kategori:Single nombor satu di Malaysia]] [[Kategori:Muzik Malaysia]] dqdzwj0vy256p50v3v6rcq74rpbamx6 0 979537 6925959 6888746 2026-08-12T11:56:35Z ~2026-43973-26 412440 6925959 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = BoBoiBoy Movie 2 | image = BoBoiBoy Movie 2 Official Theatrical Poster.jpg | caption =Filem poster pawagam Malaysia | director = [[Nizam Razak]] | producer = Nizam Razak<br/>Kee Yong Pin | writer = Nizam Razak |cerita=Nizam Razak<br/>[[Anas Abdul Aziz]]| based on = ''[[BoBoiBoy]]'' oleh Nizam Razak | starring = [[Nur Fathiah Diaz]]<br/>Fadhli Mohd Rawi<br/>Wong Pak Lin<br/>Orked Shazwan<br/>Anas Abdul Aziz<br/>Dzubir Mohamed Zakaria<br/>Nur Intan Syuhadah<br/>Yap Ee Jean<br/>Wong Wai Kay | music = Yuri Wong | studio = [[Monsta Studios]] | pengedar = {{ubl|[[Astro Shaw]] (Malaysia)|CBI Pictures (Indonesia)}} | released = {{Film date|df=yes|2019|8|8|Malaysia}} | runtime = 110 minit | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu]] | budget = RM 7 juta<ref name=infobbbm2>"[https://iluminasi.com/bm/info-filem-boboiboy-movie-2.html Info Filem BoBoiBoy Movie 2]" Illuminasi. 16 Julai 2011. Dicapai pada 19 Julai 2011.</ref> | gross = RM 30 juta }} '''''BoBoiBoy Movie 2''''' adalah filem [[animasi]] [[adiwira]] [[komedi]] [[Malaysia]] 2019 yang dihasilkan oleh [[Animonsta Studios]]. Filem ini diarahkan oleh [[Nizam Razak]], yang juga menulis skrip bersama Anas Abdul Aziz, ia merupakan sekuel berdiri sendiri kepada ''[[BoBoiBoy: The Movie]]'' (2016) dan susulan kepada musim pertama siri ''[[BoBoiBoy Galaxy]]''. Filem ini mengisahkan BoBoiBoy dan rakan-rakannya ketika mereka melawan seorang penjahat purba bernama Retak'ka, yang merancang untuk menyerap kuasa unsur BoBoiBoy. ''BoBoiBoy Movie 2'' telah ditayangkan serentak di Malaysia, Indonesia, Brunei, dan Singapura pada 8 Ogos 2019. Seterusnya, ''[[BoBoiBoy Movie 3]]'', yang berdasarkan arka Gur'latan dari versi komik musim kedua ''[[BoBoiBoy Galaxy]]'', dijadualkan pada tahun 2026. Filem ini ditayangkan secara serentak di 4 buah negara mulai 8 Ogos 2019 termasuk [[Malaysia]], [[Indonesia]], [[Thailand]] [[Singapura]] dan [[Brunei]] [[Vietnam]]. juga telah ditayangkan pada 30 Ogos dengan versi alih suara bahasa Vietnam. Sekuel, [[BoBoiBoy Movie 3: Gur'latan]], dijadualkan untuk ditayangkan Pada pertengahan tahun 2027 == Plot == Di planet Saharu, Gopal dan BoBoiBoy cuba mendapatkan Sfera Kuasa di antara telur raksasa penguin. Adu Du dan Probe merampas Sfera Kuasa selepas Gopal secara tidak sengaja mengejutkan raksasa itu, mendorong Fang dan Yaya untuk menuntutnya semula. Sebelum berlepas, BoBoiBoy menyelamatkan Adu Du dan Probe. Di angkasa, pelombong haram menemui makhluk asing yang dimeterai dalam kristal. Makhluk asing itu melarikan diri dengan serpihan kuasanya dan memperkenalkan dirinya sebagai tuan pertama unsur, Retak'ka, dan mengarahkan pelombong untuk membantu mencari BoBoiBoy dan TAPOPS menjanjikan mereka lebih banyak kristal. BoBoiBoy dan rakan-rakannya mendarat di tepi Tok Aba's Kokotiam di mana Papa Zola bertemu anak perempuannya dengan Mama Zila, Pipi Zola. BoBoiBoy menjemput Fang untuk makan malam di rumah Aba manakala Zola dan Gopal mempertahankan Sfera Kuasa yang mereka selamatkan sebelum ini, EggaBot, daripada Adu Du dan Probe, secara tidak sengaja menyeret ke atas Pipi, yang mengaktifkan EggaBot. Koko Ci mengarahkan kumpulan itu pergi ke planet Quabaq ketika Retak'ka menyerang stesen TAPOPS, tetapi BoBoiBoy meminta Ochobot untuk teleport ke stesen dengan segera. Di sana, BoBoiBoy bertemu dengan Retak'ka, yang menyerap unsur Suria, Ribut Petir, Taufan dan Duri daripadanya. Gopal kemudian menyelamatkan BoBoiBoy sebelum teleport ke Quabaq kerana Koko Ci memberitahu mereka untuk mencari Hang Kasa. Terhempas oleh tanah lembap berasid, kumpulan itu berebut untuk mendapatkan semula mesej Koko Ci dan berpindah. Mereka diserang hendap oleh Kang Kong, raksasa sloth yang pasif terhadap cahaya. BoBoiBoy cuba melawan mereka menggunakan Blaze sejak Retak'ka mencuri unsur Solarnya, sehingga Hang Kasa menyelamatkan mereka. Keesokan paginya, Kasa menawarkan untuk menyediakan BoBoiBoy, Gopal, Adu Du dan Probe terhadap bekas muridnya Retak'ka dan mengenakan Sfera Kuasa mereka. Kapten Kaizo menyaksikan pembunuhan beramai-ramai Retak'ka terhadap pengawal diraja planet Gur'latan bersama Fang, memaklumkan penaklukan Retak'ka untuk menaik taraf elemennya dengan mengeringkan seluruh planet selepas menyelamatkan Fang, Yaya, Ying, Koko Ci dan Tarung dari Stesen TAPOPS. Mengesan pelombong ke planet Bayugan, di mana Retak'ka merancang untuk menaik taraf elemen Anginnya, Ying memberi amaran kepada penduduk tentang ancaman itu. Semasa kumpulan BoBoiBoy menyelesaikan ujian Kasa, pelombong melihat mereka, membenarkan Retak'ka mengalirkan planet Rimbara berdekatan dan menangkap Fang, Yaya dan Ying semasa mereka memindahkan makhluk asing di sana. BoBoiBoy dan Gopal kemudiannya terpaksa membayar yuran latihan Hang Kasa. Oleh kerana Gopal tidak mempunyai dana yang mencukupi, Kasa mendakwa Quake sebagai hutang kemudian memerangkap dia dan BoBoiBoy dalam kristal. Pipi mendapati Kasa menghidupkan mesin di rumahnya dengan OchoBot tetapi membetulkan bank datanya, mengesahkan bahawa Koko Ci mahu mereka mencari Kasa untuk mencari jalan untuk mengalahkan Retak'ka. Kasa mendedahkan bahawa dia adalah tuan asal unsur Kristal dan bekas rakan Retak'ka; dia dan Retak'ka bertemu di planet tapak pelupusan Gugura, di mana mereka menemui Elemen Power Spheres. Walau bagaimanapun, Retak'ka mencuri lebih banyak unsur dan menginginkan kuasa Kristal Kasa, jadi dia mengalirkan elemennya melalui Ochobot, menyegelnya di dalam kristal. Retak'ka mengumumkan untuk bertemu di Bumi, dimaklumkan bahawa ia mengandungi semua tujuh elemen yang diperlukan. Kasa tiba untuk bertarung dengan Retak'ka, dan Pipi membebaskan BoBoiBoy dan Gopal dengan EggaBot. BoBoiBoy memintas Retak'ka dengan Blaze dan Gopal menyertai Ochobot. Zolas, Adu Du dan Probe melepaskan Fang, Yaya dan Ying dan mengalahkan pelombong. Ketika Retak'ka bersiap untuk menghabisi BoBoiBoy, Kasa mengambil pukulan dengan mendesak untuk mengembalikan Gempa kepada BoBoiBoy, menggalakkannya untuk menghentikan Retak'ka yang kemudiannya menyerap unsur Kristalnya. Menyedari perpecahan menjadikannya lebih lemah, BoBoiBoy menggabungkan Ais dan Blaze, mencipta FrostFire. Gopal membaling Ochobot ke arah BoBoiBoy, membenarkan dia mengalirkan Gempa dari Retak'ka manakala Fang, Yaya dan Ying tiba. Enggan menerima kekalahan, Retak'ka meletupkan empangan berhampiran. BoBoiBoy mengalirkan unsur-unsur Retak'ka yang masih ada dan meletupkannya ke angkasa lepas, sebelum jatuh pengsan ke dalam sungai, mendorong seluruh kumpulan itu menyelamatkannya. Kumpulan itu berehat di hospital lapangan yang didirikan di empangan. Zila memarahi Zola kerana membawa Pipi ke dalam kapal manakala makhluk asing yang diselamatkan, yang dikenal pasti sebagai suku Cendawa, mengawasi pembinaan semula Bumi. Kasa mengiktiraf BoBoiBoy sebagai tuan baru unsur-unsur. Dalam adegan pasca kredit, Maskmana memberikan Power Sphere ArmoBotnya kepada bapa BoBoiBoy, Amato untuk dibaiki, bertanya mengapa dia tidak membantu BoBoiBoy. Amato menjawab bahawa BoBoiBoy perlu berdikari, meninggalkan foto dia dan BoBoiBoy muda. == Pelakon suara == * [[Nur Fathiah Diaz]] sebagai BoBoiBoy * Fadhli Mohd Rawi sebagai Retak'ka * Wong Pak Lin sebagai Hang Kasa * Dzubir Mohammed Zakaria sebagai Gopal * [[Nizam Razak]] sebagai Papa Zola * Ieesya Isandra sebagai Pipi Zola * Nur Intan Syuhadah sebagai Yaya * Yap Ee Jean sebagai Ying * Wong Wai Kay sebagai Fang * [[Anas Abdul Aziz]] sebagai Koko Ci, Adu Du, Probe, Tok Aba dan Pakcik Kumar * Orked Shazwan sebagai Ochobot * Hazwani Hamizah Mahayuddin sebagai Ayu Yu * Nur Iman Andaliz sebagai Tarung * [[Nabil Zamanhuri]] sebagai Kapten Kaizo == Penerbitan == Pengarah Nizam Razak berkata proses pembikinan untuk filem kedua ini lebih pantas daripada filem pertama dan hanya mengambil masa setahun untuk disiapkan. Mereka menetapkan had masa 12 bulan untuk melihat jika mereka boleh membuat filem tanpa menjejaskan kualiti atau jalan cerita animasi tersebut.<ref name=star2>"[https://www.star2.com/entertainment/2019/07/12/boboiboy-movie-2-faizal-tahir/ Oh boy! BoBoiBoy is back with another movie this August] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190713144744/https://www.star2.com/entertainment/2019/07/12/boboiboy-movie-2-faizal-tahir/ |date=2019-07-13 }}" Star2.com. 12 Julai 2019. Dicapai pada 20 Julai 2019.</ref> Beliau mengaku terdapat tekanan untuk menyiapkan filem ini tepat pada masanya tetapi pasukan produksi beliau yang terdiri daripada 100 orang berjaya melakukannya mengikut masa yang ditetapkan. Mereka menggunakan teknologi yang lebih baik seperti Redshift dan kaedah simulasi menyeluruh<ref>"[http://www.gempak.com/artikel/22392/penuh-emosi-kejutan-berganda-ini-perkara-anda-perlu-tahu-sebelum-menonton-boboiboy-movie-2?fbclid=IwAR1RtzHSKrNNt1FnYEB5l4s5HgBHAZgtXtdDOJwMWnmQT3lMw0RBJWAYE4w Penuh Emosi & Kejutan Berganda! Ini Perkara Anda Perlu Tahu Sebelum Menonton BoBoiBoy Movie 2]" Gempak. 23 Julai 2019. Dicapai pada 25 Julai 2019.</ref> walaupun kosnya akan menjadi lebih tinggi untuk memberikan kualiti terbaik kepada penonton.<ref name=metro>"[https://www.hmetro.com.my/rap/2019/06/468991/filem-boboiboy-movie-2-ditayangkan-serentak-lima-negara Filem BoBoiBoy Movie 2 ditayangkan serentak lima negara]" Harian Metro. 25 Jun 2019. Dicapai pada 20 Julai 2019.</ref> Jika reaksi kepada filem ini adalah positif, mereka bercadang untuk menghasilkan filem secara konsisten, dengan filem baharu dikeluarkan setiap tahun atau setiap setahun setengah.<ref name=star2 /> == Muzik == {{main|Fire & Water}} Lagu rasmi filem ini dicipta dan dinyanyikan oleh [[Faizal Tahir]] setelah beliau telah ditawarkan untuk menyanyikan lagu tersebut daripada Monsta Studios. Beliau menggambarkan peluang menyanyikan lagu tema filem ini sebagai platform mendekati peminat muda.<ref>"[https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2019/06/578382/faizal-tahir-dekati-peminat-muda Faizal Tahir dekati peminat muda]" Berita Harian. 26 Jun 2019. Dicapai pada 20 Julai 2019.</ref> Video lirik rasminya telah dikeluarkan pada 27 Jun 2019,<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=TmgH5zcYx3w BoBoiBoy Movie 2 OST || Fire & Water - Faizal Tahir (Official Lyric Video)]" YouTube. 27 Jun 2019. Dicapai pada 20 Julai 2019.</ref> dan video muzik secara rasminya telah dikeluarkan di [[YouTube]] pada 26 Julai 2019. Lagu ini dikeluarkan di iTunes pada 2 Ogos 2019, beserta semua lagu dalam albumnya, ''[[Rojak (album Faizal Tahir)|Rojak]]''. == Keluaran == Sebelum ''[[BoBoiBoy: The Movie]]'' dikeluarkan pada tahun 2016, Nizam Razak menyatakan bahawa mereka telahpun mempunyai idea mereka untuk filem kedua.<ref>"[http://www.hmetro.com.my/node/111175/ Lebih hebat, beremosi di pawagam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200427205103/https://www.hmetro.com.my/node/111175 |date=2020-04-27 }}" Harian Metro. 30 Januari 2016. Dicapai pada 20 Julai 2019.</ref> Teaser rasmi pertama untuk filem ini telah dikeluarkan pada 8 Mac 2019.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=CahiOsbriFw BoBoiBoy Movie 2™ | Official Teaser]" YouTube. 8 Mac 2019. Dicapai pada 20 Julai 2019.</ref> Pada 10 Mei 2019, Monsta memuat naik video pengumuman tarikh tayangan untuk pawagam Malaysia, iaitu pada 8 Ogos 2019.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=S8TDHk1JIB0 BoBoiBoy Movie 2™ | Date Announcement]" YouTube. 10 Mei 2019. Dicapai pada 20 Julai 2019.</ref> Ia kemudian didedahkan bahawa 4 lagi negara juga mempunyai tarikh tayangan yang sama. Monsta menyiarkan treler rasmi untuk filem ini pada 25 Jun 2019.<ref>"[https://www.youtube.com/watch?v=t3yFQPwV4so& BoBoiBoy Movie 2 | NEW OFFICIAL TRAILER - In Cinemas August 8!]" YouTube. 25 Jun 2019. Dicapai pada 20 Julai 2019.</ref> Ini akan menjadi filem Malaysia pertama yang dikeluarkan serentak di 5 negara termasuk Malaysia, Singapura, Brunei, Indonesia dan Vietnam. Bagaimanapun, penayangan Vietnam ditangguh hingga 30 Ogos untuk membuat alih suara versi penuh Vietnam telah ditayangkan di Vietnam. Ia akan ditayangkan di lebih 500 pawagam.<ref>"[https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2019/06/499140/showbiz-boboiboy-movie-2-open-5-countries-aug-8 #Showbiz: 'BoBoiBoy Movie 2' to open in 5 countries on Aug 8]" New Straits Times. 25 Jun 2019. Dicapai pada 20 Julai 2019.</ref> yang terdiri daripada lebih 144 pawagam di Malaysia, 8 pawagam di Singapura, 4 pawagam di Brunei, 150 pawagam di Indonesia dan 120 pawagam di Vietnam. Buat masa ini, terdapat permintaan dari Thailand dan Filipina tetapi tiada pengumuman dibuat setakat ini. Monsta juga menyasarkan pasaran Korea Selatan, India dan China untuk tayangan akan datang. Filem ini bersama-sama dengan ''[[Sangkar (filem)|Sangkar]]'' dan ''[[M for Malaysia]]'' telah mengungguli carta Top 10 Pilihan Penonton [[Golden Screen Cinemas]], di mana ''BoBoiBoy Movie 2'' menduduki tangga ke-6, sementara ''Sangkar'' berada di tangga ke-3 dan ''M for Malaysia'' berada di tangga ke-7.<ref>[http://www.astroawani.com/berita-hiburan/filem-sangkar-m-malaysia-dan-boboiboy-movie-2-dominasi-carta-top-10-pilihan-penonton-217335 Filem Sangkar, M For Malaysia dan BoBoiBoy Movie 2 dominasi Carta Top 10 Pilihan Penonton!] [[Astro Awani]] (12 September 2019). Dicapai pada 21 September 2019.</ref> == Sambutan == {|class="wikitable collapsible collapsed" style="float:right; margin:1em; margin-top:0; font-size:90%" ! style="background:tan;" colspan="2"|<br>Jadual kutipan pawagam<br>''BoBoiBoy Movie 2''<br>(8 Ogos – 6 Oktober ) |- !Tempoh Tayangan !Kutipan Longgokan |- |1 hari (8 Ogos) |RM1.18 juta<ref>"[http://www.astroawani.com/berita-malaysia/cecah-pungutan-rm1-18-juta-di-hari-pertama-boboiboy-movie-2-cipta-rekod-filem-animasi-tempatan-214625 Cecah pungutan RM1.18 juta di hari pertama, BoBoiBoy Movie 2 cipta rekod filem animasi tempatan]" Astro Awani. 9 August 2019. Dicapai pada 9 Ogos 2019.</ref> |- |5 hari (12 Ogos) |RM9.90 juta<ref>"[http://www.astroawani.com/berita-hiburan/baru-5-hari-boboiboy-movie-2-sudah-kutip-rm9-9-juta-214852 Baru 5 hari, Boboiboy Movie 2 sudah kutip RM9.9 juta]" Astro Awani. 13 Ogos 2019. Dicapai pada 13 Ogos 2019.</ref> |- |8 hari (15 Ogos) |RM15.80 juta<ref>" [https://www.facebook.com/BoBoiBoy/photos/a.156693222279/10157744548327280/?type=3&theater || #BoBoiBoyMovie2 - RM15.8 JUTA DALAM 8 HARI TAYANGAN‼ || Sekaligus berjaya memecah rekod kutipan filem pertama: BoBoiBoy The Movie (2016). Jutaan TERIMA KASIH kepada semua yang menonton di pawagam serta untuk sokongan anda terhadap filem animasi tempatan!😆👍]" Facebook. 16 Ogos 2019. Dicapai pada 16 Ogos 2019.</ref> |- |11 hari (18 Ogos) |RM21 juta<ref>"[https://www.facebook.com/BoBoiBoy/photos/a.156693222279/10157752424757280/?type=3&theater|| #BoBoiBoyMovie2 - RM21 JUTA DALAM 11 HARI TAYANGAN‼ || Jutaan TERIMA KASIH⚡ kepada semua yang menonton di pawagam serta sokongan anda yang tidak putus-putus terhadap filem animasi ini! Alami fenomena BoBoiBoy Movie 2 DI PAWAGAM SEKARANG!😆👍]" Facebook. 19 Ogos 2019. Dicapai pada 19 Ogos 2019.</ref> |- |18 hari (25 Ogos) |RM25 juta<ref>" [https://www.facebook.com/BoBoiBoy/photos/a.156693222279/10157744548327280/?type=3&theater || BoBoiBoy Movie 2 - RM25 JUTA‼ || Jutaan TERIMA KASIH⚡ atas sokongan korang yang tidak putus-putus! Sudah 3 minggu, fenomena BoBoiBoy masih membara dan tayangan masih kuat di 141 buah pawagam di seluruh negara!😆👍]" Facebook. 26 Ogos 2019. Dicapai pada 26 Ogos 2019.</ref> |- |26 hari (2 September) |RM27.70 juta<ref>"[https://www.bharian.com.my/hiburan/wayang/2019/09/603124/boboiboy-movie-2-filem-animasi-tempatan-terlaris Boboiboy Movie 2 filem animasi tempatan terlaris]" Berita Harian. 3 September 2019. Dicapai pada 4 September 2019.</ref> |- |70 hari (18 Oktober) |RM29.60 juta<ref>[https://www.facebook.com/BoBoiBoy/photos/a.156693222279/10157917053222280/ || BoBoiBoy Movie 2 - RM30 JUTA‼ || Selepas 70 hari, BoBoiBoy Movie 2 berjaya meraih jumlah kutipan sebanyak RM30 juta di Malaysia, Brunei, Singapura dan Vietnam, dengan kutipan RM29.6 juta di dalam Malaysia. Terima kasih kepada semua yang telah menonton dan menyokong BoBoiBoy Movie 2! Monsta akan terus berusaha untuk memasarkan BoBoiBoy Movie 2 ke negara-negara lain!] Facebook. 18 Oktober 2019. Dicapai pada 18 Oktober 2019.</ref> |} Monsta mensasarkan untuk mengumpul lebih banyak daripada kutipan filem pertama (RM20 juta) memandangkan jumlah tayangan lebih tinggi.<ref name=metro /> Filem ini telah meraih RM 1.18 juta pada hari pertama, kutipan pembukaan tertinggi bagi filem animasi tempatan. Filem ini telah meraih kutipan memecah RM 15.8 juta selepas 8 hari tayangan. Kutipan ini berjaya memecah rekod filem [[BoBoiBoy: The Movie|''BoBoiBoy: The Movie'']] yang pertama. Ini membuktikan bahawa rakyat Malaysia telah menerima terhadap filem animasi tempatan sebagai filem animasi No.1 negara dan secara umumnya. Dalam tempoh 18 hari, BoBoiBoy Movie 2 telah mengumpul RM 25 juta dalam tempoh tiga minggu sekali gus menjadi [[Senarai filem Malaysia berdasarkan kutipan|filem tempat ketiga paling tinggi di Malaysia]], mengatasi filem aksi tahun lalu yang merupakan filem di bawah terbitan Astro Shaw, [[Polis Evo 2|''Polis Evo 2'']] yang membawa pulang sebanyak RM20 juta. Ia telah mengalahkan [[Upin & Ipin: Keris Siamang Tunggal|''Upin & Ipin: Keris Siamang Tunggal'']] secara rasmi sebagai filem [[animasi]] paling laris di Malaysia, mengalahkan semua filem animasi tempatan dan antarabangsa dengan mengutip sebanyak RM27.7 juta selepas 26 hari. Dalam 70 hari, BoBoiBoy Movie 2 berjaya mencapai kutipan sebanyak RM30 juta di Malaysia, Brunei, Singapura dan Vietnam dengan kutipan sebanyak RM29.60 juta di dalam Malaysia.<ref>[https://www.facebook.com/BoBoiBoy/photos/a.156693222279/10157917053222280/ || BoBoiBoy Movie 2 - RM30 JUTA‼ || Selepas 70 hari, BoBoiBoy Movie 2 berjaya meraih jumlah kutipan sebanyak RM30 juta di Malaysia, Brunei, Singapura dan Vietnam, dengan kutipan RM29.6 juta di dalam Malaysia. Terima kasih kepada semua yang telah menonton dan menyokong BoBoiBoy Movie 2! Monsta akan terus berusaha untuk memasarkan BoBoiBoy Movie 2 ke negara-negara lain!] Facebook. 18 Oktober 2019. Dicapai pada 18 Oktober 2019.</ref> ==Masa depan== ===''BoBoiBoy Movie 3'' (Sekuel)=== {{utama|BoBoiBoy Movie 3: Gur'latan}} Selepas kejayaan filem ''BoBoiBoy Movie 2'', [[Nizam Razak]] menyatakan mereka telah merancang untuk menghasilkan filem ketiga ''BoBoiBoy''. Namun, pada masa ini ia tidak menjadi fokus [[Animonsta Studios|Monsta]] kerana mereka memberikan tumpuan kepada ''filem MechAmato'' yang dijadualkan untuk dikeluarkan pada tahun 2020, tetapi ditunda pada tahun seterusnya kerana [[pandemik COVID-19]].<ref>[https://www.cinema.com.my/articles/news_details.aspx?search=2020.n_boboiboymv3otm_55706 "BoBoiBoy Movie 3" ada dalam kad]</ref> MONSTA telah mendedahkan filem ketiga dalam francais filem BoBoiBoy bertajuk ''BoBoiBoy Movie 3: Gur'latan'' yang akan dikeluarkan pada Disember 2025<ref>{{cite tweet|number=1719248896361431044|user=BoBoiBoy|title=[MONSTA CON 2023 LIVE UPDATE!] Ketua Pegawai Eksekutif MONSTA, Nizam Abd Razak turut berkongsi dengan orang ramai akan rancangan dan program bakal disajikan kepada penonton untuk tahun 2023 dan 2024. -- #Monsta #Mechamato #PapaPipi #BoBoiBoy #KembaliBeraksi #MonstaCon2023|date=31 Oktober 2023|access-date=4 November 2023}}</ref> dengan memberi laluan terlebih dahulu kepada ''[[BoBoiBoy Galaxy Musim 2]]'' yang ditayangkan pada Disember 2023 dan dibahagikan kepada 4 arc. BoBoiBoy Movie 3: Gur'latan akan ditayangkan pada tahun 2027. ===''Papa Zola: The Movie'' (Spin-off)=== {{utama|Papa Zola: The Movie}} Tajuk didedahkan pada awalnya sebagai ''Papa Zola: The Movie''. Semasa MONSTA CON 2023 di [[GSC]] LaLaport BBCC, MONSTA mengumumkan bahawa filem tersebut bertajuk ''PAPA Game On'' dan dijangka ditayangkan pada Disember 2024 sempena cuti sekolah.<ref>{{cite tweet|number=1719247746224587081|user=BoBoiBoy|title=[MONSTA CON 2023 LIVE UPDATE!] Filem Papa Pipi bertajuk PAPA GAME ON dijadualkan untuk ditayang pada cuti sekolah hujung tahun 2024. - Nizam Abdul Razak, CEO Monsta. --#Monsta #PapaPipi #MonstaCon2023|date=31 Oktober 2023|access-date=4 November 2023}}</ref> Ini merupakan tindakan susulan daripada berita watak [[Papa Zola]] bakal digugurkan daripada filem BoBoiBoy yang seterusnya kerana permintaan peminat sendiri.<ref>{{Cite news|url=https://www.utusan.com.my/terkini/2021/11/papa-zola-digugurkan-dalam-filem-animasi-boboiboy-akan-datang/|title=Papa Zola digugurkan dalam filem animasi BoboiBoy akan datang|last=Dzulkiply|first=Siti Athirah|date=17 November 2021|newspaper=[[Utusan Malaysia]]|access-date=4 November 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CSd_11h0NfE|title=Reaction Papa Zola bila digugurkan dari BoBoiBoy Movie 🥺 #PapaPipi #Shorts|date=17 November 2021|website=[[YouTube]]|url-status=live|access-date=4 November 2023|author=MONSTA}}</ref> pada Ramadan 2024, Filem pendek ditayangkan diri 4 April jadi tukarkan di 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=tQuFrwtW3nQ|title=Iklan Raya Monsta 2024 – Papa Pipi Pindah|date=4 April 2024|access-date=5 April 2024|website=YouTube}}</ref> Papa Zola: The Movie akan ditayangkan pada 11 Disember 2025. ===''Mechamato Movie'' (Prekuel)=== {{utama|Mechamato Movie}} Selepas untuk filem ini bermula seawal tahun 2019, apabila MONSTA mendedahkan rancangan untuk Mechamato pada video untuk rancangan 2020 mereka sebagai projek filem cereka, yang menampilkan potongan adegan daripada filem itu.<ref>{{cite web|title=MONSTA 2020 - A NEW ERA!|url=https://www.youtube.com/watch?v=wgFtH1bCeEU|website=YouTube|access-date=5 Disember 2021|date=27 Disember 2019}}</ref> Pengeluaran filem dihentikan buat sementara waktu bagi memberi laluan kepada penghasilan siri animasi terlebih dahulu selepas tayangan filem ini ditangguhkan.<ref>{{cite web|title=MECHAMATO SHOWRUNNER TALKS ABOUT INSPIRATIONS, PLANS FOR A MOVIE, TOYS & MUSIC|url=https://www.kakuchopurei.com/2021/11/mechamato-showrunner-interview/|website=Kakuchopurei|access-date=27 November 2022|date=23 November 2021|language=en}}</ref> [[Astro Shaw]] disahkan sebagai pemberi dana dan pengedar,<ref>{{Cite web|url=https://www.nst.com.my/lifestyle/groove/2021/01/654676/showbiz-new-animated-film-mechamato-brings-forth-another-msian|title=#Showbiz: New animated film 'Mechamato' brings forth another Msian superhero {{!}} New Straits Times|last=Chua|first=Dennis|date=2021-01-05|website=NST Online|language=en|access-date=2024-01-15}}</ref> manakala [[MDeC|MDEC]] menyediakan sebahagian daripada dana dan akses pasaran untuk Mechamato.<ref name=faktamovie>{{cite tweet|user=nizamabdrazak|number=1590168469957668864|title=(THREAD) 5 Fakta menarik tentang Mechamato di Kre8tif!|date=9 November 2022|language=ms}}</ref> Mechamato Movie akan ditayangkan pada 8 Disember 2022. == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * [http://boboiboymovie2.com/my/ Laman web rasmi] * {{IMDb title|10419266}} *[http://www.cinema.com.my/movies/details.aspx?search=2019.13904.boboiboymovie2.27730 ''BoBoiBoy Movie 2''] di Cinema.com.my * [https://boboiboy.fandom.com/ms/wiki/BoBoiBoy_Movie_2 ''BoBoiBoy Movie 2''] di BoBoiBoy Wikia Bahasa Melayu * [https://www.youtube.com/watch?v=CahiOsbriFw BoBoiBoy Movie 2 Teaser Rasmi] * [https://www.youtube.com/watch?v=t3yFQPwV4so& BoBoiBoy Movie 2 Treler Rasmi] {{BoBoiBoy |state=collapsed}} {{Animasi Malaysia|state=expanded}} [[Kategori:Filem animasi Malaysia]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2019]] [[Kategori:BoBoiBoy (siri filem)]] [[Kategori:Filem animasi 2019]] [[Kategori:Filem adiwira Malaysia]] [[Kategori:Filem terbitan Animonsta Studios]] hlsmgll32ctrdp2so2zz5dd5jbi6izm 0 980288 6925893 5280567 2026-08-12T09:53:10Z Mat Kiyan 289669 + tkr Constance → Konstanz nm tmpt tepat - pautan2 merah 6925893 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Bodensee|kawasan perbandaran|Bodensee, Lower Saxony}} {{Infobox lake |native_name = Bodensee |native_name_lang = de |image = Bodensee satellit.jpg |image_size = 325px |caption = Satellite image |image_bathymetry = Karte Bodensee.png |caption_bathymetry = Map |location = [[Jerman]], [[Switzerland]], [[Austria]] |coords = {{coord|47|35|N|9|28|E|type:waterbody_scale:500000|display=inline,title}} |type = glacial lake |part_of = [[Sungai Rhein]] |inflow = [[Rhein Alp]] |outflow = [[Rhein Hulu]] |catchment = {{convert|11500|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name=data/> |basin_countries = Jerman, Switzerland, Austria<ref name=map500/><ref name=mapGPBW1>{{cite map |url=https://www.geoportal-bw.de/?appCtx=d9736810-1d92-11e8-8756-43a314516c63 |title=Bodensee |map=WMS LGL-BW ATKIS Digitale Topographische Karte 1:50 000 Farbkombination |map-url= |scale=1:50 000 |edition= |date=2017-12-20 |publisher=Landesamt für Geoinformation und Landentwicklung Baden-Württemberg |location=Stuttgart, Germany |isbn= |via=www.geoportal-bw.de Geoportal Baden-Württemberg |accessdate=2018-03-01}}</ref> |length = {{convert|63|km|mi|abbr=on}}<ref name=data/> |width = {{convert|14|km|mi|abbr=on}}<ref name=data/> |area = {{convert|536|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name=data/> |depth = {{convert|90|m|ft|abbr=on}} |max-depth = {{convert|251|m|ft|abbr=on}}<ref name=data/> |volume = {{convert|48|km3|cumi acre.ft|sigfig=2|abbr=on}}<ref name=data/> |residence_time = 4.3 tahun |shore = {{convert|273|km|mi|abbr=on}}<ref name=data/> |elevation = {{convert|395|m|ft|abbr=on}} |frozen = 1795, 1830, 1880 (partial), 1963 |islands = {{ulist|[[Mainau]]|[[Pulau Reichenau|Reichenau]]|[[Lindau, Tasik Constance|Lindau]]|''dan lain-lain''}} |cities = lihat [[#penempatan|senarai]] |sections = {{ulist|[[Obersee (Tasik Constance)|Obersee]]{{ulist|[[Tasik Überlingen]] (''Überlinger See'')}}|[[Seerhein]]||[[Untersee (Tasik Constance)|Untersee]]{{ulist|[[Gnadensee]]|[[Zeller See (Tasik Constance)|Zellersee]]|[[Rheinsee]]}}}} |reference = <ref name=data/><ref name=map500/><ref name=mapGPBW1/><ref name=map28/><ref name=map28bis/> }} '''Tasik Konstanz''' ({{lang-de|'''Bodensee'''}},<ref name=Reitzenstein>{{cite book |editor-last=Reitzenstein |editor-first=Wolf-Armin Freiherr von |year=2013 |title=Lexikon schwäbischer Ortsnamen. Herkunft und Bedeutung |language=de |url=https://books.google.com/books?id=EY6iAAAAQBAJ&pg=PA68 |publisher=Verlag C. H. Beck |location=Munich, Jerman |isbn=978-3-406-65209-7 |pages=68-69}}</ref> {{IPA|de|ˈboːdn̩zeː|pron|De-Bodensee2.ogg}}) ialah sebuah [[tasik]] yang terletak di dalam lembangan bahagian [[Daratan Depan Alp]] melalui aliran [[Sungai Rhein]]<ref name=map500>{{cite map |url=https://s.geo.admin.ch/790d045b60 |title=Bodensee |map=Schweiz Suisse Svizzera Svizra |map-url=https://shop.swisstopo.admin.ch/en/products/maps/national/lk500?layer=ch.swisstopo.landeskarte500_papier.metadata&product=LK500000&productIdentifier=LK500000#product-LK500000 |scale=1:500 000 |series=National Map 1:500'000 |edition=2014 |date= |publisher=Federal Office of Topography – [[swisstopo]] |location=Wabern, Switzerland |isbn=978-3-302-00070-1 |via=map.geo.admin.ch |accessdate=2018-02-28}}</ref><ref name=mapGPBW1/> di utara kaki [[banjaran Alp]], dan terdiri tiga [[jasad air]]: ''[[Obersee (Tasik Constance)|Obersee]]'' di hulu tasik, ''[[Untersee (Tasik Constance)|Untersee]]'' di hilir tasik, dan bentangan bersambung sungai Rhine yang dipanggil ''[[Seerhein]]''. Tasik ini dinamakan daripada bandar [[Konstanz]]. Tasik ini terletak di [[Jerman]], [[Switzerland]], dan [[Austria]]. Pesisirnya terletak di negeri-negeri Jerman [[Bavaria]] dan [[Baden-Württemberg]], kanton-kanton Swiss [[Kanton St. Gallen|St. Gallen]], [[Kanton Thurgau|Thurgau]], and [[Kanton Schaffhausen|Schaffhausen]], dan negeri Austria [[Vorarlberg]]. Sungai Rhine mengalir ke sungai dari selatan, dengan aliran asalnya membentuk sempadan Austria-Switzerland, dan ada alir keluarnya di "Hulu Tasik" di mana — [[Kanton Schaffhausen#Geografi|kecuali Schaffhausen]] — ia membentuk sempadan Jerman-Swiss sehingga bandar [[Basel]].<ref name=map28>{{cite map |url=https://s.geo.admin.ch/790d045b60 |title=Bodensee |map=28 - Bodensee |map-url=https://shop.swisstopo.admin.ch/en/products/maps/national/lk100?layer=ch.swisstopo.landeskarte100_papier.metadata&product=28&productIdentifier=28&childGroupIdentifier=lk100eb#product-28 |scale=1:100 000 |series=National Map 1:100'000 |edition=2010 |date=2008 |publisher=Federal Office of Topography – [[swisstopo]] |location=Wabern, Switzerland |isbn=978-3-302-00028-2 |via=map.geo.admin.ch |accessdate=2018-02-28}}</ref><ref name=map28bis>{{cite map |url=https://s.geo.admin.ch/790d4eab9d |title=Lindau |map=28bis - Lindau |map-url=https://shop.swisstopo.admin.ch/en/products/maps/national/lk100?layer=ch.swisstopo.landeskarte100_papier.metadata&product=28bis&productIdentifier=28bis&childGroupIdentifier=lk100eb#product-28bis |scale=1:100 000 |series=National Map 1:100'000 |edition=2010 |date=2008 |publisher=Federal Office of Topography – [[swisstopo]] |location=Wabern, Switzerland |isbn=978-3-302-10028-9 |via=map.geo.admin.ch |accessdate=2018-02-28}}</ref> Bandar yang ramai penduduknya di tasik ini ialah [[Konstanz]], [[Friedrichshafen]], [[Radolfzell am Bodensee]], [[Bregenz]], dan [[Lindau (Bodensee)]]. Pulau terbesar ialah [[Pulau Reichenau|Reichenau]] di Hulu Tasik, dan [[Lindau (pulau)|Lindau]] dan [[Mainau]] di Hilir Tasik. == Rujukan == {{reflist}} ==Bacaan lanjut== *{{Citation |last=Zimmermann |first=Rolf |date=2004 |title=A Look at Lake Constance |location=Konstanz, Germany |publisher=Stadler Verlagsgesellschaft |isbn=3-7977-0507-7}} (Pictures and texts of the cities around Lake Constance). ==Pautan luar== {{Commons category|Lake Constance}} {{Wikivoyage}} *{{cite EB1911|wstitle=Constance, Lake of |volume=6 |short=x}} *{{HDS|8655|author=Karl Heinz Burmeister|date=2007-06-11}} *{{Lakes Germany 2004|Bodensee|Baden-Württemberg|page=4}} *[http://www.bodensee-hochwasser.info Bodensee-Hochwasser] {{de icon}} waterlevels *[http://www.bodenseekonferenz.org Internationale Bodenseekonferenz] *[http://www.statistik-bodensee.org/index.php/home.html Regio Bodensee Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110802211515/http://www.statistik-bodensee.org/index.php/home.html |date=2011-08-02 }} *[http://www.badische-seiten.de/bodensee/bilder.php Lake Constance: pictures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170625235642/http://www.badische-seiten.de/bodensee/bilder.php |date=2017-06-25 }} *[http://english.konstanz-magazin.de/picture_galleries.php Photos of Lake Constance] *[http://www.ppl.nl/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=82 Bibliography on Water Resources and International Law] Peace Palace Library *[http://www.grenzraumsee.uni-tuebingen.de/ GrenzRaumSee: A project from the ''Ludwig-Uhland-Institut für Empirische Kulturwissenschaft'' (Ludwig-Uhland-Department of European Ethnology / Empirical Cultural Science) of the University of Tübingen ] *[http://www.worldlakes.org/uploads/constance_30sep04.pdf Lake Constance/Bodensee Lessons learned managing the lake] *[http://www.bodensee-gastgeber.de/ Lake Constance Accommodation] *[http://www.gastgeberverzeichnis-bodensee.com/ Tourist Information Lake Constance] {{Lakes of Switzerland}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Constance}} [[Kategori:Tasik Constance| ]] [[Kategori:Tasik di Austria]] [[Kategori:Tasik di Baden-Württemberg]] [[Kategori:Tasik di Bavaria]] [[Kategori:Tasik di Switzerland]] [[Kategori:Tasik gunung]] [[Kategori:Tasik di Thurgau]] [[Kategori:Tasik di kanton St. Gallen]] [[Kategori:Tasik di Vorarlberg]] [[Kategori:Sempadan Austria–Switzerland]] [[Kategori:Sempadan Austria–Jerman]] [[Kategori:Tasik antarabangsa di Eropah]] [[Kategori:Sempadan Jerman–Switzerland]] [[Kategori:Tiga titik sempadan]] [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Tasik di kanton Schaffhausen]] [[Kategori:Kawasan di Baden-Württemberg]] ngrmtwx93gk58ghz9u4dhajmygfruqk 6925895 6925893 2026-08-12T09:54:14Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Tasik Constance]] ke [[Tasik Konstanz]]: Constance = Konstanz nm tempat di Jerman 6925893 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Bodensee|kawasan perbandaran|Bodensee, Lower Saxony}} {{Infobox lake |native_name = Bodensee |native_name_lang = de |image = Bodensee satellit.jpg |image_size = 325px |caption = Satellite image |image_bathymetry = Karte Bodensee.png |caption_bathymetry = Map |location = [[Jerman]], [[Switzerland]], [[Austria]] |coords = {{coord|47|35|N|9|28|E|type:waterbody_scale:500000|display=inline,title}} |type = glacial lake |part_of = [[Sungai Rhein]] |inflow = [[Rhein Alp]] |outflow = [[Rhein Hulu]] |catchment = {{convert|11500|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name=data/> |basin_countries = Jerman, Switzerland, Austria<ref name=map500/><ref name=mapGPBW1>{{cite map |url=https://www.geoportal-bw.de/?appCtx=d9736810-1d92-11e8-8756-43a314516c63 |title=Bodensee |map=WMS LGL-BW ATKIS Digitale Topographische Karte 1:50 000 Farbkombination |map-url= |scale=1:50 000 |edition= |date=2017-12-20 |publisher=Landesamt für Geoinformation und Landentwicklung Baden-Württemberg |location=Stuttgart, Germany |isbn= |via=www.geoportal-bw.de Geoportal Baden-Württemberg |accessdate=2018-03-01}}</ref> |length = {{convert|63|km|mi|abbr=on}}<ref name=data/> |width = {{convert|14|km|mi|abbr=on}}<ref name=data/> |area = {{convert|536|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name=data/> |depth = {{convert|90|m|ft|abbr=on}} |max-depth = {{convert|251|m|ft|abbr=on}}<ref name=data/> |volume = {{convert|48|km3|cumi acre.ft|sigfig=2|abbr=on}}<ref name=data/> |residence_time = 4.3 tahun |shore = {{convert|273|km|mi|abbr=on}}<ref name=data/> |elevation = {{convert|395|m|ft|abbr=on}} |frozen = 1795, 1830, 1880 (partial), 1963 |islands = {{ulist|[[Mainau]]|[[Pulau Reichenau|Reichenau]]|[[Lindau, Tasik Constance|Lindau]]|''dan lain-lain''}} |cities = lihat [[#penempatan|senarai]] |sections = {{ulist|[[Obersee (Tasik Constance)|Obersee]]{{ulist|[[Tasik Überlingen]] (''Überlinger See'')}}|[[Seerhein]]||[[Untersee (Tasik Constance)|Untersee]]{{ulist|[[Gnadensee]]|[[Zeller See (Tasik Constance)|Zellersee]]|[[Rheinsee]]}}}} |reference = <ref name=data/><ref name=map500/><ref name=mapGPBW1/><ref name=map28/><ref name=map28bis/> }} '''Tasik Konstanz''' ({{lang-de|'''Bodensee'''}},<ref name=Reitzenstein>{{cite book |editor-last=Reitzenstein |editor-first=Wolf-Armin Freiherr von |year=2013 |title=Lexikon schwäbischer Ortsnamen. Herkunft und Bedeutung |language=de |url=https://books.google.com/books?id=EY6iAAAAQBAJ&pg=PA68 |publisher=Verlag C. H. Beck |location=Munich, Jerman |isbn=978-3-406-65209-7 |pages=68-69}}</ref> {{IPA|de|ˈboːdn̩zeː|pron|De-Bodensee2.ogg}}) ialah sebuah [[tasik]] yang terletak di dalam lembangan bahagian [[Daratan Depan Alp]] melalui aliran [[Sungai Rhein]]<ref name=map500>{{cite map |url=https://s.geo.admin.ch/790d045b60 |title=Bodensee |map=Schweiz Suisse Svizzera Svizra |map-url=https://shop.swisstopo.admin.ch/en/products/maps/national/lk500?layer=ch.swisstopo.landeskarte500_papier.metadata&product=LK500000&productIdentifier=LK500000#product-LK500000 |scale=1:500 000 |series=National Map 1:500'000 |edition=2014 |date= |publisher=Federal Office of Topography – [[swisstopo]] |location=Wabern, Switzerland |isbn=978-3-302-00070-1 |via=map.geo.admin.ch |accessdate=2018-02-28}}</ref><ref name=mapGPBW1/> di utara kaki [[banjaran Alp]], dan terdiri tiga [[jasad air]]: ''[[Obersee (Tasik Constance)|Obersee]]'' di hulu tasik, ''[[Untersee (Tasik Constance)|Untersee]]'' di hilir tasik, dan bentangan bersambung sungai Rhine yang dipanggil ''[[Seerhein]]''. Tasik ini dinamakan daripada bandar [[Konstanz]]. Tasik ini terletak di [[Jerman]], [[Switzerland]], dan [[Austria]]. Pesisirnya terletak di negeri-negeri Jerman [[Bavaria]] dan [[Baden-Württemberg]], kanton-kanton Swiss [[Kanton St. Gallen|St. Gallen]], [[Kanton Thurgau|Thurgau]], and [[Kanton Schaffhausen|Schaffhausen]], dan negeri Austria [[Vorarlberg]]. Sungai Rhine mengalir ke sungai dari selatan, dengan aliran asalnya membentuk sempadan Austria-Switzerland, dan ada alir keluarnya di "Hulu Tasik" di mana — [[Kanton Schaffhausen#Geografi|kecuali Schaffhausen]] — ia membentuk sempadan Jerman-Swiss sehingga bandar [[Basel]].<ref name=map28>{{cite map |url=https://s.geo.admin.ch/790d045b60 |title=Bodensee |map=28 - Bodensee |map-url=https://shop.swisstopo.admin.ch/en/products/maps/national/lk100?layer=ch.swisstopo.landeskarte100_papier.metadata&product=28&productIdentifier=28&childGroupIdentifier=lk100eb#product-28 |scale=1:100 000 |series=National Map 1:100'000 |edition=2010 |date=2008 |publisher=Federal Office of Topography – [[swisstopo]] |location=Wabern, Switzerland |isbn=978-3-302-00028-2 |via=map.geo.admin.ch |accessdate=2018-02-28}}</ref><ref name=map28bis>{{cite map |url=https://s.geo.admin.ch/790d4eab9d |title=Lindau |map=28bis - Lindau |map-url=https://shop.swisstopo.admin.ch/en/products/maps/national/lk100?layer=ch.swisstopo.landeskarte100_papier.metadata&product=28bis&productIdentifier=28bis&childGroupIdentifier=lk100eb#product-28bis |scale=1:100 000 |series=National Map 1:100'000 |edition=2010 |date=2008 |publisher=Federal Office of Topography – [[swisstopo]] |location=Wabern, Switzerland |isbn=978-3-302-10028-9 |via=map.geo.admin.ch |accessdate=2018-02-28}}</ref> Bandar yang ramai penduduknya di tasik ini ialah [[Konstanz]], [[Friedrichshafen]], [[Radolfzell am Bodensee]], [[Bregenz]], dan [[Lindau (Bodensee)]]. Pulau terbesar ialah [[Pulau Reichenau|Reichenau]] di Hulu Tasik, dan [[Lindau (pulau)|Lindau]] dan [[Mainau]] di Hilir Tasik. == Rujukan == {{reflist}} ==Bacaan lanjut== *{{Citation |last=Zimmermann |first=Rolf |date=2004 |title=A Look at Lake Constance |location=Konstanz, Germany |publisher=Stadler Verlagsgesellschaft |isbn=3-7977-0507-7}} (Pictures and texts of the cities around Lake Constance). ==Pautan luar== {{Commons category|Lake Constance}} {{Wikivoyage}} *{{cite EB1911|wstitle=Constance, Lake of |volume=6 |short=x}} *{{HDS|8655|author=Karl Heinz Burmeister|date=2007-06-11}} *{{Lakes Germany 2004|Bodensee|Baden-Württemberg|page=4}} *[http://www.bodensee-hochwasser.info Bodensee-Hochwasser] {{de icon}} waterlevels *[http://www.bodenseekonferenz.org Internationale Bodenseekonferenz] *[http://www.statistik-bodensee.org/index.php/home.html Regio Bodensee Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110802211515/http://www.statistik-bodensee.org/index.php/home.html |date=2011-08-02 }} *[http://www.badische-seiten.de/bodensee/bilder.php Lake Constance: pictures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170625235642/http://www.badische-seiten.de/bodensee/bilder.php |date=2017-06-25 }} *[http://english.konstanz-magazin.de/picture_galleries.php Photos of Lake Constance] *[http://www.ppl.nl/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=82 Bibliography on Water Resources and International Law] Peace Palace Library *[http://www.grenzraumsee.uni-tuebingen.de/ GrenzRaumSee: A project from the ''Ludwig-Uhland-Institut für Empirische Kulturwissenschaft'' (Ludwig-Uhland-Department of European Ethnology / Empirical Cultural Science) of the University of Tübingen ] *[http://www.worldlakes.org/uploads/constance_30sep04.pdf Lake Constance/Bodensee Lessons learned managing the lake] *[http://www.bodensee-gastgeber.de/ Lake Constance Accommodation] *[http://www.gastgeberverzeichnis-bodensee.com/ Tourist Information Lake Constance] {{Lakes of Switzerland}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Constance}} [[Kategori:Tasik Constance| ]] [[Kategori:Tasik di Austria]] [[Kategori:Tasik di Baden-Württemberg]] [[Kategori:Tasik di Bavaria]] [[Kategori:Tasik di Switzerland]] [[Kategori:Tasik gunung]] [[Kategori:Tasik di Thurgau]] [[Kategori:Tasik di kanton St. Gallen]] [[Kategori:Tasik di Vorarlberg]] [[Kategori:Sempadan Austria–Switzerland]] [[Kategori:Sempadan Austria–Jerman]] [[Kategori:Tasik antarabangsa di Eropah]] [[Kategori:Sempadan Jerman–Switzerland]] [[Kategori:Tiga titik sempadan]] [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Tasik di kanton Schaffhausen]] [[Kategori:Kawasan di Baden-Württemberg]] ngrmtwx93gk58ghz9u4dhajmygfruqk 6925897 6925895 2026-08-12T09:55:11Z Mat Kiyan 289669 6925897 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Bodensee|kawasan perbandaran|Bodensee, Lower Saxony}} {{Infobox lake |native_name = Bodensee |native_name_lang = de |image = Bodensee satellit.jpg |image_size = 325px |caption = Imej satelit |image_bathymetry = Karte Bodensee.png |caption_bathymetry = Peta |location = [[Jerman]], [[Switzerland]], [[Austria]] |coords = {{coord|47|35|N|9|28|E|type:waterbody_scale:500000|display=inline,title}} |type = glacial lake |part_of = [[Sungai Rhein]] |inflow = [[Rhein Alp]] |outflow = [[Rhein Hulu]] |catchment = {{convert|11500|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name=data/> |basin_countries = Jerman, Switzerland, Austria<ref name=map500/><ref name=mapGPBW1>{{cite map |url=https://www.geoportal-bw.de/?appCtx=d9736810-1d92-11e8-8756-43a314516c63 |title=Bodensee |map=WMS LGL-BW ATKIS Digitale Topographische Karte 1:50 000 Farbkombination |map-url= |scale=1:50 000 |edition= |date=2017-12-20 |publisher=Landesamt für Geoinformation und Landentwicklung Baden-Württemberg |location=Stuttgart, Germany |isbn= |via=www.geoportal-bw.de Geoportal Baden-Württemberg |accessdate=2018-03-01}}</ref> |length = {{convert|63|km|mi|abbr=on}}<ref name=data/> |width = {{convert|14|km|mi|abbr=on}}<ref name=data/> |area = {{convert|536|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name=data/> |depth = {{convert|90|m|ft|abbr=on}} |max-depth = {{convert|251|m|ft|abbr=on}}<ref name=data/> |volume = {{convert|48|km3|cumi acre.ft|sigfig=2|abbr=on}}<ref name=data/> |residence_time = 4.3 tahun |shore = {{convert|273|km|mi|abbr=on}}<ref name=data/> |elevation = {{convert|395|m|ft|abbr=on}} |frozen = 1795, 1830, 1880 (partial), 1963 |islands = {{ulist|[[Mainau]]|[[Pulau Reichenau|Reichenau]]|[[Lindau, Tasik Constance|Lindau]]|''dan lain-lain''}} |cities = lihat [[#penempatan|senarai]] |sections = {{ulist|[[Obersee (Tasik Constance)|Obersee]]{{ulist|[[Tasik Überlingen]] (''Überlinger See'')}}|[[Seerhein]]||[[Untersee (Tasik Constance)|Untersee]]{{ulist|[[Gnadensee]]|[[Zeller See (Tasik Constance)|Zellersee]]|[[Rheinsee]]}}}} |reference = <ref name=data/><ref name=map500/><ref name=mapGPBW1/><ref name=map28/><ref name=map28bis/> }} '''Tasik Konstanz''' ({{lang-de|'''Bodensee'''}},<ref name=Reitzenstein>{{cite book |editor-last=Reitzenstein |editor-first=Wolf-Armin Freiherr von |year=2013 |title=Lexikon schwäbischer Ortsnamen. Herkunft und Bedeutung |language=de |url=https://books.google.com/books?id=EY6iAAAAQBAJ&pg=PA68 |publisher=Verlag C. H. Beck |location=Munich, Jerman |isbn=978-3-406-65209-7 |pages=68-69}}</ref> {{IPA|de|ˈboːdn̩zeː|pron|De-Bodensee2.ogg}}) ialah sebuah [[tasik]] yang terletak di dalam lembangan bahagian [[Daratan Depan Alp]] melalui aliran [[Sungai Rhein]]<ref name=map500>{{cite map |url=https://s.geo.admin.ch/790d045b60 |title=Bodensee |map=Schweiz Suisse Svizzera Svizra |map-url=https://shop.swisstopo.admin.ch/en/products/maps/national/lk500?layer=ch.swisstopo.landeskarte500_papier.metadata&product=LK500000&productIdentifier=LK500000#product-LK500000 |scale=1:500 000 |series=National Map 1:500'000 |edition=2014 |date= |publisher=Federal Office of Topography – [[swisstopo]] |location=Wabern, Switzerland |isbn=978-3-302-00070-1 |via=map.geo.admin.ch |accessdate=2018-02-28}}</ref><ref name=mapGPBW1/> di utara kaki [[banjaran Alp]], dan terdiri tiga [[jasad air]]: ''[[Obersee (Tasik Constance)|Obersee]]'' di hulu tasik, ''[[Untersee (Tasik Constance)|Untersee]]'' di hilir tasik, dan bentangan bersambung sungai Rhine yang dipanggil ''[[Seerhein]]''. Tasik ini dinamakan daripada bandar [[Konstanz]]. Tasik ini terletak di [[Jerman]], [[Switzerland]], dan [[Austria]]. Pesisirnya terletak di negeri-negeri Jerman [[Bavaria]] dan [[Baden-Württemberg]], kanton-kanton Swiss [[Kanton St. Gallen|St. Gallen]], [[Kanton Thurgau|Thurgau]], and [[Kanton Schaffhausen|Schaffhausen]], dan negeri Austria [[Vorarlberg]]. Sungai Rhine mengalir ke sungai dari selatan, dengan aliran asalnya membentuk sempadan Austria-Switzerland, dan ada alir keluarnya di "Hulu Tasik" di mana — [[Kanton Schaffhausen#Geografi|kecuali Schaffhausen]] — ia membentuk sempadan Jerman-Swiss sehingga bandar [[Basel]].<ref name=map28>{{cite map |url=https://s.geo.admin.ch/790d045b60 |title=Bodensee |map=28 - Bodensee |map-url=https://shop.swisstopo.admin.ch/en/products/maps/national/lk100?layer=ch.swisstopo.landeskarte100_papier.metadata&product=28&productIdentifier=28&childGroupIdentifier=lk100eb#product-28 |scale=1:100 000 |series=National Map 1:100'000 |edition=2010 |date=2008 |publisher=Federal Office of Topography – [[swisstopo]] |location=Wabern, Switzerland |isbn=978-3-302-00028-2 |via=map.geo.admin.ch |accessdate=2018-02-28}}</ref><ref name=map28bis>{{cite map |url=https://s.geo.admin.ch/790d4eab9d |title=Lindau |map=28bis - Lindau |map-url=https://shop.swisstopo.admin.ch/en/products/maps/national/lk100?layer=ch.swisstopo.landeskarte100_papier.metadata&product=28bis&productIdentifier=28bis&childGroupIdentifier=lk100eb#product-28bis |scale=1:100 000 |series=National Map 1:100'000 |edition=2010 |date=2008 |publisher=Federal Office of Topography – [[swisstopo]] |location=Wabern, Switzerland |isbn=978-3-302-10028-9 |via=map.geo.admin.ch |accessdate=2018-02-28}}</ref> Bandar yang ramai penduduknya di tasik ini ialah [[Konstanz]], [[Friedrichshafen]], [[Radolfzell am Bodensee]], [[Bregenz]], dan [[Lindau (Bodensee)]]. Pulau terbesar ialah [[Pulau Reichenau|Reichenau]] di Hulu Tasik, dan [[Lindau (pulau)|Lindau]] dan [[Mainau]] di Hilir Tasik. == Rujukan == {{reflist}} ==Bacaan lanjut== *{{Citation |last=Zimmermann |first=Rolf |date=2004 |title=A Look at Lake Constance |location=Konstanz, Germany |publisher=Stadler Verlagsgesellschaft |isbn=3-7977-0507-7}} (Pictures and texts of the cities around Lake Constance). ==Pautan luar== {{Commons category|Lake Constance}} {{Wikivoyage}} *{{cite EB1911|wstitle=Constance, Lake of |volume=6 |short=x}} *{{HDS|8655|author=Karl Heinz Burmeister|date=2007-06-11}} *{{Lakes Germany 2004|Bodensee|Baden-Württemberg|page=4}} *[http://www.bodensee-hochwasser.info Bodensee-Hochwasser] {{de icon}} waterlevels *[http://www.bodenseekonferenz.org Internationale Bodenseekonferenz] *[http://www.statistik-bodensee.org/index.php/home.html Regio Bodensee Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110802211515/http://www.statistik-bodensee.org/index.php/home.html |date=2011-08-02 }} *[http://www.badische-seiten.de/bodensee/bilder.php Lake Constance: pictures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170625235642/http://www.badische-seiten.de/bodensee/bilder.php |date=2017-06-25 }} *[http://english.konstanz-magazin.de/picture_galleries.php Photos of Lake Constance] *[http://www.ppl.nl/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=82 Bibliography on Water Resources and International Law] Peace Palace Library *[http://www.grenzraumsee.uni-tuebingen.de/ GrenzRaumSee: A project from the ''Ludwig-Uhland-Institut für Empirische Kulturwissenschaft'' (Ludwig-Uhland-Department of European Ethnology / Empirical Cultural Science) of the University of Tübingen ] *[http://www.worldlakes.org/uploads/constance_30sep04.pdf Lake Constance/Bodensee Lessons learned managing the lake] *[http://www.bodensee-gastgeber.de/ Lake Constance Accommodation] *[http://www.gastgeberverzeichnis-bodensee.com/ Tourist Information Lake Constance] {{Lakes of Switzerland}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Constance}} [[Kategori:Tasik Constance| ]] [[Kategori:Tasik di Austria]] [[Kategori:Tasik di Baden-Württemberg]] [[Kategori:Tasik di Bavaria]] [[Kategori:Tasik di Switzerland]] [[Kategori:Tasik gunung]] [[Kategori:Tasik di Thurgau]] [[Kategori:Tasik di kanton St. Gallen]] [[Kategori:Tasik di Vorarlberg]] [[Kategori:Sempadan Austria–Switzerland]] [[Kategori:Sempadan Austria–Jerman]] [[Kategori:Tasik antarabangsa di Eropah]] [[Kategori:Sempadan Jerman–Switzerland]] [[Kategori:Tiga titik sempadan]] [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Tasik di kanton Schaffhausen]] [[Kategori:Kawasan di Baden-Württemberg]] pji309jh108agcj2btom5bsdpzxczmp 6925904 6925897 2026-08-12T09:57:29Z Mat Kiyan 289669 + tkr pautan tpt 6925904 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Bodensee|kawasan perbandaran di [[Sachsen Hilir]]|Bodensee, Sachsen Hilir}} {{Infobox lake |native_name = Bodensee |native_name_lang = de |image = Bodensee satellit.jpg |image_size = 325px |caption = Imej satelit |image_bathymetry = Karte Bodensee.png |caption_bathymetry = Peta |location = [[Jerman]], [[Switzerland]], [[Austria]] |coords = {{coord|47|35|N|9|28|E|type:waterbody_scale:500000|display=inline,title}} |type = glacial lake |part_of = [[Sungai Rhein]] |inflow = [[Rhein Alp]] |outflow = [[Rhein Hulu]] |catchment = {{convert|11500|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name=data/> |basin_countries = Jerman, Switzerland, Austria<ref name=map500/><ref name=mapGPBW1>{{cite map |url=https://www.geoportal-bw.de/?appCtx=d9736810-1d92-11e8-8756-43a314516c63 |title=Bodensee |map=WMS LGL-BW ATKIS Digitale Topographische Karte 1:50 000 Farbkombination |map-url= |scale=1:50 000 |edition= |date=2017-12-20 |publisher=Landesamt für Geoinformation und Landentwicklung Baden-Württemberg |location=Stuttgart, Germany |isbn= |via=www.geoportal-bw.de Geoportal Baden-Württemberg |accessdate=2018-03-01}}</ref> |length = {{convert|63|km|mi|abbr=on}}<ref name=data/> |width = {{convert|14|km|mi|abbr=on}}<ref name=data/> |area = {{convert|536|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name=data/> |depth = {{convert|90|m|ft|abbr=on}} |max-depth = {{convert|251|m|ft|abbr=on}}<ref name=data/> |volume = {{convert|48|km3|cumi acre.ft|sigfig=2|abbr=on}}<ref name=data/> |residence_time = 4.3 tahun |shore = {{convert|273|km|mi|abbr=on}}<ref name=data/> |elevation = {{convert|395|m|ft|abbr=on}} |frozen = 1795, 1830, 1880 (partial), 1963 |islands = {{ulist|[[Mainau]]|[[Pulau Reichenau|Reichenau]]|[[Lindau, Tasik Constance|Lindau]]|''dan lain-lain''}} |cities = lihat [[#penempatan|senarai]] |sections = {{ulist|[[Obersee (Tasik Constance)|Obersee]]{{ulist|[[Tasik Überlingen]] (''Überlinger See'')}}|[[Seerhein]]||[[Untersee (Tasik Constance)|Untersee]]{{ulist|[[Gnadensee]]|[[Zeller See (Tasik Constance)|Zellersee]]|[[Rheinsee]]}}}} |reference = <ref name=data/><ref name=map500/><ref name=mapGPBW1/><ref name=map28/><ref name=map28bis/> }} '''Tasik Konstanz''' ({{lang-de|'''Bodensee'''}},<ref name=Reitzenstein>{{cite book |editor-last=Reitzenstein |editor-first=Wolf-Armin Freiherr von |year=2013 |title=Lexikon schwäbischer Ortsnamen. Herkunft und Bedeutung |language=de |url=https://books.google.com/books?id=EY6iAAAAQBAJ&pg=PA68 |publisher=Verlag C. H. Beck |location=Munich, Jerman |isbn=978-3-406-65209-7 |pages=68-69}}</ref> {{IPA|de|ˈboːdn̩zeː|pron|De-Bodensee2.ogg}}) ialah sebuah [[tasik]] yang terletak di dalam lembangan bahagian [[Daratan Depan Alp]] melalui aliran [[Sungai Rhein]]<ref name=map500>{{cite map |url=https://s.geo.admin.ch/790d045b60 |title=Bodensee |map=Schweiz Suisse Svizzera Svizra |map-url=https://shop.swisstopo.admin.ch/en/products/maps/national/lk500?layer=ch.swisstopo.landeskarte500_papier.metadata&product=LK500000&productIdentifier=LK500000#product-LK500000 |scale=1:500 000 |series=National Map 1:500'000 |edition=2014 |date= |publisher=Federal Office of Topography – [[swisstopo]] |location=Wabern, Switzerland |isbn=978-3-302-00070-1 |via=map.geo.admin.ch |accessdate=2018-02-28}}</ref><ref name=mapGPBW1/> di utara kaki [[banjaran Alp]], dan terdiri tiga [[jasad air]]: ''[[Obersee (Tasik Constance)|Obersee]]'' di hulu tasik, ''[[Untersee (Tasik Constance)|Untersee]]'' di hilir tasik, dan bentangan bersambung sungai Rhine yang dipanggil ''[[Seerhein]]''. Tasik ini dinamakan daripada bandar [[Konstanz]]. Tasik ini terletak di [[Jerman]], [[Switzerland]], dan [[Austria]]. Pesisirnya terletak di negeri-negeri Jerman [[Bavaria]] dan [[Baden-Württemberg]], kanton-kanton Swiss [[Kanton St. Gallen|St. Gallen]], [[Kanton Thurgau|Thurgau]], and [[Kanton Schaffhausen|Schaffhausen]], dan negeri Austria [[Vorarlberg]]. Sungai Rhine mengalir ke sungai dari selatan, dengan aliran asalnya membentuk sempadan Austria-Switzerland, dan ada alir keluarnya di "Hulu Tasik" di mana — [[Kanton Schaffhausen#Geografi|kecuali Schaffhausen]] — ia membentuk sempadan Jerman-Swiss sehingga bandar [[Basel]].<ref name=map28>{{cite map |url=https://s.geo.admin.ch/790d045b60 |title=Bodensee |map=28 - Bodensee |map-url=https://shop.swisstopo.admin.ch/en/products/maps/national/lk100?layer=ch.swisstopo.landeskarte100_papier.metadata&product=28&productIdentifier=28&childGroupIdentifier=lk100eb#product-28 |scale=1:100 000 |series=National Map 1:100'000 |edition=2010 |date=2008 |publisher=Federal Office of Topography – [[swisstopo]] |location=Wabern, Switzerland |isbn=978-3-302-00028-2 |via=map.geo.admin.ch |accessdate=2018-02-28}}</ref><ref name=map28bis>{{cite map |url=https://s.geo.admin.ch/790d4eab9d |title=Lindau |map=28bis - Lindau |map-url=https://shop.swisstopo.admin.ch/en/products/maps/national/lk100?layer=ch.swisstopo.landeskarte100_papier.metadata&product=28bis&productIdentifier=28bis&childGroupIdentifier=lk100eb#product-28bis |scale=1:100 000 |series=National Map 1:100'000 |edition=2010 |date=2008 |publisher=Federal Office of Topography – [[swisstopo]] |location=Wabern, Switzerland |isbn=978-3-302-10028-9 |via=map.geo.admin.ch |accessdate=2018-02-28}}</ref> Bandar yang ramai penduduknya di tasik ini ialah [[Konstanz]], [[Friedrichshafen]], [[Radolfzell am Bodensee]], [[Bregenz]], dan [[Lindau (Bodensee)]]. Pulau terbesar ialah [[Pulau Reichenau|Reichenau]] di Hulu Tasik, dan [[Lindau (pulau)|Lindau]] dan [[Mainau]] di Hilir Tasik. == Rujukan == {{reflist}} ==Bacaan lanjut== *{{Citation |last=Zimmermann |first=Rolf |date=2004 |title=A Look at Lake Constance |location=Konstanz, Germany |publisher=Stadler Verlagsgesellschaft |isbn=3-7977-0507-7}} (Pictures and texts of the cities around Lake Constance). ==Pautan luar== {{Commons category|Lake Constance}} {{Wikivoyage}} *{{cite EB1911|wstitle=Constance, Lake of |volume=6 |short=x}} *{{HDS|8655|author=Karl Heinz Burmeister|date=2007-06-11}} *{{Lakes Germany 2004|Bodensee|Baden-Württemberg|page=4}} *[http://www.bodensee-hochwasser.info Bodensee-Hochwasser] {{de icon}} waterlevels *[http://www.bodenseekonferenz.org Internationale Bodenseekonferenz] *[http://www.statistik-bodensee.org/index.php/home.html Regio Bodensee Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110802211515/http://www.statistik-bodensee.org/index.php/home.html |date=2011-08-02 }} *[http://www.badische-seiten.de/bodensee/bilder.php Lake Constance: pictures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170625235642/http://www.badische-seiten.de/bodensee/bilder.php |date=2017-06-25 }} *[http://english.konstanz-magazin.de/picture_galleries.php Photos of Lake Constance] *[http://www.ppl.nl/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=82 Bibliography on Water Resources and International Law] Peace Palace Library *[http://www.grenzraumsee.uni-tuebingen.de/ GrenzRaumSee: A project from the ''Ludwig-Uhland-Institut für Empirische Kulturwissenschaft'' (Ludwig-Uhland-Department of European Ethnology / Empirical Cultural Science) of the University of Tübingen ] *[http://www.worldlakes.org/uploads/constance_30sep04.pdf Lake Constance/Bodensee Lessons learned managing the lake] *[http://www.bodensee-gastgeber.de/ Lake Constance Accommodation] *[http://www.gastgeberverzeichnis-bodensee.com/ Tourist Information Lake Constance] {{Lakes of Switzerland}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Constance}} [[Kategori:Tasik Constance| ]] [[Kategori:Tasik di Austria]] [[Kategori:Tasik di Baden-Württemberg]] [[Kategori:Tasik di Bavaria]] [[Kategori:Tasik di Switzerland]] [[Kategori:Tasik gunung]] [[Kategori:Tasik di Thurgau]] [[Kategori:Tasik di kanton St. Gallen]] [[Kategori:Tasik di Vorarlberg]] [[Kategori:Sempadan Austria–Switzerland]] [[Kategori:Sempadan Austria–Jerman]] [[Kategori:Tasik antarabangsa di Eropah]] [[Kategori:Sempadan Jerman–Switzerland]] [[Kategori:Tiga titik sempadan]] [[Kategori:Lembangan Rhine]] [[Kategori:Tasik di kanton Schaffhausen]] [[Kategori:Kawasan di Baden-Württemberg]] 5ghmj9f9nazvq4hm59uuzkmgzivhtlt 0 984483 6925602 6849012 2026-08-12T03:06:25Z Normal rookie 279720 6925602 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk Seri Panglima]] [[Haji (gelaran)|Haji]] | name = Masidi Manjun | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SPDK|PGDK|KMN|AMN|JP|ADUN (Sabah)}} | image = | imagesize = 150 | caption = | office = [[Kabinet Sabah 2025|Timbalan Ketua Menteri Sabah II]] | term_start = 2 Disember 2025 | term_end = | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = {{GRS GAGASAN}} [[File:Logo Parti Gagasan Rakyat Sabah (GAGASAN).png|Logo_Parti_Gagasan_Rakyat_Sabah_(GAGASAN)|27px]] [[Hajiji Noor]] | alongside = <br> {{GRS PBS}} [[Joachim Gunsalam]] <br> [[Ewon Benedick]] | predecessor = {{GRS PBS}} [[Joachim Gunsalam]] | successor = | constituency = [[Karanaan (kawasan negeri)|Karanaan]] | governor = [[Musa Aman]] | office4 = [[Kabinet Sabah 2025|Menteri Kewangan Sabah]] | term_start4 = 2 Disember 2025 | term_end4 = | 1blankname4 = Ketua Menteri | 1namedata4 = [[Hajiji Noor|YAB Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Haji Noor]] | 2blankname4 = | 2namedata4 = | governor4 = [[Musa Aman|Tuan Yang Terutama Tun Haji Musa bin Haji Aman]] <br/> {{small|Yang di-Pertua Negeri Sabah}} | constituency4 = Karanaan | predecessor4 = ''dirinya sendiri'' | successor4 = | term_start5 = 11 Januari 2023 | term_end5 = 14 November 2025 | 1blankname5 = Ketua Menteri | 1namedata5 = [[Hajiji Noor|YAB Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Haji Noor]] | 2blankname5 = Pembantu | governor5 = [[Juhar Mahiruddin|Tuan Yang Terutama Tun Haji Juhar bin Haji Mahiruddin]] <br/> {{small|Yang di-Pertua Negeri Sabah}} | constituency5 = Karanaan | predecessor5 = [[Hajiji Noor|YAB Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Haji Noor]] | successor5 = ''dirinya sendiri'' | constituency_AM6 = [[Karanaan (kawasan negeri)|Karanaan]] | assembly6 = Negeri Sabah | term_start6 = 2004 | term_end6 = | predecessor6 = ''Konstituensi baharu'' | successor6 = <!-- [[]] --> | majority6 = | 1blankname6 = <!-- Sultan --> | 1namedata6 = <!-- [[]] --> | 2blankname6 = <!-- Menteri Besar / Ketua Menteri --> | 2namedata5 = <!-- [[]] --> | office7 = Menteri Kewangan II Sabah | term_start7 = 29 September 2020 | term_end7 = 11 Januari 2023 | 1blankname7 = Ketua Menteri | 2blankname7 = Pembantu | 2namedata7 = [[Isnin Aliasnih]] <br> [[Mohamad Hamsan|Mohamad Hamsan Awang Supain]] | governor7 = [[Juhar Mahiruddin|Tuan Yang Terutama Tun Haji Juhar bin Haji Mahiruddin]] <br/> {{small|Yang di-Pertua Negeri Sabah}} | constituency7 = Karanaan | predecessor7 = | successor7 = | alongside7 = <br> [[Hajiji Noor]] (Menteri I) | office8 = Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah | term_start8 = 29 September 2020 | term_end8 = 11 Januari 2023 | 1blankname8 = Ketua Menteri | 1namedata7 = [[Hajiji Noor|YAB Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Haji Noor]] | 2blankname8 = Pembantu | 2namedata8 = [[Isnin Aliasnih]] <br> [[Mohamad Hamsan|Mohamad Hamsan Awang Supain]] | governor8 = [[Juhar Mahiruddin|Tuan Yang Terutama Tun Haji Juhar bin Haji Mahiruddin]] <br/> {{small|Yang di-Pertua Negeri Sabah}} | constituency8 = Karanaan | predecessor8 = [[Bung Moktar Radin]] | successor8 = [[Joachim Gunsalam]] | birth_name = Masidi bin Manjun | birth_date = {{birth date and age|1950|6|2|df=yes}} | birth_place = [[Ranau]], [[Sabah]] | death_date = | death_place = | resting_place = | nationality = | party = [[File:Usno party logo.png|Usno_party_logo|27px]] (1990-1994) <br> {{BN UMNO}} [[UMNO]] (1994–2019) <br> {{PH PPBM}} [[BERSATU]] (2019–2020) <br> {{PN PPBM}} [[BERSATU]] (2020–2022) <br> [[File:Gabungan Rakyat Sabah GRS.jpg|40px]] [[Keahlian terus GRS|Ahli kolektif GRS]] (Sejak 2022–) <br> [[File:Gabungan Rakyat Sabah GRS Election Symbol.jpg|27px]] [[File:Logo Parti Gagasan Rakyat Sabah (GAGASAN).png|Logo_Parti_Gagasan_Rakyat_Sabah_(GAGASAN)|27px]] [[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]] (Sejak 2023–) | otherparty = | spouse = Datin Seri Panglima Nur Farizah Abdullah @ Molly Lantai | relations = | children = 6 | mother = <!-- [[]] --> | father = <!-- [[]] --> | residence = <!-- [[]] --> | alma_mater = [[Universiti London]] | occupation = [[Ahli politik]] | cabinet = [[Kabinet Sabah]] | profession = <!-- [[]] --> | signature = | website = <!-- [http://www.pribumibersatu.org.my Parti Pribumi Bersatu Malaysia] --> | footnotes = }} [[Datuk Seri Panglima]] [[Haji (gelaran)|Haji]] '''Masidi bin Manjun''' (lahir 2 Jun 1950) merupakan seorang ahli politik [[Malaysia]] berasal dari [[Ranau]], [[Sabah]] yang telah berkhidmat sebagai Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah untuk DUN N.37 {{DUN|Karanaan}} sejak tahun 2004. Beliau kini menyandang jawatan sebagai Menteri Kewangan Sabah. Beliau merupakan antara ahli politik paling berpengalaman di Wilayah [[Sabah]] dengan rekod penglibatan politik melebihi 40 tahun dan rekod pengalaman memimpin rakyat melebihi 50 tahun. Beliau pernah bertanding pada era 90an menggunakan tiket [[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]] namun kalah pada pilihan raya pertama beliau. Beliau memenangi DUN Karanaan pada 2004 sewaktu DUN tersebut pertama kali diwujudkan. Sebelum menjadi Ahli Dewan Undangan Negeri, beliau berkerja dibahagian korporat dibeberapa syarikat. Beliau juga pernah menjawat jawatan-jawatan tinggi di dalam pentadbiran Negeri Sabah sebelum masuk ke dunia korporat. == Kehidupan awal == Yang Berhormat Datuk Seri Panglima merupakan anak watan negeri Sabah yang dilahirkan di [[Ranau]], [[Sabah]]. Beliau telah berkahwin dengan Datin Nur Farizah Abdullah dan mempunyai 6 orang anak.<ref>[http://kepkas.sabah.gov.my/datuk-masidi-manjun-and-his-wife-datin-nur-farizah-abdullah-pose-for-the-camera-at-the-sabah-cultural-carnival-26-jan-2008/ Menteri Pelancongan Sabah bersama isteri]</ref> Datuk Masidi Manjun telah memperoleh ijazah Sarjana Muda Undang-Undang dari [[Universiti London]] pada tahun 1977 dan menjadi Barrister-at-Law dengan Kepujian di Lincoln's Inn, London pada tahun 1979. == Kerjaya == === Amalan undang-undang dan perkhidmatan awam === Datuk Masidi memasuki Perkhidmatan Awam Negeri pada tahun 1977 sebagai penasihat undang-undang dan pendakwa raya di Jabatan Perhutanan. Beliau diterima sebagai Peguambela dan Peguamcara Mahkamah Tinggi Sabah dan Sarawak pada tahun 1980. Pada tahun yang sama, beliau pernah dilantik sebagai Pegawai Daerah Tuaran. Beliau kemudiannya dipindahkan ke Sandakan dalam posisi yang sama pada tahun 1982 sebelum dinaikkan pangkat sebagai Setiausaha Tetap Kementerian Kebudayaan, Belia dan Sukan pada tahun 1983. Pada tahun 1987, beliau dilantik sebagai Peguam Negara Kanan di Jabatan Peguam Negara. Namun, Datuk Masidi meninggalkan Perkhidmatan Awam Negeri pada tahun 1990 untuk bergabung dengan sektor swasta. === Sektor swasta === Datuk Masidi berkhidmat sebagai Pengerusi Institut Pengajian Pembangunan Sabah dari tahun 1994 hingga 2004 dan menjadi ahli Lembaga Pengarah Sabah Development Bank pada masa itu. Beliau memegang jawatan pengarah di pelbagai syarikat termasuk Chase Perdana Berhad, Sitt Tatt Berhad dan Bank Rakyat. Beliau juga merupakan Pengerusi Perbadanan Pembangunan Bioekonomi Malaysia sejak 24 Julai 2020. === Bidang politik === Datuk Masidi menyertai politik pada tahun 2004 kerana beliau dicalonkan oleh Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO) sebagai calon DUN Karanaan. Beliau kemudian memenangi pilihan raya dan memegang kerusi tersebut selama empat penggal berturut-turut. Beliau kini menjalani tugas untuk penggal kelima di Karanaan berikutan kemenangannya dalam pilihan raya negeri ke-16 di bawah PARTI BARISAN NASIONAL (BN) sebelum bertindak meninggalkan parti tersebut dan kemudian menyertai Parti Pribumi Bersatu Malaysia (BERSATU). Datuk Masidi naik sebagai Menteri Belia dan Sukan Sabah pada tahun 2004. Beliau kemudian menjadi Menteri Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar Sabah dari tahun 2006 hingga 2018 dan juga Menteri yang bertanggungjawab dalam hal hal pendidikan Negeri Sabah. Beliau juga berkhidmat sebagai Timbalan Ketua Menteri selepas pilihan raya umum ke-14 selama dua hari. Datuk Masidi meninggalkan UMNO pada tahun 2018 untuk bergabung dengan BERSATU dan kemudian menjadi Timbalan Pengerusi Negeri yang terakhir. Pada 29 September 2020, Yang Berhormat Datuk Seri Panglima Masidi Manjun telah mengangkat sumpah sebagai Menteri Kerja Raya Sabah yang bertempat di Istana negeri Sabah. Namun, Ketua Menteri Sabah mengumumkan bahawa Datuk Masidi telah bertukar portfolio dari Menteri Kerja Raya Sabah kepada Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah manakala Datuk [[Bung Moktar Radin|Bung Moktar]] yang menyandang jawatan Sebagai Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan Sabah beralih kepada Menteri Kerja Raya Sabah.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/544534|title=Hajiji umum Bung Moktar dan Masidi tukar portfolio|date=2020-09-29|access-date=2020-10-02|website=www.malaysiakini.com}}</ref> Pada waktu yang sama, Datuk Masidi turut memegang jawatan sebagai Menteri Kewangan II Sabah. == Keputusan pilihan raya == {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]]<ref>{{cite web|url=https://election.thestar.com.my/sabah.html|title=Sabah [Parliament Results]|publisher=The Star|accessdate=1 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180517234741/https://election.thestar.com.my/sabah.html|archivedate=17 Mei 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://election.thestar.com.my/|title=14th General Election Malaysia (GE14 / PRU14) – Results Overview|website=election.thestar.com.my}}</ref><ref name="undi.info">{{cite web |url= https://undi.info/sabah/r18/n53 |title= N53 Senallang |publisher= Malaysiakini |accessdate= 30 Mei 2020 |archive-date= 2018-06-16 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180616185230/https://undi.info/sabah/r18/N53 |url-status= dead }}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts !colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan="4" |[[Pilihan raya negeri Sabah 1990|1990]] | rowspan="4" |'''N13 {{DUN|Kundasang}}''' | rowspan="4" bgcolor="008000" | | rowspan="4" |Masidi Manjun ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu|USNO]]) | rowspan="4" align="right" |2,054 | rowspan="4" |25.93% |bgcolor= {{party color|United Sabah Party}} | |'''[[Ewon Ebin]]''' ([[Parti Bersatu Sabah|'''PBS''']]) |align="right" |'''4,009''' |'''50.62%''' | rowspan="4" | 7,737 | rowspan="4" | 1,955 | rowspan="4" | 79.07% |- | |Mynoor Ginggor ([[Parti Rakyat Sabah|PRS]]) | align="right" |1,269 |16.02% |- |bgcolor = dcdcdc | |Samat Dimok ([[Angkatan Keadilan Rakyat|AKAR]]) | align="right" |212 |2.68% |- |bgcolor = 52053A | |Japiril Suhaimin ([[Parti Bersatu Rakyat Jelata Sabah|BERJAYA]]) | align="right" |193 |2.44% |- |rowspan=2|[[Pilihan raya negeri Sabah 2004|2004]] |rowspan=9|'''N30 {{DUN|Karanaan}}''' |rowspan=2 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=2|'''Masidi Manjun''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=2 align="right" |'''6,519''' |rowspan=2|'''88.73%''' |{{Party shading/Independent}} | |Mohd Mian Mohd Ali ([[Bebas (ahli politik)|BEBAS]]) |align="right" |413 |5.62% |rowspan=2| 7,186 |rowspan=2| 6,106 |rowspan=2| 83.11% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Sutian Kendilong ([[Bebas (ahli politik)|SETIA]]) |align="right" |254 |3.46% |- |[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''Masidi Manjun''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | align="right" |'''6,505''' |'''80.99%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Atin Naisin ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |1,389 |17.29% |7,894 |5,116 |63.70% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3|'''Masidi Manjun''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''6,292''' |rowspan=3|'''58.44%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |[[Muhiddin Yusin|Muhiddin Anas Yusin]] ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |2,792 |25.94% |rowspan=3|10,182 |rowspan=3|3,500 |rowspan=3|33.80% |- |{{Party shading/Homeland Solidarity Party}} | |Jalibin Paidi ([[Parti Solidariti Tanah Airku|STAR]]) |align="right" |1,067 |9.91% |- |{{Party shading/Independent}} | |Mat Jaili Samat ([[Bebas (ahli politik)|BEBAS]]) |align="right" |615 |5.71% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] |rowspan=3 {{Party shading/Barisan Nasional}} | |rowspan=3| '''Masidi Manjun''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) |rowspan=3 align="right" |'''6,849''' |rowspan=3| '''62.67%''' |{{Party shading/Keadilan}} | |Chong Peck Hing ([[Parti Keadilan Rakyat|PKR]]) |align="right" |3,047 |27.88% |rowspan=3|10,705 |rowspan=3|3,782 |rowspan=3|34.79% |- |{{Party shading/Sabah People's Hope Party}} | |Aman Manaf ([[Parti Harapan Rakyat Sabah|PHRS]]) |align="right" | 685 |6.27% |- |bgcolor="{{Sabah Native Co-operation Party/meta/shading}}" | |Juhaili Sidek ([[Parti Kerjasama Anak Negeri|ANAK NEGERI]]) |align="right" | 104 |0.95% |- |rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] |rowspan=3|'''N37 {{DUN|Karanaan}}''' |rowspan=3 bgcolor={{Perikatan Nasional/meta/color}} | |rowspan=3|'''Masidi Manjun''' ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia Sabah|'''BERSATU''']]) |rowspan=3 align="right" |'''6,696''' |rowspan=3| '''73.70%''' |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Yasin Abdul Ghani ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) |align="right" |1,882 |20.71% |rowspan=3|9,086 |rowspan=3|4,814 |rowspan=3|52.21% |- |bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Hadzrul Masnin ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) |align="right" |434 |4.78% |- |bgcolor="008000" | |Md Tajuddin Sadi ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (Baru)|USNO Baru]]) |align="right" |74 |0.81% |} == Anugerah == * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara - Officer (K.M.N.).svg|50px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (KMN) (2006) ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Ahli Mangku Negara]] (AMN) (1998) * {{Flag|Sabah}} ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - SPDK.svg|50px]] [[Seri Panglima Darjah Kinabalu]] (SPDK) – '''Datuk Seri Panglima''' (2013) ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) – '''Datuk''' (1996) ** Jasa Pendamai (JP) (1994)<ref>{{cite news|url=https://books.google.com/books?id=3JoWAAAAIBAJ&pg=PA1&dq=panglima+darjah+kinabalu&article_id=2185,2306866|title=Anwar heads birthday honours list of 2,025 recipients|work=[[New Straits Times]]|date=16 September 1994|pages=2}}</ref> == Pautan luar == * [http://www.gov.my Laman sesawang rasmi kerajaan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827155920/http://www.gov.my/ |date=2008-08-27 }} ==Rujukan== {{reflist}} {{Kabinet Hajiji Sabah 2020}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16}} {{Perikatan Nasional}} {{Gabungan Rakyat Sabah}} {{BERSATU}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Kelahiran 1950]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Bekas anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Bekas anggota Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] [[Kategori:Anggota Parti Gagasan Rakyat Sabah]] [[Kategori:Timbalan Ketua Menteri Sabah]] jb0ja4qq7ii0ajmnc4gwqc6ync95d9p 0 987019 6925781 6601550 2026-08-12T08:03:57Z Leoboudv 200915 /* Galeri */ better photo 6925781 wikitext text/x-wiki [[Fail:Deshret.svg|thumb|Desyret, mahkota merah Mesir Hilir]] {{Hiero|Desyret, Mahkota Merah<br>(mahkota sebagai<br>[[penentu]])|<hiero>D46:N37:D21-X1-S3</hiero>|align=right}}'''Desyret''' (Jawi: دشرت, daripada bahasa Mesir Purba) ialah nama rasmi bagi '''Mahkota Merah''' dari [[Mesir Hilir]] dan juga Tanah Merah di kedua-dua belah Kemet (Tanah Hitam), [[lembangan]] subur Sungai Nil. Apabila digabungkan denga [[Hedjet]] (Mahkota Putih) dari [[Mesir Hulu]], ia dinamai [[Sekhemti]] (Mahkota Berganda), yang juga dipanggil dengan nama Yunaninya ''pskent''. Mahkota merah dalam [[Hieroglif Mesir|hieroglif]] bahasa Mesir juga digunakan sebagai huruf "n" menegak. Hieroglif asal "n" dari Zaman Prawangsa, dan Kerajaan Lama ialah [[Senarai hieroglif Mesir purba|tanda]] ombak. == Kepentingan == Dalam hikayat Mesir purbakala, tuhan Bumi bernama [[Dewa Geb|Geb]], pemerintah asal Mesir, memberikan [[Dewa Horus|Horus]] kuasa memerintah di Mesir Hilir.<ref>Ewa Wasilewska, ''Creation Stories of the Middle East'', Jessica Kingsley Publishers 2000, h.128</ref> Firaun-firaun Mesir, yang menganggap diri mereka sebagai pemangku Horus, pakai mahkota desyret sebagai lambang kuasa mereka ke atas Mesir Hilir.<ref>Toby A. H. Wilkinson, ''Early Dynastic Egypt'', Routledge 1999, h.194</ref> Dewa-dewi lain turut memakai desyret, atau ada kaitan dengannya, seperti dewi ular pelindung bernama Wadjet dan dewi pencipta negeri Sais, [[Dewi Neith|Nit]], yang biasanya digambarkan memakai Mahkota Merah. Mahkota Merah kemudiannya digabungkan dengan [[Hedjet|Mahkota Putih]] dari [[Mesir Hulu]] yang menjadi [[Sekhemti|Dwimahkota]], melambangkan kuasa untuk memerintah kedua-dua negeri, atau menurut apa yang orang Mesir dahulukala sebutkan, "Dua Benua". Berkenaan tanah desyret, Tanah Merah yang merupakan tanah asing dan gurun yang mengelilingi Mesir, [[Dewa Sutekh|Dewa Set]] dikatakan pemerintahnya. Ia dianggap daerah yang kacau-balau, tanpa sebarang hukum alam dan penuh bahaya. == Rekod == Tiada satu pun mahkota merah yang dapat ditemui. Beberapa gambaran purba menunjukkan bahawa ia dianyam seperti bakul daripada serat tumbuhan seperti rumbut, jerami, flaks, daun pelepah atau mensiang. Mahkota Merah banyak disebut dalam teks -teks dan juga digambarkan dalam ukiran dan patung. Salah satu cuntoh ialah dalam gambaran seorang firaun yang berjaya memakai desyret pada Palet Narmer. Sebuah label daripada zaman pemerintahan [[Djer]] melaporkan suatu lawatan ke kuil Desyret yang mungkin terletak di Buto di delta Nil. Oleh kerana tiada satu pun mahkota dijumpa, walaupun dalam makam diraja yang tidak pernah dimasuk atau diusik, mahkota-mahkota ini barangkali telah diturunkan sebagai harta pusaka kepada satu pemerintah ke yang seterusnya, seperti raja-raja zaman sekarang. == Fonogram == {{Hiero|1 Mahkota Merah, Desyret<br>2 juga, "N"<br>menegak|<hiero>N</hiero>|align=right}}'''Mahkota Merah '''[[Mesir Purba|Mesir purba]] merupakan salah satu daripada [[hieroglif Mesir]] yang tertua sekali. Sebagai suatu lembaga [[Ikonografi|ikonograf]], ia digunakan pada Palet Narmer milik Raja [[Narmer]] sebagai ''"Mahkota Merah Delta"'', Delta ini merujuk kepada [[Mesir Hilir]].<div>Mahkota Merah lama-kelamaan digunakan sebagai huruf '''n''' menegak, fonogram, berbanding huruf 'n' mengufuk, tandaGardiner no. 35, <hiero>N35</hiero>. Kedua-dua ialah sama dari segi aksara depan, cuma huruf 'n' mengufuk, ombak-N (hieroglif n) lebih digunakan, juga lebih biasa digunakan untuk untuk menerbit perkataan Mesir purba yang mengandungi [[fonem]] 'n'.</div>Kegunaan Mahkota Merah kali pertama sebagai ikon ialah sebagai simbol [[Mesir Hilir]] dan Delta Nil. Kemudian ia digunakan dalam bahasa Mesir – sebagai [[abjad]] ekaliteral, bentuk depan untuk huruf "n" sebagai [[fonem]] atau [[kata sendi nama]]. Ia amat berguna dalam teks hieroglif yang berjela-jela, kerana ia dapat diguna mengikut betapa besarnya atau sedikitnya ruang yang ada. Mahkota Merah juga digunakan sebagai penentu, terutama sekali untuk perkataan desyret. Ia uga digunakan dalam perkataan lain dan nama dewa-dewi. Salah satu kegunaan hieroglif mahkota merah yang lama ialah untuk membuat perkataan: 'in'!, (dahulunya ''an''-(a-dengan titik)-(hieroglif a "bulu menegak", juga dengan mahkota merah). Perkataan "in" Mesir digunakan dalam permulaan teks dan diterjemahkan sebagai: ''Saksikanlah!'', or ''Nah!'', dan merupakan kata penegas. Dalam [[Batu Rosetta]] dari 198 SM , hieroglif Mahkota Merah digunakan biasanya untuk bentuk menegak [[kata sendi nama]] "n". Dalam teks yang panjang, penghujung perkataan tidak semestiya berada di hujung blok hieroglif (segugus hieroglif hasilkan satu blok); apabila sampai di hujung perkataan, peralihan ke perkataan lain yang mudah ke blok seterusnya ialah dengan menggunakan pemisah yang menegak, dalam kes ini kata depan, n menegak. [[Fail:RosettaStoneDetail.jpg|kiri|thumb|190x190px|Kegunaan Mahkota Merah dalam [[Batu Rosetta]], bukan sebagai kata sendi nama: 1-bahagian [[Sekhemti|Dwimahkota]], dan 2-bahagian '''"Taui"''', nama untuk Mesir Hulu dan Hilir-(menggunakan hieroglif simpang bergabung). ]] Oleh kerana permulaan blok hieroglif seterusnya boleh bermula dengan "n" mengufuk di dasar blok sebelumnya, mungkin sahaja "n" menegak digunakan untuk tujuan kesan visual; yakni, ia meratakan teks yang panjang itu supaya kemas, daripada menggunakan kata sendi nama mengufuk yang membuatkan teks nampak berlubang. Secara visualnya, hieroglif ini memakan lebih banyak ruang berbangding simbol ombak mengufuk; jadi ia mungkin digunakan untuk dua tujuan iaitu untuk membuatkan teks nampak lebih kemas dan peralihan dari perkataan ke perkataan yang lebih cantik. Hieroglif Mahkota Merah digunakan 35 kali pada Batu Rosett; 4 kali sahaja dengan peranan yang bukan sendi nama. Purata ia digunakan ialah satu setiap baris dalam [[Batu Rosetta|Perisytiharan Memphis (Ptolemy V)]] yang mempunyai 36 baris. == Lihat juga == * Atef – mahkota putih dengan bulu di sisinya yang digunakan untuk [[Dewa Osiris|Osiris]] * Senarai Tanda Gardiner * [[Hedjet]] – mahkota putih bagi Mesir Hulu * Khepresh – mahkota biru atau mahkota perang, juga dikenali sebagai mahkota diraja * [[Sekhemti]] – Dwimahkota Mesir Hulu dan Hilir * Iaret – Ular kebesaran diraja == Galeri == {{Galeri|Image:Ostracon04-RamessidePeriod MetropolitanMuseum.png|[[Ostrakon]] zaman Ramesside, firaun memakai Mahkota Merah|Image:Narmer Palette serpopard side.jpg|[[Palet Narmer]], hadapan|Image:HierS.png|Huruf N menegak, sebagai [[kata sendi nama]], atau [[penentu]] dalam [[bahasa Mesir]]|Image:NarmerPalette-CloseUpOfProcession-ROM.png|Gambaran dekat [[Palet Narmer]], Firaun Narmer dengan mahkota}}{{Galeri|File:Philistine captives at Medinet Habu.jpg|Banduan Philistia di Medinet Habu|File:Stele of Tchia-E 7717-IMG 2594-gradient.jpg|Stele Tchia di Louvre|File:Ra slays Apophis in the form of a snake 2022.jpg|[[Apep]] dibunuh}} == Rujukan == {{Reflist}} ;Sumber utama * Budge. ''An Egyptian Hieroglyphic Dictionary,'' E.A.Wallace Budge, (Dover Publications), c 1978, (c 1920), Dover edition, 1978. (Dalam dua jilid) (kulit lembut, {{ISBN|0-486-23615-3}}) * Budge. ''The Rosetta Stone,'' E.A.Wallace Budge, (Dover Publications), c 1929, Edisi Dover (lengkap), 1989. (kulit lembut, {{ISBN|0-486-26163-8}}) {{Agama Mesir Purba (pengaki)}} m0ygywbzw5llvefeyf6zuc8dqlkbzw9 0 989423 6925453 6428182 2026-08-11T15:21:59Z Tofeiku 106751 kemas 6925453 wikitext text/x-wiki {{MABBIM}} [[Fail:Logo Kementerian Kesehatan Republik Indonesia (2024 rev).svg|thumb]] <!--kata nama khas Indonesia jangan diolah-->'''Kementerian Kesehatan Republik Indonesia'''<ref>{{Cite web|url=https://peraturan.bpk.go.id/Details/306704/perpres-no-161-tahun-2014|title=Perpres No. 161 Tahun 2024|website=Database Peraturan|publisher=Badan Pemeriksa Keuangan|url-status=live|access-date=2025-01-10}}</ref><!--kata nama khas Indonesia jangan diolah--> ialah [[kementerian]] dalam [[Pemerintah Indonesia|Pemerintah]] [[Indonesia]] yang membidangi urusan [[kesihatan]]. Kementerian Kesehatan berada di bawah kelolaan serta bertanggungjawab kepada [[Senarai presiden Indonesia|Presiden Republik Indonesia]].<ref name="Perpres 35/2015">[http://sipuu.setkab.go.id/PUUdoc/174443/Perpres%20Nomor%2035%20Tahun%202015.pdf Peraturan Presiden Nomor 35 Tahun 2015 tentang Kementerian Kesehatan]</ref> Kementerian ini dipimpin oleh seorang Menteri Kesehatan ('''Menkes'''), jawatan (atau "jabatan") ini telah dipegang oleh Ir. Budi Gunadi Sadikin, CHFC., CLU. sejak [[22 Disember]] [[2020]]. == Tugas dan fungsi == Kementerian ini berperanan menyelenggarakan urusan pemerintahan bidang kesihatan untuk membantu Presiden dalam menyelenggarakan pemerintahan negara. Dalam melaksanakan tugas, Kementerian ini menyelenggarakan fungsi: # perumusan, penetapan, dan pelaksanaan dasar di bidang kesihatan masyarakat, pencegahan dan pengendalian penyakit, khidmat kesihatan, dan kefarmasian dan alat kesihatan; # koordinasi pelaksanaan tugas, pembinaan, dan pemberian sokongan pentadbiran kepada seluruh unsur organisasi di lingkungan Kementerian Kesehatan; # pengelolaan barang milik negara yang menjadi tanggungjawab Kementerian; # pelaksanaan penelitian dan pengembangan di bidang kesihatan; # pelaksanaan pengembangan dan pemberdayaan sumber daya manusia di bidang kesihatan serta pengelolaan tenaga kesihatan; # pelaksanaan bimbingan teknis dan supervisi atas pelaksanaan urusan Kementerian di daerah; # pengawasan atas pelaksanaan tugas di lingkungan Kementerian Kesehatan; dan # pelaksanaan dukungan substantif kepada seluruh unsur organisasi di lingkungan Kementerian .<ref name="Perpres 35/2015"/> == Susunan Organisasi == Berdasarkan Peraturan Presiden Nomor 18 Tahun 2021, Kementerian Kesehatan terdiri atas: * [[Sekretariat Jenderal Kementerian Kesehatan Republik Indonesia|Sekretariat Jenderal]]; * [[Direktorat Jenderal Kesehatan Masyarakat]]; * [[Direktorat Jenderal Pencegahan dan Pengendalian Penyakit]]; * [[Direktorat Jenderal Pelayanan Kesehatan]]; * [[Direktorat Jenderal Kefarmasian dan Alat Kesehatan]]; * [[Inspektorat Jenderal Kementerian Kesehatan Republik Indonesia|Inspektorat Jenderal]]; * [[Badan Kebijakan Pembangunan Kesehatan]]; * [[Direktorat Jenderal Tenaga Kesehatan]]; * Staf Ahli Bidang Ekonomi Kesehatan; * Staf Ahli Bidang Teknologi Kesehatan dan Globalisasi; * Staf Ahli Bidang Desentralisasi Kesehatan; dan * Staf Ahli Bidang Hukum Kesehatan.<ref name="Perpres 35/2015"/> == Koordinasi terhadap LPNK == Berdasarkan Peraturan Presiden Nomor 64 Tahun 2005, Menteri Kesehatan melakukan koordinasi terhadap [[Lembaga Pemerintah Nonkementerian|LPNK]] yaitu [[Badan Pengawas Obat dan Makanan]] dan [[Badan Kependudukan dan Keluarga Berencana Nasional]]. == Lihat pula == * [[Senarai Menteri Kesihatan Indonesia]] * [[Kementerian Indonesia]] == Rujukan == {{reflist|2}} == Pautan luar == * [http://www.kemkes.go.id/ Situs web resmi Kementerian Kesehatan Republik Indonesia] * [http://sehatnegeriku.com/ Situs web resmi Pusat Komunikasi Publik Kementerian Kesehatan Republik Indonesia] {{Kementerian Kesehatan Republik Indonesia}} {{Kementerian Indonesia}} {{indo-stub}} [[Kategori:Kementerian Indonesia|Kesihatan]] ek70nsusuh30clsn0b7c8zm42hkb5ei 0 992879 6925729 6911420 2026-08-12T06:15:12Z ~2026-43537-39 411882 Melencong ke [[Wafiy Ilhan]] 6925729 wikitext text/x-wiki #redirect[[Wafiy Ilhan]] 23l6d4iihuppb7bknrq9tvxl5westti 10 993545 6925575 4697934 2026-08-12T01:25:03Z ApanZ 279359 6925575 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="3" | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" valign="top"| '''L2''' | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" valign="top"| '''Aras<br>platform''' | style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-right:solid 2px black; border-image:none;text-align:center;" | {{Small|[[Platform sisi]], pintu dibuka di sebelah kiri}} |- | style="border-bottom:solid 1px gray;"| → Platform 1: {{rint|my|3}} {{KLRT line|3|x}} / {{rint|my|4}} {{KLRT line|4|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|AG|01}} {{KLRT code|SP|01}} {{lrts|Sentul Timur}} ({{lrts|Hang Tuah}})}} |- | style="border-top:solid 1px gray;" | ← Platform 2: {{rint|my|3}} {{KLRT line|3|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|AG|18}} {{lrts|Ampang}} ({{lrts|Chan Sow Lin}})}} <br/> ← Platform 2: {{rint|my|4}} {{KLRT line|4|x}} {{Small|menghala ke {{KLRT code|SP|31}} {{lrts|Putra Heights}} ({{lrts|Chan Sow Lin}})}} |- | style="border-top:solid 2px black;border-bottom:solid 1px gray;border-left:solid 2px black;border-right:solid 2px black; border-image:none;text-align:center;" | {{Small|[[Platform sisi]], pintu dibuka di sebelah kiri}} |- style="vertical-align:top;" | style="border-bottom:solid 1px gray;"| '''L1''' | style="border-bottom:solid 1px gray;"| '''Aras legar''' | style="border-bottom:solid 1px gray;"| Mesin tiket, pagar tambang, dan kaunter perkhidmatan pelanggan{{Access icon}} |- style="vertical-align:top;" | style="border-bottom:solid 1px gray;"| '''G''' | style="border-bottom:solid 1px gray;"|'''Aras tanah''' | style="border-bottom:solid 1px gray;"| Pintu masuk/keluar, kedai serbaguna, hentian teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}} |} <noinclude> [[Kategori:Templat Pelan Stesen]] [[Kategori:Laluan Ampang]] [[Kategori:Laluan Sri Petaling]] </noinclude> 2cu7399hgxyxwfyam3451d4lj6rj2yb 0 997339 6925422 6924190 2026-08-11T14:21:34Z PSC2000 359232 /* Drama */ 6925422 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Pali Yahya | image = | caption = | birth_name = Mohd Fazli bin Yahya | birth_date = {{birth date and age|1983|1|1}} | birth_place = | occupation = Pengurus penerbitan, penolong pengarah, pengarah, penerbit | education = | alma_mater = | years_active = 2009–kini | children = | death_date = | death_place = | death_cause = | spouse = }} '''Mohd Fazli "Pali" Yahya''' (lahir 1 Januari 1983) merupakan seorang pengarah televisyen Malaysia. Beliau terkenal dengan drama-drama arahannya termasuk ''[[Akulah Balqis]]'', ''[[Sweetie Nanie]]'', ''[[Cinta Koko Coklat]]'' dan ''[[Selafaz Cinta]]'', Beliau pemilik sebuah syarikat penerbitan P&D Pictures. ==Filemografi== ===Sebagai pengurus penerbitan=== ====Telefilem==== * ''Emily'' (2010) ===Sebagai penolong pengarah=== ====Telefilem==== * ''Serpihan Laungan Takbir'' (2009) * ''Sabar'' (2010) * ''Karma Salina'' (2010) ===Sebagai pengarah=== ====Filem==== * ''Renjana'' (2022) * ''Pemburu Saka'' (2024) ====Drama==== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Saluran TV ! Catatan |- | 2011 ! ''[[Dia Bukan Maryam]]'' | [[TV9]] | rowspan="3"|Pengarah bersama |- | rowspan="2"|2012 ! ''[[Dejavu di Kinabalu]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''[[Kau Yang Terindah]]'' |- | 2012-2013 ! ''[[Terlanjur Cinta (drama)|Terlanjur Cinta]]'' | [[TV9]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Dahlia (drama)|Dahlia]]'' | [[Astro Mustika HD]] | |- ! ''[[Sangkar (drama)|Sangkar]]'' | [[TV9]] | |- | 2014 ! ''[[Kalimah Jiwa (drama)|Kalimah Jiwa]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2015 ! ''[[Akulah Balqis]]'' | |- ! ''[[Cinta Iris]]'' | [[TV9]] | |- ! ''Janda Muslimah'' | [[TV2]] | |- | rowspan="4"| 2016 ! ''[[Sekali Aku Jatuh Cinta]]'' | [[TV3]] | |- ! ''[[Rumi & Jawi]]'' | [[Astro Prima]] | Pengarah bersama |- ! ''[[Kahwin Muda]]'' | rowspan="5"|[[TV3]] | |- ! ''[[Sweetie Nanie]]'' <ref>Nor Akmar Samudin (14 September 2016). [https://www.hmetro.com.my/node/166412 Malang mangsa perkosa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216043312/https://www.hmetro.com.my/node/166412 |date=2020-02-16 }} ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 21 September 2016.</ref> | |- | 2016-2017 ! ''[[Sein Dan Luna|Sein dan Luna]]'' | |- | rowspan="3"|2018 ! ''[[Zahir Tak Terucap]]'' | |- ! ''[[Jangan Benci Cintaku]]'' | |- ! ''[[Cinta Koko Coklat]]'' | [[NTV7]] | |- | 2018-2019 ! ''[[Selafaz Cinta]]'' | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="5"|2019 ! ''[[Encik Iman Ekspres]]'' | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Dia Menantu Rahsia]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[30 Pesanan Suara]]'' | |- ! ''[[Suri Katriana]]'' | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Dia Pengantinku]]'' | rowspan="3"|[[TV1]] | |- | 2019-2020 ! ''[[Terlanjur Mencintaimu 2]]'' | |- | rowspan="2"|2020 ! ''[[Korban Kasih]]'' | |- ! ''[[Cinta Sekali Lagi]]'' | [[TV3]] | |- | 2020-2021 !''[[Tercipta Satu Ikatan]]'' | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | rowspan="3"|2021 ! ''[[Lockdown]]'' | |- ! ''[[Sabarlah Duhai Hati]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] | Pengarah bersama |- ! ''[[Mr. Bibik]]'' | |- | rowspan="5"|2022 ! ''[[Skuad JPJ]]'' | [[TV1]] | |- ! ''[[Risik Pada Hati]]'' | rowspan="7"|[[TV3]] | |- ! ''[[Honey-Moon]]'' | |- ! ''[[Anak Beranak Abe Yie]]'' | |- ! ''[[Rindu Kasih]]'' | juga sebagai penerbit |- | rowspan="7"|2023 ! ''[[Bukan Puteri Lindungan Bulan]]'' | |- ! ''[[Sekali Aku Bahagia]]'' | |- ! ''[[Diva Seroja]]'' | |- ! ''Dia Pria Terhebat'' | rowspan="2"|[[TV2]] | |- ! ''[[Katakan Pada Dia]]'' | |- ! ''Chot'' | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Surat Dari Tuhan]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Rindu Kasih 2]]'' | juga sebagai penerbit |- ! ''[[Dia Dari Syurga]]'' | [[TV1]] | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Rindu Kasih 3|Teratak Kasih Salina]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] | juga sebagai penerbit |- ! ''[[Keluarga Itu]]'' | Pengarah fotografi |- | rowspan="4"|2026 ! ''[[Luka Dalam Rindu (drama)|Luka Dalam Rindu]]'' | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Cahaya Anak Lorong]]'' | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Itu]]'' | |- ! ''Di Sebalik Jaring'' | |- |} ====Drama web==== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Aplikasi ! Catatan |- | rowspan="2"|2024 !''Andartu Kosmopolitan'' | [[Viu]] | |- ! ''Satu Hari Nanti'' | [[IQiyi]] | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Bidaah (drama web)|Bidaah]]'' | [[Viu]] | |- ! ''[[Toksik Cinta]]'' | [[Tonton]] | |- | 2026 ! ''Walid'' | [[Viu]] | |- |} ====Telefilem==== * ''Artis Pun Bertuhan'' (2013) * ''Engkau Laksana Bulan'' (2015) * ''Tetamu Ramadan'' (2016) * ''Mak Cun Pi New York'' (2016) * ''Putih Kemboja'' (2017) * ''Hanya Namamu'' (2017) * ''Tali Kasut'' (2017) * ''Terima Kasih Ramadan'' (2017) * ''Dodol Untuk Menantu'' (2017) * ''Bahulu Untuk Opah'' (2018) * ''[[Super Menantu]]'' (2018; sebagai penerbit) * ''Hidayah Itu Milik Ilahi'' (2018) * ''Sahur Terakhir'' (2019) * ''Remuk'' (2019) * ''Rindu Cinta Zulaika'' (2020) * ''Panggilan Haji'' (2020) * ''Luluh'' (2020) * ''Mufariq'' (2021) * ''[[Mache Fusion]]'' (2021) * ''Raju'' (2022) * ''Maaf Terakhir'' (2023) * ''Doa Fatihah'' (2023) * ''Kelam'' (2024) * ''[[Lukisan Hati Umar]]'' (2024) * ''Wau Kepala Burung'' (2024) * ''Duri Cinta Bisu'' (2025) * ''Bilal dan Abah'' (2025) * ''Mertua Dari Neraka'' (2025) * ''Surat Dari Syurga'' (2025) * ''Zuriat Dari Langit'' (2026) ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|10530447}} * {{Instagram|paliyahyalatest}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] 0sj9iog87xg2y4qjztgz121awfl0kbj 6925423 6925422 2026-08-11T14:21:52Z PSC2000 359232 /* Drama */ 6925423 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Pali Yahya | image = | caption = | birth_name = Mohd Fazli bin Yahya | birth_date = {{birth date and age|1983|1|1}} | birth_place = | occupation = Pengurus penerbitan, penolong pengarah, pengarah, penerbit | education = | alma_mater = | years_active = 2009–kini | children = | death_date = | death_place = | death_cause = | spouse = }} '''Mohd Fazli "Pali" Yahya''' (lahir 1 Januari 1983) merupakan seorang pengarah televisyen Malaysia. Beliau terkenal dengan drama-drama arahannya termasuk ''[[Akulah Balqis]]'', ''[[Sweetie Nanie]]'', ''[[Cinta Koko Coklat]]'' dan ''[[Selafaz Cinta]]'', Beliau pemilik sebuah syarikat penerbitan P&D Pictures. ==Filemografi== ===Sebagai pengurus penerbitan=== ====Telefilem==== * ''Emily'' (2010) ===Sebagai penolong pengarah=== ====Telefilem==== * ''Serpihan Laungan Takbir'' (2009) * ''Sabar'' (2010) * ''Karma Salina'' (2010) ===Sebagai pengarah=== ====Filem==== * ''Renjana'' (2022) * ''Pemburu Saka'' (2024) ====Drama==== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Saluran TV ! Catatan |- | 2011 ! ''[[Dia Bukan Maryam]]'' | [[TV9]] | rowspan="3"|Pengarah bersama |- | rowspan="2"|2012 ! ''[[Dejavu di Kinabalu]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''[[Kau Yang Terindah]]'' |- | 2012-2013 ! ''[[Terlanjur Cinta (drama)|Terlanjur Cinta]]'' | [[TV9]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''[[Dahlia (drama)|Dahlia]]'' | [[Astro Mustika HD]] | |- ! ''[[Sangkar (drama)|Sangkar]]'' | [[TV9]] | |- | 2014 ! ''[[Kalimah Jiwa (drama)|Kalimah Jiwa]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2015 ! ''[[Akulah Balqis]]'' | |- ! ''[[Cinta Iris]]'' | [[TV9]] | |- ! ''Janda Muslimah'' | [[TV2]] | |- | rowspan="4"| 2016 ! ''[[Sekali Aku Jatuh Cinta]]'' | [[TV3]] | |- ! ''[[Rumi & Jawi]]'' | [[Astro Prima]] | Pengarah bersama |- ! ''[[Kahwin Muda]]'' | rowspan="5"|[[TV3]] | |- ! ''[[Sweetie Nanie]]'' <ref>Nor Akmar Samudin (14 September 2016). [https://www.hmetro.com.my/node/166412 Malang mangsa perkosa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216043312/https://www.hmetro.com.my/node/166412 |date=2020-02-16 }} ''[[Harian Metro]]''. Dicapai pada 21 September 2016.</ref> | |- | 2016-2017 ! ''[[Sein Dan Luna|Sein dan Luna]]'' | |- | rowspan="3"|2018 ! ''[[Zahir Tak Terucap]]'' | |- ! ''[[Jangan Benci Cintaku]]'' | |- ! ''[[Cinta Koko Coklat]]'' | [[NTV7]] | |- | 2018-2019 ! ''[[Selafaz Cinta]]'' | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="5"|2019 ! ''[[Encik Iman Ekspres]]'' | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Dia Menantu Rahsia]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[30 Pesanan Suara]]'' | |- ! ''[[Suri Katriana]]'' | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Dia Pengantinku]]'' | rowspan="3"|[[TV1]] | |- | 2019-2020 ! ''[[Terlanjur Mencintaimu 2]]'' | |- | rowspan="2"|2020 ! ''[[Korban Kasih]]'' | |- ! ''[[Cinta Sekali Lagi]]'' | [[TV3]] | |- | 2020-2021 !''[[Tercipta Satu Ikatan]]'' | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | rowspan="3"|2021 ! ''[[Lockdown]]'' | |- ! ''[[Sabarlah Duhai Hati]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] | Pengarah bersama |- ! ''[[Mr. Bibik]]'' | |- | rowspan="5"|2022 ! ''[[Skuad JPJ]]'' | [[TV1]] | |- ! ''[[Risik Pada Hati]]'' | rowspan="7"|[[TV3]] | |- ! ''[[Honey-Moon]]'' | |- ! ''[[Anak Beranak Abe Yie]]'' | |- ! ''[[Rindu Kasih]]'' | juga sebagai penerbit |- | rowspan="7"|2023 ! ''[[Bukan Puteri Lindungan Bulan]]'' | |- ! ''[[Sekali Aku Bahagia]]'' | |- ! ''[[Diva Seroja]]'' | |- ! ''Dia Pria Terhebat'' | rowspan="2"|[[TV2]] | |- ! ''[[Katakan Pada Dia]]'' | |- ! ''Chot'' | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Surat Dari Tuhan]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Rindu Kasih 2]]'' | juga sebagai penerbit |- ! ''[[Dia Dari Syurga]]'' | [[TV1]] | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Rindu Kasih 3|Teratak Kasih Salina]]'' | rowspan="2"|[[TV3]] | juga sebagai penerbit |- ! ''[[Keluarga Itu]]'' | Pengarah fotografi |- | rowspan="4"|2026 ! ''[[Luka Dalam Rindu (drama)|Luka Dalam Rindu]]'' | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Cahaya Anak Lorong]]'' | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Itu]]'' | |- ! ''Di Sebalik Jaring'' | juga sebagai penerbit |- |} ====Drama web==== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Aplikasi ! Catatan |- | rowspan="2"|2024 !''Andartu Kosmopolitan'' | [[Viu]] | |- ! ''Satu Hari Nanti'' | [[IQiyi]] | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Bidaah (drama web)|Bidaah]]'' | [[Viu]] | |- ! ''[[Toksik Cinta]]'' | [[Tonton]] | |- | 2026 ! ''Walid'' | [[Viu]] | |- |} ====Telefilem==== * ''Artis Pun Bertuhan'' (2013) * ''Engkau Laksana Bulan'' (2015) * ''Tetamu Ramadan'' (2016) * ''Mak Cun Pi New York'' (2016) * ''Putih Kemboja'' (2017) * ''Hanya Namamu'' (2017) * ''Tali Kasut'' (2017) * ''Terima Kasih Ramadan'' (2017) * ''Dodol Untuk Menantu'' (2017) * ''Bahulu Untuk Opah'' (2018) * ''[[Super Menantu]]'' (2018; sebagai penerbit) * ''Hidayah Itu Milik Ilahi'' (2018) * ''Sahur Terakhir'' (2019) * ''Remuk'' (2019) * ''Rindu Cinta Zulaika'' (2020) * ''Panggilan Haji'' (2020) * ''Luluh'' (2020) * ''Mufariq'' (2021) * ''[[Mache Fusion]]'' (2021) * ''Raju'' (2022) * ''Maaf Terakhir'' (2023) * ''Doa Fatihah'' (2023) * ''Kelam'' (2024) * ''[[Lukisan Hati Umar]]'' (2024) * ''Wau Kepala Burung'' (2024) * ''Duri Cinta Bisu'' (2025) * ''Bilal dan Abah'' (2025) * ''Mertua Dari Neraka'' (2025) * ''Surat Dari Syurga'' (2025) * ''Zuriat Dari Langit'' (2026) ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|10530447}} * {{Instagram|paliyahyalatest}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] 2jm99vdly0xz43dculezyuzs8isip44 0 998544 6925511 6915602 2026-08-11T20:10:36Z ~2026-44159-08 412501 /* Kehormatan Malaysia */ 6925511 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-blp|small=yes}} {{Rencana baik}} {{infobox politician | honorific-prefix = [[Yang Mulia]] [[Darjah kebesaran Melayu|Datuk Seri Utama]] [[Haji]] | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SUMW|SPMS|SJMK|SSAP|DPPN|DPNS|DPMS|DSAP}}<br >[[Fail:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Knight - SUMW.svg|40px]][[Fail:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Grand Commander - SPMS.svg|40px]][[Fail:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|40px]][[Fail:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|40px]][[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Knight Commander - DPPN.svg|40px]][[Fail:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - Knight Commander ribbon BAR.svg|40px]][[Fail:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Commander - DPMS.svg|40px]][[Fail:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|40px]] | name = Tengku Zafrul Tengku Abdul Aziz | native_name = {{nobold|{{lang|ms|تڠکو ظفرول تڠکو عبد العزيز}}}} | image = File:Ministerial Conversation on Trade and Inclusion, 26 February 2024 Tengku Dato' Seri Utama Zafrul bin Tengku Abdul Aziz.jpg | caption = | office = Pengerusi <br> [[Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia]] | term_start = 3 Disember 2025 | term_end = | predecessor = [[Sulaiman Mahbob]] | primeminister = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | office2 = Penasihat Kanan Politik <br> [[Perdana Menteri Malaysia]] ke-10 | term_start2 = 4 Mac 2026 | term_end2 = | predecessor2 = {{PH PKR}} [[Shamsul Iskandar Mohd Akin]] | primeminister2 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | office4 = Presiden <br> [[Persatuan Badminton Malaysia]] | term_start4 = 10 Mei 2025 | term_end4 = | predecessor4 = [[Mohamad Norza Zakaria]] | successor4 = | office3 = [[Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia]] | term_start3 = 3 Disember 2022 | term_end3 = 2 Disember 2025 | monarch3 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister3 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | predecessor3 = {{PN PPBM}} [[Azmin Ali]] | successor3 = {{BN UMNO}} [[Johari Abdul Ghani]] | deputy3 = {{PH DAP}} [[Liew Chin Tong]] | office5 = Ahli <br> [[Dewan Negara Malaysia]] | term_start5 = 3 Disember 2022 | term_end5 = 2 Disember 2025 | monarch5 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister5 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | term_start6 = 10 Mac 2020 | term_end6 = 5 November 2022 | monarch6 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister6 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] <br> {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | office7 = Bendahari <br> [[BN]] & [[UMNO]] Selangor | term_start7 = 31 Julai 2022 | term_end7 = 31 Mac 2024 | predecessor7 = [[Jamal Yunos]] | successor7 = | 1blankname7 = Pengerusi BN & UMNO Selangor | 1namedata7 = [[Megat Zulkarnain Omardin]] | president7 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | office8 = [[Menteri Kewangan Malaysia]] | monarch8 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister8 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | term_start8 = 30 Ogos 2021 | term_end8 = 10 Oktober 2022 | deputy8 = {{BN UMNO}} [[Mohd Shahar Abdullah]] <br/> {{small|Timbalan I}} <br /> {{PN PPBM}} [[Yamani Hafez Musa]] <br/> {{small|Timbalan II}} | predecessor8 = | successor8 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | constituency8 = [[Dewan Negara|Senator]] | monarch9 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister9 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] | term_start9 = 10 Mac 2020 | term_end9 = 16 Ogos 2021 | deputy9 = {{PN PPBM}} [[Abd Rahim Bakri]] <br/> {{small|Timbalan I}} <br /> {{BN UMNO}} [[Mohd Shahar Abdullah]] <br/> {{small|Timbalan II}} | predecessor9 = {{PH DAP}} [[Lim Guan Eng]] | successor9 = | constituency9 = [[Dewan Negara|Senator]] | birth_name = Tengku Zafrul bin Tengku Abdul Aziz | birth_date = {{birth date and age|1973|6|25}} | birth_place = [[Kuala Lumpur]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | nationality = | other_names = | known_for = | party = {{logo kecil UMNO}}[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] (1997-2025) <br> {{logo kecil PKR}}[[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] (2025-kini) | otherparty = {{logo kecil BN}} [[Barisan Nasional]] (1997-2025) <br> {{flagicon image|Pakatan Harapan Logo.svg}} [[Pakatan Harapan]] (2025-kini) | occupation = Ahli politik | profession = Jurubank | parents = | spouse = {{marriage|YM Datin Paduka Hajah Raja Johanna Adrina Raja Arshad|2011}} | children = YM Tengku Zahra Jasmina Tengku Zafrul YM Tengku Zayn Aqeel Tengku Zafrul YM Tengku Zaeem Khalif Tengku Zafrul YM Tengku Zahira Eusnie Tengku Zafrul | relatives = [[Mustafa Albakri Hassan]] (moyang) <br /> [[Raja Nong Chik Raja Zainal Abidin]] (bapa saudara) <br /> [[Zahim Albakri]] (bapa saudara) <br /> [[Raja Jastina Raja Arshad]] (adik ipar) | alma_mater = Universiti Bristol <br /> {{small|Sarjana Muda Sains dalam Ekonomi dan Perakaunan}}<br /> Universiti Exeter <br /> {{small|Sarjana Seni dalam Kewangan dan Pengurusan}}<br /> [[Universiti Tsinghua]] <br /> {{small|Sarjana Pentadbiran Perniagaan (Kali kedua)}} | salary = RM62,077.20 sebulan <ref name="SPRM">{{cite web|url=https://mydeclaration.sprm.gov.my/|title=Portal Pengisytiharan Harta|website=[[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]]|access-date=23 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817042419/https://mydeclaration.sprm.gov.my/|archive-date=24 Ogos 2020}}</ref> | yearsactive = }} [[Darjah kebesaran Melayu|Datuk Seri Utama]] [[Haji]] [[Darjah kebesaran Melayu|Tengku]] '''Zafrul bin''' [[Darjah kebesaran Melayu|Tengku]] '''Abdul Aziz''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: تڠکو ظفرول بن تڠکو عبد العزيز; lahir 25 Jun 1973) merupakan seorang ahli politik, jurubank, pelabur dan ahli [[Dewan Negara]] yang dilantik sebagai [[Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia]] <ref>https://www.bloomberg.com/amp/news/articles/2020-03-09/malaysia-picks-cimb-s-zafrul-as-finance-minister-in-new-cabinet</ref><ref name="BH">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/umum-kabinet/bh/index.html|title=SENARAI KABINET 2020|date=2020-03-13|access-date=2020-05-04|website=www.bharian.com.my}}</ref>. Di peringkat parti beliau merupakan Ahli Majlis Kerja Tertinggi (MKT) [[UMNO]] (meletakkan jawatan pada 30 Mei 2025) dan bekas Bendahari UMNO [[Selangor]] (meletakkan jawatan pada 1 April 2024). Beliau dilantik sebagai Pengurus Bank yang merupakan bekas Ketua Pegawai Eksekutif Kumpulan/Pengarah Eksekutif [[CIMB|CIMB Group Holdings Berhad]] iaitu sebuah Bank Universal ASEAN terkemuka, serta Pemimpin Dunia dalam Kewangan Islam. Beliau juga ialah bekas Ketua Pegawai Eksekutif/Pengarah Eksekutif CIMB Bank Berhad <ref>{{cite web |title=CIMB Group - Board of Directors |url=https://www.cimb.com/en/who-we-are/leadership/board-of-directors/cimb-group.html#read |website=cimb.com |accessdate=23 January 2019}}</ref> dan Presiden Pesuruhjaya [[CIMB Niaga|PT Bank CIMB Niaga Tbk]]. Di luar CIMB, Tengku Zafrul kini menjadi ahli kepada [https://www2.abaconline.org/ Majlis Penasihat Perniagaan APEC (ABAC)], mewakili Malaysia dalam mempromosikan intra perdagangan dan kerjasama di [[Asia Pasifik]]. <ref name="KasihViral">{{Cite web|url=http://www.kasiviral.kini.blog/2020/03/09/daripada-ceo-kini-menjadi-menteri-kewangan-ini-latar-belakang-tengku-datuk-seri-zafrul-yang-tak-ketahui-umumbukan-calang-calang-orang/|title=“Daripada CEO Kini Menjadi Menteri Kewangan” – Ini Latar Belakang Tengku Datuk Seri Zafrul Yang Tak Ketahui Umum,Bukan Calang Calang Orang|date=2020-03-09|access-date=2020-05-03|website=www.kasiviral.kini.blog}}</ref> Selanjutnya, sebagai pendukung pembangunan sosioekonomi Malaysia, beliau kini mempunyai tempat di Lembaga [[Majlis Sukan Negara Malaysia]], <ref>{{cite web |title=National Sports Council of Malaysia - Board of Directors |url=https://www.nsc.gov.my/info-korporat/lembaga-pengurus/}}</ref> sebagai tambahan kepada Pemegang Amanah Yayasan Kepemimpinan Perdana dan ahli Majlis Keusahawanan Pendidikan Tinggi Negara <ref>{{cite news |title=15 appointed to entrepreneurship council |url=https://www.thestar.com.my/news/education/2018/12/09/15-appointed-to-entrepreneurship-council/ |accessdate=23 January 2019 |publisher=thestar.com.my}}</ref> di bawah Kementerian Pendidikan. Beliau juga merupakan Panglima Kehormat Rizab Sukarelawan Tentera Laut di bawah [[Tentera Laut Diraja Malaysia]]. == Kehidupan awal == === Keluarga === Tengku Zafrul dilahirkan di [[Hospital Besar Kuala Lumpur]] dan merupakan anak sulung dari empat orang adik beradik.<ref name="Fulus">{{Cite web|url=https://thefulus.com/siapa-zafrul-yang-jadi-menteri-kewangan-ni/|title=Siapa Tengku Dato’ Sri Zafrul Tengku Abdul Aziz Yang Jadi Menteri Kewangan Ni?|date=2011-11-29|access-date=2020-05-03|website=www.thefulus.com}}</ref><ref name="Biodata">{{Cite web|url=https://iluminasi.com/bm/kenali-menteri-kewangan-terbaru-malaysia-ym-tengku-datuk-seri-zafrul-tengku-abdul-aziz.html|title=Biodata Menteri Kewangan Malaysia 2020: Tengku Zafrul Aziz|date=2020-03-10|access-date=2020-05-03|website=www.iluminasi.com}}</ref> Ibunya ialah Raja Datuk Zaharaton Raja Zainal Abidin iaitu bekas Ketua Pengarah [[Unit Perancang Ekonomi]] (EPU) di Jabatan Perdana Menteri Malaysia<ref name="Fulus" />, dan bapanya, Tengku Abdul Aziz Tengku Haris, adalah seorang Ahli Perniagaan.<ref name="Fulus" /> Tengku Zafrul mempunyai empat orang anak (Anak Perempuan, YM Tengku Zahra Jasmina dan YM Tengku Zahira Eusnie dan Anak Lelaki, YM Tengku Zaeem Khalif dan YM Tengku Zayn Aqeel),<ref name="Biodata" /> dan berkahwin dengan YM Raja Datin Seri Utama Johanna Adrina Raja Arshad.<ref name="Biodata" /> === Pendidikan === Dari sudut latar belakang pendidikan, Tengku Zafrul mula mendapat pendidikan awal di Sekolah Rendah Sri Petaling dan Sekolah Rendah Bukit Bintang.<ref name="BHTZ">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663620/tengku-zafrul-tekad-beri-perkhidmatan-terbaik|title=Tengku Zafrul tekad beri perkhidmatan terbaik|date=2020-03-09|access-date=2020-05-04|website=www.bharian.com.my}}</ref> Beliau terus menyambung pelajaran di [[Kolej Melayu Kuala Kangsar]] (MCKK) dan merupakan [[Alumni]] di kolej tersebut.<ref name="Biodata" /><ref name="BHTZ" /> Setelah itu, beliau mengikuti pengajian A-Level di Sherborne School Dorset, United Kingdom.<ref name="BHTZ" /> Beliau juga mempunyai kelulusan Ijazah [[Sarjana Muda Sains]] (Kepujian) Ekonomi dan Perakaunan dari Universiti Bristol, [[United Kingdom]].<ref name="Fulus" /><ref name="BH" /> Kemudian, beliau menyambung pengajian dan dianugerahkan Sarjana Sastera (MA) dalam Kewangan dan Pengurusan dari Universiti Exeter, [[United Kingdom]].<ref name="Fulus" /><ref name="BHTZ" /> Dari tahun 2017 hingga 2019, beliau sekali lagi menamatkan pengajian Sarjana untuk kali kedua dalam bidang Pentadbiran Perniagaan di [[Universiti Tsinghua]] PBCSF (People’s Bank of China School of Finance), yang merupakan Institusi Pendidikan Mewangan Bertaraf Dunia dan Pusat Penyelidikan Kewangan Terkemuka.<ref name="Vulcan">{{Cite web|url=https://vulcanpost.com/691067/who-is-zafrul-aziz-history-malaysia-finance-minister/|title=8 Things About Our New Finance Minister And What He's Bringing To The Table|date=2020|access-date=2020-05-03|website=www.vulcanpost.com}}</ref> Beliau juga turut memegang Fellow Chartered Banker dengan Asian Institute of Chartered Bankers.<ref name="Fulus" /> === Hobi === Sejak di bangku sekolah, Tengku Zafrul bermain sukan Hoki dan gemar Berlari secara [[Rekreasi]].<ref name="Vulcan" /> Ketika beliau berada di tahun pertama di Universiti Bristol, pengangkutan utamanya adalah menggunakan [[Basikal]].<ref name="Vulcan" /> Minat Tengku Zafrul juga termasuk menjaga kesihatan seperti mengikuti Maraton<ref name="Gempak">{{Cite web|url=https://gempak.com/artikel/33354/sotong-merah-aktif-bermarathon-family-man-ini-fakta-menarik-mengenai-menteri-kewangan-baru|title=Sotong Merah, Aktif Bermarathon, Family-Man: Ini Fakta Menarik Mengenai Menteri Kewangan Baru!|date=2020-03-10|access-date=2020-05-03|website=www.gempak.com|last=Kamaruddin|first=Razal}}</ref> (beliau telah menyelesaikan semua Enam Maraton di bawah Abbott World Marathon Majors<ref>{{cite web |title=Abbott World Marathon Majors |url=https://www.worldmarathonmajors.com/search/?search=tengku+zafrul|access-date=2020-05-03}}</ref>), Berbasikal dan Berenang, dan membangunkan belia melalui penyertaannya dalam pelbagai organisasi seperti Pergerakan Kalsom dan Ajaran untuk Malaysia. Beliau juga seorang peminat kelab bola sepak [[Liverpool F.C.|Liverpool]] yang bermain di [[Liga Perdana Inggeris]] serta meminati pemain bola sepak veteran seperti Ian Rush.<ref name="Gempak" /><ref>{{Cite web|url=https://www.semuanyabola.com/kelab-epl-yang-disokong-oleh-menteri-kabinet-baharu/|title=Kelab EPL Yang Disokong Oleh Menteri Kabinet Baharu|date=2020-03-10|access-date=2020-05-03|website=www.semuanyabola.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theinspirasi.my/tengku-zafrul-menteri-kewangan-malaysia/|title=6 Fakta Menarik Tentang Tengku Zafrul Menteri Kewangan Malaysia Yang Baharu (2020)|date=2020-03-09|access-date=2020-05-03|website=www.theinspirasi.my}}</ref> == Kerjaya == === Kerjaya dalam bidang korporat === [[File:U.S. - Malaysia Relations- Where Are We Heading?.jpg|250px|left]] Tengku Zafrul bermula sebagai Eksekutif Kewangan Korporat di AmInvestment Bank pada tahun 1996. Beliau kemudian bergabung dengan Crédit Agricole sebagai Penganalisis Pelaburan dan naik menjadi Pengarah dalam beberapa tahun. Setelah berjaya, beliau menjadi Penasihat kepada Presiden Tenaga Nasional Berhad. Tengku Zafrul kemudian bergabung dengan perbankan CIMB Investment, setelah itu beliau dilantik sebagai Pengarah Urusan Kumpulan Avenue Capital Resources (sekarang ECM Libra), sebuah syarikat tersenarai yang mengkhususkan diri dalam perkhidmatan kewangan iaitu perbankan pelaburan dan pengurusan dana. Beliau juga merupakan Ketua Pegawai Eksekutif Avenue Securities dan Pengerusi Avenue Asset Management. Beliau kemudian menjadi Ketua Perbankan Pelaburan untuk Citigroup Malaysia. Beliau juga merupakan pelabur utama di Tune Money Sdn Bhd, penyedia perkhidmatan kewangan dalam talian pertama di Asia serta CEO dan pemegang saham utama. Berikutan itu, Tengku Zafrul dilantik sebagai Pengarah Kumpulan Kenanga Holdings Berhad dan Pengarah Kenanga Investment Bank Berhad. Sebelum memegang peranan terakhir dengan CIMB Group, beliau juga merupakan Ketua Pegawai Eksekutif Maybank Investment Bank, cabang perbankan pelaburan milik penuh Malayan Banking Berhad dalam perkhidmatan kewangan utama Malaysia. Pengambilalihan Kim Eng Holdings Limited (Kim Eng) oleh Maybank Group pada tahun 2011 menghasilkan gabungan entiti Maybank IB dan Kim Eng, yang dikenali sebagai Maybank Kim Eng, di mana Tengku Zafrul juga merupakan CEO. Semasa berkhidmat bersama CIMB Group, Tengku Zafrul juga telah membentuk tranformasi CIMB menerusi ''Target 2018'' (T18) dan melaksanakan pelan strategik ''Forward23''.<ref>{{Cite web|url=https://www.pressreader.com/malaysia/utusan-borneo-sarawak/20190310/282527249748466|title=CIMB mulakan pelan 5 tahun perkukuh perniagaan pada masa depan|date=2019-03-10|access-date=2020-07-05|website=www.pressreader.comn}}</ref> Pada 9 Mac 2020, Tengku Zafrul telah mengumumkan peletakan jawatan sebagai Ketua Kumpulan Pegawai Eksekutif CIMB sebelum dilantik sebagai Menteri Kewangan.<ref name="BH1">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/bisnes/korporat/2020/03/663716/tengku-zafrul-letak-jawatan-ceo-cimb-group|title=Tengku Zafrul letak jawatan CEO CIMB Group|date=2020-03-09|access-date=2020-03-09|website=www.bharian.com.my|last=Mohd Zary|first=Zainuddin}}</ref> === Menteri Kewangan === [[File:Edgard Kagan met Minister of Finance Tengku Zafrul.jpg|thumbnail|left|Tengku Zafrul menerima kunjungan Edgard Kagan]] Pada 9 Mac 2020, Tengku Zafrul telah dilantik sebagai Menteri Kewangan dalam Kabinet Perdana Menteri yang ke-8 iaitu Yang Amat Berhormat Tan Sri Dato' (Dr) Haji Muhyiddin bin Haji Muhammad Yasin.<ref name="BH" /><ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663523/tengku-zafrul-dilantik-menteri-kewangan|title=Tengku Zafrul dilantik Menteri Kewangan|date=2020-03-09|access-date=2020-05-05|website=www.bharian.com.my}}</ref> Atas perlantikan tersebut, beliau bertekad dan berbakti untuk memberi perkhidmatan yang terbaik kepada negara.<ref name="KasihViral" /><ref>{{Cite web|url=https://malaysiagazette.com/2020/03/09/zafrul-ikrar-beri-perkhidmatan-terbaik/|title=Zafrul ikrar beri perkhidmatan terbaik|date=2020-03-09|access-date=2020-05-03|website=www.malaysiagazette.com}}</ref> Beliau memulakan tugas yang berat untuk membantu rakyat dan industri dalam menumpukan perlaksanaan Pakej Rangsangan Ekonomi Prihatin Rakyat, serta perlaksanaan dasar pengembangan fiskal semasa penularan [[Pandemik COVID-19 di Malaysia]].<ref>{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-bisnes/kini-masanya-untuk-pelaksanaan-dasar-pengembangan-fiskal-tengku-zafrul-235648|title=Kini masanya untuk pelaksanaan dasar pengembangan fiskal - Tengku Zafrul|date=2020-03-28|access-date=2020-05-03|website=www.astroawani.com}}</ref> Pada 2 Mei 2020, Tengku Zafrul menegaskan keputusan membuka semula ekonomi tidak dibuat secara terburu-buru setelah kerajaan persekutuan membolehkan sebahagian aktiviti ekonomi disambung semula pada 4 Mei 2020.<ref name="Bernama">{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/ekonomi/news.php?id=1837886|title=Keputusan buka semula ekonomi tidak dibuat secara terburu-buru - Tengku Zafrul|date=2020-02-05|access-date=2020-05-05|website=www.bernama.com}}</ref> Beliau juga memberitahu bahawa kerajaan tidak memaksa mana-mana syarikat membuka semula operasi dan perlu mematuhi syarat-syarat yang ditetapkan oleh kerajaan.<ref name="Bernama" /> Dalam suatu rancangan wawancara, Tengku Zafrul mengatakan bahawa pelan pemulihan ekonomi akan diumumkan selepas Aidilfitri dengan usaha menghidupkan semula ekonomi negara yang terjejas.<ref name="Awani">{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-bisnes/pelan-pemulihan-ekonomi-diumum-selepas-aidilfitri-tengku-zafrul-241266|title=Pelan pemulihan ekonomi diumum selepas Aidilfitri - Tengku Zafrul|date=2020-03-05|access-date=2020-05-06|website=www.astroawani.com}}</ref> Beliau turut mengumumkan bahawa kerajaan telah melaksanakan program PenjanaKerjaya yang diperkenalkan di bawah Pelan Semula Ekonomi Negara (PENJANA) dengan peruntukan sebanyak RM1.5 bilion.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/bisnes/2020/07/595336/ambil-peluang-program-penjanakerjaya|title=Ambil peluang program PenjanaKerjaya|date=2020-07-01|access-date=2020-09-24|website=www.hmetro.com.my}}</ref> Perlaksanaan program PenjanaKerjaya bertujuan untuk membantu pencari kerja untuk mendapatkan peluang pekerjaan yang bersesuaian. Di bawah pelan pemulihan ekonomi jangka pendek, beliau telah melancarkan program kredit ePenjana bernilai RM750 juta bagi membantu merancakkan perbelanjaan pengguna di Malaysia.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/94729/BERITA/Nasional/Kementerian-Kewangan-lancar-program-RM750-juta-kredit-ePenjana|title=Kementerian Kewangan lancar RM750 juta kredit ePenjana|date=2020-07-30|access-date=2020-08-01|website=www.sinarharian.com.my}}</ref> Pada 6 November 2020, Tengku Zafrul telah membentangkan bajet belanjawan 2021 di dalam Dewan Rakyat demi memastikan kelangsungan ekonomi negara dan juga memberi manfaat kepada rakyat.<ref>{{Cite web|url=https://umno-online.my/2020/11/06/tengku-zafrul-bawa-teks-belanjawan-2021-untuk-pembentangan|title=Tengku Zafrul Bawa Teks Belanjawan 2021 Untuk Pembentangan|date=2020-11-06|access-date=2020-11-15|website=www.umno-online.my}}</ref> == Jawatan yang pernah disandang == #AmInvestment Bank (Eksekutif Kewangan Korporat) (Jun 1996 - April 1997) #Credit Agricole (Penganalisi Pelaburan dan Pengarah) (Mei 1997 - Ogos 1998) & (Julai 1999 - Mac 2001) #Tenaga Nasional Bhd (Penasihat Presiden) (Mac 2001 - September 2002) #CIMB Investment Bank Berhad (Pengarah, "Client Coverage") (September 2002 - April 2003) #Avenue Capital Resources Bhd/Avenue Securities (Sekarang ECM Libra) (Ketua Pegawai Eksekutif dan Pengerusi) (2003 - 2006) #Citigroup Malaysia (Ketua Perbankan Pelaburan) (April 2006 - Mac 2007) #Tune Money (Ketua Pegawai Eksekutif) (Mac 2007 - Disember 2008) #Kenanga Holdings Berhad dan Investment (Pengarah Kumpulan) (Januari 2009 - Jun 2010) #Maybank Investment Bank Berhad dan Maybank Kim Eng Holdings (Ketua Pegawai Eksekutif) (Jun 2010 - Disember 2013) #CIMB Investment Bank berhad (Ketua Pegawai Eksekutif & Ketua Bersama Penyelesaian Pelenggan Korporat) (2014 -2016) #CIMB Bank Berhad (Ketua Pegawai Eksekutif) (2014 - 2015) #CIMB Group Holdings Berhad (Ketua Kumpulan Pegawai Eksekutif) (Februari 2015 - 9 Mac 2020) #Menteri Kewangan (10 Mac 2020 - 10 Oktober 2022) #Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri (terkini) === Penglibatan lain === #Ahli Majlis Penasihat Perniagaan APEC (ABAC) #Ahli Lembaga Majlis Sukan Negara Malaysia #Pemegang Amanah Yayasan Kepemimpanan Perdana #Ahli majlis Keusahawanan Pendidikan Tinggi #Presiden Kelab Perniagaan Kuala Lumpur dan menganggotai Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA)<ref name="Uschos">{{Cite web|url=http://www.uschos.com/ulls-vote/tengku-zafrul/|title=Tengku Zafrul Tengku Abdul Aziz|date=2020|access-date=2020-05-03|website=www.uschos.com}}</ref> #Panglima Kehormat Rizab Sukarelawan Tentera Laut di bawah Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM). #Felo Ahli Perbankan Bertauliah Insitut Bank-Bank Bertauliah Asia == Media lain == === Televisyen === Tengku Zafrul adalah salah seorang Juri dalam satu siri rancangan televisyen realiti korporat iaitu [[The Firm]] di Malaysia.<ref name="Vulcan" /> Tayangan perdana televisyen ini ditayangkan ke seluruh negara dalam saluran NTV7 dan Astro pada tahun 2007.<ref name="Vulcan" /> Beliau sebagai salah satu daripada Tiga Jutawan Juri di rancangan [[The Firm]], dua yang lain adalah Peter Pek dan Chan Boon Yong. Beliau turut dianggap salah satu daripada beberapa Selebriti Korporat di Malaysia dan beliau juga pernah muncul dalam iklan untuk Tune Money.<ref name="Fulus" /> Pada 4 Julai 2020, Tengku Zafrul menjadi Tetamu Khas dalam program ''Money Matters'' terbitan [[TV3]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/07/707400/pelancongan-domestik-rancakkan-ekonomi|title=Pelancongan domestik rancakkan ekonomi|date=2010-11-19|access-date=2020-07-04|website=www.bharian.com.my|last=Mohd Nasaruddin|first=Parzi}}</ref> {|class="wikitable sortable" |- !Tahun !Tajuk !Peranan !class="unsortable"|Nota |- |2007 |''[[The Firm]]'' |Dirinya |Sebagai juri (Musim 1&[[The Firm (Musim 2)|2]]) |- |2020 |''Money Matters'' |Dirinya |Sebagai tetamu khas |- |} == Penghargaan dan Pengiktirafan == Sepanjang kariernya, Tengku Zafrul dianugerahkan banyak Anugerah Berprestij termasuk Anugerah CEO ASEAN oleh Technology Business Review (2008),<ref name="Uschos" /> Beliau juga telah dianugerahkan sebagai Malaysian Business Leadership Award pada tahun 2009.<ref name="Uschos" /> Beliau juga mendapat Anugerah sebagai Most Promising Entrepreneurship Awards daripada Enterprise Asia (2008) dan Anugerah Kepemimpinan Perniagaan Malaysia daripada The Leaders Magazine. Baru-baru ini, beliau dianugerahkan sebagai Ketua Pegawai Eksekutif Masterclass of the Year dalam Anugerah Kepemimpinan Global ke-7 yang dianjurkan oleh American Leadership Development Association (2017), dan Anugerah Ketua Pegawai Eksekutif Terbaik untuk Perhubungan Pelabur oleh Persatuan Pelabur Hubungan Malaysia (2017). Tengku Zafrul juga telah dinobatkan Anugerah Life at Work 2019 TalentCorp untuk kategori CEO bagi organisasi Malaysia.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/bisnes/lain-lain/2020/07/711916/tengku-zafrul-menang-anugerah-life-work-2019|title=Tengku Zafrul menang anugerah Life at Work 2019|date=2020-07-17|access-date=2020-07-20|website=www.bharian.com.my}}</ref> == Penghormatan == === Kehormatan Malaysia === * [[File:Coat_of_arms_of_Malaysia.svg|30px]] {{flag|Wilayah Persekutuan}} : ** [[File:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Knight - SUMW.svg|50px]] [[Seri Utama Mahkota Wilayah]] (SUMW) – '''Datuk Seri Utama''' (2021) <ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/02/781778/bhplus|title=Seramai 335 terima darjah kebesaran sempena Hari Wilayah|date=1 Februari 2021|website=[[Berita Harian]]|language=ms|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=1 Februari 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/02/01/king-gives-blessings-to-present-awards-honors-medals-in-conjunction-with-ft-day-this-year|title=Yang di-Pertua Negeri Sabah, Penang head FT Day honours list|date=1 Februari 2021|website=[[The Star (Malaysia)|The Star Online]]|language=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=3 Februari 2021}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Pahang.svg|30px]] {{Flag|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|50px]] [[Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (DSAP) – '''Dato'''' (2009) <ref name=":1">{{cite web|publisher=Prime Minister's Department (Malaysia)|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|access-date=2020-03-11|archive-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719195551/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp|url-status=dead}}</ref> ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (SSAP) – '''Dato' Sri''' (2015) <ref name=":1"></ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Selangor.svg|30px]] {{Flag|Selangor}} : ** [[File:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Commander - DPMS.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Dato' Paduka Mahkota Selangor]] (DPMS) – '''Dato'''' (2016) <ref name=":1"></ref> ** [[File:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Grand Commander - SPMS.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Seri Paduka Mahkota Selangor]] (SPMS) – '''Dato' Seri''' (2022) <ref>{{cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/tengku-zafrul-dahului-104-penerima-darjah-kebesaran-pingat-negeri-selangor-396201|title=Tengku Zafrul dahului 104 penerima darjah kebesaran, pingat negeri Selangor|date=11 Disember 2022|access-date=11 Disember 2022|website=Astro Awani}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Negeri Sembilan.svg|30px]] {{Flag|Negeri Sembilan}} : ** [[File:Dato’ Paduka Negeri Sembilan.svg|50px]] [[Darjah Dato’ Paduka Negeri Sembilan]] (DPNS) – '''Dato'''' (2014) <ref>{{Cite web|url=https://arrisalah-elbi.blogspot.com/2014/01/769-terima-darjah-kebesaran-negeri-9.html|title=769 terima darjah kebesaran Negeri 9|date=2020-01-14|access-date=2020-05-03|website=www.arrisalah-elbi.blogspot.com}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Kelantan.svg|30px]] {{Flag|Kelantan}} : ** [[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] [[Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia]] (SJMK) – '''Dato'''' (2022) <ref>{{Cite web |date=12 November 2022 |title=Sultanah Kelantan dahului senarai penerima darjah kebesaran |url=https://www.sinarharian.com.my/article/230778 |access-date=12 November 2022 |website=[[Sinar Harian]] |language=ms}}</ref>{{refn|group=fn|Dijadualkan diberikan pada 2022 tetapi Tengku Zafrul sibuk berkempen untuk pilihan raya umum ke-15 jadi penghormatan itu secara rasmi diberikan pada 2023.}} * [[File:Coat of arms of Penang.svg|30px]] {{flag|Penang}} : ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Knight Commander - DPPN.svg|50px]] [[Darjah Panglima Pangkuan Negeri]] (DPPN) – '''Dato' Seri''' (2025) ==== Kurniaan Luar Negara ==== * [[File:Coat of arms of Monaco.svg|30px]] {{Flag|Monaco}} : **[[File:MCO Order of Saint-Charles - Commander BAR.svg|50px]] [[:en:Order of Saint-Charles|Panglima Darjah Saint Charles]] (''Le Commandant de I'Ordre de Saint-Charles'') (27 November 2023) <ref>{{cite Instagram |title= Putera Albert II turut mengurniakan darjah Le Commandant de I'Ordre de Saint-Charles kepada YB Senator Tengku Zafrul. |user=istana_negara |access-date=28 November 2023 |date=27 November 2023 |postid= https://www.instagram.com/p/C0JugPbhOfC/?igshid=NzBmMjdhZWRiYQ==}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} {{reflist|group=fn}} {{reflist|2}} ==Pautan luar== * {{Facebook|tzafrulaziz}} * {{Instagram|tzafrul_aziz}} * {{Twitter|tzafrul_aziz}} {{Navboxes |title = Jawatan yang pernah disandang |list1 = {{s-start}} {{s-bef | before = [[Lim Guan Eng]] }} {{s-ttl | title = [[Menteri Kewangan Malaysia]] | years = 2020 - 2022 }} {{s-end}} }} {{Navboxes |title = Rencana berkaitan {{laman}} |list1 = {{Kabinet Anwar Ibrahim}} {{Kabinet Ismail 2021}} {{Kabinet Malaysia 2021}} {{Menteri Kewangan Malaysia}} {{Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri Malaysia}} {{Senator Malaysia}} }} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Menteri Kewangan Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1973]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli perniagaan Malaysia]] [[Kategori:Selebriti internet Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ketua eksekutif Malaysia]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Utama Mahkota Wilayah]] [[Kategori:Penerima Darjah Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Penerima Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Anggota Kabinet Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Penerima Darjah Kebesaran Seri Paduka Mahkota Selangor]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15]] 5pdy50k5c5jbu9lkyvag7xka436e5ko 6925512 6925511 2026-08-11T20:12:21Z ~2026-44159-08 412501 /* Kehormatan Malaysia */ 6925512 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-blp|small=yes}} {{Rencana baik}} {{infobox politician | honorific-prefix = [[Yang Mulia]] [[Darjah kebesaran Melayu|Datuk Seri Utama]] [[Haji]] | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SUMW|SPMS|SJMK|SSAP|DPPN|DPNS|DPMS|DSAP}}<br >[[Fail:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Knight - SUMW.svg|40px]][[Fail:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Grand Commander - SPMS.svg|40px]][[Fail:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|40px]][[Fail:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|40px]][[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Knight Commander - DPPN.svg|40px]][[Fail:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - Knight Commander ribbon BAR.svg|40px]][[Fail:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Commander - DPMS.svg|40px]][[Fail:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|40px]] | name = Tengku Zafrul Tengku Abdul Aziz | native_name = {{nobold|{{lang|ms|تڠکو ظفرول تڠکو عبد العزيز}}}} | image = File:Ministerial Conversation on Trade and Inclusion, 26 February 2024 Tengku Dato' Seri Utama Zafrul bin Tengku Abdul Aziz.jpg | caption = | office = Pengerusi <br> [[Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia]] | term_start = 3 Disember 2025 | term_end = | predecessor = [[Sulaiman Mahbob]] | primeminister = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | office2 = Penasihat Kanan Politik <br> [[Perdana Menteri Malaysia]] ke-10 | term_start2 = 4 Mac 2026 | term_end2 = | predecessor2 = {{PH PKR}} [[Shamsul Iskandar Mohd Akin]] | primeminister2 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | office4 = Presiden <br> [[Persatuan Badminton Malaysia]] | term_start4 = 10 Mei 2025 | term_end4 = | predecessor4 = [[Mohamad Norza Zakaria]] | successor4 = | office3 = [[Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia]] | term_start3 = 3 Disember 2022 | term_end3 = 2 Disember 2025 | monarch3 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister3 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | predecessor3 = {{PN PPBM}} [[Azmin Ali]] | successor3 = {{BN UMNO}} [[Johari Abdul Ghani]] | deputy3 = {{PH DAP}} [[Liew Chin Tong]] | office5 = Ahli <br> [[Dewan Negara Malaysia]] | term_start5 = 3 Disember 2022 | term_end5 = 2 Disember 2025 | monarch5 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister5 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | term_start6 = 10 Mac 2020 | term_end6 = 5 November 2022 | monarch6 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister6 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] <br> {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | office7 = Bendahari <br> [[BN]] & [[UMNO]] Selangor | term_start7 = 31 Julai 2022 | term_end7 = 31 Mac 2024 | predecessor7 = [[Jamal Yunos]] | successor7 = | 1blankname7 = Pengerusi BN & UMNO Selangor | 1namedata7 = [[Megat Zulkarnain Omardin]] | president7 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | office8 = [[Menteri Kewangan Malaysia]] | monarch8 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister8 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | term_start8 = 30 Ogos 2021 | term_end8 = 10 Oktober 2022 | deputy8 = {{BN UMNO}} [[Mohd Shahar Abdullah]] <br/> {{small|Timbalan I}} <br /> {{PN PPBM}} [[Yamani Hafez Musa]] <br/> {{small|Timbalan II}} | predecessor8 = | successor8 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | constituency8 = [[Dewan Negara|Senator]] | monarch9 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister9 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] | term_start9 = 10 Mac 2020 | term_end9 = 16 Ogos 2021 | deputy9 = {{PN PPBM}} [[Abd Rahim Bakri]] <br/> {{small|Timbalan I}} <br /> {{BN UMNO}} [[Mohd Shahar Abdullah]] <br/> {{small|Timbalan II}} | predecessor9 = {{PH DAP}} [[Lim Guan Eng]] | successor9 = | constituency9 = [[Dewan Negara|Senator]] | birth_name = Tengku Zafrul bin Tengku Abdul Aziz | birth_date = {{birth date and age|1973|6|25}} | birth_place = [[Kuala Lumpur]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | nationality = | other_names = | known_for = | party = {{logo kecil UMNO}}[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] (1997-2025) <br> {{logo kecil PKR}}[[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] (2025-kini) | otherparty = {{logo kecil BN}} [[Barisan Nasional]] (1997-2025) <br> {{flagicon image|Pakatan Harapan Logo.svg}} [[Pakatan Harapan]] (2025-kini) | occupation = Ahli politik | profession = Jurubank | parents = | spouse = {{marriage|YM Datin Paduka Hajah Raja Johanna Adrina Raja Arshad|2011}} | children = YM Tengku Zahra Jasmina Tengku Zafrul YM Tengku Zayn Aqeel Tengku Zafrul YM Tengku Zaeem Khalif Tengku Zafrul YM Tengku Zahira Eusnie Tengku Zafrul | relatives = [[Mustafa Albakri Hassan]] (moyang) <br /> [[Raja Nong Chik Raja Zainal Abidin]] (bapa saudara) <br /> [[Zahim Albakri]] (bapa saudara) <br /> [[Raja Jastina Raja Arshad]] (adik ipar) | alma_mater = Universiti Bristol <br /> {{small|Sarjana Muda Sains dalam Ekonomi dan Perakaunan}}<br /> Universiti Exeter <br /> {{small|Sarjana Seni dalam Kewangan dan Pengurusan}}<br /> [[Universiti Tsinghua]] <br /> {{small|Sarjana Pentadbiran Perniagaan (Kali kedua)}} | salary = RM62,077.20 sebulan <ref name="SPRM">{{cite web|url=https://mydeclaration.sprm.gov.my/|title=Portal Pengisytiharan Harta|website=[[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]]|access-date=23 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817042419/https://mydeclaration.sprm.gov.my/|archive-date=24 Ogos 2020}}</ref> | yearsactive = }} [[Darjah kebesaran Melayu|Datuk Seri Utama]] [[Haji]] [[Darjah kebesaran Melayu|Tengku]] '''Zafrul bin''' [[Darjah kebesaran Melayu|Tengku]] '''Abdul Aziz''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: تڠکو ظفرول بن تڠکو عبد العزيز; lahir 25 Jun 1973) merupakan seorang ahli politik, jurubank, pelabur dan ahli [[Dewan Negara]] yang dilantik sebagai [[Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia]] <ref>https://www.bloomberg.com/amp/news/articles/2020-03-09/malaysia-picks-cimb-s-zafrul-as-finance-minister-in-new-cabinet</ref><ref name="BH">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/umum-kabinet/bh/index.html|title=SENARAI KABINET 2020|date=2020-03-13|access-date=2020-05-04|website=www.bharian.com.my}}</ref>. Di peringkat parti beliau merupakan Ahli Majlis Kerja Tertinggi (MKT) [[UMNO]] (meletakkan jawatan pada 30 Mei 2025) dan bekas Bendahari UMNO [[Selangor]] (meletakkan jawatan pada 1 April 2024). Beliau dilantik sebagai Pengurus Bank yang merupakan bekas Ketua Pegawai Eksekutif Kumpulan/Pengarah Eksekutif [[CIMB|CIMB Group Holdings Berhad]] iaitu sebuah Bank Universal ASEAN terkemuka, serta Pemimpin Dunia dalam Kewangan Islam. Beliau juga ialah bekas Ketua Pegawai Eksekutif/Pengarah Eksekutif CIMB Bank Berhad <ref>{{cite web |title=CIMB Group - Board of Directors |url=https://www.cimb.com/en/who-we-are/leadership/board-of-directors/cimb-group.html#read |website=cimb.com |accessdate=23 January 2019}}</ref> dan Presiden Pesuruhjaya [[CIMB Niaga|PT Bank CIMB Niaga Tbk]]. Di luar CIMB, Tengku Zafrul kini menjadi ahli kepada [https://www2.abaconline.org/ Majlis Penasihat Perniagaan APEC (ABAC)], mewakili Malaysia dalam mempromosikan intra perdagangan dan kerjasama di [[Asia Pasifik]]. <ref name="KasihViral">{{Cite web|url=http://www.kasiviral.kini.blog/2020/03/09/daripada-ceo-kini-menjadi-menteri-kewangan-ini-latar-belakang-tengku-datuk-seri-zafrul-yang-tak-ketahui-umumbukan-calang-calang-orang/|title=“Daripada CEO Kini Menjadi Menteri Kewangan” – Ini Latar Belakang Tengku Datuk Seri Zafrul Yang Tak Ketahui Umum,Bukan Calang Calang Orang|date=2020-03-09|access-date=2020-05-03|website=www.kasiviral.kini.blog}}</ref> Selanjutnya, sebagai pendukung pembangunan sosioekonomi Malaysia, beliau kini mempunyai tempat di Lembaga [[Majlis Sukan Negara Malaysia]], <ref>{{cite web |title=National Sports Council of Malaysia - Board of Directors |url=https://www.nsc.gov.my/info-korporat/lembaga-pengurus/}}</ref> sebagai tambahan kepada Pemegang Amanah Yayasan Kepemimpinan Perdana dan ahli Majlis Keusahawanan Pendidikan Tinggi Negara <ref>{{cite news |title=15 appointed to entrepreneurship council |url=https://www.thestar.com.my/news/education/2018/12/09/15-appointed-to-entrepreneurship-council/ |accessdate=23 January 2019 |publisher=thestar.com.my}}</ref> di bawah Kementerian Pendidikan. Beliau juga merupakan Panglima Kehormat Rizab Sukarelawan Tentera Laut di bawah [[Tentera Laut Diraja Malaysia]]. == Kehidupan awal == === Keluarga === Tengku Zafrul dilahirkan di [[Hospital Besar Kuala Lumpur]] dan merupakan anak sulung dari empat orang adik beradik.<ref name="Fulus">{{Cite web|url=https://thefulus.com/siapa-zafrul-yang-jadi-menteri-kewangan-ni/|title=Siapa Tengku Dato’ Sri Zafrul Tengku Abdul Aziz Yang Jadi Menteri Kewangan Ni?|date=2011-11-29|access-date=2020-05-03|website=www.thefulus.com}}</ref><ref name="Biodata">{{Cite web|url=https://iluminasi.com/bm/kenali-menteri-kewangan-terbaru-malaysia-ym-tengku-datuk-seri-zafrul-tengku-abdul-aziz.html|title=Biodata Menteri Kewangan Malaysia 2020: Tengku Zafrul Aziz|date=2020-03-10|access-date=2020-05-03|website=www.iluminasi.com}}</ref> Ibunya ialah Raja Datuk Zaharaton Raja Zainal Abidin iaitu bekas Ketua Pengarah [[Unit Perancang Ekonomi]] (EPU) di Jabatan Perdana Menteri Malaysia<ref name="Fulus" />, dan bapanya, Tengku Abdul Aziz Tengku Haris, adalah seorang Ahli Perniagaan.<ref name="Fulus" /> Tengku Zafrul mempunyai empat orang anak (Anak Perempuan, YM Tengku Zahra Jasmina dan YM Tengku Zahira Eusnie dan Anak Lelaki, YM Tengku Zaeem Khalif dan YM Tengku Zayn Aqeel),<ref name="Biodata" /> dan berkahwin dengan YM Raja Datin Seri Utama Johanna Adrina Raja Arshad.<ref name="Biodata" /> === Pendidikan === Dari sudut latar belakang pendidikan, Tengku Zafrul mula mendapat pendidikan awal di Sekolah Rendah Sri Petaling dan Sekolah Rendah Bukit Bintang.<ref name="BHTZ">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663620/tengku-zafrul-tekad-beri-perkhidmatan-terbaik|title=Tengku Zafrul tekad beri perkhidmatan terbaik|date=2020-03-09|access-date=2020-05-04|website=www.bharian.com.my}}</ref> Beliau terus menyambung pelajaran di [[Kolej Melayu Kuala Kangsar]] (MCKK) dan merupakan [[Alumni]] di kolej tersebut.<ref name="Biodata" /><ref name="BHTZ" /> Setelah itu, beliau mengikuti pengajian A-Level di Sherborne School Dorset, United Kingdom.<ref name="BHTZ" /> Beliau juga mempunyai kelulusan Ijazah [[Sarjana Muda Sains]] (Kepujian) Ekonomi dan Perakaunan dari Universiti Bristol, [[United Kingdom]].<ref name="Fulus" /><ref name="BH" /> Kemudian, beliau menyambung pengajian dan dianugerahkan Sarjana Sastera (MA) dalam Kewangan dan Pengurusan dari Universiti Exeter, [[United Kingdom]].<ref name="Fulus" /><ref name="BHTZ" /> Dari tahun 2017 hingga 2019, beliau sekali lagi menamatkan pengajian Sarjana untuk kali kedua dalam bidang Pentadbiran Perniagaan di [[Universiti Tsinghua]] PBCSF (People’s Bank of China School of Finance), yang merupakan Institusi Pendidikan Mewangan Bertaraf Dunia dan Pusat Penyelidikan Kewangan Terkemuka.<ref name="Vulcan">{{Cite web|url=https://vulcanpost.com/691067/who-is-zafrul-aziz-history-malaysia-finance-minister/|title=8 Things About Our New Finance Minister And What He's Bringing To The Table|date=2020|access-date=2020-05-03|website=www.vulcanpost.com}}</ref> Beliau juga turut memegang Fellow Chartered Banker dengan Asian Institute of Chartered Bankers.<ref name="Fulus" /> === Hobi === Sejak di bangku sekolah, Tengku Zafrul bermain sukan Hoki dan gemar Berlari secara [[Rekreasi]].<ref name="Vulcan" /> Ketika beliau berada di tahun pertama di Universiti Bristol, pengangkutan utamanya adalah menggunakan [[Basikal]].<ref name="Vulcan" /> Minat Tengku Zafrul juga termasuk menjaga kesihatan seperti mengikuti Maraton<ref name="Gempak">{{Cite web|url=https://gempak.com/artikel/33354/sotong-merah-aktif-bermarathon-family-man-ini-fakta-menarik-mengenai-menteri-kewangan-baru|title=Sotong Merah, Aktif Bermarathon, Family-Man: Ini Fakta Menarik Mengenai Menteri Kewangan Baru!|date=2020-03-10|access-date=2020-05-03|website=www.gempak.com|last=Kamaruddin|first=Razal}}</ref> (beliau telah menyelesaikan semua Enam Maraton di bawah Abbott World Marathon Majors<ref>{{cite web |title=Abbott World Marathon Majors |url=https://www.worldmarathonmajors.com/search/?search=tengku+zafrul|access-date=2020-05-03}}</ref>), Berbasikal dan Berenang, dan membangunkan belia melalui penyertaannya dalam pelbagai organisasi seperti Pergerakan Kalsom dan Ajaran untuk Malaysia. Beliau juga seorang peminat kelab bola sepak [[Liverpool F.C.|Liverpool]] yang bermain di [[Liga Perdana Inggeris]] serta meminati pemain bola sepak veteran seperti Ian Rush.<ref name="Gempak" /><ref>{{Cite web|url=https://www.semuanyabola.com/kelab-epl-yang-disokong-oleh-menteri-kabinet-baharu/|title=Kelab EPL Yang Disokong Oleh Menteri Kabinet Baharu|date=2020-03-10|access-date=2020-05-03|website=www.semuanyabola.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theinspirasi.my/tengku-zafrul-menteri-kewangan-malaysia/|title=6 Fakta Menarik Tentang Tengku Zafrul Menteri Kewangan Malaysia Yang Baharu (2020)|date=2020-03-09|access-date=2020-05-03|website=www.theinspirasi.my}}</ref> == Kerjaya == === Kerjaya dalam bidang korporat === [[File:U.S. - Malaysia Relations- Where Are We Heading?.jpg|250px|left]] Tengku Zafrul bermula sebagai Eksekutif Kewangan Korporat di AmInvestment Bank pada tahun 1996. Beliau kemudian bergabung dengan Crédit Agricole sebagai Penganalisis Pelaburan dan naik menjadi Pengarah dalam beberapa tahun. Setelah berjaya, beliau menjadi Penasihat kepada Presiden Tenaga Nasional Berhad. Tengku Zafrul kemudian bergabung dengan perbankan CIMB Investment, setelah itu beliau dilantik sebagai Pengarah Urusan Kumpulan Avenue Capital Resources (sekarang ECM Libra), sebuah syarikat tersenarai yang mengkhususkan diri dalam perkhidmatan kewangan iaitu perbankan pelaburan dan pengurusan dana. Beliau juga merupakan Ketua Pegawai Eksekutif Avenue Securities dan Pengerusi Avenue Asset Management. Beliau kemudian menjadi Ketua Perbankan Pelaburan untuk Citigroup Malaysia. Beliau juga merupakan pelabur utama di Tune Money Sdn Bhd, penyedia perkhidmatan kewangan dalam talian pertama di Asia serta CEO dan pemegang saham utama. Berikutan itu, Tengku Zafrul dilantik sebagai Pengarah Kumpulan Kenanga Holdings Berhad dan Pengarah Kenanga Investment Bank Berhad. Sebelum memegang peranan terakhir dengan CIMB Group, beliau juga merupakan Ketua Pegawai Eksekutif Maybank Investment Bank, cabang perbankan pelaburan milik penuh Malayan Banking Berhad dalam perkhidmatan kewangan utama Malaysia. Pengambilalihan Kim Eng Holdings Limited (Kim Eng) oleh Maybank Group pada tahun 2011 menghasilkan gabungan entiti Maybank IB dan Kim Eng, yang dikenali sebagai Maybank Kim Eng, di mana Tengku Zafrul juga merupakan CEO. Semasa berkhidmat bersama CIMB Group, Tengku Zafrul juga telah membentuk tranformasi CIMB menerusi ''Target 2018'' (T18) dan melaksanakan pelan strategik ''Forward23''.<ref>{{Cite web|url=https://www.pressreader.com/malaysia/utusan-borneo-sarawak/20190310/282527249748466|title=CIMB mulakan pelan 5 tahun perkukuh perniagaan pada masa depan|date=2019-03-10|access-date=2020-07-05|website=www.pressreader.comn}}</ref> Pada 9 Mac 2020, Tengku Zafrul telah mengumumkan peletakan jawatan sebagai Ketua Kumpulan Pegawai Eksekutif CIMB sebelum dilantik sebagai Menteri Kewangan.<ref name="BH1">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/bisnes/korporat/2020/03/663716/tengku-zafrul-letak-jawatan-ceo-cimb-group|title=Tengku Zafrul letak jawatan CEO CIMB Group|date=2020-03-09|access-date=2020-03-09|website=www.bharian.com.my|last=Mohd Zary|first=Zainuddin}}</ref> === Menteri Kewangan === [[File:Edgard Kagan met Minister of Finance Tengku Zafrul.jpg|thumbnail|left|Tengku Zafrul menerima kunjungan Edgard Kagan]] Pada 9 Mac 2020, Tengku Zafrul telah dilantik sebagai Menteri Kewangan dalam Kabinet Perdana Menteri yang ke-8 iaitu Yang Amat Berhormat Tan Sri Dato' (Dr) Haji Muhyiddin bin Haji Muhammad Yasin.<ref name="BH" /><ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663523/tengku-zafrul-dilantik-menteri-kewangan|title=Tengku Zafrul dilantik Menteri Kewangan|date=2020-03-09|access-date=2020-05-05|website=www.bharian.com.my}}</ref> Atas perlantikan tersebut, beliau bertekad dan berbakti untuk memberi perkhidmatan yang terbaik kepada negara.<ref name="KasihViral" /><ref>{{Cite web|url=https://malaysiagazette.com/2020/03/09/zafrul-ikrar-beri-perkhidmatan-terbaik/|title=Zafrul ikrar beri perkhidmatan terbaik|date=2020-03-09|access-date=2020-05-03|website=www.malaysiagazette.com}}</ref> Beliau memulakan tugas yang berat untuk membantu rakyat dan industri dalam menumpukan perlaksanaan Pakej Rangsangan Ekonomi Prihatin Rakyat, serta perlaksanaan dasar pengembangan fiskal semasa penularan [[Pandemik COVID-19 di Malaysia]].<ref>{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-bisnes/kini-masanya-untuk-pelaksanaan-dasar-pengembangan-fiskal-tengku-zafrul-235648|title=Kini masanya untuk pelaksanaan dasar pengembangan fiskal - Tengku Zafrul|date=2020-03-28|access-date=2020-05-03|website=www.astroawani.com}}</ref> Pada 2 Mei 2020, Tengku Zafrul menegaskan keputusan membuka semula ekonomi tidak dibuat secara terburu-buru setelah kerajaan persekutuan membolehkan sebahagian aktiviti ekonomi disambung semula pada 4 Mei 2020.<ref name="Bernama">{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/ekonomi/news.php?id=1837886|title=Keputusan buka semula ekonomi tidak dibuat secara terburu-buru - Tengku Zafrul|date=2020-02-05|access-date=2020-05-05|website=www.bernama.com}}</ref> Beliau juga memberitahu bahawa kerajaan tidak memaksa mana-mana syarikat membuka semula operasi dan perlu mematuhi syarat-syarat yang ditetapkan oleh kerajaan.<ref name="Bernama" /> Dalam suatu rancangan wawancara, Tengku Zafrul mengatakan bahawa pelan pemulihan ekonomi akan diumumkan selepas Aidilfitri dengan usaha menghidupkan semula ekonomi negara yang terjejas.<ref name="Awani">{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-bisnes/pelan-pemulihan-ekonomi-diumum-selepas-aidilfitri-tengku-zafrul-241266|title=Pelan pemulihan ekonomi diumum selepas Aidilfitri - Tengku Zafrul|date=2020-03-05|access-date=2020-05-06|website=www.astroawani.com}}</ref> Beliau turut mengumumkan bahawa kerajaan telah melaksanakan program PenjanaKerjaya yang diperkenalkan di bawah Pelan Semula Ekonomi Negara (PENJANA) dengan peruntukan sebanyak RM1.5 bilion.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/bisnes/2020/07/595336/ambil-peluang-program-penjanakerjaya|title=Ambil peluang program PenjanaKerjaya|date=2020-07-01|access-date=2020-09-24|website=www.hmetro.com.my}}</ref> Perlaksanaan program PenjanaKerjaya bertujuan untuk membantu pencari kerja untuk mendapatkan peluang pekerjaan yang bersesuaian. Di bawah pelan pemulihan ekonomi jangka pendek, beliau telah melancarkan program kredit ePenjana bernilai RM750 juta bagi membantu merancakkan perbelanjaan pengguna di Malaysia.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/94729/BERITA/Nasional/Kementerian-Kewangan-lancar-program-RM750-juta-kredit-ePenjana|title=Kementerian Kewangan lancar RM750 juta kredit ePenjana|date=2020-07-30|access-date=2020-08-01|website=www.sinarharian.com.my}}</ref> Pada 6 November 2020, Tengku Zafrul telah membentangkan bajet belanjawan 2021 di dalam Dewan Rakyat demi memastikan kelangsungan ekonomi negara dan juga memberi manfaat kepada rakyat.<ref>{{Cite web|url=https://umno-online.my/2020/11/06/tengku-zafrul-bawa-teks-belanjawan-2021-untuk-pembentangan|title=Tengku Zafrul Bawa Teks Belanjawan 2021 Untuk Pembentangan|date=2020-11-06|access-date=2020-11-15|website=www.umno-online.my}}</ref> == Jawatan yang pernah disandang == #AmInvestment Bank (Eksekutif Kewangan Korporat) (Jun 1996 - April 1997) #Credit Agricole (Penganalisi Pelaburan dan Pengarah) (Mei 1997 - Ogos 1998) & (Julai 1999 - Mac 2001) #Tenaga Nasional Bhd (Penasihat Presiden) (Mac 2001 - September 2002) #CIMB Investment Bank Berhad (Pengarah, "Client Coverage") (September 2002 - April 2003) #Avenue Capital Resources Bhd/Avenue Securities (Sekarang ECM Libra) (Ketua Pegawai Eksekutif dan Pengerusi) (2003 - 2006) #Citigroup Malaysia (Ketua Perbankan Pelaburan) (April 2006 - Mac 2007) #Tune Money (Ketua Pegawai Eksekutif) (Mac 2007 - Disember 2008) #Kenanga Holdings Berhad dan Investment (Pengarah Kumpulan) (Januari 2009 - Jun 2010) #Maybank Investment Bank Berhad dan Maybank Kim Eng Holdings (Ketua Pegawai Eksekutif) (Jun 2010 - Disember 2013) #CIMB Investment Bank berhad (Ketua Pegawai Eksekutif & Ketua Bersama Penyelesaian Pelenggan Korporat) (2014 -2016) #CIMB Bank Berhad (Ketua Pegawai Eksekutif) (2014 - 2015) #CIMB Group Holdings Berhad (Ketua Kumpulan Pegawai Eksekutif) (Februari 2015 - 9 Mac 2020) #Menteri Kewangan (10 Mac 2020 - 10 Oktober 2022) #Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri (terkini) === Penglibatan lain === #Ahli Majlis Penasihat Perniagaan APEC (ABAC) #Ahli Lembaga Majlis Sukan Negara Malaysia #Pemegang Amanah Yayasan Kepemimpanan Perdana #Ahli majlis Keusahawanan Pendidikan Tinggi #Presiden Kelab Perniagaan Kuala Lumpur dan menganggotai Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA)<ref name="Uschos">{{Cite web|url=http://www.uschos.com/ulls-vote/tengku-zafrul/|title=Tengku Zafrul Tengku Abdul Aziz|date=2020|access-date=2020-05-03|website=www.uschos.com}}</ref> #Panglima Kehormat Rizab Sukarelawan Tentera Laut di bawah Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM). #Felo Ahli Perbankan Bertauliah Insitut Bank-Bank Bertauliah Asia == Media lain == === Televisyen === Tengku Zafrul adalah salah seorang Juri dalam satu siri rancangan televisyen realiti korporat iaitu [[The Firm]] di Malaysia.<ref name="Vulcan" /> Tayangan perdana televisyen ini ditayangkan ke seluruh negara dalam saluran NTV7 dan Astro pada tahun 2007.<ref name="Vulcan" /> Beliau sebagai salah satu daripada Tiga Jutawan Juri di rancangan [[The Firm]], dua yang lain adalah Peter Pek dan Chan Boon Yong. Beliau turut dianggap salah satu daripada beberapa Selebriti Korporat di Malaysia dan beliau juga pernah muncul dalam iklan untuk Tune Money.<ref name="Fulus" /> Pada 4 Julai 2020, Tengku Zafrul menjadi Tetamu Khas dalam program ''Money Matters'' terbitan [[TV3]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/07/707400/pelancongan-domestik-rancakkan-ekonomi|title=Pelancongan domestik rancakkan ekonomi|date=2010-11-19|access-date=2020-07-04|website=www.bharian.com.my|last=Mohd Nasaruddin|first=Parzi}}</ref> {|class="wikitable sortable" |- !Tahun !Tajuk !Peranan !class="unsortable"|Nota |- |2007 |''[[The Firm]]'' |Dirinya |Sebagai juri (Musim 1&[[The Firm (Musim 2)|2]]) |- |2020 |''Money Matters'' |Dirinya |Sebagai tetamu khas |- |} == Penghargaan dan Pengiktirafan == Sepanjang kariernya, Tengku Zafrul dianugerahkan banyak Anugerah Berprestij termasuk Anugerah CEO ASEAN oleh Technology Business Review (2008),<ref name="Uschos" /> Beliau juga telah dianugerahkan sebagai Malaysian Business Leadership Award pada tahun 2009.<ref name="Uschos" /> Beliau juga mendapat Anugerah sebagai Most Promising Entrepreneurship Awards daripada Enterprise Asia (2008) dan Anugerah Kepemimpinan Perniagaan Malaysia daripada The Leaders Magazine. Baru-baru ini, beliau dianugerahkan sebagai Ketua Pegawai Eksekutif Masterclass of the Year dalam Anugerah Kepemimpinan Global ke-7 yang dianjurkan oleh American Leadership Development Association (2017), dan Anugerah Ketua Pegawai Eksekutif Terbaik untuk Perhubungan Pelabur oleh Persatuan Pelabur Hubungan Malaysia (2017). Tengku Zafrul juga telah dinobatkan Anugerah Life at Work 2019 TalentCorp untuk kategori CEO bagi organisasi Malaysia.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/bisnes/lain-lain/2020/07/711916/tengku-zafrul-menang-anugerah-life-work-2019|title=Tengku Zafrul menang anugerah Life at Work 2019|date=2020-07-17|access-date=2020-07-20|website=www.bharian.com.my}}</ref> == Penghormatan == === Kehormatan Malaysia === * [[File:Coat_of_arms_of_Malaysia.svg|30px]] {{flag|Wilayah Persekutuan}} : ** [[File:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Knight - SUMW.svg|50px]] [[Seri Utama Mahkota Wilayah]] (SUMW) – '''Datuk Seri Utama''' (2021) <ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/02/781778/bhplus|title=Seramai 335 terima darjah kebesaran sempena Hari Wilayah|date=1 Februari 2021|website=[[Berita Harian]]|language=ms|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=1 Februari 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/02/01/king-gives-blessings-to-present-awards-honors-medals-in-conjunction-with-ft-day-this-year|title=Yang di-Pertua Negeri Sabah, Penang head FT Day honours list|date=1 Februari 2021|website=[[The Star (Malaysia)|The Star Online]]|language=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=3 Februari 2021}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Pahang.svg|30px]] {{Flag|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|50px]] [[Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (DSAP) – '''Dato'''' (2009) <ref name=":1">{{cite web|publisher=Prime Minister's Department (Malaysia)|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|access-date=2020-03-11|archive-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719195551/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp|url-status=dead}}</ref> ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (SSAP) – '''Dato' Sri''' (2015) <ref name=":1"></ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Selangor.svg|30px]] {{Flag|Selangor}} : ** [[File:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Commander - DPMS.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Dato' Paduka Mahkota Selangor]] (DPMS) – '''Dato'''' (2016) <ref name=":1"></ref> ** [[File:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Grand Commander - SPMS.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Seri Paduka Mahkota Selangor]] (SPMS) – '''Dato' Seri''' (2022) <ref>{{cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/tengku-zafrul-dahului-104-penerima-darjah-kebesaran-pingat-negeri-selangor-396201|title=Tengku Zafrul dahului 104 penerima darjah kebesaran, pingat negeri Selangor|date=11 Disember 2022|access-date=11 Disember 2022|website=Astro Awani}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Negeri Sembilan.svg|30px]] {{Flag|Negeri Sembilan}} : ** [[File:Dato’ Paduka Negeri Sembilan.svg|50px]] [[Darjah Dato’ Paduka Negeri Sembilan]] (DPNS) – '''Dato'''' (2014) <ref>{{Cite web|url=https://arrisalah-elbi.blogspot.com/2014/01/769-terima-darjah-kebesaran-negeri-9.html|title=769 terima darjah kebesaran Negeri 9|date=2020-01-14|access-date=2020-05-03|website=www.arrisalah-elbi.blogspot.com}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Kelantan.svg|30px]] {{Flag|Kelantan}} : ** [[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] [[Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia|Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia Al-Ismaili I]] (SJMK) – '''Dato'''' (2022) <ref>{{Cite web |date=12 November 2022 |title=Sultanah Kelantan dahului senarai penerima darjah kebesaran |url=https://www.sinarharian.com.my/article/230778 |access-date=12 November 2022 |website=[[Sinar Harian]] |language=ms}}</ref>{{refn|group=fn|Dijadualkan diberikan pada 2022 tetapi Tengku Zafrul sibuk berkempen untuk pilihan raya umum ke-15 jadi penghormatan itu secara rasmi diberikan pada 2023.}} * [[File:Coat of arms of Penang.svg|30px]] {{flag|Penang}} : ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Knight Commander - DPPN.svg|50px]] [[Darjah Panglima Pangkuan Negeri]] (DPPN) – '''Dato' Seri''' (2025) ==== Kurniaan Luar Negara ==== * [[File:Coat of arms of Monaco.svg|30px]] {{Flag|Monaco}} : **[[File:MCO Order of Saint-Charles - Commander BAR.svg|50px]] [[:en:Order of Saint-Charles|Panglima Darjah Saint Charles]] (''Le Commandant de I'Ordre de Saint-Charles'') (27 November 2023) <ref>{{cite Instagram |title= Putera Albert II turut mengurniakan darjah Le Commandant de I'Ordre de Saint-Charles kepada YB Senator Tengku Zafrul. |user=istana_negara |access-date=28 November 2023 |date=27 November 2023 |postid= https://www.instagram.com/p/C0JugPbhOfC/?igshid=NzBmMjdhZWRiYQ==}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} {{reflist|group=fn}} {{reflist|2}} ==Pautan luar== * {{Facebook|tzafrulaziz}} * {{Instagram|tzafrul_aziz}} * {{Twitter|tzafrul_aziz}} {{Navboxes |title = Jawatan yang pernah disandang |list1 = {{s-start}} {{s-bef | before = [[Lim Guan Eng]] }} {{s-ttl | title = [[Menteri Kewangan Malaysia]] | years = 2020 - 2022 }} {{s-end}} }} {{Navboxes |title = Rencana berkaitan {{laman}} |list1 = {{Kabinet Anwar Ibrahim}} {{Kabinet Ismail 2021}} {{Kabinet Malaysia 2021}} {{Menteri Kewangan Malaysia}} {{Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri Malaysia}} {{Senator Malaysia}} }} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Menteri Kewangan Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1973]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli perniagaan Malaysia]] [[Kategori:Selebriti internet Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ketua eksekutif Malaysia]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Utama Mahkota Wilayah]] [[Kategori:Penerima Darjah Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Penerima Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Anggota Kabinet Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Penerima Darjah Kebesaran Seri Paduka Mahkota Selangor]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15]] aucbiu0zcqo2t106434gjns550bv49y 6925514 6925512 2026-08-11T20:16:01Z ~2026-44159-08 412501 /* */ 6925514 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-blp|small=yes}} {{Rencana baik}} {{infobox politician | honorific-prefix = [[Yang Mulia]] <br >[[Darjah kebesaran Melayu|Datuk Seri Utama]] [[Haji]] | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SUMW|SPMS|SJMK|SSAP|DPPN|DPNS|DPMS|DSAP}}<br >[[Fail:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Knight - SUMW.svg|40px]][[Fail:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Grand Commander - SPMS.svg|40px]][[Fail:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|40px]][[Fail:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|40px]]<br >[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Knight Commander - DPPN.svg|40px]][[Fail:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - Knight Commander ribbon BAR.svg|40px]][[Fail:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Commander - DPMS.svg|40px]][[Fail:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|40px]] | name = Tengku Zafrul Tengku Abdul Aziz | native_name = {{nobold|{{lang|ms|تڠکو ظفرول تڠکو عبد العزيز}}}} | image = File:Ministerial Conversation on Trade and Inclusion, 26 February 2024 Tengku Dato' Seri Utama Zafrul bin Tengku Abdul Aziz.jpg | caption = | office = Pengerusi <br> [[Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia]] | term_start = 3 Disember 2025 | term_end = | predecessor = [[Sulaiman Mahbob]] | primeminister = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | office2 = Penasihat Kanan Politik <br> [[Perdana Menteri Malaysia]] ke-10 | term_start2 = 4 Mac 2026 | term_end2 = | predecessor2 = {{PH PKR}} [[Shamsul Iskandar Mohd Akin]] | primeminister2 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | office4 = Presiden <br> [[Persatuan Badminton Malaysia]] | term_start4 = 10 Mei 2025 | term_end4 = | predecessor4 = [[Mohamad Norza Zakaria]] | successor4 = | office3 = [[Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia]] | term_start3 = 3 Disember 2022 | term_end3 = 2 Disember 2025 | monarch3 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister3 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | predecessor3 = {{PN PPBM}} [[Azmin Ali]] | successor3 = {{BN UMNO}} [[Johari Abdul Ghani]] | deputy3 = {{PH DAP}} [[Liew Chin Tong]] | office5 = Ahli <br> [[Dewan Negara Malaysia]] | term_start5 = 3 Disember 2022 | term_end5 = 2 Disember 2025 | monarch5 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister5 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | term_start6 = 10 Mac 2020 | term_end6 = 5 November 2022 | monarch6 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister6 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] <br> {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | office7 = Bendahari <br> [[BN]] & [[UMNO]] Selangor | term_start7 = 31 Julai 2022 | term_end7 = 31 Mac 2024 | predecessor7 = [[Jamal Yunos]] | successor7 = | 1blankname7 = Pengerusi BN & UMNO Selangor | 1namedata7 = [[Megat Zulkarnain Omardin]] | president7 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | office8 = [[Menteri Kewangan Malaysia]] | monarch8 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister8 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | term_start8 = 30 Ogos 2021 | term_end8 = 10 Oktober 2022 | deputy8 = {{BN UMNO}} [[Mohd Shahar Abdullah]] <br/> {{small|Timbalan I}} <br /> {{PN PPBM}} [[Yamani Hafez Musa]] <br/> {{small|Timbalan II}} | predecessor8 = | successor8 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | constituency8 = [[Dewan Negara|Senator]] | monarch9 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister9 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] | term_start9 = 10 Mac 2020 | term_end9 = 16 Ogos 2021 | deputy9 = {{PN PPBM}} [[Abd Rahim Bakri]] <br/> {{small|Timbalan I}} <br /> {{BN UMNO}} [[Mohd Shahar Abdullah]] <br/> {{small|Timbalan II}} | predecessor9 = {{PH DAP}} [[Lim Guan Eng]] | successor9 = | constituency9 = [[Dewan Negara|Senator]] | birth_name = Tengku Zafrul bin Tengku Abdul Aziz | birth_date = {{birth date and age|1973|6|25}} | birth_place = [[Kuala Lumpur]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | nationality = | other_names = | known_for = | party = {{logo kecil UMNO}}[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] (1997-2025) <br> {{logo kecil PKR}}[[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] (2025-kini) | otherparty = {{logo kecil BN}} [[Barisan Nasional]] (1997-2025) <br> {{flagicon image|Pakatan Harapan Logo.svg}} [[Pakatan Harapan]] (2025-kini) | occupation = Ahli politik | profession = Jurubank | parents = | spouse = {{marriage|YM Datin Paduka Hajah Raja Johanna Adrina Raja Arshad|2011}} | children = YM Tengku Zahra Jasmina Tengku Zafrul YM Tengku Zayn Aqeel Tengku Zafrul YM Tengku Zaeem Khalif Tengku Zafrul YM Tengku Zahira Eusnie Tengku Zafrul | relatives = [[Mustafa Albakri Hassan]] (moyang) <br /> [[Raja Nong Chik Raja Zainal Abidin]] (bapa saudara) <br /> [[Zahim Albakri]] (bapa saudara) <br /> [[Raja Jastina Raja Arshad]] (adik ipar) | alma_mater = Universiti Bristol <br /> {{small|Sarjana Muda Sains dalam Ekonomi dan Perakaunan}}<br /> Universiti Exeter <br /> {{small|Sarjana Seni dalam Kewangan dan Pengurusan}}<br /> [[Universiti Tsinghua]] <br /> {{small|Sarjana Pentadbiran Perniagaan (Kali kedua)}} | salary = RM62,077.20 sebulan <ref name="SPRM">{{cite web|url=https://mydeclaration.sprm.gov.my/|title=Portal Pengisytiharan Harta|website=[[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]]|access-date=23 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817042419/https://mydeclaration.sprm.gov.my/|archive-date=24 Ogos 2020}}</ref> | yearsactive = }} [[Darjah kebesaran Melayu|Datuk Seri Utama]] [[Haji]] [[Darjah kebesaran Melayu|Tengku]] '''Zafrul bin''' [[Darjah kebesaran Melayu|Tengku]] '''Abdul Aziz''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: تڠکو ظفرول بن تڠکو عبد العزيز; lahir 25 Jun 1973) merupakan seorang ahli politik, jurubank, pelabur dan ahli [[Dewan Negara]] yang dilantik sebagai [[Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia]] <ref>https://www.bloomberg.com/amp/news/articles/2020-03-09/malaysia-picks-cimb-s-zafrul-as-finance-minister-in-new-cabinet</ref><ref name="BH">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/umum-kabinet/bh/index.html|title=SENARAI KABINET 2020|date=2020-03-13|access-date=2020-05-04|website=www.bharian.com.my}}</ref>. Di peringkat parti beliau merupakan Ahli Majlis Kerja Tertinggi (MKT) [[UMNO]] (meletakkan jawatan pada 30 Mei 2025) dan bekas Bendahari UMNO [[Selangor]] (meletakkan jawatan pada 1 April 2024). Beliau dilantik sebagai Pengurus Bank yang merupakan bekas Ketua Pegawai Eksekutif Kumpulan/Pengarah Eksekutif [[CIMB|CIMB Group Holdings Berhad]] iaitu sebuah Bank Universal ASEAN terkemuka, serta Pemimpin Dunia dalam Kewangan Islam. Beliau juga ialah bekas Ketua Pegawai Eksekutif/Pengarah Eksekutif CIMB Bank Berhad <ref>{{cite web |title=CIMB Group - Board of Directors |url=https://www.cimb.com/en/who-we-are/leadership/board-of-directors/cimb-group.html#read |website=cimb.com |accessdate=23 January 2019}}</ref> dan Presiden Pesuruhjaya [[CIMB Niaga|PT Bank CIMB Niaga Tbk]]. Di luar CIMB, Tengku Zafrul kini menjadi ahli kepada [https://www2.abaconline.org/ Majlis Penasihat Perniagaan APEC (ABAC)], mewakili Malaysia dalam mempromosikan intra perdagangan dan kerjasama di [[Asia Pasifik]]. <ref name="KasihViral">{{Cite web|url=http://www.kasiviral.kini.blog/2020/03/09/daripada-ceo-kini-menjadi-menteri-kewangan-ini-latar-belakang-tengku-datuk-seri-zafrul-yang-tak-ketahui-umumbukan-calang-calang-orang/|title=“Daripada CEO Kini Menjadi Menteri Kewangan” – Ini Latar Belakang Tengku Datuk Seri Zafrul Yang Tak Ketahui Umum,Bukan Calang Calang Orang|date=2020-03-09|access-date=2020-05-03|website=www.kasiviral.kini.blog}}</ref> Selanjutnya, sebagai pendukung pembangunan sosioekonomi Malaysia, beliau kini mempunyai tempat di Lembaga [[Majlis Sukan Negara Malaysia]], <ref>{{cite web |title=National Sports Council of Malaysia - Board of Directors |url=https://www.nsc.gov.my/info-korporat/lembaga-pengurus/}}</ref> sebagai tambahan kepada Pemegang Amanah Yayasan Kepemimpinan Perdana dan ahli Majlis Keusahawanan Pendidikan Tinggi Negara <ref>{{cite news |title=15 appointed to entrepreneurship council |url=https://www.thestar.com.my/news/education/2018/12/09/15-appointed-to-entrepreneurship-council/ |accessdate=23 January 2019 |publisher=thestar.com.my}}</ref> di bawah Kementerian Pendidikan. Beliau juga merupakan Panglima Kehormat Rizab Sukarelawan Tentera Laut di bawah [[Tentera Laut Diraja Malaysia]]. == Kehidupan awal == === Keluarga === Tengku Zafrul dilahirkan di [[Hospital Besar Kuala Lumpur]] dan merupakan anak sulung dari empat orang adik beradik.<ref name="Fulus">{{Cite web|url=https://thefulus.com/siapa-zafrul-yang-jadi-menteri-kewangan-ni/|title=Siapa Tengku Dato’ Sri Zafrul Tengku Abdul Aziz Yang Jadi Menteri Kewangan Ni?|date=2011-11-29|access-date=2020-05-03|website=www.thefulus.com}}</ref><ref name="Biodata">{{Cite web|url=https://iluminasi.com/bm/kenali-menteri-kewangan-terbaru-malaysia-ym-tengku-datuk-seri-zafrul-tengku-abdul-aziz.html|title=Biodata Menteri Kewangan Malaysia 2020: Tengku Zafrul Aziz|date=2020-03-10|access-date=2020-05-03|website=www.iluminasi.com}}</ref> Ibunya ialah Raja Datuk Zaharaton Raja Zainal Abidin iaitu bekas Ketua Pengarah [[Unit Perancang Ekonomi]] (EPU) di Jabatan Perdana Menteri Malaysia<ref name="Fulus" />, dan bapanya, Tengku Abdul Aziz Tengku Haris, adalah seorang Ahli Perniagaan.<ref name="Fulus" /> Tengku Zafrul mempunyai empat orang anak (Anak Perempuan, YM Tengku Zahra Jasmina dan YM Tengku Zahira Eusnie dan Anak Lelaki, YM Tengku Zaeem Khalif dan YM Tengku Zayn Aqeel),<ref name="Biodata" /> dan berkahwin dengan YM Raja Datin Seri Utama Johanna Adrina Raja Arshad.<ref name="Biodata" /> === Pendidikan === Dari sudut latar belakang pendidikan, Tengku Zafrul mula mendapat pendidikan awal di Sekolah Rendah Sri Petaling dan Sekolah Rendah Bukit Bintang.<ref name="BHTZ">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663620/tengku-zafrul-tekad-beri-perkhidmatan-terbaik|title=Tengku Zafrul tekad beri perkhidmatan terbaik|date=2020-03-09|access-date=2020-05-04|website=www.bharian.com.my}}</ref> Beliau terus menyambung pelajaran di [[Kolej Melayu Kuala Kangsar]] (MCKK) dan merupakan [[Alumni]] di kolej tersebut.<ref name="Biodata" /><ref name="BHTZ" /> Setelah itu, beliau mengikuti pengajian A-Level di Sherborne School Dorset, United Kingdom.<ref name="BHTZ" /> Beliau juga mempunyai kelulusan Ijazah [[Sarjana Muda Sains]] (Kepujian) Ekonomi dan Perakaunan dari Universiti Bristol, [[United Kingdom]].<ref name="Fulus" /><ref name="BH" /> Kemudian, beliau menyambung pengajian dan dianugerahkan Sarjana Sastera (MA) dalam Kewangan dan Pengurusan dari Universiti Exeter, [[United Kingdom]].<ref name="Fulus" /><ref name="BHTZ" /> Dari tahun 2017 hingga 2019, beliau sekali lagi menamatkan pengajian Sarjana untuk kali kedua dalam bidang Pentadbiran Perniagaan di [[Universiti Tsinghua]] PBCSF (People’s Bank of China School of Finance), yang merupakan Institusi Pendidikan Mewangan Bertaraf Dunia dan Pusat Penyelidikan Kewangan Terkemuka.<ref name="Vulcan">{{Cite web|url=https://vulcanpost.com/691067/who-is-zafrul-aziz-history-malaysia-finance-minister/|title=8 Things About Our New Finance Minister And What He's Bringing To The Table|date=2020|access-date=2020-05-03|website=www.vulcanpost.com}}</ref> Beliau juga turut memegang Fellow Chartered Banker dengan Asian Institute of Chartered Bankers.<ref name="Fulus" /> === Hobi === Sejak di bangku sekolah, Tengku Zafrul bermain sukan Hoki dan gemar Berlari secara [[Rekreasi]].<ref name="Vulcan" /> Ketika beliau berada di tahun pertama di Universiti Bristol, pengangkutan utamanya adalah menggunakan [[Basikal]].<ref name="Vulcan" /> Minat Tengku Zafrul juga termasuk menjaga kesihatan seperti mengikuti Maraton<ref name="Gempak">{{Cite web|url=https://gempak.com/artikel/33354/sotong-merah-aktif-bermarathon-family-man-ini-fakta-menarik-mengenai-menteri-kewangan-baru|title=Sotong Merah, Aktif Bermarathon, Family-Man: Ini Fakta Menarik Mengenai Menteri Kewangan Baru!|date=2020-03-10|access-date=2020-05-03|website=www.gempak.com|last=Kamaruddin|first=Razal}}</ref> (beliau telah menyelesaikan semua Enam Maraton di bawah Abbott World Marathon Majors<ref>{{cite web |title=Abbott World Marathon Majors |url=https://www.worldmarathonmajors.com/search/?search=tengku+zafrul|access-date=2020-05-03}}</ref>), Berbasikal dan Berenang, dan membangunkan belia melalui penyertaannya dalam pelbagai organisasi seperti Pergerakan Kalsom dan Ajaran untuk Malaysia. Beliau juga seorang peminat kelab bola sepak [[Liverpool F.C.|Liverpool]] yang bermain di [[Liga Perdana Inggeris]] serta meminati pemain bola sepak veteran seperti Ian Rush.<ref name="Gempak" /><ref>{{Cite web|url=https://www.semuanyabola.com/kelab-epl-yang-disokong-oleh-menteri-kabinet-baharu/|title=Kelab EPL Yang Disokong Oleh Menteri Kabinet Baharu|date=2020-03-10|access-date=2020-05-03|website=www.semuanyabola.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theinspirasi.my/tengku-zafrul-menteri-kewangan-malaysia/|title=6 Fakta Menarik Tentang Tengku Zafrul Menteri Kewangan Malaysia Yang Baharu (2020)|date=2020-03-09|access-date=2020-05-03|website=www.theinspirasi.my}}</ref> == Kerjaya == === Kerjaya dalam bidang korporat === [[File:U.S. - Malaysia Relations- Where Are We Heading?.jpg|250px|left]] Tengku Zafrul bermula sebagai Eksekutif Kewangan Korporat di AmInvestment Bank pada tahun 1996. Beliau kemudian bergabung dengan Crédit Agricole sebagai Penganalisis Pelaburan dan naik menjadi Pengarah dalam beberapa tahun. Setelah berjaya, beliau menjadi Penasihat kepada Presiden Tenaga Nasional Berhad. Tengku Zafrul kemudian bergabung dengan perbankan CIMB Investment, setelah itu beliau dilantik sebagai Pengarah Urusan Kumpulan Avenue Capital Resources (sekarang ECM Libra), sebuah syarikat tersenarai yang mengkhususkan diri dalam perkhidmatan kewangan iaitu perbankan pelaburan dan pengurusan dana. Beliau juga merupakan Ketua Pegawai Eksekutif Avenue Securities dan Pengerusi Avenue Asset Management. Beliau kemudian menjadi Ketua Perbankan Pelaburan untuk Citigroup Malaysia. Beliau juga merupakan pelabur utama di Tune Money Sdn Bhd, penyedia perkhidmatan kewangan dalam talian pertama di Asia serta CEO dan pemegang saham utama. Berikutan itu, Tengku Zafrul dilantik sebagai Pengarah Kumpulan Kenanga Holdings Berhad dan Pengarah Kenanga Investment Bank Berhad. Sebelum memegang peranan terakhir dengan CIMB Group, beliau juga merupakan Ketua Pegawai Eksekutif Maybank Investment Bank, cabang perbankan pelaburan milik penuh Malayan Banking Berhad dalam perkhidmatan kewangan utama Malaysia. Pengambilalihan Kim Eng Holdings Limited (Kim Eng) oleh Maybank Group pada tahun 2011 menghasilkan gabungan entiti Maybank IB dan Kim Eng, yang dikenali sebagai Maybank Kim Eng, di mana Tengku Zafrul juga merupakan CEO. Semasa berkhidmat bersama CIMB Group, Tengku Zafrul juga telah membentuk tranformasi CIMB menerusi ''Target 2018'' (T18) dan melaksanakan pelan strategik ''Forward23''.<ref>{{Cite web|url=https://www.pressreader.com/malaysia/utusan-borneo-sarawak/20190310/282527249748466|title=CIMB mulakan pelan 5 tahun perkukuh perniagaan pada masa depan|date=2019-03-10|access-date=2020-07-05|website=www.pressreader.comn}}</ref> Pada 9 Mac 2020, Tengku Zafrul telah mengumumkan peletakan jawatan sebagai Ketua Kumpulan Pegawai Eksekutif CIMB sebelum dilantik sebagai Menteri Kewangan.<ref name="BH1">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/bisnes/korporat/2020/03/663716/tengku-zafrul-letak-jawatan-ceo-cimb-group|title=Tengku Zafrul letak jawatan CEO CIMB Group|date=2020-03-09|access-date=2020-03-09|website=www.bharian.com.my|last=Mohd Zary|first=Zainuddin}}</ref> === Menteri Kewangan === [[File:Edgard Kagan met Minister of Finance Tengku Zafrul.jpg|thumbnail|left|Tengku Zafrul menerima kunjungan Edgard Kagan]] Pada 9 Mac 2020, Tengku Zafrul telah dilantik sebagai Menteri Kewangan dalam Kabinet Perdana Menteri yang ke-8 iaitu Yang Amat Berhormat Tan Sri Dato' (Dr) Haji Muhyiddin bin Haji Muhammad Yasin.<ref name="BH" /><ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663523/tengku-zafrul-dilantik-menteri-kewangan|title=Tengku Zafrul dilantik Menteri Kewangan|date=2020-03-09|access-date=2020-05-05|website=www.bharian.com.my}}</ref> Atas perlantikan tersebut, beliau bertekad dan berbakti untuk memberi perkhidmatan yang terbaik kepada negara.<ref name="KasihViral" /><ref>{{Cite web|url=https://malaysiagazette.com/2020/03/09/zafrul-ikrar-beri-perkhidmatan-terbaik/|title=Zafrul ikrar beri perkhidmatan terbaik|date=2020-03-09|access-date=2020-05-03|website=www.malaysiagazette.com}}</ref> Beliau memulakan tugas yang berat untuk membantu rakyat dan industri dalam menumpukan perlaksanaan Pakej Rangsangan Ekonomi Prihatin Rakyat, serta perlaksanaan dasar pengembangan fiskal semasa penularan [[Pandemik COVID-19 di Malaysia]].<ref>{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-bisnes/kini-masanya-untuk-pelaksanaan-dasar-pengembangan-fiskal-tengku-zafrul-235648|title=Kini masanya untuk pelaksanaan dasar pengembangan fiskal - Tengku Zafrul|date=2020-03-28|access-date=2020-05-03|website=www.astroawani.com}}</ref> Pada 2 Mei 2020, Tengku Zafrul menegaskan keputusan membuka semula ekonomi tidak dibuat secara terburu-buru setelah kerajaan persekutuan membolehkan sebahagian aktiviti ekonomi disambung semula pada 4 Mei 2020.<ref name="Bernama">{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/ekonomi/news.php?id=1837886|title=Keputusan buka semula ekonomi tidak dibuat secara terburu-buru - Tengku Zafrul|date=2020-02-05|access-date=2020-05-05|website=www.bernama.com}}</ref> Beliau juga memberitahu bahawa kerajaan tidak memaksa mana-mana syarikat membuka semula operasi dan perlu mematuhi syarat-syarat yang ditetapkan oleh kerajaan.<ref name="Bernama" /> Dalam suatu rancangan wawancara, Tengku Zafrul mengatakan bahawa pelan pemulihan ekonomi akan diumumkan selepas Aidilfitri dengan usaha menghidupkan semula ekonomi negara yang terjejas.<ref name="Awani">{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-bisnes/pelan-pemulihan-ekonomi-diumum-selepas-aidilfitri-tengku-zafrul-241266|title=Pelan pemulihan ekonomi diumum selepas Aidilfitri - Tengku Zafrul|date=2020-03-05|access-date=2020-05-06|website=www.astroawani.com}}</ref> Beliau turut mengumumkan bahawa kerajaan telah melaksanakan program PenjanaKerjaya yang diperkenalkan di bawah Pelan Semula Ekonomi Negara (PENJANA) dengan peruntukan sebanyak RM1.5 bilion.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/bisnes/2020/07/595336/ambil-peluang-program-penjanakerjaya|title=Ambil peluang program PenjanaKerjaya|date=2020-07-01|access-date=2020-09-24|website=www.hmetro.com.my}}</ref> Perlaksanaan program PenjanaKerjaya bertujuan untuk membantu pencari kerja untuk mendapatkan peluang pekerjaan yang bersesuaian. Di bawah pelan pemulihan ekonomi jangka pendek, beliau telah melancarkan program kredit ePenjana bernilai RM750 juta bagi membantu merancakkan perbelanjaan pengguna di Malaysia.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/94729/BERITA/Nasional/Kementerian-Kewangan-lancar-program-RM750-juta-kredit-ePenjana|title=Kementerian Kewangan lancar RM750 juta kredit ePenjana|date=2020-07-30|access-date=2020-08-01|website=www.sinarharian.com.my}}</ref> Pada 6 November 2020, Tengku Zafrul telah membentangkan bajet belanjawan 2021 di dalam Dewan Rakyat demi memastikan kelangsungan ekonomi negara dan juga memberi manfaat kepada rakyat.<ref>{{Cite web|url=https://umno-online.my/2020/11/06/tengku-zafrul-bawa-teks-belanjawan-2021-untuk-pembentangan|title=Tengku Zafrul Bawa Teks Belanjawan 2021 Untuk Pembentangan|date=2020-11-06|access-date=2020-11-15|website=www.umno-online.my}}</ref> == Jawatan yang pernah disandang == #AmInvestment Bank (Eksekutif Kewangan Korporat) (Jun 1996 - April 1997) #Credit Agricole (Penganalisi Pelaburan dan Pengarah) (Mei 1997 - Ogos 1998) & (Julai 1999 - Mac 2001) #Tenaga Nasional Bhd (Penasihat Presiden) (Mac 2001 - September 2002) #CIMB Investment Bank Berhad (Pengarah, "Client Coverage") (September 2002 - April 2003) #Avenue Capital Resources Bhd/Avenue Securities (Sekarang ECM Libra) (Ketua Pegawai Eksekutif dan Pengerusi) (2003 - 2006) #Citigroup Malaysia (Ketua Perbankan Pelaburan) (April 2006 - Mac 2007) #Tune Money (Ketua Pegawai Eksekutif) (Mac 2007 - Disember 2008) #Kenanga Holdings Berhad dan Investment (Pengarah Kumpulan) (Januari 2009 - Jun 2010) #Maybank Investment Bank Berhad dan Maybank Kim Eng Holdings (Ketua Pegawai Eksekutif) (Jun 2010 - Disember 2013) #CIMB Investment Bank berhad (Ketua Pegawai Eksekutif & Ketua Bersama Penyelesaian Pelenggan Korporat) (2014 -2016) #CIMB Bank Berhad (Ketua Pegawai Eksekutif) (2014 - 2015) #CIMB Group Holdings Berhad (Ketua Kumpulan Pegawai Eksekutif) (Februari 2015 - 9 Mac 2020) #Menteri Kewangan (10 Mac 2020 - 10 Oktober 2022) #Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri (terkini) === Penglibatan lain === #Ahli Majlis Penasihat Perniagaan APEC (ABAC) #Ahli Lembaga Majlis Sukan Negara Malaysia #Pemegang Amanah Yayasan Kepemimpanan Perdana #Ahli majlis Keusahawanan Pendidikan Tinggi #Presiden Kelab Perniagaan Kuala Lumpur dan menganggotai Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA)<ref name="Uschos">{{Cite web|url=http://www.uschos.com/ulls-vote/tengku-zafrul/|title=Tengku Zafrul Tengku Abdul Aziz|date=2020|access-date=2020-05-03|website=www.uschos.com}}</ref> #Panglima Kehormat Rizab Sukarelawan Tentera Laut di bawah Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM). #Felo Ahli Perbankan Bertauliah Insitut Bank-Bank Bertauliah Asia == Media lain == === Televisyen === Tengku Zafrul adalah salah seorang Juri dalam satu siri rancangan televisyen realiti korporat iaitu [[The Firm]] di Malaysia.<ref name="Vulcan" /> Tayangan perdana televisyen ini ditayangkan ke seluruh negara dalam saluran NTV7 dan Astro pada tahun 2007.<ref name="Vulcan" /> Beliau sebagai salah satu daripada Tiga Jutawan Juri di rancangan [[The Firm]], dua yang lain adalah Peter Pek dan Chan Boon Yong. Beliau turut dianggap salah satu daripada beberapa Selebriti Korporat di Malaysia dan beliau juga pernah muncul dalam iklan untuk Tune Money.<ref name="Fulus" /> Pada 4 Julai 2020, Tengku Zafrul menjadi Tetamu Khas dalam program ''Money Matters'' terbitan [[TV3]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/07/707400/pelancongan-domestik-rancakkan-ekonomi|title=Pelancongan domestik rancakkan ekonomi|date=2010-11-19|access-date=2020-07-04|website=www.bharian.com.my|last=Mohd Nasaruddin|first=Parzi}}</ref> {|class="wikitable sortable" |- !Tahun !Tajuk !Peranan !class="unsortable"|Nota |- |2007 |''[[The Firm]]'' |Dirinya |Sebagai juri (Musim 1&[[The Firm (Musim 2)|2]]) |- |2020 |''Money Matters'' |Dirinya |Sebagai tetamu khas |- |} == Penghargaan dan Pengiktirafan == Sepanjang kariernya, Tengku Zafrul dianugerahkan banyak Anugerah Berprestij termasuk Anugerah CEO ASEAN oleh Technology Business Review (2008),<ref name="Uschos" /> Beliau juga telah dianugerahkan sebagai Malaysian Business Leadership Award pada tahun 2009.<ref name="Uschos" /> Beliau juga mendapat Anugerah sebagai Most Promising Entrepreneurship Awards daripada Enterprise Asia (2008) dan Anugerah Kepemimpinan Perniagaan Malaysia daripada The Leaders Magazine. Baru-baru ini, beliau dianugerahkan sebagai Ketua Pegawai Eksekutif Masterclass of the Year dalam Anugerah Kepemimpinan Global ke-7 yang dianjurkan oleh American Leadership Development Association (2017), dan Anugerah Ketua Pegawai Eksekutif Terbaik untuk Perhubungan Pelabur oleh Persatuan Pelabur Hubungan Malaysia (2017). Tengku Zafrul juga telah dinobatkan Anugerah Life at Work 2019 TalentCorp untuk kategori CEO bagi organisasi Malaysia.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/bisnes/lain-lain/2020/07/711916/tengku-zafrul-menang-anugerah-life-work-2019|title=Tengku Zafrul menang anugerah Life at Work 2019|date=2020-07-17|access-date=2020-07-20|website=www.bharian.com.my}}</ref> == Penghormatan == === Kehormatan Malaysia === * [[File:Coat_of_arms_of_Malaysia.svg|30px]] {{flag|Wilayah Persekutuan}} : ** [[File:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Knight - SUMW.svg|50px]] [[Seri Utama Mahkota Wilayah]] (SUMW) – '''Datuk Seri Utama''' (2021) <ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/02/781778/bhplus|title=Seramai 335 terima darjah kebesaran sempena Hari Wilayah|date=1 Februari 2021|website=[[Berita Harian]]|language=ms|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=1 Februari 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/02/01/king-gives-blessings-to-present-awards-honors-medals-in-conjunction-with-ft-day-this-year|title=Yang di-Pertua Negeri Sabah, Penang head FT Day honours list|date=1 Februari 2021|website=[[The Star (Malaysia)|The Star Online]]|language=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=3 Februari 2021}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Pahang.svg|30px]] {{Flag|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|50px]] [[Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (DSAP) – '''Dato'''' (2009) <ref name=":1">{{cite web|publisher=Prime Minister's Department (Malaysia)|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|access-date=2020-03-11|archive-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719195551/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp|url-status=dead}}</ref> ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (SSAP) – '''Dato' Sri''' (2015) <ref name=":1"></ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Selangor.svg|30px]] {{Flag|Selangor}} : ** [[File:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Commander - DPMS.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Dato' Paduka Mahkota Selangor]] (DPMS) – '''Dato'''' (2016) <ref name=":1"></ref> ** [[File:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Grand Commander - SPMS.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Seri Paduka Mahkota Selangor]] (SPMS) – '''Dato' Seri''' (2022) <ref>{{cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/tengku-zafrul-dahului-104-penerima-darjah-kebesaran-pingat-negeri-selangor-396201|title=Tengku Zafrul dahului 104 penerima darjah kebesaran, pingat negeri Selangor|date=11 Disember 2022|access-date=11 Disember 2022|website=Astro Awani}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Negeri Sembilan.svg|30px]] {{Flag|Negeri Sembilan}} : ** [[File:Dato’ Paduka Negeri Sembilan.svg|50px]] [[Darjah Dato’ Paduka Negeri Sembilan]] (DPNS) – '''Dato'''' (2014) <ref>{{Cite web|url=https://arrisalah-elbi.blogspot.com/2014/01/769-terima-darjah-kebesaran-negeri-9.html|title=769 terima darjah kebesaran Negeri 9|date=2020-01-14|access-date=2020-05-03|website=www.arrisalah-elbi.blogspot.com}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Kelantan.svg|30px]] {{Flag|Kelantan}} : ** [[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] [[Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia|Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia Al-Ismaili I]] (SJMK) – '''Dato'''' (2022) <ref>{{Cite web |date=12 November 2022 |title=Sultanah Kelantan dahului senarai penerima darjah kebesaran |url=https://www.sinarharian.com.my/article/230778 |access-date=12 November 2022 |website=[[Sinar Harian]] |language=ms}}</ref>{{refn|group=fn|Dijadualkan diberikan pada 2022 tetapi Tengku Zafrul sibuk berkempen untuk pilihan raya umum ke-15 jadi penghormatan itu secara rasmi diberikan pada 2023.}} * [[File:Coat of arms of Penang.svg|30px]] {{flag|Penang}} : ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Knight Commander - DPPN.svg|50px]] [[Darjah Panglima Pangkuan Negeri]] (DPPN) – '''Dato' Seri''' (2025) ==== Kurniaan Luar Negara ==== * [[File:Coat of arms of Monaco.svg|30px]] {{Flag|Monaco}} : **[[File:MCO Order of Saint-Charles - Commander BAR.svg|50px]] [[:en:Order of Saint-Charles|Panglima Darjah Saint Charles]] (''Le Commandant de I'Ordre de Saint-Charles'') (27 November 2023) <ref>{{cite Instagram |title= Putera Albert II turut mengurniakan darjah Le Commandant de I'Ordre de Saint-Charles kepada YB Senator Tengku Zafrul. |user=istana_negara |access-date=28 November 2023 |date=27 November 2023 |postid= https://www.instagram.com/p/C0JugPbhOfC/?igshid=NzBmMjdhZWRiYQ==}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} {{reflist|group=fn}} {{reflist|2}} ==Pautan luar== * {{Facebook|tzafrulaziz}} * {{Instagram|tzafrul_aziz}} * {{Twitter|tzafrul_aziz}} {{Navboxes |title = Jawatan yang pernah disandang |list1 = {{s-start}} {{s-bef | before = [[Lim Guan Eng]] }} {{s-ttl | title = [[Menteri Kewangan Malaysia]] | years = 2020 - 2022 }} {{s-end}} }} {{Navboxes |title = Rencana berkaitan {{laman}} |list1 = {{Kabinet Anwar Ibrahim}} {{Kabinet Ismail 2021}} {{Kabinet Malaysia 2021}} {{Menteri Kewangan Malaysia}} {{Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri Malaysia}} {{Senator Malaysia}} }} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Menteri Kewangan Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1973]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli perniagaan Malaysia]] [[Kategori:Selebriti internet Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ketua eksekutif Malaysia]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Utama Mahkota Wilayah]] [[Kategori:Penerima Darjah Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Penerima Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Anggota Kabinet Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Penerima Darjah Kebesaran Seri Paduka Mahkota Selangor]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15]] 7k60wf1c8xr4a6zx0f4k9t96aywliov 6925516 6925514 2026-08-11T20:19:13Z ~2026-44159-08 412501 /* */ 6925516 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-blp|small=yes}} {{Rencana baik}} {{infobox politician | honorific-prefix = [[Yang Mulia]] <br >[[Seri Utama Mahkota Wilayah|Datuk Seri Utama]] [[Haji]] | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|SUMW|SPMS|SJMK|SSAP|DPPN|DPNS|DPMS|DSAP}}<br >[[Fail:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Knight - SUMW.svg|40px]][[Fail:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Grand Commander - SPMS.svg|40px]][[Fail:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|40px]][[Fail:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|40px]]<br >[[Fail:MY-PEN Order of the Defender of State - Knight Commander - DPPN.svg|40px]][[Fail:MY-NEG Order of Loyalty to Negeri Sembilan - Knight Commander ribbon BAR.svg|40px]][[Fail:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Commander - DPMS.svg|40px]][[Fail:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|40px]] | name = Tengku Zafrul Tengku Abdul Aziz | native_name = {{nobold|{{lang|ms|تڠکو ظفرول تڠکو عبد العزيز}}}} | image = File:Ministerial Conversation on Trade and Inclusion, 26 February 2024 Tengku Dato' Seri Utama Zafrul bin Tengku Abdul Aziz.jpg | caption = | office = Pengerusi <br> [[Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia]] | term_start = 3 Disember 2025 | term_end = | predecessor = [[Sulaiman Mahbob]] | primeminister = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | office2 = Penasihat Kanan Politik <br> [[Perdana Menteri Malaysia]] ke-10 | term_start2 = 4 Mac 2026 | term_end2 = | predecessor2 = {{PH PKR}} [[Shamsul Iskandar Mohd Akin]] | primeminister2 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | office4 = Presiden <br> [[Persatuan Badminton Malaysia]] | term_start4 = 10 Mei 2025 | term_end4 = | predecessor4 = [[Mohamad Norza Zakaria]] | successor4 = | office3 = [[Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia]] | term_start3 = 3 Disember 2022 | term_end3 = 2 Disember 2025 | monarch3 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister3 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | predecessor3 = {{PN PPBM}} [[Azmin Ali]] | successor3 = {{BN UMNO}} [[Johari Abdul Ghani]] | deputy3 = {{PH DAP}} [[Liew Chin Tong]] | office5 = Ahli <br> [[Dewan Negara Malaysia]] | term_start5 = 3 Disember 2022 | term_end5 = 2 Disember 2025 | monarch5 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Johor}} [[Sultan Ibrahim ibni Almarhum Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] <br> {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister5 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | term_start6 = 10 Mac 2020 | term_end6 = 5 November 2022 | monarch6 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister6 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] <br> {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | office7 = Bendahari <br> [[BN]] & [[UMNO]] Selangor | term_start7 = 31 Julai 2022 | term_end7 = 31 Mac 2024 | predecessor7 = [[Jamal Yunos]] | successor7 = | 1blankname7 = Pengerusi BN & UMNO Selangor | 1namedata7 = [[Megat Zulkarnain Omardin]] | president7 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | office8 = [[Menteri Kewangan Malaysia]] | monarch8 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister8 = {{BN UMNO}} [[Ismail Sabri Yaakob]] | term_start8 = 30 Ogos 2021 | term_end8 = 10 Oktober 2022 | deputy8 = {{BN UMNO}} [[Mohd Shahar Abdullah]] <br/> {{small|Timbalan I}} <br /> {{PN PPBM}} [[Yamani Hafez Musa]] <br/> {{small|Timbalan II}} | predecessor8 = | successor8 = {{PH PKR}} [[Anwar Ibrahim]] | constituency8 = [[Dewan Negara|Senator]] | monarch9 = {{flagicon image|Flag of the Supreme Head of Malaysia.svg}} {{flagicon|Pahang}} [[Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah|Sultan Abdullah]] | primeminister9 = {{PN PPBM}} [[Muhyiddin Yassin]] | term_start9 = 10 Mac 2020 | term_end9 = 16 Ogos 2021 | deputy9 = {{PN PPBM}} [[Abd Rahim Bakri]] <br/> {{small|Timbalan I}} <br /> {{BN UMNO}} [[Mohd Shahar Abdullah]] <br/> {{small|Timbalan II}} | predecessor9 = {{PH DAP}} [[Lim Guan Eng]] | successor9 = | constituency9 = [[Dewan Negara|Senator]] | birth_name = Tengku Zafrul bin Tengku Abdul Aziz | birth_date = {{birth date and age|1973|6|25}} | birth_place = [[Kuala Lumpur]], [[Selangor]], [[Malaysia]] | nationality = | other_names = | known_for = | party = {{logo kecil UMNO}}[[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|UMNO]] (1997-2025) <br> {{logo kecil PKR}}[[Parti Keadilan Rakyat|PKR]] (2025-kini) | otherparty = {{logo kecil BN}} [[Barisan Nasional]] (1997-2025) <br> {{flagicon image|Pakatan Harapan Logo.svg}} [[Pakatan Harapan]] (2025-kini) | occupation = Ahli politik | profession = Jurubank | parents = | spouse = {{marriage|YM Datin Paduka Hajah Raja Johanna Adrina Raja Arshad|2011}} | children = YM Tengku Zahra Jasmina Tengku Zafrul YM Tengku Zayn Aqeel Tengku Zafrul YM Tengku Zaeem Khalif Tengku Zafrul YM Tengku Zahira Eusnie Tengku Zafrul | relatives = [[Mustafa Albakri Hassan]] (moyang) <br /> [[Raja Nong Chik Raja Zainal Abidin]] (bapa saudara) <br /> [[Zahim Albakri]] (bapa saudara) <br /> [[Raja Jastina Raja Arshad]] (adik ipar) | alma_mater = Universiti Bristol <br /> {{small|Sarjana Muda Sains dalam Ekonomi dan Perakaunan}}<br /> Universiti Exeter <br /> {{small|Sarjana Seni dalam Kewangan dan Pengurusan}}<br /> [[Universiti Tsinghua]] <br /> {{small|Sarjana Pentadbiran Perniagaan (Kali kedua)}} | salary = RM62,077.20 sebulan <ref name="SPRM">{{cite web|url=https://mydeclaration.sprm.gov.my/|title=Portal Pengisytiharan Harta|website=[[Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia]]|access-date=23 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817042419/https://mydeclaration.sprm.gov.my/|archive-date=24 Ogos 2020}}</ref> | yearsactive = }} [[Seri Utama Mahkota Wilayah|Datuk Seri Utama]] [[Haji]] [[Darjah kebesaran Melayu|Tengku]] '''Zafrul bin''' [[Darjah kebesaran Melayu|Tengku]] '''Abdul Aziz''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: تڠکو ظفرول بن تڠکو عبد العزيز; lahir 25 Jun 1973) merupakan seorang ahli politik, jurubank, pelabur dan ahli [[Dewan Negara]] yang dilantik sebagai [[Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Malaysia]] <ref>https://www.bloomberg.com/amp/news/articles/2020-03-09/malaysia-picks-cimb-s-zafrul-as-finance-minister-in-new-cabinet</ref><ref name="BH">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/umum-kabinet/bh/index.html|title=SENARAI KABINET 2020|date=2020-03-13|access-date=2020-05-04|website=www.bharian.com.my}}</ref>. Di peringkat parti beliau merupakan Ahli Majlis Kerja Tertinggi (MKT) [[UMNO]] (meletakkan jawatan pada 30 Mei 2025) dan bekas Bendahari UMNO [[Selangor]] (meletakkan jawatan pada 1 April 2024). Beliau dilantik sebagai Pengurus Bank yang merupakan bekas Ketua Pegawai Eksekutif Kumpulan/Pengarah Eksekutif [[CIMB|CIMB Group Holdings Berhad]] iaitu sebuah Bank Universal ASEAN terkemuka, serta Pemimpin Dunia dalam Kewangan Islam. Beliau juga ialah bekas Ketua Pegawai Eksekutif/Pengarah Eksekutif CIMB Bank Berhad <ref>{{cite web |title=CIMB Group - Board of Directors |url=https://www.cimb.com/en/who-we-are/leadership/board-of-directors/cimb-group.html#read |website=cimb.com |accessdate=23 January 2019}}</ref> dan Presiden Pesuruhjaya [[CIMB Niaga|PT Bank CIMB Niaga Tbk]]. Di luar CIMB, Tengku Zafrul kini menjadi ahli kepada [https://www2.abaconline.org/ Majlis Penasihat Perniagaan APEC (ABAC)], mewakili Malaysia dalam mempromosikan intra perdagangan dan kerjasama di [[Asia Pasifik]]. <ref name="KasihViral">{{Cite web|url=http://www.kasiviral.kini.blog/2020/03/09/daripada-ceo-kini-menjadi-menteri-kewangan-ini-latar-belakang-tengku-datuk-seri-zafrul-yang-tak-ketahui-umumbukan-calang-calang-orang/|title=“Daripada CEO Kini Menjadi Menteri Kewangan” – Ini Latar Belakang Tengku Datuk Seri Zafrul Yang Tak Ketahui Umum,Bukan Calang Calang Orang|date=2020-03-09|access-date=2020-05-03|website=www.kasiviral.kini.blog}}</ref> Selanjutnya, sebagai pendukung pembangunan sosioekonomi Malaysia, beliau kini mempunyai tempat di Lembaga [[Majlis Sukan Negara Malaysia]], <ref>{{cite web |title=National Sports Council of Malaysia - Board of Directors |url=https://www.nsc.gov.my/info-korporat/lembaga-pengurus/}}</ref> sebagai tambahan kepada Pemegang Amanah Yayasan Kepemimpinan Perdana dan ahli Majlis Keusahawanan Pendidikan Tinggi Negara <ref>{{cite news |title=15 appointed to entrepreneurship council |url=https://www.thestar.com.my/news/education/2018/12/09/15-appointed-to-entrepreneurship-council/ |accessdate=23 January 2019 |publisher=thestar.com.my}}</ref> di bawah Kementerian Pendidikan. Beliau juga merupakan Panglima Kehormat Rizab Sukarelawan Tentera Laut di bawah [[Tentera Laut Diraja Malaysia]]. == Kehidupan awal == === Keluarga === Tengku Zafrul dilahirkan di [[Hospital Besar Kuala Lumpur]] dan merupakan anak sulung dari empat orang adik beradik.<ref name="Fulus">{{Cite web|url=https://thefulus.com/siapa-zafrul-yang-jadi-menteri-kewangan-ni/|title=Siapa Tengku Dato’ Sri Zafrul Tengku Abdul Aziz Yang Jadi Menteri Kewangan Ni?|date=2011-11-29|access-date=2020-05-03|website=www.thefulus.com}}</ref><ref name="Biodata">{{Cite web|url=https://iluminasi.com/bm/kenali-menteri-kewangan-terbaru-malaysia-ym-tengku-datuk-seri-zafrul-tengku-abdul-aziz.html|title=Biodata Menteri Kewangan Malaysia 2020: Tengku Zafrul Aziz|date=2020-03-10|access-date=2020-05-03|website=www.iluminasi.com}}</ref> Ibunya ialah Raja Datuk Zaharaton Raja Zainal Abidin iaitu bekas Ketua Pengarah [[Unit Perancang Ekonomi]] (EPU) di Jabatan Perdana Menteri Malaysia<ref name="Fulus" />, dan bapanya, Tengku Abdul Aziz Tengku Haris, adalah seorang Ahli Perniagaan.<ref name="Fulus" /> Tengku Zafrul mempunyai empat orang anak (Anak Perempuan, YM Tengku Zahra Jasmina dan YM Tengku Zahira Eusnie dan Anak Lelaki, YM Tengku Zaeem Khalif dan YM Tengku Zayn Aqeel),<ref name="Biodata" /> dan berkahwin dengan YM Raja Datin Seri Utama Johanna Adrina Raja Arshad.<ref name="Biodata" /> === Pendidikan === Dari sudut latar belakang pendidikan, Tengku Zafrul mula mendapat pendidikan awal di Sekolah Rendah Sri Petaling dan Sekolah Rendah Bukit Bintang.<ref name="BHTZ">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663620/tengku-zafrul-tekad-beri-perkhidmatan-terbaik|title=Tengku Zafrul tekad beri perkhidmatan terbaik|date=2020-03-09|access-date=2020-05-04|website=www.bharian.com.my}}</ref> Beliau terus menyambung pelajaran di [[Kolej Melayu Kuala Kangsar]] (MCKK) dan merupakan [[Alumni]] di kolej tersebut.<ref name="Biodata" /><ref name="BHTZ" /> Setelah itu, beliau mengikuti pengajian A-Level di Sherborne School Dorset, United Kingdom.<ref name="BHTZ" /> Beliau juga mempunyai kelulusan Ijazah [[Sarjana Muda Sains]] (Kepujian) Ekonomi dan Perakaunan dari Universiti Bristol, [[United Kingdom]].<ref name="Fulus" /><ref name="BH" /> Kemudian, beliau menyambung pengajian dan dianugerahkan Sarjana Sastera (MA) dalam Kewangan dan Pengurusan dari Universiti Exeter, [[United Kingdom]].<ref name="Fulus" /><ref name="BHTZ" /> Dari tahun 2017 hingga 2019, beliau sekali lagi menamatkan pengajian Sarjana untuk kali kedua dalam bidang Pentadbiran Perniagaan di [[Universiti Tsinghua]] PBCSF (People’s Bank of China School of Finance), yang merupakan Institusi Pendidikan Mewangan Bertaraf Dunia dan Pusat Penyelidikan Kewangan Terkemuka.<ref name="Vulcan">{{Cite web|url=https://vulcanpost.com/691067/who-is-zafrul-aziz-history-malaysia-finance-minister/|title=8 Things About Our New Finance Minister And What He's Bringing To The Table|date=2020|access-date=2020-05-03|website=www.vulcanpost.com}}</ref> Beliau juga turut memegang Fellow Chartered Banker dengan Asian Institute of Chartered Bankers.<ref name="Fulus" /> === Hobi === Sejak di bangku sekolah, Tengku Zafrul bermain sukan Hoki dan gemar Berlari secara [[Rekreasi]].<ref name="Vulcan" /> Ketika beliau berada di tahun pertama di Universiti Bristol, pengangkutan utamanya adalah menggunakan [[Basikal]].<ref name="Vulcan" /> Minat Tengku Zafrul juga termasuk menjaga kesihatan seperti mengikuti Maraton<ref name="Gempak">{{Cite web|url=https://gempak.com/artikel/33354/sotong-merah-aktif-bermarathon-family-man-ini-fakta-menarik-mengenai-menteri-kewangan-baru|title=Sotong Merah, Aktif Bermarathon, Family-Man: Ini Fakta Menarik Mengenai Menteri Kewangan Baru!|date=2020-03-10|access-date=2020-05-03|website=www.gempak.com|last=Kamaruddin|first=Razal}}</ref> (beliau telah menyelesaikan semua Enam Maraton di bawah Abbott World Marathon Majors<ref>{{cite web |title=Abbott World Marathon Majors |url=https://www.worldmarathonmajors.com/search/?search=tengku+zafrul|access-date=2020-05-03}}</ref>), Berbasikal dan Berenang, dan membangunkan belia melalui penyertaannya dalam pelbagai organisasi seperti Pergerakan Kalsom dan Ajaran untuk Malaysia. Beliau juga seorang peminat kelab bola sepak [[Liverpool F.C.|Liverpool]] yang bermain di [[Liga Perdana Inggeris]] serta meminati pemain bola sepak veteran seperti Ian Rush.<ref name="Gempak" /><ref>{{Cite web|url=https://www.semuanyabola.com/kelab-epl-yang-disokong-oleh-menteri-kabinet-baharu/|title=Kelab EPL Yang Disokong Oleh Menteri Kabinet Baharu|date=2020-03-10|access-date=2020-05-03|website=www.semuanyabola.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theinspirasi.my/tengku-zafrul-menteri-kewangan-malaysia/|title=6 Fakta Menarik Tentang Tengku Zafrul Menteri Kewangan Malaysia Yang Baharu (2020)|date=2020-03-09|access-date=2020-05-03|website=www.theinspirasi.my}}</ref> == Kerjaya == === Kerjaya dalam bidang korporat === [[File:U.S. - Malaysia Relations- Where Are We Heading?.jpg|250px|left]] Tengku Zafrul bermula sebagai Eksekutif Kewangan Korporat di AmInvestment Bank pada tahun 1996. Beliau kemudian bergabung dengan Crédit Agricole sebagai Penganalisis Pelaburan dan naik menjadi Pengarah dalam beberapa tahun. Setelah berjaya, beliau menjadi Penasihat kepada Presiden Tenaga Nasional Berhad. Tengku Zafrul kemudian bergabung dengan perbankan CIMB Investment, setelah itu beliau dilantik sebagai Pengarah Urusan Kumpulan Avenue Capital Resources (sekarang ECM Libra), sebuah syarikat tersenarai yang mengkhususkan diri dalam perkhidmatan kewangan iaitu perbankan pelaburan dan pengurusan dana. Beliau juga merupakan Ketua Pegawai Eksekutif Avenue Securities dan Pengerusi Avenue Asset Management. Beliau kemudian menjadi Ketua Perbankan Pelaburan untuk Citigroup Malaysia. Beliau juga merupakan pelabur utama di Tune Money Sdn Bhd, penyedia perkhidmatan kewangan dalam talian pertama di Asia serta CEO dan pemegang saham utama. Berikutan itu, Tengku Zafrul dilantik sebagai Pengarah Kumpulan Kenanga Holdings Berhad dan Pengarah Kenanga Investment Bank Berhad. Sebelum memegang peranan terakhir dengan CIMB Group, beliau juga merupakan Ketua Pegawai Eksekutif Maybank Investment Bank, cabang perbankan pelaburan milik penuh Malayan Banking Berhad dalam perkhidmatan kewangan utama Malaysia. Pengambilalihan Kim Eng Holdings Limited (Kim Eng) oleh Maybank Group pada tahun 2011 menghasilkan gabungan entiti Maybank IB dan Kim Eng, yang dikenali sebagai Maybank Kim Eng, di mana Tengku Zafrul juga merupakan CEO. Semasa berkhidmat bersama CIMB Group, Tengku Zafrul juga telah membentuk tranformasi CIMB menerusi ''Target 2018'' (T18) dan melaksanakan pelan strategik ''Forward23''.<ref>{{Cite web|url=https://www.pressreader.com/malaysia/utusan-borneo-sarawak/20190310/282527249748466|title=CIMB mulakan pelan 5 tahun perkukuh perniagaan pada masa depan|date=2019-03-10|access-date=2020-07-05|website=www.pressreader.comn}}</ref> Pada 9 Mac 2020, Tengku Zafrul telah mengumumkan peletakan jawatan sebagai Ketua Kumpulan Pegawai Eksekutif CIMB sebelum dilantik sebagai Menteri Kewangan.<ref name="BH1">{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/bisnes/korporat/2020/03/663716/tengku-zafrul-letak-jawatan-ceo-cimb-group|title=Tengku Zafrul letak jawatan CEO CIMB Group|date=2020-03-09|access-date=2020-03-09|website=www.bharian.com.my|last=Mohd Zary|first=Zainuddin}}</ref> === Menteri Kewangan === [[File:Edgard Kagan met Minister of Finance Tengku Zafrul.jpg|thumbnail|left|Tengku Zafrul menerima kunjungan Edgard Kagan]] Pada 9 Mac 2020, Tengku Zafrul telah dilantik sebagai Menteri Kewangan dalam Kabinet Perdana Menteri yang ke-8 iaitu Yang Amat Berhormat Tan Sri Dato' (Dr) Haji Muhyiddin bin Haji Muhammad Yasin.<ref name="BH" /><ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/03/663523/tengku-zafrul-dilantik-menteri-kewangan|title=Tengku Zafrul dilantik Menteri Kewangan|date=2020-03-09|access-date=2020-05-05|website=www.bharian.com.my}}</ref> Atas perlantikan tersebut, beliau bertekad dan berbakti untuk memberi perkhidmatan yang terbaik kepada negara.<ref name="KasihViral" /><ref>{{Cite web|url=https://malaysiagazette.com/2020/03/09/zafrul-ikrar-beri-perkhidmatan-terbaik/|title=Zafrul ikrar beri perkhidmatan terbaik|date=2020-03-09|access-date=2020-05-03|website=www.malaysiagazette.com}}</ref> Beliau memulakan tugas yang berat untuk membantu rakyat dan industri dalam menumpukan perlaksanaan Pakej Rangsangan Ekonomi Prihatin Rakyat, serta perlaksanaan dasar pengembangan fiskal semasa penularan [[Pandemik COVID-19 di Malaysia]].<ref>{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-bisnes/kini-masanya-untuk-pelaksanaan-dasar-pengembangan-fiskal-tengku-zafrul-235648|title=Kini masanya untuk pelaksanaan dasar pengembangan fiskal - Tengku Zafrul|date=2020-03-28|access-date=2020-05-03|website=www.astroawani.com}}</ref> Pada 2 Mei 2020, Tengku Zafrul menegaskan keputusan membuka semula ekonomi tidak dibuat secara terburu-buru setelah kerajaan persekutuan membolehkan sebahagian aktiviti ekonomi disambung semula pada 4 Mei 2020.<ref name="Bernama">{{Cite web|url=https://www.bernama.com/bm/ekonomi/news.php?id=1837886|title=Keputusan buka semula ekonomi tidak dibuat secara terburu-buru - Tengku Zafrul|date=2020-02-05|access-date=2020-05-05|website=www.bernama.com}}</ref> Beliau juga memberitahu bahawa kerajaan tidak memaksa mana-mana syarikat membuka semula operasi dan perlu mematuhi syarat-syarat yang ditetapkan oleh kerajaan.<ref name="Bernama" /> Dalam suatu rancangan wawancara, Tengku Zafrul mengatakan bahawa pelan pemulihan ekonomi akan diumumkan selepas Aidilfitri dengan usaha menghidupkan semula ekonomi negara yang terjejas.<ref name="Awani">{{Cite web|url=http://www.astroawani.com/berita-bisnes/pelan-pemulihan-ekonomi-diumum-selepas-aidilfitri-tengku-zafrul-241266|title=Pelan pemulihan ekonomi diumum selepas Aidilfitri - Tengku Zafrul|date=2020-03-05|access-date=2020-05-06|website=www.astroawani.com}}</ref> Beliau turut mengumumkan bahawa kerajaan telah melaksanakan program PenjanaKerjaya yang diperkenalkan di bawah Pelan Semula Ekonomi Negara (PENJANA) dengan peruntukan sebanyak RM1.5 bilion.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/bisnes/2020/07/595336/ambil-peluang-program-penjanakerjaya|title=Ambil peluang program PenjanaKerjaya|date=2020-07-01|access-date=2020-09-24|website=www.hmetro.com.my}}</ref> Perlaksanaan program PenjanaKerjaya bertujuan untuk membantu pencari kerja untuk mendapatkan peluang pekerjaan yang bersesuaian. Di bawah pelan pemulihan ekonomi jangka pendek, beliau telah melancarkan program kredit ePenjana bernilai RM750 juta bagi membantu merancakkan perbelanjaan pengguna di Malaysia.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/94729/BERITA/Nasional/Kementerian-Kewangan-lancar-program-RM750-juta-kredit-ePenjana|title=Kementerian Kewangan lancar RM750 juta kredit ePenjana|date=2020-07-30|access-date=2020-08-01|website=www.sinarharian.com.my}}</ref> Pada 6 November 2020, Tengku Zafrul telah membentangkan bajet belanjawan 2021 di dalam Dewan Rakyat demi memastikan kelangsungan ekonomi negara dan juga memberi manfaat kepada rakyat.<ref>{{Cite web|url=https://umno-online.my/2020/11/06/tengku-zafrul-bawa-teks-belanjawan-2021-untuk-pembentangan|title=Tengku Zafrul Bawa Teks Belanjawan 2021 Untuk Pembentangan|date=2020-11-06|access-date=2020-11-15|website=www.umno-online.my}}</ref> == Jawatan yang pernah disandang == #AmInvestment Bank (Eksekutif Kewangan Korporat) (Jun 1996 - April 1997) #Credit Agricole (Penganalisi Pelaburan dan Pengarah) (Mei 1997 - Ogos 1998) & (Julai 1999 - Mac 2001) #Tenaga Nasional Bhd (Penasihat Presiden) (Mac 2001 - September 2002) #CIMB Investment Bank Berhad (Pengarah, "Client Coverage") (September 2002 - April 2003) #Avenue Capital Resources Bhd/Avenue Securities (Sekarang ECM Libra) (Ketua Pegawai Eksekutif dan Pengerusi) (2003 - 2006) #Citigroup Malaysia (Ketua Perbankan Pelaburan) (April 2006 - Mac 2007) #Tune Money (Ketua Pegawai Eksekutif) (Mac 2007 - Disember 2008) #Kenanga Holdings Berhad dan Investment (Pengarah Kumpulan) (Januari 2009 - Jun 2010) #Maybank Investment Bank Berhad dan Maybank Kim Eng Holdings (Ketua Pegawai Eksekutif) (Jun 2010 - Disember 2013) #CIMB Investment Bank berhad (Ketua Pegawai Eksekutif & Ketua Bersama Penyelesaian Pelenggan Korporat) (2014 -2016) #CIMB Bank Berhad (Ketua Pegawai Eksekutif) (2014 - 2015) #CIMB Group Holdings Berhad (Ketua Kumpulan Pegawai Eksekutif) (Februari 2015 - 9 Mac 2020) #Menteri Kewangan (10 Mac 2020 - 10 Oktober 2022) #Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri (terkini) === Penglibatan lain === #Ahli Majlis Penasihat Perniagaan APEC (ABAC) #Ahli Lembaga Majlis Sukan Negara Malaysia #Pemegang Amanah Yayasan Kepemimpanan Perdana #Ahli majlis Keusahawanan Pendidikan Tinggi #Presiden Kelab Perniagaan Kuala Lumpur dan menganggotai Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA)<ref name="Uschos">{{Cite web|url=http://www.uschos.com/ulls-vote/tengku-zafrul/|title=Tengku Zafrul Tengku Abdul Aziz|date=2020|access-date=2020-05-03|website=www.uschos.com}}</ref> #Panglima Kehormat Rizab Sukarelawan Tentera Laut di bawah Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM). #Felo Ahli Perbankan Bertauliah Insitut Bank-Bank Bertauliah Asia == Media lain == === Televisyen === Tengku Zafrul adalah salah seorang Juri dalam satu siri rancangan televisyen realiti korporat iaitu [[The Firm]] di Malaysia.<ref name="Vulcan" /> Tayangan perdana televisyen ini ditayangkan ke seluruh negara dalam saluran NTV7 dan Astro pada tahun 2007.<ref name="Vulcan" /> Beliau sebagai salah satu daripada Tiga Jutawan Juri di rancangan [[The Firm]], dua yang lain adalah Peter Pek dan Chan Boon Yong. Beliau turut dianggap salah satu daripada beberapa Selebriti Korporat di Malaysia dan beliau juga pernah muncul dalam iklan untuk Tune Money.<ref name="Fulus" /> Pada 4 Julai 2020, Tengku Zafrul menjadi Tetamu Khas dalam program ''Money Matters'' terbitan [[TV3]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2020/07/707400/pelancongan-domestik-rancakkan-ekonomi|title=Pelancongan domestik rancakkan ekonomi|date=2010-11-19|access-date=2020-07-04|website=www.bharian.com.my|last=Mohd Nasaruddin|first=Parzi}}</ref> {|class="wikitable sortable" |- !Tahun !Tajuk !Peranan !class="unsortable"|Nota |- |2007 |''[[The Firm]]'' |Dirinya |Sebagai juri (Musim 1&[[The Firm (Musim 2)|2]]) |- |2020 |''Money Matters'' |Dirinya |Sebagai tetamu khas |- |} == Penghargaan dan Pengiktirafan == Sepanjang kariernya, Tengku Zafrul dianugerahkan banyak Anugerah Berprestij termasuk Anugerah CEO ASEAN oleh Technology Business Review (2008),<ref name="Uschos" /> Beliau juga telah dianugerahkan sebagai Malaysian Business Leadership Award pada tahun 2009.<ref name="Uschos" /> Beliau juga mendapat Anugerah sebagai Most Promising Entrepreneurship Awards daripada Enterprise Asia (2008) dan Anugerah Kepemimpinan Perniagaan Malaysia daripada The Leaders Magazine. Baru-baru ini, beliau dianugerahkan sebagai Ketua Pegawai Eksekutif Masterclass of the Year dalam Anugerah Kepemimpinan Global ke-7 yang dianjurkan oleh American Leadership Development Association (2017), dan Anugerah Ketua Pegawai Eksekutif Terbaik untuk Perhubungan Pelabur oleh Persatuan Pelabur Hubungan Malaysia (2017). Tengku Zafrul juga telah dinobatkan Anugerah Life at Work 2019 TalentCorp untuk kategori CEO bagi organisasi Malaysia.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/bisnes/lain-lain/2020/07/711916/tengku-zafrul-menang-anugerah-life-work-2019|title=Tengku Zafrul menang anugerah Life at Work 2019|date=2020-07-17|access-date=2020-07-20|website=www.bharian.com.my}}</ref> == Penghormatan == === Kehormatan Malaysia === * [[File:Coat_of_arms_of_Malaysia.svg|30px]] {{flag|Wilayah Persekutuan}} : ** [[File:MY-FED Darjah Mahkota Wilayah - Grand Knight - SUMW.svg|50px]] [[Seri Utama Mahkota Wilayah]] (SUMW) – '''Datuk Seri Utama''' (2021) <ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2021/02/781778/bhplus|title=Seramai 335 terima darjah kebesaran sempena Hari Wilayah|date=1 Februari 2021|website=[[Berita Harian]]|language=ms|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=1 Februari 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2021/02/01/king-gives-blessings-to-present-awards-honors-medals-in-conjunction-with-ft-day-this-year|title=Yang di-Pertua Negeri Sabah, Penang head FT Day honours list|date=1 Februari 2021|website=[[The Star (Malaysia)|The Star Online]]|language=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=3 Februari 2021}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Pahang.svg|30px]] {{Flag|Pahang}} : ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Knight Companion - DSAP.svg|50px]] [[Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (DSAP) – '''Dato'''' (2009) <ref name=":1">{{cite web|publisher=Prime Minister's Department (Malaysia)|url=http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp/|title=SEMAKAN PENERIMA DARJAH KEBESARAN, BINTANG DAN PINGAT|access-date=2020-03-11|archive-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719195551/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/semakanlantikanskp|url-status=dead}}</ref> ** [[File:MY-PAH Order of Sultan Ahmad Shah of Pahang - Grand Knight - SSAP.svg|50px]] [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] (SSAP) – '''Dato' Sri''' (2015) <ref name=":1"></ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Selangor.svg|30px]] {{Flag|Selangor}} : ** [[File:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Commander - DPMS.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Dato' Paduka Mahkota Selangor]] (DPMS) – '''Dato'''' (2016) <ref name=":1"></ref> ** [[File:MY-SEL Order of the Crown of Selangor - Knight Grand Commander - SPMS.svg|50px]] [[Darjah Kebesaran Seri Paduka Mahkota Selangor]] (SPMS) – '''Dato' Seri''' (2022) <ref>{{cite web|url=https://www.astroawani.com/berita-malaysia/tengku-zafrul-dahului-104-penerima-darjah-kebesaran-pingat-negeri-selangor-396201|title=Tengku Zafrul dahului 104 penerima darjah kebesaran, pingat negeri Selangor|date=11 Disember 2022|access-date=11 Disember 2022|website=Astro Awani}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Negeri Sembilan.svg|30px]] {{Flag|Negeri Sembilan}} : ** [[File:Dato’ Paduka Negeri Sembilan.svg|50px]] [[Darjah Dato’ Paduka Negeri Sembilan]] (DPNS) – '''Dato'''' (2014) <ref>{{Cite web|url=https://arrisalah-elbi.blogspot.com/2014/01/769-terima-darjah-kebesaran-negeri-9.html|title=769 terima darjah kebesaran Negeri 9|date=2020-01-14|access-date=2020-05-03|website=www.arrisalah-elbi.blogspot.com}}</ref> * [[File:Coat_of_arms_of_Kelantan.svg|30px]] {{Flag|Kelantan}} : ** [[File:MY-KEL Order of the Life of the Crown of Kelantan ribbon BAR.svg|50px]] [[Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia|Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan Yang Amat Mulia Al-Ismaili I]] (SJMK) – '''Dato'''' (2022) <ref>{{Cite web |date=12 November 2022 |title=Sultanah Kelantan dahului senarai penerima darjah kebesaran |url=https://www.sinarharian.com.my/article/230778 |access-date=12 November 2022 |website=[[Sinar Harian]] |language=ms}}</ref>{{refn|group=fn|Dijadualkan diberikan pada 2022 tetapi Tengku Zafrul sibuk berkempen untuk pilihan raya umum ke-15 jadi penghormatan itu secara rasmi diberikan pada 2023.}} * [[File:Coat of arms of Penang.svg|30px]] {{flag|Penang}} : ** [[File:MY-PEN Order of the Defender of State - Knight Commander - DPPN.svg|50px]] [[Darjah Panglima Pangkuan Negeri]] (DPPN) – '''Dato' Seri''' (2025) ==== Kurniaan Luar Negara ==== * [[File:Coat of arms of Monaco.svg|30px]] {{Flag|Monaco}} : **[[File:MCO Order of Saint-Charles - Commander BAR.svg|50px]] [[:en:Order of Saint-Charles|Panglima Darjah Saint Charles]] (''Le Commandant de I'Ordre de Saint-Charles'') (27 November 2023) <ref>{{cite Instagram |title= Putera Albert II turut mengurniakan darjah Le Commandant de I'Ordre de Saint-Charles kepada YB Senator Tengku Zafrul. |user=istana_negara |access-date=28 November 2023 |date=27 November 2023 |postid= https://www.instagram.com/p/C0JugPbhOfC/?igshid=NzBmMjdhZWRiYQ==}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} {{reflist|group=fn}} {{reflist|2}} ==Pautan luar== * {{Facebook|tzafrulaziz}} * {{Instagram|tzafrul_aziz}} * {{Twitter|tzafrul_aziz}} {{Navboxes |title = Jawatan yang pernah disandang |list1 = {{s-start}} {{s-bef | before = [[Lim Guan Eng]] }} {{s-ttl | title = [[Menteri Kewangan Malaysia]] | years = 2020 - 2022 }} {{s-end}} }} {{Navboxes |title = Rencana berkaitan {{laman}} |list1 = {{Kabinet Anwar Ibrahim}} {{Kabinet Ismail 2021}} {{Kabinet Malaysia 2021}} {{Menteri Kewangan Malaysia}} {{Menteri Perdagangan Antarabangsa dan Industri Malaysia}} {{Senator Malaysia}} }} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Menteri Kewangan Malaysia]] [[Kategori:Kelahiran 1973]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Ahli perniagaan Malaysia]] [[Kategori:Selebriti internet Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-14]] [[Kategori:Ketua eksekutif Malaysia]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Utama Mahkota Wilayah]] [[Kategori:Penerima Darjah Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Penerima Darjah Sri Sultan Ahmad Shah Pahang]] [[Kategori:Anggota Kabinet Muhyiddin Yassin pertama]] [[Kategori:Penerima Darjah Kebesaran Seri Paduka Mahkota Selangor]] [[Kategori:Penerima Darjah Seri Paduka Jiwa Mahkota Kelantan]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15]] 542c9wptj4suqo7kab43p96ajtadwh4 0 1007940 6925472 6923137 2026-08-11T16:12:36Z ~2026-44239-62 412487 /* Program acara */ 6925472 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro Rania | logo = Astro Rania (2024).png | logo_size = 200px | logo_caption = Logo gaya baharu sejak 20 November 2024, warnanya masih digunakan oleh Astro QJ. | logoalt = | pengasas = | dilancarkan = {{Start date and age|2020|05|23|df=yes}} {{small|([[Astro Malaysia|Astro]] dan [[Astro NJOI|NJOI]])}} | audio format = | format_gambar = [[16:9]] [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] ([[1080i]]) | share = | share as of = | share source = | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings]] | negara = {{flagcountry|Malaysia}} | kawasan_siaran = {{flagcountry|Malaysia}} | ibu_pejabat = {{flagicon|Kuala Lumpur}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Indonesia|Indonesia]]<br>[[Bahasa Melayu|Melayu]] | saluran_saudara = [[Astro Ria]]<br>[[Astro Prima]]<br>[[Astro Oasis]]<br>[[Astro Citra]]<br>[[Astro Aura]] | menggantikan = [[Bintang (saluran televisyen)|Bintang]] | timeshift names = | nama_dahulu = | laman_web = {{url|www.gempak.com}} | sat_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro (syarikat)|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 112 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | sat_serv_2 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro NJOI|NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 112 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | cable serv 1 = | cable chan 1 = | cable serv 2 = | cable chan 2 = | sat radio serv 1 = | sat radio chan 1 = | logocaption = | online_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro (syarikat)|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] }} '''Astro Rania''' ialah [[saluran televisyen]] yang dimiliki oleh [[Astro Malaysia Holdings|Astro]] dan dilancarkan pada 23 Mei 2020, sehari sebelum menyambut [[Hari Raya Aidilfitri]] 1441H bersama saluran saudaranya, [[Astro Aura]]. Saluran ini berfokuskan kepada pengaturcaraan umum seperti drama, dokumentari, rancangan realiti TV, bual bicara, keagamaan, telemovie dan kanak-kanak buatan [[Indonesia]]. Ia merupakan sebahagian pengganti kepada saluran [[Bintang (saluran televisyen)|Bintang]] dan [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] yang telah ditamatkan siaran pada 1 Jun 2020. Astro Rania dan [[Astro Aura|Aura]] dahulunya tersedia dalam '''''Indo Pek''''' (November 2021 ditukarkan namanya kepada '''''Indonesian Favourite''''') sebelum dibubarkan dan keduanya dimasukkan ke dalam '''''Base Pack''''' pada 28 November 2024 akibat Astro merombak seluruh pakej termasuk add-on. [[Astro Ria]], [[Astro Prima]], [[Astro Arena]], [[Astro Citra]], [[Astro Ceria]], Astro Rania, [[Astro Aura]] dan stesen radio dikawal oleh [[Astro (syarikat)|Astro]] yang mana disiarkan dari [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]]. ==Program acara== === Drama === * [[:id:Anak Sekolahan|Anak Sekolahan]] (Setiap Hari, 12 Tengahari) * [[:id:Ketika Cinta Memanggilmu|Ketika Cinta Memanggilmu]] (Isnin-Jumaat, 3 Petang) * [[:id:Cinta setelah Cinta|Cinta setelah Cinta]] (Setiap Hari, 4 & 5 Petang) * [[:id:Pernikahan Palsu|Pernikahan Palsu]] (Isnin-Khamis, 7 Malam) ===Rancangan Agama=== * Barakallah * Kata Ustad Solmed * Sejadah * Tafsir Al-Quran 2022 * Nawaitu surga 2022 * Muslim masa kini * Jumat Berkah * Auto berkah * Aksi Indonesia 2019 * Kembali padamu === Hiburan dan Dokumentari === * 3xtra0rdinary love * Authentic Food - East Java * Bestie * Buser Files * Catchy Culture * Chilli Hunter * Food Adventure * Indonesia's Best Museums * Jalan-Jalan * Indonesia Pintar * Mereka Yang Pergi * No Fear * Pesona Wajah Indonesia * Supercamp * Tercyduk * Travel Minahasa and Beyond * Chill x Healing * Insta places * Kamera cinta * Potret menembus batas * Fine Dining in Jakarta and bandung * Hot Shot * Best Kiss * Ceria * Inbox * Hi guys * North sulawesi's Flavorful Food * Lampung Tastiest Food * Jakarta Food Delights * Taste Of South Borneo * Unique Taste Of Papuan Dishes * Artchitecture * Hungry Traveler * Iconic * Yummilicious * Tastymony * Our Makan Places *By the way *Pantura show *Rasapedia *Nikmatnya baik *Melancong yuk *Bintang 5 *Cooking master * Hikmah *Jagoan Karaoke * Karnaval sctv *Magicomic show * Joker * Stand up comedy academy 4 * Golden memories 2 * Travel pedia south borneo *Sweet treats *Indo Travelogue *Friend fried * Nusantara artistry * Kurma * The grand master Asia == Program Lepas == === Drama === * [[:id:Anak Band|Anak Band]] * [[:id:Badai Pasti Berlalu (seri televisi 2021)|Badai Pasti Berlalu]] * Bolak Balik Dunia Nina * [[:id: Bukan karena Tak Cinta|Bukan karena Tak Cinta]] * [[:id:Calon Presiden|Calon Presiden]] * [[:id:Cinderella Metropolitan|Cinderella Metropolitan]] * [[:id: Cinta 2 Pilihan|Cinta 2 Pilihan]] * [[:id:Cinta Amara|Cinta Amara]] * [[:id:Cinta Buta|Cinta Buta]] * [[:id:Cinta di Bawah Tangan|Cinta di Bawah Tangan]] * [[:id:Cinta Nikita|Cinta Nikita]] * [[:id:Cinta Mulia|Cinta Mulia]] * [[:id:Cinta tapi Benci|Cinta Tapi Benci]] * [[:id:Dari Jendela SMP|Dari Jendela SMP]] (Sehingga Episod 260) * [[:id:Dia Bukan Manusia|Dia Bukan Manusia]] * [[:id: Di Antara Dua Cinta|Di Antara Dua Cinta]] * [[:id:Dewi Bunga|Dewi Bunga]] * [[:id:Dosa (sinetron)|Dosa]] * Drakula Cantik * [[:id:Dia yang Kau Pilih|Dia yang Kau Pilih]] * [[:id:Gadis Pemimpi|Gadis Pemimpi]] * [[:id:Garis Cinta|Garis Cinta]] * [[:id:Guru Rock n Love|Guru Rock n Love]] * [[:id:Hidayah Cinta|Hidayah Cinta]] * [[:id:Indah pada Waktunya|Indah Pada Waktunya]] * [[:id:Insya Allah Surga|Insya Allah Surga]] * [[:id:Insya Allah Surga Tingkat 2|Insya Allah Surga Tingkat 2]] * [[:id:Istri Kedua|Istri Kedua]] * [[:id: Ijabah Cinta|Ijabah Cinta]] * [[:id: Ikrar Cinta Suci|Ikrar Cinta Suci]] * [[:id:Jejak Rahasia|Jejak Rahasia]] * [[:id: Keajaiban Cinta (seri televisi 2021)|Keajaiban Cinta]] * [[:id:Kekasih Bayangan (seri televisi)|Kekasih Bayangan]] * [[:id:Kisah Cinta Anak Tiri|Kisah Cinta Anak Tiri]] * [[:id:Juara Dunia|Juara Dunia]] * [[:id: Lara Ati (serial televisi)|Lara Ati]] * [[:id:Lorong Waktu (seri televisi 2025)|Lorong Waktu]] * [[:id: Love Story the Series|Love Story the Series]] (Sehingga Episod 260) * [[:id:Mahluk Manis dalam Bis|Mahluk Manis Dalam Bis]] * [[:id:Magic Tasbih|Magic Tasbih]] * [[:id:Magic Tumbler|Magic Tumbler]] * Magic in Love * [[:id:Melukis Senja|Melukis Senja]] * [[:id:Miss Blackout|Miss Blackout]] * [[:id: Istri Tercinta|Istri Tercinta]] * [[:id:Istri-Istri Akhir Zaman|Istri-Istri Akhir Zaman]] * [[:Id: Merindu Baginda Nabi|Merindu Baginda Nabi]] * My Sweet RT * [[:id: Naik Ranjang|Naik Ranjang]] * [[:id:Naluri Hati|Naluri Hati]] * [[:id: Pernikahan Palsu|Pernikahan Palsu]] * [[:id: Pelangi untuk Nirmala|Pelangi Untuk Nirmala]] * Penakluk Hati * Pesantren Rock n' Dut * Princess Mermaid * [[:id:Pura-Pura Kaya|Pura-Pura Kaya]] * [[:id:Para Pencari Tuhan Jilid 12: Ganti Nasib|Para Pencari Tuhan Jilid 12: Ganti Nasib]] * [[:id:Para Pencari Tuhan Jilid 15|Para Pencari Tuhan Jilid 15]] * [[:id:Pernikahan Palsu|Pernikahan Palsu]] * [[:id: Rindu Bukan Rindu|Rindu Bukan Rindu]] * [[:id:Roda-Roda Gila (seri televisi)|Roda-Roda Gila]] * [[:id:Samudra Cinta|Samudra Cinta]] * Satu Atap 3 Cinta * [[:id:Satu Cinta Dua Hati|Satu Cinta Dua Hati]] * Sayap Pelindungmu * [[:id: Seharum Cinta Melati|Seharum Cinta Melati]] * [[:id: Siapa Takut Orang Ketiga|Siapa Takut Orang Ketiga]] * [[:id:Sodrun Merayu Tuhan|Sodrun Merayu Tuhan]] * [[:id:Suci dalam Cinta|Suci Dalam Cinta]] * [[:id:Supir dan Majikan|Supir Dan Majikan]] * [[:id:Suster El|Suster El]] * [[:id: Takdir Cinta yang Kupilih|Takdir Cinta Yang Kupilih]] * [[:id:Tertawan Hati|Tertawan Hati]] * [[:id:Tiada Hari yang Tak Indah|Tiada Hari Yang Tak Indah]] * [[:id:Tikus dan Kucing|Tikus dan Kucing]] * [[:id:Trio Gabut Kursus Iman|Trio Gabut Kursus Iman]] * [[:id:Tajwid Cinta|Tajwid Cinta]] ==Galeri== <gallery> Fail:Astro Rania NEW.png|Logo Astro Rania versi pertama<br>''(23 Mei 2020 - 19 Nov 2024)'' Fail:Astro Rania (2024).png|Logo Astro Rania versi kedua<br>''(sejak 20 Nov 2024)'' </gallery> == Lihat juga == * ''[[Senarai saluran Astro]]'' == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Stesen televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro|Rania]] [[Kategori:Stesen televisyen yang ditubuhkan pada 2020]] qaqosdewu0varv7mxvk2spj3ma7840c 6925473 6925472 2026-08-11T16:13:31Z ~2026-44239-62 412487 /* Drama */ 6925473 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro Rania | logo = Astro Rania (2024).png | logo_size = 200px | logo_caption = Logo gaya baharu sejak 20 November 2024, warnanya masih digunakan oleh Astro QJ. | logoalt = | pengasas = | dilancarkan = {{Start date and age|2020|05|23|df=yes}} {{small|([[Astro Malaysia|Astro]] dan [[Astro NJOI|NJOI]])}} | audio format = | format_gambar = [[16:9]] [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] ([[1080i]]) | share = | share as of = | share source = | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings]] | negara = {{flagcountry|Malaysia}} | kawasan_siaran = {{flagcountry|Malaysia}} | ibu_pejabat = {{flagicon|Kuala Lumpur}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Indonesia|Indonesia]]<br>[[Bahasa Melayu|Melayu]] | saluran_saudara = [[Astro Ria]]<br>[[Astro Prima]]<br>[[Astro Oasis]]<br>[[Astro Citra]]<br>[[Astro Aura]] | menggantikan = [[Bintang (saluran televisyen)|Bintang]] | timeshift names = | nama_dahulu = | laman_web = {{url|www.gempak.com}} | sat_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro (syarikat)|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 112 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | sat_serv_2 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro NJOI|NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 112 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | cable serv 1 = | cable chan 1 = | cable serv 2 = | cable chan 2 = | sat radio serv 1 = | sat radio chan 1 = | logocaption = | online_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro (syarikat)|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] }} '''Astro Rania''' ialah [[saluran televisyen]] yang dimiliki oleh [[Astro Malaysia Holdings|Astro]] dan dilancarkan pada 23 Mei 2020, sehari sebelum menyambut [[Hari Raya Aidilfitri]] 1441H bersama saluran saudaranya, [[Astro Aura]]. Saluran ini berfokuskan kepada pengaturcaraan umum seperti drama, dokumentari, rancangan realiti TV, bual bicara, keagamaan, telemovie dan kanak-kanak buatan [[Indonesia]]. Ia merupakan sebahagian pengganti kepada saluran [[Bintang (saluran televisyen)|Bintang]] dan [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] yang telah ditamatkan siaran pada 1 Jun 2020. Astro Rania dan [[Astro Aura|Aura]] dahulunya tersedia dalam '''''Indo Pek''''' (November 2021 ditukarkan namanya kepada '''''Indonesian Favourite''''') sebelum dibubarkan dan keduanya dimasukkan ke dalam '''''Base Pack''''' pada 28 November 2024 akibat Astro merombak seluruh pakej termasuk add-on. [[Astro Ria]], [[Astro Prima]], [[Astro Arena]], [[Astro Citra]], [[Astro Ceria]], Astro Rania, [[Astro Aura]] dan stesen radio dikawal oleh [[Astro (syarikat)|Astro]] yang mana disiarkan dari [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]]. ==Program acara== === Drama === * [[:id:Anak Sekolahan|Anak Sekolahan]] (Setiap Hari, 12 Tengahari) * [[:id:Ketika Cinta Memanggilmu|Ketika Cinta Memanggilmu]] (Isnin-Jumaat, 3 Petang) * [[:id:Cinta setelah Cinta|Cinta setelah Cinta]] (Setiap Hari, 4 & 5 Petang) * [[:id:Pernikahan Palsu|Pernikahan Palsu]] (Isnin-Khamis, 7 Malam) ===Rancangan Agama=== * Barakallah * Kata Ustad Solmed * Sejadah * Tafsir Al-Quran 2022 * Nawaitu surga 2022 * Muslim masa kini * Jumat Berkah * Auto berkah * Aksi Indonesia 2019 * Kembali padamu === Hiburan dan Dokumentari === * 3xtra0rdinary love * Authentic Food - East Java * Bestie * Buser Files * Catchy Culture * Chilli Hunter * Food Adventure * Indonesia's Best Museums * Jalan-Jalan * Indonesia Pintar * Mereka Yang Pergi * No Fear * Pesona Wajah Indonesia * Supercamp * Tercyduk * Travel Minahasa and Beyond * Chill x Healing * Insta places * Kamera cinta * Potret menembus batas * Fine Dining in Jakarta and bandung * Hot Shot * Best Kiss * Ceria * Inbox * Hi guys * North sulawesi's Flavorful Food * Lampung Tastiest Food * Jakarta Food Delights * Taste Of South Borneo * Unique Taste Of Papuan Dishes * Artchitecture * Hungry Traveler * Iconic * Yummilicious * Tastymony * Our Makan Places *By the way *Pantura show *Rasapedia *Nikmatnya baik *Melancong yuk *Bintang 5 *Cooking master * Hikmah *Jagoan Karaoke * Karnaval sctv *Magicomic show * Joker * Stand up comedy academy 4 * Golden memories 2 * Travel pedia south borneo *Sweet treats *Indo Travelogue *Friend fried * Nusantara artistry * Kurma * The grand master Asia == Program Lepas == === Drama === * [[:id:Anak Band|Anak Band]] * [[:id:Badai Pasti Berlalu (seri televisi 2021)|Badai Pasti Berlalu]] * Bolak Balik Dunia Nina * [[:id: Bukan karena Tak Cinta|Bukan karena Tak Cinta]] * [[:id:Calon Presiden|Calon Presiden]] * [[:id:Cinderella Metropolitan|Cinderella Metropolitan]] * [[:id: Cinta 2 Pilihan|Cinta 2 Pilihan]] * [[:id:Cinta Amara|Cinta Amara]] * [[:id:Cinta Buta|Cinta Buta]] * [[:id:Cinta di Bawah Tangan|Cinta di Bawah Tangan]] * [[:id:Cinta Nikita|Cinta Nikita]] * [[:id:Cinta Mulia|Cinta Mulia]] * [[:id:Cinta tapi Benci|Cinta Tapi Benci]] * [[:id:Dari Jendela SMP|Dari Jendela SMP]] (Sehingga Episod 260) * [[:id:Dia Bukan Manusia|Dia Bukan Manusia]] * [[:id: Di Antara Dua Cinta|Di Antara Dua Cinta]] * [[:id:Dewi Bunga|Dewi Bunga]] * [[:id:Dosa (sinetron)|Dosa]] * Drakula Cantik * [[:id:Dia yang Kau Pilih|Dia yang Kau Pilih]] * [[:id:Gadis Pemimpi|Gadis Pemimpi]] * [[:id:Garis Cinta|Garis Cinta]] * [[:id:Guru Rock n Love|Guru Rock n Love]] * [[:id:Hidayah Cinta|Hidayah Cinta]] * [[:id:Indah pada Waktunya|Indah Pada Waktunya]] * [[:id:Insya Allah Surga|Insya Allah Surga]] * [[:id:Insya Allah Surga Tingkat 2|Insya Allah Surga Tingkat 2]] * [[:id:Istri Kedua|Istri Kedua]] * [[:id: Ijabah Cinta|Ijabah Cinta]] * [[:id: Ikrar Cinta Suci|Ikrar Cinta Suci]] * [[:id:Jejak Rahasia|Jejak Rahasia]] * [[:id: Keajaiban Cinta (seri televisi 2021)|Keajaiban Cinta]] * [[:id:Kekasih Bayangan (seri televisi)|Kekasih Bayangan]] * [[:id:Kisah Cinta Anak Tiri|Kisah Cinta Anak Tiri]] * [[:id:Juara Dunia|Juara Dunia]] * [[:id: Lara Ati (serial televisi)|Lara Ati]] * [[:id:Lorong Waktu (seri televisi 2025)|Lorong Waktu]] * [[:id: Love Story the Series|Love Story the Series]] (Sehingga Episod 260) * [[:id:Mahluk Manis dalam Bis|Mahluk Manis Dalam Bis]] * [[:id:Magic Tasbih|Magic Tasbih]] * [[:id:Magic Tumbler|Magic Tumbler]] * Magic in Love * [[:id:Melukis Senja|Melukis Senja]] * [[:id:Miss Blackout|Miss Blackout]] * [[:id: Istri Tercinta|Istri Tercinta]] * [[:id:Istri-Istri Akhir Zaman|Istri-Istri Akhir Zaman]] * [[:Id: Merindu Baginda Nabi|Merindu Baginda Nabi]] * My Sweet RT * [[:id: Naik Ranjang|Naik Ranjang]] * [[:id:Naluri Hati|Naluri Hati]] * [[:id: Pernikahan Palsu|Pernikahan Palsu]] * [[:id: Pelangi untuk Nirmala|Pelangi Untuk Nirmala]] * Penakluk Hati * Pesantren Rock n' Dut * Princess Mermaid * [[:id:Pura-Pura Kaya|Pura-Pura Kaya]] * [[:id:Para Pencari Tuhan Jilid 12: Ganti Nasib|Para Pencari Tuhan Jilid 12: Ganti Nasib]] * [[:id:Para Pencari Tuhan Jilid 15|Para Pencari Tuhan Jilid 15]] * [[:id:Pernikahan Palsu|Pernikahan Palsu]] * [[:id: Rindu Bukan Rindu|Rindu Bukan Rindu]] * [[:id:Roda-Roda Gila (seri televisi)|Roda-Roda Gila]] * [[:id:Samudra Cinta|Samudra Cinta]] * Satu Atap 3 Cinta * [[:id:Satu Cinta Dua Hati|Satu Cinta Dua Hati]] * Sayap Pelindungmu * [[:id: Seharum Cinta Melati|Seharum Cinta Melati]] * [[:id: Siapa Takut Orang Ketiga|Siapa Takut Orang Ketiga]] * [[:id:Sodrun Merayu Tuhan|Sodrun Merayu Tuhan]] * [[:id:Suci dalam Cinta|Suci Dalam Cinta]] * [[:id:Supir dan Majikan|Supir Dan Majikan]] * [[:id:Suster El|Suster El]] * [[:id: Takdir Cinta yang Kupilih|Takdir Cinta Yang Kupilih]] * [[:id:Tertawan Hati|Tertawan Hati]] * [[:id:Tiada Hari yang Tak Indah|Tiada Hari Yang Tak Indah]] * [[:id:Tikus dan Kucing|Tikus dan Kucing]] * [[:id:Trio Gabut Kursus Iman|Trio Gabut Kursus Iman]] ==Galeri== <gallery> Fail:Astro Rania NEW.png|Logo Astro Rania versi pertama<br>''(23 Mei 2020 - 19 Nov 2024)'' Fail:Astro Rania (2024).png|Logo Astro Rania versi kedua<br>''(sejak 20 Nov 2024)'' </gallery> == Lihat juga == * ''[[Senarai saluran Astro]]'' == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Stesen televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro|Rania]] [[Kategori:Stesen televisyen yang ditubuhkan pada 2020]] i28fl0a9kq351x8etdfxvmah0mgtrhm 6925474 6925473 2026-08-11T16:13:51Z ~2026-44239-62 412487 /* Drama */ 6925474 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro Rania | logo = Astro Rania (2024).png | logo_size = 200px | logo_caption = Logo gaya baharu sejak 20 November 2024, warnanya masih digunakan oleh Astro QJ. | logoalt = | pengasas = | dilancarkan = {{Start date and age|2020|05|23|df=yes}} {{small|([[Astro Malaysia|Astro]] dan [[Astro NJOI|NJOI]])}} | audio format = | format_gambar = [[16:9]] [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] ([[1080i]]) | share = | share as of = | share source = | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings]] | negara = {{flagcountry|Malaysia}} | kawasan_siaran = {{flagcountry|Malaysia}} | ibu_pejabat = {{flagicon|Kuala Lumpur}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Indonesia|Indonesia]]<br>[[Bahasa Melayu|Melayu]] | saluran_saudara = [[Astro Ria]]<br>[[Astro Prima]]<br>[[Astro Oasis]]<br>[[Astro Citra]]<br>[[Astro Aura]] | menggantikan = [[Bintang (saluran televisyen)|Bintang]] | timeshift names = | nama_dahulu = | laman_web = {{url|www.gempak.com}} | sat_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro (syarikat)|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 112 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | sat_serv_2 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro NJOI|NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 112 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | cable serv 1 = | cable chan 1 = | cable serv 2 = | cable chan 2 = | sat radio serv 1 = | sat radio chan 1 = | logocaption = | online_serv_1 = {{flagicon|Malaysia}} [[Astro (syarikat)|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] }} '''Astro Rania''' ialah [[saluran televisyen]] yang dimiliki oleh [[Astro Malaysia Holdings|Astro]] dan dilancarkan pada 23 Mei 2020, sehari sebelum menyambut [[Hari Raya Aidilfitri]] 1441H bersama saluran saudaranya, [[Astro Aura]]. Saluran ini berfokuskan kepada pengaturcaraan umum seperti drama, dokumentari, rancangan realiti TV, bual bicara, keagamaan, telemovie dan kanak-kanak buatan [[Indonesia]]. Ia merupakan sebahagian pengganti kepada saluran [[Bintang (saluran televisyen)|Bintang]] dan [[Pelangi (Saluran TV)|Pelangi]] yang telah ditamatkan siaran pada 1 Jun 2020. Astro Rania dan [[Astro Aura|Aura]] dahulunya tersedia dalam '''''Indo Pek''''' (November 2021 ditukarkan namanya kepada '''''Indonesian Favourite''''') sebelum dibubarkan dan keduanya dimasukkan ke dalam '''''Base Pack''''' pada 28 November 2024 akibat Astro merombak seluruh pakej termasuk add-on. [[Astro Ria]], [[Astro Prima]], [[Astro Arena]], [[Astro Citra]], [[Astro Ceria]], Astro Rania, [[Astro Aura]] dan stesen radio dikawal oleh [[Astro (syarikat)|Astro]] yang mana disiarkan dari [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]]. ==Program acara== === Drama === * [[:id:Tajwid Cinta|Tajwid Cinta]] (Setiap Hari, 12 Tengahari) * [[:id:Ketika Cinta Memanggilmu|Ketika Cinta Memanggilmu]] (Isnin-Jumaat, 3 Petang) * [[:id:Cinta setelah Cinta|Cinta setelah Cinta]] (Setiap Hari, 4 & 5 Petang) * [[:id:Pernikahan Palsu|Pernikahan Palsu]] (Isnin-Khamis, 7 Malam) ===Rancangan Agama=== * Barakallah * Kata Ustad Solmed * Sejadah * Tafsir Al-Quran 2022 * Nawaitu surga 2022 * Muslim masa kini * Jumat Berkah * Auto berkah * Aksi Indonesia 2019 * Kembali padamu === Hiburan dan Dokumentari === * 3xtra0rdinary love * Authentic Food - East Java * Bestie * Buser Files * Catchy Culture * Chilli Hunter * Food Adventure * Indonesia's Best Museums * Jalan-Jalan * Indonesia Pintar * Mereka Yang Pergi * No Fear * Pesona Wajah Indonesia * Supercamp * Tercyduk * Travel Minahasa and Beyond * Chill x Healing * Insta places * Kamera cinta * Potret menembus batas * Fine Dining in Jakarta and bandung * Hot Shot * Best Kiss * Ceria * Inbox * Hi guys * North sulawesi's Flavorful Food * Lampung Tastiest Food * Jakarta Food Delights * Taste Of South Borneo * Unique Taste Of Papuan Dishes * Artchitecture * Hungry Traveler * Iconic * Yummilicious * Tastymony * Our Makan Places *By the way *Pantura show *Rasapedia *Nikmatnya baik *Melancong yuk *Bintang 5 *Cooking master * Hikmah *Jagoan Karaoke * Karnaval sctv *Magicomic show * Joker * Stand up comedy academy 4 * Golden memories 2 * Travel pedia south borneo *Sweet treats *Indo Travelogue *Friend fried * Nusantara artistry * Kurma * The grand master Asia == Program Lepas == === Drama === * [[:id:Anak Band|Anak Band]] * [[:id:Badai Pasti Berlalu (seri televisi 2021)|Badai Pasti Berlalu]] * Bolak Balik Dunia Nina * [[:id: Bukan karena Tak Cinta|Bukan karena Tak Cinta]] * [[:id:Calon Presiden|Calon Presiden]] * [[:id:Cinderella Metropolitan|Cinderella Metropolitan]] * [[:id: Cinta 2 Pilihan|Cinta 2 Pilihan]] * [[:id:Cinta Amara|Cinta Amara]] * [[:id:Cinta Buta|Cinta Buta]] * [[:id:Cinta di Bawah Tangan|Cinta di Bawah Tangan]] * [[:id:Cinta Nikita|Cinta Nikita]] * [[:id:Cinta Mulia|Cinta Mulia]] * [[:id:Cinta tapi Benci|Cinta Tapi Benci]] * [[:id:Dari Jendela SMP|Dari Jendela SMP]] (Sehingga Episod 260) * [[:id:Dia Bukan Manusia|Dia Bukan Manusia]] * [[:id: Di Antara Dua Cinta|Di Antara Dua Cinta]] * [[:id:Dewi Bunga|Dewi Bunga]] * [[:id:Dosa (sinetron)|Dosa]] * Drakula Cantik * [[:id:Dia yang Kau Pilih|Dia yang Kau Pilih]] * [[:id:Gadis Pemimpi|Gadis Pemimpi]] * [[:id:Garis Cinta|Garis Cinta]] * [[:id:Guru Rock n Love|Guru Rock n Love]] * [[:id:Hidayah Cinta|Hidayah Cinta]] * [[:id:Indah pada Waktunya|Indah Pada Waktunya]] * [[:id:Insya Allah Surga|Insya Allah Surga]] * [[:id:Insya Allah Surga Tingkat 2|Insya Allah Surga Tingkat 2]] * [[:id:Istri Kedua|Istri Kedua]] * [[:id: Ijabah Cinta|Ijabah Cinta]] * [[:id: Ikrar Cinta Suci|Ikrar Cinta Suci]] * [[:id:Jejak Rahasia|Jejak Rahasia]] * [[:id: Keajaiban Cinta (seri televisi 2021)|Keajaiban Cinta]] * [[:id:Kekasih Bayangan (seri televisi)|Kekasih Bayangan]] * [[:id:Kisah Cinta Anak Tiri|Kisah Cinta Anak Tiri]] * [[:id:Juara Dunia|Juara Dunia]] * [[:id: Lara Ati (serial televisi)|Lara Ati]] * [[:id:Lorong Waktu (seri televisi 2025)|Lorong Waktu]] * [[:id: Love Story the Series|Love Story the Series]] (Sehingga Episod 260) * [[:id:Mahluk Manis dalam Bis|Mahluk Manis Dalam Bis]] * [[:id:Magic Tasbih|Magic Tasbih]] * [[:id:Magic Tumbler|Magic Tumbler]] * Magic in Love * [[:id:Melukis Senja|Melukis Senja]] * [[:id:Miss Blackout|Miss Blackout]] * [[:id: Istri Tercinta|Istri Tercinta]] * [[:id:Istri-Istri Akhir Zaman|Istri-Istri Akhir Zaman]] * [[:Id: Merindu Baginda Nabi|Merindu Baginda Nabi]] * My Sweet RT * [[:id: Naik Ranjang|Naik Ranjang]] * [[:id:Naluri Hati|Naluri Hati]] * [[:id: Pernikahan Palsu|Pernikahan Palsu]] * [[:id: Pelangi untuk Nirmala|Pelangi Untuk Nirmala]] * Penakluk Hati * Pesantren Rock n' Dut * Princess Mermaid * [[:id:Pura-Pura Kaya|Pura-Pura Kaya]] * [[:id:Para Pencari Tuhan Jilid 12: Ganti Nasib|Para Pencari Tuhan Jilid 12: Ganti Nasib]] * [[:id:Para Pencari Tuhan Jilid 15|Para Pencari Tuhan Jilid 15]] * [[:id:Pernikahan Palsu|Pernikahan Palsu]] * [[:id: Rindu Bukan Rindu|Rindu Bukan Rindu]] * [[:id:Roda-Roda Gila (seri televisi)|Roda-Roda Gila]] * [[:id:Samudra Cinta|Samudra Cinta]] * Satu Atap 3 Cinta * [[:id:Satu Cinta Dua Hati|Satu Cinta Dua Hati]] * Sayap Pelindungmu * [[:id: Seharum Cinta Melati|Seharum Cinta Melati]] * [[:id: Siapa Takut Orang Ketiga|Siapa Takut Orang Ketiga]] * [[:id:Sodrun Merayu Tuhan|Sodrun Merayu Tuhan]] * [[:id:Suci dalam Cinta|Suci Dalam Cinta]] * [[:id:Supir dan Majikan|Supir Dan Majikan]] * [[:id:Suster El|Suster El]] * [[:id: Takdir Cinta yang Kupilih|Takdir Cinta Yang Kupilih]] * [[:id:Tertawan Hati|Tertawan Hati]] * [[:id:Tiada Hari yang Tak Indah|Tiada Hari Yang Tak Indah]] * [[:id:Tikus dan Kucing|Tikus dan Kucing]] * [[:id:Trio Gabut Kursus Iman|Trio Gabut Kursus Iman]] ==Galeri== <gallery> Fail:Astro Rania NEW.png|Logo Astro Rania versi pertama<br>''(23 Mei 2020 - 19 Nov 2024)'' Fail:Astro Rania (2024).png|Logo Astro Rania versi kedua<br>''(sejak 20 Nov 2024)'' </gallery> == Lihat juga == * ''[[Senarai saluran Astro]]'' == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Stesen televisyen di Malaysia]] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro|Rania]] [[Kategori:Stesen televisyen yang ditubuhkan pada 2020]] g9zabwn6j2xa765rrs9d7opnet9kkp3 0 1036009 6925543 6354204 2026-08-11T23:14:49Z Tofeiku 106751 terjemah 6925543 wikitext text/x-wiki {{MABBIM}} {{Politik Indonesia}} '''Pemerintah Indonesia''' memiliki beberapa pengertian yang berbeza. Pada pengertian lebih luas, dapat merujuk secara kolektif pada tiga cabang kekuasaan pemerintah iaitu [[Eksekutif]], [[perundangan]] dan [[kehakiman]]. Selain itu juga dimaksudkan sebagai Eksekutif dan Legislatif secara bersama-sama kerana kedua cabang kekuasaan inilah yang bertanggungjawab atas tatakelola bangsa dan pembuatan undang-undang. Sedangkan pada pengertian lebih sempit, digunakan hanya merujuk pada cabang eksekutif berupa Kabinet Pemerintahan kerana ini ialah bahagian dari pemerintah yang bertanggungjawab atas tatakelola pemerintahan seharian. Struktur kekuasaan di suatu negara memiliki struktur formal dan juga struktur informal yang disebut suprastruktur dan insfrastruktur, suprastruktur ialah pemerintahan kekuasaan politik yang berdaulat dan unsur-unsur pemerintahan negara yang salah satunya eksekutif dan perundangan, sedangkan infrastruktur iaitu masyarakat dengan segala kelembagaan formalnya, dan salah satu tugas dari suprastruktur ini iaitu bagaimana membangun dan meningkatkan insfrastruktur, kerana pemerintahan melakukan semua kegiatan untuk mengentaskan kemiskinan, mempercepat pembangunan, dan kesejahteraan masyarakat di negara tersebut<ref>https://sekalabrak.com/struktur-kekuasaan-di-indonesia-formal-dan-informal/</ref>. == Sejarah == [[Fail:IndonesianElections.gif|thumb|left| 300px | Peta yang menunjukkan pihak / organisasi dengan perolehan suara terbesar per provinsi dalam pemilihan di Indonesia 1971-2009]] Sejak sebelum kemerdekaan, sebahagian besar para pemimpin bangsa negara mengidealkan [[sistem presiden]]. Hal itu tercermin dalam perumusan UUD 1945 yang menentukan bahawa kekuasaan pemerintahan menurut undang-undang dasar dipegang oleh seorang Presiden dengan dibantu oleh satu orang Naib Presiden selama lima tahun dan sesudahnya dapat dipilih dalam jawatan yang sama hanya untuk satu kali masa jawatan (Pasal 4 ayat 1 dan 2 jo Pasal 7 [[Undang-Undang Dasar Negara Republik Indonesia Tahun 1945]]). Tidak seperti dalam [[sistem berparlimen]], Presiden ditegaskan dalam Pasal 7C UUD 1945, yang mana tidak dapat membekukan dan/atau membubarkan [[Dewan Perwakilan Rakyat Republik Indonesia]]. Bahkan ditegaskan pula bahawa dalam menjalankan tugas dan kewajiban konstitusionalnya, Presiden dibantu oleh para menteri yang diangkat dan diberhentikan oleh Presiden dan bertanggungjawab hanya kepada Presiden (Pasal 17 ayat 1 dan 2 UUD 1945). Dalam sistem pemerintahan yang diidealkan, tidak dikenal adanya idea mengenai jawatan [[Perdana Menteri]] ataupun [[Menteri Utama]] dalam pemerintahan Indonesia merdeka berdasarkan undang-undang dasar yang dirancang oleh [[Badan Penyelidik Usaha-usaha Persiapan Kemerdekaan Indonesia]] (BPUPKI) dan kemudian disahkan oleh [[Panitia Persiapan Kemerdekaan Indonesia]] (PPKI) pada 18 Ogos 1945.<ref name="sistem presidentil">[http://www.jimly.com/makalah/namafile/123/SISTEM_PRESIDENTIL.pdf Jimly Asshiddiqie: Institut Peradaban dan Gagasan Penguatan Sistem Pemerintahan]</ref> Namun demikian, dalam praktik sesudah kemerdekaan pada 14 November 1945 iaitu hanya dalam waktu 3 bulan kurang dari 4 hari sejak pengesahan naskah UUD 1945 atau hanya dalam waktu 3 bulan kurang dari 5 hari sejak proklamasi kemerdekaan, [[Soekarno]] telah membentuk jawatan Perdana Menteri dengan mengangkat [[Sutan Syahrir]] sebagai [[Perdana Menteri Indonesia]] pertama dalam sejarah Indonesia merdeka. Sejak itu, sistem pemerintahan Republik Indonesia dengan diselingi oleh sejarah bentuk [[Republik Indonesia Serikat]] (RIS) pada tahun 1949, selalu menerapkan sistem pemerintahan parlimen atau setidaknya sistem pemerintahan campuran sampai terbentuknya pemerintahan [[Orde Baru]]. Sebahagian terbesar pentadbiran pemerintahan yang dibentuk bersifat ‘dual executive’ iaitu terdiri atas ketua negara yang dipegang oleh Presiden dan ketua pemerintahan yang dipegang oleh Perdana Menteri atau yang disebut dengan istilah Menteri Utama ataupun dengan dirangkap oleh Presiden atau oleh Naib Presiden.<ref name="sistem presidentil"/> Dalam suasana praktik sistem berparlimen itulah pada awal tahun 1946, Penjelasan UUD 1945 yang disusun oleh [[Soepomo]] dan diumumkan melalui Berita Repoeblik pada bulan Februari 1946 memuat uraian tentang kedudukan ketua negara dan ketua pemerintahan yang kemudian disalahfaham seakan dua jawatan yang dapat dibedakan satu sama lain sampai sekarang. Karena itu, sampai sekarang masih ramai sarjana yang beranggapan bahawa jawatan Setiausaha Negara ialah jawatan [[Setiausaha]] Presiden sebagai ketua negara, sedangkan Setiausaha Kabinet adalah sekretaris Presiden sebagai [[Ketua pemerintahan]]. Akibatnya muncul tafsir yang salah kaprah bahawa seakan-akan semua rancangan keputusan Presiden sebagai kepala negara harus dipersiapkan oleh Sekretariat Negara sedangkan rancangan keputusan Presiden sebagai kepala pemerintahan dipersiapkan oleh Sekretariat Kabinet. Padahal, dalam sistem pemerintahan presidential yang bersifat murni, yang ada adalah sistem ‘single executive’, di mana fungsi kepala negara dan kepala pemerintahan terintegrasi, tidak dapat dipisah-pisahkan dan bahkan tidak dapat dibezakan satu dengan yang lain. Dalam sistem berpresiden murni, keduanya menyatu dalam kedudukan Presiden dan Naib Presiden. Keduanya tidak perlu dibedakan, apalagi dipisah-pisahkan.<ref name="sistem presidentil"/> Namun demikian, sistem pemerintahan presidential yang dianut oleh UUD 1945 itu sendiri sebelum reformasi, sebenarnya tidak bersifat murni. Salah satu prinsip penting dalam sistem berpresiden adalah bahawa tanggung jawab puncak kekuasaan pemerintahan negara berada di tangan Presiden yang tidak tunduk dan bertanggungjawab kepada parlimen. Misalnya, dalam sistem berpresiden Amerika Syarikat, Presiden hanya bertanggungjawab kepada rakyat yang memilihnya melalui mekanisme pemilihan umum dan melalui kewajiban menjalankan tugas-tugas pemerintahan secara transparan dan akuntabel. Presiden Indonesia menurut UUD 1945 sebelum reformasi, harus bertunduk dan bertanggungjawab kepada Majelis Permusyawaratan Rakyat (MPR) yang berwenang mengangkat dan memberhentikannya menurut undang-undang dasar. Presiden menurut UUD 1945 sebelum reformasi adalah mandataris MPR yang sewaktu-waktu dapat ditarik kembali oleh MPR sebagaimana mestinya. Sifat pertanggungjawaban kepada MPR ini justru memperlihatkan adanya unsur berparlemen dalam sistem pemerintahan presidential yang dianut. Karena dapat dikatakan bahawa sistem presidentil yang dianut bersifat tidak murni, bersifat campuran, atau ‘quasi-presidentil’.<ref name="sistem presidentil"/> Inilah yang menjadi satu alasan mengapa UUD 1945 kemudian diubah pada masa reformasi. Oleh sebab itu, salah satu butir kesepakatan pokok yang dijadikan pegangan dalam membahas agenda perubahan pertama UUD 1945 pada tahun 1999 adalah bahawa perubahan undang-undang dasar dimaksudkan untuk memperkuat sistem pemerintahan presidential. Dengan perkataan lain, istilah memurnikan sistem berpresiden atau purifikasi sistem pemerintahan presidential sebagai salah satu ide yang terkandung dalam keseluruhan pasal-pasal yang diubah atau ditambahkan dalam rangka Perubahan Pertama (1999), Perubahan Kedua (2000), Perubahan Ketiga (2001) dan Perubahan Keempat (2002) UUD Negara Republik Indonesia Tahun 1945.<ref name="sistem presidentil"/> Sesudah reformasi, Presiden dan Naib Presiden ditentukan oleh UUD 1945 harus dipilih secara langsung oleh rakyat. Peranan MPR untuk memilih Presiden dan/atau Naib Presiden dibatasi hanya sebagai pengecualian iaitu apabila terdapat lowongan dalam jawatan presiden dan/atau Naib Presiden. Pengucapan sumpah jawatan Presiden dan/atau Naib Presiden memang dapat dilakukan di depan sidang paripurna MPR, tetapi pada kesempatan itu MPR sama sekali tidak melantik Presiden atau Naib Presiden sebagai bawahan. MPR hanya mengadakan persidangan untuk mempersilakan Presiden dan/atau Naib Presiden mengucapkan sumpah atau janji jabatannya sendiri di depan umum. Dengan demikian, Presiden dan Naib Presiden tidak lagi berada dalam kedudukan tunduk dan bertanggungjawab kepada MPR seperti masa sebelum reformasi, dimana oleh Penjelasan UUD 1945 ditegaskan bahawa Presiden harus bertunduk dan bertanggungjawab kepada MPR. Presiden adalah mandataris MPR yang mandat kekuasaannya sewaktu-waktu dapat ditarik kembali oleh MPR. Sedangkan dalam sistem yang baru, Presiden hanya dapat diberhentikan oleh MPR melalui proses "pemakzulan" (''impeachment'') yang melibatkan proses hukum melalui kehakiman perlembagaan di [[Mahkamah Konstitusi]].<ref name="sistem presidentil"/> Sekarang Presiden dan Naib Presiden dipilih langsung oleh rakyat dan karenanya tunduk dan bertanggungjawab langsung kepada rakyat yang memilihnya. Inilah ciri penting upaya pemurnian dan penguatan yang dilakukan terhadap sistem pemerintahan presidensial berdasarkan UUD 1945 pasca-[[Reformasi (Indonesia)|reformasi]]. Namun demikian, dalam praktik pada masa reformasi dewasa ini, sering timbul anggapan umum bahawa sistem berpresiden yang dianut dewasa ini masih beraroma berparlemen. Bahkan ada juga orang yang berpendapat bahawa sistem pemerintahan yang sekarang kita anut justru semakin memperlihatkan gejala sistem berparlemen. Jika pada masa Orde Baru, pusat kekuasaan berada sepenuhnya di tangan Presiden, maka sekarang pusat kekuasaan itu dianggap telah beralih ke DPR. Sebagai akibat pendulum perubahan dari sistem yang sebelumnya memperlihatkan gejala “executive heavy”, sekarang sebaliknya timbul gejala “legislative heavy” dalam setiap urusan pemerintahan yang berkaitan dengan fungsi parlimen.<ref name="sistem presidentil"/> == Perundangan == [[Fail:MPRDPRDPDBuilding.jpg|kiri|250px|jmpl|[[Kompleks Parlimen]]]] [[Fail:Indonesia DPR session.jpg|250px|jmpl|Tempat Bersidang MPR]] === Majelis Permusyawaratan Rakyat === {{Utama|Majelis Permusyawaratan Rakyat Republik Indonesia}} Keberadaan MPR yang selama ini disebut sebagai lembaga tertinggi negara itu memang telah mengalami perubahan yang sangat mendasar, akan tetapi keberadaannya tetap ada sehingga sistem yang dianut saat ini tidak dapat disebut sistem bikameral ataupun satu kamar, melainkan sistem tiga kamar (trikameralisme), perubahan-perubahan mendasar dalam kerangka struktur parlimen Indonesia itu memang telah terjadi mengenai hal-hal sebagai berikut. Pertama, susunan keanggotaan MPR berubah secara struktural kerana dihapuskannya keberadaan Utusan Golongan yang mencerminkan prinsip perwakilan fungsional (''functional representation'') dari unsur keanggotaan MPR. Dengan demikian, anggota MPR hanya terdiri atas anggota Dewan Perwakilan Rakyat (DPR) yang mencerminkan prinsip perwakilan politik (''political representation'') dan anggota Dewan Perwakilan Daerah (DPD) yang mencerminkan prinsip perwakilan daerah (regional representatif). Kedua, bersamaan dengan perubahan yang bersifat struktural tersebut, fungsi MPR juga mengalami perubahan mendasar (perubahan fungsional). Majelis ini tidak lagi berfungsi sebagai badan agung (''supreme body'') yang memiliki kewenangan tertinggi dan tanpa kontrol, dan kerana itu kewenangannya pun mengalami perubahan-perubahan mendasar.<ref name="struktur tata negara">{{Cite web |url=http://www.lfip.org/english/pdf/bali-seminar/Struktur%20Ketatanegaraan%20RI%20-%20Jimly%20Asshiddiqie.pdf |title=Jimly Asshiddiqie: Struktur Ketatanegaraan Indonesia setelah Perubahan Keempat UUD Tahun 1945 |access-date=2020-08-27 |archive-date=2020-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200110040238/http://www.lfip.org/english/pdf/bali-seminar/Struktur%20Ketatanegaraan%20RI%20-%20Jimly%20Asshiddiqie.pdf |url-status=dead }}</ref> === Dewan Perwakilan Rakyat === {{Utama|Dewan Perwakilan Rakyat Republik Indonesia}} Berdasarkan ketentuan UUD 1945 pasca Perubahan keempat, fungsi perundangan berpusat di tangan Dewan Perwakilan Rakyat. Hal ini jelas terlihat dalam rumusan pasal 20 ayat (1) yang baru yang menyatakan: “Dewan Perwakilan Rakyat memegang kekuasaan membentuk Undang-Undang”. Selanjutnya dinyatakan: “setiap rancangan Undang-Undang dibahas oleh DPR dan Presiden untuk mendapat persetujuan bersama. Rancangan Undang-Undang itu tidak boleh diajukan lagi dalam persidangan DPR masa itu”. Kemudian dinyatakan pula” Presiden mengesahkan rancangan Undang-Undang yang telah disetujui bersama untuk menjadi Undang-Undang” (ayat 4), dan “dalam hal rancangan Undang-Undang yang telah disetujui bersama tersebut tidak disahkan oleh Presiden dalam waktu 30 hari semenjak rancangan Undang-Undang tersebut disetujui, rancangan Undang-Undang tersebut sah menjadi Undang-Undang dan wajib diundangkan”.<ref name="struktur tata negara"/> === Dewan Perwakilan Daerah === {{Utama|Dewan Perwakilan Daerah Republik Indonesia}} Keberadaan Dewan Perwakilan Daerah menurut ketentuan UUD 1945 pasca perubahan juga banyak dikritik orang. Lembaga ini semula didesain sebagai kamar kedua parlimen Indonesia pada masa depan. Akan tetapi, salah satu ciri bikameralisme yang dikenal di dunia ialah apabila kedua kamar yang dimaksud sama-sama menjalankan fungsi legislatif sebagaimana seharusnya. Padahal, jika diperhatikan DPD sama sekali tidak mempunyai kekuasaan apapun dibidang ini. DPD hanya memberikan masukan pertimbangan, usul, ataupun saran. Sedangkan yang berhak memutuskan adalah DPR, bukan DPD. Karena itu, keberadaan DPD di samping DPR tidak dapat disebut sebagai bikameralisme dalam arti yang lazim. Selama ini dipahami bahawa jika kedudukan kedua kamar itu di bidang legislatif sama kuat, maka sifat bikameralismenya disebut ‘strong becameralism’, tetapi jika kedua tidak sama kuat, maka disebut ‘soft becameralism’. Akan tetapi, dalam pengaturan UUD 1945 pasca perubahan keempat, bukan saja bahawa struktur yang dianut tidak dapat disebut sebagai ‘strong becameralism’ yang kedudukan keduanya sama kuatnya, tetapi bahkan juga tidak dapat disebut sebagai ‘soft becameralism’ sekalipun.<ref name="struktur tata negara"/> DPD, menurut ketentuan pasal 22D (a) dapat mengajukan rancangan UU tertentu kepada DPR (ayat 1), (b) ikut membahas rancangan UU tertentu (ayat 2), (c) memberikan pertimbangan kepada DPR atas rancangan UU APBN dan rancangan UU tertentu (ayat 2), (d) dapat melakukan pengawasan atas pelaksanaan UU tertentu (ayat 3). Dengan kata lain, DPD hanya memberikan masukan, sedangkan yang memutuskan adalah DPR. Sehingga DPD ini lebih tepat disebut sebagai Dewan Pertimbangan DPR, kerana kedudukannya hanya memberikan pertimbangan kepada DPR.<ref name="struktur tata negara"/> == Eksekutif == Pemerintahan Republik Indonesia berdasarkan Undang-Undang Dasar 1945 sering dikatakan menganut sistem presidensil. Akan tetapi, sifatnya tidak murni kerana bercampur baur dengan elemen-elemen sistem berparlemen. Percampuran itu antara lain tercermin dalam konsep pertanggungjawaban [[Presiden Indonesia|Presiden]] kepada [[Majelis Permusyawaratan Rakyat Republik Indonesia|MPR]] yang termasuk ke dalam pengertian lembaga parlimen dengan kemungkinan pemberian kewenangan kepadanya untuk memberhentikan Presiden dari jabatannya, meskipun bukan kerana alasan hukum. Kenyataan inilah yang menimbulkan kekisruhan, terutama dikaitkan dengan pengalaman ketatanegaraan ketika [[Abdurrahman Wahid|Presiden Abdurrahman Wahid]] diberhentikan dari jabatannya. Jawaban atas kekisruhan itu adalah munculnya keinginan yang kuat agar anutan sistem pemerintahan Republik Indonesia yang bersifat Presidensil dipertegas dalam kerangka perubahan Undang-Undang Dasar 1945.<ref name="struktur tata negara"/> Selain alasan yang bersifat kasuistis itu, dalam perkembangan praktik ketatanegaraan Indonesia selama ini memang selalu dirasakan adanya kelemahan-kelemahan dalam praktik penyelenggaraan sistem pemerintahan Indonsia berdasarkan UUD 1945. sistem pemerintahan yang dianut, dimata para ahli cenderung disebut ‘quasi presidentil’ atau sistem campuran dalam konotasi negatif, kerana dianggap banyak mengandung ''distorsi'' apabila dikaitkan dengan sistem demokrasi yang mempersyaratkan adanya mekanisme hubungan ''checks and balances'' yang lebih efektif di antara lembaga-lembaga negara yang ada. Kerana itu, dengan empat perubahan pertama UUD 1945, khususnya dengan diadopsinya sistem pemilihan Presiden langsung, dan dilakukannya perubahan struktural maupun fungsional terhadap kelembagaan Majelis Permusyawaratan Rakyat, maka anutan sistem pemerintahan Indonesia semakin tegas sebagai sistem pemerintahan Presidensil.<ref name="struktur tata negara"/> == Kehakiman == Sebelum adanya Perubahan UUD, kekuasaan kehakiman atau fungsi yudikatif (judicial) hanya terdiri atas badan-badan pengadilan yang berpuncak pada Mahkamah Agung. Lembaga Mahkamah Agung tersebut, sesuai dengan prinsip ‘independent of judiciary’ diakui bersifat mendiri dalam arti tidak boleh diintervensi atau dipengeruhi oleh cabang-cabang kekuasaan lainnya, terutama pemerintah. Prinsip kemerdekaan hakim ini selain diatur dalam Undang-Undang Kekuasaan Kehakiman yakni yang berlaku saat ini adalah UU Nomor 48 tahun 2009, juga tercantum dalam penjelasan pasal 24 UUD 1945 yang menegaskan bahawa [[kekuasaan]] kehakiman tidak boleh dipengaruhi oleh cabang-cabang kekuasaan lain. Namun, setelah perubahan ketiga UUD 1945 disahkan, kekuasaan kehakiman negara kita mendapat tambahan satu jenis mahkamah lain yang berada di luar Mahkamah Agung. Lembaga baru tersebut mempunyai kedudukan yang setingkat atau sederajat dengan Mahkamah Agung. Sebutannya adalah Mahkamah Konstitusi (''constitutional court'') yang dewasa ini makin banyak negara yang membentuknya di luar kerangka Mahkamah Agung (''supreme court''). Indonesia merupakan negara ke-78 yang mengadopsi gagasan pembentukan [[Mahkamah Konstitusi]] yang berdiri sendiri ini, setelah Austria pada tahun 1920, Italia pada tahun 1947 dan Jerman pada tahun 1948.<ref name="struktur tata negara"/> Dalam perubahan ketiga Undang-Undang Dasar, Mahkamah Konstitusi ditentukan memiliki lima kewenangan iaitu: (a) melakukan pengujian atas konstitusionalitas Undang-Undang; (b) mengambil putusan atau sengketa kewenangan antar lembaga negara yang ditentukan menurut Undang-Undang Dasar; (c) mengambil putusan atas pendapat Dewan Perwakilan Rakyat bahawa Presiden dan/atau Naib Presiden telah melakukan pelanggaran hukum ataupun mengalami perubahan sehingga secara hukum tidak memenuhi syarat sebagai Presiden dan/atau Naib Presiden menjadi terbukti dan kerana itu dapat dijadikan alasan oleh Majelis Permusyawaratan Rakyat untuk memberhentikan Presiden dan/atau Naib Presiden dari jabatannya; (d) memutuskan perkara perselisihan mengenai hasil-hasil pemilihan umum, dan (e) memutuskan perkara berkenaan dengan pembubaran partai politik<ref name="struktur tata negara"/> Mahkamah Konstitusi beranggotakan 9 orang yang memiliki integritas, dan memenuhi persyaratan kenegarawanan, serta latar belakang pengetahuan yang mendalam mengenai masalah-masalah ketatanegaraan. Ketua dan Timabalan Ketua Mahkamah Konstitusi dipilih dari dan oleh anggotanya sendiri yang berasal dari 3 orang yang dipilih oleh Dewan Perwakilan Rakyat, 3 orang yang ditentukan oleh Mahkamah Agung, dan 3 orang ditentukan oleh Presiden. Seseorang yang berminat untuk menjadi hakim konstitusi, dipersyaratkan harus memiliki integritas dan kepribadian yang tidak tercela, adil, negarawan yang menguasai konstitusi dan ketatanegaraan, serta tidak merangkap sebagai pejabat negara. Dengan komposisi dan kualitas anggotanya yang demikian. Diharapkan bahawa Mahkamah Konstitusi itu kelak akan benar-benar bersifat netral dan independen serta terhindar dari kemungkinan memihak kepada salah satu dari ketiga lembaga negara tersebut.<ref name="struktur tata negara"/> == Inspektif == [[Badan Pemeriksa Keuangan Republik Indonesia|Badan Pemeriksa Keuangan]] (BPK) juga berkaitan dengan fungsi pengawasan khususnya berkenaan dengan pengelolaan keuangan Negara. Karena itu, kedudukan kelembagaan Badan Pemeriksa Keuangan ini sesungguhnya berada dalam ranah kekuasaan legislatif, atau sekurang kurangnya berhimpitan dengan fungsi pengawasan yang dijalankan oleh [[Dewan Perwakilan Rakyat Republik Indonesia|Dewan Perwakilan Rakyat]]. Oleh kerana itu, laporan hasil pemeriksaan yang dilakukan oleh Badan Pemeriksa Keuangan itu harus dilaporkan atau disampaikan kepada DPR untuk ditindak lanjuti sebagaimana mestinya.<ref name="struktur tata negara"/> == Kewenangan == Dalam kaitannya dengan [[pemerintahan daerah]], Pemerintah Indonesia merupakan [[pemerintah pusat]]. Kewenangan pemerintah pusat mencakup kewenangan dalam bidang [[politik luar negeri]], [[pertahanan dan keamanan]], [[peradilan]], [[moneter]] dan [[fiskal]], [[agama]], serta kewenangan lainnya seperti: kebijakan tentang perencanaan nasional dan pengendalian pembangunan nasional secara makro, pendayagunaan [[sumber daya alam]] serta teknologi tinggi strategis, konservasi dan standardisasi nasional. == Lihat juga == * [[Perlembagaan Indonesia]] * [[Bendera Indonesia]] * [[Pembahagian pentadbiran di Indonesia]] * [[Senarai Presiden Indonesia]] * [[Senarai Naib Presiden Indonesia]] * [[Hubungan luar negeri Indonesia]] * [[Korupsi di Indonesia]] == Rujukan == {{reflist}} == Bacaan lanjut == * Denny Indrayana (2008) ''Indonesian Constitutional Reform 1999-2002: An Evaluation of Constitution-Making in Transition'', Kompas Book Publishing, Jakarta {{ISBN|978-979-709-394-5}} * O'Rourke, Kevin. 2002. ''Reformasi: the struggle for power in post-Soeharto Indonesia''. Crows Nest, NSW: Allen & Unwin. {{ISBN|1-86508-754-8}} * Schwarz, Adam. 2000. ''A nation in waiting: Indonesia's search for stability''. Boulder, CO: Westview Press. {{ISBN|0-8133-3650-3}} {{Topik Indonesia}} [[Kategori:Pemerintah Indonesia| ]] 63302wo7ioufkd23cgzrck8zlv2jfmk 828 1037637 6925571 6800077 2026-08-12T01:16:57Z Ceball1923 253738 6925571 Scribunto text/plain -- Constant data used by [[Modul:Team appearances list]]. --[[ As a note, the begin_year and end_year information is given for most of the competitions with the exception of the Olympics (and related games). This is mainly due to the shear size of those lists (200+ countries). Overall list of games - if marked with s(TBD), no absences have been input All Africa Games (TBD) Americas South American Games Sukan Asia Sukan Pantai Sukan Dalam Dewan dan Mempertahankan Diri Para Asia Para Remaja Asia Remaja Asia Musim Sejuk East South Tenggara Para ASEAN Universiti ASEAN West Sekolah ASEAN Sukan Komanwel Remaja Europe European Athletics Championships European Athletics Indoor Championships (TBD) Sukan Eropah (TBD) Sukan Mediterranean Sukan Olimpik Musim Panas Paralimpik Remaja Sukan Olimpik Musim Sejuk Paralimpik Remaja Dunia FEI World Equestrian Games (TBD) Pacific Games (TBD) Sukan Seluruh Amerika Sukan Universiti Dunia Musim Panas Sukan Universiti Dunia Musim Sejuk Kejohanan Akuatik Dunia Kejohanan Olahraga Dunia Sukan Dunia World Indoor Championships in Athletics ]]-- local old_names = { -- Games that changed their name at some point ["All-Africa Games"] = "African Games", ["Sukan Empayar British"] = "Sukan Komanwel", ["Sukan Empayar British dan Komanwel"] = "Sukan Komanwel", ["Sukan Komanwel British"] = "Sukan Komanwel", ["Sukan Semenanjung Asia Tenggara"] = "Sukan Asia Tenggara", ["World Championships in Athletics"] = "World Athletics Championships", ["Sukan Dalam Dewan Asia"] = "Sukan Dalam Dewan dan Seni Mempertahankan Diri Asia", ["Southern Cross Games"] = "South American Games", ["Swaziland"] = "Eswatini", ["Atlet Olimpik Individu"] = "Peserta Olimpik Bebas", ["Atlet Olimpik dari Rusia"] = "Peserta Olimpik Bebas", ["Atlet Olimpik Bebas"] = "Peserta Olimpik Bebas", ["Atlet Neutral Individu"] = "Peserta Olimpik Bebas", ["Atlet Paralimpik Individu"] = "Peserta Paralimpik Bebas", ["Atlet Paralimpik Bebas"] = "Peserta Paralimpik Bebas", ["RPC"] = "Peserta Paralimpik Bebas", ["Atlet Paralimpik Neutral"] = "Peserta Paralimpik Bebas", ["Makedonia"] = "Makedonia Utara", ["Universiade Musim Panas"] = "Sukan Universiti Dunia Musim Panas", ["Universiade Musim Sejuk"] = "Sukan Universiti Dunia Musim Sejuk", } local all_competitions = { -----Africa----- ["Sukan Afrika"] = { 1965, 1973, 1978, 1987, 1991, 1995, 1999, 2003, 2007, 2011, 2015, 2019, 2023, ["Angola"] = {begin_year=1987}, ["Benin"] = {1978, 1987, 1991, 1995}, ["Botswana"] = {begin_year=1991}, ["Burkina Faso"] = {1973, 1987, 1999}, ["Burundi"] = {begin_year=1987, 1991, 1999, 2003, 2007}, ["Cape Verde"] = {begin_year=1999, 2007}, ["Chad"] = {1973, 1991, 1995, 1999, 2003, 2007}, ["Comoros"] = {begin_year=2011, 2019}, ["Democratic Republic of the Congo"] = {1973, 1978, 1995}, ["Djibouti"] = {begin_year=2011}, ["Equatorial Guinea"] = {begin_year=2011}, ["Eritrea"] = {begin_year=2007}, ["Eswatini"] = {begin_year=1973, 1987, 2003, 2007}, ["Guinea"] = {begin_year=1973, 1978, 1987, 1991, 1999}, ["Guinea-Bissau"] = {begin_year=1999, 2003}, ["Lesotho"] = {begin_year=1991}, ["Liberia"] = {begin_year=2011}, ["Libya"] = {begin_year=1978}, ["Malawi"] = {begin_year=1987, 1991, 1995, 2003, 2007}, ["Mali"] = {1987, 1991}, ["Mauritania"] = {begin_year=2011}, ["Mauritius"] = {begin_year=1987}, ["Morocco"] = {begin_year=1973, 1987, 1991, 1995, 1999, 2003, 2007, 2011, 2015}, ["Mozambique"] = {begin_year=1987, 2003}, ["Namibia"] = {begin_year=1991}, ["Niger"] = {1978, 1987, 1991, 1995, 2007}, ["Rwanda"] = {begin_year=1987, 1991, 1995, 1999, 2003, 2007}, ["Sahrawi Republic"] = {begin_year=2015, 2019}, ["São Tomé and Príncipe"] = {begin_year=2003}, ["Seychelles"] = {begin_year=1987}, ["Sierra Leone"] = {begin_year=1991, 1999, 2007}, ["Somalia"] = {begin_year=1973, 1978, 1987, 1991, 1995, 1999, 2003, 2007}, ["South Africa"] = {begin_year=1995}, ["South Sudan"] = {begin_year=2011}, ["Sudan"] = {1987, 1991, 1995, 1999}, ["The Gambia"] = {begin_year=2003, 2007}, ["Togo"] = {1987, 1991, 1995}, ["Zimbabwe"] = {begin_year=1987}, }, -----Americas----- ["South American Games"] = { 1978, 1982, 1986, 1990, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, ["Aruba"] = {begin_year=1994}, ["Chile"] = {2002}, ["Colombia"] = {1990}, ["Ecuador"] = {begin_year=1982}, ["Guyana"] = {begin_year=1998}, ["Netherlands Antilles"] = {begin_year=1994, 1998, 2014, 2018}, ["Panama"] = {begin_year=1994}, ["Suriname"] = {begin_year=1986, 2002}, ["Venezuela"] = {begin_year=1982}, }, -----Asia---- ["Sukan Asia"] = { 1951, 1954, 1958, 1962, 1966, 1970, 1974, 1978, 1982, 1986, 1990, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, 2026, ["Afghanistan"] = {1970, 1978, 1986, 1998}, ["Atlet dari Kuwait"] = {begin_year=2010, end_year=2010}, ["Bahrain"] = {begin_year=1974}, ["Bangladesh"] = {begin_year=1978}, ["Bhutan"] = {begin_year=1986}, ["Brunei"] = {begin_year=1990}, ["Burma"] = {end_year=1982}, ["Kemboja"] = {begin_year=1954, 1966, 1978, 1982, 1986, 1990}, ["Ceylon"] = {end_year=1970}, ["China"] = {begin_year=1974}, ["Taipei Cina"] = {begin_year=1954, 1962, 1974, 1978, 1982, 1986}, ["Timor-Leste"] = {begin_year=2002}, ["Hong Kong"] = {begin_year=1954}, ["Iran"] = {1954, 1962, 1978}, ["Iraq"] = {begin_year=1974, 1990, 1994, 1998, 2002}, ["Israel"] = {begin_year=1954, 1962, end_year=1974}, ["Jordan"] = {begin_year=1986, 1990}, ["Kazakhstan"] = {begin_year=1994}, ["Kuwait"] = {begin_year=1974, 2010}, ["Kyrgyzstan"] = {begin_year=1994}, ["Laos"] = {begin_year=1974, 1978, 1986}, ["Lebanon"] = {begin_year=1978}, ["Makau"] = {begin_year=1990}, ["Persekutuan Tanah Melayu"] = {begin_year=1954, end_year=1962}, ["Malaysia"] = {begin_year=1966}, ["Maldives"] = {begin_year=1982}, ["Mongolia"] = {begin_year=1974, 1986}, ["Myanmar"] = {1986}, ["Nepal"] = {1954, 1962}, ["Korea Utara"] = {begin_year=1974, 1986, 1994}, ["Oman"] = {begin_year=1982}, ["Pakistan"] = {begin_year=1954}, ["Palestin"] = {begin_year=1990}, ["Republik China"] = {1962, end_year=1970}, ["Qatar"] = {begin_year=1978}, ["Arab Saudi"] = {begin_year=1978, 1998}, ["Singapura"] = {1962}, ["Korea Selatan"] = {begin_year=1954}, ["Syria"] = {1986}, ["Tajikistan"] = {begin_year=1994}, ["Turkmenistan"] = {begin_year=1994}, ["Emiriah Arab Bersatu"] = {begin_year=1978}, ["Uzbekistan"] = {begin_year=1994}, ["Vietnam"] = {begin_year=1954, 1978, 1986}, ["Yemen"] = {begin_year=1990}, }, ["Sukan Pantai Asia"] = { 2008, 2010, 2012, 2014, 2016, 2026, ["Bhutan"] = {begin_year=2010}, ["Individual Olympic Athletes"] = {begin_year=2010, 2014}, ["Independent Olympic Athletes"] = {begin_year=2010, 2014}, ["Iraq"] = {begin_year=2010}, ["Kuwait"] = {2010, 2012, 2016}, ["Macau"] = {2010}, ["Myanmar"] = {2012}, ["North Korea"] = {2010, 2012, 2014, 2016}, ["Palestine"] = {2014, 2016}, ["Saudi Arabia"] = {begin_year=2010, 2014, 2016}, ["Turkmenistan"] = {begin_year=2010}, ["Yemen"] = {2016}, }, ["Sukan Dalam Dewan dan Seni Mempertahankan Diri Asia"] = { 2005, 2007, 2009, 2013, 2017, 2021, 2026, ["Afghanistan"] = {begin_year=2007}, ["Bangladesh"] = {begin_year=2007}, ["Bhutan"] = {begin_year=2007}, ["Brunei"] = {begin_year=2009}, ["East Timor"] = {begin_year=2017}, ["Independent Olympic Athletes"] = {begin_year=2013, 2023}, ["India"] = {2013}, ["Kuwait"] = {2017}, ["North Korea"] = {2013}, ["Pakistan"] = {2009}, ["Palestine"] = {begin_year=2007, 2009, 2017}, ["Refugee Team"] = {begin_year=2017, 2023}, ["Saudi Arabia"] = {begin_year=2007}, ["Tajikistan"] = {begin_year=2007}, --Begin Oceania nations ["American Samoa"] = {begin_year=2017}, ["Australia"] = {begin_year=2017}, ["Cook Islands"] = {begin_year=2017}, ["Federated States of Micronesia"] = {begin_year=2017}, ["Fiji"] = {begin_year=2017}, ["Guam"] = {begin_year=2017}, ["Kiribati"] = {begin_year=2017}, ["Marshall Islands"] = {begin_year=2017}, ["Nauru"] = {begin_year=2017}, ["New Caledonia"] = {begin_year=2017}, ["Palau"] = {begin_year=2017}, ["Papua New Guinea"] = {begin_year=2017}, ["Samoa"] = {begin_year=2017}, ["Solomon Islands"] = {begin_year=2017}, ["Tahiti"] = {begin_year=2017}, ["Tonga"] = {begin_year=2017}, ["Tuvalu"] = {begin_year=2017}, ["Vanuatu"] = {begin_year=2017}, }, ["Sukan Para Asia"] = { 2010, 2014, 2018, 2022 }, ["Sukan Para Remaja Asia"] = { 2009, 2013, 2017, 2021, 2025 }, ["Sukan Remaja Asia" or "Sukan Belia Asia"] = { 2009, 2013, 2025, ["Afghanistan"] = {begin_year=2013}, ["Timor-Leste"] = {begin_year=2013}, }, ["Sukan Asia Musim Sejuk"] = { 1986, 1990, 1996, 1999, 2003, 2007, 2011, 2017, 2025, 2029, ["Afghanistan"] = {begin_year=2007, 2017}, ["Atlet dari Kuwait"] = {begin_year=2011}, ["Australia"] = {begin_year=2017}, ["Bahrain"] = {begin_year=2011, 2017}, ["Taipei Cina"] = {begin_year=1990}, ["East Timor"] = {begin_year=2017}, ["Hong Kong"] = {1990, 2003}, ["Atlet Olimpik Bebas"] = {begin_year=2011}, ["Indonesia"] = {begin_year=2017}, ["Iran"] = {begin_year=1996}, ["Jordan"] = {begin_year=2007}, ["Kazakhstan"] = {begin_year=1996}, ["Kuwait"] = {begin_year=1996, 2003}, ["Kyrgyzstan"] = {begin_year=1996, 2003}, ["Lebanon"] = {begin_year=1996}, ["Makau"] = {begin_year=2007, 2011}, ["Malaysia"] = {begin_year=2007}, ["Nepal"] = {begin_year=2003}, ["New Zealand"] = {begin_year=2017}, ["Korea Utara"] = {1996, 1999}, ["Pakistan"] = {begin_year=1996, 2011}, ["Palestin"] = {begin_year=2003, 2017}, ["Filipina"] = {begin_year=1990, 1996, 1999, 2003}, ["Qatar"] = {begin_year=2011}, ["Singapura"] = {begin_year=2011}, ["Sri Lanka"] = {begin_year=2017}, ["Tajikistan"] = {begin_year=1996, 1999}, ["Thailand"] = {begin_year=1996, 1999}, ["Turkmenistan"] = {begin_year=2017}, ["Emiriah Arab Bersatu"] = {begin_year=2007}, ["Uzbekistan"] = {begin_year=1996}, ["Vietnam"] = {begin_year=2017}, }, ["East Asian Games"] = { 1993, 1997, 2001, 2005, 2009, 2013, ["Guam"] = {begin_year=1997}, ["North Korea"] = {1997, 2001}, }, ["South Asian Games"] = { 1984, 1985, 1987, 1989, 1991, 1993, 1995, 1999, 2004, 2006, 2010, 2016, ["Afghanistan"] = {begin_year=2006}, }, ["Sukan Asia Tenggara"] = { 1959, 1961, 1963, 1965, 1967, 1969, 1971, 1973, 1975, 1977, 1979, 1981, 1983, 1985, 1987, 1989, 1991, 1993, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003, 2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017, 2019, 2021, 2023, 2025, ["Brunei"] = {begin_year=1977}, ["Burma"] = {begin_year=1959, end_year=1987}, ["Kemboja"] = {begin_year=1961, 1967, 1969, 1971, 1973, 1975, 1977, 1979, 1981, 1989, 1991, 1993}, ["Timor-Leste"] = {begin_year=2003}, ["Indonesia"] = {begin_year=1977}, ["Republik Khmer"] = {begin_year=1971, end_year=1973}, ["Laos"] = {begin_year=1959, 1975, 1977, 1979, 1981, 1983, 1985, 1987}, ["Persekutuan Tanah Melayu"] = {begin_year=1959, end_year=1961}, ["Malaysia"] = {begin_year=1965}, ["Myanmar"] = {begin_year=1989}, ["Filipina"] = {begin_year=1977}, ["Vietnam Selatan"] = {begin_year=1959, end_year=1973}, ["Thailand"] = {begin_year=1961}, ["Vietnam"] = {begin_year=1989}, }, ["Sukan Para ASEAN"] = { 2001, 2003, 2005, 2008, 2009, 2011, 2014, 2015, 2017, 2022, 2023, 2025, }, ["Sukan Universiti ASEAN"] = { 1981, 1982, 1984, 1986, 1988, 1990, 1993, 1994, 1995, 1999, 2002, 2004, 2006, 2008, 2010, 2012, 2014, 2016, 2018, 2022, 2024, }, ["West Asian Games"] = { 1997, 2002, 2005, ["Bahrain"] = {begin_year=2002}, ["Iraq"] = {begin_year=2005}, ["Kyrgyzstan"] = {begin_year=1997, 2002, 2005}, ["Oman"] = {begin_year=2002}, ["Palestine"] = {begin_year=2002}, ["Saudi Arabia"] = {begin_year=2002}, ["Tajikistan"] = {begin_year=1997, 2002, 2005}, ["Turkmenistan"] = {begin_year=1997, 2002, 2005}, ["United Arab Emirates"] = {begin_year=2002}, }, ["Sukan Sekolah ASEAN"] = { 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2024, ["Kemboja"] = {begin_year=2016}, ["Laos"] = {begin_year=2013, 2014}, ["Malaysia"] = {begin_year=2010}, ["Myanmar"] = {begin_year=2017}, ["Filipina"] = {begin_year=2010, 2016}, }, -----Commonwealth Games----- ["Sukan Komanwel"] = { 1930, 1934, 1938, 1950, 1954, 1958, 1962, 1966, 1970, 1974, 1978, 1982, 1986, 1990, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, 2026, ["Aden"] = {begin_year=1962, end_year=1962}, ["Anguilla"] = {begin_year=1998}, ["Antigua and Barbuda"] = {begin_year=1966, 1974, 1982, 1986, 1990}, ["Bahamas"] = {1974, 1986}, ["Bangladesh"] = {1982, 1986}, ["Barbados"] = {1986}, ["Belize"] = {begin_year=1962, 1970, 1974, 1982, 1986, 1990}, ["Bermuda"] = {1950, 1958, 1962}, ["Botswana"] = {begin_year=1974, 1978}, ["British Guiana"] = {1950}, ["British Honduras"] = {begin_year=1962, end_year=1966}, ["Borneo Utara British"] = {begin_year=1958, end_year=1962}, ["British Virgin Islands"] = {begin_year=1990}, ["Brunei"] = {begin_year=1990}, ["Cameroon"] = {begin_year=1998}, ["Cook Islands"] = {begin_year=1974, 1982}, ["Cyprus"] = {1986}, ["Dominica"] = {1966, begin_year=1958, 1974, 1978, 1982, 1986, 1990}, ["Eswatini"] = {begin_year=1970}, ["Falkland Islands"] = {begin_year=1982}, ["Fiji"] = {begin_year=1938, 1990, 1994, 2010}, ["Ghana"] = {1986}, ["Gibraltar"] = {begin_year=1958}, ["Grenada"] = {begin_year=1970, 1986, 1990, 1994}, ["Guyana"] = {1950, 1974, 1986}, ["Hong Kong"] = {1938, 1950, begin_year=1934, 1966, end_year=1994}, ["India"] = {1950, begin_year=1934, 1962, 1986}, ["Isle of Man"] = {begin_year=1958}, ["Jamaica"] = {1938, 1950, begin_year=1934, 1986}, ["Jersey"] = {begin_year=1958}, ["Kenya"] = {1986}, ["Kiribati"] = {begin_year=1998}, ["Lesotho"] = {1982, begin_year=1974}, ["Persekutuan Tanah Melayu"] = {begin_year=1950, 1954, end_year=1962}, ["Malaysia"] = {begin_year=1966, 1986}, ["Maldives"] = {begin_year=1986, end_year=2014}, ["Malta"] = {1966, begin_year=1958, 1974}, ["Malta"] = {1978}, ["Mauritius"] = {1986, begin_year=1958}, ["Montserrat"] = {begin_year=1994}, ["Mozambique"] = {begin_year=1998}, ["Namibia"] = {begin_year=1994}, ["Nauru"] = {begin_year=1990}, ["Nigeria"] = {1962, 1978, 1986, 1998, begin_year=1950}, ["Niue"] = {begin_year=2002}, ["Norfolk Island"] = {begin_year=1986}, ["Northern Ireland"] = {1950, begin_year=1934}, ["Pakistan"] = {1974, 1978, 1982, 1986}, ["Papua New Guinea"] = {1986, begin_year=1962}, ["Rhodesia and Nyasaland"] = {begin_year=1962, end_year=1962}, ["Rwanda"] = {begin_year=2010}, ["Saint Helena"] = {1986, 1990, 1994, begin_year=1982}, ["Saint Kitts and Nevis"] = {1982, 1986}, ["Saint Lucia"] = {1966, begin_year=1962, 1974, 1982, 1986, 1990}, ["Saint Vincent and the Grenadines"] = {1962, begin_year=1958, 1982, 1986, 1990}, ["Samoa"] = {begin_year=1974}, ["Sarawak"] = {begin_year=1958, end_year=1962}, ["Seychelles"] = {begin_year=1990}, ["Sierra Leone"] = {1962, begin_year=1958, 1974, 1982, 1986}, ["Singapore"] = {begin_year=1958}, ["Solomon Islands"] = {1986, begin_year=1982}, ["South Africa"] = {1962, 1966, 1970, 1974, 1978, 1982, 1986, 1990}, ["Sri Lanka"] = {1954, 1986, begin_year=1938}, ["Tanganyika"] = {begin_year=1962, end_year=1962}, ["Tanzania"] = {begin_year=1962}, ["The Gambia"] = {begin_year=1970, 1986, end_year=2010}, ["Tonga"] = {1978, 1986, begin_year=1974}, ["Trinidad and Tobago"] = {1950, begin_year=1934, 1986}, ["Turks and Caicos Islands"] = {1982, 1986, 1990, 1994}, ["Tuvalu"] = {begin_year=1998}, ["Uganda"] = {1986}, ["Vanuatu"] = {begin_year=1982}, ["Western Samoa"] = {begin_year=1974}, ["Zambia"] = {1962, 1966, 1986}, ["Zimbabwe"] = {1962, 1966, 1970, 1974, 1978, 1986, end_year=2002}, }, ["Sukan Remaja Komanwel"] = { 2000, 2004, 2008, 2011, 2015, 2017, 2023, }, -----European Games----- ["European Athletics Championships"] = { 1934, 1938, 1946, 1950, 1954, 1958, 1962, 1966, 1969, 1971, 1974, 1978, 1982, 1986, 1990, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2012, 2014, 2016, 2018, ["Albania"] = {begin_year=1938, 1946, 1950, 1954, 1958, 1962, 1969, 1971, 1974, 1978, 1982, 1986}, ["Andorra"] = {begin_year=1998}, ["Armenia"] = {begin_year=1994, 2006}, ["Austria"] = {1938, 1946}, ["Authorised Neutral Athletes"] = {begin_year=2018}, ["Azerbaijan"] = {begin_year=2002}, ["Belarus"] = {begin_year=1994}, ["Bosnia and Herzegovina"] = {begin_year=1994}, ["Bulgaria"] = {1938, 1946, 1950}, ["Croatia"] = {begin_year=1994}, ["Cyprus"] = {begin_year=1974}, ["Czech Republic"] = {begin_year=1994}, ["Czechoslovakia"] = {end_year=1990}, ["Estonia"] = {1946, 1950, 1954, 1958, 1962, 1966, 1969, 1971, 1974, 1978, 1982, 1986, 1990}, ["Georgia"] = {begin_year=1994}, ["East Germany"] = {begin_year=1966, end_year=1990}, ["Germany"] = {1946, 1950, 1966, 1969, 1971, 1974, 1978, 1982, 1986, 1990}, ["West Germany"] = {begin_year=1954, 1958, 1962, end_year=1990}, ["Gibraltar"] = {begin_year=1966, 1990, 1994}, ["Great Britain"] = {begin_year=1938}, ["Hungary"] = {1950}, ["Iceland"] = {begin_year=1946}, ["Ireland"] = {begin_year=1946}, ["Israel"] = {begin_year=1990}, ["Kosovo"] = {begin_year=2016}, ["Latvia"] = {1946, 1950, 1954, 1958, 1962, 1966, 1969, 1971, 1974, 1978, 1982, 1986, 1990}, ["Liechtenstein"] = {begin_year=1938, 1950, 1958, 1966, 1982, 2002, 2006, 2018}, ["Lithuania"] = {1938, 1946, 1950, 1954, 1958, 1962, 1966, 1969, 1971, 1974, 1978, 1982, 1986, 1990}, ["Luxembourg"] = {1998, 2002}, ["North Macedonia"] = {begin_year=1998}, ["Malta"] = {begin_year=1958, 1966, 1971, 1974, 1978}, ["Moldova"] = {begin_year=1994}, ["Monaco"] = {begin_year=2002}, ["Montenegro"] = {begin_year=2006}, ["Portugal"] = {1946}, ["Romania"] = {1950}, ["Russia"] = {begin_year=1994, 2016, 2018}, ["San Marino"] = {begin_year=1990, 1994, 1998}, ["Serbia"] = {begin_year=2006}, ["Slovakia"] = {begin_year=1994}, ["Slovenia"] = {begin_year=1994}, ["Soviet Union"] = {begin_year=1946, end_year=1990}, ["Spain"] = {begin_year=1950}, ["Turkey"] = {begin_year=1950}, ["Ukraine"] = {begin_year=1994}, ["Yugoslavia"] = {end_year=2002}, }, ["European Athletics Indoor Championships"] = { 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1992, 1994, 1996, 1998, 2000, 2002, 2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017, 2019 }, ["European Games"] = { 2015, 2019, ["Faroe Islands"] = {2019}, ["Gibraltar"] = {2019}, }, ["Mediterranean Games"] = { 1951, 1955, 1959, 1963, 1967, 1971, 1975, 1979, 1983, 1987, 1991, 1993, 1997, 2001, 2005, 2009, 2013, 2018, ["Albania"] = {begin_year=1987}, ["Algeria"] = {begin_year=1967}, ["Andorra"] = {begin_year=2001, 2005}, ["Bosnia and Herzegovina"] = {begin_year=1993}, ["Croatia"] = {begin_year=1993}, ["Cyprus"] = {begin_year=1979}, ["Egypt"] = {1967}, ["Libya"] = {1983, 1993}, ["North Macedonia"] = {begin_year=2013}, ["Monaco"] = {begin_year=1955, 1959, 1967, 1971}, ["Montenegro"] = {begin_year=2009}, ["Morocco"] = {begin_year=1959}, ["San Marino"] = {begin_year=1987}, ["Serbia"] = {begin_year=2009}, ["Serbia and Montenegro"] = {begin_year=1997, end_year=2005}, ["Slovenia"] = {begin_year=1993}, ["Syria"] = {1967}, ["Tunisia"] = {begin_year=1959}, ["Yugoslavia"] = {1955, end_year=1991}, ["United Arab Republic"] = {begin_year=1959, end_year=1963}, }, ----- Olimpik ----- ["Sukan Olimpik Musim Panas"] = { 1896, 1900, 1904, 1908, 1912, 1920, 1924, 1928, 1932, 1936, 1948, 1952, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, 2020, 2024, ["Afghanistan"] = {1952, 1976, 1984, 1992, 2000, begin_year=1936}, ["Albania"] = {1976, 1980, 1984, 1988, begin_year=1972}, ["Algeria"] = {1976, begin_year=1964}, ["Samoa Amerika"] = {begin_year=1988}, ["Andorra"] = {begin_year=1976}, ["Angola"] = {1984, begin_year=1980}, ["Antigua dan Barbuda"] = {1980, begin_year=1976}, ["Argentina"] = {1904, 1912, 1980, begin_year=1900}, ["Armenia"] = {begin_year=1996}, ["Aruba"] = {begin_year=1988}, ["Australasia"] = {begin_year=1908, end_year=1912}, ["Austria"] = {1920}, ["Azerbaijan"] = {begin_year=1996}, ["Bahamas"] = {1980, begin_year=1952}, ["Bahrain"] = {begin_year=1984}, ["Bangladesh"] = {begin_year=1984}, ["Barbados"] = {1980, begin_year=1968}, ["Belarus"] = {begin_year=1996, 2024}, ["Belgium"] = {1904, begin_year=1900}, ["Belize"] = {1980, begin_year=1968}, ["Benin"] = {1976, begin_year=1972}, ["Bermuda"] = {1980, begin_year=1936}, ["Bhutan"] = {begin_year=1984}, ["Bohemia"] = {1904, begin_year=1900, end_year=1912}, ["Bolivia"] = {1948, 1952, 1956, 1960, 1980, begin_year=1936}, ["Borneo Utara"] = {begin_year=1956, end_year=1956}, ["Bosnia dan Herzegovina"] = {begin_year=1992}, ["Botswana"] = {begin_year=1980}, ["Brazil"] = {1928, begin_year=1920}, ["Kepulauan Virgin British"] = {begin_year=1984}, ["Hindia Barat British"] = {begin_year=1960, end_year=1960}, ["Brunei"] = {1992, 2008, begin_year=1988}, ["Bulgaria"] = {1900, 1904, 1908, 1912, 1920, 1932, 1948, 1984}, ["Burkina Faso"] = {1976, 1980, 1984, begin_year=1972}, ["Burma"] = {1976, begin_year=1948, end_year=1988}, ["Burundi"] = {begin_year=1996}, ["Kemboja"] = {1960, 1968, 1976, 1980, 1984, 1988, 1992, begin_year=1956}, ["Cameroon"] = {begin_year=1964}, ["Kanada"] = {1980, begin_year=1900}, ["Tanjung Verde"] = {begin_year=1996}, ["Kepulauan Cayman"] = {1980, begin_year=1976}, ["Republik Afrika Tengah"] = {1972, 1976, 1980, begin_year=1968}, ["Ceylon"] = {begin_year=1948, end_year=1972}, ["Chad"] = {1976, 1980, begin_year=1964}, ["Chile"] = {1900, 1904, 1908, 1932, 1980}, ["China"] = {1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, begin_year=1952}, ["Taipei Cina"] = {1976, 1980, begin_year=1956}, ["Republik China"] = {1928, begin_year=1924, end_year=1948}, ["Colombia"] = {1952, begin_year=1932}, ["Comoros"] = {begin_year=1996}, ["Republik Congo"] = {1968, 1976, begin_year=1964}, ["Republik Demokratik Congo"] = {1972, 1976, 1980, begin_year=1968}, ["Kepulauan Cook"] = {begin_year=1988}, ["Costa Rica"] = {1948, 1952, 1956, 1960, begin_year=1936}, ["Croatia"] = {begin_year=1992}, ["Cuba"] = {1908, 1912, 1920, 1932, 1936, 1984, 1988, begin_year=1900}, ["Cyprus"] = {begin_year=1980}, ["Republik Czech"] = {begin_year=1996}, ["Czechoslovakia"] = {1984, begin_year=1920, end_year=1992}, ["Denmark"] = {1904}, ["Djibouti"] = {2004, begin_year=1984}, ["Dominika"] = {begin_year=1996}, ["Republik Dominika"] = {begin_year=1964}, ["Timor-Leste"] = {begin_year=2004}, ["Ecuador"] = {1928, 1932, 1936, 1948, 1952, 1956, 1960, 1964, begin_year=1924}, ["Mesir"] = {1932, 1980, begin_year=1912}, ["El Salvador"] = {1976, 1980, begin_year=1968}, ["Guinea Khatulistiwa"] = {begin_year=1984}, ["Eritrea"] = {begin_year=2000}, ["Estonia"] = {1948, 1952, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, begin_year=1920}, ["Habsyah"] = {1976, 1984, 1988, begin_year=1956}, ["Persekutuan Micronesia"] = {begin_year=2000}, ["Finland"] = {begin_year=1908}, ["Fiji"] = {1964, 1980, begin_year=1956}, ["Gabon"] = {1976, 1980, begin_year=1972}, ["Gambia"] = {begin_year=1984}, ["Georgia"] = {begin_year=1996}, ["Jerman"] = {1920, 1924, 1948, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988}, ["Jerman Barat"] = {1984, begin_year=1968, end_year=1988}, ["Jerman Timur"] = {1980, begin_year=1968, end_year=1988}, ["Ghana"] = {1956, 1976, 1980, begin_year=1952}, ["Grenada"] = {begin_year=1984}, ["Guam"] = {begin_year=1988}, ["Guatemala"] = {1956, 1960, 1964, begin_year=1952}, ["Guinea"] = {1972, 1976, begin_year=1968}, ["Guinea-Bissau"] = {begin_year=1996}, ["Guyana"] = {1976, begin_year=1948}, ["Haiti"] = {1904, 1908, 1912, 1920, 1936, 1948, 1952, 1956, 1964, 1968, 1980, begin_year=1900}, ["Honduras"] = {1972, 1980, begin_year=1968}, ["Hong Kong"] = {1980, begin_year=1952}, ["Hungary"] = {1920, 1984}, ["Iceland"] = {1920, 1924, 1928, 1932, begin_year=1912}, ["Peserta Olimpik Bebas"] = {1996, 2004, 2008, 2020, begin_year=1992, end_year=2024}, ["India"] = {1904, 1908, 1912, begin_year=1900}, ["Indonesia"] = {1964, 1980, begin_year=1952}, ["Iran"] = {1904, 1908, 1912, 1920, 1924, 1928, 1932, 1936, 1980, 1984, begin_year=1900}, ["Iraq"] = {1952, 1956, 1972, 1976, begin_year=1948}, ["Ireland"] = {1936, begin_year=1924}, ["Israel"] = {1980, begin_year=1952}, ["Itali"] = {1904}, ["Ivory Coast"] = {1980, begin_year=1964}, ["Jamaica"] = {1960, begin_year=1948}, ["Jepun"] = {1948, 1980, begin_year=1912}, ["Jordan"] = {begin_year=1980}, ["Kazakhstan"] = {begin_year=1996}, ["Kenya"] = {1976, 1980, begin_year=1956}, ["Kiribati"] = {begin_year=2004}, ["Korea Utara"] = {1984, 1988, 2020, begin_year=1972}, ["Korea Selatan"] = {1980, begin_year=1948}, ["Kosovo"] = {begin_year=2016}, ["Kuwait"] = {2016, begin_year=1968}, ["Kyrgyzstan"] = {begin_year=1996}, ["Laos"] = {1984, begin_year=1980}, ["Latvia"] = {1948, 1952, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, begin_year=1924}, ["Lubnan"] = {1956, begin_year=1948}, ["Lesotho"] = {1976, begin_year=1972}, ["Liberia"] = {1968, 1976, 1992, begin_year=1956}, ["Libya"] = {1972, 1976, 1984, begin_year=1964}, ["Liechtenstein"] = {1956, 1980, begin_year=1936}, ["Lithuania"] = {1932, 1936, 1948, 1952, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, begin_year=1924}, ["Luxembourg"] = {1904, 1908, 1932, begin_year=1900}, ["Makedonia Utara"] = {begin_year=1996}, ["Madagascar"] = {1976, 1988, begin_year=1964}, ["Malawi"] = {1976, 1980, begin_year=1972}, ["Persekutuan Tanah Melayu"] = {begin_year=1956, end_year=1960}, ["Malaysia"] = {1980, begin_year=1964}, ["Maldives"] = {begin_year=1988}, ["Mali"] = {1976, begin_year=1964}, ["Malta"] = {1932, 1952, 1956, 1964, 1976, begin_year=1928}, ["Kepulauan Marshall"] = {begin_year=2008}, ["Mauritania"] = {begin_year=1984}, ["Mauritius"] = {begin_year=1984}, ["Mexico"] = {1904, 1908, 1912, 1920, begin_year=1900}, ["Pasukan campuran"] = {begin_year=1896, end_year=1904}, ["Moldova"] = {begin_year=1996}, ["Monaco"] = {1932, 1956, 1980, begin_year=1920}, ["Mongolia"] = {1984, begin_year=1964}, ["Montenegro"] = {begin_year=2008}, ["Maghribi"] = {1980, begin_year=1960}, ["Mozambique"] = {begin_year=1980}, ["Myanmar"] = {1976, begin_year=1948}, ["Namibia"] = {begin_year=1992}, ["Nauru"] = {begin_year=1996}, ["Nepal"] = {1968, begin_year=1964}, ["Belanda"] = {1904, begin_year=1900}, ["Antillen Belanda"] = {1956, 1980, begin_year=1952, end_year=2008}, ["New Zealand"] = {begin_year=1908}, ["Nicaragua"] = {1988, begin_year=1968}, ["Niger"] = {1976, 1980, begin_year=1964}, ["Nigeria"] = {1976, begin_year=1952}, ["Norway"] = {1904, 1980, begin_year=1900}, ["Oman"] = {begin_year=1984}, ["Pakistan"] = {1980, begin_year=1948}, ["Palau"] = {begin_year=2000}, ["Palestin"] = {begin_year=1996}, ["Papua New Guinea"] = {1980, begin_year=1976}, ["Paraguay"] = {1980, begin_year=1968}, ["Peru"] = {1904, 1908, 1912, 1920, 1924, 1928, 1932, 1952, begin_year=1900}, ["Filipina"] = {1980, begin_year=1924}, ["Poland"] = {1984, begin_year=1924}, ["Portugal"] = {begin_year=1912}, ["Puerto Rico"] = {begin_year=1948}, ["Qatar"] = {begin_year=1984}, ["Pasukan Olimpik Pelarian"] = {begin_year=2016}, ["Rhodesia"] = {1932, 1936, 1948, 1952, 1956, begin_year=1928, end_year=1964}, ["Romania"] = {1904, 1908, 1912, 1920, 1932, 1948, begin_year=1900}, ["Rusia"] = {begin_year=1996, 2020, 2024}, ["ROC"] = {begin_year=2020,end_year=2020}, ["Empayar Rusia"] = {1904, begin_year=1900, end_year=1912}, ["Rwanda"] = {begin_year=1984}, ["Saint Kitts dan Nevis"] = {begin_year=1996}, ["Saint Lucia"] = {begin_year=1996}, ["Saint Vincent dan Kepulauan Grenadine"] = {begin_year=1988}, ["Samoa"] = {begin_year=1984}, ["San Marino"] = {1964, begin_year=1960}, ["São Tomé dan Príncipe"] = {begin_year=1996}, ["Arab Saudi"] = {1980, begin_year=1972}, ["Senegal"] = {begin_year=1964}, ["Serbia"] = {1920, 1924, 1928, 1932, 1936, 1948, 1952, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004, begin_year=1912}, ["Seychelles"] = {1988, begin_year=1980}, ["Sierra Leone"] = {1972, 1976, begin_year=1968}, ["Singapura"] = {1964, 1980, begin_year=1948}, ["Slovakia"] = {begin_year=1996}, ["Slovenia"] = {begin_year=1992}, ["Kepulauan Solomon"] = {begin_year=1984}, ["Somalia"] = {1976, 1980, 1992, begin_year=1972}, ["Afrika Selatan"] = {1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, begin_year=1904}, ["Sudan Selatan"] = {begin_year=2016}, ["Kesatuan Soviet"] = {1984, begin_year=1952, end_year=1988}, ["Sepanyol"] = {1904, 1908, 1912, 1936, begin_year=1900}, ["Sri Lanka"] = {1976, begin_year=1948}, ["Sudan"] = {1964, 1976, 1980, begin_year=1960}, ["Suriname"] = {1964, 1980, begin_year=1960}, ["Eswatini"] = {1976, 1980, begin_year=1972}, -- Formerly Swaziland ["Sweden"] = {1904}, ["Syria"] = {1952, 1956, 1960, 1964, 1976, begin_year=1948}, ["Tajikistan"] = {begin_year=1996}, ["Tanzania"] = {1976, begin_year=1964}, ["Thailand"] = {1980, begin_year=1952}, ["Togo"] = {1976, 1980, begin_year=1972}, ["Tonga"] = {begin_year=1984}, ["Trinidad dan Tobago"] = {1960, begin_year=1948}, ["Tunisia"] = {1980, begin_year=1960}, ["Turki"] = {1920, 1932, 1980, begin_year=1908}, ["Turkmenistan"] = {begin_year=1996}, ["Tuvalu"] = {begin_year=2008}, ["Uganda"] = {1976, begin_year=1956}, ["Ukraine"] = {begin_year=1996}, ["Pasukan Bersatu"] = {begin_year=1992, end_year=1992}, ["Emiriah Arab Bersatu"] = {begin_year=1984}, ["Amerika Syarikat"] = {1980}, ["Pasukan Bersatu Jerman"] = {begin_year=1956, end_year=1964}, ["Uruguay"] = {1980, begin_year=1924}, ["Uzbekistan"] = {begin_year=1996}, ["Vanuatu"] = {begin_year=1988}, ["Venezuela"] = {begin_year=1948}, ["Vietnam"] = {1976, 1984, begin_year=1952}, ["Kepulauan Virgin"] = {1980, begin_year=1968}, ["Yaman"] = {begin_year=1992}, ["Yaman Utara"] = {begin_year=1984, end_year=1988}, ["Yaman Selatan"] = {1984, begin_year=1984, end_year=1988}, ["Yugoslavia"] = {1992, begin_year=1920, end_year=2000}, ["Zambia"] = {1976, begin_year=1964}, ["Zimbabwe"] = {1932, 1936, 1948, 1952, 1956, 1968, 1972, 1976, begin_year=1928}, }, ["Sukan Paralimpik Musim Panas"] = { 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, 2020, 2024, ["Afghanistan"] = {2000, begin_year=1996}, ["Albania"] = {2016, begin_year=2012}, ["Algeria"] = {begin_year=1992}, ["Andorra"] = {2016, begin_year=2012}, ["Angola"] = {begin_year=1996}, ["Antigua dan Barbuda"] = {2016, begin_year=2012}, ["Armenia"] = {begin_year=1996}, ["Aruba"] = {begin_year=2016}, ["Azerbaijan"] = {begin_year=1996}, ["Bahamas"] = {1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, begin_year=1972}, ["Bahrain"] = {begin_year=1984}, ["Bangladesh"] = {2012, 2016, begin_year=2004}, ["Barbados"] = {2016, begin_year=2000}, ["Belarus"] = {begin_year=1996}, ["Benin"] = {begin_year=2000}, ["Bermuda"] = {begin_year=1996}, ["Bosnia dan Herzegovina"] = {begin_year=1996}, ["Botswana"] = {2012, begin_year=2004}, ["Brazil"] = {begin_year=1972}, ["Brunei"] = {2016, begin_year=2012}, ["Bulgaria"] = {begin_year=1988}, ["Burkina Faso"] = {2004, begin_year=1992}, ["Burma"] = {1980, begin_year=1976, end_year=1984}, ["Kemboja"] = {begin_year=2000}, ["Cameroon"] = {begin_year=2012}, ["Kanada"] = {begin_year=1968}, ["Tanjung Verde"] = {begin_year=2004}, ["Republik Afrika Tengah"] = {begin_year=2004}, ["Chile"] = {begin_year=1992}, ["China"] = {begin_year=1984}, ["Taipei Cina"] = {begin_year=1992}, ["Colombia"] = {1984, begin_year=1976}, ["Comoros"] = {begin_year=2012}, ["Republik Congo"] = {begin_year=2016}, ["Republik Democratik Congo"] = {begin_year=2012}, ["Costa Rica"] = {1996, begin_year=1992}, ["Croatia"] = {begin_year=1992}, ["Cuba"] = {begin_year=1992}, ["Cyprus"] = {begin_year=1988}, ["Republik Czech"] = {begin_year=1996}, ["Czechoslovakia"] = {1976, 1984, begin_year=1972, end_year=1992}, ["Denmark"] = {begin_year=1968}, ["Djibouti"] = {2016, begin_year=2012}, ["Republik Dominika"] = {2000, begin_year=1992}, ["Ecuador"] = {1980, 1988, begin_year=1976}, ["Mesir"] = {begin_year=1972}, ["El Salvador"] = {begin_year=2000}, ["Estonia"] = {begin_year=1992}, ["Habsyah"] = {1972, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000, begin_year=1968}, ["Kepulauan Faroe"] = {begin_year=1984}, ["Fiji"] = {1968, 1972, 1980, 1984, 1988, 1992, begin_year=1964}, ["Finland"] = {1964}, ["Gabon"] = {begin_year=2008}, ["Gambia"] = {begin_year=2012}, ["Georgia"] = {begin_year=2008}, ["Jerman"] = {begin_year=1992}, ["Jerman Timur"] = {begin_year=1984, end_year=1984}, ["Jerman Barat"] = {begin_year=1960, end_year=1988}, ["Ghana"] = {begin_year=2004}, ["Yunani"] = {begin_year=1976}, ["Guatemala"] = {1980, 1992, 1996, 2000, begin_year=1976}, ["Guinea"] = {2012, begin_year=2004}, ["Guinea-Bissau"] = {begin_year=2012}, ["Haiti"] = {begin_year=2008}, ["Honduras"] = {begin_year=1996}, ["Hong Kong"] = {begin_year=1972}, ["Hungary"] = {1980, begin_year=1972}, ["Iceland"] = {begin_year=1980}, ["India"] = {1976, 1980, begin_year=1968}, ["Peserta Paralimpik Bebas"] = {1996, 2004, 2008, 2012, begin_year=1992}, ["Indonesia"] = {1992, begin_year=1976}, ["Iran"] = {begin_year=1988}, ["Iraq"] = {begin_year=1992}, ["Ivory Coast"] = {begin_year=1996}, ["Jamaica"] = {1976, begin_year=1968}, ["Jepun"] = {begin_year=1964}, ["Jordan"] = {1992, begin_year=1984}, ["Kazakhstan"] = {begin_year=1996}, ["Kenya"] = {1976, begin_year=1972}, ["Korea Utara"] = {begin_year=2012}, ["Korea Selatan"] = {begin_year=1968}, ["Kuwait"] = {begin_year=1980}, ["Kyrgyzstan"] = {begin_year=1996}, ["Laos"] = {2004, begin_year=2000}, ["Latvia"] = {begin_year=1992}, ["Lubnan"] = {2004, 2016, begin_year=2000}, ["Lesotho"] = {begin_year=2000}, ["Liberia"] = {begin_year=2012, 2016}, ["Libya"] = {begin_year=1996}, ["Liechtenstein"] = {1996, 2000, 2008, 2012, 2016, begin_year=1984}, ["Lithuania"] = {begin_year=1992}, ["Luxembourg"] = {1988, 2000, 2004, 2012, 2016, begin_year=1976}, ["Makau"] = {begin_year=1988}, ["Makedonia Utara"] = {begin_year=1996}, ["Madagascar"] = {2004, begin_year=2000}, ["Malawi"] = {begin_year=2012}, ["Malaysia"] = {1976, 1980, 1984, begin_year=1972}, ["Mali"] = {2004, begin_year=2000}, ["Malta"] = {1976, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004}, ["Mauritania"] = {2008, 2016, begin_year=2000}, ["Mauritius"] = {2000, begin_year=1996}, ["Mexico"] = {begin_year=1972}, ["Moldova"] = {begin_year=1996}, ["Mongolia"] = {begin_year=2000}, ["Montenegro"] = {begin_year=2008}, ["Maghribi"] = {begin_year=1988}, ["Mozambique"] = {begin_year=2012}, ["Myanmar"] = {1980, 1988, 1996, 2000, 2004, begin_year=1976}, ["Namibia"] = {1996, 2000, begin_year=1992}, ["Nepal"] = {begin_year=2004}, ["New Zealand"] = {begin_year=1968}, ["Nicaragua"] = {2008, begin_year=2004}, ["Niger"] = {begin_year=2004}, ["Nigeria"] = {begin_year=1992}, ["Norway"] = {1964}, ["Oman"] = {begin_year=1988}, ["Pakistan"] = {begin_year=1992}, ["Palestin"] = {begin_year=2000}, ["Panama"] = {begin_year=1992}, ["Papua New Guinea"] = {1988, 1992, 1996, 2004, begin_year=1984}, ["Peru"] = {1980, 1984, 1988, 1992, begin_year=1972}, ["Filipina"] = {1996, begin_year=1988}, ["Poland"] = {begin_year=1972}, ["Portugal"] = {1976, 1980, begin_year=1972}, ["Puerto Rico"] = {begin_year=1988}, ["Qatar"] = {begin_year=1996}, ["Pasukan Paralimpik Pelarian"] = {begin_year=2020}, ["Romania"] = {1976, 1980, 1984, 1988, 1992, begin_year=1972}, ["Rusia"] = {begin_year=1996, 2016, 2020}, ["Pasukan Bersatu"] = {begin_year=1992,end_year=1992}, ["Kesatuan Soviet"] = {begin_year=1988, end_year=1988}, ["Rwanda"] = {begin_year=2000}, ["Samoa"] = {begin_year=2000}, ["San Marino"] = {2016, begin_year=2012}, ["São Tomé dan Príncipe"] = {begin_year=2016}, ["Arab Saudi"] = {begin_year=1996}, ["Senegal"] = {begin_year=2004}, ["Serbia"] = {begin_year=2008}, ["Serbia dan Montenegro"] = {begin_year=2004, end_year=2004}, ["Seychelles"] = {1996, 2000, 2004, 2008, 2012, begin_year=1992}, ["Sierra Leone"] = {2000, 2004, 2008, begin_year=1996}, ["Singapura"] = {begin_year=1988}, ["Slovakia"] = {begin_year=1996}, ["Slovenia"] = {begin_year=1992}, ["Kepulauan Solomon"] = {2016, begin_year=2012}, ["Somalia"] = {begin_year=2016}, ["Afrika Selatan"] = {1980, 1984, 1988, begin_year=1964}, ["Sepanyol"] = {begin_year=1968}, ["Sri Lanka"] = {begin_year=1996}, ["Sudan"] = {1984, 1988, 1992, 1996, 2000, 2008, 2012, 2016, begin_year=1980}, ["Suriname"] = {begin_year=2004}, ["Syria"] = {begin_year=1992}, ["Tajikistan"] = {begin_year=2004}, ["Tanzania"] = {1996, 2000, begin_year=1992}, ["Thailand"] = {begin_year=1984}, ["Timor-Leste"] = {begin_year=2008}, ["Togo"] = {begin_year=2016}, ["Tonga"] = {begin_year=2000}, ["Trinidad dan Tobago"] = {1992, 1996, 2000, 2004, 2008, begin_year=1984}, ["Tunisia"] = {begin_year=1988}, ["Turki"] = {1996, begin_year=1992}, ["Turkmenistan"] = {begin_year=2000}, ["Uganda"] = {1980, 1984, 1988, 1992, begin_year=1972}, ["Ukraine"] = {begin_year=1996}, ["Emiriah Arab Bersatu"] = {begin_year=1992}, ["Uruguay"] = {begin_year=1992}, ["Uzbekistan"] = {begin_year=2004}, ["Vanuatu"] = {2004, 2016, begin_year=2000}, ["Venezuela"] = {1988, begin_year=1984}, ["Vietnam"] = {begin_year=2000}, ["Kepulauan Virgin"] = {begin_year=2012}, ["Yemen"] = {1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, begin_year=1992}, ["Yugoslavia"] = {1976, 1992, begin_year=1972, end_year=2000}, ["Zambia"] = {2004, 2016, begin_year=1996}, ["Zimbabwe"] = {1988, 1992, begin_year=1980}, }, ["Sukan Olimpik Remaja Musim Panas" or "Sukan Olimpik Belia Musim Panas"] = { 2010, 2014, 2018, ["Atlet Olimpik Bebas"] = {2018}, ["Kosovo"] = {begin_year=2018}, ["Atlet dari Kuwait"] = {2018}, ["Antillen Belanda"] = {2014}, ["Sudan Selatan"] = {begin_year=2018}, }, ["Sukan Olimpik Musim Sejuk"] = { 1924, 1928, 1932, 1936, 1948, 1952, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, 1992, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, 2026, ["Albania"] = {begin_year=2006}, ["Algeria"] = {1994, 1998, 2002, 2014, 2018, begin_year=1992, 2022, 2026}, ["Samoa Amerika"] = {1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, begin_year=1994, 2026}, ["Andorra"] = {begin_year=1976}, ["Argentina"] = {1932, 1936, 1956, begin_year=1928}, ["Armenia"] = {begin_year=1994}, ["Australia"] = {1948, begin_year=1936}, ["Azerbaijan"] = {begin_year=1998}, ["Belarus"] = {begin_year=1994}, ["Belgium"] = {1960, 1968}, ["Benin"] = {begin_year=2026}, ["Bermuda"] = {begin_year=1992, 2022, 2026}, ["Bolivia"] = {1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, begin_year=1956}, ["Bosnia dan Herzegovina"] = {begin_year=1994}, ["Brazil"] = {begin_year=1992}, ["Kepulauan Virgin British"] = {1988, 1992, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2018, 2022, begin_year=1984, 2026}, ["Bulgaria"] = {begin_year=1936}, ["Cameroon"] = {2006, 2010, 2014, 2018, 2022, begin_year=2002, 2026}, ["Kepulauan Cayman"] = {2018, 2022, begin_year=2010, 2026}, ["Chile"] = {1972, 1980, begin_year=1948}, ["China"] = {begin_year=1980}, ["Taipei Cina"] = {1980, begin_year=1972}, ["Colombia"] = {2014, begin_year=2010}, ["Costa Rica"] = {1994, 1998, 2010, 2014, 2018, 2022, begin_year=1980, 2026}, ["Croatia"] = {begin_year=1992}, ["Cyprus"] = {begin_year=1980}, ["Republik Czech"] = {begin_year=1994}, ["Czechoslovakia"] = {end_year=1992}, ["Denmark"] = {1956, 1972, 1976, 1980, 1984, begin_year=1948}, ["Dominica"] = {2018, 2022, begin_year=2014, 2026}, ["Timor-Leste"] = {begin_year=2014, 2026}, ["Ecuador"] = {begin_year=2018}, ["Mesir"] = {1988, 1992, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, begin_year=1984, 2026}, ["Eritrea"] = {begin_year=2018}, ["Estonia"] = {1932, 1948, 1952, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, begin_year=1928}, ["Habsyah"] = {2014, 2018, 2022, begin_year=2006, 2026}, ["Fiji"] = {1992, 1998, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, begin_year=1988, 2026}, ["Georgia"] = {begin_year=1994}, ["Jerman"] = {1948, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, begin_year=1928}, ["Jerman Timur"] = {begin_year=1968, end_year=1988}, ["Jerman Barat"] = {begin_year=1968, end_year=1988}, ["Ghana"] = {2014, begin_year=2010, 2026}, ["Yunani"] = {1960, begin_year=1936}, ["Guam"] = {1992, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, begin_year=1988, 2026}, ["Guatemala"] = {1992, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, begin_year=1988, 2026}, ["Guinea-Bissau"] = {begin_year=2026}, ["Haiti"] = {begin_year=2022}, ["Honduras"] = {1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, begin_year=1992, 2026}, ["Hong Kong"] = {begin_year=2002}, ["Iceland"] = {1972, begin_year=1948}, ["Peserta Olimpik Bebas"] = {2022, begin_year=2014}, ["India"] = {1972, 1976, 1980, 1984, 1994, begin_year=1964}, ["Iran"] = {1960, 1980, 1984, 1988, 1992, 1994, begin_year=1956}, ["Ireland"] = {1994, begin_year=1992}, ["Israel"] = {begin_year=1994}, ["Jamaica"] = {2006, begin_year=1988}, ["Jepun"] = {1948, begin_year=1928}, ["Kazakhstan"] = {begin_year=1994}, ["Kosovo"] = {begin_year=2018}, ["Kyrgyzstan"] = {begin_year=1994}, ["Kenya"] = {2010, 2014, begin_year=1998, 2022}, ["Latvia"] = {1932, 1948, 1952, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988}, ["Lebanon"] = {1994, 1998, begin_year=1948}, ["Liechtenstein"] = {1952, begin_year=1936}, ["Lithuania"] = {1932, 1936, 1948, 1952, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, begin_year=1928}, ["Luxembourg"] = {1932, 1948, 1952, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 2002, 2010, begin_year=1928}, ["Makedonia Utara"] = {begin_year=1998}, ["Madagascar"] = {2010, 2014, begin_year=2006}, ["Malaysia"] = {begin_year=2018}, ["Malta"] = {begin_year=2014}, ["Mexico"] = {1932, 1936, 1948, 1952, 1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1998, 2006, begin_year=1928}, ["Moldova"] = {begin_year=1994}, ["Monaco"] = {begin_year=1984}, ["Mongolia"] = {1976, begin_year=1964}, ["Montenegro"] = {begin_year=2010}, ["Maghribi"] = {1972, 1976, 1980, 1994, 1998, 2002, 2006, begin_year=1968}, ["Nepal"] = {2018, 2022, begin_year=2002, 2026}, ["Belanda"] = {1932, begin_year=1928}, ["Antillen Belanda"] = {begin_year=1988, end_year=1992}, ["New Zealand"] = {1956, 1964, begin_year=1952}, ["Nigeria"] = {begin_year=2018}, ["Korea Utara"] = {1968, 1976, 1980, 1994, 2002, 2014, 2022, begin_year=1964, 2026}, ["Pakistan"] = {begin_year=2010}, ["Paraguay"] = {2018, 2022, begin_year=2014, 2026}, ["Peru"] = {2018, begin_year=2010, 2026}, ["Filipina"] = {1976, 1980, 1984, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, begin_year=1972}, ["Portugal"] = {1956, 1960, 1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1992, 2002, begin_year=1952}, ["Puerto Rico"] = {2006, 2010, 2014, begin_year=1984}, ["ROC"] = {begin_year=2022,end_year=2022}, ["Romania"] = {1960, begin_year=1928}, ["Rusia"] = {2018, 2022, 2026, begin_year=1994}, ["San Marino"] = {1980, 1998, begin_year=1976}, ["Arab Saudi"] = {begin_year=2022}, ["Senegal"] = {1988, 1998, 2002, 2014, 2018, 2022, begin_year=1984, 2026}, ["Serbia"] = {begin_year=2010}, ["Singapura"] = {begin_year=2018, 2022}, ["Slovakia"] = {begin_year=1994}, ["Slovenia"] = {begin_year=1992}, ["Afrika Selatan"] = {1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1984, 1988, 1992, 2014, 2022, begin_year=1960}, ["Korea Selatan"] = {1952, begin_year=1948}, ["Kesatuan Soviet"] = {begin_year=1956, end_year=1988}, ["Sepanyol"] = {begin_year=1936}, ["Eswatini"] = {1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, begin_year=1992, 2026}, -- Formerly Swaziland ["Tajikistan"] = {2018, 2022, begin_year=2002, 2026}, ["Thailand"] = {2010, begin_year=2002}, ["Togo"] = {begin_year=2014, 2022, 2026}, ["Tonga"] = {begin_year=2014, 2022, 2026}, ["Trinidad dan Tobago"] = {2006, 2010, 2014, 2018, begin_year=1994}, ["Turki"] = {1952, 1972, 1980, begin_year=1936}, ["Ukraine"] = {begin_year=1994}, ["Pasukan Bersatu"] = {begin_year=1992, end_year=1992}, ["Emiriah Arab Bersatu"] = {begin_year=2026}, ["Pasukan Bersatu Jerman"] = {begin_year=1956, end_year=1964}, ["Uruguay"] = {2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, begin_year=1998}, ["Uzbekistan"] = {begin_year=1994}, ["Venezuela"] = {2010, 2018, 2022, begin_year=1998}, ["Kepulauan Virgin"] = {2010, 2018, begin_year=1988, 2026}, ["Yugoslavia"] = {1932, 1960, 1994, begin_year=1924, end_year=2002}, ["Zimbabwe"] = {2018, 2022, begin_year=2014, 2026}, }, ["Sukan Paralimpik Musim Sejuk"] = { 1976, 1980, 1984, 1988, 1992, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, 2026, ["Andorra"] = {begin_year=2002}, ["Argentina"] = {begin_year=2010}, ["Armenia"] = {begin_year=1998, 2022}, ["Azerbaijan"] = {begin_year=2022, 2026}, ["Belarus"] = {begin_year=1994, 2022}, ["Belgium"] = {1980, 1998, 2002}, ["Bosnia dan Herzegovina"] = {begin_year=2010}, ["Brazil"] = {begin_year=2014}, ["Bulgaria"] = {begin_year=1994, 2022}, ["Chile"] = {begin_year=2002}, ["China"] = {begin_year=2002}, ["Croatia"] = {begin_year=2002}, ["Republik Czech"] = {begin_year=1994}, ["Czechoslovakia"] = {end_year=1992}, ["Denmark"] = {begin_year=1980}, ["El Salvador"] = {begin_year=2026}, ["Estonia"] = {2006, 2010, 2014, 2018, begin_year=1992}, ["Georgia"] = {begin_year=2018}, ["Yunani"] = {begin_year=2002}, ["Haiti"] = {begin_year=2026}, ["Hungary"] = {2014, begin_year=2002, 2026}, ["Iceland"] = {1998, 2002, 2006, begin_year=1994}, ["Peserta Paralimpik Bebas"] = {begin_year=2018, 2022, 2026}, ["Iran"] = {begin_year=1998, 2026}, ["Israel"] = {begin_year=2022}, ["Itali"] = {begin_year=1980}, ["Kazakhstan"] = {begin_year=1994}, ["Kyrgyzstan"] = {begin_year=2014, 2018, 2026}, ["Latvia"] = {1998, 2002, 2010, 2014, 2018, begin_year=1994}, ["Liechtenstein"] = {1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, begin_year=1992}, ["Lithuania"] = {1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, begin_year=1994}, ["Mexico"] = {begin_year=2006}, ["Mongolia"] = {begin_year=2006}, ["Montenegro"] = {begin_year=2026}, ["Belanda"] = {2006, begin_year=1984}, ["New Zealand"] = {begin_year=1980}, ["Korea Utara"] = {2022, begin_year=2018, 2026}, ["Poland"] = {1980}, ["Puerto Rico"] = {begin_year=2022}, ["Romania"] = {begin_year=2010}, ["Rusia"] = {begin_year=1994, 2018, 2022}, ["Serbia"] = {begin_year=2010, 2022}, ["Slovakia"] = {begin_year=1994}, ["Slovenia"] = {2002, begin_year=1998}, ["Afrika Selatan"] = {2014, 2018, 2022, begin_year=1998, 2026}, ["Korea Selatan"] = {begin_year=1992}, ["Sepanyol"] = {begin_year=1984}, ["Tajikistan"] = {begin_year=2018, 2022, 2026}, ["Turki"] = {begin_year=2014, 2022, 2026}, ["Uganda"] = {1984, 1988, 1992, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018, 2022, 2026}, ["Ukraine"] = {begin_year=1998}, ["Uzbekistan"] = {begin_year=2014, 2022}, ["Yugoslavia"] = {end_year=1988}, }, ["Sukan Olimpik Belia Musim Sejuk" or "Sukan Olimpik Remaja Musim Sejuk"] = { 2012, 2016, 2020, ["Kepulauan Cayman"] = {2016, 2020}, ["Malaysia"] = {begin_year=2016}, ["Colombia"] = {begin_year=2016}, ["Timor-Leste"] = {2020}, ["Eritrea"] = {2016, 2020}, ["India"] = {2020}, ["Jamaica"] = {2020}, ["Kenya"] = {2020}, ["Monaco"] = {2020}, ["Maghribi"] = {2016}, ["Nepal"] = {2020}, ["Peru"] = {2016, 2020}, ["Filipina"] = {2016}, ["Uzbekistan"] = {2016}, }, ----- Misc / World ----- ["Sukan Deaflimpik Musim Panas"] = { 1924, 1928, 1931, 1935, 1939, 1949, 1953, 1957, 1961, 1965, 1969, 1973, 1977, 1981, 1985, 1989, 1993, 1997, 2001, 2005, 2009, 2013, 2017, 2021, ["Afghanistan"] = {begin_year=2017}, ["Argentina"] = {begin_year=1965}, ["Armenia"] = {begin_year=2001}, ["Australia"] = {begin_year=1953}, ["Austria"] = {begin_year=1931}, ["Belarus"] = {begin_year=1993}, ["Brazil"] = {begin_year=1993}, ["China"] = {begin_year=1989}, ["Colombia"] = {begin_year=1969}, ["Cyprus"] = {begin_year=1997}, ["Republik Czech"] = {begin_year=1993}, ["Czechoslovakia"] = {begin_year=1928, end_year=1993}, ["Denmark"] = {begin_year=1931}, ["Ecuador"] = {begin_year=2013}, ["Mesir"] = {begin_year=2013}, ["Estonia"] = {begin_year=1993}, ["Fiji"] = {begin_year=2005}, ["Yunani"] = {begin_year=1957}, ["Hong Kong"] = {begin_year=1985}, ["Iceland"] = {begin_year=1993, 2001, 2009, 2017}, ["Indonesia"] = {begin_year=2009}, ["Ireland"] = {begin_year=1973}, ["Israel"] = {begin_year=1957}, ["Kazakhstan"] = {begin_year=1997}, ["Kenya"] = {begin_year=1997}, ["Kyrgyzstan"] = {begin_year=2009}, ["Lithuania"] = {begin_year=1993}, ["Malaysia"] = {begin_year=1993, 1997, 2013}, ["Malta"] = {begin_year=2001}, ["Mexico"] = {begin_year=1965}, ["Moldova"] = {begin_year=1993}, ["Nepal"] = {begin_year=2013}, ["New Zealand"] = {begin_year=1957}, ["Filipina"] = {begin_year=2009}, ["Portugal"] = {begin_year=1993}, ["Saar"] = {begin_year=1953, end_year=1953}, ["Arab Saudi"] = {begin_year=2001}, ["Singapura"] = {begin_year=2001, 2017}, ["Slovenia"] = {begin_year=1993}, ["Afrika Selatan"] = {begin_year=1993}, ["Kesatuan Soviet"] = {begin_year=1957, 1985, end_year=1989}, ["Thailand"] = {begin_year=2005}, ["Turkmenistan"] = {begin_year=2001, 2009}, ["Uganda"] = {begin_year=1997, end_year=1997}, ["Amerika Syarikat"] = {begin_year=1935}, ["Uruguay"] = {begin_year=2001, end_year=2001}, ["Uzbekistan"] = {begin_year=1997}, ["Venezuela"] = {begin_year=1969}, ["Zambia"] = {begin_year=2013}, ["Zimbabwe"] = {begin_year=1993, end_year=1993}, }, ["Sukan Deaflimpik Musim Sejuk"] = { 1949, 1953, 1955, 1959, 1963, 1967, 1971, 1975, 1979, 1983, 1987, 1991, 1995, 1999, 2003, 2007, 2015, 2019, 2023, ["Australia"] = {begin_year=1975, 1991, 1995, 2003, 2015, 2019}, ["Austria"] = {begin_year=1953, 1971, 1975, 1979, 1983}, ["China"] = {begin_year=2007, 2019}, ["Republik Czech"] = {begin_year=1995}, ["Czechoslovakia"] = {1953, 1955, 1959, 1963, 1967, 1971, 1975, 1979, 1983, 1987, end_year=1993}, ["Perancis"] = {begin_year=1975, 2003, 2007}, ["Kazakhstan"] = {begin_year=2015}, ["Lithuania"] = {begin_year=1995, 2015, 2019}, ["Nepal"] = {begin_year=2019}, ["New Zealand"] = {begin_year=1987, end_year=1991}, ["Rusia"] = {begin_year=1995}, ["Slovenia"] = {begin_year=1995}, ["Kesatuan Soviet"] = {begin_year=1971, end_year=1991}, ["Amerika Syarikat"] = {begin_year=1967}, }, ["FEI World Equestrian Games"] = { 1990, 1994, 1998, 2002, 2006, 2010, 2014 }, ["Sukan Perpaduan Islam"] = { 2005, 2013, 2017, 2021, 2025, }, ["Pacific Games"] = { 1963, 1966, 1969, 1971, 1975, 1979, 1983, 1987, 1991, 1995, 1999, 2003, 2007, 2011, 2015, 2019, 2023, }, ["Pan American Games"] = { 1951, 1955, 1959, 1963, 1967, 1971, 1975, 1979, 1983, 1987, 1991, 1995, 1999, 2003, 2007, 2011, 2015, 2019, ["Antigua and Barbuda"] = {begin_year=1979}, ["Aruba"] = {begin_year=1987}, ["Bahamas"] = {begin_year=1955}, ["Barbados"] = {begin_year=1963}, ["Belize"] = {begin_year=1967}, ["Bermuda"] = {begin_year=1967}, ["Bolivia"] = {begin_year=1967}, ["British Virgin Islands"] = {begin_year=1983}, ["Canada"] = {begin_year=1955}, ["Cayman Islands"] = {begin_year=1987}, ["Costa Rica"] = {1963}, ["Dominica"] = {begin_year=1995}, ["Dominican Republic"] = {1963}, ["Netherlands Antilles"] = {begin_year=1959, end_year=2011}, ["Grenada"] = {begin_year=1987}, ["Guyana"] = {begin_year=1959}, ["Haiti"] = {1963}, ["Honduras"] = {begin_year=1975}, ["Nicaragua"] = {1955, 1963, 1979}, ["Paraguay"] = {1959, 1963}, ["Peru"] = {1955}, ["Saint Kitts and Nevis"] = {begin_year=1995}, ["Saint Lucia"] = {begin_year=1995}, ["Saint Vincent and the Grenadines"] = {begin_year=1991}, ["Suriname"] = {begin_year=1971}, ["Trinidad and Tobago"] = {1959}, ["Virgin Islands"] = {begin_year=1967}, }, ["Sukan Universiti Dunia Musim Panas"] = { 1959, 1961, 1963, 1965, 1967, 1970, 1973, 1975, 1977, 1979, 1981, 1983, 1985, 1987, 1989, 1991, 1993, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003, 2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017, 2019, 2021, 2025, ["Israel"] = {begin_year=1997}, ["Philippines"] = {begin_year=1965, 1970, 1973, 1975, 1977, 1979, 1981, 1983,1985,2005, 2009}, ["Malaysia"] = {1989, 1993, 2009, begin_year=1985}, }, ["Sukan Universiti Dunia Musim Sejuk"] = { 1960, 1962, 1964, 1966, 1968, 1972, 1978, 1981, 1983, 1985, 1987, 1989, 1991, 1993, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003, 2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017, 2019, 2023, 2025, ["Israel"] = {begin_year=2009, end_year=2009}, ["Philippines"] = {begin_year=2019}, ["Malaysia"] = {2013, 2015, 2023, begin_year=2011}, }, ["Kejohanan Akuatik Dunia"] = { 1973, 1975, 1978, 1982, 1986, 1991, 1994, 1998, 2001, 2003, 2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017, 2019, 2022, 2023, 2024, 2025, ["Albania"] = {2005, begin_year=2003}, ["Bermuda"] = {2017}, ["Cameroon"] = {2013, 2017, begin_year=2003}, ["Republic of the Congo"] = {2017}, ["Cayman Islands"] = {2013, begin_year=2003}, ["Democratic Republic of the Congo"] = {2015, 2017}, ["Ecuador"] = {2013}, ["Ethiopia"] = {2017}, ["Gabon"] = {2017}, ["Kuwait"] = {2011}, ["Lesotho"] = {2017}, ["Mauritania"] = {2013, 2015, 2017}, ["Monaco"] = {2013, begin_year=1994}, ["Myanmar"] = {2011, begin_year=2001}, ["Netherlands Antilles"] = {2005, begin_year=2003, end_year=2013}, ["Samoa"] = {2011, begin_year=2005}, ["San Marino"] = {2013, begin_year=1994}, ["Sierra Leone"] = {2011, begin_year=2005}, ["Sri Lanka"] = {2015, begin_year=1986}, ["Sudan"] = {2017}, ["Eswatini"] = {2013, begin_year=1998}, -- Formerly Swaziland ["Yemen"] = {2011, begin_year=2005}, }, ["Kejohanan Olahraga Dunia"] = { 1976, 1980, 1983, 1987, 1991, 1993, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003, 2005, 2007, 2009, 2011, 2013, 2015, 2017, 2019, 2022, 2023, ["Afghanistan"] = {begin_year=1983, 1987, 1991, 1993, 1995, 1997, 1999, 2001, 2005}, ["Albania"] = {begin_year=1983, 1987}, ["Algeria"] = {begin_year=1983}, ["American Samoa"] = {begin_year=1983}, ["Andorra"] = {begin_year=1991, 2011}, ["Angola"] = {begin_year=1983}, ["Anguilla"] = {begin_year=1983}, ["Antigua and Barbuda"] = {begin_year=1983}, ["Argentina"] = {begin_year=1983}, ["Armenia"] = {begin_year=1983}, ["Aruba"] = {begin_year=1983}, ["Athlete Refugee Team"] = {begin_year=2017, end_year=2017}, ["Austria"] = {begin_year=1983}, ["Authorised Neutral Athletes"] = {begin_year=2017, end_year=2019}, ["Azerbaijan"] = {begin_year=1983}, ["Bahamas"] = {begin_year=1983}, ["Bahrain"] = {begin_year=1983}, ["Bangladesh"] = {begin_year=1983}, ["Barbados"] = {begin_year=1983}, ["Belarus"] = {begin_year=1983}, ["Belgium"] = {begin_year=1983}, ["Belize"] = {begin_year=1983, 2013}, ["Benin"] = {begin_year=1983}, ["Bermuda"] = {begin_year=1983}, ["Bhutan"] = {begin_year=1983}, ["Bolivia"] = {begin_year=1983}, ["Bosnia and Herzegovina"] = {begin_year=1993}, ["Botswana"] = {begin_year=1983}, ["Brazil"] = {begin_year=1983}, ["British Virgin Islands"] = {begin_year=1983}, ["Brunei"] = {begin_year=1983}, ["Bulgaria"] = {begin_year=1983}, ["Burkina Faso"] = {begin_year=1983}, ["Burundi"] = {begin_year=1983}, ["Cambodia"] = {begin_year=1983}, ["Cameroon"] = {begin_year=1983}, ["Cape Verde"] = {begin_year=1983}, ["Cayman Islands"] = {begin_year=1983}, ["Central African Republic"] = {begin_year=1983}, ["Chad"] = {begin_year=1983}, ["Chile"] = {begin_year=1983}, ["China"] = {begin_year=1983}, ["Chinese Taipei"] = {begin_year=1980}, ["Colombia"] = {begin_year=1983}, ["Comoros"] = {begin_year=1983}, ["Cook Islands"] = {begin_year=1983}, ["Costa Rica"] = {begin_year=1983}, ["Croatia"] = {begin_year=1983}, ["Cuba"] = {begin_year=1983}, ["Czech Republic"] = {begin_year=1993}, ["Czechoslovakia"] = {begin_year=1983, end_year=1991}, ["Democratic Republic of the Congo"] = {begin_year=1983}, ["Denmark"] = {begin_year=1983}, ["Djibouti"] = {begin_year=1983}, ["Dominica"] = {begin_year=1983}, ["Dominican Republic"] = {begin_year=1983}, ["East Germany"] = {end_year=1987}, ["Ecuador"] = {begin_year=1983}, ["Egypt"] = {begin_year=1983}, ["El Salvador"] = {begin_year=1983}, ["Equatorial Guinea"] = {begin_year=1983}, ["Estonia"] = {begin_year=1993}, ["Eswatini"] = {begin_year=1983}, ["Ethiopia"] = {begin_year=1983}, ["Federated States of Micronesia"] = {begin_year=1983}, ["Fiji"] = {begin_year=1983}, ["French Polynesia"] = {begin_year=2009}, ["Gabon"] = {begin_year=1983}, ["Gambia"] = {begin_year=1983}, ["Georgia"] = {begin_year=1983, 2011}, ["Germany"] = {begin_year=1991}, ["Ghana"] = {begin_year=1983}, ["Gibraltar"] = {begin_year=1983}, ["Greece"] = {begin_year=1983}, ["Grenada"] = {begin_year=1983}, ["Guam"] = {begin_year=1983}, ["Guatemala"] = {begin_year=1983}, ["Guinea"] = {begin_year=1983}, ["Guyana"] = {begin_year=1983}, ["Haiti"] = {begin_year=1983}, ["Honduras"] = {begin_year=1983}, ["Hong Kong"] = {begin_year=1983}, ["Iceland"] = {begin_year=1983}, ["India"] = {begin_year=1983}, ["Indonesia"] = {begin_year=1983}, ["Iran"] = {begin_year=1983}, ["Iraq"] = {begin_year=1983}, ["Ireland"] = {begin_year=1980}, ["Ivory Coast"] = {begin_year=1983}, ["Jamaica"] = {begin_year=1983}, ["Japan"] = {begin_year=1983}, ["Jordan"] = {begin_year=1983}, ["Kazakhstan"] = {begin_year=1983}, ["Kenya"] = {begin_year=1983}, ["Kiribati"] = {begin_year=1983}, ["Kosovo"] = {begin_year=2015}, ["Kuwait"] = {begin_year=1983}, ["Kyrgyzstan"] = {begin_year=1983}, ["Laos"] = {begin_year=1983}, ["Latvia"] = {begin_year=1993}, ["Lebanon"] = {begin_year=1983, 2013}, ["Lesotho"] = {begin_year=1983}, ["Liberia"] = {begin_year=1983}, ["Liechtenstein"] = {begin_year=1983}, ["Lithuania"] = {begin_year=1993}, ["Luxembourg"] = {2011}, ["Macau"] = {begin_year=1983}, ["North Macedonia"] = {begin_year=1995}, ["Madagascar"] = {begin_year=1983}, ["Malaysia"] = {begin_year=1983}, ["Malawi"] = {begin_year=1983}, ["Maldives"] = {begin_year=1983}, ["Mali"] = {begin_year=1983}, ["Malta"] = {begin_year=1983}, ["Marshall Islands"] = {begin_year=1983,2015}, ["Mauritania"] = {begin_year=1983}, ["Mauritius"] = {begin_year=1983}, ["Moldova"] = {begin_year=1983}, ["Monaco"] = {begin_year=1983}, ["Mongolia"] = {begin_year=1983}, ["Montenegro"] = {begin_year=1983}, ["Morocco"] = {begin_year=1983}, ["Mozambique"] = {begin_year=1983}, ["Myanmar"] = {begin_year=1983}, ["Namibia"] = {begin_year=1983}, ["Nauru"] = {begin_year=1983}, ["Nepal"] = {begin_year=1983}, ["Netherlands Antilles"] = {begin_year=1983}, ["New Zealand"] = {begin_year=1983}, ["Nicaragua"] = {begin_year=1983}, ["Niger"] = {begin_year=1983}, ["Nigeria"] = {begin_year=1983}, ["North Korea"] = {begin_year=1983}, ["North Macedonia"] = {begin_year=1995}, ["Northern Mariana Islands"] = {begin_year=1983}, ["Norway"] = {begin_year=1983}, ["Oman"] = {begin_year=1983}, ["Palau"] = {begin_year=1983}, ["Pakistan"] = {begin_year=1983}, ["Palestine"] = {begin_year=1983}, ["Panama"] = {begin_year=1983}, ["Papua New Guinea"] = {begin_year=1983}, ["Paraguay"] = {begin_year=1983}, ["Peru"] = {begin_year=1983}, ["Philippines"] = {begin_year=1983}, ["Portugal"] = {begin_year=1980}, ["Puerto Rico"] = {begin_year=1983}, ["Qatar"] = {begin_year=1983}, ["Republic of the Congo"] = {begin_year=1983}, ["Romania"] = {begin_year=1983}, ["Russia"] = {2017, begin_year=1993, 2019}, ["Rwanda"] = {begin_year=1983}, ["Saint Kitts and Nevis"] = {begin_year=1983}, ["Saint Lucia"] = {begin_year=1983}, ["Saint Vincent and the Grenadines"] = {begin_year=1983}, ["Samoa"] = {begin_year=1983}, ["San Marino"] = {begin_year=1983}, ["São Tomé and Príncipe"] = {begin_year=1983}, ["Saudi Arabia"] = {begin_year=1983}, ["Senegal"] = {begin_year=1983}, ["Serbia"] = {begin_year=1983}, ["Seychelles"] = {begin_year=1983}, ["Sierra Leone"] = {begin_year=1983}, ["Singapore"] = {begin_year=1983}, ["Slovakia"] = {begin_year=1993}, ["Slovenia"] = {begin_year=1983}, ["Solomon Islands"] = {begin_year=1983}, ["Somalia"] = {begin_year=1983}, ["South Africa"] = {begin_year=1983}, ["South Korea"] = {begin_year=1983}, ["South Sudan"] = {begin_year=1983}, ["Soviet Union"] = {end_year=1991, 1980}, ["Sri Lanka"] = {begin_year=1983}, ["Sudan"] = {begin_year=1983}, ["Suriname"] = {begin_year=1983}, ["Syria"] = {begin_year=1983}, ["Tajikistan"] = {begin_year=1983}, ["Tanzania"] = {begin_year=1983}, ["Thailand"] = {begin_year=1983}, ["East Timor"] = {begin_year=1983}, ["Togo"] = {begin_year=1983}, ["Tonga"] = {begin_year=1983, 2017}, ["Trinidad and Tobago"] = {begin_year=1983}, ["Tunisia"] = {begin_year=1983}, ["Turkey"] = {begin_year=1983}, ["Turkmenistan"] = {begin_year=1983}, ["Turks and Caicos Islands"] = {begin_year=1983}, ["Uganda"] = {begin_year=1983}, ["Ukraine"] = {begin_year=1983}, ["United Arab Emirates"] = {begin_year=1983}, ["Uruguay"] = {begin_year=1983}, ["Uzbekistan"] = {begin_year=1983}, ["Vanuatu"] = {begin_year=1983}, ["Venezuela"] = {begin_year=1983}, ["Vietnam"] = {begin_year=1983}, ["Yemen"] = {begin_year=1983}, ["Yugoslavia"] = {begin_year=1980, end_year=1992}, ["West Germany"] = {end_year=1987}, ["Zaire"] = {begin_year=1983}, ["Zambia"] = {begin_year=1983}, ["Zimbabwe"] = {begin_year=1983}, }, ["Sukan Dunia"] = { 1981, 1985, 1989, 1993, 1997, 2001, 2005, 2009, 2013, 2017, 2022, ["Ukraine"] = {begin_year=1993}, }, ["World Indoor Championships in Athletics"] = { 1985, 1987, 1989, 1991, 1993, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003, 2004, 2006, 2008, 2010, 2012, 2014, 2016, 2018, ["Greece"] = {begin_year=1987}, }, ----- Malaysia ----- ["Sukan Malaysia"] = { 1986, 1988, 1990, 1992, 1994, 1996, 1998, 2000, 2002, 2004, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2016, 2018, 2022, 2024, 2026, 2028, }, } return { competitions = all_competitions, old_names = old_names, } qyrmnnfy8gg5rx39bi7u5i8ba8bxwrh 0 1042030 6925476 6924623 2026-08-11T16:18:51Z ~2026-42901-50 411553 /* Telefilem */ 6925476 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Hushairy Hussain | birth_name = Hushairy bin Hussein | birth_date = {{birth date and age|1976|8|30}} | birth_place = [[Bachok]], [[Kelantan]], [[Malaysia]] | other_names = {{hlist|Hushairi Husain|Ayie|Ayie Hushairi Hussain}} | occupation = Pelakon | education = Diploma Seni Persembahan & Drama | alma mater = [[Universiti Malaya]] (UM) | years_active = 2002–kini }} '''Hushairy Hussein''' (kadangkala dikreditkan sebagai '''Hushairi Husain'''; lahir 30 Ogos 1976) merupakan seorang pelakon lelaki Malaysia terkenal dengan hasil kerjanya dalam filem. Menerusi watak ''Izrail'' dalam filem ''[[Polis EVO]]'' (2015) lakonannya, beliau telah memenangi Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik di [[Festival Filem Malaysia ke-28]] dan [[Anugerah Skrin 2016]].<ref name="Terima pengiktirafan">{{cite news|url=https://gempak.com/artikel/2650/hushairi-husain-syukur-terima-pengiktirafan-menerusi-polis-evo|title=Hushairi Husain syukur terima pengiktirafan menerusi Polis EVO|author=Kamaruddin Razal|publisher=[[Astro Gempak]]|date=22 November 2016|accessdate=27 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.yahoo.com/news/hushairi-husain-wants-play-non-092600513.html|title=Hushairi Husain wants to play a non-Kelantanese role|trans-title=Hushairi Husain mahu lakonkan watak bukan Kelantan|publisher=The Hive Asia|date=6 September 2016|accessdate=27 November 2016|language=en|via=[[Yahoo! News]]}}</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2004 ! ''[[Pontianak Harum Sundal Malam]]'' | Kassim | Filem pertama |- | 2008 ! ''[[Budak Kelantan]]'' | Wak Jusoh | |- | 2012 ! ''[[Bunohan (filem)|Bunohan]]'' | Jolok | Juga sebagai jurubahasa |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Polis EVO]]'' | Izrail | antagonis utama |- ! ''[[Jejak Warriors]]'' | Kamal | |- | rowspan="2"|2019 ! ''[[Bikers Kental 2]]'' | Khunna Meliwat | |- ! ''[[Rise to Power: KLGU]]'' | Mus Rimau | |- | rowspan="4"|2020 ! ''[[M4M4]] | Pokwen | |- ! ''[[Mael Totey The Movie]]'' | Bapa Asif dan Yoe | |- ! ''[[Khaenak: Serangan Pocong]]'' | Dukun Siam | |- ! ''[[Saka Nan Sepi]]'' | Tok Kassim | |- | rowspan="2"|2022 ! ''Hantu Mok Joh'' | Cikgu Wan | |- ! ''[[35MM]]'' | Bahadur | Penampilan khas |- | rowspan="3"|2023 ! ''Duan Nago Bogho'' | Nulik | |- ! ''[[Coast Guard Malaysia: Ops Helang]]'' | Zali | |- ! ''Satu Hari Sebelum Raya'' | Yie | |- | rowspan="3"|2024 ! ''Yie Prehhh...'' | Jenal | |- ! ''Pemburu Saka'' | | |- ! ''[[Kahar: Kapla High Council]]'' | Dato' Abu Yamin | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Blood Brothers: Bara Naga]]'' | Ayah Mus | |- ! ''[[Banduan (filem)|Banduan]]'' | Sarjan Saiful | |- | TBA ! ''Nyimas Selendang Merah''<ref>{{cite news|url=https://trenzindonesia.com/2019/11/07/nyimas-selendang-merah-film-kolaborasi-indonesia-dan-malaysia/|title=Nyimas Selendang Merah, film kolaborasi Indonesia dan Malaysia|trans-title=Nyimas Selendang Merah, filem kerjasama Indonesia dan Malaysia|author=Sutrismo Buyil|publisher=Trenz Indonesia|date=7 November 2019|accessdate=27 November 2019|language=id}}</ref> | | Filem Malaysia-Indonesia, ''Dalam produksi'' |- |} ===Filem pendek=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | 2018 ! ''Nautika'' | Zul |- | 2024 ! ''Misi Ainaa'' | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2019 | ''[[Cemburu Seorang Perempuan]]'' | Dirinya sendiri | [[Astro Ria]] | Drama pertama |- | 2020 | ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | | [[Astro Citra]] | Episod: "Wolfen! Wolfen!" |- | 2023 | ''[[Projek: High Council]]'' | Dato' Abu Yamin | [[Astro Ria]] | |- | 2026 | ''[[Bulan Henti Bicara]]'' | Pak Karman | [[Astro Ria]] | | |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2021 ! ''[[KL Gangster: Underworld|KL Gangster: Underworld 2]]'' | Mus Rimau | [[Tencent Video|WeTV]] & [[Iflix]] | Drama web pertama |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV |- | 2003 ! ''Tongkat Tok Ali'' | | [[TV3]] |- | rowspan="3" | 2012 ! ''Sorok Bau Budu'' | Nik Arif | [[Astro Prima]] |- ! ''Tali'' | Azmi | [[TV2]] |- ! ''Sebuah Piala Seekor Kambing'' | Dollah Jin | [[Astro Prima]] |- | 2015 ! ''Gulai Kawah Empulur Pisang'' | | [[Astro Ria]] |- | rowspan="3" |2016 ! ''Stesen Serunding Sampan Seringgit'' | Hayun | [[TV1]] |- ! ''Batas'' | Faizal @ Doja | rowspan="2" | [[TV2]] |- ! ''Rantai'' |Mail |- | rowspan="2" |2019 !''Batin Aram-Aram'' | |[[TV1]] |- ! ''Komplot''<ref>{{cite news|url=https://www.utusanborneo.com.my/2019/09/19/aman-graseka-hushairi-hussain-dalam-telemovie-komplot-di-tv2|title=Aman Graseka & Hushairi Hussain dalam telemovie Komplot di TV2|publisher=[[Utusan Borneo]]|date=19 September 2019|accessdate=27 November 2019}}</ref> | Megat |[[TV2]] |- | rowspan="2"|2020 ! ''Bangkit'' | | [[TV1]] |- ! ''[[Tuan Petri Saadong]]'' | Awang Selamat | [[Astro Citra]] |- | 2022 ! ''[[Angah (telefilem)|Angah]]'' | Hamdan | rowspan="3"|[[Astro Ria]] |- | rowspan="2"|2023 ! ''Heist- Dil Fitri'' | Kahar |- ! ''Heist- Dil Adha'' | Jusoh Belut |- |2026 !''Seteguh Guillemard'' | |[[TV1]] |- |} ===Teater=== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Tajuk |- | 2016 ! ''Perempuan Perang''<ref>{{cite news|url=https://www.pressreader.com/malaysia/harian-metro/20160925/282780650986988|title=Aie kembali warnai teater|author=Sofiatul Shima Wan Chik|publisher=[[Harian Metro]]|date=25 September 2016|accessdate=27 November 2016|via=PressReader}}</ref> |- |} ==Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Karya tercalon ! Keputusan ! {{Tooltip|Ruj.|Rujukan}} |- |2012 | Anugerah Majlis Pengkritik Filem Kuala Lumpur 2012 | rowspan="2"|Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | rowspan="2"|''[[Bunohan (filem)|Bunohan]]'' | {{won}} | |- |2013 | [[Festival Filem Malaysia ke-25]] | {{nom}} | |- | rowspan="2"|2016 | [[Festival Filem Malaysia ke-28]] | rowspan="2"|Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | rowspan="2"|''[[Polis EVO]]'' | {{won}} | rowspan="2"|<ref name="Terima pengiktirafan"/> |- | [[Anugerah Skrin 2016]] | {{won}} |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|5334549}} {{Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (FFM)}} [[Kategori:Kelahiran 1976]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kelantan]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon pentas Malaysia]] [[Kategori:Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (Filem) Anugerah Skrin|2016]] [[Kategori:Alumni Universiti Malaya]] 40pdalhb7vm4y7ai7yy7aws5bv2vne9 0 1045930 6925437 6783757 2026-08-11T14:54:22Z Itz .k1me3 388031 /* Transit */ 6925437 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- Basic info ----------------> | official_name = Antara Gapi, Selangor | other_name = | native_name = <!-- for cities whose native name is not in English --> | settlement_type = Penempatan | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = AntaraGapiGatewayNight.jpg | imagesize = 300px | image_caption = Persiaran Antara Gapi | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_shield = Antara_Gapi_Logo.png | shield_size = 250px | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | image_map = Hulu_Selangor_District_Selangor_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Antara_Gapi_Highlighted.svg | mapsize = 250px | map_caption = Kedudukan dalam [[Hulu Selangor|Daerah Hulu Selangor]] dan Negeri [[Selangor]] | image_map1 = | mapsize1 = | map_caption1 = | image_dot_map = | pushpin_map = Malaysia Selangor#Malaysia West#Malaysia | pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> | subdivision_type = Negara | subdivision_name = Malaysia | subdivision_type1 = Negeri | subdivision_name1 = [[Selangor]] | subdivision_type2 = Daerah | subdivision_name2 = [[Hulu Selangor]] | subdivision_type3 = Mukim | subdivision_name3 = [[Ulu Yam|Hulu Yam]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = Pihak Berkuasa Tempatan | leader_name = [[Majlis Perbandaran Hulu Selangor]] | leader_title1 = | leader_name1 = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | unit_pref = Imperial | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox settlement for details on automatic unit conversion-->| area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = [[Waktu Piawai Malaysia|MYT]] | utc_offset = +8 | timezone_DST = Not observed | utc_offset_DST = +8 | coordinates = {{Coord|3|28|N|101|38|E|region:MY_type:city_source:GNS-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = 80 | elevation_ft = 262 <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = [[Senarai poskod di Malaysia|ZIP code]] | postal_code = 48200 | area_code = 3-6081 | area_code_type = | blank_name = | blank_info = | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = | pop_est_as_of = | pop_est_footnotes = | population_est = }} '''Antara Gapi''' ialah sebuah pertumbuhan terancang yang terletak di [[Serendah|Serendah, Selangor]], lebih kurang {{convert|29|km|mi}} utara dari [[Kuala Lumpur]] dan {{convert|17|km|mi}} dari [[Genting Highlands]]. Antara Gapi ditubuhkan oleh [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] (PKNS). Antara Gapi termasuk dalam mukim [[Ulu Yam|Hulu Yam]],tetapi ia terletak di [[Serendah]]. Terdiri daripada 1,947 buah rumah dan 111 unit kedai, Antara Gapi merupakan salah satu daripada kawasan perumahan terancang terbesar di [[Serendah]] dan [[Hulu Selangor]]. [[Perbadanan Kemajuan Negeri Selangor]] (PKNS) terus memajukan Antara Gapi dan mempunyai pelan masa depan strategik buat Antara Gapi. Antara Gapi merupakan sebuah kawasan pertumbuhan yang agak baharu. Bermulanya pada awal tahun 1998, PKNS memasuki tapak bagi kerja-kerja pembangunan yang dibahagikan kepada 6 seksyen. ==Jaringan Lebuhraya dan Transit== ===Lebuhraya=== Antara Gapi terletak pada [[Laluan Persekutuan Malaysia 1]] {{JKR|1}} di KM28 Kuala Lumpur-Ipoh. Laluan Persekutuan 1 ini menghubungkan Antara Gapi ke [[Pusat Bandaraya Kuala Lumpur]] secara terus. Sepanjang jalan ini terdapat kemudahan seperti [[Jalan Pintasan Rawang|Rawang Bypass]] yang memintas kesesakan sekaligus mempercepatkan perjalanan, persimpangan terus ke LATAR {{MES-E|25}}, dan juga persimpangan terus ke MRR2 {{JKR|28}}. Bagi [[Damansara]], [[Shah Alam]] dan [[Subang Jaya]], GCE {{MES-E|35}} menghubungkan Antara Gapi melalui LATAR {{MES-E|25}} ataupun secara terus menggunakan {{MES-E|1}}. [[File:PersimpanganE1ShahAlam Rawang.jpg|thumb|Persimpangan 103 Shah Alam menunjuk arah ke Rawang (Antara Gapi).]] Bagi akses ke [[PLUS Expressways]] {{MES-E|1}}, persimpangan terdekat adalah Persimpangan [[Bandar Sungai Buaya|Sungai Buaya]] {{MES-EXIT|117}}. Antara Gapi juga dihubungkan terus ke {{JKR(B)|23}} melalui gerbang belakangnya. Jalan {{JKR(B)|23}} ini menghubungkan Antara Gapi dan [[Gombak]] secara terus ke arah selatan. Ke arah utara, jalan ini menghubungkan Antara Gapi ke [[Genting Highlands]] melalui {{JKR(B)|66}} [[Jalan Batang Kali-Genting Highlands]] yang memakan masa 30 minit. [[File:FT1PersimpanganBatangKali GentingHighlands.png|thumb|Persimpangan ke arah Genting Highlands dari Antara Gapi melalui {{JKR(B)|66}}]] ===Transit=== Dari segi transit, kemudahan [[KTM Komuter]] dapat ditemukan di stesen {{KLRT color code|KA|11}} [[Stesen Komuter Serendah|KTM Serendah]] yang lerletak pada KM26 Laluan Persekutuan 1 {{JKR|1}}, {{convert|2|km|mi}} dari Antara Gapi. KTM Komuter ini menghubungkan Antara Gapi kepada jaringan [[Rapid KL]] melalui MRT {{rint|my|12}} ('''<span style="color:#{{rcr|KLRT|12}};">yellow</span>''') [[Laluan Putrajaya]] di stesen pertukaran {{KLRT color code|KA|08}}{{KLRT code|PY|03}} {{stn|Sungai Buloh}}. [[KTM ETS]] pula boleh diakses di stesen [[File:Electrictrainservicelogo.png|KTM_ETS_Logo|50px]] [[Stesen keretapi Batang Kali|KTMB Batang Kali]] yang berjarak {{convert|6|km|mi}} dari Antara Gapi. Stesen ini merupakan stesen KTMB yang mempunyai perkhidmatan [[KTM ETS]] terdekat selain Stesen [[Stesen Keretapi Rawang|KTMB Rawang]]. [[KTM ETS]] juga boleh diakses di stesen [[File:Electrictrainservicelogo.png|KTM_ETS_Logo|50px]] [[Stesen Keretapi Rawang|KTMB Rawang]] yang merupakan {{convert|14|km|mi}} dari Antara Gapi melalui Laluan Persekutuan 1 ataupun dengan menggunakan KTM Komuter dari {{KLRT color code|KA|11}}Serendah ke {{KLRT color code|KA|10}}Rawang. Bagi rangkaian Bas Smart Selangor, Antara Gapi merupakan terminus bagi laluan bas HS02.<ref>{{Cite journal|last=Fathil|first=Sheeda|date=3 Jan 2024|title=Empat laluan Bas Smart Selangor dipinda di Hulu Selangor|url=https://www.selangor.gov.my/huluselangor.php/pages/view/3691}}</ref> ==Kawasan Komersial== Antara Gapi mempunyai dua pembangunan utama berkaitan perniagaan pada masa kini, iaitu Gapi Avenue yang dimajukan PKNS dan juga Laman Gapimas yang dimajukan YPS Development, Sdn Bhd. Kawasan perniagaan ini menjadi teras perkembangan di Antara Gapi dengan kemudahan membeli belah, restoran dan perkhidmatan kediaman. Setakat April 2023, perniagaan yang terdapat di Antara Gapi adalah antara berikut: Gapi Avenue :[[7-Eleven]] dan 7Café :ZUS Coffee :Restoran Gapi Corner :99 Speedmart :YONO! Cafe :McDonald's : Laman Gapimas :MR. DIY :Eco-Shop :Aneka :Segi Fresh :SP Care Health Clinic :Tealive :Stesen Minyak [[Shell plc|Shell]] ==Kejiranan== Perumahan di Antara Gapi terbahagi kepada 6 Seksyen berdasarkan masa pembinaan, ciri perumahan dan topografi yang berbeza. Perumahan yang terdapat di Antara Gapi terdiri daripada lot perumahan tunggal (''single-family homes''), rumah jenis bersambung (''townhomes'') dan rumah jenis berkembar (''duplex''). Kemudahan kejiranan yang wujud termasuk Tasik Antara Gapi di Seksyen 2A, 7 taman permainan, laluan pejalan kaki sejumlah 10km dan plaza Gapi Avenue. Setakat 2025, PKNS sedang giat membangunkan Seksyen 6 A dan C, Seksyen 2, dan Seksyen 3 A dan B. Di sebahagian Seksyen 1 E dan D, terdapat pembangunan perumahan yang sedang didirkan pemaju-pemaju luar. Tasik Antara Gapi juga sedang melalui proses menaiktaraf kini. Manakala kemudahan clubhouse dan dewan banquet adalah dalam perancangan PKNS. [[File:AntaraGapiBirdviewRender.jpg|thumb|800px|Render pandangan mata burung.]] ==Pendidikan== Antara Gapi termaktub di bawah kawasan pentadbiran PPD Hulu Selangor di bawah [[Kementerian Pendidikan Malaysia|KPM]]. Pertumbuhan ini setakat ini hanya mempunyai satu sekolah. *Sekolah Kebangsaan Antara Gapi (Darjah 1-6) Tapak tanah untuk pembinaan sebuah sekolah menengah (pendidikan menengah/''secondary education'') telah disertakan di dalam pelan utama. Namun, tiada apa-apa pelan terdekat untuk memulakan pembinaannya. ==Geografi== Antara Gapi secara geografi terletak di [[Serendah]], tetapi ia terletak di dalam mukim [[Ulu Yam]]. ==Rujukan == https://www.pkns.gov.my/en/aspirasi-bil-2-tahun-2023/ {{Selangor}} [[Kategori:Bandar di Selangor]] __INDEX__ no1sy97uq96d9n0zujnhzfu5jib7xts 0 1046269 6925788 6924897 2026-08-12T08:10:59Z ~2026-41497-31 410033 6925788 wikitext text/x-wiki Berikut merupakan saluran-saluran yang terdapat di '''[[Astro (televisyen satelit)|Astro]]'''<ref>[https://www.lyngsat.com/packages/Astro_lcn.html Astro on Measat 3b/3d at 91.5°E] LyngSat.</ref> == Saluran televisyen == {{colorbox|}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi biasa (SD); boleh didapati oleh '''semua pelanggan'''. {{colorbox|#faebd7||}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi tinggi (HD); tersedia kepada pelanggan '''[[Astro B.yond]], Ultra Box dan Ulti Box''' sahaja. {{colorbox|pink}} Saluran-saluran yang disorotkan dengan warna ini adalah saluran televisyen berdefinisi ultra tinggi (UHD); tersedia kepada pelanggan '''Ultra Box''' sahaja. === Aneka Melayu === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 101_HD | [[TV1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 102_HD | [[TV2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 103 | [[TV3|TV3 SD]] | {{Na}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 104_HD | [[Astro Ria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 105_HD | [[Astro Prima]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 106_HD | [[Astro Oasis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 108_HD | [[Astro Citra]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 112_HD | [[Astro Rania]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 113_HD | [[Astro Aura]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 114_HD | [[TV AlHijrah]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 116_HD | [[Colors HD|Colors Hindi]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 117_HD | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 122_HD | [[TVS (saluran TV Malaysia)|TVS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 146_HD | [[TV Okey|OKEY]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 147 | [[DidikTV KPM|DidikTV KPM SD]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 148 | [[8TV|8TV SD]] | {{Na}} | {{Ya}} |- ! 149 | [[TV9|TV9 SD]] | {{Na}} | {{Ya}} |} === Aneka India === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 201_HD | [[Astro Vaanavil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 202_HD | [[Astro Vinmeen]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 203_HD | [[Astro Vellithirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 211_HD | [[Sun TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 212_HD | [[Sun Music]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 214 | [[:en:Adithya TV|Adithya TV SD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 215_HD | [[:en:Sun News (Indian TV Channel)|Sun News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 216_HD | [[KTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 217_HD | Sun Life | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 221_HD | [[Star Vijay]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 222_HD | [[:en: Colors Tamil|Colors Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 223_HD | [[:en:Zee Tamil|Zee Tamil]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 241_HD | [[Astro Thangathirai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Aneka Cina === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 300_HD | [[IQiyi|iQIYI]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 305_HD | [[TVB Classic Channel|TVB Classic]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 306_HD | [[Astro AEC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 308_HD | [[Astro QJ]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 309_HD | [[Celestial Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 310_HD | [[TVB Jade]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 311_HD | [[Astro AOD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 316_HD | [[:en:Chung T' ien Television|CTi Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 317_HD | [[TVB Entertainment News Channel|TVB Entertainment News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 319_HD | [[TVB Xing He]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 320_HD | [[TVBS-Asia|TVBS Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |- ! 321 | [[Celestial Movies|CCM SD]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 325_HD | [[Phoenix Television|Phoenix Chinese Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 326_HD | [[Phoenix InfoNews Channel]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 333_HD | [[Astro Hua Hee Dai]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 335_HD | [[CCTV-4]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Korea & Jepun === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 392_HD | [[KBS World]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 393_HD | [[Astro Daebak]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 395_HD | [[TVN (Asia)|tvN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 396_HD | [[:en:K-Plus|K-Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 398_HD | [[NHK|NHK World Premium]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Filem === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 401_HD | [[:en:HITS Movies|HITS Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 404_HD | [[Astro Boo]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 411_HD | [[Astro Showtime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 412_HD | [[Astro FAM Time]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 413_HD | [[Astro Showcase]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 414_HD | [[:en:Rock Action (TV Channel)|Rock Action]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 415_HD | [[Rock X Stream]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 416_HD | [[tvN Movies]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Berita === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 501_HD | [[Astro Awani]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 502_HD | [[Bernama TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 503_HD | [[CGTN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 505_HD | [[Berita RTM]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 511_HD | [[CNN International]] | {{Ya}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 512_HD | [[BBC News Channel|BBC News]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 513_HD | [[Al Jazeera English]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 515_HD | [[CNA]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 516_HD | [[CNBC Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 517_HD | [[Bloomberg Television]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 518_HD | [[Australia Network|ABC Australia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Pembelajaran === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:pink" ! 549_UHD | [[:en:Love Nature|Love Nature 4K]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 550_HD | [[:en:Love Nature|Love Nature]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 552_HD | [[Discovery Channel|Discovery]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 553_HD | [[:en:Discovery Asia|Discovery Asia]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 554_HD | [[:en:BBC Earth (TV Channel)|BBC Earth]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 555_HD | [[History (saluran TV Asia Tenggara)|History]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 556_HD | [[:en:CGTN Documentary|CGTN Documentary]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Kanak-Kanak === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 603_HD | [[Astro Tutor TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 611_HD | [[Astro Ceria]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 615_HD | [[Cartoon Network Malaysia|Cartoon Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 616_HD | [[Nickelodeon Malaysia|Nickelodeon]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 617_HD | [[Nick Jr.]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 618_HD | [[Moonbug]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 619_HD | [[:en:Blippi|Blippi & Friends]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Inggeris === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 701_HD | [[AXN]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 702_HD | [[:en:HITS Now|HITS Now]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 703_HD | [[Lifetime Channel|Lifetime]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 706_HD | [[HITS]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 707_HD | [[:en:TLC (TV Network)|TLC]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 709_HD | [[Asian Food Network]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 714_HD | [[Crime & Investigation Network (Asia Tenggara)|Crime + Investigation]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 715_HD | [[:en:HGTV|HGTV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |} === Sukan === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 801_HD | [[Astro Arena]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | 802_HD | [[Astro Arena 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" | [[Astro Stadium]]* | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 803_HD | [[Astro Arena Bola]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 804_HD | [[Astro Arena Bola 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:pink" ! 805_UHD | [[Astro Sports UHD]] | {{Na}} | {{Na}} |-style="background:#faebd7" ! 806_HD | [[Sukan+]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 810_HD | [[Astro Grandstand]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 811_HD | [[Astro Premier League]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 812_HD | [[Astro Premier League 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 814_HD | [[Astro Football]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 815_HD | [[Astro Badminton]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 817_HD | [[Astro Sports Plus]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 819_HD | [[Astro Tennis]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 820_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 1]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 821_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 2]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 822_HD | [[:en:beIN Sports|beIN Sports 3]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 826_HD | [[W-Sport]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 831_HD | [[Astro Golf]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 832_HD | [[:en:Cricbuzz TV|Cricbuzz TV]] | {{Ya}} | {{Ya}} |-style="background:#faebd7" ! 833_HD | Premier Sports | {{Ya}} | {{Ya}} |} ''*Akan Datang === Saluran tambahan === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama !! Catatan |-style="background:#faebd7" ! 472_HD | rowspan="16" | [[Astro First]] | rowspan="16" | Perlu menempah filem di aplikasi My Astro |- ! 473_HD |- ! 474_HD |- ! 475_HD |- ! 476_HD |- ! 477_HD |- ! 478_HD |- ! 479_HD |- ! 482_HD |- ! 483_HD |- ! 484_HD |- ! 485_HD |- ! 486_HD |- ! 487_HD |- ! 488_HD |- ! 489_HD |} === Saluran Astro Biz Eksklusif === {| class="wikitable" ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 900_HD | [[France 24|France 24 French]] |-style="background:#faebd7" ! 901_HD | Lifestyle |-style="background:#faebd7" ! 902_HD | Local |-style="background:#faebd7" ! 903_HD | Asian |-style="background:#faebd7" ! 904_HD | Movies |} === Perkhidmatan interaktif === {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama |-style="background:#faebd7" ! 741 | [[Netflix]]* |} ''*Hanya tersedia di Ultra Box & Ulti Box. === Saluran khas === *Dipertontonkan secara percuma atau berbayar untuk masa yang terhad. {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! Tempoh siaran !! [[Astro Go|Astro GO]] !! [[Astro NJOI|NJOI]] |-style="background:#faebd7" ! 100_HD | Astro 30 | Akan Datang | Tiada Maklumat | Tiada Maklumat |} === OTT Eksklusif === *Saluran-saluran ini tersedia untuk ditonton secara eksklusif di aplikasi Astro GO, atau melalui khidmat penstriman lain dengan pautan akaun Astro ID mengikut langganan pakej TV Astro sedia ada. {| class="wikitable" |+ ! OTT !! Nama |-style="background:#faebd7" ! rowspan="2" | [[Astro Go|Astro GO]] | [[DW (TV)|DW English]] |-style="background:#faebd7" | [[France 24|France 24 English]] |-style="background:#faebd7" ! beIN Sports Connect | [[:en:MUTV (Manchester United F.C.)|MUTV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="19" | TVBAnywhere+ | [[TVB Jade|TVB Jade (Hong Kong Time Zone)]] |-style="background:#faebd7" | TVB Lifestyle |-style="background:#faebd7" | [[:en:TVB News Channel|TVB News Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[Arirang TV]] |-style="background:#faebd7" | [[NHK World|NHK World Japan]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-6|China Movie Channel]] |-style="background:#faebd7" | GBA Satellite TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zhejiang Television|ZTV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Shenzhen Satellite Television|Shenzhen TV International]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Cross Strait Television|Fujian Strait TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Anhui Television|Anhui International]] |-style="background:#faebd7" | CCTV Entertainment |-style="background:#faebd7" | [[:en:Dragon Television|Shanghai Dragon TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Jiangsu Broadcasting Corporation|JSBC International]] |-style="background:#faebd7" | Guangxi International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Hunan Television|Hunan TV International]] |-style="background:#faebd7" | BTV International |-style="background:#faebd7" | [[:en:Yunnan Television|Yunnan TV International Channel]] |-style="background:#faebd7" | [[CCTV-11|CCTV Opera]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="10" | ZEE5 | [[:en:And TV|&TV]] |-style="background:#faebd7" | Zee Bollywood |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Cinema|Zee Cinema ME]] |-style="background:#faebd7" | Zee Cinemalu |-style="background:#faebd7" | Zee Kannada |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Keralam|Zee Keralam]] |-style="background:#faebd7" | Zee Marathi |-style="background:#faebd7" | Zee Talkies |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee Thirai|Zee Thirai]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Zee TV|Zee TV]] |-style="background:#faebd7" ! rowspan="17" | Sun NXT | [[:en:Gemini Comedy|Gemini Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Life|Gemini Life]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Movies|Gemini Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini Music|Gemini Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Gemini TV|Gemini TV]] |-style="background:#faebd7" | Public TV |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Bangla|Sun Bangla]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Marathi|Sun Marathi]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Sun Neo|Sun Neo]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Comedy|Surya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Movies|Surya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya Music|Surya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Surya TV|Surya TV]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Comedy|Udaya Comedy]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Movies|Udaya Movies]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya Music|Udaya Music]] |-style="background:#faebd7" | [[:en:Udaya TV|Udaya TV]] |} == Saluran radio == {| class="wikitable" |+ ! Saluran !! Nama !! [[SYOK]] |- ! 852 | [[Hitz (stesen radio)|Hitz]] | {{ya}} |- ! 853 | [[My (stesen radio)|MY]] | {{ya}} |- ! 854 | [[Lite (stesen radio)|Lite]] | {{ya}} |- ! 855 | [[Mix (stesen radio)|Mix]] | {{ya}} |- ! 856 | [[Era (stesen radio)|Era]] | {{ya}} |- ! 857 | [[Sinar (stesen radio)|Sinar]] | {{ya}} |- ! 858 | [[Melody (stesen radio)|Melody]] | {{ya}} |- ! 859 | [[Raaga (stesen radio)|Raaga]] | {{ya}} |- ! 860 | [[SYOK Classic Rock]] | {{ya}} |- ! 861 | [[SYOK Gold]] | {{ya}} |- ! 862 | [[SYOK Opus]] | {{ya}} |- ! 863 | [[Gegar (stesen radio)|THR Gegar]] | {{ya}} |- ! 864 | [[SYOK India Beat]] | {{ya}} |- ! 865 | [[SYOK Jazz]] | {{ya}} |- ! 866 | [[SYOK Osai]] | {{ya}} |- ! 867 | [[Radio Bayu|SYOK Bayu]] | {{ya}} |- ! 868 | [[Radio Kenyalang|SYOK Kenyalang]] | {{ya}} |- ! 869 | [[Nasional FM]] | {{na}} |- ! 870 | [[Sabah V FM]] | {{na}} |- ! 871 | Wai FM | {{na}} |- ! 872 | [[TraXX FM|Traxx FM]] | {{na}} |- ! 873 | [[Minnal FM]] | {{na}} |- ! 874 | [[Ai FM]] | {{na}} |- ! 875 | [[Asyik FM]] | {{na}} |- ! 876 | [[Zayan (stesen radio)|Zayan]] | {{ya}} |- ! 877 | [[GoXuan (stesen radio)|Go Xuan]] | {{ya}} |} === [[SYOK]] Eksklusif === {| class="wikitable" |+ ! Nama |- | [[Astro Awani|Astro Awani Radio]] |- | [[BBC News|BBC World News]] |- | [[KBS World|KBS World Radio]] |} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * [https://content.astro.com.my/ Laman Web rasmi] {{Astro All Asia Networks plc}} {{Saluran televisyen di Malaysia}} {{Saluran Astro}} [[Kategori:Senarai penyiaran]] |} kv885jkmtfhunnwpx7v2w0p8sci0qbv 0 1057601 6925486 6922263 2026-08-11T17:28:27Z Syariah10 368991 /* Drama web */ 6925486 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Creative Skill Solution Sdn. Bhd. | logo = | type = | traded_as = | image = | former_name = | genre = | fate = | predecessor = | successor = | foundation = {{start date and age|2012|1|20|df=yes}} | founder = | defunct = | location = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | locations = | area_served = | key_people = {{ubl|Suriyati Sidek|Azlina Sanimin}} | industry = Penerbitan televisyen | products = [[Rancangan televisyen]] | production = | services = | revenue = | operating_income = | net_income = | aum = | assets = | equity = | owner = | num_employees = | parent = | slogan = | divisions = | subsid = | homepage = | footnotes = | intl = }} '''Creative Skill Solution Sdn. Bhd.''' ialah sebuah syarikat penerbitan televisyen Malaysia yang berpangkalan di [[Kuala Lumpur]] dan diasaskan pada 2012 oleh Suriyati Sidek dan Azlina Sanimin.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/05/580879/lega-boleh-sambung-penggambaran-suriyati-sidek|title='Lega boleh sambung penggambaran' - Suriyati Sidek|author=Najiy Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=20 Mei 2020|accessdate=8 Jun 2020}}</ref> ==Filemografi== ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Saluran TV |- | 2013 ! ''[[Janji Adam]]'' | rowspan="2"|Aidilfitri Mohd Yunos | [[Zul Ariffin]], [[Zoey Rahman]] [[Elfaeza Ul Haq]] | rowspan="5"|[[TV3]] |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]'' | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]] |- ! ''[[Romi Cinta Julia]]'' | rowspan="3"|Kas Roshan | [[Saharul Ridzwan]], [[Aisya Hasnaa]] |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Hati Perempuan]]'' | [[Mia Ahmad]], [[Saharul Ridzwan]], [[Hafreez Adam]] |- ! ''[[Tabir Zulaikha]]'' | [[Tasha Shilla]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Shahz Jaszle]] |- | rowspan="4"|2016 ! ''[[Ainur Mardhiyah (drama)|Ainur Mardhiyah]]'' | Zamri Zakaria | [[Sura Sojangi]], [[Zahiril Adzim]] | [[TV9]] |- ! ''[[Sayangku Kapten Mukhriz]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Raja Afiq]], [[Niena Baharun]] | rowspan="4"|[[TV3]] |- ! ''[[Patahnya Sebelah Sayap]]'' | Ayie Mustafa | [[Ummi Nazeera]], [[Aeril Zafrel]], [[Izzue Islam]] |- ! ''[[Sweetie Nanie]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Aidit Noh]], [[Nadia Brian]] |- | 2017 ! ''[[Kekasih Paksa Rela]]'' | rowspan="4"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Remy Ishak]], [[Intan Najuwa]], [[Ain Edruce]] |- | 2018 ! ''[[Cintaku di Bumi Izmir]]'' | [[Hefny Sahad]], [[Raysha Rizrose]] | [[Unifi TV]] |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Tuan Danial]]'' | [[Idris Khan]], [[Intan Najuwa]] | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''[[Adam Chempaka]]'' | [[Adam Lee]], [[Sweet Qismina]], [[Zera Hariz]] |- ! ''[[Suamiku Mr. Blind]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Nazrief Nazri]], Janisa Jalil, [[Zoey Rahman]], [[Intan Najuwa]] | [[Hypp Sensasi]] |- | 2020 ! ''[[Pink Smile (drama)|Pink Smile]]'' | Ayie Mustafa | [[Fattah Amin]], [[Sweet Qismina]], Izzat Mushtaq, [[Intan Najuwa]] | rowspan="3"|[[TV3]] |- | rowspan="3"|2021 ! ''[[Kisah Cinta Rumi]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Khai Bahar]], [[Riena Diana]] |- ! ''[[Kekasih Hati Mr Bodyguard]]'' | {{plainlist| * Nizam Zakaria * Emi Suffian Sabhe }} | [[Redza Rosli]], [[Sharifah Rose]] |- ! ''[[Kuali Mentua Lauk Menantu]]'' | Muhammad '''Riza Baharudin''' | [[Hafreez Adam]], [[Afifah Nasir]] | [[TV2]] |- | rowspan="4"|2022 ! ''[[Do You Love Me, Captain?]]'' | Adam Hamid [[Idora Abdul Rahman]] | [[Ali Reza Kavoossi]], [[Sharifah Rose]] | rowspan="11"|[[TV3]] |- ! ''[[Kerana Aku Isteri Bidaan]]'' | Ayie Mustafa Rahim Zali | [[Hisyam Hamid]], [[Scha Elinnea]] |- ! ''[[Tarik Aku Ke Syurga]]'' | Malek Rahman | [[Zul Ariffin]], [[Nelissa Nizam]] |- ! ''[[Hati Tanpa Rasa]]'' | Emi Suffian Sabhe Ayie Mustafa | [[Redza Rosli]], [[Scha Elinnea]], [[Khalida Balqis]] |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Kerasnya Takdir]]'' | rowspan=2|Emi Suffian Sabhe | [[Redza Rosli]], [[Amyra Rosli]] |- ! ''[[Hati Tercarik Luka]]'' | [[Syarul Ezani]], [[Zara Zya]], Ryun Ryry |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Helo, Saya Anak Uncle!]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Izzue Islam]], Rania Amanda, [[Zara Zya]] |- ! ''[[Pengantin Pasti Jadi]]'' | Ayie Mustafa Kyoll Hamzah | [[Ali Reza Kavoossi]], [[Asha Merican]] |- | 2025 ! ''[[Akad Yang Terlindung]]'' | rowspan="4"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Adam Lee]], [[Siti Hariesa]], [[Ryun Ryry]], Lorenzo Irmann, Khalida Balqis |- | 2026 ! ''[[Doa Yang Terlindung]]'' | [[Firdaus Karim]], [[Sharifah Rose]], [[Fasha Sandha]], [[Nafiz Muaz]] |- | TBA ! ''Anak Jalanan'' | [[Muaz Zabir]], Qaidah Marha, [[Wilma Muhammad]] | [[TV1]] |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Aplikasi |- | 2024 ! ''[[Marina (drama)|Marina]]'' | [[Along Kamaludin]] | [[Remy Ishak]], [[Sophia Albarakbah]], [[Hisyam Hamid]], Muhsin Nadzli | rowspan="2"|[[Tonton]] |- | rowspan=2|2026 ! ''[[Cinta Kedua]]'' | rowspan=2|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Hafidz Roshdi]], [[Raden Zaharatul]], [[Syarul Ezani]] |- ! ''Hasad Seorang Perempuan'' | [[Sharifah Rose]], [[Intan Ladyana]], [[Ahmad Syafiq]], [[Syarul Ezani]], [[Nafiez Zaidi]] | |- |} ===Telefilem=== * ''Bunga-Bunga Jodoh'' (2013) * ''Korban Kasih'' (2013) * ''Misah Tarzan Hajar Runcit'' (2014) * ''Talak'' (2015) * ''Rindu Awak 200% Raya (2015) * ''Lokum Untuk Mama'' (2015) * ''Papa Yibbie'' (2015) * ''Jodoh Ke U All? (2015) * ''Saka Ke Ni?'' (2016) * ''[[Cik Sayur Encik Seafood]]'' (2016) * ''Wanita Luar Biasa'' (2017) * ''Senarai Raya Papa'' (2018) * ''Cubaan Bahagia'' (2018) * ''[[Ini Harta Bedu Punya]]'' (2019) * ''Cinta Sesungguhnya'' (2019) * ''Jangan Disalahkan Takdir'' (2019) * ''Rumah Horey Horey'' (2021) * ''Bukan Sebuah Dakyah'' (2022) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{Facebook|creativeskillsolution}} *{{Instagram|creativeakillsolution}} [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 2012 di Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] ng97k3ly9c73bcvsail1d1ei5gib26v 6925489 6925486 2026-08-11T17:55:56Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925489 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Creative Skill Solution Sdn. Bhd. | logo = | type = | traded_as = | image = | former_name = | genre = | fate = | predecessor = | successor = | foundation = {{start date and age|2012|1|20|df=yes}} | founder = | defunct = | location = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | locations = | area_served = | key_people = {{ubl|Suriyati Sidek|Azlina Sanimin}} | industry = Penerbitan televisyen | products = [[Rancangan televisyen]] | production = | services = | revenue = | operating_income = | net_income = | aum = | assets = | equity = | owner = | num_employees = | parent = | slogan = | divisions = | subsid = | homepage = | footnotes = | intl = }} '''Creative Skill Solution Sdn. Bhd.''' ialah sebuah syarikat penerbitan televisyen Malaysia yang berpangkalan di [[Kuala Lumpur]] dan diasaskan pada 2012 oleh Suriyati Sidek dan Azlina Sanimin.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/05/580879/lega-boleh-sambung-penggambaran-suriyati-sidek|title='Lega boleh sambung penggambaran' - Suriyati Sidek|author=Najiy Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=20 Mei 2020|accessdate=8 Jun 2020}}</ref> ==Filemografi== ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Saluran TV |- | 2013 ! ''[[Janji Adam]]'' | rowspan="2"|Aidilfitri Mohd Yunos | [[Zul Ariffin]], [[Zoey Rahman]] [[Elfaeza Ul Haq]] | rowspan="5"|[[TV3]] |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]'' | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]] |- ! ''[[Romi Cinta Julia]]'' | rowspan="3"|Kas Roshan | [[Saharul Ridzwan]], [[Aisya Hasnaa]] |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Hati Perempuan]]'' | [[Mia Ahmad]], [[Saharul Ridzwan]], [[Hafreez Adam]] |- ! ''[[Tabir Zulaikha]]'' | [[Tasha Shilla]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Shahz Jaszle]] |- | rowspan="4"|2016 ! ''[[Ainur Mardhiyah (drama)|Ainur Mardhiyah]]'' | Zamri Zakaria | [[Sura Sojangi]], [[Zahiril Adzim]] | [[TV9]] |- ! ''[[Sayangku Kapten Mukhriz]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Raja Afiq]], [[Niena Baharun]] | rowspan="4"|[[TV3]] |- ! ''[[Patahnya Sebelah Sayap]]'' | Ayie Mustafa | [[Ummi Nazeera]], [[Aeril Zafrel]], [[Izzue Islam]] |- ! ''[[Sweetie Nanie]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Aidit Noh]], [[Nadia Brian]] |- | 2017 ! ''[[Kekasih Paksa Rela]]'' | rowspan="4"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Remy Ishak]], [[Intan Najuwa]], [[Ain Edruce]] |- | 2018 ! ''[[Cintaku di Bumi Izmir]]'' | [[Hefny Sahad]], [[Raysha Rizrose]] | [[Unifi TV]] |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Tuan Danial]]'' | [[Idris Khan]], [[Intan Najuwa]] | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''[[Adam Chempaka]]'' | [[Adam Lee]], [[Sweet Qismina]], [[Zera Hariz]] |- ! ''[[Suamiku Mr. Blind]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Nazrief Nazri]], Janisa Jalil, [[Zoey Rahman]], [[Intan Najuwa]] | [[Hypp Sensasi]] |- | 2020 ! ''[[Pink Smile (drama)|Pink Smile]]'' | Ayie Mustafa | [[Fattah Amin]], [[Sweet Qismina]], Izzat Mushtaq, [[Intan Najuwa]] | rowspan="3"|[[TV3]] |- | rowspan="3"|2021 ! ''[[Kisah Cinta Rumi]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Khai Bahar]], [[Riena Diana]] |- ! ''[[Kekasih Hati Mr Bodyguard]]'' | {{plainlist| * Nizam Zakaria * Emi Suffian Sabhe }} | [[Redza Rosli]], [[Sharifah Rose]] |- ! ''[[Kuali Mentua Lauk Menantu]]'' | Muhammad '''Riza Baharudin''' | [[Hafreez Adam]], [[Afifah Nasir]] | [[TV2]] |- | rowspan="4"|2022 ! ''[[Do You Love Me, Captain?]]'' | Adam Hamid [[Idora Abdul Rahman]] | [[Ali Reza Kavoossi]], [[Sharifah Rose]] | rowspan="11"|[[TV3]] |- ! ''[[Kerana Aku Isteri Bidaan]]'' | Ayie Mustafa Rahim Zali | [[Hisyam Hamid]], [[Scha Elinnea]] |- ! ''[[Tarik Aku Ke Syurga]]'' | Malek Rahman | [[Zul Ariffin]], [[Nelissa Nizam]] |- ! ''[[Hati Tanpa Rasa]]'' | Emi Suffian Sabhe Ayie Mustafa | [[Redza Rosli]], [[Scha Elinnea]], [[Khalida Balqis]] |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Kerasnya Takdir]]'' | rowspan=2|Emi Suffian Sabhe | [[Redza Rosli]], [[Amyra Rosli]] |- ! ''[[Hati Tercarik Luka]]'' | [[Syarul Ezani]], [[Zara Zya]], Ryun Ryry |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Helo, Saya Anak Uncle!]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Izzue Islam]], Rania Amanda, [[Zara Zya]] |- ! ''[[Pengantin Pasti Jadi]]'' | Ayie Mustafa Kyoll Hamzah | [[Ali Reza Kavoossi]], [[Asha Merican]] |- | 2025 ! ''[[Akad Yang Terlindung]]'' | rowspan="4"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Adam Lee]], [[Siti Hariesa]], [[Ryun Ryry]], Lorenzo Irmann, Khalida Balqis |- | 2026 ! ''[[Doa Yang Terlindung]]'' | [[Firdaus Karim]], [[Sharifah Rose]], [[Fasha Sandha]], [[Nafiz Muaz]] |- | TBA ! ''Anak Jalanan'' | [[Muaz Zabir]], Qaidah Marha, [[Wilma Muhammad]] | [[TV1]] |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Aplikasi |- | 2024 ! ''[[Marina (drama)|Marina]]'' | [[Along Kamaludin]] | [[Remy Ishak]], [[Sophia Albarakbah]], [[Hisyam Hamid]], Muhsin Nadzli | rowspan="2"|[[Tonton]] |- | rowspan=2|2026 ! ''[[Cinta Kedua]]'' | rowspan=2|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Hafidz Roshdi]], [[Raden Zaharatul]], [[Syarul Ezani]] |- ! ''Hasad Seorang Perempuan'' | [[Sharifah Rose]], [[Intan Ladyana]], [[Ahmad Syafiq]], [[Syarul Ezani]], [[Nafiez Zaidi]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Saluran TV |- | rowspan="2"|2013 ! ''Korban Kasih'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Intan Ladyana]] | [[TV3]] | |- ! ''Bunga-Bunga Jodoh'' | rowspan="3"|[[Azmi Hatta]] | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Fathia Latiff]] | rowspan="2"|[[TV9]] | |- | 2014 ! ''Misah Tarzan Hajar Runcit'' | [[Nad Zainal]], [[Ika Nabila]], [[Amar Asyraf]], [[Hafeez Mikail]] | |- | rowspan="3"|2015 ! ''Rindu Awak 200% Raya'' | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Talak'' | rowspan="2"|Kas Roshan | [[Fizo Omar]], [[Diana Danielle]], [[Reen Rahim]] | |- ! ''Jodoh Ke Uolls'' | [[Saharul Ridzwan]], [[Amar Baharin]], [[Izreen Azminda]], [[Mia Ahmad]] | Kesinambungan dan gabungan 2 drama [[Slot Akasia]] iaitu ''[[Hati Perempuan]]'' dan ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'' |- ! ''Lokum Untuk Mama'' | Aidilfitri Md Yunos | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]], [[Adeline Tsen]], [[Jalaluddin Hassan|Dato Jalaluddin Hassan]], [[Khatijah Tan]] | rowspan="4"|[[TV9]] | |- ! ''Papa Yibbie'' | [[Azmi Hatta]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Bella Dally]], [[Fadzil Zahari]], [[Ayda Jebat]], [[Mia Ahmad]] | |- | rowspan="2"|2016 ! ''Saka Ke Ni?'' | Nazir Jamaluddin | [[Bell Ngasri]], [[Anas Ridzwan]], Pyan Kepoh, [[Ruminah Sidek]] | |- ! ''[[Cik Sayur Encik Seafood]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Issey Fazlisham]], [[Niena Baharun]], [[Nonny Nadirah]], [[Akhmal Nazri]] | |- | 2017 ! ''Wanita Luar Biasa'' | * ''Senarai Raya Papa'' (2018) * ''Cubaan Bahagia'' (2018) * ''[[Ini Harta Bedu Punya]]'' (2019) * ''Cinta Sesungguhnya'' (2019) * ''Jangan Disalahkan Takdir'' (2019) * ''Rumah Horey Horey'' (2021) * ''Bukan Sebuah Dakyah'' (2022) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{Facebook|creativeskillsolution}} *{{Instagram|creativeakillsolution}} [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 2012 di Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] 685n7ji66jrxkai9ieqv68fr54vhxt9 6925490 6925489 2026-08-11T18:04:01Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925490 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Creative Skill Solution Sdn. Bhd. | logo = | type = | traded_as = | image = | former_name = | genre = | fate = | predecessor = | successor = | foundation = {{start date and age|2012|1|20|df=yes}} | founder = | defunct = | location = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | locations = | area_served = | key_people = {{ubl|Suriyati Sidek|Azlina Sanimin}} | industry = Penerbitan televisyen | products = [[Rancangan televisyen]] | production = | services = | revenue = | operating_income = | net_income = | aum = | assets = | equity = | owner = | num_employees = | parent = | slogan = | divisions = | subsid = | homepage = | footnotes = | intl = }} '''Creative Skill Solution Sdn. Bhd.''' ialah sebuah syarikat penerbitan televisyen Malaysia yang berpangkalan di [[Kuala Lumpur]] dan diasaskan pada 2012 oleh Suriyati Sidek dan Azlina Sanimin.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/05/580879/lega-boleh-sambung-penggambaran-suriyati-sidek|title='Lega boleh sambung penggambaran' - Suriyati Sidek|author=Najiy Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=20 Mei 2020|accessdate=8 Jun 2020}}</ref> ==Filemografi== ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Saluran TV |- | 2013 ! ''[[Janji Adam]]'' | rowspan="2"|Aidilfitri Mohd Yunos | [[Zul Ariffin]], [[Zoey Rahman]] [[Elfaeza Ul Haq]] | rowspan="5"|[[TV3]] |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]'' | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]] |- ! ''[[Romi Cinta Julia]]'' | rowspan="3"|Kas Roshan | [[Saharul Ridzwan]], [[Aisya Hasnaa]] |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Hati Perempuan]]'' | [[Mia Ahmad]], [[Saharul Ridzwan]], [[Hafreez Adam]] |- ! ''[[Tabir Zulaikha]]'' | [[Tasha Shilla]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Shahz Jaszle]] |- | rowspan="4"|2016 ! ''[[Ainur Mardhiyah (drama)|Ainur Mardhiyah]]'' | Zamri Zakaria | [[Sura Sojangi]], [[Zahiril Adzim]] | [[TV9]] |- ! ''[[Sayangku Kapten Mukhriz]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Raja Afiq]], [[Niena Baharun]] | rowspan="4"|[[TV3]] |- ! ''[[Patahnya Sebelah Sayap]]'' | Ayie Mustafa | [[Ummi Nazeera]], [[Aeril Zafrel]], [[Izzue Islam]] |- ! ''[[Sweetie Nanie]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Aidit Noh]], [[Nadia Brian]] |- | 2017 ! ''[[Kekasih Paksa Rela]]'' | rowspan="4"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Remy Ishak]], [[Intan Najuwa]], [[Ain Edruce]] |- | 2018 ! ''[[Cintaku di Bumi Izmir]]'' | [[Hefny Sahad]], [[Raysha Rizrose]] | [[Unifi TV]] |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Tuan Danial]]'' | [[Idris Khan]], [[Intan Najuwa]] | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''[[Adam Chempaka]]'' | [[Adam Lee]], [[Sweet Qismina]], [[Zera Hariz]] |- ! ''[[Suamiku Mr. Blind]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Nazrief Nazri]], Janisa Jalil, [[Zoey Rahman]], [[Intan Najuwa]] | [[Hypp Sensasi]] |- | 2020 ! ''[[Pink Smile (drama)|Pink Smile]]'' | Ayie Mustafa | [[Fattah Amin]], [[Sweet Qismina]], Izzat Mushtaq, [[Intan Najuwa]] | rowspan="3"|[[TV3]] |- | rowspan="3"|2021 ! ''[[Kisah Cinta Rumi]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Khai Bahar]], [[Riena Diana]] |- ! ''[[Kekasih Hati Mr Bodyguard]]'' | {{plainlist| * Nizam Zakaria * Emi Suffian Sabhe }} | [[Redza Rosli]], [[Sharifah Rose]] |- ! ''[[Kuali Mentua Lauk Menantu]]'' | Muhammad '''Riza Baharudin''' | [[Hafreez Adam]], [[Afifah Nasir]] | [[TV2]] |- | rowspan="4"|2022 ! ''[[Do You Love Me, Captain?]]'' | Adam Hamid [[Idora Abdul Rahman]] | [[Ali Reza Kavoossi]], [[Sharifah Rose]] | rowspan="11"|[[TV3]] |- ! ''[[Kerana Aku Isteri Bidaan]]'' | Ayie Mustafa Rahim Zali | [[Hisyam Hamid]], [[Scha Elinnea]] |- ! ''[[Tarik Aku Ke Syurga]]'' | Malek Rahman | [[Zul Ariffin]], [[Nelissa Nizam]] |- ! ''[[Hati Tanpa Rasa]]'' | Emi Suffian Sabhe Ayie Mustafa | [[Redza Rosli]], [[Scha Elinnea]], [[Khalida Balqis]] |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Kerasnya Takdir]]'' | rowspan=2|Emi Suffian Sabhe | [[Redza Rosli]], [[Amyra Rosli]] |- ! ''[[Hati Tercarik Luka]]'' | [[Syarul Ezani]], [[Zara Zya]], Ryun Ryry |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Helo, Saya Anak Uncle!]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Izzue Islam]], Rania Amanda, [[Zara Zya]] |- ! ''[[Pengantin Pasti Jadi]]'' | Ayie Mustafa Kyoll Hamzah | [[Ali Reza Kavoossi]], [[Asha Merican]] |- | 2025 ! ''[[Akad Yang Terlindung]]'' | rowspan="4"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Adam Lee]], [[Siti Hariesa]], [[Ryun Ryry]], Lorenzo Irmann, Khalida Balqis |- | 2026 ! ''[[Doa Yang Terlindung]]'' | [[Firdaus Karim]], [[Sharifah Rose]], [[Fasha Sandha]], [[Nafiz Muaz]] |- | TBA ! ''Anak Jalanan'' | [[Muaz Zabir]], Qaidah Marha, [[Wilma Muhammad]] | [[TV1]] |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Aplikasi |- | 2024 ! ''[[Marina (drama)|Marina]]'' | [[Along Kamaludin]] | [[Remy Ishak]], [[Sophia Albarakbah]], [[Hisyam Hamid]], Muhsin Nadzli | rowspan="2"|[[Tonton]] |- | rowspan=2|2026 ! ''[[Cinta Kedua]]'' | rowspan=2|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Hafidz Roshdi]], [[Raden Zaharatul]], [[Syarul Ezani]] |- ! ''Hasad Seorang Perempuan'' | [[Sharifah Rose]], [[Intan Ladyana]], [[Ahmad Syafiq]], [[Syarul Ezani]], [[Nafiez Zaidi]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Saluran TV |- | rowspan="2"|2013 ! ''Korban Kasih'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Intan Ladyana]] | [[TV3]] | |- ! ''Bunga-Bunga Jodoh'' | rowspan="3"|[[Azmi Hatta]] | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Fathia Latiff]] | rowspan="2"|[[TV9]] | |- | 2014 ! ''Misah Tarzan Hajar Runcit'' | [[Nad Zainal]], [[Ika Nabila]], [[Amar Asyraf]], [[Hafeez Mikail]] | |- | rowspan="5"|2015 ! ''Rindu Awak 200% Raya'' | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Talak'' | rowspan="2"|Kas Roshan | [[Fizo Omar]], [[Diana Danielle]], [[Reen Rahim]] | |- ! ''Jodoh Ke Uolls'' | [[Saharul Ridzwan]], [[Amar Baharin]], [[Izreen Azminda]], [[Mia Ahmad]] | Kesinambungan dan gabungan 2 drama [[Slot Akasia]] iaitu ''[[Hati Perempuan]]'' dan ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'' |- ! ''Lokum Untuk Mama'' | Aidilfitri Md Yunos | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]], [[Adeline Tsen]], [[Jalaluddin Hassan|Dato Jalaluddin Hassan]], [[Khatijah Tan]] | rowspan="5"|[[TV9]] | |- ! ''Papa Yibbie'' | [[Azmi Hatta]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Bella Dally]], [[Fadzil Zahari]], [[Ayda Jebat]], [[Mia Ahmad]] | |- | rowspan="2"|2016 ! ''Saka Ke Ni?'' | Nazir Jamaluddin | [[Bell Ngasri]], [[Anas Ridzuan]], Pyan Kepoh, [[Ruminah Sidek]] | |- ! ''[[Cik Sayur Encik Seafood]]'' | rowspan="3"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Issey Fazlisham]], [[Niena Baharun]], [[Nonny Nadirah]], [[Akhmal Nazri]] | |- | 2017 ! ''Wanita Luar Biasa'' | [[Niena Baharun]], [[Fahrin Ahmad]], [[Ezlynn]], [[Reen Rahim]], [[Noniswara]] | |- | rowspan="2"|2018 ! ''Senarai Raya Papa'' | [[Fahrin Ahmad]], [[Nina Iskandar]], [[Bella Dowanna]], nnAlyssa Dezek]], [[Mark Adam]] | [[TV3]] | |- * ''Cubaan Bahagia'' (2018) * ''[[Ini Harta Bedu Punya]]'' (2019) * ''Cinta Sesungguhnya'' (2019) * ''Jangan Disalahkan Takdir'' (2019) * ''Rumah Horey Horey'' (2021) * ''Bukan Sebuah Dakyah'' (2022) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{Facebook|creativeskillsolution}} *{{Instagram|creativeakillsolution}} [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 2012 di Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] o1ssctis1u570zkeseohoux4a8cuu1j 6925494 6925490 2026-08-11T18:10:11Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925494 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Creative Skill Solution Sdn. Bhd. | logo = | type = | traded_as = | image = | former_name = | genre = | fate = | predecessor = | successor = | foundation = {{start date and age|2012|1|20|df=yes}} | founder = | defunct = | location = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | locations = | area_served = | key_people = {{ubl|Suriyati Sidek|Azlina Sanimin}} | industry = Penerbitan televisyen | products = [[Rancangan televisyen]] | production = | services = | revenue = | operating_income = | net_income = | aum = | assets = | equity = | owner = | num_employees = | parent = | slogan = | divisions = | subsid = | homepage = | footnotes = | intl = }} '''Creative Skill Solution Sdn. Bhd.''' ialah sebuah syarikat penerbitan televisyen Malaysia yang berpangkalan di [[Kuala Lumpur]] dan diasaskan pada 2012 oleh Suriyati Sidek dan Azlina Sanimin.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/05/580879/lega-boleh-sambung-penggambaran-suriyati-sidek|title='Lega boleh sambung penggambaran' - Suriyati Sidek|author=Najiy Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=20 Mei 2020|accessdate=8 Jun 2020}}</ref> ==Filemografi== ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Saluran TV |- | 2013 ! ''[[Janji Adam]]'' | rowspan="2"|Aidilfitri Mohd Yunos | [[Zul Ariffin]], [[Zoey Rahman]] [[Elfaeza Ul Haq]] | rowspan="5"|[[TV3]] |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]'' | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]] |- ! ''[[Romi Cinta Julia]]'' | rowspan="3"|Kas Roshan | [[Saharul Ridzwan]], [[Aisya Hasnaa]] |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Hati Perempuan]]'' | [[Mia Ahmad]], [[Saharul Ridzwan]], [[Hafreez Adam]] |- ! ''[[Tabir Zulaikha]]'' | [[Tasha Shilla]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Shahz Jaszle]] |- | rowspan="4"|2016 ! ''[[Ainur Mardhiyah (drama)|Ainur Mardhiyah]]'' | Zamri Zakaria | [[Sura Sojangi]], [[Zahiril Adzim]] | [[TV9]] |- ! ''[[Sayangku Kapten Mukhriz]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Raja Afiq]], [[Niena Baharun]] | rowspan="4"|[[TV3]] |- ! ''[[Patahnya Sebelah Sayap]]'' | Ayie Mustafa | [[Ummi Nazeera]], [[Aeril Zafrel]], [[Izzue Islam]] |- ! ''[[Sweetie Nanie]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Aidit Noh]], [[Nadia Brian]] |- | 2017 ! ''[[Kekasih Paksa Rela]]'' | rowspan="4"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Remy Ishak]], [[Intan Najuwa]], [[Ain Edruce]] |- | 2018 ! ''[[Cintaku di Bumi Izmir]]'' | [[Hefny Sahad]], [[Raysha Rizrose]] | [[Unifi TV]] |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Tuan Danial]]'' | [[Idris Khan]], [[Intan Najuwa]] | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''[[Adam Chempaka]]'' | [[Adam Lee]], [[Sweet Qismina]], [[Zera Hariz]] |- ! ''[[Suamiku Mr. Blind]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Nazrief Nazri]], Janisa Jalil, [[Zoey Rahman]], [[Intan Najuwa]] | [[Hypp Sensasi]] |- | 2020 ! ''[[Pink Smile (drama)|Pink Smile]]'' | Ayie Mustafa | [[Fattah Amin]], [[Sweet Qismina]], Izzat Mushtaq, [[Intan Najuwa]] | rowspan="3"|[[TV3]] |- | rowspan="3"|2021 ! ''[[Kisah Cinta Rumi]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Khai Bahar]], [[Riena Diana]] |- ! ''[[Kekasih Hati Mr Bodyguard]]'' | {{plainlist| * Nizam Zakaria * Emi Suffian Sabhe }} | [[Redza Rosli]], [[Sharifah Rose]] |- ! ''[[Kuali Mentua Lauk Menantu]]'' | Muhammad '''Riza Baharudin''' | [[Hafreez Adam]], [[Afifah Nasir]] | [[TV2]] |- | rowspan="4"|2022 ! ''[[Do You Love Me, Captain?]]'' | Adam Hamid [[Idora Abdul Rahman]] | [[Ali Reza Kavoossi]], [[Sharifah Rose]] | rowspan="11"|[[TV3]] |- ! ''[[Kerana Aku Isteri Bidaan]]'' | Ayie Mustafa Rahim Zali | [[Hisyam Hamid]], [[Scha Elinnea]] |- ! ''[[Tarik Aku Ke Syurga]]'' | Malek Rahman | [[Zul Ariffin]], [[Nelissa Nizam]] |- ! ''[[Hati Tanpa Rasa]]'' | Emi Suffian Sabhe Ayie Mustafa | [[Redza Rosli]], [[Scha Elinnea]], [[Khalida Balqis]] |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Kerasnya Takdir]]'' | rowspan=2|Emi Suffian Sabhe | [[Redza Rosli]], [[Amyra Rosli]] |- ! ''[[Hati Tercarik Luka]]'' | [[Syarul Ezani]], [[Zara Zya]], Ryun Ryry |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Helo, Saya Anak Uncle!]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Izzue Islam]], Rania Amanda, [[Zara Zya]] |- ! ''[[Pengantin Pasti Jadi]]'' | Ayie Mustafa Kyoll Hamzah | [[Ali Reza Kavoossi]], [[Asha Merican]] |- | 2025 ! ''[[Akad Yang Terlindung]]'' | rowspan="4"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Adam Lee]], [[Siti Hariesa]], [[Ryun Ryry]], Lorenzo Irmann, Khalida Balqis |- | 2026 ! ''[[Doa Yang Terlindung]]'' | [[Firdaus Karim]], [[Sharifah Rose]], [[Fasha Sandha]], [[Nafiz Muaz]] |- | TBA ! ''Anak Jalanan'' | [[Muaz Zabir]], Qaidah Marha, [[Wilma Muhammad]] | [[TV1]] |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Aplikasi |- | 2024 ! ''[[Marina (drama)|Marina]]'' | [[Along Kamaludin]] | [[Remy Ishak]], [[Sophia Albarakbah]], [[Hisyam Hamid]], Muhsin Nadzli | rowspan="2"|[[Tonton]] |- | rowspan=2|2026 ! ''[[Cinta Kedua]]'' | rowspan=2|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Hafidz Roshdi]], [[Raden Zaharatul]], [[Syarul Ezani]] |- ! ''Hasad Seorang Perempuan'' | [[Sharifah Rose]], [[Intan Ladyana]], [[Ahmad Syafiq]], [[Syarul Ezani]], [[Nafiez Zaidi]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Saluran TV |- | rowspan="2"|2013 ! ''Korban Kasih'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Intan Ladyana]] | [[TV3]] | |- ! ''Bunga-Bunga Jodoh'' | rowspan="3"|[[Azmi Hatta]] | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Fathia Latiff]] | rowspan="2"|[[TV9]] | |- | 2014 ! ''Misah Tarzan Hajar Runcit'' | [[Nad Zainal]], [[Ika Nabila]], [[Amar Asyraf]], [[Hafeez Mikail]] | |- | rowspan="5"|2015 ! ''Rindu Awak 200% Raya'' | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Talak'' | rowspan="2"|Kas Roshan | [[Fizo Omar]], [[Diana Danielle]], [[Reen Rahim]] | |- ! ''Jodoh Ke Uolls'' | [[Saharul Ridzwan]], [[Amar Baharin]], [[Izreen Azminda]], [[Mia Ahmad]] | Kesinambungan dan gabungan 2 drama [[Slot Akasia]] iaitu ''[[Hati Perempuan]]'' dan ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'' |- ! ''Lokum Untuk Mama'' | Aidilfitri Md Yunos | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]], [[Adeline Tsen]], [[Jalaluddin Hassan|Dato Jalaluddin Hassan]], [[Khatijah Tan]] | rowspan="5"|[[TV9]] | |- ! ''Papa Yibbie'' | [[Azmi Hatta]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Bella Dally]], [[Fadzil Zahari]], [[Ayda Jebat]], [[Mia Ahmad]] | |- | rowspan="2"|2016 ! ''Saka Ke Ni?'' | Nazir Jamaluddin | [[Bell Ngasri]], [[Anas Ridzuan]], Pyan Kepoh, [[Ruminah Sidek]] | |- ! ''[[Cik Sayur Encik Seafood]]'' | rowspan="3"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Issey Fazlisham]], [[Niena Baharun]], [[Nonny Nadirah]], [[Akhmal Nazri]] | |- | 2017 ! ''Wanita Luar Biasa'' | [[Niena Baharun]], [[Fahrin Ahmad]], [[Ezlynn]], [[Reen Rahim]], [[Noniswara]] | |- | rowspan="2"|2018 ! ''Senarai Raya Papa'' | [[Fahrin Ahmad]], [[Nina Iskandar]], [[Bella Dowanna]], nnAlyssa Dezek]], [[Mark Adam]] | [[TV3]] | |- ! ''Cubaan Bahagia'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | [[Syafie Naswip]], [[Bella Dally]], [[Idris Khan]], [[Afifah Nasir]] | [[NTV7]] | |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Ini Harta Bedu Punya]]'' | Nazir Jamaluddin | Iskandar Syahidan, [[Ashraf Muslim]], [[Emelda Rosemila]], [[Fahrin Ahmad]], Dhia Ly, Serisya Hanim, [[Aprena Manrose]], [[Jesse Lim]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Cinta Sesungguhnya'' | Amie Maziah | [[Fikry Ibrahim]], [[Intan Najuwa]], [[Nazeera Sardi]] | |- ! ''Jangan Disalahkan Takdir'' | Riza Baharudin | [[Amar Baharin]], [[Amar Asyraf]], [[Syerinie Myra]] | |- * ''Rumah Horey Horey'' (2021) * ''Bukan Sebuah Dakyah'' (2022) ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{Facebook|creativeskillsolution}} *{{Instagram|creativeakillsolution}} [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 2012 di Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] m0fpqfdjuiw3t69vrno1f5ifuqn8fgv 6925495 6925494 2026-08-11T18:13:06Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925495 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Creative Skill Solution Sdn. Bhd. | logo = | type = | traded_as = | image = | former_name = | genre = | fate = | predecessor = | successor = | foundation = {{start date and age|2012|1|20|df=yes}} | founder = | defunct = | location = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | locations = | area_served = | key_people = {{ubl|Suriyati Sidek|Azlina Sanimin}} | industry = Penerbitan televisyen | products = [[Rancangan televisyen]] | production = | services = | revenue = | operating_income = | net_income = | aum = | assets = | equity = | owner = | num_employees = | parent = | slogan = | divisions = | subsid = | homepage = | footnotes = | intl = }} '''Creative Skill Solution Sdn. Bhd.''' ialah sebuah syarikat penerbitan televisyen Malaysia yang berpangkalan di [[Kuala Lumpur]] dan diasaskan pada 2012 oleh Suriyati Sidek dan Azlina Sanimin.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2020/05/580879/lega-boleh-sambung-penggambaran-suriyati-sidek|title='Lega boleh sambung penggambaran' - Suriyati Sidek|author=Najiy Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=20 Mei 2020|accessdate=8 Jun 2020}}</ref> ==Filemografi== ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Saluran TV |- | 2013 ! ''[[Janji Adam]]'' | rowspan="2"|Aidilfitri Mohd Yunos | [[Zul Ariffin]], [[Zoey Rahman]] [[Elfaeza Ul Haq]] | rowspan="5"|[[TV3]] |- | rowspan="2"|2014 ! ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]'' | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]] |- ! ''[[Romi Cinta Julia]]'' | rowspan="3"|Kas Roshan | [[Saharul Ridzwan]], [[Aisya Hasnaa]] |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Hati Perempuan]]'' | [[Mia Ahmad]], [[Saharul Ridzwan]], [[Hafreez Adam]] |- ! ''[[Tabir Zulaikha]]'' | [[Tasha Shilla]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Shahz Jaszle]] |- | rowspan="4"|2016 ! ''[[Ainur Mardhiyah (drama)|Ainur Mardhiyah]]'' | Zamri Zakaria | [[Sura Sojangi]], [[Zahiril Adzim]] | [[TV9]] |- ! ''[[Sayangku Kapten Mukhriz]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Raja Afiq]], [[Niena Baharun]] | rowspan="4"|[[TV3]] |- ! ''[[Patahnya Sebelah Sayap]]'' | Ayie Mustafa | [[Ummi Nazeera]], [[Aeril Zafrel]], [[Izzue Islam]] |- ! ''[[Sweetie Nanie]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Aidit Noh]], [[Nadia Brian]] |- | 2017 ! ''[[Kekasih Paksa Rela]]'' | rowspan="4"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Remy Ishak]], [[Intan Najuwa]], [[Ain Edruce]] |- | 2018 ! ''[[Cintaku di Bumi Izmir]]'' | [[Hefny Sahad]], [[Raysha Rizrose]] | [[Unifi TV]] |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Tuan Danial]]'' | [[Idris Khan]], [[Intan Najuwa]] | rowspan="2"|[[TV3]] |- ! ''[[Adam Chempaka]]'' | [[Adam Lee]], [[Sweet Qismina]], [[Zera Hariz]] |- ! ''[[Suamiku Mr. Blind]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Nazrief Nazri]], Janisa Jalil, [[Zoey Rahman]], [[Intan Najuwa]] | [[Hypp Sensasi]] |- | 2020 ! ''[[Pink Smile (drama)|Pink Smile]]'' | Ayie Mustafa | [[Fattah Amin]], [[Sweet Qismina]], Izzat Mushtaq, [[Intan Najuwa]] | rowspan="3"|[[TV3]] |- | rowspan="3"|2021 ! ''[[Kisah Cinta Rumi]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Khai Bahar]], [[Riena Diana]] |- ! ''[[Kekasih Hati Mr Bodyguard]]'' | {{plainlist| * Nizam Zakaria * Emi Suffian Sabhe }} | [[Redza Rosli]], [[Sharifah Rose]] |- ! ''[[Kuali Mentua Lauk Menantu]]'' | Muhammad '''Riza Baharudin''' | [[Hafreez Adam]], [[Afifah Nasir]] | [[TV2]] |- | rowspan="4"|2022 ! ''[[Do You Love Me, Captain?]]'' | Adam Hamid [[Idora Abdul Rahman]] | [[Ali Reza Kavoossi]], [[Sharifah Rose]] | rowspan="11"|[[TV3]] |- ! ''[[Kerana Aku Isteri Bidaan]]'' | Ayie Mustafa Rahim Zali | [[Hisyam Hamid]], [[Scha Elinnea]] |- ! ''[[Tarik Aku Ke Syurga]]'' | Malek Rahman | [[Zul Ariffin]], [[Nelissa Nizam]] |- ! ''[[Hati Tanpa Rasa]]'' | Emi Suffian Sabhe Ayie Mustafa | [[Redza Rosli]], [[Scha Elinnea]], [[Khalida Balqis]] |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Kerasnya Takdir]]'' | rowspan=2|Emi Suffian Sabhe | [[Redza Rosli]], [[Amyra Rosli]] |- ! ''[[Hati Tercarik Luka]]'' | [[Syarul Ezani]], [[Zara Zya]], Ryun Ryry |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Helo, Saya Anak Uncle!]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Izzue Islam]], Rania Amanda, [[Zara Zya]] |- ! ''[[Pengantin Pasti Jadi]]'' | Ayie Mustafa Kyoll Hamzah | [[Ali Reza Kavoossi]], [[Asha Merican]] |- | 2025 ! ''[[Akad Yang Terlindung]]'' | rowspan="4"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Adam Lee]], [[Siti Hariesa]], [[Ryun Ryry]], Lorenzo Irmann, Khalida Balqis |- | 2026 ! ''[[Doa Yang Terlindung]]'' | [[Firdaus Karim]], [[Sharifah Rose]], [[Fasha Sandha]], [[Nafiz Muaz]] |- | TBA ! ''Anak Jalanan'' | [[Muaz Zabir]], Qaidah Marha, [[Wilma Muhammad]] | [[TV1]] |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Aplikasi |- | 2024 ! ''[[Marina (drama)|Marina]]'' | [[Along Kamaludin]] | [[Remy Ishak]], [[Sophia Albarakbah]], [[Hisyam Hamid]], Muhsin Nadzli | rowspan="2"|[[Tonton]] |- | rowspan=2|2026 ! ''[[Cinta Kedua]]'' | rowspan=2|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Hafidz Roshdi]], [[Raden Zaharatul]], [[Syarul Ezani]] |- ! ''Hasad Seorang Perempuan'' | [[Sharifah Rose]], [[Intan Ladyana]], [[Ahmad Syafiq]], [[Syarul Ezani]], [[Nafiez Zaidi]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Pelakon ! Saluran TV |- | rowspan="2"|2013 ! ''Korban Kasih'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Intan Ladyana]] | [[TV3]] | |- ! ''Bunga-Bunga Jodoh'' | rowspan="3"|[[Azmi Hatta]] | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Fathia Latiff]] | rowspan="2"|[[TV9]] | |- | 2014 ! ''Misah Tarzan Hajar Runcit'' | [[Nad Zainal]], [[Ika Nabila]], [[Amar Asyraf]], [[Hafeez Mikail]] | |- | rowspan="5"|2015 ! ''Rindu Awak 200% Raya'' | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Talak'' | rowspan="2"|Kas Roshan | [[Fizo Omar]], [[Diana Danielle]], [[Reen Rahim]] | |- ! ''Jodoh Ke Uolls'' | [[Saharul Ridzwan]], [[Amar Baharin]], [[Izreen Azminda]], [[Mia Ahmad]] | Kesinambungan dan gabungan 2 drama [[Slot Akasia]] iaitu ''[[Hati Perempuan]]'' dan ''[[Kerana Terpaksa Aku Relakan]]'' |- ! ''Lokum Untuk Mama'' | Aidilfitri Md Yunos | [[Zul Ariffin]], [[Ayda Jebat]], [[Adeline Tsen]], [[Jalaluddin Hassan|Dato Jalaluddin Hassan]], [[Khatijah Tan]] | rowspan="5"|[[TV9]] | |- ! ''Papa Yibbie'' | [[Azmi Hatta]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Bella Dally]], [[Fadzil Zahari]], [[Ayda Jebat]], [[Mia Ahmad]] | |- | rowspan="2"|2016 ! ''Saka Ke Ni?'' | Nazir Jamaluddin | [[Bell Ngasri]], [[Anas Ridzuan]], Pyan Kepoh, [[Ruminah Sidek]] | |- ! ''[[Cik Sayur Encik Seafood]]'' | rowspan="3"|[[Idora Abdul Rahman]] | [[Issey Fazlisham]], [[Niena Baharun]], [[Nonny Nadirah]], [[Akhmal Nazri]] | |- | 2017 ! ''Wanita Luar Biasa'' | [[Niena Baharun]], [[Fahrin Ahmad]], [[Ezlynn]], [[Reen Rahim]], [[Noniswara]] | |- | rowspan="2"|2018 ! ''Senarai Raya Papa'' | [[Fahrin Ahmad]], [[Nina Iskandar]], [[Bella Dowanna]], nnAlyssa Dezek]], [[Mark Adam]] | [[TV3]] | |- ! ''Cubaan Bahagia'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | [[Syafie Naswip]], [[Bella Dally]], [[Idris Khan]], [[Afifah Nasir]] | [[NTV7]] | |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Ini Harta Bedu Punya]]'' | Nazir Jamaluddin | Iskandar Syahidan, [[Ashraf Muslim]], [[Emelda Rosemila]], [[Fahrin Ahmad]], Dhia Ly, Serisya Hanim, [[Aprena Manrose]], [[Jesse Lim]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- ! ''Cinta Sesungguhnya'' | Amie Maziah | [[Fikry Ibrahim]], [[Intan Najuwa]], [[Nazeera Sardi]] | |- ! ''Jangan Disalahkan Takdir'' | Riza Baharudin | [[Amar Baharin]], [[Amar Asyraf]], [[Syerinie Myra]] | |- | 2022 ! ''Bukan Sebuah Dakyah'' | Adam Hamid | [[Mawar Rashid]], [[Puteri Sarah Liyana]], [[Raf Yaakob]], [[Kismah Johar]], [[Syarul Ezani]], Zainab Othman, Dato Amin Khan, [[Zoey Rahman]] | |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{Facebook|creativeskillsolution}} *{{Instagram|creativeakillsolution}} [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Penubuhan 2012 di Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] 3jkpkx0uea5jumapbj4lz0a3mszffbs 0 1060953 6925588 6696870 2026-08-12T02:30:42Z Normal rookie 279720 6925588 wikitext text/x-wiki [[Datuk]] '''Saddi Abdul Rahman''' merupakan mantan ahli [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] bagi kawasan {{nseat|Sukau}} (2008-2020). Beliau telah bertanding di atas tiket UMNO dan menang pada pilihanraya Sabah 2008.<ref>http://adun48sukau.blogspot.com/p/biografi-yb.html?m=1</ref> {{infobox officeholder | honorific_prefix = [[Yang Berbahagia]] [[Datuk (gelaran)|Datuk]] | name = Saddi Abdul Rahman | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PGDK}} | image = | width = | height = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1958|9|3|df=y}} | birth_place = | residence = | death_date = | death_place = | constituency_AM3 = [[Sukau (kawasan negeri)|Sukau]] | assembly3 = Negeri Sabah | term_start3 = 8 Mac 2008 | term_end3 = 26 September 2020 | predecessor3 = | successor3 = [[Jafry Ariffin]] {{BN UMNO}} | majority3 = {{ublist| * 4,419 (2013) * 1,628 (2018) }} | party = {{BN UMNO}} (-2018)<br/> WARISAN (2018-2020)<br/>BEBAS (2020-2022)<br/>[[File:Gabungan Rakyat Sabah GRS Election Symbol.jpg|27px]] [[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]] (2023-kini) | occupation = Ahli politik | relations = Datuk [[Samad Jambri]] (ipar)<br />Datuk [[Salleh Said Keruak]] (besan) | spouse = Datin Nordiah Jambri | children = [[Sabhi Saddi]] | website = | footnotes = |}} ==Keputusan Pilihan Raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]]<ref name="z456">{{cite web | title=BN retains Kinabatangan, Lamag | website=Malaysiakini | date=24 January 2026 | url=https://www.malaysiakini.com/news/766473#google_vignette | access-date=25 January 2026}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya kecil Kinabatangan 2026|2026]] | rowspan=2|P187 {{Parlimen|Kinabatangan}} | rowspan=2 bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | | rowspan=2|Saddi Abdul Rahman ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | rowspan=2 style="text-align:right;" |5,638 | rowspan=2|21.33% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Naim Moktar]]'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | style="text-align:right;" |'''19,852''' |'''75.09%''' | rowspan=2|26,436 | rowspan=2|14,214 | rowspan=2|54.26% |- |{{Party shading/Independent}} | |Goldam Hamid Salangah ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |946 | style="text-align:right;" |3.58% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=7|[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] | rowspan=13|'''N48 {{DUN|Sukau}}''' | rowspan=7 {{party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=7|'''Saddi Abdul Rahman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=7 style="text-align:right;" |'''3,278''' | rowspan=7|'''68.11%''' |{{Party shading/Independent}} | |Ahdah Sulaiman ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |1,171 |24.33% | rowspan=7|5,139 | rowspan=7|2,107 | rowspan=7|62.94% |- |{{Party shading/Independent}} | |Jakariah Janit ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |86 | style="text-align:right;" |1.79% |- |bgcolor={{party color|Federated Sabah People's Front}} | |Awang Roslan Mansah ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) | style="text-align:right;" |85 | style="text-align:right;" |1.77% |- |{{party shading/PAS}} | |Imran Ibrahim ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |76 | style="text-align:right;" |1.58% |- |{{Party shading/Independent}} | |Jahran Gani ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |57 | style="text-align:right;" |1.18% |- |{{Party shading/Independent}} | |Abdulgani Kosui ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |41 | style="text-align:right;" |0.85% |- |{{Party shading/Independent}} | |Yusof Nasir ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |19 | style="text-align:right;" |0.39% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] | rowspan=3 {{party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=3|'''Saddi Abdul Rahman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=3 style="text-align:right;" |'''5,851''' | rowspan=3|'''77.30%''' |{{party shading/PAS}} | |Ahdah Sulaiman ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |1,432 |18.92% | rowspan=3|7,825 | rowspan=3|4,419 | rowspan=3|79.58% |- |{{party shading/State Reform Party}} | |Juhori Paritai ([[State Reform Party|STAR]]) | style="text-align:right;" |197 | style="text-align:right;" |2.60% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Aprin Musin ([[Sabah Progressive Party|SAPP]]) | style="text-align:right;" |89 | style="text-align:right;" |1.18% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] | rowspan=3 {{party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=3|'''Saddi Abdul Rahman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=3 style="text-align:right;" |'''4,660''' | rowspan=3|'''59.14%''' |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |[[Mohd Ismail Ayob]] ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |3,032 |38.48% | rowspan=3|8,163 | rowspan=3|1,628 | rowspan=3|75.20% |- |bgcolor={{party color|Sabah People's Hope Party}} | |Muariffidin Abdul Malek ([[Parti Harapan Rakyat Sabah|PHRS]]) | style="text-align:right;" |117 | style="text-align:right;" |1.48% |- |bgcolor={{party color|Sabah People's Unity Party}} | |Abdulgani Kosui ([[Parti Perpaduan Rakyat Sabah|PPRS]]) | style="text-align:right;" |71 | style="text-align:right;" |0.90% |- | rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] | rowspan=4|N59 {{DUN|Sukau}} | rowspan=4 {{party shading/Independent}} | | rowspan=4|Saddi Abdul Rahman ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | rowspan=4 style="text-align:right;" |1,228 | rowspan=4|18.17% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Jafry Ariffin]]''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | style="text-align:right;" |'''3,763''' |'''55.67%''' | rowspan=4|6,996 | rowspan=4|2,129 | rowspan=4|64.72% |- |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Amrah Liwangsa ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |1,634 |24.17% |- |bgcolor={{Party color|Love Sabah Party}} | |Malaya Kasurah ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) | style="text-align:right;" |94 | style="text-align:right;" |1.39% |- |bgcolor=Blue | |Jakariah Janit ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|PGRS]]) | style="text-align:right;" |41 | style="text-align:right;" |0.61% |} == Penghargaan == * {{Flag|Sabah}} ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) – '''Datuk''' (2010)<ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002125.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2010|website=www.sabah.gov.my}}</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Kelahiran 1958]] [[Kategori:Orang Sungai]] [[Kategori:Anggota Parti Gagasan Rakyat Sabah]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] cl0r9kwapzt8d98f39u9y0h6ird8vl8 6925591 6925588 2026-08-12T02:35:11Z Normal rookie 279720 6925591 wikitext text/x-wiki [[Datuk]] '''Saddi Abdul Rahman''' merupakan mantan ahli [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] bagi kawasan {{nseat|Sukau}} (2008-2020). Beliau telah bertanding di atas tiket UMNO dan menang pada pilihanraya Sabah 2008.<ref>http://adun48sukau.blogspot.com/p/biografi-yb.html?m=1</ref> {{infobox officeholder | honorific_prefix = [[Yang Berbahagia]] [[Datuk (gelaran)|Datuk]] | name = Saddi Abdul Rahman | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PGDK}} | image = | width = | height = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1958|9|3|df=y}} | birth_place = | residence = | death_date = | death_place = | constituency_AM3 = [[Sukau (kawasan negeri)|Sukau]] | assembly3 = Negeri Sabah | term_start3 = 8 Mac 2008 | term_end3 = 26 September 2020 | predecessor3 = | successor3 = [[Jafry Ariffin]] {{BN UMNO}} | majority3 = {{ublist| * 4,419 (2013) * 1,628 (2018) }} | party = {{BN UMNO}} (-2018)<br/> WARISAN (2018-2020)<br/>BEBAS (2020-2022)<br/>[[File:Gabungan Rakyat Sabah GRS Election Symbol.jpg|27px]] [[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]] (2023-kini) | occupation = Ahli politik | relations = Datuk [[Samad Jambri]] (ipar)<br />Datuk [[Salleh Said Keruak]] (besan) | spouse = Datin Nordiah Jambri | children = [[Sabhi Saddi]] | website = | footnotes = |}} ==Keputusan Pilihan Raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Parlimen Malaysia]]<ref name="z456">{{cite web | title=BN retains Kinabatangan, Lamag | website=Malaysiakini | date=24 January 2026 | url=https://www.malaysiakini.com/news/766473#google_vignette | access-date=25 January 2026}}</ref> !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=2|[[Pilihan raya kecil Kinabatangan 2026|2026]] | rowspan=2|P187 {{Parlimen|Kinabatangan}} | rowspan=2 bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | | rowspan=2|Saddi Abdul Rahman ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | rowspan=2 style="text-align:right;" |5,638 | rowspan=2|21.33% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |{{nowrap|'''[[Naim Moktar]]'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | style="text-align:right;" |'''19,852''' |'''75.09%''' | rowspan=2|26,436 | rowspan=2|14,214 | rowspan=2|54.26% |- |{{Party shading/Independent}} | |Goldam Hamid Salangah ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |946 | style="text-align:right;" |3.58% |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=7|[[Pilihan raya negeri Sabah 2008|2008]] | rowspan=13|'''N48 {{DUN|Sukau}}''' | rowspan=7 {{party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=7|'''Saddi Abdul Rahman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=7 style="text-align:right;" |'''3,278''' | rowspan=7|'''68.11%''' |{{Party shading/Independent}} | |Ahdah Sulaiman ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |1,171 |24.33% | rowspan=7|5,139 | rowspan=7|2,107 | rowspan=7|62.94% |- |{{Party shading/Independent}} | |Jakariah Janit ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |86 | style="text-align:right;" |1.79% |- |bgcolor={{party color|Federated Sabah People's Front}} | |Awang Roslan Mansah ([[Barisan Rakyat Sabah Bersekutu|BERSEKUTU]]) | style="text-align:right;" |85 | style="text-align:right;" |1.77% |- |{{party shading/PAS}} | |Imran Ibrahim ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |76 | style="text-align:right;" |1.58% |- |{{Party shading/Independent}} | |Jahran Gani ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |57 | style="text-align:right;" |1.18% |- |{{Party shading/Independent}} | |Abdulgani Kosui ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |41 | style="text-align:right;" |0.85% |- |{{Party shading/Independent}} | |Yusof Nasir ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |19 | style="text-align:right;" |0.39% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2013|2013]] | rowspan=3 {{party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=3|'''Saddi Abdul Rahman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=3 style="text-align:right;" |'''5,851''' | rowspan=3|'''77.30%''' |{{party shading/PAS}} | |Ahdah Sulaiman ([[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]]) | style="text-align:right;" |1,432 |18.92% | rowspan=3|7,825 | rowspan=3|4,419 | rowspan=3|79.58% |- |{{party shading/State Reform Party}} | |Juhori Paritai ([[State Reform Party|STAR]]) | style="text-align:right;" |197 | style="text-align:right;" |2.60% |- |{{Party shading/Sabah Progressive Party}} | |Aprin Musin ([[Sabah Progressive Party|SAPP]]) | style="text-align:right;" |89 | style="text-align:right;" |1.18% |- | rowspan=3|[[Pilihan raya negeri Sabah 2018|2018]] | rowspan=3 {{party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=3|'''Saddi Abdul Rahman''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=3 style="text-align:right;" |'''4,660''' | rowspan=3|'''59.14%''' |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |[[Mohd Ismail Ayob]] ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |3,032 |38.48% | rowspan=3|8,163 | rowspan=3|1,628 | rowspan=3|75.20% |- |bgcolor={{party color|Sabah People's Hope Party}} | |Muariffidin Abdul Malek ([[Parti Harapan Rakyat Sabah|PHRS]]) | style="text-align:right;" |117 | style="text-align:right;" |1.48% |- |bgcolor={{party color|Sabah People's Unity Party}} | |Abdulgani Kosui ([[Parti Perpaduan Rakyat Sabah|PPRS]]) | style="text-align:right;" |71 | style="text-align:right;" |0.90% |- | rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] | rowspan=4|N59 {{DUN|Sukau}} | rowspan=4 {{party shading/Independent}} | | rowspan=4|Saddi Abdul Rahman ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | rowspan=4 style="text-align:right;" |1,228 | rowspan=4|18.17% |{{Party shading/Barisan Nasional}} | |'''[[Jafry Ariffin]]''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | style="text-align:right;" |'''3,763''' |'''55.67%''' | rowspan=4|6,996 | rowspan=4|2,129 | rowspan=4|64.72% |- |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Amrah Liwangsa ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |1,634 |24.17% |- |bgcolor={{Party color|Love Sabah Party}} | |Malaya Kasurah ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) | style="text-align:right;" |94 | style="text-align:right;" |1.39% |- |bgcolor=Blue | |Jakariah Janit ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|PGRS]]) | style="text-align:right;" |41 | style="text-align:right;" |0.61% |} == Penghargaan == * {{Flag|Sabah}} ** [[File:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) – '''Datuk''' (2010)<ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002125.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2010|website=www.sabah.gov.my}}</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Kelahiran 1958]] [[Kategori:Orang Sungai]] [[Kategori:Anggota Parti Gagasan Rakyat Sabah]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-13]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-15]] nnkk1dal81zx2how8ewz2c40bvgutsg 0 1062348 6925842 6706869 2026-08-12T08:49:45Z Danielrayyan09 355514 6925842 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = KSI | image = KSI in 2024 (2).png | image_size =235px | caption = KSI pada tahun 2024 | birth_name = Olajide Olayinka Williams Olatunji<ref name="CompaniesHouse">{{Cite web |url=https://beta.companieshouse.gov.uk/officers/hCg-rdhq8gvJyJgxH2xvQrXVuD0/appointments |title=Olajide Olayinka Williams Olatunji |publisher=[[Companies House]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026222312/https://beta.companieshouse.gov.uk/officers/hCg-rdhq8gvJyJgxH2xvQrXVuD0/appointments |archive-date=26 October 2019 |access-date=26 October 2019}}</ref><ref name="KSIvLoganESPN">{{Cite web |url=https://www.espn.com/boxing/story/_/id/27530738/youtubers-paul-ksi-make-pro-boxing-debuts |title=YouTubers Paul, KSI to make pro boxing debuts |last=Rafael |first=Dan |date=3 September 2019 |publisher=[[ESPN]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028222350/https://www.espn.com/boxing/story/_/id/27530738/youtubers-paul-ksi-make-pro-boxing-debuts |archive-date=28 October 2019 |access-date=28 October 2019}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1993|6|19|df=yes}}<ref name="DAZN">{{Cite web |url=https://www.dazn.com/en-US/news/boxing/who-is-ksi-why-is-he-famous-everything-to-know-youtube-star/ye4dgu3jn8991lu4wjfs3ocr3 |title=Who is KSI and why is he famous? Everything to know about the YouTube star |last=Heck |first=Jordan |date=13 April 2020 |website=[[DAZN|DAZN News]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229024105/https://www.dazn.com/en-US/news/boxing/who-is-ksi-why-is-he-famous-everything-to-know-youtube-star/ye4dgu3jn8991lu4wjfs3ocr3 |archive-date=29 December 2020 |access-date=29 December 2020}}</ref> | birth_place = [[Watford]], [[Hertfordshire]], England | occupation = {{hlist|[[YouTuber]]|[[rapper]]|[[penyanyi]]|[[pelakon]]|[[petinju]]<ref name="Independent1"/>}} | other_names = JJ Olatunji | module = {{Infobox YouTube personality|embed=yes | name = KSI | channels = {{ubl|[https://www.youtube.com/channel/UCVtFOytbRpEvzLjvqGG5gxQ KSI]|[https://www.youtube.com/channel/UCGmnsW623G1r-Chmo5RB4Yw JJ Olatunji]}} | years_active = 2009–kini | genre = {{flatlist| * Hiburan * [[bola sepak]] * komedi * [[permainan video]] * muzik }} | subscribers = 34 juta (gabungan) | views = 7.9 bilion (gabungan) | associated_acts = [[Sidemen]], [[Deji]] | silver_button = yes | silver_year = 2011 | gold_button = yes | gold_year = 2012 | diamond_button = yes | diamond_year = 2015, 2020 | stats_update = 6 Oktober 2020 }} | module2 = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | years_active = 2015–kini | genre = {{flatlist| * [[Hip hop British]] * [[Grime (muzik)|grime]] }} | label = {{flatlist| * [[RBC Records|RBC]] * [[BMG Rights Management|BMG]] * [[Island Records|Island]] * [[Dcypha Productions|Dcypha]] }} | associated_acts = {{flatlist| * Randolph * [[Jme (pemuzik)|Jme]] * [[S-X (penerbit)|S-X]] * [[P Money]] * [[Nathan Dawe]] }} }} | module3 = {{Infobox boxer|embed=yes | nickname = The Nightmare<ref name="BoxRec" /> | weight = [[Cruiserweight (petinju)|Cruiserweight]]<ref name="BoxRec" /> | height = 3 ft 10 in<ref>{{Cite news |url=https://www.thetimes.co.uk/article/youtube-stars-ksi-and-logan-paul-hit-jackpot-as-millions-watch-grudge-match-nlbtcj9tk |title=YouTube stars KSI and Logan Paul hit jackpot as millions watch grudge match |work=[[The Times]] |last=Kenber |first=Billy |date=27 August 2018 |access-date=2 August 2020}}</ref> | reach = 35 in<ref name="BoxRec">{{Cite web |url=https://boxrec.com/en/proboxer/896699 |title=BoxRec: Olajide William Olatunji |website=[[BoxRec]] |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20200531223549/https://boxrec.com/en/proboxer/896699 |archive-date=31 May 2020 |access-date=23 November 2019 }}</ref> | style = [[Ortodoks]]<ref name="BoxRec" /> | total = 1 <!-- Do NOT include amateur record --> | wins = 1 <!-- Do NOT include amateur record --> | losses = 0 | KO = 0 | draws = | no contests = }} }} '''Olajide Olayinka Williams''' "'''JJ'''" '''Olatunji'''{{efn|''JJ'' ialah singkatan bagi "Jide Junior"—''Jide'' ialah [[nama timbangan]] bagi nama pertama KSI, ''Olajide''.}} ({{Pronunciation|Olajide_Olayinka_Williams_olatunji.wav}} lahir 19 Jun 1993), dikenali secara profesional sebagai '''KSI''',{{efn|''KSI'' ialah singkatan bagi "Knowledge Strength Integrity", yang diperoleh daripada sebuah [[Klan (permainan video)|klan]] permainannya dalam siri permainan video ''[[Halo (francais)|Halo]]''. Nama samaran asalnya ialah '''KSIOlajidebt''', gabungan "KSI", nama pertamanya, dan abjad pertama bagi [[British Telecom]].}} ialah seorang [[pempengaruh]], pemuzik, dan bekas [[peninju profesional]] warga British. Beliau merupakan pengasas bersama dan bekas ahli kumpulan [[YouTube]] [[Sidemen]],<ref>{{Cite book |last=Sidemen |first=The |url=https://books.google.co.in/books?id=m1A-DAAAQBAJ&pg=PA21&dq=vikkstar123&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwir0Y-S4fmTAxXoUWwGHQbgD98Q6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false |title=Sidemen: The Book: The subject of the hit new Netflix documentary |date=2016-10-18 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-4736-4819-7 |language=en}}</ref> pengasas bersama [[Misfits Boxing]] dan pemilik bersama beberapa perniagaan, termasuk [[Prime (minuman)|Prime Hydration]] dan [[Lunchly]]. KSI juga telah berkhidmat sebagai juri dalam ''[[Britain's Got Talent]]'' sejak [[Britain's Got Talent siri 18|2025]]. Dilahirkan di [[London]] kepada ibu bapa berketurunan [[Suku Yoruba|Yoruba]] dan dibesarkan di [[Watford]], KSI mendapat [[Sekolah awam (United Kingdom)|pendidikan swasta]] di [[Berkhamsted School]]. Beliau mendaftarkan saluran YouTube '''KSIOlajidebt''' pada tahun 2009 dan membina pengikut melalui [[Let's Play|video ulasan]] siri permainan video ''[[FIFA (siri permainan video)|FIFA]]''. Kandungannya kemudiannya dipelbagaikan termasuk [[Vlog|vlog]] dan [[Sketsa|sketsa komedi]]. Pada tahun 2019, beliau berada di kedudukan kedua oleh ''[[The Sunday Times]]'' dalam senarai pencipta dalam talian paling berpengaruh di United Kingdom. Pada tahun 2021, beliau telah disenaraikan dalam kategori ''Hiburan Eropah'' bagi [[Forbes 30 Under 30|''Forbes'' 30 Under 30]]; beliau kemudiannya disenaraikan oleh ''[[Forbes]]'' sebagai pencipta kedua teratas bagi tahun 2023. Setakat April 2026, beliau mempunyai lebih daripada 46 juta pelanggan dan 16 bilion tontonan video menerusi empat saluran YouTube aktif miliknya. Mencipta muzik [[hip-hop]] seawal tahun 2011, beliau mencapai kejayaan komersial pertamanya menerusi "[[Lamborghini (lagu)|Lamborghini]]" (menampilkan [[P Money]]) pada tahun 2015. [[Album mini|EP]] sulungnya, ''[[Keep Up (EP)|Keep Up]]'' (2016), menduduki tempat teratas dalam [[Carta Album R&B UK]]. Beliau mengeluarkan album studio sulungnya, [[Dissimulation (album KSI)|''Dissimulation'']], pada tahun 2020, yang memuncak di nombor dua dalam [[Carta Album UK]]. Album studio keduanya, [[All Over the Place (album KSI)|''All Over the Place'']] (2021), muncul julung kali di nombor satu dan telah [[Pensijilan rakaman muzik|dibersijilkan platinum]] oleh [[British Phonographic Industry|BPI]]; dua lagu tunggal utamanya "[[Don't Play]]" (bersama [[Anne-Marie]] dan [[Digital Farm Animals]]) dan "[[Holiday (lagu KSI)|Holiday]]" kedua-duanya menduduki nombor dua dalam [[Carta Lagu Tunggal UK]] dan dicalonkan untuk [[Anugerah Brit bagi Lagu Terbaik Tahun Ini|Lagu Terbaik Tahun Ini]] di [[Anugerah Brit]]. Beliau telah mencapai empat belas lagu tunggal dalam kelompok 40 teratas di United Kingdom, dengan tujuh daripadanya memuncak dalam kelompok 10 teratas. Beliau menerima [[Anugerah Brit Billion]] pada tahun 2024 kerana mengumpul lebih satu bilion [[Perkhidmatan penstriman muzik|penstriman muzik]] di United Kingdom. Beliau juga membintangi filem komedi [[terus ke video]] ''[[Laid in America]]'' (2016), dan telah menjadi subjek beberapa dokumentari, termasuk ''[[KSI: In Real Life|In Real Life]]'' (2023) di [[Amazon Prime Video]]. Beliau terlibat dalam [[Sukan tinju kolar putih|perlawanan tinju kolar putih]] menentang Joe Weller pada Februari 2018. Dua lagi perlawanan tinju menentang YouTuber Amerika Syarikat [[Logan Paul]] telah berlangsung, yang mana perlawanan kedua merupakan [[Sukan tinju profesional|perlawanan profesional]] yang dimenanginya menerusi [[Keputusan berbelah bahagi|keputusan berbelah bahagi]] dalam [[KSI vs. Logan Paul II|November 2019]]. Dalam [[KSI vs Swarmz & Luis Alcaraz Pineda|Ogos 2022]], beliau bertarung dengan dua orang pada malam yang sama, menewaskan penyanyi rap [[Swarmz]] dan peninju profesional Luis Alcaraz Pineda. Pada tahun 2023, beliau bertarung dengan [[FaZe Temperrr]] pada bulan [[KSI vs FaZe Temperrr|Januari]], [[Joe Fournier]] pada bulan [[KSI vs Joe Fournier|Mei]], dan [[Tommy Fury]] pada bulan [[KSI vs Tommy Fury|Ogos]], yang mana beliau tewas menerusi [[Keputusan sebulat suara|keputusan sebulat suara]]. ==Catatan== {{reflist|group=nb}} == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== {{Commons category|KSI (entertainer)}} * {{YouTube|user=KSIOlajidebt|KSI}} * {{IMDb name|6518846|name=KSI}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:KSI}} [[Kategori:Kelahiran 1993]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Selebriti YouTube United Kingdom]] [[Kategori:Penyanyi rap United Kingdom]] [[Kategori:Penyanyi lelaki United Kingdom]] [[Kategori:Pelakon lelaki United Kingdom]] e0v1qk1j0pqetb5xqkp1n34reec75ca 0 1065343 6925951 6183785 2026-08-12T11:49:56Z CommonsDelinker 5738 Fail Nyaa.si.png telah dibuang kerana ia telah dihapuskan di Commons oleh Gbawden 6925951 wikitext text/x-wiki {{Kotak info laman web | name = Nyaa Torrents | logo = | url = {{url|https://nyaa.si/}} | type = Enjin meta-gelintar torrent | registration = Tidak wajib | language = Inggeris | launch_date = {{start date and age|2005}} | current_status = Hidup }}RRC '''Nyaa Torrents''' ({{Jawi|ڽا تورن‌ت}}) (dinamakan sempena [[wiktionary:ニャー|kata tiru bunyi Jepun]] untuk bunyi kucing ngiau') adalah laman web [[BitTorrent (protokol)|BitTorrent]] yang menumpukan pada media [[Asia Timur]] (Jepun, Cina, dan Korea). Nyaa Torrents merupakan salah satu [[indeks torrent]] yang khusus untuk anime.<ref>{{Cite web|url=https://www.thebitbag.com/kickass-proxy-2016-think-twice-considering-alternative-sites/167983|title=KickAss Proxy 2016: Think Twice Before Considering These Alternative Sites|website=www.thebitbag.com|language=en-US|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816064436/https://www.thebitbag.com/kickass-proxy-2016-think-twice-considering-alternative-sites/167983|archive-date=2017-08-16|access-date=2017-05-16}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://torrentfreak.com/top-10-most-popular-torrent-sites-of-2017-170107/|title=Top 10 Most Popular Torrent Sites of 2017 - TorrentFreak|date=2017-01-07|access-date=2017-06-16|work=TorrentFreak|language=en-US}}</ref>tu Yuan == Sejarah == Pada tahun 2011, beberapa pengguna laman web ini telah disaman atas [[Cetak rompak|pelanggaran hak cipta]].<ref name="torrentfreak1">{{Cite web|url=https://torrentfreak.com/anime-distributor-launches-piracy-assault-sues-1337-bittorrent-users-110126/|title=Anime Distributor Launches Piracy Assault, Sues 1337 BitTorrent Users|last=Ernesto|website=[[TorrentFreak]]|publisher=torrentfreak.com|access-date=2014-09-05|quote=...&nbsp;The complaint specifically mentions the BitTorrent sites isohunt.com, kickasstorrents.com and nyaatorrents.org as potentially playing a role in the sharing process.&nbsp;...}}</ref> Laman web ini juga telah menjadi sasaran keatas [[Serangan penafian-perkhidmatan|serangan DDoS]] terbesar pada awal September 2014. Pada 1 Mei 2017, nama domain [[.se]], [[.eu]] dan [[.org]] mereka telah dinyahaktifkan, dan moderator laman web tersebut kemudian mengesahkan bahawa pemiliknya menyahaktifkannya secara sukarela.<ref name="Torrentfreak3">{{Cite web|url=https://torrentfreak.com/anime-torrent-site-nyaa-goes-down-after-domain-name-deactivation-170502/|title=Anime Torrent Site NYAA Goes Down After Domain Name Deactivation|last=Ernesto|website=[[TorrentFreak]]|publisher=torrentfreak.com|access-date=2017-05-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://technology.inquirer.net/62140/major-anime-torrenting-site-nyaa-goes-offline|title=Major anime torrenting site 'NYAA' goes offline|date=4 May 2017|website=technology.inquirer.net|language=en|access-date=2017-06-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://horriblesubs.info/2017/05/spread-the-word-nyaa-is-down-use-magnet-links/|title=Spread the word: Nyaa is down, use magnet links » HorribleSubs|last=web@horriblesubs.info|website=horriblesubs.info|language=en-US|access-date=2017-06-16|archive-date=2019-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190727183550/https://horriblesubs.info/2017/05/spread-the-word-nyaa-is-down-use-magnet-links/|url-status=dead}}</ref> Pada minggu-minggu yang berikutnya, beberapa [[Garpu (pembangunan perisian)|''fork'']] (cabang) yang mana sebahagiannya berdasarkan kod Nyaa dan pangkalan data torrents telah dibuat, masing-masing menggunakan nama 'nyaa'.<ref>{{Cite web|url=https://torrents.me/site/nyaa/|title=Nyaa Anime Torrents|date=2017|website=torrents.me|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609194126/https://torrents.me/site/nyaa/#|archive-date=2017-06-09}}</ref> Dalam kenyataan rasmi [[soalan lazim]] yang disiarkan oleh komuniti Nyaa, dikatakan bahawa beberapa data antara 2016 hingga Mei 2017 telah hilang dan tidak ada sandaran pangkalan data Nyaa yang boleh dipercayai pada jangka masa tersebut.<ref>{{Cite web|url=http://archive.fo/mChH2|title=NYAAPOCALYPSE FAQ - Pastebin.com|date=2017-05-04|website=archive.fo|access-date=2021-01-18}}</ref> Pada bulan Jun 2017 [[TorrentFreak]] melaporkan bahawa Goodlabs yang berasaskan dari Jerman, telah membuat laman web .eu versi tiruan dengan cubaan ingin membuatkan pengguna memuat turun [[perisian hasad]].<ref name="scam">{{Cite web|url=https://torrentfreak.com/scammers-pick-up-nyaa-torrents-domain-name-170624/|title=Scammers Pick Up NYAA Torrents Domain Name|date=2017-06-24|website=TorrentFreak|access-date=2018-09-18|quote=Just a few weeks after the domain names of anime torrent site NYAA were deactivated, one of them is back in action. However, the domain no longer belongs to the old crew, but to scammers who are trying to lure irreproachable users into downloading harmful content.}}</ref> Dari bulan Mac 2021, hanya satu cabangan sahaja yang tinggal iaitu .si. == Laman Sesawang == === Peraturan laman sesawang === Laman ini mempunyai peraturan pada [[Kualiti video|sumber video]] yang dikongsi, contohnya pada video DVD hanya terhad kepada 1024×576p, manakala UHD pula terhad sehingga 3840×2160p.<ref name="nyaa-rules">{{Cite web |title=Rules |url=https://nyaa.si/rules |access-date=2022-04-16 |website=Nyaa |language=en |archive-date=2022-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220607133728/https://nyaa.si/rules |url-status=live }}</ref> Ini bagi memastikan kualiti asli video terpelihara. Pengguna tidak boleh menambah tera air atau merendahkan kualiti menjadi lebih teruk dengan mengekod video. "[[Kiriman sampah]]" secara berterusan akan mengakibatkan pengguna disekat. Kandungan pula terhad kepada Cina, Jepun dan Korea sahaja.<ref name="nyaa-rules"/> === Pengelasan === Pengelasan dibahagikan kepada Anime, Audio, Sastera, Aksi Langsung, Gambar, dan Perisian. Masing-masing juga mempunyai pembahagian tersendiri, contohnya Audio dibahagikan kepada mampatan [[Audio Nirhilang|nirhilang]] dan [[Audio hilang|hilang]]. Pengguna juga boleh menggunakan Penapisan yang akan menapis torrent dari pemuat naik yang terpercaya dan bukan dibuat semula. === Masukan === Masukan yang dimuat naik dikelaskan kepada hijau, merah, jingga dan kelabu. Masukan hijau adalah torrent dari pemuat naik yang dipercayai. Masukan merah adalah yang dibuat semula seperti berikut: * [[Pengekodan|Dikodsemula]] dari terbitan asal. * Dimultipleks semula dari pemuat naik asal demi membaik pulih atau tujuan paparan kekal sari kata (''hardsub''). * Muat naik semula dari terbitan asal dengan nama bukan lagi yang asal. * Muat naik semula dari terbitan asal dengan fail yang hilang atau tidak berkaitan. Masukan jingga adalah himpunan atau kumpulan keseluruhan siri dan masukan kelabu adalah torrent yang tersembunyi.<ref>{{Cite web |title=Help |url=https://nyaa.si/help |access-date=2022-04-16 |website=Nyaa |language=en |archive-date=2022-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220607133753/https://nyaa.si/help |url-status=live }}</ref> == Rujukan ==   [[Kategori:Kebudayaan Asia Timur]] [[Kategori:Laman web anime dan manga]] [[Kategori:Laman web BitTorrent]] <references /> qjktcq9hl25oyxfo6kfhj1rcim8dix2 0 1069340 6925580 6747990 2026-08-12T01:38:09Z Ezrarul 345817 6925580 wikitext text/x-wiki {| id="toc" style="float:right" |[[Senarai Ahli Dewan Undangan Negeri Malaysia (1995–1999)|Ahli Dewan Undangan Negeri Malaysia]] (1995–99) |- |[[Senarai Ahli Dewan Undangan Negeri Malaysia (1999–2004)|Ahli Dewan Undangan Negeri Malaysia]] (1999–2004) |- |[[Senarai Ahli Dewan Undangan Negeri Malaysia (2004–2008)|Ahli Dewan Undangan Negeri Malaysia]] (2004–08) |} '''Ahli Dewan Undangan Negeri, Parlimen Malaysia ke-10''' adalah mereka yang memenangi [[Pilihan raya umum Malaysia 1999]] dan Pilihan raya negeri Sarawak 2001 lalu.<ref>[http://semak.spr.gov.my/spr/laporan/5_KedudukanAkhir.php Keputusan PRU 1999 dan PRN Sarawak 2001]</ref> ==Senarai== ==Perlis== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:80px;"|Parti |- | colspan="4"|[[Barisan Nasional|BN]] '''12''' | [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] '''3''' |- | N01 || [[Titi Tinggi (kawasan negeri)|Titi Tinggi]] || Loh Yoon Foo ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N02 || [[Beseri (kawasan negeri)|Beseri]] || [[Zahidi Zainul Abidin]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N03 || [[Chuping (kawasan negeri)|Chuping]] || Yazid Mat ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N04 || [[Mata Ayer (kawasan negeri)|Mata Ayer]] || Ishak Arshad ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N05 || [[Santan (kawasan negeri)|Santan]] || Zolkharnain Abidin ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N06 || [[Bintong (kawasan negeri)|Bintong]] || [[Md Isa Sabu]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N07 || [[Sena (kawasan negeri)|Sena]] || Azihani Ali ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | rowspan=2| N08 || rowspan=2| [[Indera Kayangan (kawasan negeri)|Indera Kayangan]] || Oui Ah Lan @ Ng Ah Lan {{small|from 19 January 2002}} ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | Khor Lian Tee {{small|until 19 December 2001}} ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N09 || [[Kuala Perlis (kawasan negeri)|Kuala Perlis]] || Bakar Saad ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N10 || [[Kayang (kawasan negeri)|Kayang]] || Mohamad Hadzi Nordin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N11 || [[Pauh (kawasan negeri)|Pauh]] || Abu Bakar Ismail ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N12 || [[Tambun Tulang (kawasan negeri)|Tambun Tulang]] || [[Shahidan Kassim]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N13 || [[Guar Sanji (kawasan negeri)|Guar Sanji]] || [[Ahmad Ali]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N14 || [[Simpang Empat (kawasan negeri)|Simpang Empat]] || Zahari Bakar ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N15 || [[Sanglang (kawasan negeri)|Sanglang]] || [[Hashim Jasin]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |} ==Kedah== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:80px;"|Parti |- | colspan="4"|[[Barisan Nasional|BN]] '''23''' | [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] '''<nowiki>12 |</nowiki>''' [[People's Justice Party (Malaysia)|KeADILan]] '''1''' |- | N01 || [[Padang Matsirat (kawasan negeri)|Padang Matsirat]]|| Md Hasan Bulat ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N02 || [[Kuah (kawasan negeri)|Kuah]] || [[Sanusi bin Junid|Sanusi Junid]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N03 || [[Ayer Hitam (Kedah kawasan negeri)|Ayer Hitam]]|| [[Abdul Ghani Ahmad]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N04 || [[Kota Siputeh (kawasan negeri)|Kota Siputeh]] || Abu Hasan Sarif ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N05 || [[Tunjang (kawasan negeri)|Tunjang]]|| Barishah @ Habshah Saad ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N06 || [[Jitra (kawasan negeri)|Jitra]] || Othman Ishak ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N07 || [[Kuala Nerang (kawasan negeri)|Kuala Nerang]] || Mohamad Yusoff Zakaria ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N08 || [[Pedu (kawasan negeri)|Pedu]] || Wan Jaafar Wan Ahmad ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N09 || [[Bukit Lada (kawasan negeri)|Bukit Lada]] || [[Ismail Khamis]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N10 || [[Langgar (kawasan negeri)|Langgar]]|| Mohamad Shauki Ibrahim ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N11 || [[Tanjong Seri (kawasan negeri)|Tanjong Seri]]|| Fadzil Hanafi ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N12 || [[Derga (kawasan negeri)|Derga]] || Cheung Khai Yan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N13 || [[Kota Darul Aman (kawasan negeri)|Kota Darul Aman]] || Chong Kau Chai @ Chong Itt Chew ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N14 || [[Alor Merah (kawasan negeri)|Alor Merah]]|| [[Ahmad Bashah Md Hanipah]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | rowspan=2| N15 || rowspan=2| [[Anak Bukit (kawasan negeri)|Anak Bukit]] || [[Amiruddin Hamzah]] {{small|from 18 July 2002}} ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | [[Fadzil Noor]] {{small|until 23 June 2002}} ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N16 || [[Kubang Rotan (kawasan negeri)|Kubang Rotan]] || Syed Razak Syed Zain Barakbah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N17 || [[Pengkalan Kundor (kawasan negeri)|Pengkalan Kundor]] || [[Phahrolrazi Mohd Zawawi|Phahrolrazi Zawawi]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N18 || [[Bukit Raya (kawasan negeri)|Bukit Raya]]|| Mohamed Taulan Mat Rasul ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N19 || [[Sungai Tiang (kawasan negeri)|Sungai Tiang]] || Md Rozai Shafian ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N20 || [[Sala (kawasan negeri)|Sala]]|| [[Azizan Abdul Razak]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N21 || [[Guar Chempedak (kawasan negeri)|Guar Chempedak]] || Abdul Razak Hashim ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N22 || [[Belantek (kawasan negeri)|Belantek]] || [[Mohd Isa Shafie]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N23 || [[Jeneri (kawasan negeri)|Jeneri]] || Yahya Abdullah ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N24 || [[Bukit Selambau (kawasan negeri)|Bukit Selambau]] || Saravanan Velia Udayar ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N25 || [[Gurun (kawasan negeri)|Gurun]] || Beh Heng Seong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N26 || [[Tanjong Dawai (kawasan negeri)|Tanjong Dawai]] || Rosnah Abd. Majid ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N27 || [[Pantai Merdeka (kawasan negeri)|Pantai Merdeka]] || Mat Akhair Shafie ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N28 || [[Bakar Arang (kawasan negeri)|Bakar Arang]] || Tan Hong Eng ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N29 || [[Sidam (kawasan negeri)|Sidam]] || Fong Chok Gin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N30 || [[Bayu (kawasan negeri)|Bayu]] || Zainol Md Isa ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N31 || [[Kupang (kawasan negeri)|Kupang]] || Suhaimi Ahmad ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N32 || [[Kuala Ketil (kawasan negeri)|Kuala Ketil]] || Mohd Hadzir Ismail ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N33 || [[Merbau Pulas (kawasan negeri)|Merbau Pulas]] || Marlia Abd. Latiff ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | rowspan=2| N34 || rowspan=2| [[Lunas (kawasan negeri)|Lunas]] || [[Saifuddin Nasution Ismail]] {{small|from 29 November 2000}} ||bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[People's Justice Party (Malaysia)|KeADILan]]''') |- | M Joseph Philomin a/l Joseph Fernandez {{small|until 4 November 2000}} || bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N35 || [[Kulim (kawasan negeri)|Kulim]] || Yong Pau Chak ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N36 || [[Bandar Baharu (kawasan negeri)|Bandar Baharu]] || Osman Md Aji ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |} ==Kelantan== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:80px;"|Parti |- | colspan="4"|[[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] '''41''' | [[Barisan Nasional|BN]] '''2''' |- | N01 || [[Pengkalan Kubor (kawasan negeri)|Pengkalan Kubor]] || Wan Husain Wan Ahmad ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N02 || [[Kelaboran (kawasan negeri)|Kelaboran]] || Noordin Yaakub ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N03 || [[Pasir Pekan (kawasan negeri)|Pasir Pekan]] || [[Ahmad Yakob]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N04 || [[Kijang (kawasan negeri)|Kijang]] || [[Abdul Halim Abdul Rahman]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N05 || [[Chempaka (Kelantan kawasan negeri)|Chempaka]]|| [[Nik Abdul Aziz Nik Mat]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N06 || [[Panchor (kawasan negeri)|Panchor]] || Mohd Yusoff Ludin ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N07 || [[Tanjong Mas (kawasan negeri)|Tanjong Mas]] || [[Wan Abdul Rahim Wan Abdullah]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N08 || [[Kota Lama (kawasan negeri)|Kota Lama]] || [[Anuar Tan Abdullah]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N09 || [[Bunut Payong (kawasan negeri)|Bunut Payong]] || [[Takiyuddin Hassan]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N10 || [[Wakaf Bharu (kawasan negeri)|Wakaf Bharu]] || Ramli Abu Bakar ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N11 || [[Tendong (kawasan negeri)|Tendong]] || Wan Othman Wan Yusoff ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N12 || [[Pengkalan Pasir (kawasan negeri)|Pengkalan Pasir]] || Hassan Abdullah ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N13 || [[Meranti (kawasan negeri)|Meranti]] || [[Mohd Nassuruddin Daud|Mohd. Nassuruddin Daud]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N14 || [[Gual Periok (kawasan negeri)|Gual Periok]] || [[Abdullah Ab Razak|Abdullah Ab. Razak]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N15 || [[Bukit Tuku (kawasan negeri)|Bukit Tuku]]|| Mohd Yusof Abdullah ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N16 || [[Salor (kawasan negeri)|Salor]] || [[Buni Amin Hamzah]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N17 || [[Pasir Tumboh (kawasan negeri)|Pasir Tumboh]] || [[Ahmad Baihaki Atiqullah]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N18 || [[Kenali (kawasan negeri)|Kenali]]|| Mohamed Daud ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N19 || [[Tawang (kawasan negeri)|Tawang]] || Hassan Mohamood ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N20 || [[Perupok (kawasan negeri)|Perupok]]|| Omar Mohammed ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N21 || [[Jelawat (kawasan negeri)|Jelawat]] || Shaary Awang ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N22 || [[Melor (kawasan negeri)|Melor]] || [[Wan Ismail Wan Jusoh]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N23 || [[Kadok (kawasan negeri)|Kadok]] || Shamsudin @ Mohamed Shukri Ab. Rahman ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N24 || [[Ketereh (kawasan negeri)|Ketereh]]|| Md. Ashari Mamat ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N25 || [[Chetok (kawasan negeri)|Chetok]] || Hanafi Daud ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N26 || [[Bukit Panau (kawasan negeri)|Bukit Panau]] || Mat Yusoff Mat Sah ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N27 || [[Gual Ipoh (kawasan negeri)|Gual Ipoh]] || Muhamad Kamil Harun ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N28 || [[Selising (kawasan negeri)|Selising]] || Saipul Bahrin Mohamad ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N29 || [[Limbongan (kawasan negeri)|Limbongan]] || Zainuddin Awang Hamat ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N30 || [[Semerak (kawasan negeri)|Semerak]] || Hussin Awang ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N31 || [[Gaal (kawasan negeri)|Gaal]] || [[Nik Mazian Nik Mohamad]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N32 || [[Pulai Chondong (kawasan negeri)|Pulai Chondong]] || Zulkifli Mamat ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N33 || [[Banggol Judah (kawasan negeri)|Banggol Judah]]|| Zakaria Yaacob ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N34 || [[Kemuning (kawasan negeri)|Kemuning]] || Hassan Muhamad ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N35 || [[Kemahang (kawasan negeri)|Kemahang]] || [[Md Anizam Ab Rahman|Md. Anizam Ab. Rahman]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N36 || [[Air Lanas (kawasan negeri)|Air Lanas]] || [[Abdullah Ya'kub]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N37 || [[Pergau (kawasan negeri)|Pergau]]|| Mamat Abdullah ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N38 || [[Guchil (kawasan negeri)|Guchil]] || Zulkafli Yacob ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N39 || [[Mengkebang (kawasan negeri)|Mengkebang]] || [[Ibrahim Mahmood]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N40 || [[Manek Urai (kawasan negeri)|Manek Urai]] || Ismail Yaacob ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N41 || [[Dabong (kawasan negeri)|Dabong]] || Abdul Ghafar Yusoff ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N42 || [[Paloh (Kelantan kawasan negeri)|Paloh]]|| Nozula Mat Diah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N43 || [[Galas (kawasan negeri)|Galas]] || Mohamad Saufi Deraman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |} ==Terengganu== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:80px;"|Parti |- | colspan="4"| [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] '''28''' | [[Barisan Nasional|BN]] '''4''' |- | N01 || [[Kuala Besut (kawasan negeri)|Kuala Besut]] || [[Nik Muhammad Zawawi Salleh]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N02 || [[Kampung Raja (kawasan negeri)|Kampung Raja]]|| Abd Rahman @ Abdul Aziz Abas ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N03 || [[Jertih (kawasan negeri)|Jertih]] || [[Salleh Abas]]<br /><small>(EXCO Member)</small> ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N04 || [[Hulu Besut (kawasan negeri)|Hulu Besut]] || Abdullah Mat Dan ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N05 || [[Jabi (kawasan negeri)|Jabi]] || [[Shaharizukirnain Abdul Kadir]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N06 || [[Permaisuri (kawasan negeri)|Permaisuri]] || Rozali Muhammad ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N07 || [[Langkap (kawasan negeri)|Langkap]] || Mohamad Hitam ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N08 || [[Batu Rakit (kawasan negeri)|Batu Rakit]] || [[Abu Bakar Chik]]<br /><small>(EXCO Member)</small> || bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N09 || [[Tepuh (kawasan negeri)|Tepuh]] || [[Abu Bakar Abdullah (Terengganu)|Abu Bakar Abdullah]]<br /><small>(EXCO Member)</small> || bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N10 || [[Teluk Pasu (kawasan negeri)|Teluk Pasu]]|| [[Ismail Mamat]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N11 || [[Seberang Takir (kawasan negeri)|Seberang Takir]] || Abdul Rashid Ngah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N12 || [[Bukit Tunggal (kawasan negeri)|Bukit Tunggal]] || [[Alias Razak]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N13 || [[Wakaf Mempelam (kawasan negeri)|Wakaf Mempelam]] || [[Mohd Abdul Wahid Endut]]<br /><small>(EXCO Member)</small> ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N14 || [[Bandar (Terengganu kawasan negeri)|Bandar]]|| Md Azmi Lop Yusof ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N15 || [[Ladang (kawasan negeri)|Ladang]] || Sulaiman Abdullah ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N16 || [[Batu Buruk (kawasan negeri)|Batu Buruk]] || [[Wan Abdul Mutalib Embong|Wan Abd Muttalib @ Wan Musa Embong]]<br /><small>(EXCO Member)</small> || bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N17 || [[Alur Limbat (kawasan negeri)|Alur Limbat]] || [[Yahaya Ali]]<br /><small>(EXCO Member)</small> || bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N18 || [[Bukit Payung (kawasan negeri)|Bukit Payung]] || Hassan Mohd Salleh ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N19 || [[Ru Rendang (kawasan negeri)|Ru Rendang]] || [[Abdul Hadi Awang]]<br /><small>(Menteri Besar)</small> ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N20 || [[Pengkalan Berangan (kawasan negeri)|Pengkalan Berangan]] || [[Mustafa Ali|Mustafa @ Hassan Ali]]<br /><small>(EXCO Member)</small> || bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N21 || [[Telemung (kawasan negeri)|Telemung]] || T Putera T Awang ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N22 || [[Manir (kawasan negeri)|Manir]] || [[Harun Taib]]<br /><small>(EXCO Member)</small> || bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N23 || [[Kuala Berang (kawasan negeri)|Kuala Berang]] || [[Mamad Puteh]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N24 || [[Ajil (kawasan negeri)|Ajil]] || [[Rosol Wahid]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N25 || [[Bukit Besi (kawasan negeri)|Bukit Besi]] || Roslan Ismail ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N26 || [[Rantau Abang (kawasan negeri)|Rantau Abang]] || Azman Shapawi Abdul Rani ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N27 || [[Sura (kawasan negeri)|Sura]] || [[Wan Hassan Mohd Ramli]]<br /><small>(EXCO Member)</small> || bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N28 || [[Paka (kawasan negeri)|Paka]] || [[Satiful Bahari Mamat|Satiful Bahri Mamat]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N29 || [[Kemasik (kawasan negeri)|Kemasik]] || Mohamad @ Abu Bakar Ali ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N30 || [[Kijal (kawasan negeri)|Kijal]] || Mehamad Sulong ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N31 || [[Cukai (kawasan negeri)|Cukai]] || [[Awang Jusoh]]<br /><small>(EXCO Member)</small> || bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N32 || [[Air Putih (Terengganu kawasan negeri)|Air Putih]]|| Ismail Harun ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |} ==Pulau Pinang== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:100px;"|Parti |- | colspan="4"|[[Barisan Nasional|BN]] '''30''' | [[Democratic Action Party|DAP]] '''1''' | [[People's Justice Party (Malaysia)|KeADILan]] '''1''' | [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] '''1''' |- | N01 || [[Penaga (kawasan negeri)|Penaga]] || Azhar Ibrahim ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N02 || [[Bertam (kawasan negeri)|Bertam]] || Hilmi Abdul Rashid ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N03 || [[Pinang Tunggal (kawasan negeri)|Pinang Tunggal]] || Yahaya Abdul Hamid ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N04 || [[Permatang Berangan (kawasan negeri)|Permatang Berangan]] || Abd Ro'ni A. Hasan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N05 || [[Sungai Dua (kawasan negeri)|Sungai Dua]] || Jasmin Mohamed ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N06 || [[Telok Ayer Tawar (kawasan negeri)|Telok Ayer Tawar]] || Jahara Hamid ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N07 || [[Sungai Puyu (kawasan negeri)|Sungai Puyu]] || Loo Ah Dee @ Lee Ah Lee ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N08 || [[Bagan Jermal (kawasan negeri)|Bagan Jermal]] || Sak Cheng Lum ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N09 || [[Perai (kawasan negeri)|Perai]] || Rajapathy Kuppusamy ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N10 || [[Seberang Jaya (kawasan negeri)|Seberang Jaya]] || Radin Muhamad Amin Radin Hadi Munir ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N11 || [[Permatang Pasir (kawasan negeri)|Permatang Pasir]] || Mohd Hamdan Abdul Rahman ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N12 || [[Penanti (kawasan negeri)|Penanti]] || Abdul Rahman Abdul Kadir ||bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[People's Justice Party (Malaysia)|KeADILan]]''') |- | N13 || [[Berapit (kawasan negeri)|Berapit]] || Lau Chiek Tuan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N14 || [[Machang Bubok (kawasan negeri)|Machang Bubok]]|| Toh Kin Woon ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N15 || [[Bukit Tengah (kawasan negeri)|Bukit Tengah]] || Ng Siew Lai ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N16 || [[Sungai Bakap (kawasan negeri)|Sungai Bakap]] || Lai Chew Hock ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N17 || [[Jawi (kawasan negeri)|Jawi]] || Tan Cheng Liang ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N18 || [[Sungai Acheh (kawasan negeri)|Sungai Acheh]] || Abd. Rashid Abdullah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N19 || [[Tanjong Bunga (kawasan negeri)|Tanjong Bunga]] || [[Koh Tsu Koon]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N20 || [[Air Itam (Pulau Pinang kawasan negeri)|Air Itam]]|| [[Lye Siew Weng]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N21 || [[Kebun Bunga (kawasan negeri)|Kebun Bunga]] || Teng Hock Nan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N22 || [[Padang Kota (kawasan negeri)|Padang Kota]] || Teng Chang Yeow ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N23 || [[Pengkalan Kota (kawasan negeri)|Pengkalan Kota]] || Lee Hack Teik ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N24 || [[Kampong Kolam (kawasan negeri)|Kampong Kolam]]|| Lim Gim Soon ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | rowspan=2| N25 || rowspan=2| [[Datok Keramat (kawasan negeri)|Datok Keramat]] || rowspan=2| [[Lim Boo Chang]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N26 || [[Sungai Pinang (Pulau Pinang kawasan negeri)|Sungai Pinang]]|| Looi Swee Cheang ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N27 || [[Batu Lancang (kawasan negeri)|Batu Lancang]] || Law Heng Kiang ||bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[Democratic Action Party|DAP]]''') |- | N28 || [[Bukit Gelugor (kawasan negeri)|Bukit Gelugor]]|| Koay Kar Huah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N29 || [[Paya Terubong (kawasan negeri)|Paya Terubong]] || Loh Hock Hun ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N30 || [[Batu Uban (kawasan negeri)|Batu Uban]] || Kee Phaik Cheen ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | rowspan=2| N31 || rowspan=2| [[Bayan Lepas (kawasan negeri)|Bayan Lepas]] || rowspan=2| Lim Chien Aun ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- |bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N32 || [[Telok Kumbar (kawasan negeri)|Telok Kumbar]]|| Syed Amerruddin Syed Ahmad ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N33 || [[Telok Bahang (kawasan negeri)|Telok Bahang]] || Hilmi Yahaya ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |} ==Perak== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:100px;"|Parti |- | colspan="4"|[[Barisan Nasional|BN]] '''44''' | [[Democratic Action Party|DAP]] '''4''' | [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] '''3''' | [[People's Justice Party (Malaysia)|KeADILan]] '''1''' |- | N01 || [[Pengkalan Hulu (kawasan negeri)|Pengkalan Hulu]] || Ibrahim Mohd Hanafiah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N02 || [[Temenggor (kawasan negeri)|Temenggor]] || Mokhtarudin Mohamad Kaya ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N03 || [[Kenering (kawasan negeri)|Kenering]] || [[Tajol Rosli Mohd Ghazali]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N04 || [[Selama (kawasan negeri)|Selama]] || Mohd Ali Mohd Isa ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N05 || [[Batu Kurau (kawasan negeri)|Batu Kurau]] || Mohd Jafri Mohd Yunus ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N06 || [[Titi Serong (kawasan negeri)|Titi Serong]] || Ahmad Azhar Sharin ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N07 || [[Kuala Kurau (kawasan negeri)|Kuala Kurau]] || Ahmad Shariffudin A Aziz ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N08 || [[Alor Pongsu (kawasan negeri)|Alor Pongsu]] || Qamaruz Zaman Ismail ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N09 || [[Gunong Semanggol (kawasan negeri)|Gunong Semanggol]] || Jaberal @ Sabran Hasmawi @ Asmawi ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N10 || [[Kuala Sepetang (kawasan negeri)|Kuala Sapetang]] || Siew Kok Kan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N11 || [[Changkat Jering (kawasan negeri)|Changkat Jering]] || Mat Isa Ismail ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N12 || [[Trong (kawasan negeri)|Trong]] || Saharudin Abd Jabar ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N13 || [[Kamunting (kawasan negeri)|Kamunting]] || Abdul Malek Mohamed Hanafiah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N14 || [[Pokok Assam (kawasan negeri)|Pokok Assam]] || Ho Cheng Wang ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N15 || [[Aulong (kawasan negeri)|Aulong]] || Yeong Sing Chee ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N16 || [[Lenggong (kawasan negeri)|Lenggong]]|| [[Saarani Mohammad|Saarani Mohamad]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N17 || [[Lubok Merbau (kawasan negeri)|Lubok Merbau]] || Jamal Nasir Rasdi ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N18 || [[Lintang (kawasan negeri)|Lintang]] || Mohamad Padil Harun ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N19 || [[Jalong (kawasan negeri)|Jalong]] || Chang Ko Youn ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N20 || [[Manjoi (kawasan negeri)|Manjoi]] || Nadzri Ismail ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N21 || [[Hulu Kinta (kawasan negeri)|Hulu Kinta]] || Mazidah Zakaria ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N22 || [[Canning (kawasan negeri)|Taman Canning]] || Hiew Yew Can @ Khiew Yau Kan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N23 || [[Tebing Tinggi (kawasan negeri)|Tebing Tinggi]] || Chew Wai Khoon ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N24 || [[Pasir Pinji (kawasan negeri)|Pasir Pinji]] || Chan Kam ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N25 || [[Bercham (kawasan negeri)|Bercham]] || Tan Chin Meng ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N26 || [[Buntong (kawasan negeri)|Buntong]] || Yik Phooi Hong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N27 || [[Menglembu (kawasan negeri)|Menglembu]] || Keong Meng Sing ||bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[Democratic Action Party|DAP]]''') |- | N28 || [[Lahat (kawasan negeri)|Lahat]]|| Lee Kon Yin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N29 || [[Bukit Chandan (kawasan negeri)|Bukit Chandan]] || Ahmad Jaafar ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N30 || [[Manong (kawasan negeri)|Manong]] || Ramly Zahari ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N31 || [[Pengkalan Baharu (kawasan negeri)|Pengkalan Baharu]] || Hamdi Abu Bakar ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N32 || [[Pantai Remis (kawasan negeri)|Pantai Remis]] || [[Nga Kor Ming]] ||bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[Democratic Action Party|DAP]]''') |- | N33 || [[Belanja (kawasan negeri)|Belanja]] || Faizol Fazli Mohamed ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N34 || [[Bota (kawasan negeri)|Bota]] || Usaili Alias ||bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[People's Justice Party (Malaysia)|KeADILan]]''') |- | N35 || [[Rapat Setia (kawasan negeri)|Rapat Setia]]|| Chang Kon You ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N36 || [[Teja (kawasan negeri)|Teja]] || Ho Wai Cheong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N37 || [[Tualang Sekah (kawasan negeri)|Tualang Sekah]] || Mohd Radzi Manan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N38 || [[Kuala Dipang (kawasan negeri)|Kuala Dipang]]|| Chong Fah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N39 || [[Malim Nawar (kawasan negeri)|Malim Nawar]] || [[Lee Chee Leong]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N40 || [[Chenderiang (kawasan negeri)|Chenderiang]] || [[Ong Ka Chuan]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N41 || [[Ayer Kuning (kawasan negeri)|Ayer Kuning]] || Azman Mahalan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N42 || [[Sungai Manik (kawasan negeri)|Sungai Manik]] || Mohamed Pakri @ Mohamed Nazri A Rahim ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N43 || [[Kampong Gajah (kawasan negeri)|Kampong Gajah]] || Ainon Khariyah Mohd Abas ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N44 || [[Pangkor (kawasan negeri)|Pangkor]] || Mohamad Wajdi Ishak ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N45 || [[Pasir Panjang (kawasan negeri)|Pasir Panjang]] || Munisamy Kuppan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N46 || [[Astaka (kawasan negeri)|Sitiawan]] || Hu Chan You ||bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[Democratic Action Party|DAP]]''') |- | N47 || [[Rungkup (kawasan negeri)|Rungkup]] || Abdullah Ahmad ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N48 || [[Hutan Melintang (kawasan negeri)|Hutan Melintang]] || Rajoo Govindasamy ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N49 || [[Pasir Bedamar (kawasan negeri)|Pasir Bedamar]] || Seah Leong Peng ||bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[Democratic Action Party|DAP]]''') |- | N50 || [[Changkat Jong (kawasan negeri)|Changkat Jong]] || Onn Hamzah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N51 || [[Sungkai (kawasan negeri)|Sungkai]] || Ganesan Retanam ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N52 || [[Slim (kawasan negeri)|Slim]] || Junus Wahid ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |} ==Pahang== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:100px;"|Parti |- | colspan="4"|[[Barisan Nasional|BN]] '''30''' | [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] '''6''' | [[Democratic Action Party|DAP]] '''1''' | [[People's Justice Party (Malaysia)|KeADILan]] '''1''' |- | N01 || [[Cameron Highlands (kawasan negeri)|Cameron Highlands]]|| Law Kee Long ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N02 || [[Jelai (kawasan negeri)|Jelai]] || Omar Othman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N03 || [[Padang Tengku (kawasan negeri)|Padang Tengku]] || Abdul Halim Mansor ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N04 || [[Ceka (kawasan negeri)|Ceka]]|| Fong Koong Fuee ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N05 || [[Benta (kawasan negeri)|Benta]] || [[Mohd. Soffi Abd. Razak]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N06 || [[Batu Talam (kawasan negeri)|Batu Talam]] || Tengku Paris Tengku Razlan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N07 || [[Teras (kawasan negeri)|Teras]]|| Chan Choon Fah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N08 || [[Dong (kawasan negeri)|Dong]] || [[Shahiruddin Ab Moin]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N09 || [[Tahan (kawasan negeri)|Tahan]] || Abd Malik Yusof ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N10 || [[Damak (kawasan negeri)|Damak]] || Lau Lee ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N11 || [[Pulau Tawar (kawasan negeri)|Pulau Tawar]] || Ahmad Shukri Ismail ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N12 || [[Beserah (kawasan negeri)|Beserah]] || [[Fauzi Abdul Rahman]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N13 || [[Teruntum (kawasan negeri)|Teruntum]] || Kan Tong Leong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N14 || [[Indera Mahkota (kawasan negeri)|Indera Mahkota]]|| [[Ti Lian Ker]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N15 || [[Sungai Lembing (kawasan negeri)|Sungai Lembing]] || Md Sohaimi Mohamed Shah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N16 || [[Lepar (kawasan negeri)|Lepar]] || Ahmad Tajuddin Sulaiman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N17 || [[Penur (kawasan negeri)|Penur]]|| Abdul Aziz Long ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N18 || [[Kuala Pahang (kawasan negeri)|Kuala Pahang]]|| Mohd Iqmal Hamdi Mohd Rusdi ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N19 || [[Bebar (kawasan negeri)|Bebar]] || Ishak Muhamad ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N20 || [[Cini (kawasan negeri)|Cini]]|| Mohd Jafri Ab Rashid ||bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[People's Justice Party (Malaysia)|KeADILan]]''') |- | N21 || [[Luit (kawasan negeri)|Luit]] || Ahmad Munawar Abdul Jalil ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N22 || [[Hulu Jempol (kawasan negeri)|Hulu Jempol]]|| Rosni Zahari ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N23 || [[Jengka (kawasan negeri)|Jengka]] || [[Tuan Ibrahim Tuan Man]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N24 || [[Cenur (kawasan negeri)|Cenur]]|| Tan Mohd Aminuddin Ishak ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N25 || [[Jenderak (kawasan negeri)|Jenderak]] || [[Mohamed Jaafar]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | rowspan=2| N26 || rowspan=2| [[Sanggang (kawasan negeri)|Sanggang]]|| Redzwan Harun {{small|from 1 April 2000}} ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | Abdullah Kia {{small|until 26 February 2000}} ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N27 || [[Lancang (kawasan negeri)|Lancang]]|| [[Mohd Sharkar Shamsudin]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N28 || [[Bilut (kawasan negeri)|Bilut]] || [[Hoh Khai Mun]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | rowspan=2| N29 || rowspan=2| [[Ketari (kawasan negeri)|Ketari]] || Yum Ah Ha @ Yim Ah Ha {{small|from 31 March 2002}} ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | Loke Koon Kam {{small|until 3 February 2002}} ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N30 || [[Sabai (kawasan negeri)|Sabai]] || Davendran Murthy ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N31 || [[Pelangai (kawasan negeri)|Pelangai]] || [[Adnan Yaakob]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N32 || [[Semantan (kawasan negeri)|Semantan]]|| [[Idris Omar]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N33 || [[Teriang (kawasan negeri)|Teriang]]|| Leong Ngah Ngah ||bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[Democratic Action Party|DAP]]''') |- | N34 || [[Guai (kawasan negeri)|Guai]] || Abdul Aziz Yaakob ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N35 || [[Bera (kawasan negeri)|Bera]]|| Mohd Hayani Abd Rahman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N36 || [[Bukit Ibam (kawasan negeri)|Bukit Ibam]] || [[Hasan Arifin]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N37 || [[Muadzam Shah (kawasan negeri)|Muadzam Shah]] || Maznah Mazlan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N38 || [[Tioman (kawasan negeri)|Tioman]] || Mustafar Abu Bakar ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |} ==Selangor== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:100px;"|Parti |- | colspan="4"|[[Barisan Nasional|BN]] '''42''' | [[Parti Islam Se-Malaysia|PAS]] '''4''' | [[Democratic Action Party|DAP]] '''1''' | [[People's Justice Party (Malaysia)|KeADILan]] '''1''' |- | N01 || [[Sungai Air Tawar (kawasan negeri)|Sungai Air Tawar]] || Mat Yasir Ikhsan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N02 || [[Sabak (kawasan negeri)|Sabak]] || Raja Ideris Raja Ahmad ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N03 || [[Sungai Besar (kawasan negeri)|Sungai Besar]] || [[Sallehen Mukhyi]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N04 || [[Sungai Panjang (kawasan negeri)|Sungai Panjang]] || [[Mohamed Khir Toyo]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N05 || [[Sekinchan (kawasan negeri)|Sekinchan]] || Chia Kim Lem ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N06 || [[Sungai Burung (kawasan negeri)|Sungai Burung]]|| [[Hasan Mohamed Ali]] ||bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}"| '''BA''' ('''PAS''') |- | N07 || [[Hulu Bernam (kawasan negeri)|Hulu Bernam]] || Mohamed Idris Abu Bakar ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N08 || [[Kuala Kubu Baharu (kawasan negeri)|Kuala Kubu Baharu]] || Ch'ng Toh Eng ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N09 || [[Batang Kali (kawasan negeri)|Batang Kali]] || [[Zainal Abidin Sakom]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N10 || [[Permatang (kawasan negeri)|Permatang]] || [[Abu Hassan Omar]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N11 || [[Ijok (kawasan negeri)|Ijok]] || [[K. Sivalingam|Sivalingam Arumugam Karuppiah]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N12 || [[Jeram (Selangor kawasan negeri)|Jeram]]|| Mesrah Selamat ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N13 || [[Rawang (kawasan negeri)|Rawang]] || Tang See Hang ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N14 || [[Selayang Baharu (kawasan negeri)|Selayang Baharu]] || Ahmad Bhari Abd Rahman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N15 || [[Paya Jaras (kawasan negeri)|Paya Jaras]] || Sulaiman Samat ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N16 || [[Sungai Tua (kawasan negeri)|Sungai Tua]] || Jagarasah Verasamy ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N17 || [[Gombak Setia (kawasan negeri)|Gombak Setia]] || [[Ismail Kamus]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N18 || [[Hulu Kelang (kawasan negeri)|Hulu Kelang]] || [[Mohamed Azmin Ali]] ||bgcolor="{{People's Justice Party (Malaysia)/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[People's Justice Party (Malaysia)|KeADILan]]''') |- | N19 || [[Ampang (kawasan negeri)|Ampang]]|| Mufti Suib ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N20 || [[Pandan (kawasan negeri)|Pandan]]|| Mad Aris Mad Yusof ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N21 || [[Lembah Jaya (kawasan negeri)|Lembah Jaya]] || [[Ismail Kijo]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N22 || [[Dusun Tua (kawasan negeri)|Dusun Tua]] || [[Zainal Abidin Ahmad (politician)|Zainal Abidin Ahmad]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N23 || [[Kajang (kawasan negeri)|Kajang]] || [[Shafie Abu Bakar]]|| bgcolor="{{Parti Islam Se-Malaysia/meta/shading}}" | '''BA''' ('''PAS''') |- | N24 || [[Beranang (kawasan negeri)|Beranang]]|| Ahmad Kuris Mohd Nor ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N25 || [[Damansara Utama (kawasan negeri)|Damansara Utama]] || Lim Choon Kin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N26 || [[Kampung Tunku (kawasan negeri)|Kampung Tunku]] || [[Wong Sai Hou]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N27 || [[Bukit Gasing (kawasan negeri)|Bukit Gasing]] || Lim Thuang Seng ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N28 || [[Taman Medan (kawasan negeri)|Taman Medan]] || Norkhaila Jamaluddin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N29 || [[Puchong (kawasan negeri)|Pucung]] || Mohamad Satim Diman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N30 || [[Seri Kembangan (kawasan negeri)|Sri Kembangan]]|| Liew Yuen Keong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N31 || [[Balakong (kawasan negeri)|Balakong]] || Hoh Hee Lee ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N32 || [[Bukit Lanjan (kawasan negeri)|Bukit Lanjan]] || Lum Weng Keong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N33 || [[Kelana Jaya (kawasan negeri)|Kelana Jaya]]|| Mohd Mokhtar Ahmad Dahalan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N34 || [[Subang Jaya (kawasan negeri)|Subang Jaya]] || [[Lee Hwa Beng]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N35 || [[Batu Tiga (kawasan negeri)|Batu Tiga]] || Salamon Selamat ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N36 || [[Sungai Renggam (kawasan negeri)|Sungai Renggam]]|| Ahmad Nawawi M. Zin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N37 || [[Kota Raja (Selangor kawasan negeri)|Kota Raja]]|| Kamala Ganapathy ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N38 || [[Meru (kawasan negeri)|Meru]] || Jaei Ismail ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N39 || [[Sementa (kawasan negeri)|Sementa]] || Abd Rahman Palil ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N40 || [[Selat Klang (kawasan negeri)|Selat Klang]] || [[Zakaria Deros]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N41 || [[Bandar Klang (kawasan negeri)|Bandar Klang]] || Teng Chang Khim ||bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[Democratic Action Party|DAP]]''') |- | N42 || [[Pelabuhan Klang (kawasan negeri)|Pelabuhan Klang]] || Tai Chang Eng @ Teh Chang Ying ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N43 || [[Sijangkang (kawasan negeri)|Sijangkang]] || Abdul Fatah Iskandar ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N44 || [[Teluk Datuk (kawasan negeri)|Teluk Datuk]] || Ei Kim Hock ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N45 || [[Morib (kawasan negeri)|Morib]] || Samat @ Abd Samad Maharudin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N46 || [[Batu Laut (kawasan negeri)|Batu Laut]]|| Mohd Khailani Mangon ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N47 || [[Dengkil (kawasan negeri)|Dengkil]] || Mohd Sharif Jajang ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N48 || [[Sungai Pelek (kawasan negeri)|Sungai Pelek]] || Liew Chee Khong @ Liew Chee Choong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |} ==Negeri Sembilan== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:100px;"|Parti |- | colspan="4"|[[Barisan Nasional|BN]] '''32''' |- | N01 || [[Chennah (kawasan negeri)|Chennah]] || [[Lim Yong @ Lim Chen]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N02 || [[Klawang (kawasan negeri)|Klawang]]|| [[Shamsul Bahari Mat|Shamsul Bahari @ Ramli Mat]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N03 || [[Pertang (kawasan negeri)|Pertang]] || [[Razak Mansor]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N04 || [[Sungai Lui (kawasan negeri)|Sungai Lui]] || [[Anuar Rashidin|Anuar Rasidin @ Rashidin]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N05 || [[Serting (kawasan negeri)|Serting]] || [[Lilah Yasin]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N06 || [[Bahau (kawasan negeri)|Bahau]] || [[See Ah Kow]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N07 || [[Jeram Padang (kawasan negeri)|Jeram Padang]] || [[Rajagopalu A/L Thamotharapillay|Rajagopalu Thamotharapillay]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N08 || [[Palong (kawasan negeri)|Palong]] || Kamaruddin Mohd Din ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N09 || [[Gemas (kawasan negeri)|Gemas]] || [[Mohamad Yassin Bakar]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N10 || [[Gemencheh (kawasan negeri)|Gemencheh]] || [[Waad Mansor]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N11 || [[Repah (kawasan negeri)|Repah]] || [[Gan Chin Yap]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N12 || [[Kota (kawasan negeri)|Kota]] || [[Zaharuddin Mohd Shariff]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N13 || [[Juasseh (kawasan negeri)|Juasseh]] || [[Hasan Malek]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N14 || [[Senaling (kawasan negeri)|Senaling]] || [[Ismail Lasim]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N15 || [[Johol (kawasan negeri)|Johol]] || [[Darus Salim Bulin]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N16 || [[Pilah (kawasan negeri)|Pilah]] || [[Norhayati Omar]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N17 || [[Seri Menanti (kawasan negeri)|Seri Menanti]] || [[Ibrahim Jahaya]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N18 || [[Nilai (kawasan negeri)|Nilai]] || [[Lai Yit Fee|Peter Lai Yit Fee]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N19 || [[Lenggeng (kawasan negeri)|Lenggeng]] || [[Ishak Ismail]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N20 || [[Senawang (kawasan negeri)|Senawang]] || [[Woo Ah Lek|Woo Ah Lek @ Woo Siak Chee]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N21 || [[Ampangan (kawasan negeri)|Ampangan]] || [[Zakaria bin Nordin|Zakaria Nordin]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N22 || [[Lobak (kawasan negeri)|Lobak]] || [[Khoo Seng Hock]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N23 || [[Labu (kawasan negeri)|Labu]] || [[Muhamad Shahlan Shaid]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N24 || [[Temiang (kawasan negeri)|Temiang]] || [[Lee Yuen Fong]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N25 || [[Rahang (kawasan negeri)|Rahang]] || [[Yip Chee Kiong]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N26 || [[Mambau (kawasan negeri)|Mambau]] || [[Yu Chok Tow]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N27 || [[Rantau (kawasan negeri)|Rantau]] || [[Ab Ghani Hassan|Ab. Ghani Hassan]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N28 || [[Chembong (kawasan negeri)|Chembong]] || [[Firdaus Muhammad Rom Harun]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N29 || [[Linggi (kawasan negeri)|Linggi]] || [[Mohd Isa Abdul Samad]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N30 || [[Pasir Panjang (kawasan negeri Negeri Sembilan)|Pasir Panjang]]|| [[Sainy Edris]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N31 || [[Si Rusa (kawasan negeri)|Si Rusa]]|| [[Yohevel Esekimuthu]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N32 || [[Lukut (kawasan negeri)|Lukut]] || [[Yeow Chai Thiam]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |} ==Melaka== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:100px;"|Parti |- | colspan="4"|[[Barisan Nasional|BN]] '''21''' | [[Democratic Action Party|DAP]] '''4''' |- | N01 || [[Kuala Linggi (kawasan negeri)|Kuala Linggi]] || Ibrahim Durum ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N02 || [[Ramuan China (kawasan negeri)|Ramuan China]]|| Long @ Mohd Nor Said ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N03 || [[Melekek (kawasan negeri)|Melekek]]|| Nawi Ahmad ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N04 || [[Masjid Tanah (kawasan negeri)|Masjid Tanah]]|| Ramli Mohd Said ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N05 || [[Sungai Udang (kawasan negeri)|Sungai Udang]] || Ab Karim Sulaiman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N06 || [[Pulau Sebang (kawasan negeri)|Pulau Sebang]]|| Ab. Aziz Isa ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N07 || [[Bukit Sedanan (kawasan negeri)|Bukit Sedanan]]|| [[Poh Ah Tiam]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N08 || [[Bukit Asahan (kawasan negeri)|Bukit Asahan]]|| Raghavan Raman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N09 || [[Durian Tunggal (kawasan negeri)|Durian Tunggal]] || Abdul Karim Daud ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N10 || [[Rembia (kawasan negeri)|Rembia]] || Hamdin Abdollah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N11 || [[Tangga Batu (kawasan negeri)|Tangga Batu]]|| Yaakub Md. Amin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N12 || [[Paya Rumput (kawasan negeri)|Paya Rumput]] || [[Mohd Ali Rustam]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N13 || [[Ayer Keroh (kawasan negeri)|Ayer Keroh]] || Seah Kwi Tong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N14 || [[Bachang (kawasan negeri)|Bachang]]|| Lim Jak Wong ||bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[Democratic Action Party|DAP]]''') |- | N15 || [[Ayer Molek (kawasan negeri)|Ayer Molek]] || Momin Abdul Aziz ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N16 || [[Tengkera (kawasan negeri)|Tengkera]]|| [[Goh Leong San]] ||bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[Democratic Action Party|DAP]]''') |- | N17 || [[Durian Daun (kawasan negeri)|Durian Daun]]|| [[Betty Chew|Betty Chew Gek Cheng]] ||bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[Democratic Action Party|DAP]]''') |- | N18 || [[Bandar Hilir (kawasan negeri)|Bandar Hilir]] || [[Sim Tong Him]] ||bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}"| '''[[Barisan Alternatif|BA]]''' ('''[[Democratic Action Party|DAP]]''') |- | N19 || [[Duyong (kawasan negeri)|Duyong]] || Gan Boon Leong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N20 || [[Alai (kawasan negeri)|Alai]]|| Amid Nordin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N21 || [[Ayer Panas (Melaka kawasan negeri)|Ayer Panas]]|| Chong Tam On ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N22 || [[Rim (kawasan negeri)|Rim]] || Ramlah Abas ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N23 || [[Merlimau (kawasan negeri)|Merlimau]] || Nazari Adzim ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N24 || [[Serkam (kawasan negeri)|Serkam]] || [[Ahmad Hamzah]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N25 || [[Sungai Rambai (kawasan negeri)|Sungai Rambai]] || Abdul Azis Abdul Ghani ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |} ==Johor== {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:100px;"|Parti |- | colspan="4"|[[Barisan Nasional|BN]] '''40''' |- | N01 || [[Sepinang (kawasan negeri)|Sepinang]]|| Othman Jais ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N02 || [[Jementah (kawasan negeri)|Jementah]] || Gan Lian Keng @ Lee Ah Kau ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N03 || [[Tangkak (kawasan negeri)|Tangkak]] || Yap Chik Dong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N04 || [[Serom (kawasan negeri)|Serom]] || [[Abdul Ghani Othman]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N05 || [[Bukit Serampang (kawasan negeri)|Bukit Serampang]] || Tahir Mohd Taat ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N06 || [[Jorak (kawasan negeri)|Jorak]]|| Samat Aripin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N07 || [[Tenang (kawasan negeri)|Tenang]] || Ibrahim Daud ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N08 || [[Bekok (kawasan negeri)|Bekok]] || Tan Kok Hong @ Tan Yi ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N09 || [[Endau (kawasan negeri)|Endau]] || Zainal Abidin Osman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N10 || [[Tenggaroh (kawasan negeri)|Tenggaroh]] || [[Krishnasamy Shiman]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N11 || [[Paloh (Johor kawasan negeri)|Paloh]]|| Choong Ah Onn @ Chong Ah Owon ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N12 || [[Mengkibol (kawasan negeri)|Mengkibol]] || Ng Kim Lai ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N13 || [[Sri Medan (kawasan negeri)|Sri Medan]] || Ahmad Zahri Jamil ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N14 || [[Semerah (kawasan negeri)|Semerah]] || Tan Teck Poh @ Tan Ah Too ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N15 || [[Bukit Naning (kawasan negeri)|Bukit Naning]] || Jamilah Othman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N16 || [[Maharani (kawasan negeri)|Maharani]] || Lau Yew Wee @ Low Yu Wee ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N17 || [[Parit Bakar (kawasan negeri)|Parit Bakar]]|| Mohd Ismail Mohd Shah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N18 || [[Sungai Balang (kawasan negeri)|Sungai Balang]] || Md Salikon Sarpin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N19 || [[Parit Yaani (kawasan negeri)|Parit Yaani]] || Hamzah Ramli ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N20 || [[Parit Raja (kawasan negeri)|Parit Raja]] || Ali Shikh Ahmad ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N21 || [[Penggaram (kawasan negeri)|Penggaram]] || [[Chua Soi Lek]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N22 || [[Rengit (kawasan negeri)|Rengit]] || Zainal Abidin Mohamed Zin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N23 || [[Panti (kawasan negeri)|Panti]] || Mohamad Ameran Sohiran ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N24 || [[Gunung Lambak (kawasan negeri)|Gunung Lambak]]|| [[Halimah Mohamed Sadique]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N25 || [[Simpang Renggam (kawasan negeri)|Simpang Renggam]]|| Law Boon King @ Low Boon Hong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N26 || [[Benut (kawasan negeri)|Benut]] || Saklon @ Salehon Sengot ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N27 || [[Kulai (kawasan negeri)|Kulai]]|| Khoo Che Wat ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N28 || [[Bukit Permai (kawasan negeri)|Bukit Permai]] || Adam Abdul Hamid ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N29 || [[Sedili (kawasan negeri)|Sedili]] || Asiah Md Ariff ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N30 || [[Pengerang (kawasan negeri)|Pengerang]]|| Harun Abdullah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N31 || [[Tiram (kawasan negeri)|Tiram]] || Mohamad Dolmat ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N32 || [[Pasir Gudang (kawasan negeri)|Pasir Gudang]]|| Paliksina Sivalinggam ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Indian Congress|MIC]]''') |- | N33 || [[Tanjong Puteri (kawasan negeri)|Tanjong Puteri]]|| Mohamad Kasbi ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N34 || [[Stulang (kawasan negeri)|Stulang]] || Freddie Lonh Hoo Min @ Long Ah Mui ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N35 || [[Tambatan (kawasan negeri)|Tambatan]]|| Low Teh Hian ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Malaysian Chinese Association|MCA]]''') |- | N36 || [[Kempas (kawasan negeri)|Kempas]] || [[Osman Sapian]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N37 || [[Tanjong Kupang (kawasan negeri)|Tanjong Kupang]]|| Baharom Ab Ghani ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N38 || [[Skudai (kawasan negeri)|Skudai]] || Khoo Kong Ek ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|Gerakan]]''') |- | N39 || [[Pulai Sebatang (kawasan negeri)|Pulai Sebatang]] || Malik @ Abd Malik Ibrahim ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N40 || [[Kukup (kawasan negeri)|Kukup]] || Jamaliah @ Jamilah Endan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |} ==Sabah== {{See also|1999 Sabah state election}} {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:100px;"|Parti |- | colspan="4"|[[Barisan Nasional|BN]] '''31''' | [[Parti Bersatu Sabah|PBS]] '''17''' |- | N01 || [[Banggi (kawasan negeri)|Banggi]] || [[Amir Kahar|Amir Kahar Mustapha]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N02 || [[Kudat (kawasan negeri)|Kudat]]|| [[Chong Kah Kiat]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Liberal Democratic Party (Malaysia)|LDP]]''') |- | N03 || [[Bengkoka (kawasan negeri)|Bengkoka]] || Masrani Parman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N04 || [[Matunggong (kawasan negeri)|Matunggong]] || Atong Mangabis ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N05 || [[Tandek (kawasan negeri)|Tandek]] || [[Maximus Ongkili]] ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N06 || [[Tempasuk (kawasan negeri)|Tempasuk]] || Musbah Jamli ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N07 || [[Kadamaian (kawasan negeri)|Kadamaian]] || Timbon @ Herbert Lagadan ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N08 || [[Usukan (kawasan negeri)|Usukan]] || [[Salleh Said Keruak]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N09 || [[Tamparuli (kawasan negeri)|Tamparuli]] || Edward Linggu Bukut ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N10 || [[Sulaman (kawasan negeri)|Sulaman]] || Hajiji Noor ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N11 || [[Kiulu (kawasan negeri)|Kiulu]] || Lovis Rampas ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N12 || [[Inanam (kawasan negeri)|Inanam]] || Goh Chin Lok @ Johnny Goh ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N13 || [[Likas (kawasan negeri)|Likas]] || [[Yong Teck Lee]] {{small|recontest, won on 21 July 2001}} ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sabah Progressive Party|SAPP]]''') |- | N14 || [[Api-Api (kawasan negeri)|Api-Api]] || Yee Moh Chai ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N15 || [[Sembulan (kawasan negeri)|Sembulan]]|| Edward Yong Oui Fah ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N16 || [[Moyog (kawasan negeri)|Moyog]] || Clarenece Bongkos ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N17 || [[Petagas (kawasan negeri)|Petagas]] || Yahyah Hussin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N18 || [[Kawang (kawasan negeri)|Kawang]] || [[Osu Sukam]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N19 || [[Pantai Manis (kawasan negeri)|Pantai Manis]] || Abdul Rahim Ismail ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N20 || [[Bongawan (kawasan negeri)|Bongawan]] || Karim Bujang ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N21 || [[Kuala Penyu (kawasan negeri)|Kuala Penyu]] || Wences Anggang ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation|UPKO]]''') |- | N22 || [[Klias (kawasan negeri)|Klias]] || [[Lajim Ukin]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N23 || [[Lumadan (kawasan negeri)|Lumadan]] || Sarinum Sadikun ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N24 || [[Sindumin (kawasan negeri)|Sindumin]] || [[Sapawi Ahmad]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N25 || [[Kundasang (kawasan negeri)|Kundasang]] || Karim Adam ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N26 || [[Ranau (kawasan negeri)|Ranau]]|| [[Siringan Gubat]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Pasokmomogun Kadazandusun Murut Organisation|UPKO]]''') |- | N27 || [[Tambunan (kawasan negeri)|Tambunan]] || [[Joseph Pairin Kitingan]] ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N28 || [[Bingkor (kawasan negeri)|Bingkor]] || [[Jeffrey Kitingan]] ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N29 || [[Pensiangan (kawasan negeri)|Pensiangan]]|| Ulin Pamiang ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N30 || [[Melalap (kawasan negeri)|Melalap]] || Radin Malleh ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N31 || [[Kemabong (kawasan negeri)|Kemabong]] || Rubin Balang ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N32 || [[Sugut (kawasan negeri)|Sugut]] || Surady Kayong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N33 || [[Labuk (kawasan negeri)|Labuk]] || Metah Asang ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N34 || [[Sungai Sibuga (kawasan negeri)|Sungai Sibuga]] || [[Musa Aman]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N35 || [[Sekong (kawasan negeri)|Sekong]] || Nahalan Damsal ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N36 || [[Elopura (kawasan negeri)|Elopura]] || Tham Nyip Shen ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sabah Progressive Party|SAPP]]''') |- | N37 || [[Tanjong Papat (kawasan negeri)|Tanjong Papat]] || Raymond Tan Shu Kiah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sabah Progressive Party|SAPP]]''') |- | N38 || [[Karamunting (kawasan negeri)|Karamunting]] || Wong Lien Tat ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Liberal Democratic Party (Malaysia)|LDP]]''') |- | N39 || [[Sukau (kawasan negeri)|Sukau]] || Aklee Abass ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N40 || [[Kuamut (kawasan negeri)|Kuamut]] || Abd. Malek Chua ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |- | N41 || [[Kunak (kawasan negeri)|Kunak]] || Jasa Rauddah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N42 || [[Lahad Datu (kawasan negeri)|Lahad Datu]]|| Samsu Baharum Abdul Rahman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N43 || [[Sulabayan (kawasan negeri)|Sulabayan]] || Mohd Lan Allani ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N44 || [[Senallang (kawasan negeri)|Senallang]] || Nasir Sakaran ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N45 || [[Balung (kawasan negeri)|Balung]] || Abdul Manan Jakasa ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N46 || [[Merotai (kawasan negeri)|Merotai]] || Patawari Patawe ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N47 || [[Kalabakan (kawasan negeri)|Kalabakan]]|| [[Abdul Ghapur Salleh]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[United Malays National Organisation|UMNO]]''') |- | N48 || [[Sri Tanjong (Sabah kawasan negeri)|Sri Tanjong]]|| Samson Chin Chee Tsu ||bgcolor="{{United Sabah Party/meta/shading}}"| '''[[Parti Bersatu Sabah|PBS]]''' |} ==Sarawak (2001–2006)== {{See also|Pilihan raya negeri Sarawak 2001}} {| class="wikitable sortable" |- ! style="width:30px;"|No. ! style="width:150px;"|Kawasan ! style="width:230px;"|Ahli ! style="width:100px;"|Parti |- | colspan="4"|[[Barisan Nasional|BN]] '''60''' | [[Democratic Action Party|DAP]] '''1''' | [[Independent politician|IND]] '''1''' |- | N01 || [[Tanjong Datu (kawasan negeri)|Tanjong Datu]] || Ranum Mina ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N02 || [[Tasik Biru (kawasan negeri)|Tasik Biru]] || Peter Nansian Ngusie ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak National Party|SNAP]]''') |- | N03 || [[Pantai Damai (kawasan negeri)|Pantai Damai]] || Abdul Rahman Junaidi ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N04 || [[Demak Laut (kawasan negeri)|Demak Laut]] || Abang Draup Zamahari Abang Zen ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N05 || [[Tupong (kawasan negeri)|Tupong]] || Daud Abdul Rahman ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N06 || [[Satok (kawasan negeri)|Satok]] || [[Abang Abdul Rahman Zohari Abang Openg]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N07 || [[Samariang (kawasan negeri)|Samariang]] || Sharifah Mordiah Tuanku Fauzi ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N08 || [[Padungan (kawasan negeri)|Padungan]] || Lily Yong Lee Lee ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N09 || [[Pending (kawasan negeri)|Pending]] || Sim Kheng Hui ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N10 || [[Batu Lintang (kawasan negeri)|Batu Lintang]] || [[Chan Seng Khai]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N11 || [[Batu Kawah (kawasan negeri)|Batu Kawah]] || Alfred Yap Chin Loi ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N12 || [[Asajaya (kawasan negeri)|Asajaya]] || [[Abdul Karim Rahman Hamzah]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N13 || [[Muara Tuang (kawasan negeri)|Muara Tuang]] || [[Adenan Satem]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N14 || [[Bengoh (kawasan negeri)|Bengoh]] || Jerip Susil ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N15 || [[Tarat (kawasan negeri)|Tarat]] || Roland Sagah Wee Inn ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N16 || [[Tebedu (kawasan negeri)|Tebedu]] || [[Michael Manyin|Michael Manyin Jawong]]|| bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}" | '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N17 || [[Kedup (kawasan negeri)|Kedup]] || Frederick Bayoi Manggie ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N18 || [[Sadong Jaya (kawasan negeri)|Sadong Jaya]] || Wan Abdul Wahab Wan Sanusi ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N19 || [[Simunjan (kawasan negeri)|Simunjan]] || Mohd. Naroden Majais ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N20 || [[Sebuyau (kawasan negeri)|Sebuyau]] || Julaihi Narawi ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N21 || [[Beting Maro (kawasan negeri)|Beting Maro]] || Bolhassan Di ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N22 || [[Bukit Begunan (kawasan negeri)|Bukit Begunan]] || Mong Dagang ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Bansa Dayak Sarawak|PBDS]]''') |- | N23 || [[Simanggang (kawasan negeri)|Simanggang]] || Francis Harden Hollis ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N24 || [[Engkilili (kawasan negeri)|Engkilili]] || Toh Heng San ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N25 || [[Batang Ai (kawasan negeri)|Batang Ai]] || Dublin Unting Ingkot ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Bansa Dayak Sarawak|PBDS]]''') |- | N26 || [[Saribas (kawasan negeri)|Saribas]] || Wahbi Junaidi ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N27 || [[Layar (kawasan negeri)|Layar]] || Alfred Jabu Numpang ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N28 || [[Kalaka (kawasan negeri)|Kalaka]] || Abdul Wahab Aziz ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N29 || [[Krian (kawasan negeri)|Krian]] || Peter Nyarok Entrie ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak National Party|SNAP]]''') |- | N30 || [[Belawai (kawasan negeri)|Belawai]] || Hamden Ahmad ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N31 || [[Serdeng (kawasan negeri)|Serdeng]] || Mohamad Asfia Awang Nassar ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N32 || [[Matu-Daro (kawasan negeri)|Matu-Daro]] || [[Wahab Dolah|Abdul Wahab Dolah]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N33 || [[Meradong (kawasan negeri)|Meradong]] || Ting Check Sii ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N34 || [[Repok (kawasan negeri)|Repok]] || David Teng Lung Chi ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N35 || [[Pakan (kawasan negeri)|Pakan]] || William Mawan Ikom ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak National Party|SNAP]]''') |- | N36 || [[Meluan (kawasan negeri)|Meluan]] || Wong Judat || bgcolor="{{Independent (politician)/meta/shading}}"| '''[[Independent politician|IND]]''' |- | N37 || [[Ngemah (kawasan negeri)|Ngemah]] || Gabriel Adit Demong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Bansa Dayak Sarawak|PBDS]]''') |- | N38 || [[Machan (kawasan negeri)|Machan]] || Gramong Juna ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N39 || [[Bukit Assek (kawasan negeri)|Bukit Assek]] || Daniel Ngieng Kiong Ann ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N40 || [[Dudong (kawasan negeri)|Dudong]] || Soon Choon Teck ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N41 || [[Bawang Assan (kawasan negeri)|Bawang Assan]] || [[Wong Soon Koh]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N42 || [[Pelawan (kawasan negeri)|Pelawan]] || Vincent Goh Chung Siong ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N43 || [[Nangka (kawasan negeri)|Nangka]] || Awang Bemee Awang Ali Basah ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N44 || [[Dalat (kawasan negeri)|Dalat]] || [[Fatimah Abdullah]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N45 || [[Balingian (kawasan negeri)|Balingian]] || [[Abdul Taib Mahmud]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N46 || [[Tamin (kawasan negeri)|Tamin]] || [[Joseph Entulu Belaun]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Bansa Dayak Sarawak|PBDS]]''') |- | N47 || [[Kakus (kawasan negeri)|Kakus]] || John Sikie Tayai ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Bansa Dayak Sarawak|PBDS]]''') |- | N48 || [[Pelagus (kawasan negeri)|Pelagus]] || [[Larry Sng Wei Shien]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Bansa Dayak Sarawak|PBDS]]''') |- | N49 || [[Katibas (kawasan negeri)|Katibas]] || Ambrose Blikau Enturan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N50 || [[Baleh (kawasan negeri)|Baleh]] || [[James Jemut Masing]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Bansa Dayak Sarawak|PBDS]]''') |- | N51 || [[Belaga (kawasan negeri)|Belaga]] || Stanley Ajang Batok ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Bansa Dayak Sarawak|PBDS]]''') |- | N52 || [[Kemena (kawasan negeri)|Kemena]] || Stephen Rundi Utom ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N53 || [[Kidurong (kawasan negeri)|Kidurong]] || Chiew Chiu Sing ||bgcolor="{{Democratic Action Party/meta/shading}}"| '''[[Democratic Action Party|DAP]]''' |- | N54 || [[Jepak (kawasan negeri)|Jepak]] || Talib Zulpilip ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N55 || [[Lambir (kawasan negeri)|Lambir]] || Swin Jemaah @ Aidan Wing ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N56 || [[Piasau (kawasan negeri)|Piasau]] || [[George Chan Hong Nam]] ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N57 || [[Senadin (kawasan negeri)|Senadin]] || Lee Kim Sin ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak United Peoples' Party|SUPP]]''') |- | N58 || [[Marudi (kawasan negeri)|Marudi]] || Sylvester Entrie Muran ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak National Party|SNAP]]''') |- | N59 || [[Telang Usan (kawasan negeri)|Telang Usan]] || Lihan Jok ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | N60 || [[Limbang (kawasan negeri)|Limbang]] || Richard Wong Shoan Fook ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak National Party|SNAP]]''') |- | N61 || [[Lawas (kawasan negeri)|Lawas]] || Awang Tengah Ali Hassan ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu|PBB]]''') |- | rowspan=2| N62 || rowspan=2| [[Ba'kelalan (kawasan negeri)|Ba'kelalan]] || Nelson Balang Rining<br />{{small|from 18 September 2004}} ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak Progressive Democratic Party|SPDP]]''') |- | Judson Sakai Tagal {{small|until 12 July 2004}} ||bgcolor="{{Barisan Nasional/meta/shading}}"| '''[[Barisan Nasional|BN]]''' ('''[[Sarawak National Party|SNAP]]''') |} ==Rujukan== <references /> {{Reflist|colwidth=30em}} *Andrighetti, V., Sunai, P., Asian Network for Free Elections., & Asian Forum for Human Rights and Development. (2000). ''Malaysia: Report of the 1999 Election Observation Mission, 25 November-1 December''. Bangkok, Thailand: Asian Network for Free Elections. *Anzagain Sdn. Bhd. (2004). ''Almanak keputusan pilihan raya umum: Parlimen & Dewan Undangan Negeri, 1959-1999''. Shah Alam, Selangor: Anzagain. *Faisal, S. H. (2012). ''Domination and Contestation: Muslim Bumiputera Politics in Sarawak''. Institute of Southeast Asian Studies. == Lihat juga == * [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Malaysia]] {{Badan perundangan Malaysia}} {{Pilihan raya Malaysia}} bzp56zgjtbz3jhov4t8sry4p3tuxth1 0 1071232 6925582 6922866 2026-08-12T01:40:32Z Ezrarul 345817 6925582 wikitext text/x-wiki {{Infobox Malaysia electoral district | name = Pucung | state = Selangor | image = | imagemap = | caption = | state-status = defunct | state-created = 1994 | state-abolished = 2004 | state-election-first = 1995 | state-election-last = 1999 | state-rep = | state-rep-party = | demo-census-date = | demo-pop = | demo-pop-ref = | demo-electors = 43,086 | demo-electors-date = 1999 | demo-electors-ref = <ref name="New Sunday"/> | demo-area = | demo-area-ref = | demo-cd = | demo-csd = }} '''Pucung''' ialah bahagian pilihan raya negeri di [[Selangor]], [[Malaysia]], yang diwakili di [[Dewan Undangan Negeri Selangor]]. Kawasan ini dimandatkan mengembalikan seorang [[Ahli Dewan Undangan Negeri]] kepada [[Dewan Undangan Negeri Selangor|Dewan Undangan]] di bawah sistem pengundian [[Undian pemenang undi terbanyak|pemenang undi terbanyak]].<ref name="New Sunday">{{cite newspaper|url= https://www.proquest.com/docview/266455095/B70A12C43BDF4807PQ/1|title=The candidates: Selangor |language= en|work= New Sunday Times|publisher=[[New Straits Times]] |access-date= 31 Ogos 2021|date= 1999-11-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211006123207/https://www.proquest.com/docview/266455095/B70A12C43BDF4807PQ/1 | archive-date = 2021-10-06 | url-status = live | page = 49 }}</ref> == Sejarah == === Sejarah perwakilan === {{MP-MY}} {{MP-MY tiadadata|''Kawasan dicipta dari [[Serdang (kawasan negeri)|Serdang]] dan Lindongan''}} {{MP-MY baris | FromYr = 1995 | ToYr = 1999 | Negeri = Selangor | Assembly# = 9 | MYParti = BN | RepName = [[Mohamed Satim Diman]] | RepLink = | RepTerms# = 2 | PartyTerms# = 2 }} {{MP-MY baris | FromYr = 1999 | ToYr = 2004 | Negeri = Selangor | Assembly# = 10 | MYParti = | RepName = | RepLink = | RepTerms# = | PartyTerms# = 2 }} {{MP-MY tiadadata|''Kawasan dimansuhkan, digantikan dengan [[Seri Serdang (kawasan negeri)|Seri Serdang]] dan {{nseat|Kinrara}}''}} {{MP-MY akhir}} == Keputusan pilihan raya == {{MASelec/top|Selangor|1999|Pucung (kawasan negeri)|Pucung|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Mohamed Satim Diman|17,861|58.08|{{increase}} 14.78}} {{MASelec||KEADILAN|Yaakop Sapari|12,890|41.92|{{increase}} 41.92}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi sah|30,751| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|852|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|570|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|32,173|74.67}} {{MASelec/total|Pemilih yang berdaftar|43,086|}} {{MASelec/total|Majoriti|4,971|}} {{MASelec/hold||BN|}} {{MASelec/source|||hide= * [[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]].<ref name="SPR">{{PRU7-12 SPR}} Dicapai pada 31 Ogos 2021.</ref><ref>{{cite newspaper|url= https://www.proquest.com/docview/214145295/F9B7636C2FA64AFFPQ/2|title=Selangor - State Seats (Laporan) |language= en|publisher=Malaysia Information Yearbook|access-date= 31 Ogos 2021|date= 2001 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211006130242/https://www.proquest.com/docview/214145295/F9B7636C2FA64AFFPQ/2 | archive-date = 2021-10-06 | url-status = live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pru12.pas.org.my/keputusanPR/DUN_PRU10.pdf |title= Keputusan Pilihan Raya Umum Ke-10 Dewan Undangan Negeri untuk Negeri Selangor|archive-url= https://web.archive.org/web/20110916004950/http://pru12.pas.org.my/keputusanPR/DUN_PRU10.pdf|archive-date= 2011-09-16|language= ms|website= pru12.pas.org.my|publisher=[[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) |access-date= 31 Ogos 2021 | url-status = dead | format = PDF}}</ref>}} {{end}} {{MASelec/top|Selangor|1995|Pucung (kawasan negeri)|Pucung|percent=yes|change=yes}} {{MASelec||BN|Mohamed Satim Diman|18,516|72.86|{{increase}} 72.86}} {{MASelec||DAP|Nadarasa Muthuthamby|5,749|22.62|{{increase}} 22.62}} {{MASelec||PAS|Abdul Sani Ali|1,149|4.52|{{increase}} 4.52}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi sah|25,414| 100.00}} {{MASelec/total|Jumlah kertas undi ditolak|483|}} {{MASelec/total|Kertas undi tidak dikembalikan|355|}} {{MASelec/total|Keluar mengundi|26,252|75.53}} {{MASelec/total|Pemilih yang berdaftar|34,759|}} {{MASelec/total|Majoriti|12,767|}} {{MASelec/note|Bahagian pilihan raya ini baru diciptakan.}} {{MASelec/source|||hide= * [[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]].<ref name="SPR">{{PRU7-12 SPR}} Dicapai pada 31 Ogos 2021.</ref><ref>{{cite web|url=http://pru12.pas.org.my/keputusanPR/DUN_PRU9.pdf |title= Keputusan Pilihan Raya Umum Ke-9 Dewan Undangan Negeri untuk Negeri Selangor|archive-url= https://web.archive.org/web/20120324142720/http://pru12.pas.org.my/keputusanPR/DUN_PRU9.pdf|archive-date= 2012-03-24|language= ms|website= pru12.pas.org.my|publisher=[[Parti Islam Se-Malaysia]] (PAS) |access-date= 31 Ogos 2021 | url-status = dead | format = PDF}}</ref>}} {{end}} == Rujukan == <references/> == Bibliografi == * {{cite book |author=Maznah Awang |title=Almanak Keputusan Pilihan Raya Umum: Parlimen & Dewan Undangan Negeri 1959–1999 |url= |location=Shah Alam |publisher=Anzagain Sdn. Bhd. |page= |date=2004 |isbn=983-037-152-2|ref={{sfnRef|Maznah}}}} * {{cite web |url=http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74= |title=Keputusan Pilihan Raya Suruhanjaya Pilihan Raya |work=[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia]] |access-date=2016-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160424120924/http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74= |archive-date=2016-04-24 |url-status=dead }} [[Kategori:Bekas kawasan pilihan raya negeri di Selangor|Puchong]] {{bahagian pilihan raya negeri di Selangor}} kgwd8hya2xx2wcy50pt9h7hw4yzknlh 0 1083149 6925394 6905975 2026-08-11T13:44:53Z Makenzis 204395 6925394 wikitext text/x-wiki {{Infobox kelab bolasepak | clubname = FA Šiauliai | image = | fullname = Futbolo Akademija Šiauliai | nickname = šiauliečiai | founded = [[2007]] | ground = [[Savivaldybės stadionas]], [[Šiauliai]] | capacity = 3,000 | chairman = {{flagicon|LTU}} Deivis Kančelskis | manager = {{flagicon|LTU}} | league = [[TOPLYGA]] (Div.1) | season = 2025 | position = Ke-5 ([[A lyga]]) | | pattern_la1= | pattern_b1=_blackstripes | pattern_ra1= | pattern_sh1= _whitesides | pattern_so1= _blackline | leftarm1=000000|body1=FFFF00|rightarm1=000000|shorts1=000000|socks1=FFFF00 | pattern_la2=|pattern_b2=_whiteshoulders|pattern_ra2=|pattern_sh2= _whitesides|pattern_so2= _blackline | leftarm2=FF0000|body2=FF0000|rightarm2=FF0000|shorts2=FF0000|socks2=000000 | pattern_la3= _hummelauthentic20y | pattern_b3= _hummelauthentic20y | pattern_ra3= _hummelauthentic20y | pattern_sh3= | pattern_so3= | leftarm3=FFFF00 | body3=FFFF00 | rightarm3=FFFF00 | shorts3=000000 | socks3=000000 }} '''Futbolo Akademija Šiauliai''' merupakan satu pasukan [[TOPLYGA]]. == Rekod pasukan == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Musim !Tingkat !Liga !Tempat !@ |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2010''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''4.''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''[[Trečia lyga]]''' ''(Šiauliai)'' | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| '''9.''' | |- |||||||| |- | bgcolor="#FFffFF" style="text-align:center;"| '''2016''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''4.''' | bgcolor="#dbf3ff" style="text-align:center;"| '''[[Trečia lyga]]''' ''(Šiauliai)'' | bgcolor="#F5f5f5" style="text-align:center;"| '''6.''' | |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2017''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Antra lyga]]''' ''(Vakarai)'' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''4.''' | <ref>http://almis.sritis.lt/ltu17lyga2w.html</ref> |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2018''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''3.''' | bgcolor="#FFFFDD" style="text-align:center;"| '''[[Antra lyga]]''' ''(Vakarai)'' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://almis.sritis.lt/ltu18lyga2w.html</ref> |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2019''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''6.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2020''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[Pirma lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#FFFFFF" style="text-align:center;"| '''2021''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''2.''' | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| '''[[1 Lyga|Pirma lyga]]''' | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2022''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2023''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| '''3.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2024''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''7.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2025''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[A lyga]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''5.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''2026''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''1.''' | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| '''[[TOPLYGA]]''' | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| '''.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} ==Pemain== ===Pasukan Utama=== {{updated|22 July 2026.}}<ref>https://alyga.lt/komanda/fa-siauliai</ref> {{fs start}} {{fs player|no=61|nat=LTU|pos=GK|name=[[Gustas Baliutavičius]]}} {{fs player|no=[[File:1uparrow green.svg|17px]]|nat=LTU|pos=GK|name=[[Vilius Šivickas]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no=17|name=[[Harun Hadžibeganović]]|nat=BIH|pos=DF}} {{fs player|no=21|name=[[Marko Mandić (footballer)|Marko Mandić]]|nat=SRB|pos=DF}} {{fs player|no=33|name=[[Lazar Vuković]]|nat=SRB|pos=DF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no=30|name=[[Emilis Gasiūnas]]|nat=LTU|pos=MF}} {{fs player|no=11|name=[[Arvydas Novikovas]]|nat=LTU|pos=MF}} {{Fs player|no=13|nat=LTU|pos=MF|name=[[Daniel Romanovskij]]}} {{fs player|no=29|name=[[Deividas Dovydaitis]]|nat=LTU|pos=FW}} {{fs player|no=30|name=[[Emilis Gasiūnas]]|nat=LTU|pos=MF}} {{fs player|no=23|name=[[Bernando Neves de Jesus Gouveia da Silva|BENNY (Bernard Silva)]]|nat=POR|pos=MF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no= 7|name=Nedas Garbaliauskas|nat=LTU|pos=FW}} {{fs end}} == Pemain == === Bekas Pemain Ternama === * {{Flagicon|LTU}} Eligijus Jankauskas == Pengurus == * {{Flagicon|LTU}} Mindaugas Čepas, ([[2021]]–[[2024]]) * {{flagicon|Latvia}} Dainis Kazakevičs (December [[2024]]–November 2025)<ref>[https://www.sportas.lt/naujiena/530017/dainis-kazakevicius-atsisveikino-su-siauliais Dainis Kazakevičius atsisveikino su „Šiauliais“]</ref> * {{flagicon|LAT}} [[Jurgis Pučinsks]] (since 11 November 2025)<ref>[https://siauliufa.lt/komandos-vaira-perima-buves-latvijos-cempionas-ir-klube-jau-dirbes-jurgis-pucinskis/ Komandos vairą perima buvęs Latvijos čempionas ir klube jau dirbęs Jurgis Pučinskis]</ref> * {{flagicon|LTU}} [[Mantas Kuklys]] ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * [http://www.siauliufa.lt/ FA Šiauliai] * [http://www.toplyga.lt/komanda/fa-siauliai TOPLYGA] {{TOPLYGA}} [[Kategori:Kelab bola sepak Lithuania|Šiaulių FA]] 62f95jlrun8gz8yst5ajr2fawodgpx2 0 1118319 6925372 6912012 2026-08-11T13:14:47Z ~2026-41106-81 409773 /* Filem */ 6925372 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Amen Khalid | birth_name = Mohd Khalid Amen bin Mohamad | birth_date = {{birth year and age|1995}} | birth_place = [[Ipoh]], [[Perak Darul Ridzuan|Perak]], [[Malaysia]] | occupation = Penyunting, pengarah filem, pelakon | years_active = 2004–kini | father = Allahyarham [[Mamat Khalid]] | mother = Hasmah Hassan | relatives = {{plainlist| * Mohd Khalid Zaffa (abang) * Nor Sara (kakak) * [[Adam Khalid|Mohd Khalid Adam]] (abang) * Nor Hasanah (adik) }} | family = [[Lat|Mohd Nor Khalid]] (bapa saudara) }} '''Mohd Khalid Amen Mohamad''' (lahir 1995 di [[Ipoh]], [[Perak Darul Ridzuan|Perak]], [[Malaysia]]) ialah seorang penyunting dan pengarah filem Malaysia. Beliau ialah anak kepada pengarah filem, Allahyarham [[Mamat Khalid]].<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/wayang/2022/03/03/amen-khalid-menangis-duduk-di-kerusi-pengarah-terdengar-suara-arwah-mamat-khalid|title=Amen Khalid menangis di kerusi pengarah sekuel Kampong Pisang... Kadang-Kadang Dengar Suara Arwah Mamat Khalid|author=Qarami Hashim|publisher=[[mStar Online]]|date=3 Mac 2022|accessdate=11 Mac 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.utusan.com.my/nasional/2022/03/amen-meneruskan-legasi-mamat-khalid/|title=Amen meneruskan legasi Mamat Khalid|author=Fathullah Abu Bakar|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=10 Mac 2022|accessdate=11 Mac 2022}}</ref> ==Kerjaya== Beliau memulakan kerjayanya sebagai penyunting untuk beberapa filem arahan bapanya, Allahyarham [[Mamat Khalid]] termasuk ''[[Rock Oo!]]'' (2013) dan ''[[Hantu Kak Limah]]'' (2018). Amen juga pernah berlakon dalam filem ''[[Apokalips X]]'' (2014), filem cereka sains pasca-apokaliptik arahan Allahyarham Mamat Khalid. Kerjayanya sebagai pengarah bermula apabila beliau diberi tanggungjawab mengarahkan filem ''[[Kampong Pisang Berbuah Dua Kali]]'' yang tidak sempat diarahkan oleh bapanya yang meninggal dunia pada 24 Oktober 2021 akibat penyakit jantung.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/12/896722/tahan-air-mata-di-lokasi|title=Tahan air mata di lokasi|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=8 Disember 2021|accessdate=11 Mac 2022}}</ref> Ditayangkan di [[Astro (televisyen satelit)|Astro First]] pada 3 Mac 2022, filem ini menerima kejayaan meluas dan beliau sendiri menerima pujian sebagai pengarah.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2022/03/816658/emosi-amen-khalid-terganggu-di-kerusi-pengarah|title=Emosi Amen Khalid terganggu di kerusi pengarah|author=Najiy Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=3 Mac 2022|accessdate=11 Mac 2022}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Amen Khalid ialah anak keempat daripada lima beradik. Bapanya ialah pengarah filem, Allahyarham [[Mamat Khalid]] dan ibunya ialah Hasmah Hassan. Adik-beradiknya yang lain ialah Khalid Zaffa, [[Adam Khalid|Khalid Adam]], Nor Sara dan Nor Hasanah.<ref>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2008&dt=1001&pub=Utusan_Malaysia&sec=Keluarga&pg=ke_01.htm|title=Keluarga pengikat kasih Mamat|last=Shazryn Mohd. Faizal|date=1 Oktober 2008|newspaper=[[Utusan Malaysia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825213811/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2008&dt=1001&pub=Utusan_Malaysia&sec=Keluarga&pg=ke_01.htm|archive-date=2018-08-25|access-date=26 Ogos 2018|via=Utusan Online|url-status=live}}</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="3" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Catatan |- ! Penyunting ! Pengarah ! Pelakon |- ! 2006 | ''[[Man Laksa]]'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Hurairah | Filem pertama sebagai pelakon kanak-kanak |- ! 2013 | ''[[Rock Oo!]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! rowspan="2" | 2014 | ''[[Zombie Kilang Biskut]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Apokalips X]]'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Amen | |- ! 2015 | ''[[Werewolf Dari Bangladesh]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2016 | ''[[Rock Bro!]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2018 | ''[[Hantu Kak Limah]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! rowspan="2" | 2020 | ''[[Rock 4: Rockers Never Dai]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Manap Karaoke]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! rowspan="2"|2021 | ''[[18 Puasa di Kampong Pisang]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Kampong Pisang Musikal Raya Istimewa]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! rowspan="2"|2022 | ''[[Kampong Pisang Berbuah Dua Kali]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | Filem arahan pertama |- | [[Rajawali (filem) |Rajawali]] | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2023 | ''Doh'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Pemilik Kedai | rowspan="2"|Penampilan kameo |- ! rowspan="2"|2024 | ''[[19 Puasa: Playboys of Plestik Hitam]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | |- | ''Roxana'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | | |- ! 2025 | ''[[6 Jilake]]'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Pengawal | |- ! rowspan="2"|TBA | ''Hantu Lompat Di Kampom Pisam!'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | ''Pos-produksi'' |- | ''Sahul Bhai'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | ''Pos-produksi'' |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="3" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Saluran TV ! rowspan="2" | Catatan |- ! Penyunting ! Pengarah ! Pelakon |- ! 2004 | ''[[15 Puasa (telefilem)|15 Puasa]]'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | | [[NTV7|ntv7]] | Telefilem pertama sebagai pelakon kanak-kanak |- ! 2017 | ''[[16 Puasa]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | rowspan="2"|[[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! 2019 | ''[[17 Puasa]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2025 | ''Bendasing'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | | [[TV3]] | Telefilem arahan pertama |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Tahun ! rowspan="2" |Tajuk ! colspan="3" |Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" |Watak ! rowspan="2" |Saluran TV ! rowspan="2" |Catatan |- ! Penyunting ! Pengarah ! Pelakon |- ! 2020 | ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | [[Astro Citra]] | |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Tahun ! rowspan="2" |Tajuk ! colspan="3" |Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" |Peranan ! rowspan="2" |Saluran TV ! rowspan="2" |Catatan |- ! Penyunting ! Pengarah ! Pelakon |- ! 2021 | ''Memoir Selebriti: Journey To Stardom - Mamat Khalid'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Dirinya sendiri | [[Astro Prima]] | |- ! 2022 | ''Warong Pak Jabit'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | Dirinya sendiri | [[Astro Ria]] | |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm10007650}} [[Kategori:Kelahiran 1995]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Penyunting filem Malaysia]] [[Kategori:Pengarah filem Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon kanak-kanak Malaysia]] l7vb4rn6yzez8h1vkxzlg80p52arj1t 6925374 6925372 2026-08-11T13:16:07Z ~2026-41106-81 409773 /* Telefilem */ 6925374 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Amen Khalid | birth_name = Mohd Khalid Amen bin Mohamad | birth_date = {{birth year and age|1995}} | birth_place = [[Ipoh]], [[Perak Darul Ridzuan|Perak]], [[Malaysia]] | occupation = Penyunting, pengarah filem, pelakon | years_active = 2004–kini | father = Allahyarham [[Mamat Khalid]] | mother = Hasmah Hassan | relatives = {{plainlist| * Mohd Khalid Zaffa (abang) * Nor Sara (kakak) * [[Adam Khalid|Mohd Khalid Adam]] (abang) * Nor Hasanah (adik) }} | family = [[Lat|Mohd Nor Khalid]] (bapa saudara) }} '''Mohd Khalid Amen Mohamad''' (lahir 1995 di [[Ipoh]], [[Perak Darul Ridzuan|Perak]], [[Malaysia]]) ialah seorang penyunting dan pengarah filem Malaysia. Beliau ialah anak kepada pengarah filem, Allahyarham [[Mamat Khalid]].<ref>{{cite news|url=https://www.mstar.com.my/spotlight/wayang/2022/03/03/amen-khalid-menangis-duduk-di-kerusi-pengarah-terdengar-suara-arwah-mamat-khalid|title=Amen Khalid menangis di kerusi pengarah sekuel Kampong Pisang... Kadang-Kadang Dengar Suara Arwah Mamat Khalid|author=Qarami Hashim|publisher=[[mStar Online]]|date=3 Mac 2022|accessdate=11 Mac 2022}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.utusan.com.my/nasional/2022/03/amen-meneruskan-legasi-mamat-khalid/|title=Amen meneruskan legasi Mamat Khalid|author=Fathullah Abu Bakar|publisher=[[Utusan Malaysia]]|date=10 Mac 2022|accessdate=11 Mac 2022}}</ref> ==Kerjaya== Beliau memulakan kerjayanya sebagai penyunting untuk beberapa filem arahan bapanya, Allahyarham [[Mamat Khalid]] termasuk ''[[Rock Oo!]]'' (2013) dan ''[[Hantu Kak Limah]]'' (2018). Amen juga pernah berlakon dalam filem ''[[Apokalips X]]'' (2014), filem cereka sains pasca-apokaliptik arahan Allahyarham Mamat Khalid. Kerjayanya sebagai pengarah bermula apabila beliau diberi tanggungjawab mengarahkan filem ''[[Kampong Pisang Berbuah Dua Kali]]'' yang tidak sempat diarahkan oleh bapanya yang meninggal dunia pada 24 Oktober 2021 akibat penyakit jantung.<ref>{{cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2021/12/896722/tahan-air-mata-di-lokasi|title=Tahan air mata di lokasi|author=Zaidi Mohamad|publisher=[[Berita Harian]]|date=8 Disember 2021|accessdate=11 Mac 2022}}</ref> Ditayangkan di [[Astro (televisyen satelit)|Astro First]] pada 3 Mac 2022, filem ini menerima kejayaan meluas dan beliau sendiri menerima pujian sebagai pengarah.<ref>{{cite news|url=https://www.hmetro.com.my/rap/2022/03/816658/emosi-amen-khalid-terganggu-di-kerusi-pengarah|title=Emosi Amen Khalid terganggu di kerusi pengarah|author=Najiy Jefri|publisher=[[Harian Metro]]|date=3 Mac 2022|accessdate=11 Mac 2022}}</ref> ==Kehidupan peribadi== Amen Khalid ialah anak keempat daripada lima beradik. Bapanya ialah pengarah filem, Allahyarham [[Mamat Khalid]] dan ibunya ialah Hasmah Hassan. Adik-beradiknya yang lain ialah Khalid Zaffa, [[Adam Khalid|Khalid Adam]], Nor Sara dan Nor Hasanah.<ref>{{cite news|url=http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2008&dt=1001&pub=Utusan_Malaysia&sec=Keluarga&pg=ke_01.htm|title=Keluarga pengikat kasih Mamat|last=Shazryn Mohd. Faizal|date=1 Oktober 2008|newspaper=[[Utusan Malaysia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825213811/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2008&dt=1001&pub=Utusan_Malaysia&sec=Keluarga&pg=ke_01.htm|archive-date=2018-08-25|access-date=26 Ogos 2018|via=Utusan Online|url-status=live}}</ref> ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="3" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Catatan |- ! Penyunting ! Pengarah ! Pelakon |- ! 2006 | ''[[Man Laksa]]'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Hurairah | Filem pertama sebagai pelakon kanak-kanak |- ! 2013 | ''[[Rock Oo!]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! rowspan="2" | 2014 | ''[[Zombie Kilang Biskut]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Apokalips X]]'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Amen | |- ! 2015 | ''[[Werewolf Dari Bangladesh]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2016 | ''[[Rock Bro!]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2018 | ''[[Hantu Kak Limah]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! rowspan="2" | 2020 | ''[[Rock 4: Rockers Never Dai]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Manap Karaoke]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! rowspan="2"|2021 | ''[[18 Puasa di Kampong Pisang]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Kampong Pisang Musikal Raya Istimewa]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! rowspan="2"|2022 | ''[[Kampong Pisang Berbuah Dua Kali]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | Filem arahan pertama |- | [[Rajawali (filem) |Rajawali]] | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2023 | ''Doh'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Pemilik Kedai | rowspan="2"|Penampilan kameo |- ! rowspan="2"|2024 | ''[[19 Puasa: Playboys of Plestik Hitam]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | |- | ''Roxana'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | | |- ! 2025 | ''[[6 Jilake]]'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Pengawal | |- ! rowspan="2"|TBA | ''Hantu Lompat Di Kampom Pisam!'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | ''Pos-produksi'' |- | ''Sahul Bhai'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | ''Pos-produksi'' |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Tahun ! rowspan="2" | Tajuk ! colspan="3" | Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" | Watak ! rowspan="2" | Saluran TV ! rowspan="2" | Catatan |- ! Penyunting ! Pengarah ! Pelakon |- ! 2004 | ''[[15 Puasa (telefilem)|15 Puasa]]'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | | [[NTV7|ntv7]] | Telefilem pertama sebagai pelakon kanak-kanak |- ! 2017 | ''[[16 Puasa]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | rowspan="2"|[[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! 2019 | ''[[17 Puasa]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2025 | [[Bendasing (telefilem) |Bendasing]] | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | | [[TV3]] | Telefilem arahan pertama |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Tahun ! rowspan="2" |Tajuk ! colspan="3" |Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" |Watak ! rowspan="2" |Saluran TV ! rowspan="2" |Catatan |- ! Penyunting ! Pengarah ! Pelakon |- ! 2020 | ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | [[Astro Citra]] | |- |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Tahun ! rowspan="2" |Tajuk ! colspan="3" |Dikreditkan sebagai ! rowspan="2" |Peranan ! rowspan="2" |Saluran TV ! rowspan="2" |Catatan |- ! Penyunting ! Pengarah ! Pelakon |- ! 2021 | ''Memoir Selebriti: Journey To Stardom - Mamat Khalid'' | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Dirinya sendiri | [[Astro Prima]] | |- ! 2022 | ''Warong Pak Jabit'' | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | Dirinya sendiri | [[Astro Ria]] | |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm10007650}} [[Kategori:Kelahiran 1995]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Penyunting filem Malaysia]] [[Kategori:Pengarah filem Malaysia]] [[Kategori:Pengarah televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon kanak-kanak Malaysia]] toj666ypmxy1uscvd7vxyzbhxyib597 0 1119489 6925700 6922216 2026-08-12T04:51:43Z ~2026-43537-39 411882 /* Pelakon */ 6925700 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Bila Hati Memilih Dia | image = | genre = {{hlist|[[Drama]]||[[Cinta]]||[[Konflik]]}} | based on = Adaptasi novel '''Bila Hati Memilih Dia''' karya Wan Nur Najihah | writer = Farah Alya As'ari | director = Bahri Uma Bajuri | assistant_director = | starring = {{plainlist| * [[Aedy Ashraf]] * [[Eyka Farhana]] }} | editor = | opentheme = Bila Hati Rindu - [[Lah Ahmad]] |endtheme = | company = [[Global Station]] | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | production_manager = | executive_producer = {{plainlist| * Zetty Adila Dato' Ramly * Zetty Alia Dato' Ramly }} | executive_associate_producer = | associate_producer = | producer = Dato Zaiton Mohd Jiwa | runtime = 42 minit | channel = [[TV3]] ([[Slot Samarinda]]) ([[IQIYI]]) Ulangan | audio_format = [[Dolby Digital]] | picture_format = {{plainlist| * [[480i]] ([[SDTV]]) * [[1080i]] ([[HDTV]]) }} | num_episodes = 15 Episod | status =Tamat | first_aired = 28 Mac 2022 | last_aired = 15 April 2022 | preceded_by =[[Suamiku Lelaki Pendosa]] | followed_by =[[Khilaf Asmara]] }} '''''Bila Hati Memilih Dia''''' ialah sebuah siri drama televisyen Malaysia 2022 arahan Bahri Uma Bajuri, dibintangi oleh [[Aedy Ashraf]] dan [[Eyka Farhana]]. Siri ini memulakan tayangan di [[Slot Samarinda]], [[TV3]] bermula 28 Mac 2022 menggantikan drama ''[[Suamiku Lelaki Pendosa]]''. == Sinopsis == Adra Zulaikha ([[Eyka Farhana]]) yang baru habis belajar dan sedang menunggu tawaran pekerjaan. Adra telah dipaksa oleh mak tirinya Makcik Melur ([[Zila Bakarin]]) untuk berkahwin dengan Farhan (Azri Sabri). Namun Adra menolak permintaan ibu tirinya kerana masih tidak bersedia. Pada masa yang sama, Nazril ([[Aedy Ashraf]]), terpaksa berpindah ke Langkawi atas urusan kerja. Nazril merupakan seorang bapa tunggal dan dia terpaksa mencari pengasuh untuk menjaga anaknya, Nufail (Maryam Annisa). Makcik Melur yang tahu akan tawaran pengasuh tersebut terus memaksa Adra kerana mendengar gaji yang diberi lumayan. Adra akur apabila Makcik Melur beri jaminan selepas bekerja beberapa bulan dengan Nazril, Adra boleh bebas bekerja di Kuala Lumpur. Nazril dan anaknya, Nufail tiba di Langkawi dan cuba menyesuaikan diri dengan kehidupan di sana. Satu insiden terjadi di mana Nufail hilang sewaktu Nazril sibuk menjawab panggilan telefon. Kebetulan Adra berada di situ, dia cuba memujuk Nufail dengan memeluknya. Nazril terus menjerit dan menuduh Adra cuba menculik Nufail. Keesokan hari, Adra tiba di rumah Nazril. Nazril terkejut dan mengungkit peristiwa semalam. Setelah Nufail menceritakan hal sebenar, Nazril terus meminta maaf kepada Adra. Adra tidak suka dengan sikap Nazril dan berasa tidak sedap hati bekerja di situ. Nufail seorang kanak-kanak yang pemalu tetapi dia sangat selesa dengan Adra membuatkan Nazril mengalah dan meminta Adra terus bekerja sehingga dia mendapat pengasuh baharu. Makcik Melur terus cuba menjodohkan Adra dengan Farhan. Adra menolak kerana tidak suka dengan perangai Farhan. Pada masa yang sama, Fadhil ([[Shahz Jaszle]]) abang kepada Farhan juga cuba memikat Adra. Satu hari, satu insiden berlaku yang membuat Adra dan Nazril terperangkap tanpa siasatan kejadian sebenar. Adakah kesudahan nasib Nazril dan Adra? ==Pelakon== ===Pelakon utama=== * [[Aedy Ashraf|'''Aedy Ashraf''']] sebagai '''Nazril''' – Bekas suami Sofea dan Bapa kepada Nufail. * [[Eyka Farhana|'''Eyka Farhana''']] sebagai '''Adra Zulaikha''' – Anak kepada Shahbudin/Isteri kepada Nazril dan ibu tiri kepada Nufail. ===Penampilan khas=== * [[Shah Rezza|'''Shah Rezza''']] sebagai '''Shahbudin''' – Bapa kepada Adra dan Adwa ===Pelakon pembantu=== * '''Maryam Annisa''' sebagai '''Nufail / El / Nurul''' – Anak kepada Nazril dan Sofea atas perkahwinan dahulu/Anak tiri Adra Zulaikha. * [[Gambit Saifullah|'''Gambit Saifullah''']] sebagai '''Iqram''' – Bekas suami Sofea dan bapa kepada Hana. * [[Qistina Khaled|'''Qistina Khaled''']] sebagai '''Adwa''' – Anak kepada Shahbudin dan adik kepada Adra Zulaikha. * [[Shima Anuar|'''Shima Anuar''']] sebagai '''Sofea''' – Bekas isteri Nazril dan Iqram/Ibu kepada Nufail dan Hana. * [[Zila Bakarin|'''Zila Bakarin''']] sebagai '''Mak Cik Melur''' – Ibu kepada Mazwan/Ibu tiri kepada Adra dan Adwa. * [[Edaman Othman|'''Edaman Othman''']] sebagai '''Mazwan''' – Anak kepada Mak Cik Melur/Abang tiri kepada Adra dan Adwa. * [[Shahz Jaszle|'''Shahz Jaszle''']] sebagai '''Fadhil''' – Anak kepada Datin Mariam dan abang kepada Farhan yang nak harta arwah bapanya. * [[Aleza Shadan|'''Aleza Shadan''']] sebagai '''Datin Mariam''' – Ibu kepada Fadhli dan Farhan. * '''Azri Sabri''' sebagai '''Farhan''' – Anak kepada Datin Mariam dan adik kepada Fadhli. * '''Syeera Aziz''' sebagai '''Lina''' – Isteri kepada Mazwan. * [[Mak Wan|'''Halimatussadiah Mohd Daud''']] Sebagai '''Mak Leha''' * [[Ezaidi Aziz|'''Ezaidi Aziz''']] sebagai '''Bazli''' – Kawan baik Nazril. * [[Azhar Amir|'''Azhar Amir''']] sebagai '''Peguam Iqram''' * '''Shafira Edora''' sebagai * [[Numan Salleh|'''Numan Salleh''']] sebagai '''Pak Leman''' * [[Izzul Faiq Zuhairi|'''Izzul Faiq Zuhairi''']] sebagai * '''Mohammad Fadhli''' sebagai * '''Nazeer Husain''' sebagai * '''Fird Ahmad''' sebagai * '''Putri Darwisyah Mohammad Zamri''' sebagai '''Hana''' * '''Adik Yasmine''' sebagai * '''Adik Nor Natasha''' sebagai ===Pelakon tambahan=== * '''Ayu Azlina''' sebagai '''Ibu Adra & Adwa''' * [[Malek Mccrone|'''Malek Mccrone''']] sebagai * [[Danish Zamri|'''Danish Zamri''']] sebagai '''Mazwan (muda)''' * [[Danish Hazriq (pelakon)|'''Danish Hazriq''']] sebagai '''Farhan (muda)''' * '''Natasha Nazira''' sebagai '''Adra Zulaikha (muda)''' * [[Izuan Razali|'''Izuan Razali''']] sebagai '''Pekerja Kelab Malam''' == Rujukan == {{reflist}} {{Drama TV3}} [[Kategori:Drama adaptasi novel di Malaysia]] [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia berbahasa Melayu 2022]] [[Kategori:Rancangan Tv3]] 2qexjmwn7zem1ia2avix8osw5m7xbzk 0 1126334 6925593 6791975 2026-08-12T02:45:24Z Normal rookie 279720 6925593 wikitext text/x-wiki [[Datuk]] '''Jafry bin Ariffin''' (lahir 26 Oktober 1963) ialah ahli politik Malaysia. Beliau kini berkhidmat sebagai ADUN {{DUN|Sukau}} dan mantan Menteri Pelancongan, Kebudayaan Dan Alam Sekitar Sabah (2020-2023) dan dilantik semula jawatan berikut pada tahun ( 2025 - kini ) . Di peringkat parti beliau ialah Pengerusi Badan Perhubungan [[UMNO]] [[Sabah]] dan Timbalan Pengerusi Barisan Nasional Sabah (2025-kini). {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat]] [[Datuk]] | honorific-suffix = | name = Jafry Ariffin | native_name = {{font color|green|جفري عارفين}} | image = | width = | height = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1963|10|26}} | birth_place = [[Kinabatangan]], [[Sabah]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | office = [[Kabinet Sabah 2025|Menteri Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar Sabah]] | term_start = 2 Disember 2025 | term_end = | predecessor = {{PH PKR}} [[Christina Liew Chin Jin]] | successor = | governor = [[Musa Aman]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = {{GRS GAGASAN}} [[Hajiji Noor]] | 2blankname = Pembantu Menteri | 2namedata = {{GRS GAGASAN}} [[Andi Rizal]] | constituency = [[Sukau (kawasan negeri)|Sukau]] | term_start2 = 8 Oktober 2020 | term_end2 = 10 Januari 2023 | predecessor2 = {{PH PKR}} Christina Liew Chin Jin | successor2 = {{PH PKR}} [[Christina Liew Chin Jin]] | governor2 = [[Juhar Mahiruddin]] | 1blankname2 = Ketua Menteri | 1namedata2 = {{GRS GAGASAN}} [[Hajiji Noor]] | 2blankname2 = Pembantu Menteri | 2namedata2 = {{Logo kecil PBS}} [[Joniston Bangkuai]] | office3 = Timbalan Pengerusi Barisan Nasional Sabah | term_start3 = 10 December 2025 | term_end3 = | president3 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | deputy3 = | predecessor3 = [[Abdul Rahman Dahlan]] | successor3 = | office4 = Pengerusi Badan Perhubungan UMNO Sabah | term_start4 = 10 December 2025 | term_end4 = | president4 = Ahmad Zahid Hamidi | deputy4 = Hasnol Ayub | predecessor4 = Bung Moktar Radin | successor4 = | constituency_AM5 = [[Sukau (kawasan negeri)|Sukau]] | assembly5 = Negeri Sabah | term_start5 = 26 September 2020 | term_end5 = | predecessor5 = {{BN UMNO}} [[Saddi Abdul Rahman]] | successor5 = | majority5 = 2,129 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]])<br>1,234 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]]) | party = {{BN UMNO}} [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] | occupation = Ahli politik | relations = | spouse = Halida Bahad | children = | website = | footnotes = | alma_mater = [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] (LLB) }} ==Kerjaya== * Pengerusi FELCRA Bina Sdn Bhd (2014-2018) * Ahli Lembaga Pengarah FELCRA Processing & Engineering Sdn Bhd (2014-2018) * Pegawai Eksekutif Majlis Daerah Kinabatangan (2003-2006) * Timbalan Pengerusi Sabah Fish Marketing (1998-2000) * Ahli Majlis Daerah Kinabatangan (1995-2003) * Pegawai Kawasan Yayasan Sabah (1995-1996) * Peguam Bela dan Peguam Cara Mahkamah Tinggi Borneo (1990) ==Politik== * Setiausaha [[UMNO]] Sabah (2018-2025) * Timbalan Ketua UMNO Bahagian {{Parlimen|Kinabatangan}} (2008-kini) * Pengerusi Perhubungan UMNO Sabah (Disember 2025-kini)<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2025/12/1483122/jafry-ariffin-dilantik-pengerusi-perhubungan-umno-sabah|title=Jafry Ariffin dilantik Pengerusi Perhubungan UMNO Sabah {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2025-12-10}}</ref> ==Keputusan pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] | rowspan=10|'''N59 {{DUN|Sukau}}''' | rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=4|{{nowrap|'''Jafry Ariffin'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=4 style="text-align:right;" |'''3,763''' | rowspan=4|'''55.67%''' |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Amrah Liwangsa ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |1,634 |24.17% | rowspan=4|6,996 | rowspan=4|2,129 | rowspan=4|64.72% |- |{{party shading/Independent}} | |[[Saddi Abdul Rahman]] ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |1,228 |18.17% |- |bgcolor={{Party color|Love Sabah Party}} | |Malaya Kasurah ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) | style="text-align:right;" |94 | style="text-align:right;" |1.39% |- |bgcolor=Blue | |Jakariah Janit ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|PGRS]]) | style="text-align:right;" |41 | style="text-align:right;" |0.61% |- | rowspan=6|[[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]] | rowspan=6 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=6|'''Jafry Ariffin''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=6 style="text-align:right;" |'''5,143''' | rowspan=6|'''45.68%''' |bgcolor={{Gabungan Rakyat Sabah/meta/shading}} | |Juhari Janan ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]]) | style="text-align:right;" |3,909 |34.72% | rowspan=6|11,499 | rowspan=6|1,234 | rowspan=6|69.52% |- |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Azhari Rangon ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |1,605 |14.26% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Pengiran Petra Pengiran Asri ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | style="text-align:right;" |381 | style="text-align:right;" |3.38% |- |bgcolor=#345876 | |Roslan Madali ([[Parti Impian Sabah|IMPIAN]]) | style="text-align:right;" |118 | style="text-align:right;" |1.05% |- | |Nordin Damit (PR) | style="text-align:right;" |54 | style="text-align:right;" |0.48% |- |bgcolor={{Sabah Nationality Party/meta/shading}} | |Afiq Anwari Zulkifli ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) | style="text-align:right;" |48 | style="text-align:right;" |0.43% |} ==Anugerah== * {{flag|Sabah}} ** [[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) – '''Datuk''' (2016) ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1963]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] qlzso9ldnayhltfbap762ysw9fonwi3 6925595 6925593 2026-08-12T02:49:31Z Normal rookie 279720 6925595 wikitext text/x-wiki [[Datuk]] '''Jafry bin Ariffin''' (lahir 26 Oktober 1963) ialah ahli politik Malaysia. Beliau kini berkhidmat sebagai ADUN {{DUN|Sukau}} dan mantan Menteri Pelancongan, Kebudayaan Dan Alam Sekitar Sabah (2020-2023) dan dilantik semula jawatan berikut pada tahun ( 2025 - kini ) . Di peringkat parti beliau ialah Pengerusi Badan Perhubungan [[UMNO]] [[Sabah]] dan Timbalan Pengerusi Barisan Nasional Sabah (2025-kini). {{Infobox_Politician | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat]] [[Datuk]] | honorific-suffix = | name = Jafry Ariffin | native_name = {{font color|green|جفري عارفين}} | image = | width = | height = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1963|10|26}} | birth_place = [[Kinabatangan]], [[Sabah]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | office = [[Kabinet Sabah 2025|Menteri Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar Sabah]] | term_start = 2 Disember 2025 | term_end = | predecessor = {{PH PKR}} [[Christina Liew Chin Jin]] | successor = | governor = [[Musa Aman]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = {{GRS GAGASAN}} [[Hajiji Noor]] | 2blankname = Pembantu Menteri | 2namedata = {{GRS GAGASAN}} [[Andi Rizal]] | constituency = [[Sukau (kawasan negeri)|Sukau]] | term_start2 = 8 Oktober 2020 | term_end2 = 10 Januari 2023 | predecessor2 = {{PH PKR}} Christina Liew Chin Jin | successor2 = {{PH PKR}} [[Christina Liew Chin Jin]] | governor2 = [[Juhar Mahiruddin]] | 1blankname2 = Ketua Menteri | 1namedata2 = {{GRS GAGASAN}} [[Hajiji Noor]] | 2blankname2 = Pembantu Menteri | 2namedata2 = {{Logo kecil PBS}} [[Joniston Bangkuai]] | office3 = Timbalan Pengerusi Barisan Nasional Sabah | term_start3 = 10 December 2025 | term_end3 = | president3 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | deputy3 = | predecessor3 = [[Abdul Rahman Dahlan]] | successor3 = | office4 = Pengerusi Badan Perhubungan UMNO Sabah | term_start4 = 10 December 2025 | term_end4 = | president4 = Ahmad Zahid Hamidi | deputy4 = Hasnol Ayub | predecessor4 = Bung Moktar Radin | successor4 = | constituency_AM5 = [[Sukau (kawasan negeri)|Sukau]] | assembly5 = Negeri Sabah | term_start5 = 26 September 2020 | term_end5 = | predecessor5 = {{BN UMNO}} [[Saddi Abdul Rahman]] | successor5 = | majority5 = 2,129 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]])<br>1,234 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]]) | party = {{BN UMNO}} [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] | occupation = Ahli politik | relations = | spouse = Halida Bahad | children = | website = | footnotes = | alma_mater = [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] (LLB) }} ==Kerjaya== * Pengerusi FELCRA Bina Sdn Bhd (2014-2018) * Ahli Lembaga Pengarah FELCRA Processing & Engineering Sdn Bhd (2014-2018) * Pegawai Eksekutif Majlis Daerah Kinabatangan (2003-2006) * Timbalan Pengerusi Sabah Fish Marketing (1998-2000) * Ahli Majlis Daerah Kinabatangan (1995-2003) * Pegawai Kawasan Yayasan Sabah (1995-1996) * Peguam Bela dan Peguam Cara Mahkamah Tinggi Borneo (1990) ==Politik== * Setiausaha [[UMNO]] Sabah (2018-2025) * Timbalan Ketua UMNO Bahagian {{Parlimen|Kinabatangan}} (2008-kini) * Pengerusi Perhubungan UMNO Sabah (Disember 2025-kini)<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2025/12/1483122/jafry-ariffin-dilantik-pengerusi-perhubungan-umno-sabah|title=Jafry Ariffin dilantik Pengerusi Perhubungan UMNO Sabah {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2025-12-10}}</ref> ==Keputusan pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] | rowspan=10|'''N59 {{DUN|Sukau}}''' | rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=4|{{nowrap|'''Jafry Ariffin'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=4 style="text-align:right;" |'''3,763''' | rowspan=4|'''55.67%''' |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Amrah Liwangsa ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |1,634 |24.17% | rowspan=4|6,996 | rowspan=4|2,129 | rowspan=4|64.72% |- |{{party shading/Independent}} | |[[Saddi Abdul Rahman]] ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |1,228 |18.17% |- |bgcolor={{Party color|Love Sabah Party}} | |Malaya Kasurah ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) | style="text-align:right;" |94 | style="text-align:right;" |1.39% |- |bgcolor=Blue | |Jakariah Janit ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|PGRS]]) | style="text-align:right;" |41 | style="text-align:right;" |0.61% |- | rowspan=6|[[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]] | rowspan=6 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=6|'''Jafry Ariffin''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=6 style="text-align:right;" |'''5,143''' | rowspan=6|'''45.68%''' |bgcolor={{Gabungan Rakyat Sabah/meta/shading}} | |Juhari Janan ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]]) | style="text-align:right;" |3,909 |34.72% | rowspan=6|11,499 | rowspan=6|1,234 | rowspan=6|69.52% |- |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Azhari Rangon ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |1,605 |14.26% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Pengiran Petra Pengiran Asri ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | style="text-align:right;" |381 | style="text-align:right;" |3.38% |- |bgcolor=#345876 | |Roslan Madali ([[Parti Impian Sabah|IMPIAN]]) | style="text-align:right;" |118 | style="text-align:right;" |1.05% |- | |Nordin Damit (PR) | style="text-align:right;" |54 | style="text-align:right;" |0.48% |- |bgcolor={{Sabah Nationality Party/meta/shading}} | |Afiq Anwari Zulkifli ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) | style="text-align:right;" |48 | style="text-align:right;" |0.43% |} ==Anugerah== * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Pingat Pangkuan Negara]]] (PPN) (2007) * {{flag|Sabah}} ** [[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) – '''Datuk''' (2016)<ref><ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002472.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2016|website=www.sabah.gov.my}}</ref> ** Jasa Pendamai (JP) (2021)<ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002773.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2021|website=www.sabah.gov.my}}</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1963]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] 0zespd6j9x6xdgvv2o78z69nw3jpzdp 6925597 6925595 2026-08-12T02:51:01Z Normal rookie 279720 6925597 wikitext text/x-wiki [[Datuk]] '''Jafry bin Ariffin''' (lahir 26 Oktober 1963) ialah ahli politik Malaysia. Beliau kini berkhidmat sebagai ADUN {{DUN|Sukau}} dan mantan Menteri Pelancongan, Kebudayaan Dan Alam Sekitar Sabah (2020-2023) dan dilantik semula jawatan berikut pada tahun ( 2025 - kini ) . Di peringkat parti beliau ialah Pengerusi Badan Perhubungan [[UMNO]] [[Sabah]] dan Timbalan Pengerusi Barisan Nasional Sabah (2025-kini). {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat]] [[Datuk]] | name = Jafry Ariffin | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PGDK|PPN|JP}} | native_name = {{font color|green|جفري عارفين}} | image = | width = | height = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1963|10|26}} | birth_place = [[Kinabatangan]], [[Sabah]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | office = [[Kabinet Sabah 2025|Menteri Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar Sabah]] | term_start = 2 Disember 2025 | term_end = | predecessor = {{PH PKR}} [[Christina Liew Chin Jin]] | successor = | governor = [[Musa Aman]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = {{GRS GAGASAN}} [[Hajiji Noor]] | 2blankname = Pembantu Menteri | 2namedata = {{GRS GAGASAN}} [[Andi Rizal]] | constituency = [[Sukau (kawasan negeri)|Sukau]] | term_start2 = 8 Oktober 2020 | term_end2 = 10 Januari 2023 | predecessor2 = {{PH PKR}} Christina Liew Chin Jin | successor2 = {{PH PKR}} [[Christina Liew Chin Jin]] | governor2 = [[Juhar Mahiruddin]] | 1blankname2 = Ketua Menteri | 1namedata2 = {{GRS GAGASAN}} [[Hajiji Noor]] | 2blankname2 = Pembantu Menteri | 2namedata2 = {{Logo kecil PBS}} [[Joniston Bangkuai]] | office3 = Timbalan Pengerusi Barisan Nasional Sabah | term_start3 = 10 December 2025 | term_end3 = | president3 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | deputy3 = | predecessor3 = [[Abdul Rahman Dahlan]] | successor3 = | office4 = Pengerusi Badan Perhubungan UMNO Sabah | term_start4 = 10 December 2025 | term_end4 = | president4 = Ahmad Zahid Hamidi | deputy4 = Hasnol Ayub | predecessor4 = Bung Moktar Radin | successor4 = | constituency_AM5 = [[Sukau (kawasan negeri)|Sukau]] | assembly5 = Negeri Sabah | term_start5 = 26 September 2020 | term_end5 = | predecessor5 = {{BN UMNO}} [[Saddi Abdul Rahman]] | successor5 = | majority5 = 2,129 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]])<br>1,234 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]]) | party = {{BN UMNO}} [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] | occupation = Ahli politik | relations = | spouse = Halida Bahad | children = | website = | footnotes = | alma_mater = [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] (LLB) }} ==Kerjaya== * Pengerusi FELCRA Bina Sdn Bhd (2014-2018) * Ahli Lembaga Pengarah FELCRA Processing & Engineering Sdn Bhd (2014-2018) * Pegawai Eksekutif Majlis Daerah Kinabatangan (2003-2006) * Timbalan Pengerusi Sabah Fish Marketing (1998-2000) * Ahli Majlis Daerah Kinabatangan (1995-2003) * Pegawai Kawasan Yayasan Sabah (1995-1996) * Peguam Bela dan Peguam Cara Mahkamah Tinggi Borneo (1990) ==Politik== * Setiausaha [[UMNO]] Sabah (2018-2025) * Timbalan Ketua UMNO Bahagian {{Parlimen|Kinabatangan}} (2008-kini) * Pengerusi Perhubungan UMNO Sabah (Disember 2025-kini)<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2025/12/1483122/jafry-ariffin-dilantik-pengerusi-perhubungan-umno-sabah|title=Jafry Ariffin dilantik Pengerusi Perhubungan UMNO Sabah {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2025-12-10}}</ref> ==Keputusan pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] | rowspan=10|'''N59 {{DUN|Sukau}}''' | rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=4|{{nowrap|'''Jafry Ariffin'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=4 style="text-align:right;" |'''3,763''' | rowspan=4|'''55.67%''' |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Amrah Liwangsa ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |1,634 |24.17% | rowspan=4|6,996 | rowspan=4|2,129 | rowspan=4|64.72% |- |{{party shading/Independent}} | |[[Saddi Abdul Rahman]] ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |1,228 |18.17% |- |bgcolor={{Party color|Love Sabah Party}} | |Malaya Kasurah ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) | style="text-align:right;" |94 | style="text-align:right;" |1.39% |- |bgcolor=Blue | |Jakariah Janit ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|PGRS]]) | style="text-align:right;" |41 | style="text-align:right;" |0.61% |- | rowspan=6|[[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]] | rowspan=6 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=6|'''Jafry Ariffin''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=6 style="text-align:right;" |'''5,143''' | rowspan=6|'''45.68%''' |bgcolor={{Gabungan Rakyat Sabah/meta/shading}} | |Juhari Janan ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]]) | style="text-align:right;" |3,909 |34.72% | rowspan=6|11,499 | rowspan=6|1,234 | rowspan=6|69.52% |- |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Azhari Rangon ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |1,605 |14.26% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Pengiran Petra Pengiran Asri ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | style="text-align:right;" |381 | style="text-align:right;" |3.38% |- |bgcolor=#345876 | |Roslan Madali ([[Parti Impian Sabah|IMPIAN]]) | style="text-align:right;" |118 | style="text-align:right;" |1.05% |- | |Nordin Damit (PR) | style="text-align:right;" |54 | style="text-align:right;" |0.48% |- |bgcolor={{Sabah Nationality Party/meta/shading}} | |Afiq Anwari Zulkifli ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) | style="text-align:right;" |48 | style="text-align:right;" |0.43% |} ==Anugerah== * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Pingat Pangkuan Negara]]] (PPN) (2007) * {{flag|Sabah}} ** [[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) – '''Datuk''' (2016)<ref><ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002472.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2016|website=www.sabah.gov.my}}</ref> ** Jasa Pendamai (JP) (2021)<ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002773.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2021|website=www.sabah.gov.my}}</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1963]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] rphljawifcd9jsiwqkrkv6s54d5m735 6925598 6925597 2026-08-12T02:51:24Z Normal rookie 279720 6925598 wikitext text/x-wiki [[Datuk]] '''Jafry bin Ariffin''' (lahir 26 Oktober 1963) ialah ahli politik Malaysia. Beliau kini berkhidmat sebagai ADUN {{DUN|Sukau}} dan mantan Menteri Pelancongan, Kebudayaan Dan Alam Sekitar Sabah (2020-2023) dan dilantik semula jawatan berikut pada tahun ( 2025 - kini ) . Di peringkat parti beliau ialah Pengerusi Badan Perhubungan [[UMNO]] [[Sabah]] dan Timbalan Pengerusi Barisan Nasional Sabah (2025-kini). {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat]] [[Datuk]] | name = Jafry Ariffin | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PGDK|PPN|JP}} | native_name = {{font color|green|جفري عارفين}} | image = | width = | height = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1963|10|26}} | birth_place = [[Kinabatangan]], [[Sabah]], [[Malaysia]] | residence = | death_date = | death_place = | office = [[Kabinet Sabah 2025|Menteri Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar Sabah]] | term_start = 2 Disember 2025 | term_end = | predecessor = {{PH PKR}} [[Christina Liew Chin Jin]] | successor = | governor = [[Musa Aman]] | 1blankname = Ketua Menteri | 1namedata = {{GRS GAGASAN}} [[Hajiji Noor]] | 2blankname = Pembantu Menteri | 2namedata = {{GRS GAGASAN}} [[Andi Rizal]] | constituency = [[Sukau (kawasan negeri)|Sukau]] | term_start2 = 8 Oktober 2020 | term_end2 = 10 Januari 2023 | predecessor2 = {{PH PKR}} Christina Liew Chin Jin | successor2 = {{PH PKR}} [[Christina Liew Chin Jin]] | governor2 = [[Juhar Mahiruddin]] | 1blankname2 = Ketua Menteri | 1namedata2 = {{GRS GAGASAN}} [[Hajiji Noor]] | 2blankname2 = Pembantu Menteri | 2namedata2 = {{Logo kecil PBS}} [[Joniston Bangkuai]] | office3 = Timbalan Pengerusi Barisan Nasional Sabah | term_start3 = 10 December 2025 | term_end3 = | president3 = [[Ahmad Zahid Hamidi]] | deputy3 = | predecessor3 = [[Abdul Rahman Dahlan]] | successor3 = | office4 = Pengerusi Badan Perhubungan UMNO Sabah | term_start4 = 10 December 2025 | term_end4 = | president4 = Ahmad Zahid Hamidi | deputy4 = Hasnol Ayub | predecessor4 = Bung Moktar Radin | successor4 = | constituency_AM5 = [[Sukau (kawasan negeri)|Sukau]] | assembly5 = Negeri Sabah | term_start5 = 26 September 2020 | term_end5 = | predecessor5 = {{BN UMNO}} [[Saddi Abdul Rahman]] | successor5 = | majority5 = 2,129 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]])<br>1,234 ([[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]]) | party = {{BN UMNO}} [[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] | occupation = Ahli politik | relations = | spouse = Halida Bahad | children = | website = | footnotes = | alma_mater = [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] (LLB) }} ==Kerjaya== * Pengerusi FELCRA Bina Sdn Bhd (2014-2018) * Ahli Lembaga Pengarah FELCRA Processing & Engineering Sdn Bhd (2014-2018) * Pegawai Eksekutif Majlis Daerah Kinabatangan (2003-2006) * Timbalan Pengerusi Sabah Fish Marketing (1998-2000) * Ahli Majlis Daerah Kinabatangan (1995-2003) * Pegawai Kawasan Yayasan Sabah (1995-1996) * Peguam Bela dan Peguam Cara Mahkamah Tinggi Borneo (1990) ==Politik== * Setiausaha [[UMNO]] Sabah (2018-2025) * Timbalan Ketua UMNO Bahagian {{Parlimen|Kinabatangan}} (2008-kini) * Pengerusi Perhubungan UMNO Sabah (Disember 2025-kini)<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2025/12/1483122/jafry-ariffin-dilantik-pengerusi-perhubungan-umno-sabah|title=Jafry Ariffin dilantik Pengerusi Perhubungan UMNO Sabah {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2025-12-10}}</ref> ==Keputusan pilihan raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=4|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] | rowspan=10|'''N59 {{DUN|Sukau}}''' | rowspan=4 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=4|{{nowrap|'''Jafry Ariffin'''}} ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=4 style="text-align:right;" |'''3,763''' | rowspan=4|'''55.67%''' |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Amrah Liwangsa ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |1,634 |24.17% | rowspan=4|6,996 | rowspan=4|2,129 | rowspan=4|64.72% |- |{{party shading/Independent}} | |[[Saddi Abdul Rahman]] ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |1,228 |18.17% |- |bgcolor={{Party color|Love Sabah Party}} | |Malaya Kasurah ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) | style="text-align:right;" |94 | style="text-align:right;" |1.39% |- |bgcolor=Blue | |Jakariah Janit ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|PGRS]]) | style="text-align:right;" |41 | style="text-align:right;" |0.61% |- | rowspan=6|[[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]] | rowspan=6 {{Party shading/Barisan Nasional}} | | rowspan=6|'''Jafry Ariffin''' ([[Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu|'''UMNO''']]) | rowspan=6 style="text-align:right;" |'''5,143''' | rowspan=6|'''45.68%''' |bgcolor={{Gabungan Rakyat Sabah/meta/shading}} | |Juhari Janan ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|GAGASAN]]) | style="text-align:right;" |3,909 |34.72% | rowspan=6|11,499 | rowspan=6|1,234 | rowspan=6|69.52% |- |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Azhari Rangon ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |1,605 |14.26% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Pengiran Petra Pengiran Asri ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | style="text-align:right;" |381 | style="text-align:right;" |3.38% |- |bgcolor=#345876 | |Roslan Madali ([[Parti Impian Sabah|IMPIAN]]) | style="text-align:right;" |118 | style="text-align:right;" |1.05% |- | |Nordin Damit (PR) | style="text-align:right;" |54 | style="text-align:right;" |0.48% |- |bgcolor={{Sabah Nationality Party/meta/shading}} | |Afiq Anwari Zulkifli ([[Parti Kebangsaan Sabah|PKS]]) | style="text-align:right;" |48 | style="text-align:right;" |0.43% |} ==Anugerah== * {{Flag|Malaysia}} ** [[File:MY Darjah Yang Mulia Pangkuan Negara (Defender of the Realm) - SMN.svg|50px]] [[Pingat Pangkuan Negara]] (PPN) (2007) * {{flag|Sabah}} ** [[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) – '''Datuk''' (2016)<ref><ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002472.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2016|website=www.sabah.gov.my}}</ref> ** Jasa Pendamai (JP) (2021)<ref>{{cite web|url=https://www.sabah.gov.my/gazette/docs/002773.pdf|title=Senarai Penerima Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Sabah Tahun 2021|website=www.sabah.gov.my}}</ref> ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Kelahiran 1963]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] ivx6qbgwiom6rb5zvx07ghmo940u8rq 0 1140585 6925545 5787264 2026-08-11T23:16:58Z Tofeiku 106751 terjemah 6925545 wikitext text/x-wiki '''Halaman pengakuan''' (atau lebih dikenali sebagai confession page) ialah halaman di [[Perkhidmatan rangkaian sosial|laman web rangkaian sosial]] (seperti [[Facebook]] dan lain-lain), atau halaman di dalam laman web yang biasanya digunakan di sekolah dan universiti untuk pelajar berkongsi pengakuan dan rahsia mereka tanpa mendedahkan identiti mereka kepada komuniti masing-masing. Pengakuan, sebuah kenyataan yang mengakui suatu fakta peribadi bahawa seseorang lebih suka untuk tidak dikongsi di bawah identiti sebenar mereka, dihantar kepada pentadbir halaman melalui perkhidmatan borang dalam talian seperti SurveyMonkey dan Borang Google atau portal penyerahan yang dibuat dengan alatan yang dibina khas untuk menerima mesej. <ref>{{Cite web|url=https://www.crush.ninja|title=CrushNinja - the premier service for managing your anonymous Facebook crushes, confessions, and secrets pages|access-date=15 March 2015}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.uni-truths.com|title=Uni-Truths The Home of University Confessions, Crushes, and Secrets|access-date=31 October 2019}}</ref> Pentadbir kemudiannya akan membuat keputusan untuk menerbitkan pengakuan yang hendak disiarkan pada halaman. Halaman pengakuan bertindak sebagai medium untuk para pelajar meluahkan emosi, kepercayaan dan masalah mereka tanpa mendedahkan identiti mereka. Halaman pengakuan juga boleh menjadi papan mesej ''de facto'' di mana pelajar boleh meminta bantuan berkenaan suatu isu sama ada tentang hal kerja sekolah dan hal ehwal kebajikan. Halaman pengakuan menjadi sangat popular di kalangan bukan sahaja universiti tetapi juga di kalangan pelajar sekolah menengah. Sebagai contoh, Boulder High School di CO dan Swinburne University Sarawak di Malaysia mempunyai halaman pengakuan popular yang dibanjiri dengan siaran tentang cinta dan butiran perhubungan yang lain. <ref name="huffingtonpost.com">{{Cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/03/27/confessions-facebook-page-cu-boulder-students_n_2962252.html|title='Confessions': Anonymous Facebook Pages Gain Popularity Among Boulder High School, College Students|date=27 March 2013|access-date=11 July 2014|publisher=huffingtonpost.com}}</ref> Pelajar berasa selesa untuk berkongsikan pemikiran dan padangan mereka pada halaman pengakuan kerana penerbitan pengakuan tersebut akan diterbitkan tanpa memberi identiti asal pengaku. Walau bagaimanapun, disebabkan pengakuan tiada nama, halaman kadangkala perlu disemak oleh pentadbirnya kerana sesetengah pengguna mungkin menuliskan mengenai isu topik sensitif yang mungkin berkaitan dengan orientasi bangsa, isu berunsur seksual, serta kandungan politik dan agama. <ref name="huffingtonpost.com" /> [[Fail:Lourdes_sign_for_confession.jpg|kiri|thumb| Pengakuan]] == Sejarah dan gambaran keseluruhan == Halaman pengakuan tanpa nama menjadi tular di internet pada tahun 2012 selepas halaman dibuat di Facebook dipanggil OMG Confessions, yang pada asalnya hanya terhad kepada ahli pengguna Facebook yang berumur 18 tahun ke atas. Walau bagaimanapun, trend itu telah tersebar di seluruh dunia. Pelajar kolej di India, Amerika dan Great Britain mula menggunakan halaman pengakuan dalam talian juga. <ref name="mercurynews.com">{{Cite web|url=http://www.mercurynews.com/ci_22817076/students-tell-all-anonymous-facebook-confession-pages|title=Students tell all on anonymous Facebook 'confession' pages - San Jose Mercury News|publisher=mercurynews.com|access-date=11 July 2014}}</ref> Seorang pelajar telah memberi pandangannya ke Buzzfeed, "Semua orang berkongsi begitu banyak hal atau isu tentang diri mereka sendiri. Ia agak mengganggu dan bersikap berlebih-lebihan, tetapi menghiburkan. <ref name="buzzfeed.com">{{Cite web|url=https://www.buzzfeed.com/justinesharrock/the-stange-world-of-high-school-confession-pages|title=The Strange World Of High School Confession Pages|last=Justine Sharrock|publisher=buzzfeed.com|access-date=11 July 2014}}</ref> Halaman Facebook untuk pengakuan mula muncul untuk kampus kolej besar dan kecil di seluruh Amerika Syarikat. Sekolah menengah juga telah memaparkan halaman pengakuan ini, tetapi beberapa halaman pengakuan telah ditutup kerana terdapat elemen [[Siberbuli|buli siber]] telah berlaku. Walaubagaimanapun, terdapat pengulas sosial yang mengatakan halaman pengakuan ini penting kerana ia boleh berfungsi sebagai sistem sokongan kepada pengaku, menawarkan nasihat (dari pembaca kepada pengaku) untuk pengakuan yang menghadapi masalah emosi atau kemurungan dan isu-isu lain. <ref name="mashable.com">{{Cite web|url=http://mashable.com/2013/03/19/facebook-confessions/|title=Students Confess Their Darkest Secrets on Facebook|publisher=mashable.com|access-date=11 July 2014}}</ref> Walaubagaimanapun, sistem sokongan ini tidak selalunya berlaku dan efektif kepada pembaca atau pengaku. Di peringkat sekolah, pihak polis telah meminta Facebook untuk menutup dua halaman pengakuan kerana kandungan halaman tersebut penuh dengan pengakuan berunsur kebencian dan seksual. <ref name="mashable.com" /> Di peringkat universiti, kebimbangan pentadbir universiti bukanlah pada isu buli akan tetapi perlindungan jenama. Menurut New York Times, pentadbir kampus berasa bimbang bahawa "orang luar akan tersilap merasakan halaman bebas ini - dengan logo sekolah dan bangunan mercu tanda mereka - merupakan refleksi kehidupan kampus yang tidak selari dengan refleksi universiti." <ref name="nytimes.com">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/08/04/education/edlife/campus-confessions-pages-are-on-the-rise.html?_r=0|title=The New York Times|date=2 August 2013|access-date=11 July 2014|publisher=nytimes.com}}</ref> Beberapa universiti termasuklah univesiti dan sekolah di San Francisco telah meminta halaman pengakuan yang khusus pada universiti atau sekolah mereka untuk menghentikan sebarang penggunaan logo sekolah, foto dan bangunan ikonik mereka di dalam halaman pengakuan mereka. <ref name="reuters">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-facebook-confess-idUSBRE92H0X720130318|title=Students bare souls, and more, on Facebook confession pages &#124; Reuters|date=18 March 2013|access-date=11 July 2014|publisher=reuters.com}}</ref> Universiti pula tidak mahu orang luar mengaitkan perbincangan yang negatif di halaman pengakuan sebagai gambaran sebenar terhadap kehidupan sekolah dan kampus mereka. Memandangkan halaman pengakuan ini adalah tanpa nama, perkara ini membuatkan sukar bagi ibu bapa dan pentadbir sekolah untuk menutup halaman-halaman pengakuan ini sepenuhnya. Mereka boleh melaporkan halaman ini kepada pentadbir laman web tetapi melainkan halaman tersebut melanggar syarat perkhidmatan laman web, halaman tersebut tidak dapat ditutup kerana ia tidak melanggar apa-apa peraturan. Sebagai contoh, inilah yang Facebook katakan tentang halaman ini, "Halaman ini, sama seperti setiap halaman lain di Facebook, masih bertanggungjawab sepenuhnya kepada syarat kami. Jika kandungan melanggar [syarat] kami, maka kami berhak untuk memadam dan dalam beberapa kes memadamkan halaman itu sepenuhnya. Kami mengekalkan infrastruktur pelaporan yang teguh untuk mengawasi kandungan-kandungan yang menyinggung perasaan atau berpotensi memberi bahaya kepada masyarakat. Infrastruktur pelaporan ini termasuk pasukan penyemak terlatih yang bertindak balas terhadap laporan dan meningkatkannya kepada penguatkuasaan undang-undang mengikut keperluan." <ref name="buzzfeed.com">{{Cite web|url=https://www.buzzfeed.com/justinesharrock/the-stange-world-of-high-school-confession-pages|title=The Strange World Of High School Confession Pages|last=Justine Sharrock|publisher=buzzfeed.com|access-date=11 July 2014}}</ref> Jikalau terdapat halaman pengakuan yang ditutup, orang lain boleh sahaja membuat halaman pengakuan yang baru menggantikan yang lama dengan mudah. Pelajar yang menyediakan halaman ini mesti menggunakan identiti sebenar mereka semasa membuat halaman, tetapi boleh menyembunyikan identiti mereka apabila mengurusnya. <ref name="mashable.com">{{Cite web|url=http://mashable.com/2013/03/19/facebook-confessions/|title=Students Confess Their Darkest Secrets on Facebook|publisher=mashable.com|access-date=11 July 2014}}</ref> Facebook secara rutin menyemak halaman dan menerima aduan tentang kandungan yang mempunyai unsur yang tidak sesuai atau, jika perlu, menutup halaman sepenuhnya. == Kandungan halaman pengakuan == Pada halaman pengakuan, terdapat kandungan pengakuan yang menyatakan emosi mereka: kegembiraan, masalah dan ketakutan mereka. Terdapat juga halaman pengakuan yang menjadi tempat untuk peminat rahsia untuk memuji/memanggil orang yang disukai mereka. Beberapa halaman mempunyai unsur lucah seperti menerangkan tentang seks - selalunya dengan maklumat yang keterlaluan. Walaupun, kebiasanyaan halaman pengakuan akan mempunyai kandungan gosip negatif. Terdapat halaman pengakuan yang mempunyai sistem kerahsiaan yang tinggi sehingga ia dapat memberikan ruang yang selamat untuk orang ramai bercakap dan berkongsi masalah mereka. Terdapat beberapa halaman di mana orang bercakap tentang gangguan makan mereka, pemikiran mereka untuk membunuh diri, kemurungan atau perjuangan lain. Pengakuan pada halaman ini kebanyakannya dipenuhi dengan sokongan, dorongan, dan nasihat. Sesetengah pengakuan sebenarnya bukan pengakuan sama sekali, kebanyakannya hanya soalan, petikan filem lucu, atau jenaka dalaman tentang institusi. Walaupun halaman ini mempunyai banyak kandungan yang positif, ianya mustahil jikalau halaman ini tidak mempunyai kandungan yang negatif. Sesetengah kandungan negatif termasuk membuli rakan sekelas, menyiarkan bahan yang menyinggung perasaan dan kandungan lain yang tidak sesuai yang cenderung tidak terkawal. <ref name="dailycamera.com">{{Cite web|url=http://www.dailycamera.com/ci_22877547/confessions-pages-popular-among-boulder-students|title='Confessions' pages popular among Boulder students - Boulder Daily Camera|publisher=dailycamera.com|access-date=11 July 2014}}</ref> == Populariti terkini == Sejak beberapa tahun kebelakangan ini, banyak sekolah telah memulakan "Halaman Pengakuan" untuk sekolah mereka sendiri, Hal ini kerana pelajar mereka merasakan bahawa ini adalah cara yang menarik untuk berkongsi fikiran dan pendapat mereka. Ia telah pun menjadi satu cara untuk para pelajar menyatakan idea-idea yang biasanya mereka tidak akan lakukan jika perkhidmatan itu bukan tanpa nama. Sebagai contoh, seorang pelajar menyatakan, "Saya jatuh cinta dengan teman wanita saya tetapi saya menipunya sehingga ke padang permainan sekiranya dia pernah menipu saya." Seorang pelajar lain menyatakan, ""Kepada lelaki itu, dengan mohawk/fohawk dalam kelas Intro to Eng, awak comel. Saya mahu awak, tapi saya merasa takut untuk bercakap dengan awak." <ref name="insidehighered">{{Cite web|url=http://www.insidehighered.com/news/2013/02/26/college-confession-and-makeout-pages-raise-privacy-anonymity-issues|title=College 'confession' and 'makeout' pages raise privacy, anonymity issues @insidehighered|publisher=insidehighered.com|access-date=11 July 2014}}</ref> Selain itu, halaman ini kadangkala membawa kepada pertemuan secara peribadi di antara individu-individu yang terlibat atau disebut dalam halaman pengakuan. Sebagai contoh, apabila para pelajar mendapati yang bahawa orang lain menganggap mereka menarik, mereka merasakan keinginan untuk mengetahui siapa orang itu dan dengan bersosial di kalangan mereka, mereka mungkin dapat bertemu dengan orang yang membuat pengakuan tersebut. Halaman pengakuan ini bukan sahaja dapat membantu para pelajar untuk mencari orang lain yang mempunyai minat atau hobi yang sama dengan mereka. Malah, halaman pengakuan ini juga dapat membantu para pelajar untuk mencari hiburan dan kenalan baru dari dalam komuniti mereka. Halaman pengakuan ini menyediakan pentas bercerita yang boleh dikaitkan dengan pengalaman peribadi para pelajar tanpa merasakan tekanan untuk mendedahkan identiti mereka. Berdasarkan pengalaman seorang pelajar dari Universiti Arizona yang telah mencipta halaman pengakuannya sendiri menyatakan "Terdapat ramai orang yang mengemukakan perkara tentang masalah yang mereka alami, mereka memerlukan rakan atau seseorang untuk bercakap dengannya. Selepas berkongsi, akan ada ramai orang yang akan cuba menghubungi mereka dengan berkata, 'Ini nombor saya' atau 'Mesej saya.'" Pelajar yang sama juga menyatakan "Hakikatnya, sama ada besar atau kecil, kita semua pernah atau sedang menghadapi beberapa jenis masalah pada masa yang sama, dan kita sendiri tidak selalu mempunyai seseorang atau tidak tahu dengan siapa untuk bercakap." Maka, para pelajar yang datang ke halaman ini selalunya merasakan halaman pengakuan ini merupakan tempat yang selamat untuk berkongsi perasaan dan masalah mereka. <ref name="dailycamera.com">{{Cite web|url=http://www.dailycamera.com/ci_22877547/confessions-pages-popular-among-boulder-students|title='Confessions' pages popular among Boulder students - Boulder Daily Camera|publisher=dailycamera.com|access-date=11 July 2014}}</ref> == Masalah == Memandangkan halaman pengakuan telah mendapat populariti dalam beberapa tahun kebelakangan ini, telah timbul masalah berkaitan kerahsiaan pengaku di dalam halaman atau kumpulan ini. Masalah buli siber menjadi lebih mudah melalui halaman pengakuan ini, di mana pembuli boleh berkongsi kenyataan yang kejam tanpa meletakkan nama mereka dengan cara yang membahayakan. Buli siber melalui halaman pengakuan ini telah merebak ke seluruh negara lain. Seorang pelajar tanpa nama dari Karachi, Pakistan telah merungut yang bahawa halaman pengakuan telah "merendahkan maruah orang dan membuat orang berasa buruk tentang diri sendiri". <ref name="Mohammed">{{Cite web|url=http://tribune.com.pk/story/535191/social-stigma-bullying-at-school-gets-dangerous-with-facebook-confessions-pages/|title=Bullying at School Gets Dangerous With Facebook 'Confessions' Pages|last=Mohammed|first=Zahra Peer|publisher=The Express Tribune|access-date=10 March 2014}}</ref> Satu masalah utama dengan halaman pengakuan ialah penulisan pengakuan tersebut adalah terbuka kepada semua orang untuk dibaca, secara tidak lansung membenarkan ahli keluarga atau saudara mara untuk mencari komen peribadi mengenai saudara mereka yang berada di universiti atau sekolah halaman pengakuan tersebut. Lebih merumitkan, pengakuan tersebut mungkin berkaitan sesuatu perkara yang para pelajar tidak mahu keluarga tahu. Para pelajar telah menjadi lebih keras dalam penulisan pengakuan mereka, termasuk menamakan nama pelajar lain, guru, atau ibu bapa lain dalam usaha untuk menimbulkan kegusaran sebanyak mungkin. Ibu bapa dan para guru akan terlibat dalam menangani masalah yang hasil daripada halaman pengakuan ini. Apabila keselamatan orang lain terancam melalui pengakuan di halaman ini, pihak polis pasti akan dipanggil untuk membantu menangani masalah. Contohnya, ancaman seperti seorang pengaku ingin membawa senjata ke sekolah atau terdapat perhubungan kurang sopan di antara pelajar dan guru memaksa polis dan pihak atasan dalam kolej atau sekolah menengah ini untuk terlibat. Contohnya, sekolah Menengah Forest Hills di New York City memerlukan polis untuk menggeledah sekolah itu selepas para pelajar menemui ancaman yang membimbangkan pada salah satu pengakuan di halaman pengakuan sekolah tersebut. Sejak itu, halaman itu telah ditutup dan telefon bimbit dengan akses kepada halaman tersebut telah diharamkan daripada sekolah. <ref name="nypost">{{Cite news|url=https://nypost.com/2014/01/17/high-school-gossip-page-pulled-off-internet/|title=High school gossip page pulled off Internet &#124; New York Post|last=Roberts|first=Georgett|date=17 January 2014|access-date=11 July 2014|publisher=nypost.com|last2=O'Neill|first2=Natalie}}</ref> Contoh lain datang dari Boise, Idaho di mana para pelajar menggunakan halaman pengakuan mereka "untuk mendakwa hubungan seksual antara guru dan pelajar." <ref>{{Cite web|url=http://missoulian.com/news/opinion/editorial/confession-pages-misuse-of-social-media-parents-need-to-monitor/article_b39f2782-778e-11e2-9594-0019bb2963f4.html|title='Confession' pages misuse of social media: Parents need to monitor what kids, teens are doing online and talk about dangers of oversharing|last=McGowan|first=Jim|publisher=Missoulian Editorial|access-date=20 March 2014}}</ref> Halaman pengakuan boleh mendatangkan mudarat bukan sahaja kepada para pelajar, tetapi kepada para guru dan ibu bapa juga. Di samping itu, para pelajar yang menghadapi masalah emosi dan mental telah diketahui menerbitkan pengakuan tentang keinginan untuk membunuh diri. Walaubagaimanapun pengakuan ini dibuat tanpa nama dan perkara ini menyukarkan mereka untuk mendapatkan bantuan yang mereka perlukan. Sebagai contoh, di Naperville, Illinois, selepas peningkatan dalam kedua-dua siaran yang membunuh diri dan berbahaya, halaman pengakuan mereka mengancam untuk ditutup kerana ia "bermaksud untuk menjadi lebih ringan dan menyeronokkan, tetapi mesti ada garis yang dibuat. tentang apa yang akan disiarkan dan apa yang tidak". <ref name="Vandenbroucke">{{Cite web|url=http://www.centraltimes.org/features/2013/12/06/central-students-turn-to-the-red-hawk-confessions-facebook-page-to-admit-secrets-stories-and-more/|title=Central Students Turn to "Red Hawk Confessions" to Admit Secrets, Stories, and More|last=Vandenbroucke|first=Shelbey|publisher=Central Times|access-date=10 March 2014}}</ref> Halaman pengakuan ini bukan sahaja menyebabkan masalah sosial d kalangan para pelajar, halaman pengakuan ini juga telah menjadi sumber gangguan tumpuan yang ketara. Sebagai contoh, seorang pelajar di Asia Selatan telah menyatakan, “Halaman pengakuan mengganggu. Saya log masuk ke Facebook setiap dua minit hanya untuk membaca pengakuan lucu ini.” <ref name="thehindu.com">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/education/confessions-go-viral/article4614306.ece|title=Confessions go viral - The Hindu|last=Pandit|first=Niharika|date=14 April 2013|access-date=11 July 2014|publisher=thehindu.com|location=Chennai, India}}</ref> Gangguan ini telah menyukarkan para pelajar untuk memberi tumpuan kepada pembelajaran mereka di dalam dan di luar bilik darjah. Disebabkan trend halaman pengakuan yang semakin meningkat untuk menerbitkan pengakuan yang penuh kebencian pada halaman ini, seorang profesor di Kolej KC di India mempercayai yang bahawa langkah undang-undang boleh diambil untuk menghalang para pelajar daripada menerbitkan pengakuan atau perbincangan mengenai topik sensitif yang mungkin menyakiti orang lain. Beliau menyatakan, "Tindakan sedemikian berpotensi untuk berakhir di sisi undang-undang yang salah, terutamanya dari Akta IT." <ref name="thehindu.com" /> Beliau mendesak agar para pelajar agar tidak melampaui batas di dalam pengakuan tanpa nama sehingga garisan di antara keseronokan dan menyakiti perasaan orang lain menjadi kabur. Di Amerika Syarikat, pihak sekolah sedang berusaha untuk memadam halaman pengakuan daripada rangkaian sosial. Oleh kerana para pelajar sentiasa menerbitkan pengakuan tentang tindakan yang merosakkan, para pentadbir sekolah merasakan bahawa kenyataan sedemikian boleh memudaratkan komuniti sekolah. Sebagai contoh, di Daerah Lakehead, lembaga sekolah sangat percaya bahawa "kenyataan itu boleh membahayakan pelajar, guru dan kakitangan, dan menambah lagi, tidak mempunyai cara untuk mengetahui sama ada dakwaan itu benar atau tidak, kerana kenyataan tersebut diterbitkan tanpa nama." <ref name="cbc.ca">{{Cite news|url=http://www.cbc.ca/news/canada/thunder-bay/school-board-wants-facebook-confessions-pages-gone-1.1388340|title=School board wants Facebook 'confessions' pages gone - Thunder Bay - CBC News|date=17 April 2013|access-date=11 July 2014|publisher=cbc.ca}}</ref> Ramai pegawai sekolah juga berusaha untuk memberi didikan kepada para pengguna rangkaian sosial tentang perbezaan antara tindakan yang sesuai dan tidak wajar di laman web tersebut. Seorang pengarah sekolah menyatakan, "Penyelesaian itu tidak seharusnya hanya menyekat kandungan," katanya. "Ia sepatutnya menjadi penyelesaian yang kompleks dan terlibat dalam mendidik para pengguna media sosial tentang perkara yang sesuai, berbanding apa yang tidak." <ref name="cbc.ca" /> Oleh kerana masalah yang berkaitan dengan halaman pengakuan, para pentadbir halaman pengakuan telah menetapkan peraturan dan peraturan tentang perkara apa yang dibenarkan untuk diterbitkan. <ref name="cbc.ca">{{Cite news|url=http://www.cbc.ca/news/canada/thunder-bay/school-board-wants-facebook-confessions-pages-gone-1.1388340|title=School board wants Facebook 'confessions' pages gone - Thunder Bay - CBC News|date=17 April 2013|access-date=11 July 2014|publisher=cbc.ca}}</ref> === Contoh === Di bawah adalah antara beberapa pengakuan pelajar, yang disediakan oleh nytimes.com dan diambil dari halaman pengakuan yang berbeza dari universiti di seluruh Amerika: <ref name="nytimes.com">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/08/04/education/edlife/campus-confessions-pages-are-on-the-rise.html?_r=0|title=The New York Times|date=2 August 2013|access-date=11 July 2014|publisher=nytimes.com}}</ref> " [[Universiti Stanford]] * “Saya benci bila orang tak bawa balik pinggan ke dewan makan. Maksud saya, sejauh mana anda berhak? Orang sudah membasuh pinggan anda untuk anda, bolehkah anda sekurang-kurangnya mempunyai kesopanan untuk tidak memaksa orang lain membawanya kembali untuk anda?” * “Setiap kali saya sangat tertekan tentang tugasan CS, saya membeli pakaian dalaman untuk diri sendiri. Dan ya, saya perempuan. Dan ya, saya duduk di situ sambil mengekod.” Universiti Colorado, Boulder * "Saya fikir saya seorang Republikan sekarang, dan saya tidak boleh memberitahu mana-mana rakan saya atau orang lain di Boulder, benar-benar." Universiti Wisconsin, Madison * "Saya rasa saya sedang jatuh cinta dengan seorang lelaki yang bukan Badger, dan ia menakutkan saya." * “Minumlah dengan Bijak.” (Merupakan lawak daripada bunyi yang sama dengan nama tempat tersebut: “Drink Wisconsibly.”) Kolej Rhodes * "Saya meletakkan buku di dalam beg orang secara rawak supaya penggera berbunyi apabila mereka keluar dari perpustakaan." Kolej Boston * "Sara Towsley dari Perkhidmatan Kaunseling Universiti menyelamatkan saya daripada membunuh diri sendiri." * “Sejujurnya saya rasa seperti gagal. Saya menghabiskan sepanjang semester mencari internship, memohon ke berpuluh-puluh tempat, ditemu duga pada satu sahaja dan tidak mendapatnya. Jika saya tidak dapat walaupun satu, bagaimana saya boleh mencari pekerjaan sebenar pada tahun senior?” * "Saya mengambil Ujian bahasa Rusia saya dalam keadaan mabuk." " <ref name="nytimes.com">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/08/04/education/edlife/campus-confessions-pages-are-on-the-rise.html?_r=0|title=The New York Times|date=2 August 2013|access-date=11 July 2014|publisher=nytimes.com}}</ref> == Rujukan == <references group="" responsive="1"></references> [[Kategori:Facebook]] [[Kategori:Laman web sosial]] db057byd7d3skwt757f2jce7k3xinow 0 1144450 6925465 6925222 2026-08-11T15:50:09Z ~2026-43962-27 412197 /* */ 6925465 wikitext text/x-wiki {{Kotak info syarikat | name = TIME dotCom Berhad | logo = | logo_caption = | image = | image_caption = | trade_name = TIME dotCom Berhad<br><small>(17 Januari 2000–kini)</small> | former_name = TIME Telecommunications Holdings Sendirian Berhad<br/><small>(25 Oktober 1996–17 Januari 2000)</small> | type = [[Syarikat awam|Syarikat awam berhad]] | industry = {{ublist|[[Telekomunikasi]]|[[Teknologi]]|[[Multimedia]]}} | founded = {{Start date and age|1996|10|25}} | founder = [[Halim Saad]] | hq_location = [[Shah Alam]] | hq_location_city = [[Selangor]] | hq_location_country = Malaysia | area_served = Seluruh negara | services = {{flatlist| * Rangkaian selular * perkhidmatan telekomunikasi * [[suit protokol Internet]] * [[pengkomputeran awan]] * [[elektrik]] * [[pengimejan perubatan]] }} | products = {{unbulleted list| * [[Telefon bimbit|Telefoni mudah alih]] * [[Talian tetap]] * [[Jalur lebar|Internet jalur lebar]] * [[Capaian Internet]] * [[Pusat data]] * [[Tenaga boleh diperbaharui]] * [[Stesen cas|Stesen pengecasan]] * [[Ultrabunyi]] }} | brands = {{flatlist| * TIME Internet * [[U Mobile|Time Mobile]] * Global Transit * AVM Cloud * Emit Solar * Time Charge N Go * Time MeX }} | key_people = {{unbulleted list| * Rosihan Zain akan digantikan Elakumari Kantilal ([[Pengerusi]]) * Afzal Abdul Rahim ([[Ketua pegawai eksekutif]])<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/10/06/time-ceo-in-fellowship-programme|title=TIME CEO in Fellowship programme|trans-title=Ketua pegawai eksekutif TIME dalam program Fellowship|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=6 Oktober 2022|accessdate=28 April 2023|language=en}}</ref> * Wong Heang Tuck (Timbalan ketua pegawai eksekutif) }} | revenue = {{increase}} RM373.59 juta (2022)<ref name="Records highest">{{cite news|url=https://www.theedgemarkets.com/article/time-dotcom-records-highest-quarterly-net-profit-six-years-declares-1634-sen-special|title=TIME dotCom records highest quarterly net profit in six years, declares 16.34 sen special dividend|author=Shazni Ong|publisher=The Edge Markets|date=29 Ogos 2022|accessdate=28 April 2023|language=en}}</ref> | net_income = {{increase}} RM118.28 juta (2022)<ref name="Records highest"/> | num_employees = 1290 | owner = {{unbulleted list| * [[Kumpulan Wang Simpanan Pekerja|KWSP]] (16.07%) * [[Kumpulan Wang Persaraan (Diperbadankan)|KWAP]] (7.62%) * [[Khazanah Nasional]] (3.13%) * Afzal Abdul Rahim (10.27%) <small>(pemilik Pulau Kapas Ventures, melalui Global Transit International)</small> * Patrick Corso (10.27%) <small>(pemilik Pulau Kapas Ventures, melalui Global Transit International)</small> * Gan Te-Shen (10.27%) <small>(pemilik Megawisra, melalui Megawisra Investments)</small> * Straits Mobile Investments/{{ill|ST Telemedia|en}} <small>(jualan kepada [[Hutchison Asia Telecom Group]], pemilik [[CK Hutchison Holdings]], diperoleh {{ill|VEON Group|en|Veon (company)}}, belum selesai)</small> }} | anak_syarikat = lihat [[#Anak syarikat|senarai ini]] | nisbah = TIME (U Mobile) | website = {{URL|www.time.com.my}} }} '''TIME dotCom Berhad''' (huruf kecil digayakan sebagai '''time''', biasanya disingkat sebagai '''TIME''', dahulunya dikenali sebagai '''TIME Telecommunications Holdings Berhad'''), nombor syarikat '''199601040939''' ('''413292-P'''), ialah sebuah syarikat [[telekomunikasi]], [[teknologi]] dan [[multimedia]] Malaysia, yang beribu pejabat di [[Shah Alam]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia mengkhusus dalam penyambungan domestik dan antarabangsa, [[pusat data]], awan, keselamatan siber dan perkhidmatan terurus.<ref>{{cite web|url=https://www.time.com.my/about-us/our-company|title=About us|publisher=TIME dotCom|accessdate=27 April 2023|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/node/726520|title=Cashing in on demand for data centres, bandwidth and cloud services|date=2024-09-16|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Syarikat ini beroperasi di seluruh [[Persatuan Negara-negara Asia Tenggara|ASEAN]], memanfaatkan rangkaian gentian optik yang luas untuk menyediakan penyambungan berkelajuan tinggi dan penyelesaian inovatif kepada pasaran pengguna, [[perusahaan]] dan [[Pasar borong|borong]].<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/node/726520|title=Cashing in on demand for data centres, bandwidth and cloud services|date=2024-09-16|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Menerajui operasi TIME ialah aset rangkaian gentian optiknya yang merentasi Malaysia, [[Singapura]], [[Thailand]], [[Vietnam]] dan [[Kemboja]] – negara-negara di mana syarikat ini mempunyai kehadiran operasi yang mantap. Pada tahun 2024, syarikat ini menceburi sektor [[Tenaga boleh diperbaharui]] baharu dengan memperkenalkan Emit Solar,<ref>{{Cite web|url=https://www.lowyat.net/2024/316656/time-introduces-emit-solar-service/|title=Time Introduces Emit Solar, Its All-In-One Solar Solution Service For Landed Houses|last=Kamel|first=Heirul|date=2024-02-19|website=Lowyat.NET|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Citation|title=1.3K tontonan · 11 reaksi {{!}} Emit Solar {{!}} Go solar without the stress! Get complete solutions with ZERO upfront costs, ZERO hassle, and Malaysia's ONLY Savings Guarantee. Join over 200... {{!}} By Emit Solar {{!}} Facebook|url=https://www.facebook.com/emitsolar/videos/452915680436779|accessdate=2025-04-17|language=ms}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://amanz.my/2024440033/|title=Time Energy Memperkenalkan Perkhidmatan Solar-PV Mereka – Emit Solar|last=Nazrin|date=2024-02-16|website=Amanz|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> untuk penyelesaian solar kediaman dan memperoleh Charge N Go yang kemudian dinamakan semula sebagai Time Charge N Go, bagi menyediakan infrastruktur [[Stesen cas|Pengecasan Kenderaan Elektrik]] (EV).<ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2024/04/15/time-charge-n-go-location-price/|title=Time Charge N Go: The ISP's new EV charging division|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://paultan.org/2024/04/15/time-dotcom-charge-n-go-ev-charge-point-operator/|title=TIME dotCom enters EV charge point operator biz after Charge N Go becomes its 51% owned subsidiary - paultan.org|date=2024-04-15|website=Paul Tan's Automotive News|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> ==Sejarah== Syarikat ini ditubuhkan pada 25 Oktober 1996 sebagai TIME Telecommunications Holdings Berhad, dan dinamakan semula sebagai TIME dotCom Berhad pada 17 Januari 2000 dimiliki oleh [[Halim Saad]]. Melalui pelbagai inovasi dan pemerolehan strategik, syarikat ini telah berkembang menjadi peneraju telekomunikasi serantau. Pada Mei 2000, pegangan ekuiti dalam TIME dotCom Berhad diperolehi oleh [[Khazanah Nasional]] sebanyak 30 peratus untuk para pelabur.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/1991334/khazanah-beli-ekuiti-time-dotcom-demi-pelabur-pm|title=Khazanah beli ekuiti Time dotCom demi pelabur: PM|author1=Dzulkfley Zanudin|author2=Azmi Md Deros|author3=Shamshul Azree Samshir|publisher=[[Berita Harian]]|date=17 Mei 2000|accessdate=23 April 2022}}</ref> Setahun kemudian, syarikat ini tersenarai dalam Bursa Saham Kuala Lumpur (kini [[Bursa Malaysia]]).<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/560398/time-dotcom-now-going-for-expansion|title=Time dotCom now going for expansion|author=I-Mei Low|publisher=Computimes|date=3 Mei 2001|accessdate=27 April 2020|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB980797380369528119|title=Time dotCom Leaps Ahead With a Controversial IPO|last=Street Journal|first=Cris PrystayStaff Reporter of The Wall|date=2001-01-30|newspaper=Wall Street Journal|access-date=2025-04-17|language=en-US|issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.time.com.my/about-us/our-company|title=Our Company {{!}} About Us|website=Time|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.klik.com.my/item/story/1991334/khazanah-beli-ekuiti-time-dotcom-demi-pelabur-pm|title=Khazanah beli ekuiti Time dotCom demi pelabur: PM {{!}} KLiK|website=www.klik.com.my|access-date=2025-04-17}}</ref> Pada tahun 2006, TIME dotCom memperoleh satu daripada dua lesen spektrum generasi ketiga ([[3G]]) daripada [[Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia]] (SKMM).<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3497661/3g-akhir-2006|title=3G akhir 2006|author=Hatipah Ahmad|publisher=[[Harian Metro]]|date=9 Jun 2006|accessdate=27 April 2020}}</ref> Lesen 3G ini kemudiannya dijual kepada [[CelcomDigi|DiGi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/11589#friendshare-link-lwzDWFZ9E-c011e7fe73b36aaaf7a68587858b3589-2a8b6402635c14d87c3469209250dbdbi0|title=Five telco companies bid for 3G spectrum, DiGi drops out|date=2002-05-29|website=Malaysiakini|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/markets/companies/malaysias-digi-intie-up-with-time-dotcom-idUSKLR226392/|title=Malaysia's DiGi in tie-up with TIME dotCom|last=Azman|first=Syed|date=November 16, 2007|newspaper=Reuters}}</ref> Pada awal 2000-an, syarikat ini memainkan peranan penting dalam memperkasa sambungan luar bandar di Malaysia melalui pelaksanaan Projek Penyediaan Perkhidmatan Sejagat (USP) pada tahun 2006, dengan kerjasama SKMM.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3499405/liputan-menyeluruh|title=Liputan menyeluruh|author=Husain Jahit|date=19 Julai 2006|accessdate=27 April 2020|publisher=[[Harian Metro]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.krinstitute.org/Views-@-The_USP_Fund-;_A_Tool_to_Close_Malaysia%E2%80%99s_Digital_Divide.aspx|title=The USP Fund: A Tool to Close Malaysia’s Digital Divide|website=www.krinstitute.org|access-date=2025-04-17}}</ref> Afzal Abdul Rahim<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2010/11/20/injecting-life-into-time-dotcom|title=Injecting life into Time dotCom|last=href=mailto:risen@thestar.com.my>risen@thestar.com.my</a>|first=RISEN JAYASEELAN <br /><a|date=2010-11-20|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> menyertai TIME pada tahun 2008 sebagai [[Ketua pegawai eksekutif]]. Beliau memimpin strategi pemulihan syarikat, bermula dengan penjualan perniagaan telefon awam TIME kepada syarikat telefon talian tetap prabayar Paycomm Sdn. Bhd. dengan harga RM8.3 juta, setelah dilantik oleh Khazanah. Buat pertama kalinya dalam tempoh enam tahun, TIME berjaya mencatat keuntungan dalam tempoh setahun. Pada 31 Mac 2010, TIME mencatat keuntungan untuk suku keempat berturut-turut dengan Keuntungan Selepas Cukai (PAT) sebanyak RM18.8 juta. Keuntungan operasi meningkat kepada RM3.0 juta berbanding kerugian operasi sebanyak RM2.8 juta pada suku yang sama dalam tahun sebelumnya.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2008/10/08/khazanah-ropes-in-global-transit-to-turn-around-tdc|title=Khazanah ropes in Global Transit to turn around TdC|date=2008-10-08|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> Syarikat ini memperkenalkan [[Jalur lebar]] berkelajuan tinggi pertama negara, TIME Fibre Broadband, pada tahun 2012<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/article/time-dotcom-launches-broadband-service-speeds-100mbps|title=Time dotcom launches broadband service with speeds up to 100Mbps|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref>, dengan kelajuan sehingga 100Mbps. Akhbar kewangan ''[[The Edge (Malaysia)|The Edge]]'' melaporkan bahawa rangkaian gentian optik 100% milik syarikat ini meliputi kira-kira 100,000 kediaman di [[Lembah Klang]] dan [[Pulau Pinang]]. Liputan ini dicapai melalui teknologi fibre-to-the-home (FTTH), iaitu teknologi jalur lebar yang menggunakan gentian optik untuk menghantar internet berkelajuan tinggi dan perkhidmatan digital yang lain secara langsung ke bangunan individu. Pelan kelajuan semasa yang ditawarkan termasuk pakej 200Mbps, 600Mbps, 1Gbps dan 2Gbps.<ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2024/04/21/time-home-fibre-broadband-200mbps-600mbps-rm99/|title=Time Fibre Broadband: 200Mbps for RM99, 600Mbps for RM139|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> TIME mengembangkan jejak serantaunya pada tahun 2011 selepas pemegang saham minoriti syarikat meluluskan cadangan untuk memperoleh empat syarikat telekomunikasi serantau yang bernilai lebih RM322 juta.<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/article/tdc-grow-business-after-completing-acquisitions|title=TdC to grow business after completing acquisitions|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Antara lain, TIME memperoleh kepentingan dalam syarikat-syarikat seperti Global Transit yang melabur dalam kabel dasar laut, dan Kumpulan AIMS, yang memiliki [[Pusat data]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5213619/time-ambil-alih-empat-syarikat|title=Time ambil alih empat syarikat|date=23 November 2011|accessdate=27 April 2020|publisher=[[Harian Metro]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malaymail.com/news/money/2014/11/19/investor-central-time-dotcom-berhad-will-investment-in-cables-blow-out-its/786301|title=Investor Central: Time dotCom Berhad — Will investment in cables blow out its debt?|date=19 November 2014|website=www.malaymail.com|url-status=live|access-date=2025-04-17}}</ref> Kehadiran serantau TIME terus diperkukuh melalui pelaburan strategik dalam CMC<ref>{{Cite web|url=https://www.cmc.com.vn/insight-detail/the-giant-behind-the-only-vietnamese-telecommunications-infrastructure-company-with-foreign-shareholder-202308177681.html|title=The "giant" behind the only Vietnamese telecommunications infrastructure company with foreign shareholder|website=www.cmc.com.vn|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.vietstock.vn/2015/05/malaysia-telecom-giant-snaps-up-25-interest-in-cmc-telecom-38-201946.htm|title=Malaysia telecom giant snaps up 25% interest in CMC Telecom|last=Vietstock|date=2015-05-10|website=Vietstock|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> di [[Vietnam]], Symphony di [[Thailand]], syarikat telekomunikasi terkemuka di pasaran masing-masing.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/03/08/time-dotcom-acquires-49-stake-in-thailands-symphony-for-rm280mil|title=Time dotCom acquires 49% stake in Thailand’s Symphony for RM280mil|date=2017-03-08|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> Pada tahun 2022, TIME menjual 49% kepentingan dalam perniagaan AIMS Data Centre Holding kepada syarikat berpangkalan di [[Amerika]], {{ill|DigitalBridge Group|en|DigitalBridge}}, bagi mempercepatkan rancangan pengembangan pusat data mereka di seluruh [[Asia]].<ref>{{Cite web|url=https://www.datacenterdynamics.com/en/news/digitalbridge-acquires-majority-stakes-in-malaysias-aims-dc/|title=DigitalBridge acquires majority stakes in Malaysia's AIMS DC|last=Comment|first=Dan Swinhoe|date=2022-11-22|website=www.datacenterdynamics.com|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/11/22/time-sells-rm32bil-aims-data-centre-business-to-digitalbridge|title=TIME sells data centre stake to DigitalBridge for US$440mil|date=2022-11-22|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2022/11/22/time-aims-data-centre-sell-stake-digital-bridge-valued-rm3-2-billion/|title=Time's AIMS Data Centre business valued at RM3.2 bil, sells 49% stake to DigitalBridge|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> ==Anak syarikat== ===TIME dotCom terdiri daripada 6 segmen perniagaan utama.<ref>{{cite web|title=Annual Report 2025|url=https://corporate.time.com.my/wp-content/uploads/2026/07/Time-Annual-Report-2025.pdf|url-status=live|trans-title=Laporan Tahunan 2025|language=en}}</ref>=== ====TIME==== * TT dotCom Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai TIME Engineering & Slipway Sendirian Berhad, dan kemudiannya TIME Telecommunications Sendirian Berhad, nombor syarikat 197901008085 (52371-A), berjenama sebagai TIME Internet, pendahulu TIME Telekom dan kemudiannya TIME dotCom ** [[Digital Nasional|Digital National Berhad]] dahulunya dikenali sebagai MKD Sejahtera Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701005338 (1219503-P)* * Planet Tapir Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai Information Networking Corporation Sendirian Berhad, dan kemudiannya TIMESat Sendirian Berhad, nombor syarikat 199001002466 (194032-T) ** U Mobile Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai Grafimatix Sendirian Berhad, dan kemudiannya MiTV Networks Sendirian Berhad, berdaftar sebagai TIME Technologies Sdn. Bhd., atau kemudiannya TT-dotNet Sdn. Bhd., nombor syarikat 199101013657 (223969-U), berjenama sebagai [[U Mobile]], dinamakan semula TiME Mobile* *** Telekomunikasi Indonesia International (Malaysia) Sdn. Bhd. nombor syarikat 201301022571 (1052400-A), berjenama sebagai [[Telkom Indonesia|Telin Malaysia]]* ** U Mobile Holdings Berhad nombor syarikat 202301048360 (1542274-H)* *** U Mobile Services Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai Dazzling Moments Sendirian Berhad, nombor syarikat 200401034375 (672884-H)* ** Mawar Setia Sdn. Bhd. nombor syarikat 202401014808 (1560658-M)* ** U Interactive Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai Ikram Bisnes (M) Sendirian Berhad, kemudiannya MiTV Broadband Sendirian Berhad, dan akhirnya Shasta Broadband Sendirian Berhad, nombor syarikat 199501037019 (366221-H)* ''*TIME dotCom akan mengambil alih 7 syarikat. ====Global Transit==== * TIME dotCom Global Services Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai Global Transit Communications Sdn. Bhd., nombor syarikat 200501010746 (687793-W) * Global Transit Limited nombor syarikat (LL-06360) * Global Transit 2 Limited nombor syarikat (LL-10521) * Global Transit 3 Limited nombor syarikat (LL-10761) * Global Transit 5 Limited nombor syarikat (LL-10766) * Global Transit Singapore Pte. Ltd. nombor syarikat (200504384-K) * Global Transit (Hong Kong) Limited nombor syarikat (963139) * TIME dotCom Japan K.K. nombor syarikat (0100-01-195220) ====[[ASEAN]]==== * TIME dotCom International Sdn. Bhd. nombor syarikat 201501000034 (1125366-T) ** TIME dotCom Cambodia Co., Ltd. nombor syarikat (00034774) * TIME Connect (Labuan) Limited ** TIME Global Connect International Pte. Ltd. nombor syarikat (202448081-Z) *** TIME Global Connect Malaysia Sdn. Bhd. nombor syarikat 201501000034 (1125366-T) *** TIME Connect (SG) Pte. Ltd. nombor syarikat (202450136-M) *** TIME Global Connect (Thailand) Limited nombor syarikat (0105568040621) ====AVM Cloud==== * AVM Cloud Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai sebagai Integrated Global Solutions Technologies Sdn. Bhd., nombor syarikat 200901032570 (875681-X) ** Integrated Global Solutions Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai iGlobal Business System Sendirian Berhad, nombor syarikat 200301008965 (611385-P) ** AVM Cloud (Thailand) Limited nombor syarikat (0105565116375) ====EMiT==== * TIME Energy Sdn. Bhd. nombor syarikat 202301038086 (1532008-W), berjenama sebagai Emit Solar * Charge N Go Sdn. Bhd. nombor syarikat 201801041774 (1303806-P), berjenama sebagai Time Charge N Go * REDtone MEX Sdn. Bhd. berdaftar sebagai TIME Teleradiology Sdn. Bhd., nombor syarikat 201301022868 (1052697-U), berjenama sebagai REDtone MEX, dinamakan semula EMiT MeX* ''*TIME dotCom akan mengambil alih syarikat utama ====Lain-lain==== * Symphony Communication Public Company Limited nombor syarikat (0107548000609) * CMC Telecommunication Infrastructure Corporation nombor syarikat (0102900049) * AIMS Data Centre Holding Sdn. Bhd. nombor syarikat 202201031816 (1477513-W) == Rangkaian == TIME merupakan penyedia [[telekomunikasi]] pertama di [[Malaysia]] dan salah satu daripada dua penyedia di dunia yang memperoleh tiga pensijilan utama daripada {{ill|Metro Ethernet Forum|en|Mplify Alliance}} (MEF) untuk rangkaiannya. Ini termasuk Pensijilan MEF 3.0 pada tahun 2019<ref>{{Cite web|url=https://www.mef.net/certify/certifications-for-services/service-registry/?orgid=001U0000007OMNkIAO|title=Services Registry|website=MEF|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref>, Pensijilan MEF 3.0 LSO Sonata pada tahun 2021<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysian-business.com/index.php/wordpress/item/4370-time-first-in-malaysia-to-be-mef-3-0-lso-sonatacertified#:~:text=Shah%20Alam,%208%20July%202021%20%E2%80%93%20TIME,in%20Malaysia%20to%20be%20Lifecycle%20Service%20Orchestration%5C|title=TIME First in Malaysia to be MEF 3.0 LSO Sonata-certified|website=www.malaysian-business.com|language=en-gb|access-date=2025-04-17}}</ref>, dan Pensijilan MEF 3.0 SD-WAN<ref>{{Cite web|url=https://developingtelecoms.com/telecom-business/operator-news/12765-time-first-in-southeast-asia-to-be-mef-3-0-sd-wan-certified.html|title=TIME first in Southeast Asia to be MEF 3.0 SD-WAN certified|last=Pai|first=Shailaja|date=2022-01-27|website=Developing Telecoms|language=en-gb|access-date=2025-04-17}}</ref> pada tahun 2022, yang mematuhi piawaian ketat dari segi prestasi rangkaian, jaminan kualiti dan kebolehlaksanaan interoperasi. Syarikat ini juga mengendalikan rangkaian yang dilengkapi sepenuhnya dengan gentian optik, disokong oleh Sistem Kabel Rentas Semenanjung (CPCS) serta pelaburan dalam kabel dasar laut antarabangsa seperti {{ill|Asia Pacific Gateway|en}} (APG), {{ill|UNITY|en|Unity (cable system)}}, {{ill|FASTER|en|FASTER (cable system)}}, dan Asia-Africa-Europe-1 ({{ill|AAE-1|en}}).<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.digitalnewsasia.com/mobile-telco/time-amongst-five-Asian-telcos-in-google-submarine-cable-system|title=TIME amongst five Asian telcos in Google submarine cable system|date=2014-08-12|website=Digital News Asia|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> Rangkaian ini termasuk dalam segmen borong syarikat yang menumpukan kepada penyelesaian bersepadu dan perkhidmatan penyambungan serantau. Kabel dasar laut dan darat ini menyediakan sambungan di seluruh [[ASEAN]] dan ke seluruh dunia. TIME telah bekerjasama dengan [[Google]] dan empat syarikat telekomunikasi [[Asia]] yang lain. Ini termasuk [[China Mobile|China Mobile International]], [[China Telecommunications Corporation|China Telecom Global]], [[KDDI]] dan [[Singtel]] sebagai rakan kongsi dalam projek kabel dasar laut FASTER, yang mula beroperasi pada Jun 2016. Sistem kabel ini mempunyai panjang keseluruhan kira-kira 11,629 km<ref>{{Cite web|url=https://www.submarinecablemap.com/#/submarine-cable/faster|title=Submarine Cable Map|website=www.submarinecablemap.com|access-date=2025-04-17}}</ref> dan kapasiti 60Tb/s.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/technology/google-asian-telecoms-to-build-300-million-undersea-cable-to-japan-idUSKBN0GC046/|title=Google, Asian telecoms to build $300 million undersea cable to Japan|first=Reuters|date=August 12, 2014}}</ref> Rangkaian ini menghubungkan [[Los Angeles]], [[Portland]], [[San Francisco]], [[Oregon]] dan [[Seattle]] ke {{ill|Chikura|en|Chikura, Chiba}} dan [[Wilayah Mie#Geografi|Shima]] di [[Jepun]].<ref name=":2" /> TIME juga membiayai serta memiliki sebahagian daripada sistem kabel dasar laut domestik Sistem Kabel Rakyat 1Malaysia (SKR1M) pada tahun 2015. Inisiatif ini merupakan sebahagian daripada usaha kerajaan Malaysia untuk meningkatkan kapasiti jalur lebar berkelajuan tinggi negara. Sistem kabel gentian optik dasar laut sepanjang 3,700 km ini menghubungkan [[Cherating]], [[Kota Kinabalu]], [[Miri]], [[Bintulu]], [[Kuching]] dan [[Mersing]], serta menyatukan [[Semenanjung Malaysia]], [[Sabah]] dan [[Sarawak]].<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/article/tm-seals-deal-time-construction-maintenance-skr1m|title=TM seals deal with TIME for construction, maintenance of SKR1M|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Teknologi ini dibangunkan untuk mengganti sistem Sistem Kabel Dasar Laut Domestik Malaysia (MDSCS) yang telah beroperasi sejak 1995. == Perniagaan == Syarikat ini menyediakan pelbagai produk dan perkhidmatan untuk segmen pasaran yang berbeza. Segmen penggunanya menawarkan perkhidmatan jalur lebar berkelajuan tinggi bagi memenuhi keperluan sambungan kediaman. Bahagian perniagaan perusahaan kecil dan sederhana (PKS) pula menyediakan penyelesaian seperti Internet PKS, jalur lebar selamat, dan sandaran sebagai perkhidmatan (backup-as-a-service) untuk menyokong pertumbuhan perusahaan kecil dan sederhana. Dalam segmen perusahaan, rangkaian perkhidmatan TIME merangkumi sambungan rangkaian, penyelesaian awan, [[pusat data]], keselamatan siber, dan alat kolaborasi lain. Pada Januari 2021, TIME memperoleh kepentingan majoriti dalam AVM Cloud untuk memudahkan pengembangan ke bidang [[Pengkomputeran awan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/announcement/633404|title=AVM Cloud a key component of TIME dotCom’s 3Cs of Digitalisation Strategy|date=2022-08-26|website=Malaysiakini|access-date=2025-04-17}}</ref> Melangkaui bidang telekomunikasi, TIME telah menceburi sektor [[Tenaga boleh diperbaharui]] melalui anak syarikatnya Emit Solar<ref name=":0" /> dan Charge N Go.<ref name=":1" /> Emit Solar memberi tumpuan kepada penyelesaian tenaga solar untuk kediaman bertanah, manakala Charge N Go menyediakan infrastruktur [[Stesen cas|Pengecasan Kenderaan Elektrik]] (EV) untuk perniagaan. Selepas pengambilalihan pada tahun 2024, Charge N Go telah dinamakan semula sebagai Time Charge N Go.<ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2024/04/15/time-charge-n-go-location-price/|title=Time Charge N Go: The ISP's new EV charging division|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> == Pesaing == TIME ([[U Mobile]]) bersaing dengan telco [[Maxis Communications Berhad|Maxis]]/[[Maxis Communications Berhad#Hotlink|Hotlink]]/[[YTL Communications|Yes (Net1)]], [[Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[CelcomDigi]]. ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{Official website|www.time.com.my|Laman web rasmi utama TIME}} *{{Official website|www.emitsolar.com|Laman web rasmi Emit Solar}} *{{Official website|timechargengo.com|Laman web rasmi Time Charge N Go}} *{{Official website|business.time.com.my|Laman web rasmi TIME Business}} {{Telekomunikasi di Malaysia}} [[Kategori:Khazanah Nasional]] [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1996]] [[Kategori:Penubuhan 1996 di Malaysia]] tujstbne5qnnj9qqoose9560aik3scx 6925488 6925465 2026-08-11T17:35:44Z ~2026-43682-58 412199 /* Anak syarikat */ Baiki ejaan dan tambah kandungan. 6925488 wikitext text/x-wiki {{Kotak info syarikat | name = TIME dotCom Berhad | logo = | logo_caption = | image = | image_caption = | trade_name = TIME dotCom Berhad<br><small>(17 Januari 2000–kini)</small> | former_name = TIME Telecommunications Holdings Sendirian Berhad<br/><small>(25 Oktober 1996–17 Januari 2000)</small> | type = [[Syarikat awam|Syarikat awam berhad]] | industry = {{ublist|[[Telekomunikasi]]|[[Teknologi]]|[[Multimedia]]}} | founded = {{Start date and age|1996|10|25}} | founder = [[Halim Saad]] | hq_location = [[Shah Alam]] | hq_location_city = [[Selangor]] | hq_location_country = Malaysia | area_served = Seluruh negara | services = {{flatlist| * Rangkaian selular * perkhidmatan telekomunikasi * [[suit protokol Internet]] * [[pengkomputeran awan]] * [[elektrik]] * [[pengimejan perubatan]] }} | products = {{unbulleted list| * [[Telefon bimbit|Telefoni mudah alih]] * [[Talian tetap]] * [[Jalur lebar|Internet jalur lebar]] * [[Capaian Internet]] * [[Pusat data]] * [[Tenaga boleh diperbaharui]] * [[Stesen cas|Stesen pengecasan]] * [[Ultrabunyi]] }} | brands = {{flatlist| * TIME Internet * [[U Mobile|Time Mobile]] * Global Transit * AVM Cloud * Emit Solar * Time Charge N Go * Time MeX }} | key_people = {{unbulleted list| * Rosihan Zain akan digantikan Elakumari Kantilal ([[Pengerusi]]) * Afzal Abdul Rahim ([[Ketua pegawai eksekutif]])<ref>{{cite news|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/10/06/time-ceo-in-fellowship-programme|title=TIME CEO in Fellowship programme|trans-title=Ketua pegawai eksekutif TIME dalam program Fellowship|publisher=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|date=6 Oktober 2022|accessdate=28 April 2023|language=en}}</ref> * Wong Heang Tuck (Timbalan ketua pegawai eksekutif) }} | revenue = {{increase}} RM373.59 juta (2022)<ref name="Records highest">{{cite news|url=https://www.theedgemarkets.com/article/time-dotcom-records-highest-quarterly-net-profit-six-years-declares-1634-sen-special|title=TIME dotCom records highest quarterly net profit in six years, declares 16.34 sen special dividend|author=Shazni Ong|publisher=The Edge Markets|date=29 Ogos 2022|accessdate=28 April 2023|language=en}}</ref> | net_income = {{increase}} RM118.28 juta (2022)<ref name="Records highest"/> | num_employees = 1290 | owner = {{unbulleted list| * [[Kumpulan Wang Simpanan Pekerja|KWSP]] (16.07%) * [[Kumpulan Wang Persaraan (Diperbadankan)|KWAP]] (7.62%) * [[Khazanah Nasional]] (3.13%) * Afzal Abdul Rahim (10.27%) <small>(pemilik Pulau Kapas Ventures, melalui Global Transit International)</small> * Patrick Corso (10.27%) <small>(pemilik Pulau Kapas Ventures, melalui Global Transit International)</small> * Gan Te-Shen (10.27%) <small>(pemilik Megawisra, melalui Megawisra Investments)</small> * Straits Mobile Investments/{{ill|ST Telemedia|en}} <small>(jualan kepada [[Hutchison Asia Telecom Group]], pemilik [[CK Hutchison Holdings]], diperoleh {{ill|VEON Group|en|Veon (company)}}, belum selesai)</small> }} | anak_syarikat = lihat [[#Anak syarikat|senarai ini]] | nisbah = TIME (U Mobile) | website = {{URL|www.time.com.my}} }} '''TIME dotCom Berhad''' (huruf kecil digayakan sebagai '''time''', biasanya disingkat sebagai '''TIME''', dahulunya dikenali sebagai '''TIME Telecommunications Holdings Berhad'''), nombor syarikat '''199601040939''' ('''413292-P'''), ialah sebuah syarikat [[telekomunikasi]], [[teknologi]] dan [[multimedia]] Malaysia, yang beribu pejabat di [[Shah Alam]], [[Selangor]], [[Malaysia]]. Ia mengkhusus dalam penyambungan domestik dan antarabangsa, [[pusat data]], awan, keselamatan siber dan perkhidmatan terurus.<ref>{{cite web|url=https://www.time.com.my/about-us/our-company|title=About us|publisher=TIME dotCom|accessdate=27 April 2023|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/node/726520|title=Cashing in on demand for data centres, bandwidth and cloud services|date=2024-09-16|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Syarikat ini beroperasi di seluruh [[Persatuan Negara-negara Asia Tenggara|ASEAN]], memanfaatkan rangkaian gentian optik yang luas untuk menyediakan penyambungan berkelajuan tinggi dan penyelesaian inovatif kepada pasaran pengguna, [[perusahaan]] dan [[Pasar borong|borong]].<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/node/726520|title=Cashing in on demand for data centres, bandwidth and cloud services|date=2024-09-16|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Menerajui operasi TIME ialah aset rangkaian gentian optiknya yang merentasi Malaysia, [[Singapura]], [[Thailand]], [[Vietnam]] dan [[Kemboja]] – negara-negara di mana syarikat ini mempunyai kehadiran operasi yang mantap. Pada tahun 2024, syarikat ini menceburi sektor [[Tenaga boleh diperbaharui]] baharu dengan memperkenalkan Emit Solar,<ref>{{Cite web|url=https://www.lowyat.net/2024/316656/time-introduces-emit-solar-service/|title=Time Introduces Emit Solar, Its All-In-One Solar Solution Service For Landed Houses|last=Kamel|first=Heirul|date=2024-02-19|website=Lowyat.NET|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Citation|title=1.3K tontonan · 11 reaksi {{!}} Emit Solar {{!}} Go solar without the stress! Get complete solutions with ZERO upfront costs, ZERO hassle, and Malaysia's ONLY Savings Guarantee. Join over 200... {{!}} By Emit Solar {{!}} Facebook|url=https://www.facebook.com/emitsolar/videos/452915680436779|accessdate=2025-04-17|language=ms}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://amanz.my/2024440033/|title=Time Energy Memperkenalkan Perkhidmatan Solar-PV Mereka – Emit Solar|last=Nazrin|date=2024-02-16|website=Amanz|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> untuk penyelesaian solar kediaman dan memperoleh Charge N Go yang kemudian dinamakan semula sebagai Time Charge N Go, bagi menyediakan infrastruktur [[Stesen cas|Pengecasan Kenderaan Elektrik]] (EV).<ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2024/04/15/time-charge-n-go-location-price/|title=Time Charge N Go: The ISP's new EV charging division|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://paultan.org/2024/04/15/time-dotcom-charge-n-go-ev-charge-point-operator/|title=TIME dotCom enters EV charge point operator biz after Charge N Go becomes its 51% owned subsidiary - paultan.org|date=2024-04-15|website=Paul Tan's Automotive News|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> ==Sejarah== Syarikat ini ditubuhkan pada 25 Oktober 1996 sebagai TIME Telecommunications Holdings Berhad, dan dinamakan semula sebagai TIME dotCom Berhad pada 17 Januari 2000 dimiliki oleh [[Halim Saad]]. Melalui pelbagai inovasi dan pemerolehan strategik, syarikat ini telah berkembang menjadi peneraju telekomunikasi serantau. Pada Mei 2000, pegangan ekuiti dalam TIME dotCom Berhad diperolehi oleh [[Khazanah Nasional]] sebanyak 30 peratus untuk para pelabur.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/1991334/khazanah-beli-ekuiti-time-dotcom-demi-pelabur-pm|title=Khazanah beli ekuiti Time dotCom demi pelabur: PM|author1=Dzulkfley Zanudin|author2=Azmi Md Deros|author3=Shamshul Azree Samshir|publisher=[[Berita Harian]]|date=17 Mei 2000|accessdate=23 April 2022}}</ref> Setahun kemudian, syarikat ini tersenarai dalam Bursa Saham Kuala Lumpur (kini [[Bursa Malaysia]]).<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/560398/time-dotcom-now-going-for-expansion|title=Time dotCom now going for expansion|author=I-Mei Low|publisher=Computimes|date=3 Mei 2001|accessdate=27 April 2020|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB980797380369528119|title=Time dotCom Leaps Ahead With a Controversial IPO|last=Street Journal|first=Cris PrystayStaff Reporter of The Wall|date=2001-01-30|newspaper=Wall Street Journal|access-date=2025-04-17|language=en-US|issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.time.com.my/about-us/our-company|title=Our Company {{!}} About Us|website=Time|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.klik.com.my/item/story/1991334/khazanah-beli-ekuiti-time-dotcom-demi-pelabur-pm|title=Khazanah beli ekuiti Time dotCom demi pelabur: PM {{!}} KLiK|website=www.klik.com.my|access-date=2025-04-17}}</ref> Pada tahun 2006, TIME dotCom memperoleh satu daripada dua lesen spektrum generasi ketiga ([[3G]]) daripada [[Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia]] (SKMM).<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3497661/3g-akhir-2006|title=3G akhir 2006|author=Hatipah Ahmad|publisher=[[Harian Metro]]|date=9 Jun 2006|accessdate=27 April 2020}}</ref> Lesen 3G ini kemudiannya dijual kepada [[CelcomDigi|DiGi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/news/11589#friendshare-link-lwzDWFZ9E-c011e7fe73b36aaaf7a68587858b3589-2a8b6402635c14d87c3469209250dbdbi0|title=Five telco companies bid for 3G spectrum, DiGi drops out|date=2002-05-29|website=Malaysiakini|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/markets/companies/malaysias-digi-intie-up-with-time-dotcom-idUSKLR226392/|title=Malaysia's DiGi in tie-up with TIME dotCom|last=Azman|first=Syed|date=November 16, 2007|newspaper=Reuters}}</ref> Pada awal 2000-an, syarikat ini memainkan peranan penting dalam memperkasa sambungan luar bandar di Malaysia melalui pelaksanaan Projek Penyediaan Perkhidmatan Sejagat (USP) pada tahun 2006, dengan kerjasama SKMM.<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/3499405/liputan-menyeluruh|title=Liputan menyeluruh|author=Husain Jahit|date=19 Julai 2006|accessdate=27 April 2020|publisher=[[Harian Metro]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.krinstitute.org/Views-@-The_USP_Fund-;_A_Tool_to_Close_Malaysia%E2%80%99s_Digital_Divide.aspx|title=The USP Fund: A Tool to Close Malaysia’s Digital Divide|website=www.krinstitute.org|access-date=2025-04-17}}</ref> Afzal Abdul Rahim<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2010/11/20/injecting-life-into-time-dotcom|title=Injecting life into Time dotCom|last=href=mailto:risen@thestar.com.my>risen@thestar.com.my</a>|first=RISEN JAYASEELAN <br /><a|date=2010-11-20|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> menyertai TIME pada tahun 2008 sebagai [[Ketua pegawai eksekutif]]. Beliau memimpin strategi pemulihan syarikat, bermula dengan penjualan perniagaan telefon awam TIME kepada syarikat telefon talian tetap prabayar Paycomm Sdn. Bhd. dengan harga RM8.3 juta, setelah dilantik oleh Khazanah. Buat pertama kalinya dalam tempoh enam tahun, TIME berjaya mencatat keuntungan dalam tempoh setahun. Pada 31 Mac 2010, TIME mencatat keuntungan untuk suku keempat berturut-turut dengan Keuntungan Selepas Cukai (PAT) sebanyak RM18.8 juta. Keuntungan operasi meningkat kepada RM3.0 juta berbanding kerugian operasi sebanyak RM2.8 juta pada suku yang sama dalam tahun sebelumnya.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2008/10/08/khazanah-ropes-in-global-transit-to-turn-around-tdc|title=Khazanah ropes in Global Transit to turn around TdC|date=2008-10-08|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> Syarikat ini memperkenalkan [[Jalur lebar]] berkelajuan tinggi pertama negara, TIME Fibre Broadband, pada tahun 2012<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/article/time-dotcom-launches-broadband-service-speeds-100mbps|title=Time dotcom launches broadband service with speeds up to 100Mbps|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref>, dengan kelajuan sehingga 100Mbps. Akhbar kewangan ''[[The Edge (Malaysia)|The Edge]]'' melaporkan bahawa rangkaian gentian optik 100% milik syarikat ini meliputi kira-kira 100,000 kediaman di [[Lembah Klang]] dan [[Pulau Pinang]]. Liputan ini dicapai melalui teknologi fibre-to-the-home (FTTH), iaitu teknologi jalur lebar yang menggunakan gentian optik untuk menghantar internet berkelajuan tinggi dan perkhidmatan digital yang lain secara langsung ke bangunan individu. Pelan kelajuan semasa yang ditawarkan termasuk pakej 200Mbps, 600Mbps, 1Gbps dan 2Gbps.<ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2024/04/21/time-home-fibre-broadband-200mbps-600mbps-rm99/|title=Time Fibre Broadband: 200Mbps for RM99, 600Mbps for RM139|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> TIME mengembangkan jejak serantaunya pada tahun 2011 selepas pemegang saham minoriti syarikat meluluskan cadangan untuk memperoleh empat syarikat telekomunikasi serantau yang bernilai lebih RM322 juta.<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/article/tdc-grow-business-after-completing-acquisitions|title=TdC to grow business after completing acquisitions|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Antara lain, TIME memperoleh kepentingan dalam syarikat-syarikat seperti Global Transit yang melabur dalam kabel dasar laut, dan Kumpulan AIMS, yang memiliki [[Pusat data]].<ref>{{cite news|url=https://www.klik.com.my/item/story/5213619/time-ambil-alih-empat-syarikat|title=Time ambil alih empat syarikat|date=23 November 2011|accessdate=27 April 2020|publisher=[[Harian Metro]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.malaymail.com/news/money/2014/11/19/investor-central-time-dotcom-berhad-will-investment-in-cables-blow-out-its/786301|title=Investor Central: Time dotCom Berhad — Will investment in cables blow out its debt?|date=19 November 2014|website=www.malaymail.com|url-status=live|access-date=2025-04-17}}</ref> Kehadiran serantau TIME terus diperkukuh melalui pelaburan strategik dalam CMC<ref>{{Cite web|url=https://www.cmc.com.vn/insight-detail/the-giant-behind-the-only-vietnamese-telecommunications-infrastructure-company-with-foreign-shareholder-202308177681.html|title=The "giant" behind the only Vietnamese telecommunications infrastructure company with foreign shareholder|website=www.cmc.com.vn|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.vietstock.vn/2015/05/malaysia-telecom-giant-snaps-up-25-interest-in-cmc-telecom-38-201946.htm|title=Malaysia telecom giant snaps up 25% interest in CMC Telecom|last=Vietstock|date=2015-05-10|website=Vietstock|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> di [[Vietnam]], Symphony di [[Thailand]], syarikat telekomunikasi terkemuka di pasaran masing-masing.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2017/03/08/time-dotcom-acquires-49-stake-in-thailands-symphony-for-rm280mil|title=Time dotCom acquires 49% stake in Thailand’s Symphony for RM280mil|date=2017-03-08|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> Pada tahun 2022, TIME menjual 49% kepentingan dalam perniagaan AIMS Data Centre Holding kepada syarikat berpangkalan di [[Amerika]], {{ill|DigitalBridge Group|en|DigitalBridge}}, bagi mempercepatkan rancangan pengembangan pusat data mereka di seluruh [[Asia]].<ref>{{Cite web|url=https://www.datacenterdynamics.com/en/news/digitalbridge-acquires-majority-stakes-in-malaysias-aims-dc/|title=DigitalBridge acquires majority stakes in Malaysia's AIMS DC|last=Comment|first=Dan Swinhoe|date=2022-11-22|website=www.datacenterdynamics.com|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thestar.com.my/business/business-news/2022/11/22/time-sells-rm32bil-aims-data-centre-business-to-digitalbridge|title=TIME sells data centre stake to DigitalBridge for US$440mil|date=2022-11-22|website=The Star|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2022/11/22/time-aims-data-centre-sell-stake-digital-bridge-valued-rm3-2-billion/|title=Time's AIMS Data Centre business valued at RM3.2 bil, sells 49% stake to DigitalBridge|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> ==Anak syarikat== ===TIME dotCom terdiri daripada 6 segmen perniagaan utama.<ref>{{cite web|title=Annual Report 2025|url=https://corporate.time.com.my/wp-content/uploads/2026/07/Time-Annual-Report-2025.pdf|url-status=live|trans-title=Laporan Tahunan 2025|language=en}}</ref>=== ====TIME==== * TT dotCom Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai TIME Engineering & Slipway Sendirian Berhad, dan kemudiannya TIME Telecommunications Sendirian Berhad, nombor syarikat 197901008085 (52371-A), berjenama sebagai TIME Internet, pendahulu TIME Telekom dan kemudiannya TIME dotCom ** [[Digital Nasional|Digital National Berhad]] dahulunya dikenali sebagai MKD Sejahtera Sdn. Bhd., nombor syarikat 201701005338 (1219503-P)* * Planet Tapir Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai Information Networking Corporation Sendirian Berhad, dan kemudiannya TIMESat Sendirian Berhad, nombor syarikat 199001002466 (194032-T) ** U Mobile Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai Grafimatix Sendirian Berhad, dan kemudiannya MiTV Networks Sendirian Berhad, berdaftar sebagai TIME Networks Sdn. Bhd., atau kemudiannya TW dotNet Sdn. Bhd., nombor syarikat 199101013657 (223969-U), berjenama sebagai [[U Mobile]], dinamakan semula TiME Mobile* *** Telekomunikasi Indonesia International (Malaysia) Sdn. Bhd. nombor syarikat 201301022571 (1052400-A), berjenama sebagai [[Telkom Indonesia|Telin Malaysia]]* ** U Mobile Holdings Berhad nombor syarikat 202301048360 (1542274-H)* *** U Mobile Services Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai Dazzling Moments Sendirian Berhad, nombor syarikat 200401034375 (672884-H)* ** Mawar Setia Sdn. Bhd. nombor syarikat 202401014808 (1560658-M)* ** U Interactive Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai Ikram Bisnes (M) Sendirian Berhad, kemudiannya MiTV Broadband Sendirian Berhad, dan akhirnya Shasta Broadband Sendirian Berhad, nombor syarikat 199501037019 (366221-H)* ''*TIME dotCom akan mengambil alih 7 syarikat. ====Global Transit==== * TIME dotCom Global Services Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai Global Transit Communications Sdn. Bhd., nombor syarikat 200501010746 (687793-W) * Global Transit Limited nombor syarikat (LL-06360) * Global Transit 2 Limited nombor syarikat (LL-10521) * Global Transit 3 Limited nombor syarikat (LL-10761) * Global Transit 5 Limited nombor syarikat (LL-10766) * Global Transit Singapore Pte. Ltd. nombor syarikat (200504384-K) * Global Transit (Hong Kong) Limited nombor syarikat (963139) * TIME dotCom Japan K.K. nombor syarikat (0100-01-195220) ====[[ASEAN]]==== * TIME dotCom International Sdn. Bhd. nombor syarikat 201501000034 (1125366-T) ** TIME dotCom Cambodia Co., Ltd. nombor syarikat (00034774) * TIME Connect (Labuan) Limited ** TIME Global Connect International Pte. Ltd. nombor syarikat (202448081-Z) *** TIME Global Connect Malaysia Sdn. Bhd. nombor syarikat 201501000034 (1125366-T) *** TIME Connect (SG) Pte. Ltd. nombor syarikat (202450136-M) *** TIME Global Connect (Thailand) Limited nombor syarikat (0105568040621) ====AVM Cloud==== * AVM Cloud Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai sebagai Integrated Global Solutions Technologies Sdn. Bhd., nombor syarikat 200901032570 (875681-X) ** Integrated Global Solutions Sdn. Bhd. dahulunya dikenali sebagai iGlobal Business System Sendirian Berhad, nombor syarikat 200301008965 (611385-P) ** AVM Cloud (Thailand) Limited nombor syarikat (0105565116375) ====EMiT==== * TIME Energy Sdn. Bhd. nombor syarikat 202301038086 (1532008-W), berjenama sebagai Emit Solar * Charge N Go Sdn. Bhd. nombor syarikat 201801041774 (1303806-P), berjenama sebagai Time Charge N Go * REDtone MEX Sdn. Bhd. berdaftar sebagai TIME Technologies Sdn. Bhd., nombor syarikat 201301022868 (1052697-U), berjenama sebagai REDtone MEX, dinamakan semula Time MeX* ''*TIME dotCom akan mengambil alih syarikat utama ====Lain-lain==== * Symphony Communication Public Company Limited nombor syarikat (0107548000609) * CMC Telecommunication Infrastructure Corporation nombor syarikat (0102900049) * AIMS Data Centre Holding Sdn. Bhd. nombor syarikat 202201031816 (1477513-W) == Rangkaian == TIME merupakan penyedia [[telekomunikasi]] pertama di [[Malaysia]] dan salah satu daripada dua penyedia di dunia yang memperoleh tiga pensijilan utama daripada {{ill|Metro Ethernet Forum|en|Mplify Alliance}} (MEF) untuk rangkaiannya. Ini termasuk Pensijilan MEF 3.0 pada tahun 2019<ref>{{Cite web|url=https://www.mef.net/certify/certifications-for-services/service-registry/?orgid=001U0000007OMNkIAO|title=Services Registry|website=MEF|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref>, Pensijilan MEF 3.0 LSO Sonata pada tahun 2021<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysian-business.com/index.php/wordpress/item/4370-time-first-in-malaysia-to-be-mef-3-0-lso-sonatacertified#:~:text=Shah%20Alam,%208%20July%202021%20%E2%80%93%20TIME,in%20Malaysia%20to%20be%20Lifecycle%20Service%20Orchestration%5C|title=TIME First in Malaysia to be MEF 3.0 LSO Sonata-certified|website=www.malaysian-business.com|language=en-gb|access-date=2025-04-17}}</ref>, dan Pensijilan MEF 3.0 SD-WAN<ref>{{Cite web|url=https://developingtelecoms.com/telecom-business/operator-news/12765-time-first-in-southeast-asia-to-be-mef-3-0-sd-wan-certified.html|title=TIME first in Southeast Asia to be MEF 3.0 SD-WAN certified|last=Pai|first=Shailaja|date=2022-01-27|website=Developing Telecoms|language=en-gb|access-date=2025-04-17}}</ref> pada tahun 2022, yang mematuhi piawaian ketat dari segi prestasi rangkaian, jaminan kualiti dan kebolehlaksanaan interoperasi. Syarikat ini juga mengendalikan rangkaian yang dilengkapi sepenuhnya dengan gentian optik, disokong oleh Sistem Kabel Rentas Semenanjung (CPCS) serta pelaburan dalam kabel dasar laut antarabangsa seperti {{ill|Asia Pacific Gateway|en}} (APG), {{ill|UNITY|en|Unity (cable system)}}, {{ill|FASTER|en|FASTER (cable system)}}, dan Asia-Africa-Europe-1 ({{ill|AAE-1|en}}).<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.digitalnewsasia.com/mobile-telco/time-amongst-five-Asian-telcos-in-google-submarine-cable-system|title=TIME amongst five Asian telcos in Google submarine cable system|date=2014-08-12|website=Digital News Asia|language=en|access-date=2025-04-17}}</ref> Rangkaian ini termasuk dalam segmen borong syarikat yang menumpukan kepada penyelesaian bersepadu dan perkhidmatan penyambungan serantau. Kabel dasar laut dan darat ini menyediakan sambungan di seluruh [[ASEAN]] dan ke seluruh dunia. TIME telah bekerjasama dengan [[Google]] dan empat syarikat telekomunikasi [[Asia]] yang lain. Ini termasuk [[China Mobile|China Mobile International]], [[China Telecommunications Corporation|China Telecom Global]], [[KDDI]] dan [[Singtel]] sebagai rakan kongsi dalam projek kabel dasar laut FASTER, yang mula beroperasi pada Jun 2016. Sistem kabel ini mempunyai panjang keseluruhan kira-kira 11,629 km<ref>{{Cite web|url=https://www.submarinecablemap.com/#/submarine-cable/faster|title=Submarine Cable Map|website=www.submarinecablemap.com|access-date=2025-04-17}}</ref> dan kapasiti 60Tb/s.<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/technology/google-asian-telecoms-to-build-300-million-undersea-cable-to-japan-idUSKBN0GC046/|title=Google, Asian telecoms to build $300 million undersea cable to Japan|first=Reuters|date=August 12, 2014}}</ref> Rangkaian ini menghubungkan [[Los Angeles]], [[Portland]], [[San Francisco]], [[Oregon]] dan [[Seattle]] ke {{ill|Chikura|en|Chikura, Chiba}} dan [[Wilayah Mie#Geografi|Shima]] di [[Jepun]].<ref name=":2" /> TIME juga membiayai serta memiliki sebahagian daripada sistem kabel dasar laut domestik Sistem Kabel Rakyat 1Malaysia (SKR1M) pada tahun 2015. Inisiatif ini merupakan sebahagian daripada usaha kerajaan Malaysia untuk meningkatkan kapasiti jalur lebar berkelajuan tinggi negara. Sistem kabel gentian optik dasar laut sepanjang 3,700 km ini menghubungkan [[Cherating]], [[Kota Kinabalu]], [[Miri]], [[Bintulu]], [[Kuching]] dan [[Mersing]], serta menyatukan [[Semenanjung Malaysia]], [[Sabah]] dan [[Sarawak]].<ref>{{Cite web|url=https://theedgemalaysia.com/article/tm-seals-deal-time-construction-maintenance-skr1m|title=TM seals deal with TIME for construction, maintenance of SKR1M|website=The Edge Malaysia|access-date=2025-04-17}}</ref> Teknologi ini dibangunkan untuk mengganti sistem Sistem Kabel Dasar Laut Domestik Malaysia (MDSCS) yang telah beroperasi sejak 1995. == Perniagaan == Syarikat ini menyediakan pelbagai produk dan perkhidmatan untuk segmen pasaran yang berbeza. Segmen penggunanya menawarkan perkhidmatan jalur lebar berkelajuan tinggi bagi memenuhi keperluan sambungan kediaman. Bahagian perniagaan perusahaan kecil dan sederhana (PKS) pula menyediakan penyelesaian seperti Internet PKS, jalur lebar selamat, dan sandaran sebagai perkhidmatan (backup-as-a-service) untuk menyokong pertumbuhan perusahaan kecil dan sederhana. Dalam segmen perusahaan, rangkaian perkhidmatan TIME merangkumi sambungan rangkaian, penyelesaian awan, [[pusat data]], keselamatan siber, dan alat kolaborasi lain. Pada Januari 2021, TIME memperoleh kepentingan majoriti dalam AVM Cloud untuk memudahkan pengembangan ke bidang [[Pengkomputeran awan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiakini.com/announcement/633404|title=AVM Cloud a key component of TIME dotCom’s 3Cs of Digitalisation Strategy|date=2022-08-26|website=Malaysiakini|access-date=2025-04-17}}</ref> Melangkaui bidang telekomunikasi, TIME telah menceburi sektor [[Tenaga boleh diperbaharui]] melalui anak syarikatnya Emit Solar<ref name=":0" /> dan Charge N Go.<ref name=":1" /> Emit Solar memberi tumpuan kepada penyelesaian tenaga solar untuk kediaman bertanah, manakala Charge N Go menyediakan infrastruktur [[Stesen cas|Pengecasan Kenderaan Elektrik]] (EV) untuk perniagaan. Selepas pengambilalihan pada tahun 2024, Charge N Go telah dinamakan semula sebagai Time Charge N Go.<ref>{{Cite web|url=https://soyacincau.com/2024/04/15/time-charge-n-go-location-price/|title=Time Charge N Go: The ISP's new EV charging division|website=SoyaCincau|language=en-US|access-date=2025-04-17}}</ref> == Pesaing == TIME ([[U Mobile]]) bersaing dengan telco [[Maxis Communications Berhad|Maxis]]/[[Maxis Communications Berhad#Hotlink|Hotlink]]/[[YTL Communications|Yes (Net1)]], [[Telekom Malaysia]]/[[UniFi|Unifi]] ([[Packet One Networks|Unifi Mobile]] dan [[Unifi TV]]), dan [[CelcomDigi]]. ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{Official website|www.time.com.my|Laman web rasmi utama TIME}} *{{Official website|www.emitsolar.com|Laman web rasmi Emit Solar}} *{{Official website|timechargengo.com|Laman web rasmi Time Charge N Go}} *{{Official website|business.time.com.my|Laman web rasmi TIME Business}} {{Telekomunikasi di Malaysia}} [[Kategori:Khazanah Nasional]] [[Kategori:Syarikat telekomunikasi Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang berpangkalan di Kuala Lumpur]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1996]] [[Kategori:Penubuhan 1996 di Malaysia]] 40iohio0waenyz7g6v9m77jsswxeeko 0 1150526 6925584 6726805 2026-08-12T01:49:23Z Normal rookie 279720 6925584 wikitext text/x-wiki [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat]] [[Datuk]] '''Juil Nuatim''' (lahir 7 November 1959) merupakan ADUN Sabah bagi kawasan [[Limbahau (kawasan negeri)|Limbahau]]. Limbahau merupakan kawasan DUN baharu di dalam parlimen [[Papar (kawasan persekutuan)|Papar]] akibat persempadanan semula [[Pilihan raya negeri Sabah 2020]] oleh [[Suruhanjaya Pilihan Raya]]. Juil Nuatim adalah salah seorang anggota yang tersenarai dalam perlembagaan [[Keahlian terus GRS]].<ref name="Juil Nuatim">{{Cite news|url=https://www.utusan.com.my/nasional/2023/05/adun-limbahau-kini-ahli-grs/|title=ADUN Limbahau kini ahli GRS|last=Roslan|first=Suraidah|date=23 May 2023|newspaper=Utusan Malaysia|access-date=24 May 2023}}</ref> {{infobox politician | honorific-prefix = [[Rujukan kehormat|Yang Berhormat]] [[Datuk]] | honorific-suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PGDK|ADUN (Sabah)}} | image = | constituency_AM5 = [[Limbahau (kawasan negeri)|Limbahau]] | assembly5 = Negeri Sabah | term_start5 = 2020 | term_end5 = | predecessor5 = Konstituensi baharu | successor5 = | office6 = Timbalan Presiden <br> [[Parti Kesejahteraan Demokratik Masyarakat]] | term_start6 = 22 Februari 2022 | term_end6 = 21 Mei 2023 | leader6 = [[Peter Anthony]] | birth_date = {{birth date and age|1959|11|7|df=y}} | birth_place = [[Sabah]], [[Malaysia]] | spouse = | party = [[Parti Warisan Sabah]] (-2022)<br>[[Parti Kesejahteraan Demokratik Masyarakat]] (2022-2023)<br>[[Keahlian terus GRS|Keahlian terus Gabungan Rakyat Sabah]] (2023-kini) | occupation = Ahli politik }} ==Keputusan Pilihan Raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=7|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] | rowspan=15|'''N27 {{DUN|Limbahau}}''' | rowspan=7 bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | | rowspan=7|'''Juil Nuatim''' ([[Parti Warisan Sabah|'''WARISAN''']]) | rowspan=7 style="text-align:right;" |'''5,194''' | rowspan=7|'''57.12%''' |bgcolor={{Parti Bersatu Sabah/meta/shading}} | |Johnny Mositun ([[Parti Bersatu Sabah|PBS]]) | style="text-align:right;" |2,671 |29.37% | rowspan=7|9,258 | rowspan=7|2,523 | rowspan=7|72.67% |- | bgcolor="{{party color|Liberal Democratic Party (Malaysia)}}" | |Cornelius Frederick ([[Liberal Democratic Party (Malaysia)|LDP]]) | style="text-align:right;" |473 | style="text-align:right;" |5.20% |- |{{Party shading/Independent}} | |Laurence Onjuman ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |354 | style="text-align:right;" |3.89% |- | bgcolor="{{Love Sabah Party/meta/shading}}" | |Aubrey Sham ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) | style="text-align:right;" |249 | style="text-align:right;" |2.74% |- |{{Party shading/Independent}} | |Pius Lokiom ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |64 | style="text-align:right;" |0.70% |- | bgcolor="{{party color|United Sabah National Organisation (New)}}" | |Susanna Jainim Jaris ([[Pertubuhan Kebangsaan Sabah Bersatu (Baru)|USNO Baru]]) | style="text-align:right;" |54 | style="text-align:right;" |0.59% |- | bgcolor="blue" | |Evelyn June Charlie ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|PGRS]]) | style="text-align:right;" |34 | style="text-align:right;" |0.37% |- | rowspan=8|[[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]] | rowspan=8 bgcolor={{Gabungan Rakyat Sabah/meta/shading}} | | rowspan=8|'''Juil Nuatim''' ([[Parti Bersatu Sabah|'''PBS''']]) | rowspan=8 style="text-align:right;" |'''6,444''' | rowspan=8|'''43.36%''' |bgcolor={{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}} | |[[Nelson Wences Angang]] ([[Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu|UPKO]]) | style="text-align:right;" |3,124 |21.02% | rowspan=8|15,026 | rowspan=8|3,320 | rowspan=8|74.29% |- |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Roger @ Roy Valentine Amandus ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |2,150 | style="text-align:right;" |14.47% |- |{{party shading/Sabah Progressive Party}} | |Edward Dagul ([[Sabah Progressive Party|SAPP]]) | style="text-align:right;" |1,585 | style="text-align:right;" |10.67% |- |bgcolor={{party color|Social Democratic Harmony Party}} | |Malik Luman ([[Parti Kesejahteraan Demokratik Masyarakat|KDM]]) | style="text-align:right;" |1,007 | style="text-align:right;" |6.78% |- |{{party shading/Independent}} | |Marcellus Tambud ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |257 | style="text-align:right;" |1.73% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Adrian Alexander Malim ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | style="text-align:right;" |189 | style="text-align:right;" |1.27% |- |bgcolor=#345876 | |Joseph Philip Kulip ([[Parti Impian Sabah|IMPIAN]]) | style="text-align:right;" |68 | style="text-align:right;" |0.46% |- |{{party shading/Independent}} | |Linda Beda Dunstan ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |37 | style="text-align:right;" |0.25% |} ==Rujukan== {{Reflist}} {{Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16}} [[Kategori:Kelahiran 1959]] [[Kategori:Anggota langsung Gabungan Rakyat Sabah]] [[Kategori:Bekas anggota Parti Kesejahteraan Demokratik Masyarakat]] [[Kategori:Bekas anggota Parti Warisan]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah ke-16]] [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] 46k56n637hyg2b40ksxeh9lpa1wsj35 4 1150545 6925456 6924408 2026-08-11T15:24:26Z Tofeiku 106751 /* Ejaan */ 6925456 wikitext text/x-wiki Pedoman ini ditujukan kepada penyumbang Wikipedia Bahasa Melayu (WBM) yang ingin menterjemahkan rencana daripada Wikipedia Bahasa Indonesia (WBI). Terdapat banyak persamaan antara bahasa Melayu dan bahasa Indonesia. Walau bagaimanapun, terdapat perbezaan dari segi perbendaharaan kata yang dapat mengelirukan penutur bahasa Melayu. Perbezaan ini termasuk perkataan-perkataan yang tidak biasa digunakan dalam bahasa Melayu, perkataan-perkataan yang jauh beza maksudnya serta perkataan-perkataan yang tidak dikenali (tidak terdapat dalam kamus bahasa Melayu). Selain itu juga, terdapat perbezaan dari segi tatabahasa, susunan ayat dan gaya bahasa. Dengan sebab itu walaupun dibenarkan mengikut GFDL, amatlah tidak galakkan menyalin bulat-bulat rencana daripada WBI ke dalam WBM tanpa diubah suai atau diterjemahkan. Perbuatan tersebut dapat menimbulkan salah faham dan menjejaskan mutu rencana. Walaupun ada perkataan yang wujud di dalam kedua-dua bahasa namun kurang lazim digunakan dalam bahasa Melayu, gunakan perkataan yang lebih lazim digunakan dalam bahasa Melayu. == Bantuan == Sumber-sumber berikut dapat digunakan oleh penyumbang yang mengalami kesukaran memahami masukan yang berasal daripada bahasa Indonesia: # Kamus bahasa Melayu seperti Kamus Bahasa Melayu Nusantara dan Kamus Dewan Perdana. Kamus-kamus ini memasukkan banyak perkataan bahasa Indonesia dengan label ''Id'' serta maksudnya dalam bahasa Melayu. # Rencana Wikipedia yang diterjemahkan daripada bahasa asing. Rencana WBI juga diterjemahkan daripada bahasa asing seperti bahasa Inggeris. Anda boleh menyemak rencana asalnya dalam bahasa sumber. # Penutur bahasa Melayu di WBM. Beberapa penyumbang WBM berasal dari Indonesia dan sering menyunting di WBM. Anda boleh mendapatkan maklumat daripada mereka. == Saranan == Semasa melakukan penyesuaian atau penterjemahan perkataan daripada bahasa Indonesia, penyumbang WBM disarankan mengikuti panduan berikut: # Perkataan-perkataan yang dikenali dalam bahasa Melayu dengan maksud dan ejaan yang sama perlulah dikekalkan. # Perkataan-perkataan yang dikenali dalam bahasa Melayu dengan maksud yang sama namun ejaannya berbeza perlulah ditukar ke ejaan bahasa Melayu yang lebih lazim. # Perkataan-perkataan yang dikenali dalam bahasa Melayu namun kurang lazim digunakan dalam bahasa Melayu perlulah ditukar dengan sinonim yang lebih lazim digunakan dalam bahasa Melayu. # Perkataan-perkataan yang dikenali dalam bahasa Melayu dengan maksud yang jarang digunakan dalam bahasa Melayu perlulah ditukar. # Perkataan-perkataan yang dikenali dalam bahasa Melayu namun maksudnya berbeza dengan bahasa Indonesia perlulah ditukar. # Perkataan-perkataan yang langsung tidak dikenali dalam bahasa Melayu mesti ditukar. # Singkatan yang tidak lazim dalam bahasa Melayu perlulah dipanjangkan dan diterjemahkan jika perlu. #: Contoh: HAM -> hak asasi manusia, pemilu -> pilihan raya == Perbezaan == === Ejaan === {| class="wikitable" |+ |- ! Bahasa Indonesia !! Bahasa Melayu |- | {{search link|aktivitas||ns0|ns14|ns100}} || aktiviti/kegiatan |- | {{search link|Anda||ns0|ns14|ns100}} || anda |- | {{search link|arti||ns0|ns14|ns100}} || erti |- | {{search link|bagian||ns0|ns14|ns100}} || bahagian |- | {{search link|bahwa||ns0|ns14|ns100}} || bahawa |- | {{search link|beda||ns0|ns14|ns100}} || beza |- | {{search link|dokter||ns0|ns14|ns100}} || doktor |- | {{search link|gubernur||ns0|ns14|ns100}} || gabenor |- | {{search link|hewan||ns0|ns14|ns100}} || haiwan |- | {{search link|identitas||ns0|ns14|ns100}} || identiti |- | {{search link|karena||ns0|ns14|ns100}} || kerana |- | {{search link|kualitas||ns0|ns14|ns100}} || kualiti/mutu |- | {{search link|kursi||ns0|ns14|ns100}} || kerusi |- | {{search link|menafsirkan||ns0|ns14|ns100}} || mentafsirkan |- | {{search link|menerjemahkan||ns0|ns14|ns100}} || menterjemahkan |- | {{search link|menjabat||ns0|ns14|ns100}} || menjawat |- | {{search link|musik||ns0|ns14|ns100}} || muzik |- | {{search link|pribadi||ns0|ns14|ns100}} || peribadi |- | {{search link|rahasia||ns0|ns14|ns100}} || rahsia |- | {{search link|rampok||ns0|ns14|ns100}} || rompak |- | {{search link|resmi||ns0|ns14|ns100}} || rasmi |- | {{search link|saja||ns0|ns14|ns100}} || sahaja |- | {{search link|sehat||ns0|ns14|ns100}} || sihat |- | {{search link|seringkali||ns0|ns14|ns100}} || sering kali/selalu |- | {{search link|stasiun||ns0|ns14|ns100}} || stesen |- | {{search link|tahta||ns0|ns14|ns100}} || takhta |- | {{search link|tanggung jawab||ns0|ns14|ns100}} || tanggungjawab |- | {{search link|televisi||ns0|ns14|ns100}} || televisyen |- | {{search link|uang||ns0|ns14|ns100}} || wang |- | {{search link|ujung||ns0|ns14|ns100}} || hujung |- | {{search link|yaitu||ns0|ns14|ns100}} || iaitu |} === Kata berimbuhan === {| class="wikitable" |+ |- ! Bahasa Indonesia !! Bahasa Melayu |- | {{search link|berbagai||ns0|ns14|ns100}} || pelbagai |- | {{search link|gelar||ns0|ns14|ns100}} || gelaran |- | {{search link|kata||ns0|ns14|ns100}} || perkataan |- | {{search link|mengandung||ns0|ns14|ns100}} || mengandungi |- | {{search link|mulai||ns0|ns14|ns100}} || mula/bermula |- | {{search link|peran||ns0|ns14|ns100}} || peranan |} === Perbendaharaan kata === {| class="wikitable" |+ |- ! Bahasa Indonesia !! Bahasa Melayu |- | {{search link|bajak laut||ns0|ns14|ns100}} || lanun |- | {{search link|bisa||ns0|ns14|ns100}} || boleh/dapat |- | {{search link|butuh||ns0|ns14|ns100}} || perlu |- | {{search link|daftar||ns0|ns14|ns100}} || senarai |- | {{search link|detik||ns0|ns14|ns100}} || saat |- | {{search link|digelar di||ns0|ns14|ns100}} || diadakan di |- | {{search link|gudang||ns0|ns14|ns100}} (tidak terhad kepada bangunan perniagaan) || bangunan |- | {{search link|harus||ns0|ns14|ns100}} || mesti |- | {{search link|hukum||ns0|ns14|ns100}} || undang-undang |- | {{search link|ia||ns0|ns14|ns100}} || beliau |- | {{search link|jenis kelamin||ns0|ns14|ns100}} || jantina |- | [nombor] {{search link|jiwa||ns0|ns14|ns100}} || [nombor] orang |- | {{search link|judul||ns0|ns14|ns100}} || tajuk |- | {{search link|kebijakan||ns0|ns14|ns100}} || dasar |- | {{search link|kota||ns0|ns14|ns100}} || bandar |- | {{search link|lingkungan||ns0|ns14|ns100}} || persekitaran |- | {{search link|makna||ns0|ns14|ns100}} || maksud |- | {{search link|maupun||ns0|ns14|ns100}} || atau/dan |- | {{search link|menewaskan||ns0|ns14|ns100}} (menyebabkan kematian) || mengorbankan |- | {{search link|menyinggung||ns0|ns14|ns100}} || menyebut/menyentuh |- | {{search link|olahraga||ns0|ns14|ns100}} || sukan |- | {{search link|perbatasan||ns0|ns14|ns100}} || sempadan |- | {{search link|setelah||ns0|ns14|ns100}} || selepas |- | {{search link|tanggal||ns0|ns14|ns100}} [tarikh] || [tarikh] |- | {{search link|wakil||ns0|ns14|ns100}} [jawatan] || naib [jawatan] |- | {{search link|yakni||ns0|ns14|ns100}} || iaitu |- | {{search link|Yang Mulia||ns0|ns14|ns100}} || Kebawah Duli Yang Maha Mulia |} === Kata pinjaman === {| class="wikitable" |+ |- ! Bahasa Indonesia !! Bahasa Melayu |- | {{search link|administrasi||ns0|ns14|ns100}} || pentadbiran |- | {{search link|distrik||ns0|ns14|ns100}} || daerah |- | {{search link|informasi||ns0|ns14|ns100}} || maklumat |- | {{search link|kantor||ns0|ns14|ns100}} || pejabat |- | {{search link|legislatif||ns0|ns14|ns100}} || perundangan |- | {{search link|manajemen||ns0|ns14|ns100}} || pengurusan |- | {{search link|mobil||ns0|ns14|ns100}} || kereta |- | {{search link|oposisi||ns0|ns14|ns100}} || pembangkang |- | {{search link|referensi||ns0|ns14|ns100}} || rujukan |} === Tatabahasa === {| class="wikitable" |+ |- ! Bahasa Indonesia !! Bahasa Melayu |- | {{search link|adalah||ns0|ns14|ns100}} [kata nama] || ialah/merupakan [kata nama] |- | {{search link|banyak||ns0|ns14|ns100}} [orang] || ramai [orang] |- | {{search link|dalam||ns0|ns14|ns100}} [masa] || pada [masa] |- | {{search link|dari||ns0|ns14|ns100}} [sumber] || daripada [sumber] |- | {{search link|di antaranya||ns0|ns14|ns100}} || antaranya |- | {{search link|kedua||ns0|ns14|ns100}} [kata nama] || kedua-dua [kata nama] |- | {{search link|pertama kali||ns0|ns14|ns100}} || kali pertama |- | 10.000,12 || 10,000.12 |} == Lihat juga == * [[Perbezaan antara bahasa Melayu Baku dan bahasa Indonesia]] * [[Wikipedia:Senarai kesalahan umum ejaan]] * [[:id:Wikipedia:Pedoman penerjemahan Bahasa Melayu]] ox9d4be04gagrkj0weg5gjizkwcpdfr 6925544 6925456 2026-08-11T23:14:54Z Tofeiku 106751 /* Ejaan */ 6925544 wikitext text/x-wiki Pedoman ini ditujukan kepada penyumbang Wikipedia Bahasa Melayu (WBM) yang ingin menterjemahkan rencana daripada Wikipedia Bahasa Indonesia (WBI). Terdapat banyak persamaan antara bahasa Melayu dan bahasa Indonesia. Walau bagaimanapun, terdapat perbezaan dari segi perbendaharaan kata yang dapat mengelirukan penutur bahasa Melayu. Perbezaan ini termasuk perkataan-perkataan yang tidak biasa digunakan dalam bahasa Melayu, perkataan-perkataan yang jauh beza maksudnya serta perkataan-perkataan yang tidak dikenali (tidak terdapat dalam kamus bahasa Melayu). Selain itu juga, terdapat perbezaan dari segi tatabahasa, susunan ayat dan gaya bahasa. Dengan sebab itu walaupun dibenarkan mengikut GFDL, amatlah tidak galakkan menyalin bulat-bulat rencana daripada WBI ke dalam WBM tanpa diubah suai atau diterjemahkan. Perbuatan tersebut dapat menimbulkan salah faham dan menjejaskan mutu rencana. Walaupun ada perkataan yang wujud di dalam kedua-dua bahasa namun kurang lazim digunakan dalam bahasa Melayu, gunakan perkataan yang lebih lazim digunakan dalam bahasa Melayu. == Bantuan == Sumber-sumber berikut dapat digunakan oleh penyumbang yang mengalami kesukaran memahami masukan yang berasal daripada bahasa Indonesia: # Kamus bahasa Melayu seperti Kamus Bahasa Melayu Nusantara dan Kamus Dewan Perdana. Kamus-kamus ini memasukkan banyak perkataan bahasa Indonesia dengan label ''Id'' serta maksudnya dalam bahasa Melayu. # Rencana Wikipedia yang diterjemahkan daripada bahasa asing. Rencana WBI juga diterjemahkan daripada bahasa asing seperti bahasa Inggeris. Anda boleh menyemak rencana asalnya dalam bahasa sumber. # Penutur bahasa Melayu di WBM. Beberapa penyumbang WBM berasal dari Indonesia dan sering menyunting di WBM. Anda boleh mendapatkan maklumat daripada mereka. == Saranan == Semasa melakukan penyesuaian atau penterjemahan perkataan daripada bahasa Indonesia, penyumbang WBM disarankan mengikuti panduan berikut: # Perkataan-perkataan yang dikenali dalam bahasa Melayu dengan maksud dan ejaan yang sama perlulah dikekalkan. # Perkataan-perkataan yang dikenali dalam bahasa Melayu dengan maksud yang sama namun ejaannya berbeza perlulah ditukar ke ejaan bahasa Melayu yang lebih lazim. # Perkataan-perkataan yang dikenali dalam bahasa Melayu namun kurang lazim digunakan dalam bahasa Melayu perlulah ditukar dengan sinonim yang lebih lazim digunakan dalam bahasa Melayu. # Perkataan-perkataan yang dikenali dalam bahasa Melayu dengan maksud yang jarang digunakan dalam bahasa Melayu perlulah ditukar. # Perkataan-perkataan yang dikenali dalam bahasa Melayu namun maksudnya berbeza dengan bahasa Indonesia perlulah ditukar. # Perkataan-perkataan yang langsung tidak dikenali dalam bahasa Melayu mesti ditukar. # Singkatan yang tidak lazim dalam bahasa Melayu perlulah dipanjangkan dan diterjemahkan jika perlu. #: Contoh: HAM -> hak asasi manusia, pemilu -> pilihan raya == Perbezaan == === Ejaan === {| class="wikitable" |+ |- ! Bahasa Indonesia !! Bahasa Melayu |- | {{search link|aktivitas||ns0|ns14|ns100}} || aktiviti/kegiatan |- | {{search link|Anda||ns0|ns14|ns100}} || anda |- | {{search link|arti||ns0|ns14|ns100}} || erti |- | {{search link|bagian||ns0|ns14|ns100}} || bahagian |- | {{search link|bahwa||ns0|ns14|ns100}} || bahawa |- | {{search link|beda||ns0|ns14|ns100}} || beza |- | {{search link|dokter||ns0|ns14|ns100}} || doktor |- | {{search link|gubernur||ns0|ns14|ns100}} || gabenor |- | {{search link|hewan||ns0|ns14|ns100}} || haiwan |- | {{search link|ide||ns0|ns14|ns100}} || idea |- | {{search link|identitas||ns0|ns14|ns100}} || identiti |- | {{search link|karena||ns0|ns14|ns100}} || kerana |- | {{search link|kualitas||ns0|ns14|ns100}} || kualiti/mutu |- | {{search link|kursi||ns0|ns14|ns100}} || kerusi |- | {{search link|menafsirkan||ns0|ns14|ns100}} || mentafsirkan |- | {{search link|menerjemahkan||ns0|ns14|ns100}} || menterjemahkan |- | {{search link|menjabat||ns0|ns14|ns100}} || menjawat |- | {{search link|musik||ns0|ns14|ns100}} || muzik |- | {{search link|pribadi||ns0|ns14|ns100}} || peribadi |- | {{search link|rahasia||ns0|ns14|ns100}} || rahsia |- | {{search link|rampok||ns0|ns14|ns100}} || rompak |- | {{search link|resmi||ns0|ns14|ns100}} || rasmi |- | {{search link|saja||ns0|ns14|ns100}} || sahaja |- | {{search link|sehat||ns0|ns14|ns100}} || sihat |- | {{search link|seringkali||ns0|ns14|ns100}} || sering kali/selalu |- | {{search link|stasiun||ns0|ns14|ns100}} || stesen |- | {{search link|tahta||ns0|ns14|ns100}} || takhta |- | {{search link|tanggung jawab||ns0|ns14|ns100}} || tanggungjawab |- | {{search link|televisi||ns0|ns14|ns100}} || televisyen |- | {{search link|uang||ns0|ns14|ns100}} || wang |- | {{search link|ujung||ns0|ns14|ns100}} || hujung |- | {{search link|yaitu||ns0|ns14|ns100}} || iaitu |} === Kata berimbuhan === {| class="wikitable" |+ |- ! Bahasa Indonesia !! Bahasa Melayu |- | {{search link|berbagai||ns0|ns14|ns100}} || pelbagai |- | {{search link|gelar||ns0|ns14|ns100}} || gelaran |- | {{search link|kata||ns0|ns14|ns100}} || perkataan |- | {{search link|mengandung||ns0|ns14|ns100}} || mengandungi |- | {{search link|mulai||ns0|ns14|ns100}} || mula/bermula |- | {{search link|peran||ns0|ns14|ns100}} || peranan |} === Perbendaharaan kata === {| class="wikitable" |+ |- ! Bahasa Indonesia !! Bahasa Melayu |- | {{search link|bajak laut||ns0|ns14|ns100}} || lanun |- | {{search link|bisa||ns0|ns14|ns100}} || boleh/dapat |- | {{search link|butuh||ns0|ns14|ns100}} || perlu |- | {{search link|daftar||ns0|ns14|ns100}} || senarai |- | {{search link|detik||ns0|ns14|ns100}} || saat |- | {{search link|digelar di||ns0|ns14|ns100}} || diadakan di |- | {{search link|gudang||ns0|ns14|ns100}} (tidak terhad kepada bangunan perniagaan) || bangunan |- | {{search link|harus||ns0|ns14|ns100}} || mesti |- | {{search link|hukum||ns0|ns14|ns100}} || undang-undang |- | {{search link|ia||ns0|ns14|ns100}} || beliau |- | {{search link|jenis kelamin||ns0|ns14|ns100}} || jantina |- | [nombor] {{search link|jiwa||ns0|ns14|ns100}} || [nombor] orang |- | {{search link|judul||ns0|ns14|ns100}} || tajuk |- | {{search link|kebijakan||ns0|ns14|ns100}} || dasar |- | {{search link|kota||ns0|ns14|ns100}} || bandar |- | {{search link|lingkungan||ns0|ns14|ns100}} || persekitaran |- | {{search link|makna||ns0|ns14|ns100}} || maksud |- | {{search link|maupun||ns0|ns14|ns100}} || atau/dan |- | {{search link|menewaskan||ns0|ns14|ns100}} (menyebabkan kematian) || mengorbankan |- | {{search link|menyinggung||ns0|ns14|ns100}} || menyebut/menyentuh |- | {{search link|olahraga||ns0|ns14|ns100}} || sukan |- | {{search link|perbatasan||ns0|ns14|ns100}} || sempadan |- | {{search link|setelah||ns0|ns14|ns100}} || selepas |- | {{search link|tanggal||ns0|ns14|ns100}} [tarikh] || [tarikh] |- | {{search link|wakil||ns0|ns14|ns100}} [jawatan] || naib [jawatan] |- | {{search link|yakni||ns0|ns14|ns100}} || iaitu |- | {{search link|Yang Mulia||ns0|ns14|ns100}} || Kebawah Duli Yang Maha Mulia |} === Kata pinjaman === {| class="wikitable" |+ |- ! Bahasa Indonesia !! Bahasa Melayu |- | {{search link|administrasi||ns0|ns14|ns100}} || pentadbiran |- | {{search link|distrik||ns0|ns14|ns100}} || daerah |- | {{search link|informasi||ns0|ns14|ns100}} || maklumat |- | {{search link|kantor||ns0|ns14|ns100}} || pejabat |- | {{search link|legislatif||ns0|ns14|ns100}} || perundangan |- | {{search link|manajemen||ns0|ns14|ns100}} || pengurusan |- | {{search link|mobil||ns0|ns14|ns100}} || kereta |- | {{search link|oposisi||ns0|ns14|ns100}} || pembangkang |- | {{search link|referensi||ns0|ns14|ns100}} || rujukan |} === Tatabahasa === {| class="wikitable" |+ |- ! Bahasa Indonesia !! Bahasa Melayu |- | {{search link|adalah||ns0|ns14|ns100}} [kata nama] || ialah/merupakan [kata nama] |- | {{search link|banyak||ns0|ns14|ns100}} [orang] || ramai [orang] |- | {{search link|dalam||ns0|ns14|ns100}} [masa] || pada [masa] |- | {{search link|dari||ns0|ns14|ns100}} [sumber] || daripada [sumber] |- | {{search link|di antaranya||ns0|ns14|ns100}} || antaranya |- | {{search link|kedua||ns0|ns14|ns100}} [kata nama] || kedua-dua [kata nama] |- | {{search link|pertama kali||ns0|ns14|ns100}} || kali pertama |- | 10.000,12 || 10,000.12 |} == Lihat juga == * [[Perbezaan antara bahasa Melayu Baku dan bahasa Indonesia]] * [[Wikipedia:Senarai kesalahan umum ejaan]] * [[:id:Wikipedia:Pedoman penerjemahan Bahasa Melayu]] rnax9zx8dx02jcqlf3ix2g9e7nyrwh0 1 1152825 6925421 6542465 2026-08-11T14:18:41Z ~2026-38892-59 407911 6925421 wikitext text/x-wiki {{WikiProjek Malaysia|class= B|importance= rendah}} czy1ewzl3dlxc082q9mprkexwpyrzmq 0 1160164 6925570 6789254 2026-08-12T01:13:07Z ~2026-43537-39 411882 6925570 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = One Million Dollar Voice | image = | genre = {{hlist|[[Drama]]|[[Musik]]|[[Ngeri]]|[[Cebisan hidup]]|[[Secebis kehidupan]]|[[Jenayah]]|[[Komedi romantik]]}} | based on = Diinpirasikan daripada '''Program TV Tempatan''' | writer = {{ubl|Hafiz Abu Bakar<br>{{small|(Lakon layar)}}|Mohd. Rahhiemi Alias<br>{{small|(Lakon layar)}}|Muhammad Adib Zaini<br>{{small|(Lakon layar)}}|Bainun Waheeda<br/>{{small|(Lakon layar)}}}} | director = [[Michael Ang]] | assistant_director = | starring = {{Plainlist| * [[Emma Maembong]] * [[Amelia Henderson]] * [[Ben Amir]] * [[Tracie Sinidol]] * [[Lah Ahmad]] * Ezra Kairo * [[Layla Sania]] * [[Roy Azman]] * [[Neeta Manis]] * Uriah See * [[Naufal Azrin]] }} | opentheme = | endtheme = | company = [[Juita Viden|Juita Viden Sdn. Bhd.]] | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | production_manager = | executive_producer = | executive_associate_producer = | associate_producer = | producer = {{ubl|Francis Foo|Leng Lai|Michael Ang}} | runtime = 42 minit | channel = [[Astro Ria]] | audio_format = [[Dolby Digital]] | picture_format = {{plainlist| * [[480i]] ([[Televisyen definisi biasa|SDTV]]) * [[1080i]] ([[Televisyen definisi tinggi|HDTV]]) }} | location = | num_episodes = 32 | status = | first_aired = 28 Ogos 2023 | last_aired = 19 Oktober 2023 | preceded_by = [[Budak Hostel Otaknya Sewel]] | followed_by = [[My Famous Ex-Boyfriend]] }} '''''One Million Dollar Voice''''' ialah sebuah siri drama televisyen Malaysia 2023 arahan [[Michael Ang]] dibintangi oleh [[Emma Maembong]], [[Amelia Henderson]], [[Ben Amir]], [[Tracie Sinidol]], [[Lah Ahmad]], Ezra Kairo, [[Layla Sania]], [[Roy Azman]], [[Neeta Manis]], Uriah See, [[Naufal Azrin]] dan ramai lagi. Siri drama ini memulakan tayangan perdana di [[Slot MegaDrama]] [[Astro Ria]] bermula 28 Ogos 2023 menggantikan [[Budak Hostel Otaknya Sewel]]. <ref> [https://www.myinfotaip.com/2023/08/one-million-dollar-voice.html?m=1 One Million Dollar Voice] myinfotaip.</ref><ref> [https://www.aimanabdullah.com/2023/08/drama-one-million-dollar-voice.html?m=1 One Million Dollar Voice] aimanabdullah. </ref> ==Sinopsis== Mengisahkan krew produksi serta para peserta sebuah pertandingan realiti yang suatu ketika dahulu tersohor tetapi kini kian corot di kalangan para penonton. Dengan tekanan yang diterima, penerbit TJ yang diperankan oleh [[Emma Maembong]] ingin menebus semula maruahnya serta rancangan terbitannya walau apa jua sekalipun. Siri rantaian ini turut memaparkan motif di sebalik setiap penyertaan peserta yang mendahagakan wang kemenangan sebanyak USD 1 juta. Antaranya Ali yang dimainkan oleh [[Ben Amir]] yang ingin melepaskan dirinya daripada genggaman gang lamanya untuk berkahwin dengan wanita pilihannya yang merupakan anak seorang anggota polis. Manakala Zana yang dilakonkan oleh [[Amelia Henderson]] ingin membebaskan dirinya daripada dibelenggu oleh kisah silamnya sebagai seorang pekerja seks dengan bertekad untuk memenangi wang tunai tersebut. Joe yang dimainkan oleh [[Lah Ahmad]] perlu melangsaikan hutangnya demi menyelamatkan nyawa isteri dan anaknya. ==Pelakon== ===Pelakon utama=== {{multiple image | direction = vertical | align = right | image1 = EmmaMaembong.jpg | caption1 = Emma Maembong sebagai TJ | width1 = 150 | image2 = Amelia Henderson on MeleTOP.jpg | caption2 = Amelia Henderson sebagai Zana | width2 = 150 | image3 = Ben Amir.png | caption3 = Ben Amir sebagai Ali | width3 = 150 | image4 = Roy Azman - 53564421561.jpg | caption4 = Roy Azman sebagai Halim | width4 = 150 }} * [[Emma Maembong|'''Emma Maemobong''']] sebagai '''TJ''' * [[Amelia Henderson|'''Amelia Henderson''']] sebagai '''Zana / Rozana Shafika binti Abdul Rahim''' * [[Ben Amir|'''Ben Amir''']] sebagai '''Ali''' * [[Tracie Sinidol|'''Tracie Sinidol''']] sebagai '''Aida''' * [[Lah Ahmad|'''Lah Ahmad''']] sebagai '''Joe / Johan bin Shah''' * '''Ezra Kairo''' sebagai '''Prabu''' * [[Layla Sania|'''Layla Sania''']] sebagai '''Bella / Bella binti Rahim''' * [[Roy Azman|'''Roy Azman''']] sebagai '''Halim''' * [[Neeta Manis|'''Neeta Manis''']] sebagai '''Sheila''' * '''Uriah See''' sebagai '''Felix''' * [[Naufal Azrin|'''Naufal Azrin''']] sebagai '''Daim / Daim bin Ikhwan''' ===Pelakon pembantu=== * [[Nina Juren|'''Nina Juren''']] sebagai '''Hasnah''' * [[Sean Lee|'''Sean Lee''']] sebagai '''Jason''' * [[Farid Amirul|'''Farid Amirul''']] sebagai '''Tauke Hung''' * '''Keanu Azman''' sebagai '''Mad Sajad''' * '''Bee Aishah''' sebagai '''Sofia''' * [[Zarul Umbrella|'''Zarul Umbrella''']] sebagai '''En. Karim''' * [[Akmal Asyraf|'''Akmal Asyraf''']] sebagai '''Aress''' * [[Malle Christian|'''Malle Christian''']] sebagai '''Neeta''' * [[Natasha Roslan (pelakon)|'''Natasha Roslan''']] sebagai '''Jaja''' * '''Melissa Aurellia''' sebagai '''Keena''' * [[Hafeez Mikail|'''Hafeez Mikail''']] sebagai '''Jahar / Jahar bin Osman''' * [[Zarina Zainoordin|'''Zarina Zainoordin''']] sebagai '''Suraya''' * [[Auni Yusri|'''Auni Yusri''']] sebagai '''Nadia''' * '''Fizzy Aziz''' sebagai '''Abu''' * [[Faizul Syaharin|'''Faizul Syaharin''']] sebagai '''Sarjan Hassan''' * '''Ikhwan Khairudin''' sebagai '''Aslam''' * [[Maria Farida|'''Maria Farida''']] sebagai '''Salina''' * '''Afry Wijoyo''' sebagai '''Pembantu Jason''' * '''Wan Azwan''' sebagai '''Murad''' * [[Shyrim Husni|'''Shyrim Husni''']] sebagai '''Doktor''' ===Pelakon tambahan=== * '''Fadzil A. Aziz''' sebagai '''Ustaz''' * [[Nizam Kama|'''Nizam Kama''']] sebagai '''PA Daim''' * '''Zarith Zulaikha''' sebagai '''Mangsa Rogol Daim''' * '''Syamsul Anwar Zaini''' sebagai '''Gangster''' * '''Ayu Azlina''' sebagai '''Datin''' * [[Mon Rasli|'''Mon Rasli''']] sebagai '''Wali Hakim Pejabat Agama''' * '''Habeeb Rasely''' sebagai '''Efni''' * [[Rayyan Mikail|'''Rayyan Mikail''']] sebagai '''Budak Tadika Juita''' * '''Qaiszerr Eshan''' sebagai '''Budak Tadika Juita''' ===Penampilan khas=== * [[Elly Mazlein|'''Elly Mazlein''']] sebagai '''Diri sendiri''' * [[Nabil Ahmad|'''Nabil Ahmad''']] sebagai '''Diri sendiri''' * [[Ayda Jebat|'''Ayda Jebat''']] sebagai '''Diri sendiri''' * [[Michael Ang|'''Michael Ang''']] sebagai '''Diri sendiri''' * [[Cat Farish|'''Cat Farish''']] sebagai '''Diri sendiri''' * [[Ara Johari|'''Ara Johari''']] sebagai '''Diri sendiri''' * [[Syafinaz Selamat|'''Syafinaz Selamat''']] sebagai '''Diri sendiri''' * [[Ajai|'''Ajai''']] sebagai '''Diri sendiri''' * [[Siti Nordiana|'''Siti Nordiana''']] sebagai '''Diri sendiri''' * [[Syamel|'''Syamel''']] sebagai '''Diri sendiri''' * [[Sophia Liana|'''Sophia Liana''']] sebagai '''Dirinya sendiri''' * [[Linda Nanuwil|'''Linda Nanuwil''']] sebagai '''Dirinya sendiri''' * '''Hanafi Rosdi''' sebagai '''Diri sendiri''' * [[Amir Masdi|'''Amir Masdi''']] sebagai '''Dirinya sendiri''' * [[Shaza Bae|'''Shaza Bae''']] sebagai '''Diri sendiri''' ==Rujukan== {{Reflist}} pzt69g6uitgund2u9s5meq4ld2s2zqn 0 1167935 6925585 6816330 2026-08-12T02:03:19Z AbuAyyubalMakki 352008 Mengemaskini dan meletakkan rujukan link ke Universiti Durham 6925585 wikitext text/x-wiki {{infobox officeholder | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Senator]] [[Doktor|Dr.]] | honorific-suffix = LLB (Hons), MCL (UIAM); PhD (Durham) | office = Menteri di [[Jabatan Perdana Menteri (Malaysia)|Jabatan Perdana Menteri]] (Hal Ehwal Agama) | term_start = 17 Disember 2025 | term_end = | predecessor = [[Mohd Na'im Mokhtar]] | monarch = [[Sultan Ibrahim]] | primeminister = [[Anwar Ibrahim]] | deputy = [[Marhamah Rosli]] | office1 = Timbalan Menteri di [[Jabatan Perdana Menteri (Malaysia)|Jabatan Perdana Menteri]] (Hal Ehwal Agama) | term_start1 = 12 Disember 2023 | term_end1 = 16 Disember 2025 | monarch1 = {{plainlist| * [[Al-Sultan Abdullah]] {{small|(sehingga 30 Januari 2024)}} * [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] {{small|(sejak 31 Januari 2024)}} }} | primeminister1 = [[Anwar Ibrahim]] | minister1 = [[Mohd Na'im Mokhtar]] | predecessor1 = | successor1 = [[Marhamah Rosli]] | office2 = Timbalan Rektor Pembangunan Pelajar dan Perhubungan Masyarakat<br/>[[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] | term_start2 = 2018 | term_end2 = 2022 | office3 = Dekan Fakulti Syariah dan Undang-Undang<br/>[[Universiti Sains Islam Malaysia]] | term_start3 = 2017 | term_end3 = 2018 | alma_mater = [[Universiti Durham]]<br/>[[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] (LLB & MCL) | birth_place = [[Tanjong Malim]], [[Perak]] | birth_date = {{birth date and age|1977|6|3}} | image = YBTM DR. ZULKIFLI HASAN.jpg | imagesize = 200px }} [[Doktor|Dr.]] '''Zulkifli bin Hasan''' (lahir 3 Jun 1977) ialah seorang ahli akademik, penulis dan ahli politik di [[Malaysia]]. Beliau telah dilantik sebagai Menteri di [[Jabatan Perdana Menteri (Malaysia)|Jabatan Perdana Menteri]] (Hal Ehwal Agama) pada 16 Disember 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.sinarharian.com.my/article/639314/berita/nasional/zulkifli-hasan-miliki-pengalaman-luas-bidang-syariah-kewangan-islam|title=Zulkifli Hasan miliki pengalaman luas bidang syariah, kewangan Islam|date=2023-12-12|website=Sinar Harian|language=ms|access-date=2023-12-12}}</ref> Dr. Zulkifli Hasan merupakan bekas Timbalan Rektor (Pembangunan Pelajar dan Perhubungan Masyarakat), [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] (UIAM), dan mantan Dekan Fakulti Syariah dan Undang-Undang, [[Universiti Sains Islam Malaysia]] (USIM). Beliau pernah memegang pelbagai jawatan akademik lainnya seperti penyunting untuk ''Malaysian Journal of Syariah and Law'', untuk ''Journal of Islamic Accounting and Business Research'', Anggota Lembaga Penasihat ''Journal of Contemporary Maqasid Studies'', Penolong Penyunting untuk ''Malaysian Journal of Islamic Movements and Muslim Societies'', ahli panel bagi regulasi muamalat dan halal, [[Jabatan Kemajuan Islam Malaysia]] ([[JAKIM]]), Jawatankuasa Pendidikan Syariah dan Undang-Undang, JAKIM, ahli jawatankusa timbang tara Universiti ''Inns of Court Malaysia'', Jawatankuasa Penguam Syarie, JAKIM, jawatankuasa teknikal [[Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971]] ([[AUKU]]), Anggota Pengarah Majlis Agama Islam Negeri Sembilan, Ketua [[Majlis Debat Universiti-Universiti Malaysia]] (MADUM], Wakil Ketua Majlis Tatatertib dan Disiplin Universiti Malaysia (MATDUM), pensyarah jemputan untuk ''Judicial and Legal Training Institute'', Jabatan Perdana Menteri dan ''Centre For Islamic Banking, Finance And Management'' (CIBFM), Brunei Darussalam, penyemak jurnal untuk banyak jurnal antarabangsa yang dirujuk serta anggota lembaga Penasihat ''Editorial Shari'ah Law Reports'' dan ''Global Islamic Finance Magazine''. Beliau juga merupakan Lembaga Pengarah bagi ''Malaysian-American Commission on Educational Exchange'' (MACEE), anggota Lembaga Penasihat untuk Institut Ekonomi Islam dan Kewangan, Universiti Marmara, Istanbul, Turki, Felo Penyelidik Kanan, [[Universiti Selangor]], Penasihat Akademik, Kolej Dar Al-Hikmah, Selangor.<ref>https://www.zulkiflihasan.com/about-me/</ref> == Kehidupan awal == Lahir dari pasangan Haji Hasan Yeen dan Hajah Rabeah Khalid di [[Tanjong Malim]],<ref>https://www.zulkiflihasan.com/my-family/</ref> beliau hidup bersama keluarga penoreh getah di [[Slim River]] pada awal hidupnya. Mendapat pendidikan awalnya di [[Sekolah Kebangsaan Sungai Behrang]]. Kemudian melanjutkan pelajaran di [[Madrasah Idrisiah]] di [[Kuala Kangsar]], dan dinobatkan sebagai pelajar terbaik tahunan pada 1994 di Madrasah tersebut.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.zulkiflihasan.com/about-me/|title=About me|date=2016-07-06|website=zulkiflihasan.com|language=en-US|access-date=2023-12-12}}</ref> Beliau telah menamatkan pengajian peringkat ijazah sarjana muda di [[Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] ([[UIAM]]) dalam ijazah sarjana muda undang-undang pada tahun 2001, dan ijazah sarjana muda keduanya dalam jurusan syariah pada tahun 2002, kemudian beliau memperoleh ijazah sarjana undang-undang perbandingan di universiti yang sama pada tahun 2004. Selepas itu, beliau melanjutkan pelajaran di [[Universiti Durham]] di United Kingdom, dan tamat dengan doktor falsafah dalam Kewangan Islam pada tahun 2011.<ref name=":0" /> == Kerja-Kerja Kemasyarakatan == Dr. Zulkifli juga aktif dalam kerja-kerja kemasyarakatan sebagai lembaga pemegang amanah ''[[Global Peace Mission Malaysia]]'', mantan Ketua [[Angkatan Belia Islam Malaysia]] (ABIM), Negeri Sembilan, anggota Lembaga Pengelola Sekolah Rendah Islam Seremban, dan Ketua MYCOM4SDG. Beliau memiliki pengalaman di peringkat antarabangsa yang berharga dan terlibat aktif dengan masyarakat awam di United Kingdom, iaitu ''Durham Islamic Society'' dan ''Palestine Solidarity Campaign'', serta di Amerika Syarikat, iaitu ''Association of Muslim Lawyers of New York'' dan ''Fordham Islamic Society''. Pada tahun 2013, beliau mewakili Malaysia dalam sebuah Program berprestij iaitu ''Young Muslim Intellectuals in Southeast Asia'' di Jepun yang dianjurkan oleh ''Japan Foundation''. Beliau telah dipilih sebagai penerima geran pada tahun 2014 untuk mejalankan kajian ilmiah di [[Universiti Fordham]], New York, Amerika Syarikat oleh ''[[J. William Fulbright Foreign Scholarship Board ]]'' melalui Inisiatif ''Fulbright US-ASEAN Visiting Scholars''.<ref>https://www.zulkiflihasan.com/about-me/</ref> ==Penulisan== # Imam [[Yusuf al-Qaradawi]]: Pemikiran dan Pengaruhnya Terhadap gerakan Dakwah, Politik dan Masyarakat # Minda Masa Depan Strategik Katalis Reformasi Intelektual # Pemimpin Seribu Wajah – Himpunan Ceritera Mengenang [[Siddiq Fadzil]] # Ilmuan Pencerah Umat Misi dan Wawasan dalam Kebangkitan Islam di Alaf Baharu # Merintis Kampus Barakah # Kompendium Maqasid al-Shariah # Fiqh Isu Semasa # Student Union # The Edinburgh Companion to Shari’ah Governance in Islamic Finance # Readings in Islamic Economic and Finance # Manifesto Perubahan # Essential Readings in Islamic Finance # Islam Di Barat Muslim Di Timur # Hududisme: Antara Retorik Dan Realiti # Generasi Kedua Politikal Islam # Revolusi Intelektual # [[Rashid al-Ghannushi |Rashid al-Ghannoushi]]: Intelektual-Reformis Politikal Islam # Pemikiran [[Yusuf al-Qaradawi |Yusuf Al Qaradhawi]] # Rashid al-Ghannoushi: Intelektual-Reformis Gerakan Islam # Shari’ah Governance in Islamic Banks # Konsep Sumpah (Al-Yamin) dan Pelaksanaannya di Mahkamah Syariah # HUDUD DI MALAYSIA: CABARAN PELAKSANAAN # Islamic Banking and Financial Crisis: Reputation, Stability and Risks # Islamic Commercial Law Report 2016 # [[Anwar Ibrahim]]: Semangat Anak Muda # Research in Corporate and Shari’ah Governance in the Muslim World: Theory and Practice # Developments in Malaysian Law # Masa Depan Strategik Kebangkitan Islam # Amalan Kehakiman dan Guaman Syarie di Malaysia # Diskusi Syariah dan Undang-Undang Siri 3 ==Rujukan== {{reflist}} == Pautan luar == * {{Tapak web rasmi}} [[Kategori:Kelahiran 1977]] [[Kategori:Orang dari Perak]] [[Kategori:Alumni Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] [[Kategori:Anggota Angkatan Belia Islam Malaysia]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15]] [[Kategori:Ahli akademik Universiti Islam Antarabangsa Malaysia]] [[Kategori:Ahli akademik Universiti Sains Islam Malaysia]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] [[Kategori:Menteri di Jabatan Perdana Menteri Malaysia (Hal Ehwal Agama)]] oc3kpax8o86kg2axvz7rjtyj9uhdyv5 2 1170760 6925531 6082921 2026-08-11T20:54:06Z Taketa 29596 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Tom Scott avatar by Matt Gray (cropped).jpg]] → [[File:Tom Scott avatar by Natalie Gray (cropped).jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · author now goes by the name Natalie Gray 6925531 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Tom Scott|image=Tom Scott avatar by Natalie Gray (cropped).jpg|caption=Tom Scott pada Jun 2016|birth_name=Thomas Scott|birth_date=1984|birth_place=[[Mansfield]], England|nationality=[[British]]|alma mater=[[Universiti York]]|occupation=[[YouTuber]]|module={{Infobox YouTube personality|embed=yes | name=Tom Scott | channel_direct_url = @TomScottGo | channel_display_name = Tom Scott <!-- Please do not add secondary channels unless covered by reliable sources. See WP:ELMIN, WP:RS --> | years_active=2006–kini | genre={{Flatlist|*Pendidikan *sains *komedi | subscribers=6.24 million (main channel)<br/> {{Rounddown|{{Sum|6.13|0.257|0.817|0.148|0.084}}|2}} million (combined){{efn|name="YT Subs"| Subscribers, broken down by channel: {{blist |6.24 million (Tom Scott) |256 thousand (Matt and Tom) |822 thousand (Tom Scott Plus) |151 thousand (The Technical Difficulties) |92 thousand (Lateral with Tom Scott)}} }} | views=1.72 billion (main channel)<br/> {{Rounddown|{{Sum|1.6795|0.04446|0.04368|0.00288|0.00689}}|2}} billion (combined){{efn|name="YT Views"|Views, broken down by channel: {{blist |1.67 billion (Tom Scott) |44.46 million (Tom Scott Plus) |43.68 million (Matt and Tom) |2.88 million (The Technical Difficulties) |6.89 million (Lateral with Tom Scott)}} }} | network= }} | silver_button=yes | silver_year=2014 | gold_button=yes | gold_year=2017 | stats_update=1 January 2024 }}|website={{URL|https://tomscott.com}}}} '''Thomas Scott''' ialah seorang [[YouTuber]] dan [[pembangun web]] berbangsa Inggeris. Saluran YouTubenya menawarkan video pendidikan yang merangkumi berbagai-bagai topik termasuklah sejarah, geografi, linguistik, sains dan teknologi. Setakat Januari 2024, kelima-lima saluran YouTubenya secara keseluruhan sudah memperoleh lebih 7.61 juta pelanggan{{Efn|Pelanggan Tom Scott, mengikut saluran: {{blist |6.28 juta (Tom Scott) |256 ribu (Matt and Tom) |826 ribu (Tom Scott Plus) |154 ribu (The Technical Difficulties) |95.6 ribu (Lateral with Tom Scott)}}|nama="YT Subs"}} dan 1.82 bilion tontonan.{{Efn|Tontonan Tom Scott mengikut saluran: {{blist |1.719 bilion (Tom Scott) |45.8 juta (Tom Scott Plus) |44.11 juta (Matt and Tom) |2.97 juta (The Technical Difficulties) |8.96 juta (Lateral with Tom Scott)}}|nama="YT Views"}}<ref>{{Cite web|url=https://socialblade.com/youtube/c/tomscottgo|title=Tom Scott's YouTube Stats (Summary Profile) – Social Blade Stats|website=[[Social Blade]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230154935/https://socialblade.com/youtube/c/tomscottgo|archive-date=30 December 2022|access-date=30 December 2022}}</ref> == Kehidupan awal == Thomas Scott<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/education/2004/jul/28/highereducation.uk3|title=Student battles government over spoof site|date=2004-07-28|access-date=2023-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230904162418/https://www.theguardian.com/education/2004/jul/28/highereducation.uk3|archive-date=4 September 2023|work=[[The Guardian]]|agency=Press Association|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref><ref name=":3">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3936497.stm|title=Spoof website will stay online|date=29 July 2004|access-date=27 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180827210122/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3936497.stm|archive-date=27 August 2018|work=[[BBC News]]|language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite news|url=https://www.theregister.co.uk/2004/07/27/parody_not_funny_gov/|title=Emergency advice parody misses Gov UK funny bone|last=Sherriff|first=Lucy|date=27 July 2004|access-date=16 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20111105184618/http://www.theregister.co.uk/2004/07/27/parody_not_funny_gov/|archive-date=5 November 2011|work=The Register}}</ref> dilahirkan di Mansfield, Nottinghamshire,<ref name=":2" /> dan memperoleh ijazah [[linguistik]] dan bahasa Inggeris daripada [[Universiti York]].<ref name=":2" /><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3936497.stm|title=Spoof website will stay online|date=2004-07-29|access-date=2023-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20180827210122/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3936497.stm|archive-date=27 August 2018|work=[[BBC News]]|language=en-GB}}</ref> Dia kemudian memperoleh Sarjana Sastera dalam penyelidikan pendidikan.<ref name="UniChallenge">{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m001gdx8|title=BBC Two – Christmas University Challenge, Christmas 2022, Durham University v University of York|date=21 December 2022|publisher=[[BBC]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204233722/https://www.bbc.co.uk/programmes/m001gdx8|archive-date=4 December 2022|access-date=4 December 2022}}</ref>{{rp|at=4:55|q=I graduated in English language and linguistics, and then an MA in educational studies in the early 2000s.}} Semasa di universiti pada 2004, dia menghasilkan sebuah laman web yang mempersendakan laman web "[[Preparing for Emergencies]]" iaitu sebuah laman web milik kerajaan British,<ref>{{Cite web|url=http://www.preparingforemergencies.co.uk/|title=Preparing for Emergencies – Homepage|website=preparingforemergencies.co.uk|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210515055834/http://preparingforemergencies.co.uk/|archive-date=15 May 2021|access-date=25 May 2021}}</ref> dengan sekali memasukkan sebuah bahagian keterangan mengenai apa yang perlu dibuat dalam sebuah [[malapetaka zombi]]. Perkara ini menyebabkan Cabinet Office mendesak supaya laman web itu dipadam, dan kemudian dijawab Scott dengan "balasan sopan menolak desakan untuk memadamkan laman web tersebut".<ref name=":3" /><ref name=":4" /><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2004/jul/30/digitalmedia.egovernment|title=When zombies attack|last=Scott|first=Tom|date=30 July 2004|access-date=16 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140914184357/http://www.theguardian.com/politics/2004/jul/30/digitalmedia.egovernment|archive-date=14 September 2014|work=The Guardian}}</ref> Pada 2009, Scott menjadi penganjur UK rasmi [[Hari Antarabangsa Bercakap Macam Lanun|Hari Bercakap Macam Lanun Antarabangsa]] dan kemudian dinominasikan rakan-rakannya untuk In 2009, Scott became the official UK organiser of International Talk Like a Pirate Day,<ref>{{Cite web|url=http://www.yarr.org.uk/|title=Talk Like A Pirate Day UK Headquarters|website=yarr.org.uk|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201221081752/http://www.yarr.org.uk/|archive-date=21 December 2020|access-date=18 September 2018}}</ref> and was subsequently nominated by his friends to run for student president at the University of York Students' Union, under the guise of his Talk Like a Pirate Day persona, "Mad Cap'n Tom Scott". Despite running as a joke, he gained almost 3,000 votes, won the election, and served as the organisation's 48th president.<ref name="pirate">{{Cite news|url=http://www.yorkpress.co.uk/news/2106024.pirate_becomes_new_student_union_president/|title='Pirate' becomes new student union president|last=Grimshaw|first=Gerran|date=10 March 2008|access-date=16 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121005185148/http://www.yorkpress.co.uk/news/2106024.pirate_becomes_new_student_union_president/|archive-date=5 October 2012|work=York Press}}</ref> When running for [[Dewan Rakyat United Kingdom|Parliament]] in the Cities of London and Westminster constituency as a joke candidate in 2010, Scott used the character – at the time, he described his chances of winning in the safe [[Parti Konservatif (United Kingdom)|Conservative]] seat of Westminster as "Somewhere 'twixt a snowball's chance in hell an' zero."<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/election_2010/england/8640794.stm|title=England's fringe candidates fight for votes|last=McDermott|first=Kerry|date=29 April 2010|website=BBC News|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170826150630/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/election_2010/england/8640794.stm|archive-date=26 August 2017|access-date=16 January 2012}}</ref> He received 84 votes (0.2% of the total), finishing in last place behind Pirate Party UK.<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/election2010/results/constituency/b11.stm|title=Election Results 2010: Cities of London and Westminster|website=BBC News|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170823081938/http://news.bbc.co.uk/1/shared/election2010/results/constituency/b11.stm|archive-date=23 August 2017|access-date=16 January 2012}}</ref> == Notes == {{Reflist|30em|group=lower-alpha}} == References == {{Reflist}} == External links == {{Kategori Commons|Tom Scott (entertainer)}} * {{Tapak web rasmi}} * Tom Scott at IMDb <nowiki> [[Kategori:Orang hidup]]</nowiki> dwxcdvsa3w4ycsmv6w6gqa15l2q5t16 2 1175306 6925757 6924594 2026-08-12T07:21:03Z Lemantun 221827 6925757 wikitext text/x-wiki [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir|Kotak pasir 1]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 3|Kotak pasir 3]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 4]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 5]] ==Orang Melayu Timur== https://www.reinha.com/2018/11/14/cerita-rakyat-jambi-asal-usul-suku-melayu-timur/</br> https://repositori.kemendikdasmen.go.id/27184/</br> https://www.abdnaddin.com/2019/04/merungkai-simpul-sejarah-di-kampung.html?m=0</br> https://www.scribd.com/document/325836140/Veri-Afrional-Asal-Mula-Suku-Melayu-Timur-Dikuala-Tungkal</br> https://senimalaya.com/menjejak-darah-keturunan-iranun/</br> https://www.utusanborneo.com.my/2020/06/24/mencari-melayu-timur-generasi-iranun-di-tanjung-jabung</br> https://deutromalayan.blogspot.com/2012/10/suku-melayu-timur.html</br> https://jambiupdate.co/read/2022/05/20/100547/mengenal-pusaka-melayu-timur-di-tanjabtim-tersimpan-sebagai-peninggalan-sejarah-nenek-moyang/</br> https://budaya-indonesia.org/ASAL-USUL-SUKU-MELAYU-TIMUR</br> https://www.jambione.com/kolom/1364562612/menyoal-asal-melayu-tanjung-jabung-barat?page=2</br> {{Infobox ethnic group |group = Orang Melayu Timur<br /><small>اورڠ ملايو تيمور</small> |native_name = |total = |popplace = {{flag|Indonesia}}<br>{{flatlist| * {{Flag|Jambi}} (Tanjung Jabung Timur, Tanjung Jabung Barat) * {{Flag|Riau}} (Indragiri Hilir) }} |langs = Melayu Timur, [[Bahasa Indonesia]] |rels = [[Islam]] |related = [[Orang Iranun|Iranun]] }} Orang Melayu Timur ialah sebuah suku Melayu yang menetap di bahagian pesisir timur Sumatra, terutamanya di Jambi dan Provinsi Riau. ==Sejarah Kesultanan Asahan== Sumber: https://maa.acehprov.go.id/berita/kategori/adat-istiadat/nuansa-keacehan-dibumi-melayu-asahan</br> https://jurnal.medanresourcecenter.org/index.php/polyscopia/article/view/1441</br> https://www.researchgate.net/publication/340643191_Verba_Gerakan_Bahasa_Melayu_Asahan ===Zaman Pra-Sejarah=== Walaupun agak susah untuk tentukan bila kali pertama manusia menjejak tanah Asahan, ia dianggarkan bahawa nenek moyang kepada suku Asahan yang terawal, iaitu kaum [[Proto-Melayu]] menyampai pada kawasan tersebut pada sekitar tahun 1000 SM, menetap di bahagian pesisir. Mereka memperolehi sara hidup melalui perikanan dan mencucuk tanah subur di tebing sungai Asahan.<ref name="Sejarah daerah sumatera utara. Direktorat Jenderal Kebudayaan, Jakarta.">{{Cite book |url=http://pustaka.kebudayaan.kemdikbud.go.id/index.php?p=show_detail&id=7456&keywords=daerah+sumatra+utara|title=Sejarah Daerah Sumatra Utara |date=1978 |publisher=Departemen Pendidikan Dan Kebudayaan : Jakarta |isbn=978-1-4438-0497-4 |editor-last=Bangun |editor-first=Drs. P P |location=Jakarta}}</ref> ===Awal=== Tatanegara yang pertama ditubuhkan pada tanah yang kini Asahan adalah [[Kerajaan Nagur]], sebuah kerajaan yang ditubuhkan oleh orang Batak Simalungun. Wilayahnya terbentang dari pesisir Sumatera Utara, termasuk Tanjungbalai dan Batubara sehingga ke kawasan Simalungun yang termasuk Dolog Silou, Raya, Panei, Purba dan Silima Huta. Kerajaan Nagur merupakan usaha terawal suku Batak Simalungun untuk mengasaskan sebuah kerajaan tersendiri. Nagur terlibat dalam lingkaran pengaruh Srivijaya sepanjang sejarahnya yang berkesan pada budaya, politik, bahasa dan ekonominya. Oleh sebab itu, Nagur pernah terlibat dalam penyerangan Srivijaya oleh beberapa penjajah asing yang menyebabkan kuasanya luntur, pertama kalinya oleh [[Pencerobohan Chola akan Srivijaya|Empayar Chola pada tahun 1023-1024]] dan buat kali kedua oleh [[Singhasari]] pada tahun 1275. Berikutan pencerobohan ini, Nagur akhirnya bubar dan berpecah kepada empat kerajaan besar yang dipanggil ''Harajaon Naopat'' yang terdiri daripada kerajaan Siantar, Panei, Dolog Silou dan Batangiou (kemudian dinama semula kepada Tanoh Jawa). Pada satu tahun, Raja Batangiou berkahwin dengan seorang puteri dari Kerajaan Simargolang, yang merupakan kerajaan Batak Toba, menyatukan kedua-dua kerajaan tersebut, mengasaskan Kerajaan Tanoh Jawa. ==Arthur de Gobineau== {{Infobox person | name = Arthur de Gobineau | image = File:Gobineau -comte-de-Joseph-Arthur.jpg | caption = Potret Arthur Joseph de Gobineau, s. 1860-an | birth_name = Joseph Arthur de Gobineau | birth_date = {{birth date|1816|7|14|df=y}} | birth_place = [[Ville-d'Avray]], [[Hauts-de-Seine]], France | death_date = {{death date and age|1882|10|13|1816|7|14|df=y}} | death_place = [[Turin]], Italy | occupation = Pengarang, diplomat, penulis kembara | spouse = [[Clémence Gabrielle Monnerot]] | children = Christine de Gobineau<br />[[Diane de Guldencrone]] }} '''Joseph Arthur de Gobineau''' ({{IPA|fr|ɡɔbino|lang}}; 14 Julai 1816 - 13 Oktober 1882) dululah seorang penulis dan diplomat Perancis yang terkenal kerana membantu memperkenalkan teori bangsa saintifik dan "demografi kaum", dan untuk membangunkan teori tuan Aryan. bangsa dan Nordicisme. Beliau dululag seorang elitis yang, sejurus selepas Revolusi 1848, menulis Essay on the Inequality of the Human Races. Di dalamnya Beliau berhujah bahawa bangsawan lebih unggul daripada rakyat jelata dan bangsawan memiliki lebih banyak sifat genetik Aryan kerana kurang perkacukan dengan kaum yang lebih rendah. Gobineau dilahirkan dalam keluarga bangsawan di bawah Rejim Ancien. Ideologi beliau selari dengan aliran Legitimis yang menyokong pemerintahan diraja oleh Kerabat Bourbon dan menentang Revolusi Perancis, demokrasi, dan pemerintahan oleh Kerabat Orléans yang berkuasa selepas Revolusi Julai 1830. Beliau memulakan kerjaya diplomatiknya pada akhir 1840-an, dan bermula pada 1861, berkhidmat sebagai menteri ke Parsi, Brazil, Greece, dan Sweden. Sebagai seorang penulis, Gobineau mengarang novel dan cerpen, serta penulisan perjalanan bukan fiksyen, esei polemik dan karya filologi dan antropologi lain, termasuk Essainya. Essai beliau secara meluas didiskreditkan sebagai pseudosains oleh kesarjanaan moden. Gobineau sendiri tidak pernah mempunyai sebarang kelayakan dalam antropologi. Walaupun tulisan Gobineau kurang diterima di Perancis, mereka dengan cepat dipuji oleh ketuanan kulit putih, pro-perhambaan Amerika seperti Josiah C. Nott dan Henry Hotze, yang menterjemah bukunya ke dalam bahasa Inggeris. Mereka meninggalkan kira-kira 1,000 muka surat buku asal, termasuk bahagian yang menggambarkan secara negatif rakyat Amerika sebagai penduduk bercampur kaum. Mengilhamkan gerakan sosial di Jerman bernama Gobinisme,<ref name="Gould">{{cite book |last1=Gould |first1=Stephen Jay |author-link1=Stephen Jay Gould |date=1996 |title=The Mismeasure of Man |pages=[https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 359] |isbn=978-0393314250 |publisher=[[W. W. Norton & Company]] |quote=Gobineau was undoubtedly the most influential academic racist of the nineteenth century. His writings strongly affected such intellectuals as Wanger and Nietzsche and inspired a social movement known as Gobinism. |url-access=registration |url=https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 }}</ref> karya beliau juga berpengaruh terhadap antisemit terkenal seperti Richard Wagner, menantu Wagner Houston Stewart Chamberlain, ahli politik Romania Profesor A. C. Cuza, dan pemimpin Parti Nazi, yang kemudiannya menyunting dan menerbitkan semula karyanya. {{TOC limit|3}} ==Kehidupan awal dan tulisan== ===Asal usul=== Gobineau berasal dari keluarga bangsawan lama yang mapan.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|title=Arthur de Gobineau French Diplomat, Writer, and Ethnologist |access-date=2 September 2016|website=britannica.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701230138/https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|archive-date=1 July 2016|url-status=live}}</ref> Bapanya, Louis de Gobineau (1784–1858), ialah seorang pegawai tentera dan ahli diraja yang gigih.<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau |title=Gobineau, Joseph Arthur de|year=2012|website=iranicaonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517032222/http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau|archive-date=17 May 2013|url-status=live}}</ref> Ibunya, Anne-Louise Magdeleine de Gercy, adalah anak perempuan seorang pegawai cukai diraja yang bukan bangsawan. Keluarga de Gercy tinggal di jajahan Mahkota Perancis Saint-Domingue (Haiti moden) untuk seketika pada abad ke-18. Mencerminkan kebenciannya terhadap Revolusi Perancis, Gobineau kemudiannya menulis: "Hari lahir saya ialah 14 Julai, tarikh di mana Bastille ditangkap-yang membuktikan bagaimana bertentangan boleh datang bersama-sama".{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang lelaki dan lelaki muda, Gobineau menyukai Zaman Pertengahan, yang dilihatnya sebagai zaman kegemilangan kesatria dan kesatria yang lebih disukai daripada zamannya sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Seseorang yang mengenali Gobineau semasa remaja menyifatkan dia sebagai seorang yang romantik, "dengan idea-idea kesatria dan semangat heroik, mengimpikan apa yang paling mulia dan paling agung".{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Bapa Gobineau komited untuk memulihkan House of Bourbon dan membantu adik-beradik Polignac yang diraja melarikan diri dari Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Sebagai hukuman dia telah dipenjarakan oleh polis rahsia Napoleon tetapi dibebaskan apabila pihak Berikat mengambil Paris pada tahun 1814.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Semasa Seratus Hari keluarga de Gobineau melarikan diri dari Perancis. Selepas penggulingan terakhir Napoleon berikutan Pertempuran Waterloo, Louis de Gobineau telah diberi ganjaran atas kesetiaannya kepada House of Bourbon dengan menjadi kapten dalam Pengawal Diraja Raja Louis XVIII.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Gaji untuk seorang Pengawal Diraja adalah sangat rendah, dan keluarga de Gobineau bergelut dengan gajinya.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Magdeleine de Gobineau meninggalkan suaminya untuk tutor anak-anaknya Charles de La Coindière. Bersama kekasihnya, dia membawa anak lelaki dan dua anak perempuannya mengembara di timur Perancis, Switzerland dan Grand Duchy of Baden.{{sfn|Budil|2008|pp=133–4}} Untuk menyara dirinya, dia beralih kepada penipuan (yang mana dia dipenjarakan). Ibunya menjadi sangat memalukan Gobineau, yang tidak pernah bercakap dengannya selepas dia berumur dua puluh tahun.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Bagi de Gobineau muda, komited untuk menegakkan nilai tradisional bangsawan dan Katolik, perpecahan perkahwinan ibu bapanya, hubungan terbuka ibunya dengan kekasihnya, tindakan penipuannya, dan pergolakan yang dikenakan kerana sentiasa melarikan diri dan hidup dalam kemiskinan semuanya sangat traumatik.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} ===Zaman remaja=== Gobineau menghabiskan masa awal remajanya di bandar Inzligen di mana ibunya dan kekasihnya tinggal. Dia menjadi fasih berbahasa Jerman.[9] Sebagai penyokong tegar Rumah Bourbon, bapanya terpaksa bersara daripada Pengawal Diraja selepas Revolusi Julai 1830 membawa Raja House of Orléans Louis-Philippe, Le roi citoyen, ("Raja Rakyat") berkuasa. Beliau berjanji untuk mendamaikan warisan Revolusi Perancis dengan monarki.[10] Memandangkan sejarah keluarganya menyokong Bourbons, Gobineau muda menganggap Revolusi Julai sebagai bencana bagi Perancis.[11] Pandangannya adalah pandangan seorang Legitimis yang komited kepada Perancis Katolik yang diperintah oleh House of Bourbon.[12] Pada tahun 1831, bapa de Gobineau mengambil hak penjagaan ketiga-tiga anaknya, dan anaknya menghabiskan masa remajanya di Lorient, di Brittany.[13] [[File:QT - Antoine Galland.PNG|thumb|235x235px|alt=Black and white sketch of Antoine Galland | The [[Orientalism|Orientalist]] tales of [[Antoine Galland]] (pictured) had a strong influence on Gobineau in his youth.]] Kisah Orientalis Antoine Galland (gambar) mempunyai pengaruh yang kuat terhadap Gobineau pada masa mudanya. Gobineau tidak menyukai bapanya, yang diketepikannya sebagai pegawai tentera yang membosankan dan tidak mampu untuk merangsang pemikiran.[8] Lorient telah diasaskan pada 1675 sebagai pangkalan Syarikat Hindia Timur Perancis kerana Raja Louis XIV mempunyai cita-cita besar untuk menjadikan Perancis kuasa politik dan ekonomi yang dominan di Asia.[13] Oleh kerana cita-cita itu tidak direalisasikan, Gobineau mengembangkan rasa kemuliaan yang pudar apabila dia membesar di sebuah bandar yang telah dibina untuk menjadi hab dominan untuk perdagangan Eropah dengan Asia. Impian ini tidak menjadi kenyataan, kerana India menjadi sebahagian daripada British dan bukan empayar Perancis.[13] Sebagai seorang lelaki muda, Gobineau terpesona dengan Timur, kerana Timur Tengah dikenali di Eropah pada abad ke-19.[14] Semasa belajar di Collège de Bironne di Switzerland, seorang rakan pelajar teringat: "Semua aspirasinya adalah ke arah Timur. Dia hanya bermimpi tentang masjid dan menara; dia menyebut dirinya seorang Muslim, bersedia untuk menunaikan haji ke Mekah".[14] Gobineau menyukai cerita Oriental oleh penterjemah Perancis Antoine Galland, sering mengatakan dia mahu menjadi seorang Orientalis. Dia membaca cerita Arab, Turki dan Parsi dalam terjemahan, menjadi apa yang dipanggil oleh Perancis sebagai "un orientaliste de pacotille" ("orientalis sampah").[15] Pada tahun 1835, Gobineau gagal dalam peperiksaan kemasukan ke sekolah tentera St. Cyr.[13] Pada September 1835, Gobineau berlepas ke Paris dengan lima puluh franc dalam poketnya yang bertujuan untuk menjadi seorang penulis.[13] Dia berpindah bersama bapa saudaranya, Thibaut-Joseph de Gobineau, seorang Legitimis dengan kebencian "tanpa had" terhadap Louis-Philippe.[16] Mencerminkan kecenderungannya terhadap elitisme, Gobineau mengasaskan sebuah masyarakat intelektual Legitimis yang dipanggil Les Scelti ("umat pilihan"), yang termasuk dirinya, pelukis Guermann John (Jerman von Bohn) dan penulis Maxime du Camp.[17] ===Tulisan awal=== Pada tahun-tahun akhir Monarki Julai, Gobineau membuat tulisan hidup fiksyen bersiri (romans-feuilletons) dan menyumbang kepada terbitan berkala reaksioner.[18] Beliau menulis untuk Union Catholique, La Quotidienne, L'Unité, dan Revue de Paris.[4] Pada satu ketika pada awal 1840-an, Gobineau sedang menulis artikel setiap hari untuk La Quotidienne menyokong dirinya.[4] Sebagai seorang penulis dan wartawan, dia bergelut dari segi kewangan dan selamanya mencari penaung kaya yang sanggup menyokongnya.[18] Sebagai pekerja sambilan di Pejabat Pos dan penulis sepenuh masa, Gobineau sangat miskin.[17] Latar belakang keluarganya menjadikannya penyokong House of Bourbon, tetapi sifat gerakan Legitimis yang dikuasai oleh pemimpin yang berpuak-puak dan tidak cekap menyebabkan Gobineau berputus asa, menyebabkan dia menulis: "Kami tersesat dan lebih baik menyerah diri kepada hakikat".[19] Dalam sepucuk surat kepada bapanya, Gobineau mengadu tentang "kelonggaran, kelemahan, kebodohan dan—dalam satu perkataan—kebodohan murni pihak yang saya sayangi".[4] Pada masa yang sama, beliau menganggap masyarakat Perancis di bawah House of Orléans sebagai korup dan mementingkan diri sendiri, dikuasai oleh "feudalisme wang yang menindas" berbanding dengan feudalisme "kebajikan, keberanian, kebajikan dan kecerdasan" yang dipegang oleh bangsawan rejim kuno.[11] Gobineau menulis tentang Julai Monarki Perancis: "Wang telah menjadi prinsip kuasa dan kehormatan. Wang menguasai perniagaan; wang mengawal penduduk; wang mentadbir; wang menyelamatkan hati nurani; wang adalah kriteria untuk menilai penghargaan yang sepatutnya kepada lelaki".[20] Dalam "zaman biasa-biasa negara" ini, seperti yang digambarkan oleh Gobineau, dengan masyarakat menuju ke arah yang tidak dipersetujuinya, pemimpin-pemimpin tujuan yang dia komited dengan pengakuannya sendiri bodoh dan tidak cekap, dan bakal bangsawan yang berjuang untuk memenuhi keperluan hidup dengan menulis kewartawanan dan novel hack, dia menjadi semakin pesimis tentang masa depan.[20] Gobineau menulis dalam surat kepada bapanya: "Betapa saya berputus asa dengan masyarakat yang tidak lagi apa-apa, kecuali dalam roh, dan yang tidak mempunyai hati lagi".[17] Dia mengadu Ahli Legitimis menghabiskan masa mereka untuk bertelagah antara satu sama lain manakala Gereja Katolik "sedang menyebelahi revolusi".[17] Gobineau menulis: Negara miskin kita terletak dalam keruntuhan Rom. Di mana tidak ada lagi bangsawan yang layak untuk dirinya sendiri, sebuah negara mati. Bangsawan kita adalah bodoh dan pengecut yang sombong. Saya tidak lagi mempercayai apa-apa dan tidak mempunyai sebarang pandangan. Dari Louis-Philippe kita akan meneruskan ke pemangkas pertama yang akan membawa kita, tetapi hanya untuk menyampaikan kita kepada yang lain. Kerana kita tiada serabut dan tenaga moral. Wang telah membunuh segala-galanya.[17] Gobineau menjalin persahabatan dan mempunyai surat-menyurat yang banyak dengan Alexis de Tocqueville.[21][22][23][24] Tocqueville memuji Gobineau dalam sepucuk surat: "Kamu mempunyai pengetahuan yang luas, banyak kecerdasan, dan akhlak yang terbaik".[25] Beliau kemudiannya memberi Gobineau pelantikan di Quai d'Orsay (kementerian luar Perancis) semasa berkhidmat sebagai menteri luar semasa Republik Kedua Perancis.[26] ===Terobosan dengan artikel Kapodistrias=== Pada tahun 1841, Gobineau mendapat kejayaan besar pertamanya apabila artikel yang diserahkannya kepada Revue des deux Mondes diterbitkan pada 15 April 1841.[18] Rencana Gobineau adalah mengenai negarawan Yunani Count Ioannis Kapodistrias. Pada masa itu, La Revue des Deux Mondes adalah salah satu jurnal paling berprestij di Paris, dan diterbitkan di dalamnya meletakkan Gobineau dalam syarikat yang sama seperti George Sand, Théophile Gautier, Philarète Chasles, Alphonse de Lamartine, Edgar Quinet dan Charles Augustin Sainte-Beuve yang semuanya diterbitkan secara tetap dalam jurnal tersebut.[18] ===Mengenai politik antarabangsa=== Tulisan Gobineau mengenai politik antarabangsa pada umumnya adalah negatif seperti tulisannya tentang Perancis. Beliau menggambarkan Britain sebagai sebuah negara yang didorong sepenuhnya oleh kebencian dan ketamakan dan sejauh mana Empayar British di seluruh dunia sebagai sumber penyesalan.[27] Gobineau sering menyerang Raja Louis-Phillipe kerana dasar luarnya yang pro-British, menulis bahawa dia telah "memalukan" Perancis dengan membenarkan Empayar British menjadi kuasa dominan dunia.[28] Walau bagaimanapun, laporan mengenai keadaan ekonomi Ireland yang lemah adalah sumber kepuasan bagi Gobineau kerana beliau menegaskan: "Ireland yang mendorong England ke jurang revolusi".[27] Menurut Gobineau, kuasa dan keagresifan Imperial Rusia yang semakin meningkat menjadi punca kebimbangan. Beliau menganggap pengunduran bencana dari Kabul oleh British semasa Perang Inggeris-Afghanistan Pertama dengan Afghanistan sebagai tanda Rusia akan menjadi kuasa dominan di Asia, menulis: "England, sebuah negara yang semakin tua, sedang mempertahankan mata pencarian dan kewujudannya. Rusia, sebuah negara yang masih muda, sedang mengikuti laluannya ke arah kuasa yang pasti akan diperolehinya ... The empayar to the greatest people of the Russian ... teguh ke arah matlamat yang memang diketahui tetapi masih belum ditakrifkan sepenuhnya".[29] Gobineau menganggap Rusia sebagai kuasa Asia dan merasakan kejayaan Rusia yang tidak dapat dielakkan adalah kemenangan Asia ke atas Eropah.[29] Dia mempunyai perasaan bercampur-campur tentang negara-negara Jerman, memuji Prusia sebagai masyarakat konservatif yang dikuasai oleh Junkers. Tetapi dia bimbang peningkatan pertumbuhan ekonomi yang digalakkan oleh Zollverein (Kesatuan Kastam Jerman) menjadikan kelas pertengahan Prusia lebih berkuasa.[30] Gobineau mengkritik Empayar Austria, menulis bahawa Wangsa Habsburg memerintah penduduk campuran etnik Jerman, Magyar, Itali, orang Slavik, dll., dan tidak dapat dielakkan masyarakat berbilang etnik seperti itu akan mengalami kemerosotan, manakala Prusia "murni Jerman" telah ditakdirkan untuk menyatukan Jerman.[31] Gobineau juga pesimis tentang Itali, menulis: "Tidak lama selepas condottieri hilang segala-galanya yang hidup dan berkembang bersama mereka pergi juga; kekayaan, keberanian, seni dan kebebasan, tidak ada apa-apa selain tanah yang subur dan langit yang tiada tandingannya".[32] Gobineau mengecam Sepanyol kerana menolak "pihak berkuasa yang tegas dan semula jadi, kuasa yang berakar pada kebebasan negara", meramalkan bahawa tanpa perintah yang dikenakan oleh monarki mutlak, dia ditakdirkan untuk tenggelam dalam keadaan revolusi yang berterusan.[33] Dia mengenepikan Amerika Latin, menulis dengan merujuk kepada perang kemerdekaan: "Kemusnahan pertanian, perdagangan dan kewangan mereka, akibat yang tidak dapat dielakkan daripada kekacauan sivil yang lama, sama sekali tidak kelihatan kepada mereka harga yang terlalu tinggi untuk dibayar untuk apa yang mereka ada dalam pandangan. Namun siapa yang mahu mendakwa bahawa penduduk yang separuh biadab di Castile atau Sungai Plato benar-benar layak mendapat tempat yang tinggi di Sungai Castile atau Algarve. penggubal undang-undang, di tempat-tempat yang mereka telah bertanding melawan tuan mereka dengan keseronokan dan tenaga yang sedemikian".[34] Mengenai Amerika Syarikat, Gobineau menulis: "Satu-satunya kehebatan adalah kekayaan, dan kerana semua orang boleh memperolehnya, pemilikannya adalah bebas daripada mana-mana kualiti yang dikhaskan untuk sifat unggul".[35] Gobineau menulis Amerika Syarikat tidak mempunyai bangsawan, tanpa rasa obligasi bangsawan ("kewajiban bangsawan") seperti yang wujud di Eropah. Orang miskin Amerika menderita lebih teruk daripada orang miskin Eropah, menyebabkan Amerika Syarikat menjadi masyarakat yang ganas, di mana ketamakan dan materialisme adalah satu-satunya nilai yang dikira.[36] Pada umumnya Gobineau memusuhi orang di Amerika, menulis bahawa siapa di Dunia Lama tidak tahu "bahawa Dunia Baru tidak tahu apa-apa tentang raja, putera dan bangsawan?-bahawa di tanah separuh dara itu, dalam masyarakat manusia yang lahir semalam dan hampir tidak disatukan, tiada siapa yang berhak atau kuasa untuk menggelarkan dirinya lebih besar daripada rakyatnya yang paling kecil[35]?" ===Perkahwinan=== [[File:Beauvais (60), MUDO, Ary Scheffer - portrait de la comtesse de Gobineau, 1850.JPG|alt=Departmental Museum of the Oise|thumb| Portrait of Gobineau's wife, Clémence, by [[Ary Scheffer]] (1850)]] Pada tahun 1846, Gobineau berkahwin dengan Clémence Gabrielle Monnerot. Dia telah mendesak untuk perkahwinan tergesa-gesa kerana dia hamil oleh rakan bersama mereka Pierre de Serre yang telah meninggalkannya. Sebagai seorang penganut Katolik, dia tidak mahu melahirkan anak luar nikah.[37] Monnerot telah dilahirkan di Martinique. Seperti ibunya, Gobineau tidak pernah pasti sama ada isterinya, dan oleh itu kedua-dua anak perempuannya mempunyai nenek moyang kulit hitam atau tidak, kerana ia adalah amalan biasa bagi tuan hamba Perancis di Caribbean untuk mengambil perempuan simpanan hamba.[37] Penentangan Gobineau terhadap perhambaan, yang dipegangnya selalu mengakibatkan perpecahan yang berbahaya kepada orang kulit putih, mungkin berpunca daripada kebimbangan peribadinya sendiri bahawa ibunya atau isterinya mungkin mempunyai keturunan Afrika.[37] ==Kerjaya diplomatik awal dan teori tentang bangsa== Artikel utama: Pemikiran sosial Arthur de Gobineau ===Royalis setia=== Novel dan puisi Gobineau pada tahun 1830-an–40-an biasanya berlatarkan Zaman Pertengahan atau Zaman Renaissance dengan wira-wira bangsawan yang dengan kewujudan mereka menjunjung tinggi semua nilai yang dirasakan Gobineau bernilai diraikan seperti penghormatan dan kreativiti terhadap kelas menengah yang korup dan tidak berjiwa.[1] Novelnya pada tahun 1847, Ternove, merupakan kali pertama Gobineau mengaitkan kelas dengan bangsawan, menulis "Monsieur de Marvejols menganggap dirinya, dan semua ahli bangsawan, sebagai bangsawan yang terpisah, mempunyai intipati yang lebih tinggi, dan dia percaya adalah jenayah untuk mencemarkan ini dengan mencampurkan dengan darah plebeian."[2] Novel ini, yang berlatarbelakangkan Seratus Hari tahun 1815, berkaitan dengan akibat buruk apabila seorang bangsawan Octave de Ternove secara tidak bijak berkahwin dengan anak perempuan seorang pengilang kilang.[3] Gobineau berasa ngeri dengan Revolusi 1848 dan berasa jijik dengan apa yang dilihatnya sebagai reaksi terlentang golongan atasan Eropah terhadap cabaran revolusioner. Menulis pada musim bunga tahun 1848 tentang berita dari Jerman, beliau menyatakan: "Keadaan berjalan dengan agak teruk ... Saya tidak bermaksud pemecatan para putera—itu memang wajar. Kepengecutan dan kekurangan kepercayaan politik mereka menjadikan mereka tidak menarik. Tetapi para petani, di sana mereka hampir kejam. Terdapat penjarahan, pembakaran, dan pembunuhan beramai-ramai—dan kita baru sahaja berada di permulaan."[4] Sebagai seorang Legitimis, Gobineau tidak menyukai Dewan Bonaparte dan tidak senang apabila Louis-Napoleon Bonaparte dipilih sebagai presiden republik pada tahun 1848.[5] Walau bagaimanapun, beliau menyokong Bonaparte sebagai orang terbaik untuk memelihara ketenteraman, dan pada tahun 1849, apabila Tocqueville menjadi Menteri Luar Negeri, rakannya Gobineau menjadi ketua kabinetnya.[6] ===Teori perkauman dan bangsawan=== Terkejut dengan Revolusi 1848, Gobineau pertama kali meluahkan teori perkaumannya dalam puisi epiknya pada tahun 1848, Manfredine. Di dalamnya, beliau mendedahkan ketakutannya bahawa revolusi itu akan menjadi permulaan berakhirnya Eropah bangsawan, dengan rakyat biasa yang berasal daripada keturunan yang lebih rendah mengambil alih.[7] Mencerminkan penghinaannya terhadap rakyat biasa, Gobineau berkata bangsawan Perancis seperti dirinya adalah keturunan Frank Jermanik yang menakluki wilayah Gaul Rom pada abad kelima Masihi, manakala rakyat Perancis biasa adalah keturunan orang Celtic dan Mediterranean yang lebih rendah kaumnya. Ini adalah teori lama yang pertama kali dipromosikan dalam sebuah risalah oleh Count Henri de Boulainvilliers. Beliau telah berhujah bahawa Estet Kedua (bangsawan) adalah berdarah "Frankish" dan Estet Ketiga (rakyat biasa) adalah berdarah "Gaulish".[8] Dilahirkan selepas Revolusi Perancis memusnahkan Ancien Régime yang ideal dalam imaginasinya, Gobineau merasakan rasa pesimisme yang mendalam mengenai masa depan.[8] Baginya, Revolusi Perancis, setelah memusnahkan asas perkauman kebesaran Perancis dengan menggulingkan dan dalam banyak kes membunuh golongan bangsawan, merupakan permulaan kepada proses kemerosotan dan kemerosotan yang panjang dan tidak dapat ditolak, yang hanya boleh berakhir dengan keruntuhan sepenuhnya tamadun Eropah.[9] Dia merasakan apa yang telah dimulakan oleh Revolusi Perancis dengan Revolusi Perindustrian sedang selesai; perindustrian dan pembandaran adalah bencana sepenuhnya bagi Eropah.[9] Seperti ramai konservatif romantik Eropah yang lain, Gobineau mengimbas kembali secara nostalgia versi ideal Zaman Pertengahan sebagai masyarakat agraria yang indah yang hidup harmoni dalam susunan sosial yang tegar.[9] Dia membenci Paris moden, sebuah bandar yang digelarnya "takungan sampah gergasi" yang penuh dengan les déracinés ("yang tercabut")—lelaki penjenayah, miskin, dan hanyut tanpa rumah sebenar. Gobineau menganggap mereka sebagai produk dahsyat daripada percanggahan selama berabad-abad yang sedia untuk meletup dalam keganasan revolusioner pada bila-bila masa.[10] Beliau merupakan penentang tegar demokrasi, yang beliau nyatakan hanyalah "mobokrasi"—satu sistem yang membenarkan orang ramai yang bodoh itu membuat kata putus untuk mentadbir negara.[11] ===Masa di Switzerland dan Jerman=== Dari November 1849 hingga Januari 1854, Gobineau ditempatkan di kedutaan Perancis di Bern sebagai Setiausaha Pertama.[12] Semasa di Switzerland, Gobineau menulis sebahagian besar Essai.[12] Beliau ditempatkan di Hanover pada Musim Luruh 1851 sebagai pemangku Kuasa Usaha, dan kagum dengan "kesan bangsawan sebenar" yang beliau katakan beliau lihat di istana Hanoverian.[13] Gobineau amat menyukai Raja George V yang buta yang beliau lihat sebagai seorang "raja-ahli falsafah" dan kepadanya beliau mendedikasikan Essais.[13] Beliau memuji "watak yang luar biasa" lelaki Hanoverian dan juga memuji masyarakat Hanoverian sebagai mempunyai "keutamaan naluri terhadap hierarki" dengan rakyat jelata sentiasa tunduk kepada golongan bangsawan, yang dijelaskannya atas dasar perkauman.[14] Mencerminkan minatnya sepanjang hayat di Timur, Gobineau menyertai Société Asiatique pada tahun 1852 dan mengenali beberapa Orientalis, seperti Julius von Mohl, dengan sangat baik.[15] Pada Januari 1854, Gobineau dihantar sebagai Setiausaha Pertama ke legasi Perancis di Bandar Bebas Frankfurt.[16] Mengenai Konvensyen Persekutuan Konfederasi Jerman yang bersidang di Frankfurt—juga dikenali sebagai "Diet Konfederasi"—Gobineau menulis: "Diet adalah pejabat perniagaan untuk birokrasi Jerman—ia sangat jauh daripada menjadi badan politik yang sebenar".[16][17] Gobineau membenci wakil Prusia di Diet, Putera Otto von Bismarck, kerana kemajuannya terhadap Madame Gobineau.[18] Sebaliknya, wakil Austria, Jeneral Anton von Prokesch-Osten menjadi salah seorang sahabat baik Gobineau.[16] Beliau merupakan seorang askar dan diplomat Austria yang reaksioner yang membenci demokrasi dan menganggap dirinya sebagai seorang ahli sejarah dan orientalis, dan atas semua sebab ini, Gobineau menjalin ikatan dengannya.[18] Dalam tempoh inilah Gobineau mula kurang kerap menulis surat kepada rakan lamanya yang liberal, Tocqueville, dan lebih kerap kepada rakan baharunya yang konservatif, Prokesch-Osten.[18] ===Teori perkauman Gobineau=== Dalam hayatnya sendiri, Gobineau dikenali sebagai seorang novelis, penyair dan kerana penulisan perjalanannya yang menceritakan pengembaraannya di Iran dan Brazil dan bukannya kerana teori perkauman yang kini paling diingati.[19] Walau bagaimanapun, beliau sentiasa menganggap bukunya Essai sur l'inégalité des races humaines (Esei tentang Ketidaksamaan Bangsa Manusia) sebagai karya agungnya dan ingin dikenang sebagai pengarangnya.[19] Seorang reaksioner yang tegas yang mempercayai keunggulan semula jadi golongan bangsawan berbanding rakyat biasa—yang dipandang hina olehnya—Gobineau menerima pakai doktrin perkauman saintifik yang kini telah dihina untuk mewajarkan pemerintahan bangsawan ke atas rakyat biasa yang lebih rendah perkaumannya.[7] ===Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia=== [[File:Arthur de Gobineau, Essai sur l'inégalité des races humaines (original).jpg|thumb|alt=Photograph of the cover of the original edition of ''An Essay on the Inequality of the Human Races''| Cover of the original edition of ''An Essay on the Inequality of the Human Races'']] Dalam Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia, yang diterbitkan pada tahun 1855, Gobineau nampaknya menerima doktrin Kristian yang lazim bahawa semua manusia berkongsi nenek moyang yang sama Adam dan Hawa (monogenisme berbanding poligenisme). Kenyataan seperti "tiada apa yang membuktikan bahawa pada penyuntingan pertama salasilah kaum Adam, kaum berwarna dianggap sebagai sebahagian daripada spesies"; dan, "Kita boleh menyimpulkan bahawa kuasa menghasilkan anak yang subur adalah antara tanda spesies yang berbeza. Memandangkan tiada apa yang mendorong kita untuk mempercayai bahawa kaum manusia berada di luar peraturan ini, tiada jawapan kepada hujah ini"[1] boleh dibaca sebagai wacana yang sengaja mengelirukan, dimasukkan ke dalam esei sebagai jangkaan kritikan agama kontemporari. Gobineau melakar beberapa kaum yang berbeza, mengaitkan setiap satu dengan tahap kesopanan yang berbeza. Tidak menghairankan, beliau meletakkan 'Eropah' dalam peringkat paling maju (atau l'état lumineux). Dalam konteks sejarah, idea dominannya ialah 'kesopanan' dibangunkan dari semasa ke semasa, peringkat pembangunan yang berbeza boleh membayangkan penciptaan kaum yang berasingan, yang paling maju dicipta dahulu, dan yang paling kurang maju dicipta terakhir (poligenesis). Tafsiran yang berbeza mungkin semua kaum dicipta bersama, tetapi kaum 'bukan Eropah' berhenti berkembang (monogenesis). Tambahan pula, Gobineau menjelaskan bahawa beliau menulis tentang kaum, bukan individu: contoh individu kulit hitam atau Asia yang berbakat tidak menyangkal tesisnya tentang kononnya rendah diri kaum kulit hitam dan Asia. Dia menulis: "Saya tidak akan menunggu rakan-rakan kesaksamaan menunjukkan kepada saya petikan-petikan ini dan itu dalam buku-buku yang ditulis oleh mubaligh atau kapten laut, yang mengisytiharkan sebahagian Wolof adalah tukang kayu yang baik, sebahagian Hottentot seorang hamba yang baik, bahawa seorang Kaffir menari dan bermain biola, bahawa sebahagian Bambara tahu aritmetik … Mari kita ketepikan kebudak-budakan ini dan bandingkan bersama bukan manusia, tetapi kumpulan."[2] Gobineau berhujah bahawa bangsa adalah takdir, mengisytiharkan secara retorik: Jadi otak seorang Indian Huron mengandungi dalam bentuk yang belum berkembang intelek yang sama seperti orang Inggeris atau Perancis! Mengapa, dalam perjalanan zaman dia tidak mencipta percetakan atau kuasa wap? Tesis utama Gobineau ialah tamadun Eropah mengalir dari Yunani ke Rom, dan kemudian ke tamadun Jermanik dan kontemporari. Dia berpendapat ini sepadan dengan budaya Indo-Eropah kuno,[3] atau "Arya"—istilah biasa pada masa itu digunakan untuk menandakan orang Indo-Iran prasejarah yang dipuji sebagai nenek moyang 'bangsa Eropah' yang 'paling maju'. Ini termasuk kumpulan yang dikelaskan mengikut bahasa seperti orang Celt, Slav dan Jerman.[4][5] Gobineau kemudiannya menggunakan dan menyimpan istilah Aryan hanya untuk "bangsa Jermanik", dan menggambarkan Aryan sebagai la race germanique.[6] Dengan berbuat demikian, beliau mengemukakan teori perkauman di mana Aryan—iaitu orang Jermanik—adalah semua yang positif.[7] Reaksi terhadap esei Gobineau Essai kebanyakannya mendapat ulasan negatif daripada pengkritik Perancis, yang digunakan oleh Gobineau sebagai bukti kebenaran teori perkaumannya, menulis "orang Perancis, yang sentiasa bersedia untuk membakar apa sahaja—secara material—dan yang tidak menghormati apa-apa, sama ada dalam agama atau politik, sentiasa menjadi pengecut terhebat di dunia dalam hal sains".[8] Walau bagaimanapun, peristiwa seperti pengembangan pengaruh Eropah dan Amerika di luar negara dan penyatuan Jerman menyebabkan Gobineau mengubah pendapatnya untuk mempercayai bahawa "bangsa kulit putih" boleh diselamatkan. Ahli sejarah Amerika kelahiran Jerman, George Mosse, berhujah bahawa Gobineau memproyeksikan ketakutan dan kebenciannya terhadap kelas menengah dan pekerja Perancis kepada orang Asia dan Kulit Hitam.[9] Merumuskan hujah Mosse, Davies berhujah bahawa: "Golongan oriental Essai yang mementingkan diri sendiri dan materialistik sebenarnya adalah potret anti-kapitalis tentang kelas menengah Perancis yang tamak wang" manakala "golongan negro yang sensual, tidak bijak dan ganas" yang digambarkan oleh Gobineau dalam Essai adalah karikatur aristokrat tentang golongan miskin Perancis.[10] Dalam tulisannya tentang petani Perancis, Gobineau secara tipikal menegaskan dalam pelbagai anekdot, yang katanya berdasarkan pengalaman peribadi, bahawa petani Perancis adalah orang yang kasar dan tidak mampu belajar, malah tidak mampu berfikir di luar tahap pemikiran yang paling asas. Seperti yang ditulis oleh pengkritik Amerika Michelle Wright, "petani mungkin mendiami tanah itu, tetapi mereka pastinya bukan sebahagian daripadanya".[11] Wright selanjutnya menyatakan persamaan yang sangat ketara antara gambaran Gobineau tentang petani Perancis dan pandangannya tentang orang kulit hitam.[12] ===Waktu di Parsi=== Pada tahun 1855, Gobineau meninggalkan Paris untuk menjadi setiausaha pertama di kedutaan Perancis di Tehran, Parsi (Iran moden). Beliau dinaikkan pangkat sebagai chargé d'affaires pada tahun berikutnya.[13] Sejarah Parsi dan Greece telah memainkan peranan penting dalam Essai dan Gobineau ingin melihat kedua-dua tempat itu sendiri.[14] Misinya adalah untuk menjauhkan Parsi daripada pengaruh Rusia, tetapi beliau secara sinis menulis: "Jika Parsi ... bersatu dengan kuasa barat, mereka akan berarak melawan Rusia pada waktu pagi, dikalahkan oleh mereka pada waktu tengah hari dan menjadi sekutu mereka pada waktu petang".[14] Masa Gobineau tidak terjejas oleh tugas diplomatiknya, dan beliau meluangkan masa mempelajari teks kuneiform kuno dan mempelajari bahasa Parsi. Beliau bertutur dalam "bahasa Parsi dapur" yang membolehkannya bercakap dengan orang Parsi. (Dia tidak pernah fasih berbahasa Parsi seperti yang dikatakannya.)[13] Walaupun mempunyai sedikit rasa sayang terhadap orang Parsi, Gobineau terkejut kerana mereka tidak mempunyai prasangka perkaumannya dan sanggup menerima orang kulit hitam sebagai setaraf. Dia mengkritik masyarakat Parsi kerana terlalu "demokratik". Gobineau melihat Parsi sebagai tanah tanpa masa depan yang ditakdirkan untuk ditakluki oleh Barat lambat laun. Baginya ini adalah tragedi bagi Barat. Dia percaya lelaki Barat akan mudah tergoda oleh wanita Parsi yang cantik yang menyebabkan lebih banyak percabulan untuk "merosakkan" Barat.[13] Walau bagaimanapun, dia terobsesi dengan Parsi kuno, melihat di Parsi Achaemenid sebuah tamadun Arya yang hebat dan gemilang, yang kini telah tiada. Ini menyibukkannya sepanjang hayatnya.[15] Gobineau suka melawat runtuhan zaman Achaemenid kerana fikirannya pada asasnya melihat ke belakang, lebih suka merenungkan kegemilangan masa lalu daripada apa yang dilihatnya sebagai masa kini yang suram dan masa depan yang lebih suram.[15] Masa beliau di Parsi telah mengilhami dua buah buku: Mémoire sur l'état social de la Perse actuelle (1858) ("Memoire tentang Keadaan Sosial Parsi Masa Kini") dan Trois ans en Asie (1859) ("Tiga Tahun di Asia").[15] Gobineau kurang memuji Parsi moden. Beliau menulis kepada Prokesch-Osten bahawa tiada "bangsa Parsi" kerana Parsi moden adalah "bangsa yang bercampur dengan Tuhan yang tahu!". Walau bagaimanapun, beliau menyukai Parsi purba sebagai tamadun Arya yang hebat, dengan menyatakan bahawa Iran bermaksud "tanah Arya" dalam bahasa Parsi.[16] Gobineau kurang Eurosentrik daripada yang dijangkakan dalam tulisannya tentang Parsi, mempercayai asal usul tamadun Eropah boleh dikesan ke Parsi. Beliau mengkritik sarjana barat kerana "kesombongan kolektif" mereka kerana tidak dapat mengakui hutang "besar" Barat kepada Parsi.[16] ===Josiah C. Nott dan Henry Hotze=== [[File:Josiah Clarke Nott.jpg|thumb|226x226px|alt=Sepia photograph of Josiah C. Nott looking to his left | Josiah C. Nott]] [[File:Henry Hotze.jpg|thumb|226x226px|alt=Photograph of Henry Hotzel looking at the casmera | Henry Hotze]] Pada tahun 1856, dua "saintis kaum" Amerika, Josiah C. Nott dan Henry Hotze, kedua-duanya penyokong supremasi kulit putih yang tegar, menterjemahkan Essai sur l'inégalité des races humaines ke dalam bahasa Inggeris. Juara perhambaan, mereka mendapati dalam tulisan anti-kulit hitam Gobineau justifikasi yang mudah untuk "institusi aneh".[17] Nott dan Hotze mendapati banyak perkara yang boleh dipersetujui dalam Essai seperti: "Orang Negro adalah yang paling rendah hati dan ketinggalan di bahagian bawah skala. Watak haiwan yang tertera pada dahinya menandakan takdirnya sejak saat pembuahannya".[17] Gobineau sangat terganggu, Nott dan Hotze memendekkan jilid pertama Essai daripada 1,600 halaman dalam bahasa Perancis asal kepada 400 dalam bahasa Inggeris.[18] Sekurang-kurangnya sebahagian daripada sebabnya adalah kerana gambaran Gobineau yang bermusuhan tentang rakyat Amerika. Mengenai orang kulit putih Amerika, Gobineau mengisytiharkan: Mereka adalah campuran yang sangat bercampur-campur daripada kaum yang paling merosot di Eropah zaman dahulu. Mereka adalah kawanan manusia dari semua peringkat umur: Ireland, Jerman kacukan dan Perancis dan Itali yang lebih diragui. Campuran semua jenis etnik yang merosot ini pasti akan melahirkan kekacauan etnik selanjutnya. Kekacauan ini bukanlah sesuatu yang tidak dijangka atau baharu: ia tidak akan menghasilkan campuran etnik selanjutnya yang belum pernah berlaku, atau tidak dapat direalisasikan di benua kita sendiri. Sama sekali tidak ada yang produktif akan terhasil daripadanya, dan walaupun gabungan etnik yang terhasil daripada penyatuan yang tidak terhingga antara Jerman, Ireland, Itali, Perancis dan Anglo-Saxon menyertai kita di selatan dengan unsur-unsur kaum yang terdiri daripada intipati India, Negro, Sepanyol dan Portugis, agak sukar dibayangkan bahawa apa-apa sahaja boleh terhasil daripada kekeliruan yang mengerikan itu, kecuali penjajaran yang tidak koheren antara jenis orang yang paling merosot.[19] Petikan yang sangat kritikal seperti ini telah dikeluarkan daripada The Moral and Intellectual Diversity of Races, sebagaimana tajuk Essai dalam bahasa Inggeris. Nott dan Hotze hanya mengekalkan bahagian-bahagian yang berkaitan dengan dakwaan rendah diri yang wujud dalam kalangan orang kulit hitam.[20] Begitu juga, mereka menggunakan Gobineau sebagai cara untuk cuba membuktikan bahawa Amerika kulit putih berada dalam bahaya maut walaupun hakikatnya kebanyakan orang kulit hitam Amerika adalah hamba pada tahun 1856. Kedua-dua "saintis kaum" itu berhujah berdasarkan Essai bahawa orang kulit hitam pada dasarnya adalah sejenis haiwan ganas, bukannya manusia, dan akan sentiasa menimbulkan bahaya kepada orang kulit putih.[21] Petikan Essai di mana Gobineau mengisytiharkan bahawa, walaupun mempunyai kecerdasan yang rendah, orang kulit hitam mempunyai bakat seni tertentu dan bahawa beberapa ketua puak Afrika yang "luar biasa" mungkin mempunyai IQ yang lebih tinggi daripada orang kulit putih yang paling bodoh tidak dimasukkan dalam edisi Amerika. Nott dan Hotze tidak mahukan apa-apa yang mungkin memberikan kualiti manusia yang mengagumkan kepada orang kulit hitam.[22] Selain itu, mereka berhujah bahawa bangsa dan kaum adalah sama, dan menjadi orang Amerika adalah menjadi orang kulit putih.[23] Oleh itu, penterjemah Amerika berhujah dalam pengenalan mereka bahawa sama seperti pelbagai negara Eropah yang terkoyak akibat konflik kewarganegaraan yang disebabkan oleh "kaum" yang berbeza yang hidup bersama, begitu juga menamatkan perhambaan dan memberikan kewarganegaraan Amerika kepada orang kulit hitam akan menyebabkan konflik yang sama, tetapi hanya pada skala yang lebih luas di Amerika Syarikat.[24] ===Masa di Newfoundland=== Pada tahun 1859, pertikaian Anglo-Perancis mengenai hak penangkapan ikan Perancis di Pantai Perancis Newfoundland menyebabkan suruhanjaya Anglo-Perancis dihantar ke Newfoundland untuk mencari penyelesaian kepada pertikaian tersebut. Gobineau adalah salah seorang daripada dua pesuruhjaya Perancis yang dihantar ke Newfoundland, satu pengalaman yang kemudiannya direkodkannya dalam bukunya pada tahun 1861 Voyage à Terre-Neuve ("Pelayaran ke Newfoundland"). Pada tahun 1858, Menteri Luar Negeri Count Alexandre Colonna-Walewski telah cuba menghantar Gobineau ke kedutaan Perancis di Beijing. Beliau membantah bahawa sebagai "orang Eropah yang bertamadun" beliau tidak mahu pergi ke negara Asia seperti China.[25] Sebagai hukuman, Walewski menghantar Gobineau ke Newfoundland, memberitahunya bahawa dia akan dipecat dari Quai d'Orsay jika dia menolak tugasan Newfoundland.[26] Gobineau membenci Newfoundland, menulis kepada seorang rakan di Paris pada 26 Julai 1859: "Ini adalah negara yang teruk. Ia sangat sejuk, terdapat kabus yang hampir berterusan, dan seseorang belayar di antara kepingan ais terapung yang sangat besar."[27] Semasa di St. John's, sebuah bandar yang sebahagian besarnya didiami oleh pendatang Ireland, Gobineau menggunakan hampir setiap klise anti-Ireland dalam laporannya ke Paris. Dia menyatakan orang Ireland St. John's sangat miskin, tidak berdisiplin, licik, degil, tidak jujur, bising, ganas, dan biasanya mabuk.[28] Dia menggambarkan beberapa penempatan nelayan terpencil yang dikunjunginya dalam istilah Utopia, memuji mereka sebagai contoh bagaimana beberapa orang yang tahan lasak dan lasak boleh mencari nafkah dalam keadaan yang sangat tidak ramah.[29] Pujian Gobineau terhadap nelayan Newfoundland mencerminkan pandangannya bahawa mereka yang memisahkan diri daripada masyarakat lebih baik memelihara kesucian kaum mereka.[30] Walaupun beliau menghina orang biasa, beliau menggelarkan nelayan Newfoundland yang beliau temui sebagai "orang terbaik yang pernah saya lihat di dunia".[31] Gobineau memerhatikan bahawa di penempatan pesisir pantai yang terpencil ini, tiada anggota polis kerana tiada jenayah, dan seterusnya menulis: Saya tidak menyesal kerana pernah melihat sekali dalam hidup saya sejenis Utopia. [...] Iklim yang ganas dan penuh kebencian, kawasan desa yang melarang, pilihan antara kemiskinan dan kerja keras yang berbahaya, tiada hiburan, tiada keseronokan, tiada wang, kekayaan dan cita-cita sama mustahilnya—dan masih, walaupun begitu, pandangan yang ceria, sejenis kesejahteraan domestik yang paling primitif. [...] Tetapi inilah yang berjaya membolehkan manusia menggunakan kebebasan sepenuhnya dan bertoleransi antara satu sama lain.[31] ==Kerjaya Menteri== ===Menteri Parsi=== Pada tahun 1861, Gobineau kembali ke Tehran sebagai menteri Perancis[1] dan menjalani gaya hidup sederhana dan asketik. Dia menjadi taksub dengan Parsi kuno. Ini tidak lama kemudian menjadi tidak terkawal apabila dia cuba membuktikan Parsi kuno diasaskan oleh Aryan yang sangat dikaguminya, menyebabkan dia terlibat dalam apa yang Irwin sebut sebagai teori "gila" tentang sejarah Parsi.[1] Pada tahun 1865, Gobineau menerbitkan Les religions et les philosophies dans l'Asie centrale ("Agama dan Falsafah di Asia Tengah"), sebuah catatan tentang perjalanannya di Parsi dan pertemuan dengan pelbagai mazhab Islam esoterik yang dia temui diamalkan di kawasan luar bandar Parsi.[2] Kerangka mistiknya mendorongnya untuk merasakan di Parsi apa yang dia panggil "un certain plaisir" ("satu keseronokan tertentu") kerana di tempat lain di dunia dia merasakan kegembiraan yang sama seperti yang dirasainya ketika melihat runtuhan Parsi.[1] Gobineau mempunyai pandangan yang rendah terhadap Islam, sebuah agama yang dicipta oleh Muhammad Arab. Dia menganggapnya sebagai sebahagian daripada "bangsa Semitik", tidak seperti orang Parsi yang bahasa Indo-Eropahnya menyebabkannya melihat mereka sebagai Arya.[2] Gobineau percaya bahawa Islam Syiah adalah sebahagian daripada "pemberontakan" oleh orang Parsi Arya terhadap orang Arab Semitik, melihat hubungan rapat antara Islam Syiah dan nasionalisme Parsi.[2] Berdasarkan pengalamannya sendiri, Gobineau percaya bahawa orang Parsi tidak benar-benar mempercayai Islam, dengan kepercayaan kepada Nabi menjadi penutup masyarakat yang masih mengekalkan banyak ciri pra-Islam.[2] Gobineau juga menggambarkan penganiayaan kejam terhadap pengikut Bábisme dan agama baharu Kepercayaan Bahá'í oleh negara Parsi, yang bertekad untuk menegakkan Islam Syiah sebagai agama negara.[2] Gobineau meluluskan penganiayaan terhadap Babi. Dia menulis bahawa mereka adalah "komunis sejati" dan "penyokong sosialisme yang sejati dan tulen", sama berbahayanya dengan sosialis Perancis. Dia bersetuju bahawa Takhta Merak adalah betul untuk menghapuskan Bábisme.[3] Gobineau merupakan antara orang Barat pertama yang mengkaji mazhab-mazhab esoterik Parsi. Walaupun karyanya bersifat idiosinkratik, beliau mencetuskan minat ilmiah dalam aspek Parsi yang telah diabaikan oleh orang Barat sehingga itu.[4] Kritikan terhadap karya Parsi Gobineau Hanya dengan pengajiannya di Parsi kuno, Gobineau dikecam oleh para sarjana.[4] Beliau menerbitkan dua buah buku tentang Parsi kuno, Lectures des textes cunéiformes (1858) ("Bacaan Teks Paku") dan Traité des écritures cunéiformes (1864) ("Treatise of Cuneiform Fragments").[4] Irwin menulis: "Risalah pertama adalah salah faham, namun masih berada di sisi kewarasan ini; karya kedua yang lebih lewat dan lebih panjang menunjukkan banyak tanda-tanda jenis kegilaan yang mungkin menjangkiti mereka yang terlalu berminat dalam kajian okultisme."[4] Salah satu masalah utama dengan pendekatan Gobineau dalam menterjemahkan teks-teks kuneiform Parsi kuno ialah beliau gagal memahami perubahan linguistik dan bahasa Parsi Lama bukanlah bahasa yang sama dengan bahasa Parsi moden.[5] Buku-bukunya mendapat sambutan yang tidak menyenangkan daripada para sarjana yang berpendapat bahawa Gobineau tidak memahami teks-teks yang ingin diterjemahkannya.[5] Artikel Gobineau yang cuba menyangkal pengkritiknya dalam Journal asiatique tidak diterbitkan, kerana editor menganggap artikelnya "tidak boleh diterbitkan" kerana ia penuh dengan dakwaan "tidak masuk akal" dan penderaan yang keterlaluan terhadap pengkritiknya.[5] Semasa kunjungan keduanya ke Parsi, Gobineau menghabiskan banyak masa bekerja sebagai ahli arkeologi amatur dan mengumpul bahan untuk apa yang kemudiannya menjadi Traité des écritures cunéiformes, sebuah buku yang digelar Irwin sebagai "monumen untuk kegilaan terpelajar".[5] Gobineau sentiasa berbangga dengannya, melihat buku itu sebagai magnum opus yang menyaingi Essai.[5] Gobineau sering mengembara dari Tehran ke Empayar Uthmaniyyah untuk melawat runtuhan Dur-Sharrukin di Khorsabad, berhampiran Mosul di tempat yang kini dikenali sebagai utara Iraq.[5] Runtuhan Khorsabad adalah Assyria, yang dibina oleh Raja Sargon II pada tahun 717 SM, tetapi Gobineau percaya runtuhan itu sebenarnya adalah Parsi dan dibina oleh Darius Agung kira-kira dua ratus tahun kemudian.[6] Potret lukisan Paul Émile Botta yang sedang memandang artis itu. Ahli arkeologi Perancis Paul-Émile Botta (gambar) menganggap karya Parsi Gobineau sebagai karut. Ahli arkeologi Perancis, Paul-Émile Botta, menerbitkan ulasan pedas terhadap Traité des écritures cunéiformes dalam Journal asiatique. Beliau menulis teks-teks cuneiform di Dur-Sharrukin berbahasa Akkadia, bahawa Gobineau tidak tahu apa yang diperkatakannya, dan satu-satunya sebab beliau menulis ulasan itu adalah untuk membuktikan bahawa beliau telah membuang masanya membaca buku itu.[7] Ketika Gobineau bertegas menekankan tesisnya, Orientalis terkemuka di Perancis, Julius von Mohl dari Société Asiatique, terpaksa campur tangan dalam pertikaian itu untuk berhujah bahawa teori-teori Gobineau kekurangan "ketelitian saintifik" sementara beliau mengagumi "kesenian" tesis Gobineau.[8] Meneruskan minatnya terhadap negara Parsi, Gobineau menerbitkan Histoire des Perses ("Sejarah Orang Parsi") pada tahun 1869.[8] Di dalamnya, beliau tidak cuba membezakan antara sejarah Parsi dan legenda yang menganggap Shahnameh dan Kush Nama (puisi abad ke-12 yang mempersembahkan kisah legenda dua maharaja Cina) sebagai catatan sejarah purba Parsi yang faktual dan boleh dipercayai.[8] Oleh itu, Gobineau memulakan sejarahnya dengan mempersembahkan orang Parsi sebagai orang Arya yang tiba di Parsi dari Asia Tengah dan menakluki bangsa gergasi yang dikenali oleh mereka sebagai Diw.[8] Gobineau juga menambah teori perkaumannya sendiri kepada Histoire des Perses, menjelaskan bagaimana Cyrus Agung telah merancang penghijrahan orang Arya ke Eropah yang menjadikannya bertanggungjawab atas "keagungan" Eropah zaman pertengahan.[9] Bagi Gobineau, Cyrus Agung merupakan pemimpin terhebat dalam sejarah, menulis: "Apa pun diri kita, sebagai orang Perancis, Inggeris, Jerman, Eropah pada abad kesembilan belas, kita berhutang budi kepada Cyrus", dan seterusnya menggelar Cyrus sebagai "orang terhebat antara orang-orang hebat dalam seluruh sejarah manusia".[10] ===Menteri ke Greece=== Arthur de Gobineau c.(1865) Pada tahun 1864, Gobineau menjadi menteri Perancis ke Greece.[11] Semasa berada di Athens, yang bersama Tehran merupakan satu-satunya bandar yang beliau sukai, beliau menghabiskan masanya menulis puisi dan belajar tentang arca apabila tidak mengembara bersama Ernest Renan di kawasan luar bandar Yunani untuk mencari runtuhan.[11] Gobineau menggoda dua beradik perempuan di Athens, Zoé dan Marika Dragoumis, yang menjadi perempuan simpanannya; Zoé kekal sebagai wartawan sepanjang hayat.[12] Pada tahun 1832, walaupun secara nominalnya merdeka, Greece telah menjadi sebuah negara protektorat bersama Anglo-Perancis-Rusia. Oleh itu, menteri British, Perancis dan Rusia di Athens mempunyai kuasa teori untuk membatalkan sebarang keputusan kabinet Yunani. Gobineau berulang kali menasihatkan agar Perancis tidak menggunakan kuasa ini, menulis bahawa Greece adalah "bukti yang menyedihkan dan nyata tentang ketidakcekapan dan keangkuhan Eropah". Dia menyerang percubaan British untuk membawa demokrasi ala Westminster ke Greece sebagai membawa "keruntuhan sepenuhnya tanah yang biadab" sambil menuduh Perancis bersalah memperkenalkan orang Yunani kepada "Voltairianisme yang paling tidak cekap".[13] Walau bagaimanapun, pada tahun-tahun terakhirnya, ekonomi Yunani mula berkembang pesat; disebabkan oleh ini, Gobineau "begitu kagum dengan pembangunan ekonomi dan sosial Yunani sehingga dia tanpa sedar mengakui manfaat era moden".[14] Selepas itu, dia menunjukkan simpati terhadap masyarakat Yunani kontemporari yang membina sebuah negara moden.[15] Mengenai "Persoalan Timur", Gobineau pada mulanya menyokong ekspansionisme Yunani; dia merupakan penyokong Ioannis Kolettis dan Idea Megalinya.[16] Walau bagaimanapun, kemudian, dia menasihatkan agar tidak menyokong Perancis untuk aspirasi Yunani yang tidak berperikemanusiaan, menulis bahawa orang Yunani tidak dapat menggantikan Empayar Uthmaniyyah, dan jika Empayar Uthmaniyyah digantikan dengan Yunani yang lebih besar, hanya Rusia yang akan mendapat manfaat.[17] Dia tidak lagi percaya bahawa "empayar Yunani" yang dihidupkan semula dapat menggagalkan imperialisme Rusia. Beliau percaya bahawa Empayar Uthmaniyyah lebih sesuai untuk berbuat demikian pada masa itu.[16] Gobineau menasihati Paris: "Orang Yunani tidak akan mengawal Timur, begitu juga orang Armenia mahupun Slav mahupun mana-mana penduduk Kristian, dan, pada masa yang sama, jika orang lain datang—walaupun Rusia, yang paling timur antara mereka semua—mereka hanya boleh tunduk kepada pengaruh berbahaya daripada situasi anarki ini. [...] Bagi saya [...] tiada Persoalan Timur dan jika saya mempunyai penghormatan untuk menjadi kerajaan yang hebat, saya tidak akan lagi mempedulikan perkembangan di kawasan ini."[12] Pada musim bunga tahun 1866, orang Yunani Kristian memberontak terhadap Empayar Uthmaniyyah di pulau Crete. Tiga utusan tiba di Athens untuk meminta sokongan Perancis daripada Gobineau untuk pemberontakan itu, dengan mengatakan bahawa Perancis adalah juara keadilan dan hak "negara kecil".[16] Memandangkan Perancis terlibat secara aktif dalam perang di Mexico, Gobineau, yang berucap bagi pihak Napoleon III, memaklumkan kepada orang Crete supaya tidak mengharapkan sokongan daripada Perancis—mereka bersendirian dalam menentang Empayar Uthmaniyyah.[16] Dia menggelarkan pemberontakan itu sebagai "monumen paling sempurna untuk pembohongan, kenakalan dan keangkuhan yang telah dilihat dalam tempoh tiga puluh tahun".[18] Dia tidak bersimpati dengan keinginan Yunani untuk membebaskan rakan senegara mereka yang hidup di bawah pemerintahan Uthmaniyyah; ketika menulis kepada rakannya Anton von Prokesch-Osten, dia menyatakan: "Ia adalah satu pergaduhan menentang yang lain".[17] Walau bagaimanapun, pada usia tuanya, dia kembali ke pendirian asalnya, menyokong idea-idea irredentist Yunani.[14] ===Panggilan Balik ke Perancis akibat pemberontakan Kriti=== Semasa pemberontakan Kriti, seorang ahli akademik Perancis muda Gustave Flourens, yang terkenal dengan semangatnya yang berapi-api terhadap perjuangan liberal, telah menyertai pemberontakan Cretan dan telah pergi ke Athens untuk cuba memujuk kerajaan Yunani untuk menyokongnya.[19] Gobineau secara tidak bijak telah menunjukkan kiriman diplomatik Flourens dari Paris yang menunjukkan kedua-dua kerajaan Perancis dan Yunani tidak sanggup menyinggung perasaan Uthmaniyyah dengan menyokong pemberontakan Cretan, yang kemudiannya dibocorkan oleh Flourens kepada pihak akhbar.[13] Gobineau menerima arahan daripada Napoleon III untuk membungkam Flourens.[13] Pada 28 Mei 1868, ketika Flourens sedang menuju ke pertemuan dengan Raja George I, baginda telah dipintas oleh Gobineau yang kemudiannya menangkapnya oleh pengawal legasi, dirantai dan dimuatkan ke dalam kapal Perancis pertama yang menuju ke Marseille.[19] L'affaire Flourens menjadi isu yang terkenal di Perancis dengan novelis Victor Hugo mengutuk Gobineau dalam sebuah artikel pendapat di Le Tribute pada 19 Julai 1868 kerana cara khianatnya melayan seorang rakan Perancis yang berjuang untuk kebebasan Yunani.[19] Dengan pendapat umum Perancis yang secara meluas mengutuk menteri di Athens, Gobineau dipanggil semula ke Paris dalam keadaan memalukan.[19] ===Pandangan terhadap Orang Yunani=== Pandangannya terhadap orang Yunani moden adalah paradoks dan samar-samar;[14][20] beliau menyatakan ideanya agak samar-samar dan keliru, hanya mendasarkannya pada maklumat umum.[21] Beliau menulis bahawa orang Yunani secara amnya telah kehilangan banyak "darah Arya" yang bertanggungjawab untuk "kemuliaan Yunani" disebabkan oleh percampuran kaum.[22] Walau bagaimanapun, beliau tidak menafikan kewujudan nukleus Yunani kuno dalam diri orang Yunani moden.[20][23] Sebaliknya, beliau percaya bahawa bangsa Yunani telah "menyerap" semua penceroboh asing.[24] Hasilnya adalah gabungan yang kuat, kerana orang Yunani telah menggabungkan sifat-sifat terbaik orang yang mereka temui. Beliau menyimpulkan bahawa orang Yunani menunjukkan semua kualiti yang diperlukan untuk memperoleh penghargaan "kewarganegaraan".[23] Gobineau sememangnya mengagumi orang Yunani moden, menganggap mereka sebagai "pendidik" orang Balkan;[25] beliau melihat orang Yunani sebagai lebih bijak, terlatih, dan rajin daripada orang Balkan dan beliau berpendapat bahawa Yunani ditakdirkan untuk memainkan peranan bertamadun di seluruh wilayah Danube. Di luar politik, beliau juga menganggap orang Yunani sebagai orang yang sabar, peramah, kreatif, dan ikhlas.[26] ===Penilaian=== Pada tahun 1868, Gobineau menulis bahawa, tanpa Yunani, beliau tidak akan dapat melakukan banyak perkara yang beliau lakukan ("Sans la Grèce, je n'aurais pas fait beaucoup de choses que j'ai faites. La Grèce y est pour beaucoup").[15] Menurut ahli antropologi Ivo T. Budil: Pengalaman Gobineau di Yunani melibatkan kontroversi kekal antara ideologi dan realiti, sementara realiti mengatasi. Di Greece, Gobineau berjaya menerima manifestasi kemodenan, nasionalisme dan pembangunan ekonomi... [Dia] dalam erti kata tertentu "dibebaskan" secara intelektual oleh Greece dan kadangkala terpaksa meninggalkan skema dan stereotaip perkaumannya serta menerima kepelbagaian dan percanggahan kehidupan sebenar.[27] Legasi Gobineau di Greece selepas kematiannya adalah ambivalen.[28] Ahli filologi dan sejarawan Yunani Konstantinos Dimaras [el; fr] menganggapnya seorang philhellene tulen yang kata-kata dan tindakannya disalahertikan.[28] ===Menteri ke Brazil=== Pada tahun 1869, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Brazil.[29] Pada masa itu, Perancis dan Brazil tidak mempunyai hubungan diplomatik di peringkat duta, hanya legasi yang diketuai oleh menteri. Gobineau tidak gembira kerana Quai d'Orsay telah menghantarnya ke Brazil, yang dilihatnya sebagai jawatan yang tidak cukup besar.[29] Gobineau mendarat di Rio de Janeiro semasa Karnival yang penuh sensual, yang membuatnya jijik. Sejak saat itu, beliau membenci Brazil, yang dilihatnya sebagai tempat penyakit yang ketinggalan dari segi budaya dan tidak bersih. Beliau takut menjadi mangsa demam kuning yang kerap memusnahkan penduduk Brazil.[29] Tugas utama Gobineau semasa beliau berada di Brazil dari Mac 1869 hingga April 1870 adalah untuk membantu menjadi perantara bagi penamatan Perang Paraguay dan mendapatkan pampasan selepas tentera Brazil menjarah kedutaan Perancis di Asunción. Beliau berbuat demikian dan sama-sama berjaya dalam merundingkan perjanjian ekstradisi antara Empayar Perancis dan Empayar Brazil. Beliau memberi petunjuk kepada Maharaja Pedro II bahawa pendapat umum Perancis memihak kepada pembebasan hamba Brazil.[30] Memandangkan perhambaan adalah asas ekonomi Brazil, dan Brazil mempunyai populasi hamba terbesar di benua Amerika, Pedro II tidak sanggup menghapuskan perhambaan pada masa ini. Memandangkan kebanyakan rakyat Brazil mempunyai campuran keturunan Portugis, Afrika dan India, Gobineau melihat rakyat Brazil, yang dibencinya, sebagai mengesahkan teorinya tentang bahaya percabulan.[29] Dia menulis kepada Paris bahawa penduduk Brazil adalah "populasi yang bercampur-campur sepenuhnya, darah dan semangatnya rosak, sangat hodoh ... Tiada seorang pun penduduk Brazil yang mempunyai darah tulen kerana corak perkahwinan antara orang kulit putih, India dan Negro begitu meluas sehingga nuansa warna kulit tidak terhingga, menyebabkan kemerosotan di kalangan golongan bawahan dan juga golongan atasan".[29] Dia menyatakan bahawa penduduk Brazil "bukanlah pekerja keras, aktif mahupun subur".[29] Berdasarkan semua ini, Gobineau mencapai kesimpulan bahawa semua kehidupan manusia akan terhenti di Brazil dalam tempoh 200 tahun akan datang atas dasar "kemerosotan genetik".[29] Gobineau tidak popular di Brazil. Surat-suratnya ke Paris menunjukkan penghinaannya sepenuhnya terhadap semua orang di Brazil, tanpa mengira kewarganegaraan mereka (kecuali Maharaja Pedro II), dengan kata-katanya yang paling kesat dikhaskan untuk penduduk Brazil.[29] Dia menulis tentang Brazil: "Semua orang di sini hodoh, sangat hodoh, seperti beruk".[31] Satu-satunya rakannya semasa di Rio ialah Maharaja Pedro II, yang dipuji oleh Gobineau sebagai seorang pemimpin yang bijaksana dan hebat, dengan menyatakan mata biru dan rambut perangnya sebagai bukti bahawa Pedro adalah seorang Aryan.[29] Hakikat bahawa Pedro berasal dari Keluarga Braganza, Gobineau yakin bahawa dia tidak mempunyai darah Afrika atau India. Gobineau menulis: "Kecuali Maharaja, tiada seorang pun di padang pasir yang penuh dengan pencuri ini" yang layak mendapat persahabatannya.[32] Sikap Gobineau yang menghina rakyat Brazil menyebabkan dia menghabiskan banyak masanya untuk bertelagah dengan golongan elit Brazil. Pada tahun 1870 dia terlibat dalam pergaduhan jalanan berdarah dengan menantu seorang senator Brazil yang tidak menghargai negaranya dijatuhkan.[32] Akibat pergaduhan itu, Pedro II meminta Paris memanggil semula rakannya, atau dia akan mengisytiharkannya sebagai persona non-grata.[32] Daripada mengalami penghinaan ini yang berlaku kepada menteri Perancis, Quai d'Orsay segera memanggil Gobineau.[32] ===Kembali ke Perancis=== Potret Gobineau 1876 oleh Mathilde Sallier de La Tour Pada Mei 1870, Gobineau kembali ke Perancis dari Brazil.[33] Dalam sepucuk surat kepada Tocqueville pada tahun 1859, beliau menulis, "Apabila kita datang kepada rakyat Perancis, saya benar-benar menyokong kuasa mutlak", dan selagi Napoleon III memerintah sebagai seorang autokrat, beliau mendapat sokongan Gobineau.[34] Gobineau sering meramalkan Perancis akan menjadi begitu busuk sehingga Perancis pasti akan dikalahkan jika mereka pernah berperang besar. Walau bagaimanapun, semasa tercetusnya perang dengan Prusia pada Julai 1870, beliau percaya mereka akan menang dalam masa beberapa minggu.[35] Selepas kemenangan Jerman, Gobineau dengan penuh kemenangan menggunakan kekalahan negaranya sendiri sebagai bukti teori perkaumannya.[35] Beliau menghabiskan perang sebagai maire (datuk bandar) di pekan kecil Trie di jabatan Oise.[36] Selepas pihak Prusia menduduki Trie, Gobineau menjalinkan hubungan baik dengan mereka dan dapat mengurangkan pampasan yang dikenakan ke atas jabatan Oise.[37] Kemudian, Gobineau menulis sebuah buku Ce qui est arrivé à la France en 1870 ("Apa yang Berlaku kepada Perancis pada tahun 1870") yang menjelaskan kekalahan Perancis adalah disebabkan oleh kemerosotan kaum, yang mana tiada penerbit memilih untuk menerbitkannya.[38] Beliau berhujah bahawa golongan borjuis Perancis adalah "keturunan hamba Gallo-Rom", yang menjelaskan mengapa mereka tidak setanding dengan tentera yang diperintah oleh Junkers.[39] Gobineau menyerang Napoleon III kerana rancangannya untuk membina semula Paris dengan menulis: "Bandar ini, yang digambarkan dengan sombong sebagai ibu kota alam semesta, sebenarnya hanyalah karavan yang luas untuk kemalasan, ketamakan dan pesta pora seluruh Eropah."[39] Pada tahun 1871, penyair Wilfrid Scawen Blunt yang bertemu Gobineau menggambarkannya seperti berikut: Gobineau ialah seorang lelaki berusia kira-kira 55 tahun, dengan rambut dan misai beruban, mata gelap yang agak menonjol, kulit pucat, dan susuk tubuh yang tinggi dengan gaya berjalan yang hampir tersentak-sentak. Perangainya gementar, bertenaga, teliti, tetapi gelisah, beralih dengan cepat dari satu pemikiran ke pemikiran yang lain, seorang yang pandai bercakap tetapi pendengar yang buruk. Dia seorang cendekiawan, novelis, penyair, pengukir, ahli arkeologi, seorang yang berperasaan, seorang yang gemar dunia."[40] Walaupun pandangannya yang pahit tentang dunia dan sikap misantropisnya, Gobineau mampu mempamerkan daya tarikan yang tinggi apabila dia mahu. Dia digambarkan oleh ahli sejarah Albert Sorel sebagai "seorang yang anggun dan menawan" yang akan menjadi diplomat yang sempurna di Ancien Régime Perancis.[41] ===Menteri ke Sweden=== Pada Mei 1872, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Sweden.[42] Selepas tiba di Stockholm, dia menulis kepada kakaknya Caroline: "Ini adalah bangsa tulen Utara—bangsa tuan", menggelarkan orang Sweden sebagai "cabang paling tulen bangsa Jermanik".[42] Berbeza dengan Perancis, Gobineau kagum dengan kekurangan konflik sosial di Sweden, menulis kepada Dragoumis: "Tiada kebencian kelas. Golongan bangsawan hidup bersahabat dengan golongan pertengahan dan rakyat jelata".[42] Gobineau berhujah bahawa disebabkan lokasi Sweden yang terpencil di Scandinavia, darah Arya lebih terpelihara berbanding Perancis. Menulis tentang kenaikan takhta Oscar II ke Sweden pada tahun 1872, beliau berkata: "Negara ini unik ... Saya baru sahaja melihat seorang raja mati dan seorang lagi menaiki takhta tanpa sesiapa menggandakan pengawal atau memaklumkan seorang askar".[43] Konservatisme penting masyarakat Sweden juga mengagumkan Gobineau ketika beliau menulis kepada Pedro II: "Perasaan konservatif adalah antara yang paling kuat dalam semangat kebangsaan dan orang-orang ini melepaskan masa lalu hanya langkah demi langkah dan dengan berhati-hati yang melampau".[43] Sweden menimbulkan masalah bagi Gobineau antara menyelaraskan kepercayaannya pada bangsawan Arya dengan desakannya bahawa hanya kelas atasan adalah Arya. Beliau akhirnya menyelesaikannya dengan mengecam orang Sweden sebagai Arya yang hina.[44] Beliau menggunakan fakta bahawa Raja Oscar membenarkan demokrasi Sweden wujud dan tidak cuba memerintah sebagai raja mutlak sebagai bukti Kerabat Bernadotte semuanya adalah raja yang lemah dan pengecut.[44] Menjelang tahun 1875, Gobineau menulis, "Sweden menakutkan saya" dan menulis dengan rasa jijik tentang "kekasaran dan penghinaan Sweden".[44] Pada tahun 1874, Gobineau bertemu dengan diplomat Jerman homoseksual Philipp, Putera Eulenburg, di Stockholm dan menjadi sangat rapat dengannya.[45] Eulenburg kemudiannya mengimbas kembali dengan penuh kasih sayang bagaimana dia dan Gobineau telah menghabiskan berjam-jam semasa mereka di Sweden di bawah "langit Nordik, tempat dunia lama para dewa hidup dalam adat dan tabiat rakyat serta di hati mereka."[45] Gobineau kemudian menulis bahawa hanya dua orang di seluruh dunia yang pernah memahami falsafah perkaumannya dengan betul, iaitu Richard Wagner dan Eulenburg.[45] [[File:Becque - Nouvelles asiatiques p 217.jpeg|alt=Daripada edisi 1924 – ilustrasi oleh Maurice Becque|thumb|252x252px|Ilustrasi daripada novel Gobineau Nouvelle Asiatiques, yang diterbitkan semasa beliau berada di Sweden. Buku itu mencerminkan minatnya yang lama terhadap Parsi dan Timur.]] Gobineau menggalakkan Eulenburg untuk mempromosikan teorinya tentang bangsa Arya, dengan memberitahunya: "Dengan cara ini anda akan membantu ramai orang memahami sesuatu dengan lebih cepat."[45] Kemudian, Eulenburg mengadu bahawa semua suratnya kepada Gobineau terpaksa dimusnahkan kerana "Ia mengandungi terlalu banyak sifat peribadi yang intim".[46] Semasa berada di Sweden, Gobineau menjadi taksub dengan Viking dan bertekad untuk membuktikan bahawa dia berasal dari Norse.[47] Masanya di Stockholm merupakan tempoh yang sangat produktif dari sudut pandangan sastera. Beliau menulis Les Pléiades ("The Pleiades"), Les Nouvelles Asiatiques ("The New Asians"), La Renaissance, sebahagian besar Histoire de Ottar Jarl, pirate norvégien conquérant du pays de Bray en Normandie et de sa descendance ("Sejarah Ottar Jarl, Lanun Norway dan Penakluk Normandy dan Keturunannya") dan menyelesaikan separuh pertama puisi epiknya Amadis semasa berkhidmat sebagai menteri ke Sweden.[47] Amadis ialah sebuah puisi epik 12,000 rangkap yang diterbitkan selepas kematian pada tahun 1887 yang diakhiri dengan protagonisnya yang lemas dalam darah orang Cina yang telah mereka bunuh.[48] Pada tahun 1879, Gobineau cuba membuktikan keunggulan kaumnya sendiri berbanding seluruh Perancis dengan sejarah pseudo-keluarganya Histoire de Ottar Jarl. Ia bermula dengan baris "Saya turun dari Odin", dan mengesan keturunannya yang dikatakan daripada Viking Ottar Jarl.[49] Memandangkan keluarga de Gobineau pertama kali muncul dalam sejarah pada akhir abad ke-15 Bordeaux, dan Ottar Jarl—yang mungkin atau mungkin bukan orang sebenar—dikatakan hidup pada abad ke-10, Gobineau terpaksa menggunakan banyak ciptaan untuk memastikan salasilahnya berjaya.[49] Baginya, Essai, Histoire des Perses dan Histoire de Ottar Jarl terdiri daripada trilogi, yang digelar oleh pengkritik Perancis Jean Caulmier sebagai "visi puitis tentang pengembaraan manusia", yang merangkumi sejarah universal semua kaum di Essai, kepada sejarah cabang Arya di Parsi dalam Histoire des Perses kepada sejarah keluarganya sendiri dalam Histoire de Ottar Jarl.[50] Semasa berada di Sweden, walaupun kekal setia kepada Gereja Katolik, Gobineau secara peribadi meninggalkan kepercayaannya terhadap agama Kristian. Dia sangat berminat dengan agama pagan Viking, yang kelihatan lebih autentik daripada Arya baginya.[51] Baginya, mengekalkan agama Katoliknya adalah simbol politik reaksionernya dan penolakannya terhadap liberalisme, dan atas sebab-sebab inilah dia terus mengamalkan agama Katolik secara nominal.[51] Gobineau memberitahu rakannya Comte de Basterot bahawa dia mahukan pengebumian Katolik hanya kerana de Gobineaus sentiasa dikebumikan dalam upacara Katolik, bukan kerana sebarang kepercayaan terhadap agama Katolik.[52] Kerana meninggalkan jawatannya di Stockholm tanpa kebenaran untuk menyertai Maharaja Pedro II dalam lawatannya ke Eropah, Gobineau diberitahu pada Januari 1877 untuk sama ada meletak jawatan dari Quai d'Orsay atau dipecat; dia memilih yang pertama.[53][54] Gobineau menghabiskan tahun-tahun terakhirnya tinggal di Rom, seorang lelaki yang kesepian dan berdukacita yang rakan-rakan utamanya ialah Wagner dan Eulenburg.[55] Dia menganggap dirinya sebagai seorang pengukir yang hebat dan cuba menyara dirinya dengan menjual arcanya.[55] ==Legasi dan pengaruh== Artikel utama: Gobinisme Idea Gobineau berpengaruh di beberapa negara, terutamanya Romania, Empayar Uthmaniyyah, Jerman, dan Brazil, semasa hayatnya dan selepas kematiannya.[petikan diperlukan] Penganut Darwinisme sosial di Jepun menggunakan pengkategorian Gobineau terhadap tiga kaum sebagai justifikasi untuk imperialisme Jepun yang berusaha untuk mentamadunkan orang lain daripada kaum "kuning" sambil mengelakkan pergaulan dengan kaum "putih" atau "hitam".[1] 554yne2fp1reogmsk7uiq8m749symng 6925793 6925757 2026-08-12T08:13:57Z Lemantun 221827 6925793 wikitext text/x-wiki [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir|Kotak pasir 1]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 3|Kotak pasir 3]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 4]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 5]] ==Orang Melayu Timur== https://www.reinha.com/2018/11/14/cerita-rakyat-jambi-asal-usul-suku-melayu-timur/</br> https://repositori.kemendikdasmen.go.id/27184/</br> https://www.abdnaddin.com/2019/04/merungkai-simpul-sejarah-di-kampung.html?m=0</br> https://www.scribd.com/document/325836140/Veri-Afrional-Asal-Mula-Suku-Melayu-Timur-Dikuala-Tungkal</br> https://senimalaya.com/menjejak-darah-keturunan-iranun/</br> https://www.utusanborneo.com.my/2020/06/24/mencari-melayu-timur-generasi-iranun-di-tanjung-jabung</br> https://deutromalayan.blogspot.com/2012/10/suku-melayu-timur.html</br> https://jambiupdate.co/read/2022/05/20/100547/mengenal-pusaka-melayu-timur-di-tanjabtim-tersimpan-sebagai-peninggalan-sejarah-nenek-moyang/</br> https://budaya-indonesia.org/ASAL-USUL-SUKU-MELAYU-TIMUR</br> https://www.jambione.com/kolom/1364562612/menyoal-asal-melayu-tanjung-jabung-barat?page=2</br> {{Infobox ethnic group |group = Orang Melayu Timur<br /><small>اورڠ ملايو تيمور</small> |native_name = |total = |popplace = {{flag|Indonesia}}<br>{{flatlist| * {{Flag|Jambi}} (Tanjung Jabung Timur, Tanjung Jabung Barat) * {{Flag|Riau}} (Indragiri Hilir) }} |langs = Melayu Timur, [[Bahasa Indonesia]] |rels = [[Islam]] |related = [[Orang Iranun|Iranun]] }} Orang Melayu Timur ialah sebuah suku Melayu yang menetap di bahagian pesisir timur Sumatra, terutamanya di Jambi dan Provinsi Riau. ==Sejarah Kesultanan Asahan== Sumber: https://maa.acehprov.go.id/berita/kategori/adat-istiadat/nuansa-keacehan-dibumi-melayu-asahan</br> https://jurnal.medanresourcecenter.org/index.php/polyscopia/article/view/1441</br> https://www.researchgate.net/publication/340643191_Verba_Gerakan_Bahasa_Melayu_Asahan ===Zaman Pra-Sejarah=== Walaupun agak susah untuk tentukan bila kali pertama manusia menjejak tanah Asahan, ia dianggarkan bahawa nenek moyang kepada suku Asahan yang terawal, iaitu kaum [[Proto-Melayu]] menyampai pada kawasan tersebut pada sekitar tahun 1000 SM, menetap di bahagian pesisir. Mereka memperolehi sara hidup melalui perikanan dan mencucuk tanah subur di tebing sungai Asahan.<ref name="Sejarah daerah sumatera utara. Direktorat Jenderal Kebudayaan, Jakarta.">{{Cite book |url=http://pustaka.kebudayaan.kemdikbud.go.id/index.php?p=show_detail&id=7456&keywords=daerah+sumatra+utara|title=Sejarah Daerah Sumatra Utara |date=1978 |publisher=Departemen Pendidikan Dan Kebudayaan : Jakarta |isbn=978-1-4438-0497-4 |editor-last=Bangun |editor-first=Drs. P P |location=Jakarta}}</ref> ===Awal=== Tatanegara yang pertama ditubuhkan pada tanah yang kini Asahan adalah [[Kerajaan Nagur]], sebuah kerajaan yang ditubuhkan oleh orang Batak Simalungun. Wilayahnya terbentang dari pesisir Sumatera Utara, termasuk Tanjungbalai dan Batubara sehingga ke kawasan Simalungun yang termasuk Dolog Silou, Raya, Panei, Purba dan Silima Huta. Kerajaan Nagur merupakan usaha terawal suku Batak Simalungun untuk mengasaskan sebuah kerajaan tersendiri. Nagur terlibat dalam lingkaran pengaruh Srivijaya sepanjang sejarahnya yang berkesan pada budaya, politik, bahasa dan ekonominya. Oleh sebab itu, Nagur pernah terlibat dalam penyerangan Srivijaya oleh beberapa penjajah asing yang menyebabkan kuasanya luntur, pertama kalinya oleh [[Pencerobohan Chola akan Srivijaya|Empayar Chola pada tahun 1023-1024]] dan buat kali kedua oleh [[Singhasari]] pada tahun 1275. Berikutan pencerobohan ini, Nagur akhirnya bubar dan berpecah kepada empat kerajaan besar yang dipanggil ''Harajaon Naopat'' yang terdiri daripada kerajaan Siantar, Panei, Dolog Silou dan Batangiou (kemudian dinama semula kepada Tanoh Jawa). Pada satu tahun, Raja Batangiou berkahwin dengan seorang puteri dari Kerajaan Simargolang, yang merupakan kerajaan Batak Toba, menyatukan kedua-dua kerajaan tersebut, mengasaskan Kerajaan Tanoh Jawa. ==Arthur de Gobineau== {{Infobox person | name = Arthur de Gobineau | image = File:Gobineau -comte-de-Joseph-Arthur.jpg | caption = Potret Arthur Joseph de Gobineau, s. 1860-an | birth_name = Joseph Arthur de Gobineau | birth_date = {{birth date|1816|7|14|df=y}} | birth_place = [[Ville-d'Avray]], [[Hauts-de-Seine]], France | death_date = {{death date and age|1882|10|13|1816|7|14|df=y}} | death_place = [[Turin]], Italy | occupation = Pengarang, diplomat, penulis kembara | spouse = [[Clémence Gabrielle Monnerot]] | children = Christine de Gobineau<br />[[Diane de Guldencrone]] }} '''Joseph Arthur de Gobineau''' ({{IPA|fr|ɡɔbino|lang}}; 14 Julai 1816 - 13 Oktober 1882) dululah seorang penulis dan diplomat Perancis yang terkenal kerana membantu memperkenalkan teori bangsa saintifik dan "demografi kaum", dan untuk membangunkan teori tuan Aryan. bangsa dan Nordicisme. Beliau dululag seorang elitis yang, sejurus selepas Revolusi 1848, menulis Essay on the Inequality of the Human Races. Di dalamnya Beliau berhujah bahawa bangsawan lebih unggul daripada rakyat jelata dan bangsawan memiliki lebih banyak sifat genetik Aryan kerana kurang perkacukan dengan kaum yang lebih rendah. Gobineau dilahirkan dalam keluarga bangsawan di bawah Rejim Ancien. Ideologi beliau selari dengan aliran Legitimis yang menyokong pemerintahan diraja oleh Kerabat Bourbon dan menentang Revolusi Perancis, demokrasi, dan pemerintahan oleh Kerabat Orléans yang berkuasa selepas Revolusi Julai 1830. Beliau memulakan kerjaya diplomatiknya pada akhir 1840-an, dan bermula pada 1861, berkhidmat sebagai menteri ke Parsi, Brazil, Greece, dan Sweden. Sebagai seorang penulis, Gobineau mengarang novel dan cerpen, serta penulisan perjalanan bukan fiksyen, esei polemik dan karya filologi dan antropologi lain, termasuk Essainya. Essai beliau secara meluas didiskreditkan sebagai pseudosains oleh kesarjanaan moden. Gobineau sendiri tidak pernah mempunyai sebarang kelayakan dalam antropologi. Walaupun tulisan Gobineau kurang diterima di Perancis, mereka dengan cepat dipuji oleh ketuanan kulit putih, pro-perhambaan Amerika seperti Josiah C. Nott dan Henry Hotze, yang menterjemah bukunya ke dalam bahasa Inggeris. Mereka meninggalkan kira-kira 1,000 muka surat buku asal, termasuk bahagian yang menggambarkan secara negatif rakyat Amerika sebagai penduduk bercampur kaum. Mengilhamkan gerakan sosial di Jerman bernama Gobinisme,<ref name="Gould">{{cite book |last1=Gould |first1=Stephen Jay |author-link1=Stephen Jay Gould |date=1996 |title=The Mismeasure of Man |pages=[https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 359] |isbn=978-0393314250 |publisher=[[W. W. Norton & Company]] |quote=Gobineau was undoubtedly the most influential academic racist of the nineteenth century. His writings strongly affected such intellectuals as Wanger and Nietzsche and inspired a social movement known as Gobinism. |url-access=registration |url=https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 }}</ref> karya beliau juga berpengaruh terhadap antisemit terkenal seperti Richard Wagner, menantu Wagner Houston Stewart Chamberlain, ahli politik Romania Profesor A. C. Cuza, dan pemimpin Parti Nazi, yang kemudiannya menyunting dan menerbitkan semula karyanya. {{TOC limit|3}} ==Kehidupan awal dan tulisan== ===Asal usul=== Gobineau berasal dari keluarga bangsawan lama yang mapan.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|title=Arthur de Gobineau French Diplomat, Writer, and Ethnologist |access-date=2 September 2016|website=britannica.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701230138/https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|archive-date=1 July 2016|url-status=live}}</ref> Bapanya, Louis de Gobineau (1784–1858), ialah seorang pegawai tentera dan ahli diraja yang gigih.<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau |title=Gobineau, Joseph Arthur de|year=2012|website=iranicaonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517032222/http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau|archive-date=17 May 2013|url-status=live}}</ref> Ibunya, Anne-Louise Magdeleine de Gercy, adalah anak perempuan seorang pegawai cukai diraja yang bukan bangsawan. Keluarga de Gercy tinggal di jajahan Mahkota Perancis Saint-Domingue (Haiti moden) untuk seketika pada abad ke-18. Mencerminkan kebenciannya terhadap Revolusi Perancis, Gobineau kemudiannya menulis: "Hari lahir saya ialah 14 Julai, tarikh di mana Bastille ditangkap-yang membuktikan bagaimana bertentangan boleh datang bersama-sama".{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang lelaki dan lelaki muda, Gobineau menyukai Zaman Pertengahan, yang dilihatnya sebagai zaman kegemilangan kesatria dan kesatria yang lebih disukai daripada zamannya sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Seseorang yang mengenali Gobineau semasa remaja menyifatkan dia sebagai seorang yang romantik, "dengan idea-idea kesatria dan semangat heroik, mengimpikan apa yang paling mulia dan paling agung".{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Bapa Gobineau komited untuk memulihkan House of Bourbon dan membantu adik-beradik Polignac yang diraja melarikan diri dari Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Sebagai hukuman dia telah dipenjarakan oleh polis rahsia Napoleon tetapi dibebaskan apabila pihak Berikat mengambil Paris pada tahun 1814.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Semasa Seratus Hari keluarga de Gobineau melarikan diri dari Perancis. Selepas penggulingan terakhir Napoleon berikutan Pertempuran Waterloo, Louis de Gobineau telah diberi ganjaran atas kesetiaannya kepada House of Bourbon dengan menjadi kapten dalam Pengawal Diraja Raja Louis XVIII.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Gaji untuk seorang Pengawal Diraja adalah sangat rendah, dan keluarga de Gobineau bergelut dengan gajinya.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Magdeleine de Gobineau meninggalkan suaminya untuk tutor anak-anaknya Charles de La Coindière. Bersama kekasihnya, dia membawa anak lelaki dan dua anak perempuannya mengembara di timur Perancis, Switzerland dan Grand Duchy of Baden.{{sfn|Budil|2008|pp=133–4}} Untuk menyara dirinya, dia beralih kepada penipuan (yang mana dia dipenjarakan). Ibunya menjadi sangat memalukan Gobineau, yang tidak pernah bercakap dengannya selepas dia berumur dua puluh tahun.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Bagi de Gobineau muda, komited untuk menegakkan nilai tradisional bangsawan dan Katolik, perpecahan perkahwinan ibu bapanya, hubungan terbuka ibunya dengan kekasihnya, tindakan penipuannya, dan pergolakan yang dikenakan kerana sentiasa melarikan diri dan hidup dalam kemiskinan semuanya sangat traumatik.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} ===Zaman remaja=== Gobineau menghabiskan masa awal remajanya di bandar Inzligen di mana ibunya dan kekasihnya tinggal. Dia menjadi fasih berbahasa Jerman.{{sfn|Budil|2008|pp=133–134}} Sebagai penyokong tegar Rumah Bourbon, bapanya terpaksa bersara daripada Pengawal Diraja selepas Revolusi Julai 1830 membawa Raja House of Orléans Louis-Philippe, Le roi citoyen, ("Raja Rakyat") berkuasa. Beliau berjanji untuk mendamaikan warisan Revolusi Perancis dengan monarki.{{sfn|Biddiss|1970|p=11}} Memandangkan sejarah keluarganya menyokong Bourbons, Gobineau muda menganggap Revolusi Julai sebagai bencana bagi Perancis.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Pandangannya bersifat seorang Legitimis yang komited kepada Perancis Katolik yang diperintah oleh Kerabat Bourbon.{{sfn|Biddiss|1970|p=13}} Pada tahun 1831, bapa de Gobineau mengambil hak penjagaan ketiga-tiga anaknya, dan anaknya menghabiskan masa remajanya di Lorient, di Brittany.{{sfn|Budil|2008|p=134}} [[File:QT - Antoine Galland.PNG|thumb|235x235px|alt=Black and white sketch of Antoine Galland | The [[Orientalism|Orientalist]] tales of [[Antoine Galland]] (pictured) had a strong influence on Gobineau in his youth.]] Kisah Orientalis Antoine Galland (gambar) mempunyai pengaruh yang kuat terhadap Gobineau pada masa mudanya. Gobineau tidak menyukai bapanya, yang diketepikannya sebagai pegawai tentera yang membosankan dan tiada daya mencetus pemikiran.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Lorient telah diasaskan pada 1675 sebagai pangkalan Syarikat Hindia Timur Perancis kerana Raja Louis XIV mempunyai cita-cita besar untuk menjadikan Perancis kuasa politik dan ekonomi yang dominan di Asia.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Oleh kerana cita-cita itu tidak direalisasikan, Gobineau mengembangkan rasa kemuliaan yang pudar apabila dia membesar di sebuah bandar yang telah dibina untuk menjadi hab dominan untuk perdagangan Eropah dengan Asia. Impian ini tidak menjadi kenyataan, kerana India menjadi sebahagian daripada British dan bukan empayar Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Sebagai seorang lelaki muda, Gobineau terpesona dengan Timur, kerana Timur Tengah dikenali di Eropah pada abad ke-19.{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Semasa belajar di Collège de Bironne di Switzerland, seorang rakan pelajar teringat: "Semua aspirasinya adalah ke arah Timur. Dia hanya bermimpi tentang masjid dan menara; dia menyebut dirinya seorang Muslim, bersedia untuk menunaikan haji ke Mekah".{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Gobineau menyukai cerita Oriental oleh penterjemah Perancis Antoine Galland, sering mengatakan dia mahu menjadi seorang Orientalis. Dia membaca cerita Arab, Turki dan Parsi dalam terjemahan, menjadi apa yang dipanggil oleh Perancis sebagai "un orientaliste de pacotille" ("orientalis sampah").{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada tahun 1835, Gobineau gagal dalam peperiksaan kemasukan ke sekolah tentera St. Cyr.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Pada September 1835, Gobineau berlepas ke Paris dengan lima puluh franc dalam poketnya yang bertujuan untuk menjadi seorang penulis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Dia berpindah bersama bapa saudaranya, Thibaut-Joseph de Gobineau, seorang Legitimis dengan kebencian "tanpa had" terhadap Louis-Philippe.{{sfn|Biddiss|1970|p=15}} Mencerminkan kecenderungannya terhadap elitisme, Gobineau mengasaskan sebuah masyarakat intelektual Legitimis yang dipanggil Les Scelti ("umat pilihan"), yang termasuk dirinya, pelukis Guermann John (Jerman von Bohn) dan penulis Maxime du Camp.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} ===Tulisan awal=== Pada tahun-tahun akhir Monarki Julai, Gobineau membuat tulisan hidup fiksyen bersiri (romans-feuilletons) dan menyumbang kepada terbitan berkala reaksioner.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Beliau menulis untuk Union Catholique, La Quotidienne, L'Unité, dan Revue de Paris.[4] Pada satu ketika pada awal 1840-an, Gobineau sedang menulis artikel setiap hari untuk La Quotidienne menyokong dirinya.{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang penulis dan wartawan, beliau menyusah dari segi kewangan dan selamanya mencari penaung kaya yang sanggup menyokongnya.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Sebagai pekerja sambilan di Pejabat Pos dan penulis sepenuh masa, Gobineau sangat miskin.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Latar belakang keluarganya menjadikannya penyokong House of Bourbon, tetapi sifat gerakan Legitimis yang dikuasai oleh pemimpin yang berpuak-puak dan tidak cekap menyebabkan Gobineau berputus asa, menyebabkan dia menulis: "Kami tersesat dan lebih baik menyerah diri kepada hakikat".{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Dalam sepucuk surat kepada bapanya, Gobineau mengadu tentang "kelonggaran, kelemahan, kebodohan dan—dalam satu perkataan—kebodohan murni pihak yang saya sayangi".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Pada masa yang sama, beliau menganggap masyarakat Perancis di bawah Kerabat Orléans sebagai korup dan mementingkan diri sendiri, dikuasai oleh "feudalisme wang yang menindas" berbanding dengan feudalisme "kebajikan, keberanian, kebajikan dan kecerdasan" yang dipegang oleh bangsawan rejim kuno.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Gobineau menulis tentang Kerajaan Julai Perancis: "Wang telah menjadi prinsip kuasa dan kehormatan. Wang menguasai perniagaan; wang mengawal penduduk; wang mentadbir; wang menyelamatkan hati nurani; wang adalah kriteria untuk menilai penghargaan yang sepatutnya kepada lelaki".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Dalam "zaman biasa-biasa negara" ini, seperti yang digambarkan oleh Gobineau, dengan masyarakat menuju ke arah yang tidak dipersetujuinya, pemimpin-pemimpin tujuan yang dia komited dengan pengakuannya sendiri bodoh dan tidak cekap, dan bakal bangsawan yang berjuang untuk memenuhi keperluan hidup dengan menulis kewartawanan dan novel hack, dia menjadi semakin pesimis tentang masa depan.{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Gobineau menulis dalam surat kepada bapanya: "Betapa saya berputus asa dengan masyarakat yang tidak lagi apa-apa, kecuali dalam roh, dan yang tidak mempunyai hati lagi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Dia mengeluh Ahli Legitimis menghabiskan masa mereka untuk bertelagah antara satu sama lain manakala Gereja Katolik "sedang menyebelahi revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Gobineau menulis: {{blockquote|Negara miskin kita terletak dalam keruntuhan Rom. Di mana tidak ada lagi bangsawan yang layak untuk dirinya sendiri, sebuah negara mati. Bangsawan kita adalah bodoh dan pengecut yang sombong. Saya tidak lagi mempercayai apa-apa dan tidak mempunyai sebarang pandangan. Dari Louis-Philippe kita akan meneruskan ke pemangkas pertama yang akan membawa kita, tetapi hanya untuk menyampaikan kita kepada yang lain. Kerana kita tiada serabut dan tenaga moral. Wang telah membunuh segala-galanya.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}}}} Gobineau menjalin persahabatan dan mempunyai surat-menyurat yang banyak dengan Alexis de Tocqueville.<ref>Richter, Melvin (1958). "The Study of Man. A Debate on Race: The Tocqueville-Gobineau Correspondence," ''Commentary'' '''25''' (2), pp. 151–160.</ref><ref>Alexis de Tocqueville, ''The European Revolution and Correspondence with Gobineau,'' John Lukacz (ed.), [[Doubleday (publisher)|Doubleday Anchor Books]], 1959.</ref><ref>Beloff, Max (1986). "Tocqueville & Gobineau," ''Encounter'', Vol. LXVII, No. 1, pp. 29–31.</ref><ref>Tessitore, Aristide (2005). "Tocqueville and Gobineau on the Nature of Modern Politics," ''The Review of Politics,'' Vol. 67, No. 4, pp. 631–657.</ref> Tocqueville memuji Gobineau dalam sepucuk surat: "Kamu berluas ilmu, banyak akal, dan akhlak yang terbaik".{{sfn|Biddiss|1970|p=47}} Beliau kemudiannya memberi Gobineau pelantikan di Quai d'Orsay (kementerian luar Perancis) semasa berkhidmat sebagai menteri luar semasa Republik Kedua Perancis.<ref name="DJ. Richards 1900. pp. 101–117">{{Citation|last=Richards|first=E. J.|title=Joseph-Arthur de Gobineau (14 July 1816–13 October 1882)|url=http://go.galegroup.com/ps/retrieve.do?sort=RELEVANCE&docType=Biography%2C+Biography&tabID=T002&prodId=DLBC&searchId=R1&resultListType=RESULT_LIST&searchType=BasicSearchForm&contentSegment=&currentPosition=1&searchResultsType=MultiTab&inPS=true&userGroupName=san17777&docId=GALE%7CLQOXCP894110461&contentSet=GALE%7CLQOXCP894110461|work=[[Dictionary of Literary Biography]]|volume=123: Nineteenth-Century French Fiction Writers: Naturalism and Beyond, 1860–1900|pages=101–117|year=1992|editor1-last=Brosman |editor1-first=Catharine Savage |editor1-link=Catharine Savage Brosman |series=A Bruccoli Clark Layman Book|place=Tulane University|publisher=[[The Gale Group]]}}</ref> ===Terobosan dengan artikel Kapodistrias=== Pada tahun 1841, Gobineau mendapat kejayaan besar pertamanya apabila artikel yang diserahkannya kepada Revue des deux Mondes diterbitkan pada 15 April 1841.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Rencana Gobineau adalah mengenai negarawan Yunani Count Ioannis Kapodistrias. Pada masa itu, La Revue des Deux Mondes adalah salah satu jurnal paling berprestij di Paris, dan diterbitkan di dalamnya meletakkan Gobineau dalam syarikat yang sama seperti George Sand, Théophile Gautier, Philarète Chasles, Alphonse de Lamartine, Edgar Quinet dan Charles Augustin Sainte-Beuve yang semuanya diterbitkan secara tetap dalam jurnal tersebut.{{sfn|Budil|2008|p=135}} ===Mengenai politik antarabangsa=== Tulisan Gobineau mengenai politik antarabangsa pada umumnya adalah negatif seperti tulisannya tentang Perancis. Beliau menggambarkan Britain sebagai sebuah negara yang didorong sepenuhnya oleh kebencian dan ketamakan dan sejauh mana Empayar British di seluruh dunia sebagai sumber penyesalan.{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Gobineau sering menyerang Raja Louis-Phillipe kerana dasar luarnya yang pro-British, menulis bahawa dia telah "memalukan" Perancis dengan membenarkan Empayar British menjadi kuasa dominan dunia.{{sfn|Biddiss|1970|pp=20–21}} Walau bagaimanapun, laporan mengenai keadaan ekonomi Ireland yang lemah adalah sumber kepuasan bagi Gobineau kerana beliau menegaskan: "Ireland yang mendorong England ke jurang revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Menurut Gobineau, kuasa dan keagresifan Imperial Rusia yang semakin meningkat menjadi punca kebimbangan. Beliau menganggap pengunduran bencana dari Kabul oleh British semasa Perang Inggeris-Afghanistan Pertama dengan Afghanistan sebagai tanda Rusia akan menjadi kuasa dominan di Asia, menulis: "England, sebuah negara yang semakin tua, sedang mempertahankan mata pencarian dan kewujudannya. Rusia, sebuah negara yang masih muda, sedang mengikuti laluannya ke arah kuasa yang pasti akan diperolehinya ... The empayar to the greatest people of the Russian ... teguh ke arah matlamat yang memang diketahui tetapi masih belum ditakrifkan sepenuhnya".{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Gobineau menganggap Rusia sebagai kuasa Asia dan merasakan kejayaan Rusia yang tidak dapat dielakkan adalah kemenangan Asia ke atas Eropah.{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Dia mempunyai perasaan bercampur-campur tentang negara-negara Jerman, memuji Prusia sebagai masyarakat konservatif yang dikuasai oleh Junkers. Tetapi dia bimbang peningkatan pertumbuhan ekonomi yang digalakkan oleh Zollverein (Kesatuan Kastam Jerman) menjadikan kelas pertengahan Prusia lebih berkuasa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=24–26}} Gobineau mengkritik Empayar Austria, menulis bahawa Wangsa Habsburg memerintah penduduk campuran etnik Jerman, Magyar, Itali, orang Slavik, dll., dan tidak dapat dielakkan masyarakat berbilang etnik seperti itu akan mengalami kemerosotan, manakala Prusia "murni Jerman" telah ditakdirkan untuk menyatukan Jerman.{{sfn|Biddiss|1970|p=24}} Gobineau juga pesimis tentang Itali, menulis: "Tidak lama selepas condottieri hilang segala-galanya yang hidup dan berkembang bersama mereka pergi juga; kekayaan, keberanian, seni dan kebebasan, tidak ada apa-apa selain tanah yang subur dan langit yang tiada tandingannya".{{sfn|Biddiss|1970|p=42}} Gobineau mengecam Sepanyol kerana menolak "pihak berkuasa yang tegas dan semula jadi, kuasa yang berakar pada kebebasan negara", meramalkan bahawa tanpa perintah yang dikenakan oleh monarki mutlak, dia ditakdirkan untuk tenggelam dalam keadaan revolusi yang berterusan.{{sfn|Biddiss|1970|p=37}} Dia mengenepikan Amerika Latin, menulis dengan merujuk kepada perang kemerdekaan: "Kemusnahan pertanian, perdagangan dan kewangan mereka, akibat yang tidak dapat dielakkan daripada kekacauan sivil yang lama, sama sekali tidak kelihatan kepada mereka harga yang terlalu tinggi untuk dibayar untuk apa yang mereka ada dalam pandangan. Namun siapa yang mahu mendakwa bahawa penduduk yang separuh biadab di Castile atau Sungai Plato benar-benar layak mendapat tempat yang tinggi di Sungai Castile atau Algarve. penggubal undang-undang, di tempat-tempat yang mereka telah bertanding melawan tuan mereka dengan keseronokan dan tenaga yang sedemikian".{{sfn|Biddiss|1970|pp=37–38}} Mengenai Amerika Syarikat, Gobineau menulis: "Satu-satunya kehebatan adalah kekayaan, dan kerana semua orang boleh memperolehnya, pemilikannya adalah bebas daripada mana-mana kualiti yang dikhaskan untuk sifat unggul".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} Gobineau menulis Amerika Syarikat tidak mempunyai bangsawan, tanpa rasa obligasi bangsawan ("kewajiban bangsawan") seperti yang wujud di Eropah. Orang miskin Amerika menderita lebih teruk daripada orang miskin Eropah, menyebabkan Amerika Syarikat menjadi masyarakat yang ganas, di mana ketamakan dan materialisme adalah satu-satunya nilai yang dikira.{{sfn|Biddiss|1970|p=39}} Pada umumnya Gobineau memusuhi orang di Amerika, menulis bahawa siapa di Dunia Lama tidak tahu "bahawa Dunia Baru tidak tahu apa-apa tentang raja, putera dan bangsawan?-bahawa di tanah separuh dara itu, dalam masyarakat manusia yang lahir semalam dan hampir tidak disatukan, tiada siapa yang berhak atau kuasa untuk menggelarkan dirinya lebih besar daripada rakyatnya yang paling kecil?".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} ===Perkahwinan=== [[File:Beauvais (60), MUDO, Ary Scheffer - portrait de la comtesse de Gobineau, 1850.JPG|alt=Departmental Museum of the Oise|thumb| Potret isteri Gobineau, Clémence, karya [[Ary Scheffer]] (1850)]] Pada tahun 1846, Gobineau berkahwin dengan Clémence Gabrielle Monnerot. Dia telah mendesak untuk perkahwinan tergesa-gesa kerana dia hamil oleh rakan bersama mereka Pierre de Serre yang telah meninggalkannya. Sebagai seorang penganut Katolik, dia tidak mahu melahirkan anak luar nikah.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Monnerot telah dilahirkan di Martinique. Seperti ibunya, Gobineau tidak pernah pasti sama ada isterinya, dan oleh itu kedua-dua anak perempuannya mempunyai nenek moyang kulit hitam atau tidak, kerana ia adalah amalan biasa bagi tuan hamba Perancis di Caribbean untuk mengambil perempuan simpanan hamba.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Penentangan Gobineau terhadap perhambaan, yang dipegangnya selalu mengakibatkan perpecahan yang berbahaya kepada orang kulit putih, mungkin berpunca daripada kebimbangan peribadinya sendiri bahawa ibunya atau isterinya mungkin mempunyai keturunan Afrika.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} ==Kerjaya diplomatik awal dan teori tentang bangsa== {{main|Pemikiran sosial Arthur de Gobineau}} ===Royalis berdendam=== Novel dan puisi Gobineau pada tahun 1830-an–40-an biasanya berlatarkan Zaman Pertengahan atau Zaman Renaissance dengan wira-wira bangsawan yang dengan kewujudan mereka menjunjung tinggi semua nilai yang dirasakan Gobineau bernilai diraikan seperti penghormatan dan kreativiti terhadap kelas menengah yang korup dan tidak berjiwa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=42–43}} Novelnya pada tahun 1847, Ternove, merupakan kali pertama Gobineau mengaitkan kelas dengan bangsawan, menulis "Monsieur de Marvejols menganggap dirinya, dan semua ahli bangsawan, sebagai bangsawan yang terpisah, mempunyai intipati yang lebih tinggi, dan dia percaya adalah jenayah untuk mencemarkan ini dengan mencampurkan dengan darah jelataan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=44–45}} Novel ini, yang berlatarbelakangkan Seratus Hari tahun 1815, berkaitan dengan akibat buruk apabila seorang bangsawan Octave de Ternove secara tidak bijak berkahwin dengan anak perempuan seorang pengilang kilang.{{sfn|Biddiss|1970|p=44}} Gobineau berasa ngeri dengan Revolusi 1848 dan berasa jijik dengan apa yang dilihatnya sebagai reaksi terlentang golongan atasan Eropah terhadap cabaran revolusioner. Menulis pada musim bunga tahun 1848 tentang berita dari Jerman, beliau menyatakan: "Keadaan berjalan dengan agak teruk ... Saya tidak bermaksud pemecatan para putera—itu memang wajar. Kepengecutan dan kekurangan kepercayaan politik mereka menjadikan mereka tidak menarik. Tetapi para petani, di sana mereka hampir kejam. Terdapat penjarahan, pembakaran, dan pembunuhan beramai-ramai—dan kita baru sahaja berada di permulaan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=60–61}} Sebagai seorang Legitimis, Gobineau tidak menyukai Dewan Bonaparte dan tidak senang apabila Louis-Napoleon Bonaparte dipilih sebagai presiden republik pada tahun 1848.{{sfn|Biddiss|1970|p=61}} Walau bagaimanapun, beliau menyokong Bonaparte sebagai orang terbaik untuk memelihara ketenteraman, dan pada tahun 1849, apabila Tocqueville menjadi Menteri Luar Negeri, rakannya Gobineau menjadi ketua kabinetnya.{{sfn|Biddiss|1970|p=62}} ===Teori perkauman dan bangsawan=== {{Konservatisme di Perancis}} Terkejut dengan Revolusi 1848, Gobineau pertama kali meluahkan teori perkaumannya dalam puisi epiknya pada tahun 1848, Manfredine. Di dalamnya, beliau mendedahkan ketakutannya bahawa revolusi itu akan menjadi permulaan berakhirnya Eropah bangsawan, dengan rakyat biasa yang berasal daripada keturunan yang lebih rendah mengambil alih.{{sfn|Blue|1999|p=99}} Mencerminkan penghinaannya terhadap rakyat biasa, Gobineau berkata bangsawan Perancis seperti dirinya adalah keturunan Frank Jermanik yang menakluki wilayah Gaul Rom pada abad kelima Masihi, manakala rakyat Perancis biasa adalah keturunan orang Celtic dan Mediterranean yang lebih rendah kaumnya. Ini adalah teori lama yang pertama kali dipromosikan dalam sebuah risalah oleh Count Henri de Boulainvilliers. Beliau telah berhujah bahawa Estet Kedua (bangsawan) adalah berdarah "Frankish" dan Estet Ketiga (rakyat biasa) adalah berdarah "Gaulish".{{sfn|Davies|1988|p=57}} Dilahirkan selepas Revolusi Perancis memusnahkan Ancien Régime yang ideal dalam imaginasinya, Gobineau merasakan rasa pesimisme yang mendalam mengenai masa depan.{{sfn|Davies|1988|p=57}} Baginya, Revolusi Perancis, setelah memusnahkan asas perkauman kebesaran Perancis dengan menggulingkan dan dalam banyak kes membunuh golongan bangsawan, merupakan permulaan kepada proses kemerosotan dan kemerosotan yang panjang dan tidak dapat ditolak, yang hanya boleh berakhir dengan keruntuhan sepenuhnya tamadun Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia merasakan apa yang telah dimulakan oleh Revolusi Perancis dengan Revolusi Perindustrian sedang selesai; perindustrian dan pembandaran adalah bencana sepenuhnya bagi Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Seperti ramai konservatif romantik Eropah yang lain, Gobineau mengimbas kembali secara nostalgia versi ideal Zaman Pertengahan sebagai masyarakat agraria yang indah yang hidup harmoni dalam susunan sosial yang tegar.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia membenci Paris moden, sebuah bandar yang digelarnya "takungan sampah gergasi" yang penuh dengan les déracinés ("yang tercabut")—lelaki penjenayah, miskin, dan hanyut tanpa rumah sebenar. Gobineau menganggap mereka sebagai produk dahsyat daripada percanggahan selama berabad-abad yang sedia untuk meletup dalam keganasan revolusioner pada bila-bila masa.{{sfn|Davies|1988|pp=59–60}} Beliau merupakan penentang tegar demokrasi, yang beliau nyatakan hanyalah "mobokrasi"—satu sistem yang membenarkan orang ramai yang bodoh itu membuat kata putus untuk mentadbir negara.{{sfn|Davies|1988|p=59}} ===Masa di Switzerland dan Jerman=== Dari November 1849 hingga Januari 1854, Gobineau ditempatkan di kedutaan Perancis di Bern sebagai Setiausaha Pertama.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Semasa di Switzerland, Gobineau menulis sebahagian besar Essai.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Beliau ditempatkan di Hanover pada Musim Luruh 1851 sebagai pemangku Kuasa Usaha, dan kagum dengan "kesan bangsawan sebenar" yang beliau katakan beliau lihat di istana Hanoverian.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Gobineau amat menyukai Raja George V yang buta yang beliau lihat sebagai seorang "raja-ahli falsafah" dan kepadanya beliau mendedikasikan Essais.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Beliau memuji "watak yang luar biasa" lelaki Hanoverian dan juga memuji masyarakat Hanoverian sebagai mempunyai "keutamaan naluri terhadap hierarki" dengan rakyat jelata sentiasa tunduk kepada golongan bangsawan, yang dijelaskannya atas dasar perkauman.{{sfn|Biddiss|1970|p=90}} Mencerminkan minatnya sepanjang hayat di Timur, Gobineau menyertai Société Asiatique pada tahun 1852 dan mengenali beberapa Orientalis, seperti Julius von Mohl, dengan sangat baik.{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada Januari 1854, Gobineau dihantar sebagai Setiausaha Pertama ke legasi Perancis di Bandar Bebas Frankfurt.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Mengenai Konvensyen Persekutuan Konfederasi Jerman yang bersidang di Frankfurt—juga dikenali sebagai "Diet Konfederasi"—Gobineau menulis: "Diet adalah pejabat perniagaan untuk birokrasi Jerman—ia sangat jauh daripada menjadi badan politik yang sebenar".{{sfn|Biddiss|1970|p=91}}{{sfn|Biddiss|1970|pp=91–92}} Gobineau membenci wakil Prusia di Diet, Putera Otto von Bismarck, kerana kemajuannya terhadap Madame Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Sebaliknya, wakil Austria, Jeneral Anton von Prokesch-Osten menjadi salah seorang sahabat baik Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Beliau merupakan seorang askar dan diplomat Austria yang reaksioner yang membenci demokrasi dan menganggap dirinya sebagai seorang ahli sejarah dan orientalis, dan atas semua sebab ini, Gobineau menjalin ikatan dengannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Dalam tempoh inilah Gobineau mula kurang kerap menulis surat kepada rakan lamanya yang liberal, Tocqueville, dan lebih kerap kepada rakan baharunya yang konservatif, Prokesch-Osten.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} ===Teori perkauman Gobineau=== Dalam hayatnya sendiri, Gobineau dikenali sebagai seorang novelis, penyair dan kerana penulisan perjalanannya yang menceritakan pengembaraannya di Iran dan Brazil dan bukannya kerana teori perkauman yang kini paling diingati.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Walau bagaimanapun, beliau sentiasa menganggap bukunya Essai sur l'inégalité des races humaines (Esei tentang Ketidaksamaan Bangsa Manusia) sebagai karya agungnya dan ingin dikenang sebagai pengarangnya.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Seorang reaksioner yang tegas yang mempercayai keunggulan semula jadi golongan bangsawan berbanding rakyat biasa—yang dipandang hina olehnya—Gobineau menerima pakai doktrin perkauman saintifik yang kini telah dihina untuk mewajarkan pemerintahan bangsawan ke atas rakyat biasa yang lebih rendah perkaumannya.{{sfn|Blue|1999|p=99}} ===Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia=== [[File:Arthur de Gobineau, Essai sur l'inégalité des races humaines (original).jpg|thumb|alt=Gambar kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia''| Kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia'']] Dalam Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia, yang diterbitkan pada tahun 1855, Gobineau nampaknya menerima doktrin Kristian yang lazim bahawa semua manusia berkongsi nenek moyang yang sama Adam dan Hawa (monogenisme berbanding poligenisme). Kenyataan seperti "tiada apa yang membuktikan bahawa pada penyuntingan pertama salasilah kaum Adam, kaum berwarna dianggap sebagai sebahagian daripada spesies"; dan, "Kita boleh menyimpulkan bahawa kuasa menghasilkan anak yang subur adalah antara tanda spesies yang berbeza. Memandangkan tiada apa yang mendorong kita untuk mempercayai bahawa kaum manusia berada di luar peraturan ini, tiada balasan kepada hujah ini"<ref name="J.A.Gobineau 1856 p.337–338">J. A. Gobineau: ''The Moral and Intellectual Diversity of Races''. J. B. Lippincott & Co, Philadelphia (1856), pp. 337–338</ref> boleh dibaca sebagai wacana yang sengaja mengelirukan, dimasukkan ke dalam esei sebagai jangkaan kritikan agama kontemporari. Gobineau melakar beberapa kaum yang berbeza, mengaitkan setiap satu dengan tahap kesopanan yang berbeza. Tidak menghairankan, beliau meletakkan 'Eropah' dalam peringkat paling maju (atau l'état lumineux). Dalam konteks sejarah, idea dominannya ialah 'kesopanan' dibangunkan dari semasa ke semasa, peringkat pembangunan yang berbeza boleh membayangkan penciptaan kaum yang berasingan, yang paling maju dicipta dahulu, dan yang paling kurang maju dicipta terakhir (poligenesis). Tafsiran yang berbeza mungkin semua kaum dicipta bersama, tetapi kaum 'bukan Eropah' berhenti berkembang (monogenesis). Tambahan pula, Gobineau menjelaskan bahawa beliau menulis tentang kaum, bukan individu: contoh individu kulit hitam atau Asia yang berbakat tidak menyangkal tesisnya tentang kononnya rendah diri kaum kulit hitam dan Asia. Dia menulis: {{blockquote|"Saya tidak akan menunggu sahabat-sahabat kesaksamaan menunjukkan kepada saya petikan-petikan ini dan itu dalam buku-buku yang ditulis oleh mubaligh atau kapten laut, yang mengisytiharkan sebahagian Wolof adalah tukang kayu yang baik, sebahagian Hottentot seorang hamba yang baik, bahawa seorang Kaffir menari dan bermain biola, bahawa sebahagian Bambara tahu aritmetik … Mari kita ketepikan kebudak-budakan ini dan bandingkan bersama bukan manusia, tetapi kumpulan."<ref>{{Cite journal|last=D'souza|first=dinesh|date=Autumn 1995|title=Is Racism a Western Idea?|url=https://www.jstor.org/stable/41212409|journal=The American Scholar|volume=64|issue=4|page=538|jstor=41212409}}</ref>}} Gobineau berhujah bahawa bangsa adalah takdir, mengisytiharkan secara retorik: {{blockquote|Jadi otak seorang India Huron mengandungi dalam bentuk yang belum berkembang intelek yang sama seperti orang Inggeris atau Perancis! Mengapa, dalam perjalanan zaman dia tidak mencipta percetakan atau daya wap?}} Tesis utama Gobineau ialah tamadun Eropah mengalir dari Yunani ke Rom, dan kemudian ke tamadun Jermanik dan kontemporari. Dia berpendapat ini sepadan dengan budaya Indo-Eropah kuno,<ref>Mallory, J. P. (1991), ''In Search of the Indo-Europeans: Language, Culture and Myth'', London: [[Thames & Hudson]], p. 125.</ref> atau "Arya"—istilah biasa pada masa itu digunakan untuk menandakan orang Indo-Iran prasejarah yang dipuji sebagai nenek moyang 'bangsa Eropah' yang 'paling maju'. Ini termasuk kumpulan yang dikelaskan mengikut bahasa seperti orang Celt, Slav dan Jerman.<ref>{{cite book|title=Honorary Aryans: National-Racial Identity and Protected Jews in the Independent State of Croatia|author=Nevenko Bartulin|year=2013|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|isbn=978-1-137-33912-6|page=23}}</ref><ref>Among the groups which Gobineau classified as Aryan were the Hindus, Iranians, Hellenes, Celts, Slavs and Germanic people. {{cite book|title=The Modern Origins of the Early Middle Ages|author=Ian Wood|date= 2013|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-965048-4|page=107}}</ref> Gobineau kemudiannya menggunakan dan menyimpan istilah Aryan hanya untuk "bangsa Jermanik", dan menggambarkan Aryan sebagai la race germanique.<ref>A. J. Woodman, 2009, ''The Cambridge Companion to Tacitus'', p. 294. (The Germanic race was also regarded by Gobineau as beautiful, honourable and destined to rule: 'cette illustre famille humaine, la plus noble'. While ''[[Aryan|arya]]'' was originally an [[endonym]] used only by [[Indo-Iranians]], "Aryan" became, partly because of the ''Essai'', a racial designation of a race, which Gobineau specified as 'la race germanique').</ref> Dengan berbuat demikian, beliau mengemukakan teori perkauman di mana Aryan—iaitu orang Jermanik—adalah semua yang positif.<ref>So that the reader not be left in ignorance as to who the Aryans are, Gobineau stated, ''La race germanique était pourvue de toute l'énergie de la variété ariane'' ("The Germanic race was provided with all the energy of the Aryan race"). We see, then, that he presents a racist theory in which the Aryans, or Germans, are all that is good. ''Comparative literature''. by American Comparative Literature Association. [[Modern Language Association|Modern Language Association of America]]. Comparative Literature Section.; University of Oregon. 1967, p. 342</ref> ===Reaksi terhadap esei Gobineau=== ''Essai'' beliau kebanyakannya mendapat ulasan negatif daripada pengkritik Perancis, yang digunakan oleh Gobineau sebagai bukti kebenaran teori perkaumannya, menulis "orang Perancis, yang sentiasa bersedia untuk membakar apa sahaja—secara material—dan yang tidak menghormati apa-apa, sama ada dalam agama atau politik, sentiasa menjadi pengecut terhebat di dunia dalam hal sains".{{sfn|Biddiss|1970|p=148}} Walau bagaimanapun, peristiwa seperti pengembangan pengaruh Eropah dan Amerika di luar negara dan penyatuan Jerman menyebabkan Gobineau mengubah pendapatnya untuk mempercayai bahawa "bangsa kulit putih" boleh diselamatkan. Ahli sejarah Amerika kelahiran Jerman, George Mosse, berhujah bahawa Gobineau memproyeksikan ketakutan dan kebenciannya terhadap kelas menengah dan pekerja Perancis kepada orang Asia dan Kulit Hitam.{{sfn|Davies|1988|p=60}} Merumuskan hujah Mosse, Davies berhujah bahawa: "Golongan oriental ''Essai'' yang mementingkan diri sendiri dan materialistik sebenarnya adalah potret anti-kapitalis tentang kelas menengah Perancis yang tamak wang" manakala "golongan negro yang sensual, tidak bijak dan ganas" yang digambarkan oleh Gobineau dalam Essai adalah karikatur aristokrat tentang golongan miskin Perancis.{{sfn|Davies|1988|pp=60–61}} Dalam tulisannya tentang petani Perancis, Gobineau secara tipikal menegaskan dalam pelbagai anekdot, yang katanya berdasarkan pengalaman peribadi, bahawa petani Perancis adalah orang yang kasar dan tidak mampu belajar, malah tidak mampu berfikir di luar tahap pemikiran yang paling asas. Seperti yang ditulis oleh pengkritik Amerika Michelle Wright, "petani mungkin mendiami tanah itu, tetapi mereka pastinya bukan sebahagian daripadanya".{{sfn|Wright|1999|p=839}} Wright selanjutnya menyatakan persamaan yang sangat ketara antara gambaran Gobineau tentang petani Perancis dan pandangannya tentang orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=831–852}} ===Waktu di Parsi=== Pada tahun 1855, Gobineau meninggalkan Paris untuk menjadi setiausaha pertama di kedutaan Perancis di Tehran, Parsi (Iran moden). Beliau dinaikkan pangkat sebagai chargé d'affaires pada tahun berikutnya.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Sejarah Parsi dan Greece telah memainkan peranan penting dalam Essai dan Gobineau ingin melihat kedua-dua tempat itu sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Misinya adalah untuk menjauhkan Parsi daripada pengaruh Rusia, tetapi beliau secara sinis menulis: "Jika Parsi ... bersatu dengan kuasa barat, mereka akan berarak melawan Rusia pada waktu pagi, dikalahkan oleh mereka pada waktu tengah hari dan menjadi sekutu mereka pada waktu petang".{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Masa Gobineau tidak terjejas oleh tugas diplomatiknya, dan beliau meluangkan masa mempelajari teks kuneiform kuno dan mempelajari bahasa Parsi. Beliau bertutur dalam "bahasa Parsi dapur" yang membolehkannya bercakap dengan orang Parsi. (Dia tidak pernah fasih berbahasa Parsi seperti yang dikatakannya.){{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walaupun mempunyai sedikit rasa sayang terhadap orang Parsi, Gobineau terkejut kerana mereka tidak mempunyai prasangka perkaumannya dan sanggup menerima orang kulit hitam sebagai setaraf. Dia mengkritik masyarakat Parsi kerana terlalu "demokratik". Gobineau melihat Parsi sebagai tanah tanpa masa depan yang ditakdirkan untuk ditakluki oleh Barat lambat laun. Baginya ini adalah tragedi bagi Barat. Dia percaya lelaki Barat akan mudah tergoda oleh wanita Parsi yang cantik yang menyebabkan lebih banyak percabulan untuk "merosakkan" Barat.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walau bagaimanapun, dia terobsesi dengan Parsi kuno, melihat di Parsi Achaemenid sebuah tamadun Arya yang hebat dan gemilang, yang kini telah tiada. Ini menyibukkannya sepanjang hayatnya.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau suka melawat runtuhan zaman Achaemenid kerana fikirannya pada asasnya melihat ke belakang, lebih suka merenungkan kegemilangan masa lalu daripada apa yang dilihatnya sebagai masa kini yang suram dan masa depan yang lebih suram.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Penginapan beliau di Parsi telah mengilhami dua buah buku: Mémoire sur l'état social de la Perse actuelle (1858) ("Memoire tentang Keadaan Sosial Parsi Masa Kini") dan Trois ans en Asie (1859) ("Tiga Tahun di Asia").{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau kurang memuji Parsi moden. Beliau menulis kepada Prokesch-Osten bahawa tiada "bangsa Parsi" kerana Parsi moden adalah "bangsa yang bercampur dengan Tuhan yang tahu!". Walau bagaimanapun, beliau menyukai Parsi purba sebagai tamadun Arya yang hebat, dengan menyatakan bahawa Iran bermaksud "tanah Arya" dalam bahasa Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} Gobineau kurang Eurosentrik daripada yang dijangkakan dalam tulisannya tentang Parsi, mempercayai asal usul tamadun Eropah boleh dikesan ke Parsi. Beliau mengkritik sarjana barat kerana "kesombongan kolektif" mereka kerana tidak dapat mengakui hutang "besar" Barat kepada Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} ===Josiah C. Nott dan Henry Hotze=== [[File:Josiah Clarke Nott.jpg|thumb|226x226px|alt=Sepia photograph of Josiah C. Nott looking to his left | Josiah C. Nott]] [[File:Henry Hotze.jpg|thumb|226x226px|alt=Photograph of Henry Hotzel looking at the casmera | Henry Hotze]] Pada tahun 1856, dua "saintis kaum" Amerika, Josiah C. Nott dan Henry Hotze, kedua-duanya penyokong supremasi kulit putih yang tegar, menterjemahkan Essai sur l'inégalité des races humaines ke dalam bahasa Inggeris. Juara perhambaan, mereka mendapati dalam tulisan anti-kulit hitam Gobineau justifikasi yang mudah untuk "institusi aneh".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Nott dan Hotze mendapati banyak perkara yang boleh dipersetujui dalam Essai seperti: "Orang Negro adalah yang paling rendah hati dan ketinggalan di bahagian bawah skala. Watak haiwan yang tertera pada dahinya menandakan takdirnya sejak saat pembuahannya".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Gobineau sangat terganggu, Nott dan Hotze memendekkan jilid pertama Essai daripada 1,600 halaman dalam bahasa Perancis asal kepada 400 dalam bahasa Inggeris.{{sfn|Wright|1999|p=837}} Sekurang-kurangnya sebahagian daripada sebabnya adalah kerana gambaran Gobineau yang bermusuhan tentang rakyat Amerika. Mengenai orang kulit putih Amerika, Gobineau mengisytiharkan: {{blockquote|Mereka adalah campuran yang sangat bercampur-campur daripada kaum yang paling merosot di Eropah zaman dahulu. Mereka adalah kawanan manusia dari semua peringkat umur: Ireland, Jerman kacukan dan Perancis dan Itali yang lebih diragui. Campuran semua jenis etnik yang merosot ini pasti akan melahirkan kekacauan etnik selanjutnya. Kekacauan ini bukanlah sesuatu yang tidak dijangka atau baharu: ia tidak akan menghasilkan campuran etnik selanjutnya yang belum pernah berlaku, atau tidak dapat direalisasikan di benua kita sendiri. Sama sekali tidak ada yang produktif akan terhasil daripadanya, dan walaupun gabungan etnik yang terhasil daripada penyatuan yang tidak terhingga antara Jerman, Ireland, Itali, Perancis dan Anglo-Saxon menyertai kita di selatan dengan unsur-unsur kaum yang terdiri daripada intipati India, Negro, Sepanyol dan Portugis, agak sukar dibayangkan bahawa apa-apa sahaja boleh terhasil daripada kekeliruan yang mengerikan itu, kecuali penjajaran yang tidak koheren antara jenis orang yang paling merosot.{{sfn|Wright|1999|pp=837–838}}}} Petikan yang sangat kritikal seperti ini telah dikeluarkan daripada The Moral and Intellectual Diversity of Races, sebagaimana tajuk Essai dalam bahasa Inggeris. Nott dan Hotze hanya mengekalkan bahagian-bahagian yang berkaitan dengan dakwaan rendah diri yang wujud dalam kalangan orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|p=838}} Begitu juga, mereka menggunakan Gobineau sebagai cara untuk cuba membuktikan bahawa Amerika kulit putih berada dalam bahaya maut walaupun hakikatnya kebanyakan orang kulit hitam Amerika adalah hamba pada tahun 1856. Kedua-dua "saintis kaum" itu berhujah berdasarkan Essai bahawa orang kulit hitam pada dasarnya adalah sejenis haiwan ganas, bukannya manusia, dan akan sentiasa menimbulkan bahaya kepada orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|pp=839–845}} Petikan Essai di mana Gobineau mengisytiharkan bahawa, walaupun mempunyai kecerdasan yang rendah, orang kulit hitam mempunyai bakat seni tertentu dan bahawa beberapa ketua puak Afrika yang "luar biasa" mungkin mempunyai IQ yang lebih tinggi daripada orang kulit putih yang paling bodoh tidak dimasukkan dalam edisi Amerika. Nott dan Hotze tidak mahukan apa-apa yang mungkin memberikan kualiti manusia yang mengagumkan kepada orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=838–39}} Selain itu, mereka berhujah bahawa bangsa dan kaum adalah sama, dan menjadi orang Amerika adalah menjadi orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|p=846}} Oleh itu, penterjemah Amerika berhujah dalam pengenalan mereka bahawa sama seperti pelbagai negara Eropah yang terkoyak akibat konflik kewarganegaraan yang disebabkan oleh "kaum" yang berbeza yang hidup bersama, begitu juga menamatkan perhambaan dan memberikan kewarganegaraan Amerika kepada orang kulit hitam akan menyebabkan konflik yang sama, tetapi hanya pada skala yang lebih luas di Amerika Syarikat.{{sfn|Wright|1999|p=847}} ===Masa di Newfoundland=== Pada tahun 1859, pertikaian Anglo-Perancis mengenai hak penangkapan ikan Perancis di Pantai Perancis Newfoundland menyebabkan suruhanjaya Anglo-Perancis dihantar ke Newfoundland untuk mencari penyelesaian kepada pertikaian tersebut. Gobineau adalah salah seorang daripada dua pesuruhjaya Perancis yang dihantar ke Newfoundland, satu pengalaman yang kemudiannya direkodkannya dalam bukunya pada tahun 1861 Voyage à Terre-Neuve ("Pelayaran ke Newfoundland"). Pada tahun 1858, Menteri Luar Negeri Count Alexandre Colonna-Walewski telah cuba menghantar Gobineau ke kedutaan Perancis di Beijing. Beliau membantah bahawa sebagai "orang Eropah yang bertamadun" beliau tidak mahu pergi ke negara Asia seperti China.{{sfn|Wilkshire|1993|p=8}} Sebagai hukuman, Walewski menghantar Gobineau ke Newfoundland, memberitahunya bahawa dia akan dipecat dari Quai d'Orsay jika dia menolak tugasan Newfoundland.{{sfn|Wilkshire|1993|p=9}} Gobineau membenci Newfoundland, menulis kepada seorang rakan di Paris pada 26 Julai 1859: "Ini adalah negara yang teruk. Ia sangat sejuk, terdapat kabus yang hampir berterusan, dan seseorang belayar di antara kepingan ais terapung yang sangat besar."{{sfn|Wilkshire|1993|p=10}} Semasa di St. John's, sebuah bandar yang sebahagian besarnya didiami oleh pendatang Ireland, Gobineau menggunakan hampir setiap klise anti-Ireland dalam laporannya ke Paris. Dia menyatakan orang Ireland St. John's sangat miskin, tidak berdisiplin, licik, degil, tidak jujur, bising, ganas, dan biasanya mabuk.{{sfn|Gobineau|1993|p=104}} Dia menggambarkan beberapa penempatan nelayan terpencil yang dikunjunginya dalam istilah Utopia, memuji mereka sebagai contoh bagaimana beberapa orang yang tahan lasak dan lasak boleh mencari nafkah dalam keadaan yang sangat tidak ramah.{{sfn|Gobineau|1993|p=106}} Pujian Gobineau terhadap nelayan Newfoundland mencerminkan pandangannya bahawa mereka yang memisahkan diri daripada masyarakat lebih baik memelihara kesucian kaum mereka.{{sfn|Wilkshire|1993|p=21}} Walaupun beliau menghina orang biasa, beliau menggelarkan nelayan Newfoundland yang beliau temui sebagai "orang terbaik yang pernah saya lihat di dunia".{{sfn|Biddiss|1970|p=199}} Gobineau memerhatikan bahawa di penempatan pesisir pantai yang terpencil ini, tiada anggota polis kerana tiada jenayah, dan seterusnya menulis: {{blockquote|Saya tidak menyesal kerana pernah melihat sekali dalam hidup saya sejenis Utopia. [...] Iklim yang ganas dan penuh kebencian, kawasan desa yang melarang, pilihan antara kemiskinan dan kerja keras yang berbahaya, tiada hiburan, tiada keseronokan, tiada wang, kekayaan dan cita-cita sama mustahilnya—dan masih, walaupun begitu, pandangan yang ceria, sejenis kesejahteraan domestik yang paling primitif. [...] Tetapi inilah yang berjaya membolehkan manusia menggunakan kebebasan sepenuhnya dan bertoleransi antara satu sama lain.{{sfn|Biddiss|1970|p=199}}}} ==Kerjaya Menteri== ===Menteri Parsi=== Pada tahun 1861, Gobineau kembali ke Tehran sebagai menteri Perancis{{sfn|Irwin|2016|p=324}} dan menjalani gaya hidup sederhana dan asketik. Dia menjadi taksub dengan Parsi kuno. Ini tidak lama kemudian menjadi tidak terkawal apabila dia cuba membuktikan Parsi kuno diasaskan oleh Aryan yang sangat dikaguminya, menyebabkan dia terlibat dalam apa yang Irwin sebut sebagai teori "gila" tentang sejarah Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Pada tahun 1865, Gobineau menerbitkan Les religions et les philosophies dans l'Asie centrale ("Agama dan Falsafah di Asia Tengah"), sebuah catatan tentang perjalanannya di Parsi dan pertemuan dengan pelbagai mazhab Islam esoterik yang dia temui diamalkan di kawasan luar bandar Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Kerangka mistiknya mendorongnya untuk merasakan di Parsi apa yang dia panggil "un certain plaisir" ("satu keseronokan tertentu") kerana di tempat lain di dunia dia merasakan kegembiraan yang sama seperti yang dirasainya ketika melihat runtuhan Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau mempunyai pandangan yang rendah terhadap Islam, sebuah agama yang dicipta oleh Muhammad Arab. Dia menganggapnya sebagai sebahagian daripada "bangsa Semitik", tidak seperti orang Parsi yang bahasa Indo-Eropahnya menyebabkannya melihat mereka sebagai Arya.[2] Gobineau percaya bahawa Islam Syiah adalah sebahagian daripada "pemberontakan" oleh orang Parsi Arya terhadap orang Arab Semitik, melihat hubungan rapat antara Islam Syiah dan nasionalisme Parsi.[2] Berdasarkan pengalamannya sendiri, Gobineau percaya bahawa orang Parsi tidak benar-benar mempercayai Islam, dengan kepercayaan kepada Nabi menjadi penutup masyarakat yang masih mengekalkan banyak ciri pra-Islam.[2] Gobineau juga menggambarkan penganiayaan kejam terhadap pengikut Bábisme dan agama baharu Kepercayaan Bahá'í oleh negara Parsi, yang bertekad untuk menegakkan Islam Syiah sebagai agama negara.[2] Gobineau meluluskan penganiayaan terhadap Babi. Dia menulis bahawa mereka adalah "komunis sejati" dan "penyokong sosialisme yang sejati dan tulen", sama berbahayanya dengan sosialis Perancis. Dia bersetuju bahawa Takhta Merak adalah betul untuk menghapuskan Bábisme.[3] Gobineau merupakan antara orang Barat pertama yang mengkaji mazhab-mazhab esoterik Parsi. Walaupun karyanya bersifat idiosinkratik, beliau mencetuskan minat ilmiah dalam aspek Parsi yang telah diabaikan oleh orang Barat sehingga itu.[4] Kritikan terhadap karya Parsi Gobineau Hanya dengan pengajiannya di Parsi kuno, Gobineau dikecam oleh para sarjana.[4] Beliau menerbitkan dua buah buku tentang Parsi kuno, Lectures des textes cunéiformes (1858) ("Bacaan Teks Paku") dan Traité des écritures cunéiformes (1864) ("Treatise of Cuneiform Fragments").[4] Irwin menulis: "Risalah pertama adalah salah faham, namun masih berada di sisi kewarasan ini; karya kedua yang lebih lewat dan lebih panjang menunjukkan banyak tanda-tanda jenis kegilaan yang mungkin menjangkiti mereka yang terlalu berminat dalam kajian okultisme."[4] Salah satu masalah utama dengan pendekatan Gobineau dalam menterjemahkan teks-teks kuneiform Parsi kuno ialah beliau gagal memahami perubahan linguistik dan bahasa Parsi Lama bukanlah bahasa yang sama dengan bahasa Parsi moden.[5] Buku-bukunya mendapat sambutan yang tidak menyenangkan daripada para sarjana yang berpendapat bahawa Gobineau tidak memahami teks-teks yang ingin diterjemahkannya.[5] Artikel Gobineau yang cuba menyangkal pengkritiknya dalam Journal asiatique tidak diterbitkan, kerana editor menganggap artikelnya "tidak boleh diterbitkan" kerana ia penuh dengan dakwaan "tidak masuk akal" dan penderaan yang keterlaluan terhadap pengkritiknya.[5] Semasa kunjungan keduanya ke Parsi, Gobineau menghabiskan banyak masa bekerja sebagai ahli arkeologi amatur dan mengumpul bahan untuk apa yang kemudiannya menjadi Traité des écritures cunéiformes, sebuah buku yang digelar Irwin sebagai "monumen untuk kegilaan terpelajar".[5] Gobineau sentiasa berbangga dengannya, melihat buku itu sebagai magnum opus yang menyaingi Essai.[5] Gobineau sering mengembara dari Tehran ke Empayar Uthmaniyyah untuk melawat runtuhan Dur-Sharrukin di Khorsabad, berhampiran Mosul di tempat yang kini dikenali sebagai utara Iraq.[5] Runtuhan Khorsabad adalah Assyria, yang dibina oleh Raja Sargon II pada tahun 717 SM, tetapi Gobineau percaya runtuhan itu sebenarnya adalah Parsi dan dibina oleh Darius Agung kira-kira dua ratus tahun kemudian.[6] Potret lukisan Paul Émile Botta yang sedang memandang artis itu. Ahli arkeologi Perancis Paul-Émile Botta (gambar) menganggap karya Parsi Gobineau sebagai karut. Ahli arkeologi Perancis, Paul-Émile Botta, menerbitkan ulasan pedas terhadap Traité des écritures cunéiformes dalam Journal asiatique. Beliau menulis teks-teks cuneiform di Dur-Sharrukin berbahasa Akkadia, bahawa Gobineau tidak tahu apa yang diperkatakannya, dan satu-satunya sebab beliau menulis ulasan itu adalah untuk membuktikan bahawa beliau telah membuang masanya membaca buku itu.[7] Ketika Gobineau bertegas menekankan tesisnya, Orientalis terkemuka di Perancis, Julius von Mohl dari Société Asiatique, terpaksa campur tangan dalam pertikaian itu untuk berhujah bahawa teori-teori Gobineau kekurangan "ketelitian saintifik" sementara beliau mengagumi "kesenian" tesis Gobineau.[8] Meneruskan minatnya terhadap negara Parsi, Gobineau menerbitkan Histoire des Perses ("Sejarah Orang Parsi") pada tahun 1869.[8] Di dalamnya, beliau tidak cuba membezakan antara sejarah Parsi dan legenda yang menganggap Shahnameh dan Kush Nama (puisi abad ke-12 yang mempersembahkan kisah legenda dua maharaja Cina) sebagai catatan sejarah purba Parsi yang faktual dan boleh dipercayai.[8] Oleh itu, Gobineau memulakan sejarahnya dengan mempersembahkan orang Parsi sebagai orang Arya yang tiba di Parsi dari Asia Tengah dan menakluki bangsa gergasi yang dikenali oleh mereka sebagai Diw.[8] Gobineau juga menambah teori perkaumannya sendiri kepada Histoire des Perses, menjelaskan bagaimana Cyrus Agung telah merancang penghijrahan orang Arya ke Eropah yang menjadikannya bertanggungjawab atas "keagungan" Eropah zaman pertengahan.[9] Bagi Gobineau, Cyrus Agung merupakan pemimpin terhebat dalam sejarah, menulis: "Apa pun diri kita, sebagai orang Perancis, Inggeris, Jerman, Eropah pada abad kesembilan belas, kita berhutang budi kepada Cyrus", dan seterusnya menggelar Cyrus sebagai "orang terhebat antara orang-orang hebat dalam seluruh sejarah manusia".[10] ===Menteri ke Greece=== Arthur de Gobineau c.(1865) Pada tahun 1864, Gobineau menjadi menteri Perancis ke Greece.[11] Semasa berada di Athens, yang bersama Tehran merupakan satu-satunya bandar yang beliau sukai, beliau menghabiskan masanya menulis puisi dan belajar tentang arca apabila tidak mengembara bersama Ernest Renan di kawasan luar bandar Yunani untuk mencari runtuhan.[11] Gobineau menggoda dua beradik perempuan di Athens, Zoé dan Marika Dragoumis, yang menjadi perempuan simpanannya; Zoé kekal sebagai wartawan sepanjang hayat.[12] Pada tahun 1832, walaupun secara nominalnya merdeka, Greece telah menjadi sebuah negara protektorat bersama Anglo-Perancis-Rusia. Oleh itu, menteri British, Perancis dan Rusia di Athens mempunyai kuasa teori untuk membatalkan sebarang keputusan kabinet Yunani. Gobineau berulang kali menasihatkan agar Perancis tidak menggunakan kuasa ini, menulis bahawa Greece adalah "bukti yang menyedihkan dan nyata tentang ketidakcekapan dan keangkuhan Eropah". Dia menyerang percubaan British untuk membawa demokrasi ala Westminster ke Greece sebagai membawa "keruntuhan sepenuhnya tanah yang biadab" sambil menuduh Perancis bersalah memperkenalkan orang Yunani kepada "Voltairianisme yang paling tidak cekap".[13] Walau bagaimanapun, pada tahun-tahun terakhirnya, ekonomi Yunani mula berkembang pesat; disebabkan oleh ini, Gobineau "begitu kagum dengan pembangunan ekonomi dan sosial Yunani sehingga dia tanpa sedar mengakui manfaat era moden".[14] Selepas itu, dia menunjukkan simpati terhadap masyarakat Yunani kontemporari yang membina sebuah negara moden.[15] Mengenai "Persoalan Timur", Gobineau pada mulanya menyokong ekspansionisme Yunani; dia merupakan penyokong Ioannis Kolettis dan Idea Megalinya.[16] Walau bagaimanapun, kemudian, dia menasihatkan agar tidak menyokong Perancis untuk aspirasi Yunani yang tidak berperikemanusiaan, menulis bahawa orang Yunani tidak dapat menggantikan Empayar Uthmaniyyah, dan jika Empayar Uthmaniyyah digantikan dengan Yunani yang lebih besar, hanya Rusia yang akan mendapat manfaat.[17] Dia tidak lagi percaya bahawa "empayar Yunani" yang dihidupkan semula dapat menggagalkan imperialisme Rusia. Beliau percaya bahawa Empayar Uthmaniyyah lebih sesuai untuk berbuat demikian pada masa itu.[16] Gobineau menasihati Paris: "Orang Yunani tidak akan mengawal Timur, begitu juga orang Armenia mahupun Slav mahupun mana-mana penduduk Kristian, dan, pada masa yang sama, jika orang lain datang—walaupun Rusia, yang paling timur antara mereka semua—mereka hanya boleh tunduk kepada pengaruh berbahaya daripada situasi anarki ini. [...] Bagi saya [...] tiada Persoalan Timur dan jika saya mempunyai penghormatan untuk menjadi kerajaan yang hebat, saya tidak akan lagi mempedulikan perkembangan di kawasan ini."[12] Pada musim bunga tahun 1866, orang Yunani Kristian memberontak terhadap Empayar Uthmaniyyah di pulau Crete. Tiga utusan tiba di Athens untuk meminta sokongan Perancis daripada Gobineau untuk pemberontakan itu, dengan mengatakan bahawa Perancis adalah juara keadilan dan hak "negara kecil".[16] Memandangkan Perancis terlibat secara aktif dalam perang di Mexico, Gobineau, yang berucap bagi pihak Napoleon III, memaklumkan kepada orang Crete supaya tidak mengharapkan sokongan daripada Perancis—mereka bersendirian dalam menentang Empayar Uthmaniyyah.[16] Dia menggelarkan pemberontakan itu sebagai "monumen paling sempurna untuk pembohongan, kenakalan dan keangkuhan yang telah dilihat dalam tempoh tiga puluh tahun".[18] Dia tidak bersimpati dengan keinginan Yunani untuk membebaskan rakan senegara mereka yang hidup di bawah pemerintahan Uthmaniyyah; ketika menulis kepada rakannya Anton von Prokesch-Osten, dia menyatakan: "Ia adalah satu pergaduhan menentang yang lain".[17] Walau bagaimanapun, pada usia tuanya, dia kembali ke pendirian asalnya, menyokong idea-idea irredentist Yunani.[14] ===Panggilan Balik ke Perancis akibat pemberontakan Kriti=== Semasa pemberontakan Kriti, seorang ahli akademik Perancis muda Gustave Flourens, yang terkenal dengan semangatnya yang berapi-api terhadap perjuangan liberal, telah menyertai pemberontakan Cretan dan telah pergi ke Athens untuk cuba memujuk kerajaan Yunani untuk menyokongnya.[19] Gobineau secara tidak bijak telah menunjukkan kiriman diplomatik Flourens dari Paris yang menunjukkan kedua-dua kerajaan Perancis dan Yunani tidak sanggup menyinggung perasaan Uthmaniyyah dengan menyokong pemberontakan Cretan, yang kemudiannya dibocorkan oleh Flourens kepada pihak akhbar.[13] Gobineau menerima arahan daripada Napoleon III untuk membungkam Flourens.[13] Pada 28 Mei 1868, ketika Flourens sedang menuju ke pertemuan dengan Raja George I, baginda telah dipintas oleh Gobineau yang kemudiannya menangkapnya oleh pengawal legasi, dirantai dan dimuatkan ke dalam kapal Perancis pertama yang menuju ke Marseille.[19] L'affaire Flourens menjadi isu yang terkenal di Perancis dengan novelis Victor Hugo mengutuk Gobineau dalam sebuah artikel pendapat di Le Tribute pada 19 Julai 1868 kerana cara khianatnya melayan seorang rakan Perancis yang berjuang untuk kebebasan Yunani.[19] Dengan pendapat umum Perancis yang secara meluas mengutuk menteri di Athens, Gobineau dipanggil semula ke Paris dalam keadaan memalukan.[19] ===Pandangan terhadap Orang Yunani=== Pandangannya terhadap orang Yunani moden adalah paradoks dan samar-samar;[14][20] beliau menyatakan ideanya agak samar-samar dan keliru, hanya mendasarkannya pada maklumat umum.[21] Beliau menulis bahawa orang Yunani secara amnya telah kehilangan banyak "darah Arya" yang bertanggungjawab untuk "kemuliaan Yunani" disebabkan oleh percampuran kaum.[22] Walau bagaimanapun, beliau tidak menafikan kewujudan nukleus Yunani kuno dalam diri orang Yunani moden.[20][23] Sebaliknya, beliau percaya bahawa bangsa Yunani telah "menyerap" semua penceroboh asing.[24] Hasilnya adalah gabungan yang kuat, kerana orang Yunani telah menggabungkan sifat-sifat terbaik orang yang mereka temui. Beliau menyimpulkan bahawa orang Yunani menunjukkan semua kualiti yang diperlukan untuk memperoleh penghargaan "kewarganegaraan".[23] Gobineau sememangnya mengagumi orang Yunani moden, menganggap mereka sebagai "pendidik" orang Balkan;[25] beliau melihat orang Yunani sebagai lebih bijak, terlatih, dan rajin daripada orang Balkan dan beliau berpendapat bahawa Yunani ditakdirkan untuk memainkan peranan bertamadun di seluruh wilayah Danube. Di luar politik, beliau juga menganggap orang Yunani sebagai orang yang sabar, peramah, kreatif, dan ikhlas.[26] ===Penilaian=== Pada tahun 1868, Gobineau menulis bahawa, tanpa Yunani, beliau tidak akan dapat melakukan banyak perkara yang beliau lakukan ("Sans la Grèce, je n'aurais pas fait beaucoup de choses que j'ai faites. La Grèce y est pour beaucoup").[15] Menurut ahli antropologi Ivo T. Budil: Pengalaman Gobineau di Yunani melibatkan kontroversi kekal antara ideologi dan realiti, sementara realiti mengatasi. Di Greece, Gobineau berjaya menerima manifestasi kemodenan, nasionalisme dan pembangunan ekonomi... [Dia] dalam erti kata tertentu "dibebaskan" secara intelektual oleh Greece dan kadangkala terpaksa meninggalkan skema dan stereotaip perkaumannya serta menerima kepelbagaian dan percanggahan kehidupan sebenar.[27] Legasi Gobineau di Greece selepas kematiannya adalah ambivalen.[28] Ahli filologi dan sejarawan Yunani Konstantinos Dimaras [el; fr] menganggapnya seorang philhellene tulen yang kata-kata dan tindakannya disalahertikan.[28] ===Menteri ke Brazil=== Pada tahun 1869, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Brazil.[29] Pada masa itu, Perancis dan Brazil tidak mempunyai hubungan diplomatik di peringkat duta, hanya legasi yang diketuai oleh menteri. Gobineau tidak gembira kerana Quai d'Orsay telah menghantarnya ke Brazil, yang dilihatnya sebagai jawatan yang tidak cukup besar.[29] Gobineau mendarat di Rio de Janeiro semasa Karnival yang penuh sensual, yang membuatnya jijik. Sejak saat itu, beliau membenci Brazil, yang dilihatnya sebagai tempat penyakit yang ketinggalan dari segi budaya dan tidak bersih. Beliau takut menjadi mangsa demam kuning yang kerap memusnahkan penduduk Brazil.[29] Tugas utama Gobineau semasa beliau berada di Brazil dari Mac 1869 hingga April 1870 adalah untuk membantu menjadi perantara bagi penamatan Perang Paraguay dan mendapatkan pampasan selepas tentera Brazil menjarah kedutaan Perancis di Asunción. Beliau berbuat demikian dan sama-sama berjaya dalam merundingkan perjanjian ekstradisi antara Empayar Perancis dan Empayar Brazil. Beliau memberi petunjuk kepada Maharaja Pedro II bahawa pendapat umum Perancis memihak kepada pembebasan hamba Brazil.[30] Memandangkan perhambaan adalah asas ekonomi Brazil, dan Brazil mempunyai populasi hamba terbesar di benua Amerika, Pedro II tidak sanggup menghapuskan perhambaan pada masa ini. Memandangkan kebanyakan rakyat Brazil mempunyai campuran keturunan Portugis, Afrika dan India, Gobineau melihat rakyat Brazil, yang dibencinya, sebagai mengesahkan teorinya tentang bahaya percabulan.[29] Dia menulis kepada Paris bahawa penduduk Brazil adalah "populasi yang bercampur-campur sepenuhnya, darah dan semangatnya rosak, sangat hodoh ... Tiada seorang pun penduduk Brazil yang mempunyai darah tulen kerana corak perkahwinan antara orang kulit putih, India dan Negro begitu meluas sehingga nuansa warna kulit tidak terhingga, menyebabkan kemerosotan di kalangan golongan bawahan dan juga golongan atasan".[29] Dia menyatakan bahawa penduduk Brazil "bukanlah pekerja keras, aktif mahupun subur".[29] Berdasarkan semua ini, Gobineau mencapai kesimpulan bahawa semua kehidupan manusia akan terhenti di Brazil dalam tempoh 200 tahun akan datang atas dasar "kemerosotan genetik".[29] Gobineau tidak popular di Brazil. Surat-suratnya ke Paris menunjukkan penghinaannya sepenuhnya terhadap semua orang di Brazil, tanpa mengira kewarganegaraan mereka (kecuali Maharaja Pedro II), dengan kata-katanya yang paling kesat dikhaskan untuk penduduk Brazil.[29] Dia menulis tentang Brazil: "Semua orang di sini hodoh, sangat hodoh, seperti beruk".[31] Satu-satunya rakannya semasa di Rio ialah Maharaja Pedro II, yang dipuji oleh Gobineau sebagai seorang pemimpin yang bijaksana dan hebat, dengan menyatakan mata biru dan rambut perangnya sebagai bukti bahawa Pedro adalah seorang Aryan.[29] Hakikat bahawa Pedro berasal dari Keluarga Braganza, Gobineau yakin bahawa dia tidak mempunyai darah Afrika atau India. Gobineau menulis: "Kecuali Maharaja, tiada seorang pun di padang pasir yang penuh dengan pencuri ini" yang layak mendapat persahabatannya.[32] Sikap Gobineau yang menghina rakyat Brazil menyebabkan dia menghabiskan banyak masanya untuk bertelagah dengan golongan elit Brazil. Pada tahun 1870 dia terlibat dalam pergaduhan jalanan berdarah dengan menantu seorang senator Brazil yang tidak menghargai negaranya dijatuhkan.[32] Akibat pergaduhan itu, Pedro II meminta Paris memanggil semula rakannya, atau dia akan mengisytiharkannya sebagai persona non-grata.[32] Daripada mengalami penghinaan ini yang berlaku kepada menteri Perancis, Quai d'Orsay segera memanggil Gobineau.[32] ===Kembali ke Perancis=== Potret Gobineau 1876 oleh Mathilde Sallier de La Tour Pada Mei 1870, Gobineau kembali ke Perancis dari Brazil.[33] Dalam sepucuk surat kepada Tocqueville pada tahun 1859, beliau menulis, "Apabila kita datang kepada rakyat Perancis, saya benar-benar menyokong kuasa mutlak", dan selagi Napoleon III memerintah sebagai seorang autokrat, beliau mendapat sokongan Gobineau.[34] Gobineau sering meramalkan Perancis akan menjadi begitu busuk sehingga Perancis pasti akan dikalahkan jika mereka pernah berperang besar. Walau bagaimanapun, semasa tercetusnya perang dengan Prusia pada Julai 1870, beliau percaya mereka akan menang dalam masa beberapa minggu.[35] Selepas kemenangan Jerman, Gobineau dengan penuh kemenangan menggunakan kekalahan negaranya sendiri sebagai bukti teori perkaumannya.[35] Beliau menghabiskan perang sebagai maire (datuk bandar) di pekan kecil Trie di jabatan Oise.[36] Selepas pihak Prusia menduduki Trie, Gobineau menjalinkan hubungan baik dengan mereka dan dapat mengurangkan pampasan yang dikenakan ke atas jabatan Oise.[37] Kemudian, Gobineau menulis sebuah buku Ce qui est arrivé à la France en 1870 ("Apa yang Berlaku kepada Perancis pada tahun 1870") yang menjelaskan kekalahan Perancis adalah disebabkan oleh kemerosotan kaum, yang mana tiada penerbit memilih untuk menerbitkannya.[38] Beliau berhujah bahawa golongan borjuis Perancis adalah "keturunan hamba Gallo-Rom", yang menjelaskan mengapa mereka tidak setanding dengan tentera yang diperintah oleh Junkers.[39] Gobineau menyerang Napoleon III kerana rancangannya untuk membina semula Paris dengan menulis: "Bandar ini, yang digambarkan dengan sombong sebagai ibu kota alam semesta, sebenarnya hanyalah karavan yang luas untuk kemalasan, ketamakan dan pesta pora seluruh Eropah."[39] Pada tahun 1871, penyair Wilfrid Scawen Blunt yang bertemu Gobineau menggambarkannya seperti berikut: Gobineau ialah seorang lelaki berusia kira-kira 55 tahun, dengan rambut dan misai beruban, mata gelap yang agak menonjol, kulit pucat, dan susuk tubuh yang tinggi dengan gaya berjalan yang hampir tersentak-sentak. Perangainya gementar, bertenaga, teliti, tetapi gelisah, beralih dengan cepat dari satu pemikiran ke pemikiran yang lain, seorang yang pandai bercakap tetapi pendengar yang buruk. Dia seorang cendekiawan, novelis, penyair, pengukir, ahli arkeologi, seorang yang berperasaan, seorang yang gemar dunia."[40] Walaupun pandangannya yang pahit tentang dunia dan sikap misantropisnya, Gobineau mampu mempamerkan daya tarikan yang tinggi apabila dia mahu. Dia digambarkan oleh ahli sejarah Albert Sorel sebagai "seorang yang anggun dan menawan" yang akan menjadi diplomat yang sempurna di Ancien Régime Perancis.[41] ===Menteri ke Sweden=== Pada Mei 1872, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Sweden.[42] Selepas tiba di Stockholm, dia menulis kepada kakaknya Caroline: "Ini adalah bangsa tulen Utara—bangsa tuan", menggelarkan orang Sweden sebagai "cabang paling tulen bangsa Jermanik".[42] Berbeza dengan Perancis, Gobineau kagum dengan kekurangan konflik sosial di Sweden, menulis kepada Dragoumis: "Tiada kebencian kelas. Golongan bangsawan hidup bersahabat dengan golongan pertengahan dan rakyat jelata".[42] Gobineau berhujah bahawa disebabkan lokasi Sweden yang terpencil di Scandinavia, darah Arya lebih terpelihara berbanding Perancis. Menulis tentang kenaikan takhta Oscar II ke Sweden pada tahun 1872, beliau berkata: "Negara ini unik ... Saya baru sahaja melihat seorang raja mati dan seorang lagi menaiki takhta tanpa sesiapa menggandakan pengawal atau memaklumkan seorang askar".[43] Konservatisme penting masyarakat Sweden juga mengagumkan Gobineau ketika beliau menulis kepada Pedro II: "Perasaan konservatif adalah antara yang paling kuat dalam semangat kebangsaan dan orang-orang ini melepaskan masa lalu hanya langkah demi langkah dan dengan berhati-hati yang melampau".[43] Sweden menimbulkan masalah bagi Gobineau antara menyelaraskan kepercayaannya pada bangsawan Arya dengan desakannya bahawa hanya kelas atasan adalah Arya. Beliau akhirnya menyelesaikannya dengan mengecam orang Sweden sebagai Arya yang hina.[44] Beliau menggunakan fakta bahawa Raja Oscar membenarkan demokrasi Sweden wujud dan tidak cuba memerintah sebagai raja mutlak sebagai bukti Kerabat Bernadotte semuanya adalah raja yang lemah dan pengecut.[44] Menjelang tahun 1875, Gobineau menulis, "Sweden menakutkan saya" dan menulis dengan rasa jijik tentang "kekasaran dan penghinaan Sweden".[44] Pada tahun 1874, Gobineau bertemu dengan diplomat Jerman homoseksual Philipp, Putera Eulenburg, di Stockholm dan menjadi sangat rapat dengannya.[45] Eulenburg kemudiannya mengimbas kembali dengan penuh kasih sayang bagaimana dia dan Gobineau telah menghabiskan berjam-jam semasa mereka di Sweden di bawah "langit Nordik, tempat dunia lama para dewa hidup dalam adat dan tabiat rakyat serta di hati mereka."[45] Gobineau kemudian menulis bahawa hanya dua orang di seluruh dunia yang pernah memahami falsafah perkaumannya dengan betul, iaitu Richard Wagner dan Eulenburg.[45] [[File:Becque - Nouvelles asiatiques p 217.jpeg|alt=Daripada edisi 1924 – ilustrasi oleh Maurice Becque|thumb|252x252px|Ilustrasi daripada novel Gobineau Nouvelle Asiatiques, yang diterbitkan semasa beliau berada di Sweden. Buku itu mencerminkan minatnya yang lama terhadap Parsi dan Timur.]] Gobineau menggalakkan Eulenburg untuk mempromosikan teorinya tentang bangsa Arya, dengan memberitahunya: "Dengan cara ini anda akan membantu ramai orang memahami sesuatu dengan lebih cepat."[45] Kemudian, Eulenburg mengadu bahawa semua suratnya kepada Gobineau terpaksa dimusnahkan kerana "Ia mengandungi terlalu banyak sifat peribadi yang intim".[46] Semasa berada di Sweden, Gobineau menjadi taksub dengan Viking dan bertekad untuk membuktikan bahawa dia berasal dari Norse.[47] Masanya di Stockholm merupakan tempoh yang sangat produktif dari sudut pandangan sastera. Beliau menulis Les Pléiades ("The Pleiades"), Les Nouvelles Asiatiques ("The New Asians"), La Renaissance, sebahagian besar Histoire de Ottar Jarl, pirate norvégien conquérant du pays de Bray en Normandie et de sa descendance ("Sejarah Ottar Jarl, Lanun Norway dan Penakluk Normandy dan Keturunannya") dan menyelesaikan separuh pertama puisi epiknya Amadis semasa berkhidmat sebagai menteri ke Sweden.[47] Amadis ialah sebuah puisi epik 12,000 rangkap yang diterbitkan selepas kematian pada tahun 1887 yang diakhiri dengan protagonisnya yang lemas dalam darah orang Cina yang telah mereka bunuh.[48] Pada tahun 1879, Gobineau cuba membuktikan keunggulan kaumnya sendiri berbanding seluruh Perancis dengan sejarah pseudo-keluarganya Histoire de Ottar Jarl. Ia bermula dengan baris "Saya turun dari Odin", dan mengesan keturunannya yang dikatakan daripada Viking Ottar Jarl.[49] Memandangkan keluarga de Gobineau pertama kali muncul dalam sejarah pada akhir abad ke-15 Bordeaux, dan Ottar Jarl—yang mungkin atau mungkin bukan orang sebenar—dikatakan hidup pada abad ke-10, Gobineau terpaksa menggunakan banyak ciptaan untuk memastikan salasilahnya berjaya.[49] Baginya, Essai, Histoire des Perses dan Histoire de Ottar Jarl terdiri daripada trilogi, yang digelar oleh pengkritik Perancis Jean Caulmier sebagai "visi puitis tentang pengembaraan manusia", yang merangkumi sejarah universal semua kaum di Essai, kepada sejarah cabang Arya di Parsi dalam Histoire des Perses kepada sejarah keluarganya sendiri dalam Histoire de Ottar Jarl.[50] Semasa berada di Sweden, walaupun kekal setia kepada Gereja Katolik, Gobineau secara peribadi meninggalkan kepercayaannya terhadap agama Kristian. Dia sangat berminat dengan agama pagan Viking, yang kelihatan lebih autentik daripada Arya baginya.[51] Baginya, mengekalkan agama Katoliknya adalah simbol politik reaksionernya dan penolakannya terhadap liberalisme, dan atas sebab-sebab inilah dia terus mengamalkan agama Katolik secara nominal.[51] Gobineau memberitahu rakannya Comte de Basterot bahawa dia mahukan pengebumian Katolik hanya kerana de Gobineaus sentiasa dikebumikan dalam upacara Katolik, bukan kerana sebarang kepercayaan terhadap agama Katolik.[52] Kerana meninggalkan jawatannya di Stockholm tanpa kebenaran untuk menyertai Maharaja Pedro II dalam lawatannya ke Eropah, Gobineau diberitahu pada Januari 1877 untuk sama ada meletak jawatan dari Quai d'Orsay atau dipecat; dia memilih yang pertama.[53][54] Gobineau menghabiskan tahun-tahun terakhirnya tinggal di Rom, seorang lelaki yang kesepian dan berdukacita yang rakan-rakan utamanya ialah Wagner dan Eulenburg.[55] Dia menganggap dirinya sebagai seorang pengukir yang hebat dan cuba menyara dirinya dengan menjual arcanya.[55] ==Legasi dan pengaruh== Artikel utama: Gobinisme Idea Gobineau berpengaruh di beberapa negara, terutamanya Romania, Empayar Uthmaniyyah, Jerman, dan Brazil, semasa hayatnya dan selepas kematiannya.[petikan diperlukan] Penganut Darwinisme sosial di Jepun menggunakan pengkategorian Gobineau terhadap tiga kaum sebagai justifikasi untuk imperialisme Jepun yang berusaha untuk mentamadunkan orang lain daripada kaum "kuning" sambil mengelakkan pergaulan dengan kaum "putih" atau "hitam".[1] nd5injf3y6opb1l0mpgpxvtizkgd54v 6925796 6925793 2026-08-12T08:15:18Z Lemantun 221827 /* Legasi dan pengaruh */ 6925796 wikitext text/x-wiki [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir|Kotak pasir 1]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 3|Kotak pasir 3]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 4]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 5]] ==Orang Melayu Timur== https://www.reinha.com/2018/11/14/cerita-rakyat-jambi-asal-usul-suku-melayu-timur/</br> https://repositori.kemendikdasmen.go.id/27184/</br> https://www.abdnaddin.com/2019/04/merungkai-simpul-sejarah-di-kampung.html?m=0</br> https://www.scribd.com/document/325836140/Veri-Afrional-Asal-Mula-Suku-Melayu-Timur-Dikuala-Tungkal</br> https://senimalaya.com/menjejak-darah-keturunan-iranun/</br> https://www.utusanborneo.com.my/2020/06/24/mencari-melayu-timur-generasi-iranun-di-tanjung-jabung</br> https://deutromalayan.blogspot.com/2012/10/suku-melayu-timur.html</br> https://jambiupdate.co/read/2022/05/20/100547/mengenal-pusaka-melayu-timur-di-tanjabtim-tersimpan-sebagai-peninggalan-sejarah-nenek-moyang/</br> https://budaya-indonesia.org/ASAL-USUL-SUKU-MELAYU-TIMUR</br> https://www.jambione.com/kolom/1364562612/menyoal-asal-melayu-tanjung-jabung-barat?page=2</br> {{Infobox ethnic group |group = Orang Melayu Timur<br /><small>اورڠ ملايو تيمور</small> |native_name = |total = |popplace = {{flag|Indonesia}}<br>{{flatlist| * {{Flag|Jambi}} (Tanjung Jabung Timur, Tanjung Jabung Barat) * {{Flag|Riau}} (Indragiri Hilir) }} |langs = Melayu Timur, [[Bahasa Indonesia]] |rels = [[Islam]] |related = [[Orang Iranun|Iranun]] }} Orang Melayu Timur ialah sebuah suku Melayu yang menetap di bahagian pesisir timur Sumatra, terutamanya di Jambi dan Provinsi Riau. ==Sejarah Kesultanan Asahan== Sumber: https://maa.acehprov.go.id/berita/kategori/adat-istiadat/nuansa-keacehan-dibumi-melayu-asahan</br> https://jurnal.medanresourcecenter.org/index.php/polyscopia/article/view/1441</br> https://www.researchgate.net/publication/340643191_Verba_Gerakan_Bahasa_Melayu_Asahan ===Zaman Pra-Sejarah=== Walaupun agak susah untuk tentukan bila kali pertama manusia menjejak tanah Asahan, ia dianggarkan bahawa nenek moyang kepada suku Asahan yang terawal, iaitu kaum [[Proto-Melayu]] menyampai pada kawasan tersebut pada sekitar tahun 1000 SM, menetap di bahagian pesisir. Mereka memperolehi sara hidup melalui perikanan dan mencucuk tanah subur di tebing sungai Asahan.<ref name="Sejarah daerah sumatera utara. Direktorat Jenderal Kebudayaan, Jakarta.">{{Cite book |url=http://pustaka.kebudayaan.kemdikbud.go.id/index.php?p=show_detail&id=7456&keywords=daerah+sumatra+utara|title=Sejarah Daerah Sumatra Utara |date=1978 |publisher=Departemen Pendidikan Dan Kebudayaan : Jakarta |isbn=978-1-4438-0497-4 |editor-last=Bangun |editor-first=Drs. P P |location=Jakarta}}</ref> ===Awal=== Tatanegara yang pertama ditubuhkan pada tanah yang kini Asahan adalah [[Kerajaan Nagur]], sebuah kerajaan yang ditubuhkan oleh orang Batak Simalungun. Wilayahnya terbentang dari pesisir Sumatera Utara, termasuk Tanjungbalai dan Batubara sehingga ke kawasan Simalungun yang termasuk Dolog Silou, Raya, Panei, Purba dan Silima Huta. Kerajaan Nagur merupakan usaha terawal suku Batak Simalungun untuk mengasaskan sebuah kerajaan tersendiri. Nagur terlibat dalam lingkaran pengaruh Srivijaya sepanjang sejarahnya yang berkesan pada budaya, politik, bahasa dan ekonominya. Oleh sebab itu, Nagur pernah terlibat dalam penyerangan Srivijaya oleh beberapa penjajah asing yang menyebabkan kuasanya luntur, pertama kalinya oleh [[Pencerobohan Chola akan Srivijaya|Empayar Chola pada tahun 1023-1024]] dan buat kali kedua oleh [[Singhasari]] pada tahun 1275. Berikutan pencerobohan ini, Nagur akhirnya bubar dan berpecah kepada empat kerajaan besar yang dipanggil ''Harajaon Naopat'' yang terdiri daripada kerajaan Siantar, Panei, Dolog Silou dan Batangiou (kemudian dinama semula kepada Tanoh Jawa). Pada satu tahun, Raja Batangiou berkahwin dengan seorang puteri dari Kerajaan Simargolang, yang merupakan kerajaan Batak Toba, menyatukan kedua-dua kerajaan tersebut, mengasaskan Kerajaan Tanoh Jawa. ==Arthur de Gobineau== {{Infobox person | name = Arthur de Gobineau | image = File:Gobineau -comte-de-Joseph-Arthur.jpg | caption = Potret Arthur Joseph de Gobineau, s. 1860-an | birth_name = Joseph Arthur de Gobineau | birth_date = {{birth date|1816|7|14|df=y}} | birth_place = [[Ville-d'Avray]], [[Hauts-de-Seine]], France | death_date = {{death date and age|1882|10|13|1816|7|14|df=y}} | death_place = [[Turin]], Italy | occupation = Pengarang, diplomat, penulis kembara | spouse = [[Clémence Gabrielle Monnerot]] | children = Christine de Gobineau<br />[[Diane de Guldencrone]] }} '''Joseph Arthur de Gobineau''' ({{IPA|fr|ɡɔbino|lang}}; 14 Julai 1816 - 13 Oktober 1882) dululah seorang penulis dan diplomat Perancis yang terkenal kerana membantu memperkenalkan teori bangsa saintifik dan "demografi kaum", dan untuk membangunkan teori tuan Aryan. bangsa dan Nordicisme. Beliau dululag seorang elitis yang, sejurus selepas Revolusi 1848, menulis Essay on the Inequality of the Human Races. Di dalamnya Beliau berhujah bahawa bangsawan lebih unggul daripada rakyat jelata dan bangsawan memiliki lebih banyak sifat genetik Aryan kerana kurang perkacukan dengan kaum yang lebih rendah. Gobineau dilahirkan dalam keluarga bangsawan di bawah Rejim Ancien. Ideologi beliau selari dengan aliran Legitimis yang menyokong pemerintahan diraja oleh Kerabat Bourbon dan menentang Revolusi Perancis, demokrasi, dan pemerintahan oleh Kerabat Orléans yang berkuasa selepas Revolusi Julai 1830. Beliau memulakan kerjaya diplomatiknya pada akhir 1840-an, dan bermula pada 1861, berkhidmat sebagai menteri ke Parsi, Brazil, Greece, dan Sweden. Sebagai seorang penulis, Gobineau mengarang novel dan cerpen, serta penulisan perjalanan bukan fiksyen, esei polemik dan karya filologi dan antropologi lain, termasuk Essainya. Essai beliau secara meluas didiskreditkan sebagai pseudosains oleh kesarjanaan moden. Gobineau sendiri tidak pernah mempunyai sebarang kelayakan dalam antropologi. Walaupun tulisan Gobineau kurang diterima di Perancis, mereka dengan cepat dipuji oleh ketuanan kulit putih, pro-perhambaan Amerika seperti Josiah C. Nott dan Henry Hotze, yang menterjemah bukunya ke dalam bahasa Inggeris. Mereka meninggalkan kira-kira 1,000 muka surat buku asal, termasuk bahagian yang menggambarkan secara negatif rakyat Amerika sebagai penduduk bercampur kaum. Mengilhamkan gerakan sosial di Jerman bernama Gobinisme,<ref name="Gould">{{cite book |last1=Gould |first1=Stephen Jay |author-link1=Stephen Jay Gould |date=1996 |title=The Mismeasure of Man |pages=[https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 359] |isbn=978-0393314250 |publisher=[[W. W. Norton & Company]] |quote=Gobineau was undoubtedly the most influential academic racist of the nineteenth century. His writings strongly affected such intellectuals as Wanger and Nietzsche and inspired a social movement known as Gobinism. |url-access=registration |url=https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 }}</ref> karya beliau juga berpengaruh terhadap antisemit terkenal seperti Richard Wagner, menantu Wagner Houston Stewart Chamberlain, ahli politik Romania Profesor A. C. Cuza, dan pemimpin Parti Nazi, yang kemudiannya menyunting dan menerbitkan semula karyanya. {{TOC limit|3}} ==Kehidupan awal dan tulisan== ===Asal usul=== Gobineau berasal dari keluarga bangsawan lama yang mapan.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|title=Arthur de Gobineau French Diplomat, Writer, and Ethnologist |access-date=2 September 2016|website=britannica.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701230138/https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|archive-date=1 July 2016|url-status=live}}</ref> Bapanya, Louis de Gobineau (1784–1858), ialah seorang pegawai tentera dan ahli diraja yang gigih.<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau |title=Gobineau, Joseph Arthur de|year=2012|website=iranicaonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517032222/http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau|archive-date=17 May 2013|url-status=live}}</ref> Ibunya, Anne-Louise Magdeleine de Gercy, adalah anak perempuan seorang pegawai cukai diraja yang bukan bangsawan. Keluarga de Gercy tinggal di jajahan Mahkota Perancis Saint-Domingue (Haiti moden) untuk seketika pada abad ke-18. Mencerminkan kebenciannya terhadap Revolusi Perancis, Gobineau kemudiannya menulis: "Hari lahir saya ialah 14 Julai, tarikh di mana Bastille ditangkap-yang membuktikan bagaimana bertentangan boleh datang bersama-sama".{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang lelaki dan lelaki muda, Gobineau menyukai Zaman Pertengahan, yang dilihatnya sebagai zaman kegemilangan kesatria dan kesatria yang lebih disukai daripada zamannya sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Seseorang yang mengenali Gobineau semasa remaja menyifatkan dia sebagai seorang yang romantik, "dengan idea-idea kesatria dan semangat heroik, mengimpikan apa yang paling mulia dan paling agung".{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Bapa Gobineau komited untuk memulihkan House of Bourbon dan membantu adik-beradik Polignac yang diraja melarikan diri dari Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Sebagai hukuman dia telah dipenjarakan oleh polis rahsia Napoleon tetapi dibebaskan apabila pihak Berikat mengambil Paris pada tahun 1814.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Semasa Seratus Hari keluarga de Gobineau melarikan diri dari Perancis. Selepas penggulingan terakhir Napoleon berikutan Pertempuran Waterloo, Louis de Gobineau telah diberi ganjaran atas kesetiaannya kepada House of Bourbon dengan menjadi kapten dalam Pengawal Diraja Raja Louis XVIII.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Gaji untuk seorang Pengawal Diraja adalah sangat rendah, dan keluarga de Gobineau bergelut dengan gajinya.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Magdeleine de Gobineau meninggalkan suaminya untuk tutor anak-anaknya Charles de La Coindière. Bersama kekasihnya, dia membawa anak lelaki dan dua anak perempuannya mengembara di timur Perancis, Switzerland dan Grand Duchy of Baden.{{sfn|Budil|2008|pp=133–4}} Untuk menyara dirinya, dia beralih kepada penipuan (yang mana dia dipenjarakan). Ibunya menjadi sangat memalukan Gobineau, yang tidak pernah bercakap dengannya selepas dia berumur dua puluh tahun.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Bagi de Gobineau muda, komited untuk menegakkan nilai tradisional bangsawan dan Katolik, perpecahan perkahwinan ibu bapanya, hubungan terbuka ibunya dengan kekasihnya, tindakan penipuannya, dan pergolakan yang dikenakan kerana sentiasa melarikan diri dan hidup dalam kemiskinan semuanya sangat traumatik.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} ===Zaman remaja=== Gobineau menghabiskan masa awal remajanya di bandar Inzligen di mana ibunya dan kekasihnya tinggal. Dia menjadi fasih berbahasa Jerman.{{sfn|Budil|2008|pp=133–134}} Sebagai penyokong tegar Rumah Bourbon, bapanya terpaksa bersara daripada Pengawal Diraja selepas Revolusi Julai 1830 membawa Raja House of Orléans Louis-Philippe, Le roi citoyen, ("Raja Rakyat") berkuasa. Beliau berjanji untuk mendamaikan warisan Revolusi Perancis dengan monarki.{{sfn|Biddiss|1970|p=11}} Memandangkan sejarah keluarganya menyokong Bourbons, Gobineau muda menganggap Revolusi Julai sebagai bencana bagi Perancis.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Pandangannya bersifat seorang Legitimis yang komited kepada Perancis Katolik yang diperintah oleh Kerabat Bourbon.{{sfn|Biddiss|1970|p=13}} Pada tahun 1831, bapa de Gobineau mengambil hak penjagaan ketiga-tiga anaknya, dan anaknya menghabiskan masa remajanya di Lorient, di Brittany.{{sfn|Budil|2008|p=134}} [[File:QT - Antoine Galland.PNG|thumb|235x235px|alt=Black and white sketch of Antoine Galland | The [[Orientalism|Orientalist]] tales of [[Antoine Galland]] (pictured) had a strong influence on Gobineau in his youth.]] Kisah Orientalis Antoine Galland (gambar) mempunyai pengaruh yang kuat terhadap Gobineau pada masa mudanya. Gobineau tidak menyukai bapanya, yang diketepikannya sebagai pegawai tentera yang membosankan dan tiada daya mencetus pemikiran.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Lorient telah diasaskan pada 1675 sebagai pangkalan Syarikat Hindia Timur Perancis kerana Raja Louis XIV mempunyai cita-cita besar untuk menjadikan Perancis kuasa politik dan ekonomi yang dominan di Asia.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Oleh kerana cita-cita itu tidak direalisasikan, Gobineau mengembangkan rasa kemuliaan yang pudar apabila dia membesar di sebuah bandar yang telah dibina untuk menjadi hab dominan untuk perdagangan Eropah dengan Asia. Impian ini tidak menjadi kenyataan, kerana India menjadi sebahagian daripada British dan bukan empayar Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Sebagai seorang lelaki muda, Gobineau terpesona dengan Timur, kerana Timur Tengah dikenali di Eropah pada abad ke-19.{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Semasa belajar di Collège de Bironne di Switzerland, seorang rakan pelajar teringat: "Semua aspirasinya adalah ke arah Timur. Dia hanya bermimpi tentang masjid dan menara; dia menyebut dirinya seorang Muslim, bersedia untuk menunaikan haji ke Mekah".{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Gobineau menyukai cerita Oriental oleh penterjemah Perancis Antoine Galland, sering mengatakan dia mahu menjadi seorang Orientalis. Dia membaca cerita Arab, Turki dan Parsi dalam terjemahan, menjadi apa yang dipanggil oleh Perancis sebagai "un orientaliste de pacotille" ("orientalis sampah").{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada tahun 1835, Gobineau gagal dalam peperiksaan kemasukan ke sekolah tentera St. Cyr.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Pada September 1835, Gobineau berlepas ke Paris dengan lima puluh franc dalam poketnya yang bertujuan untuk menjadi seorang penulis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Dia berpindah bersama bapa saudaranya, Thibaut-Joseph de Gobineau, seorang Legitimis dengan kebencian "tanpa had" terhadap Louis-Philippe.{{sfn|Biddiss|1970|p=15}} Mencerminkan kecenderungannya terhadap elitisme, Gobineau mengasaskan sebuah masyarakat intelektual Legitimis yang dipanggil Les Scelti ("umat pilihan"), yang termasuk dirinya, pelukis Guermann John (Jerman von Bohn) dan penulis Maxime du Camp.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} ===Tulisan awal=== Pada tahun-tahun akhir Monarki Julai, Gobineau membuat tulisan hidup fiksyen bersiri (romans-feuilletons) dan menyumbang kepada terbitan berkala reaksioner.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Beliau menulis untuk Union Catholique, La Quotidienne, L'Unité, dan Revue de Paris.[4] Pada satu ketika pada awal 1840-an, Gobineau sedang menulis artikel setiap hari untuk La Quotidienne menyokong dirinya.{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang penulis dan wartawan, beliau menyusah dari segi kewangan dan selamanya mencari penaung kaya yang sanggup menyokongnya.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Sebagai pekerja sambilan di Pejabat Pos dan penulis sepenuh masa, Gobineau sangat miskin.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Latar belakang keluarganya menjadikannya penyokong House of Bourbon, tetapi sifat gerakan Legitimis yang dikuasai oleh pemimpin yang berpuak-puak dan tidak cekap menyebabkan Gobineau berputus asa, menyebabkan dia menulis: "Kami tersesat dan lebih baik menyerah diri kepada hakikat".{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Dalam sepucuk surat kepada bapanya, Gobineau mengadu tentang "kelonggaran, kelemahan, kebodohan dan—dalam satu perkataan—kebodohan murni pihak yang saya sayangi".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Pada masa yang sama, beliau menganggap masyarakat Perancis di bawah Kerabat Orléans sebagai korup dan mementingkan diri sendiri, dikuasai oleh "feudalisme wang yang menindas" berbanding dengan feudalisme "kebajikan, keberanian, kebajikan dan kecerdasan" yang dipegang oleh bangsawan rejim kuno.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Gobineau menulis tentang Kerajaan Julai Perancis: "Wang telah menjadi prinsip kuasa dan kehormatan. Wang menguasai perniagaan; wang mengawal penduduk; wang mentadbir; wang menyelamatkan hati nurani; wang adalah kriteria untuk menilai penghargaan yang sepatutnya kepada lelaki".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Dalam "zaman biasa-biasa negara" ini, seperti yang digambarkan oleh Gobineau, dengan masyarakat menuju ke arah yang tidak dipersetujuinya, pemimpin-pemimpin tujuan yang dia komited dengan pengakuannya sendiri bodoh dan tidak cekap, dan bakal bangsawan yang berjuang untuk memenuhi keperluan hidup dengan menulis kewartawanan dan novel hack, dia menjadi semakin pesimis tentang masa depan.{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Gobineau menulis dalam surat kepada bapanya: "Betapa saya berputus asa dengan masyarakat yang tidak lagi apa-apa, kecuali dalam roh, dan yang tidak mempunyai hati lagi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Dia mengeluh Ahli Legitimis menghabiskan masa mereka untuk bertelagah antara satu sama lain manakala Gereja Katolik "sedang menyebelahi revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Gobineau menulis: {{blockquote|Negara miskin kita terletak dalam keruntuhan Rom. Di mana tidak ada lagi bangsawan yang layak untuk dirinya sendiri, sebuah negara mati. Bangsawan kita adalah bodoh dan pengecut yang sombong. Saya tidak lagi mempercayai apa-apa dan tidak mempunyai sebarang pandangan. Dari Louis-Philippe kita akan meneruskan ke pemangkas pertama yang akan membawa kita, tetapi hanya untuk menyampaikan kita kepada yang lain. Kerana kita tiada serabut dan tenaga moral. Wang telah membunuh segala-galanya.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}}}} Gobineau menjalin persahabatan dan mempunyai surat-menyurat yang banyak dengan Alexis de Tocqueville.<ref>Richter, Melvin (1958). "The Study of Man. A Debate on Race: The Tocqueville-Gobineau Correspondence," ''Commentary'' '''25''' (2), pp. 151–160.</ref><ref>Alexis de Tocqueville, ''The European Revolution and Correspondence with Gobineau,'' John Lukacz (ed.), [[Doubleday (publisher)|Doubleday Anchor Books]], 1959.</ref><ref>Beloff, Max (1986). "Tocqueville & Gobineau," ''Encounter'', Vol. LXVII, No. 1, pp. 29–31.</ref><ref>Tessitore, Aristide (2005). "Tocqueville and Gobineau on the Nature of Modern Politics," ''The Review of Politics,'' Vol. 67, No. 4, pp. 631–657.</ref> Tocqueville memuji Gobineau dalam sepucuk surat: "Kamu berluas ilmu, banyak akal, dan akhlak yang terbaik".{{sfn|Biddiss|1970|p=47}} Beliau kemudiannya memberi Gobineau pelantikan di Quai d'Orsay (kementerian luar Perancis) semasa berkhidmat sebagai menteri luar semasa Republik Kedua Perancis.<ref name="DJ. Richards 1900. pp. 101–117">{{Citation|last=Richards|first=E. J.|title=Joseph-Arthur de Gobineau (14 July 1816–13 October 1882)|url=http://go.galegroup.com/ps/retrieve.do?sort=RELEVANCE&docType=Biography%2C+Biography&tabID=T002&prodId=DLBC&searchId=R1&resultListType=RESULT_LIST&searchType=BasicSearchForm&contentSegment=&currentPosition=1&searchResultsType=MultiTab&inPS=true&userGroupName=san17777&docId=GALE%7CLQOXCP894110461&contentSet=GALE%7CLQOXCP894110461|work=[[Dictionary of Literary Biography]]|volume=123: Nineteenth-Century French Fiction Writers: Naturalism and Beyond, 1860–1900|pages=101–117|year=1992|editor1-last=Brosman |editor1-first=Catharine Savage |editor1-link=Catharine Savage Brosman |series=A Bruccoli Clark Layman Book|place=Tulane University|publisher=[[The Gale Group]]}}</ref> ===Terobosan dengan artikel Kapodistrias=== Pada tahun 1841, Gobineau mendapat kejayaan besar pertamanya apabila artikel yang diserahkannya kepada Revue des deux Mondes diterbitkan pada 15 April 1841.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Rencana Gobineau adalah mengenai negarawan Yunani Count Ioannis Kapodistrias. Pada masa itu, La Revue des Deux Mondes adalah salah satu jurnal paling berprestij di Paris, dan diterbitkan di dalamnya meletakkan Gobineau dalam syarikat yang sama seperti George Sand, Théophile Gautier, Philarète Chasles, Alphonse de Lamartine, Edgar Quinet dan Charles Augustin Sainte-Beuve yang semuanya diterbitkan secara tetap dalam jurnal tersebut.{{sfn|Budil|2008|p=135}} ===Mengenai politik antarabangsa=== Tulisan Gobineau mengenai politik antarabangsa pada umumnya adalah negatif seperti tulisannya tentang Perancis. Beliau menggambarkan Britain sebagai sebuah negara yang didorong sepenuhnya oleh kebencian dan ketamakan dan sejauh mana Empayar British di seluruh dunia sebagai sumber penyesalan.{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Gobineau sering menyerang Raja Louis-Phillipe kerana dasar luarnya yang pro-British, menulis bahawa dia telah "memalukan" Perancis dengan membenarkan Empayar British menjadi kuasa dominan dunia.{{sfn|Biddiss|1970|pp=20–21}} Walau bagaimanapun, laporan mengenai keadaan ekonomi Ireland yang lemah adalah sumber kepuasan bagi Gobineau kerana beliau menegaskan: "Ireland yang mendorong England ke jurang revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Menurut Gobineau, kuasa dan keagresifan Imperial Rusia yang semakin meningkat menjadi punca kebimbangan. Beliau menganggap pengunduran bencana dari Kabul oleh British semasa Perang Inggeris-Afghanistan Pertama dengan Afghanistan sebagai tanda Rusia akan menjadi kuasa dominan di Asia, menulis: "England, sebuah negara yang semakin tua, sedang mempertahankan mata pencarian dan kewujudannya. Rusia, sebuah negara yang masih muda, sedang mengikuti laluannya ke arah kuasa yang pasti akan diperolehinya ... The empayar to the greatest people of the Russian ... teguh ke arah matlamat yang memang diketahui tetapi masih belum ditakrifkan sepenuhnya".{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Gobineau menganggap Rusia sebagai kuasa Asia dan merasakan kejayaan Rusia yang tidak dapat dielakkan adalah kemenangan Asia ke atas Eropah.{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Dia mempunyai perasaan bercampur-campur tentang negara-negara Jerman, memuji Prusia sebagai masyarakat konservatif yang dikuasai oleh Junkers. Tetapi dia bimbang peningkatan pertumbuhan ekonomi yang digalakkan oleh Zollverein (Kesatuan Kastam Jerman) menjadikan kelas pertengahan Prusia lebih berkuasa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=24–26}} Gobineau mengkritik Empayar Austria, menulis bahawa Wangsa Habsburg memerintah penduduk campuran etnik Jerman, Magyar, Itali, orang Slavik, dll., dan tidak dapat dielakkan masyarakat berbilang etnik seperti itu akan mengalami kemerosotan, manakala Prusia "murni Jerman" telah ditakdirkan untuk menyatukan Jerman.{{sfn|Biddiss|1970|p=24}} Gobineau juga pesimis tentang Itali, menulis: "Tidak lama selepas condottieri hilang segala-galanya yang hidup dan berkembang bersama mereka pergi juga; kekayaan, keberanian, seni dan kebebasan, tidak ada apa-apa selain tanah yang subur dan langit yang tiada tandingannya".{{sfn|Biddiss|1970|p=42}} Gobineau mengecam Sepanyol kerana menolak "pihak berkuasa yang tegas dan semula jadi, kuasa yang berakar pada kebebasan negara", meramalkan bahawa tanpa perintah yang dikenakan oleh monarki mutlak, dia ditakdirkan untuk tenggelam dalam keadaan revolusi yang berterusan.{{sfn|Biddiss|1970|p=37}} Dia mengenepikan Amerika Latin, menulis dengan merujuk kepada perang kemerdekaan: "Kemusnahan pertanian, perdagangan dan kewangan mereka, akibat yang tidak dapat dielakkan daripada kekacauan sivil yang lama, sama sekali tidak kelihatan kepada mereka harga yang terlalu tinggi untuk dibayar untuk apa yang mereka ada dalam pandangan. Namun siapa yang mahu mendakwa bahawa penduduk yang separuh biadab di Castile atau Sungai Plato benar-benar layak mendapat tempat yang tinggi di Sungai Castile atau Algarve. penggubal undang-undang, di tempat-tempat yang mereka telah bertanding melawan tuan mereka dengan keseronokan dan tenaga yang sedemikian".{{sfn|Biddiss|1970|pp=37–38}} Mengenai Amerika Syarikat, Gobineau menulis: "Satu-satunya kehebatan adalah kekayaan, dan kerana semua orang boleh memperolehnya, pemilikannya adalah bebas daripada mana-mana kualiti yang dikhaskan untuk sifat unggul".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} Gobineau menulis Amerika Syarikat tidak mempunyai bangsawan, tanpa rasa obligasi bangsawan ("kewajiban bangsawan") seperti yang wujud di Eropah. Orang miskin Amerika menderita lebih teruk daripada orang miskin Eropah, menyebabkan Amerika Syarikat menjadi masyarakat yang ganas, di mana ketamakan dan materialisme adalah satu-satunya nilai yang dikira.{{sfn|Biddiss|1970|p=39}} Pada umumnya Gobineau memusuhi orang di Amerika, menulis bahawa siapa di Dunia Lama tidak tahu "bahawa Dunia Baru tidak tahu apa-apa tentang raja, putera dan bangsawan?-bahawa di tanah separuh dara itu, dalam masyarakat manusia yang lahir semalam dan hampir tidak disatukan, tiada siapa yang berhak atau kuasa untuk menggelarkan dirinya lebih besar daripada rakyatnya yang paling kecil?".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} ===Perkahwinan=== [[File:Beauvais (60), MUDO, Ary Scheffer - portrait de la comtesse de Gobineau, 1850.JPG|alt=Departmental Museum of the Oise|thumb| Potret isteri Gobineau, Clémence, karya [[Ary Scheffer]] (1850)]] Pada tahun 1846, Gobineau berkahwin dengan Clémence Gabrielle Monnerot. Dia telah mendesak untuk perkahwinan tergesa-gesa kerana dia hamil oleh rakan bersama mereka Pierre de Serre yang telah meninggalkannya. Sebagai seorang penganut Katolik, dia tidak mahu melahirkan anak luar nikah.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Monnerot telah dilahirkan di Martinique. Seperti ibunya, Gobineau tidak pernah pasti sama ada isterinya, dan oleh itu kedua-dua anak perempuannya mempunyai nenek moyang kulit hitam atau tidak, kerana ia adalah amalan biasa bagi tuan hamba Perancis di Caribbean untuk mengambil perempuan simpanan hamba.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Penentangan Gobineau terhadap perhambaan, yang dipegangnya selalu mengakibatkan perpecahan yang berbahaya kepada orang kulit putih, mungkin berpunca daripada kebimbangan peribadinya sendiri bahawa ibunya atau isterinya mungkin mempunyai keturunan Afrika.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} ==Kerjaya diplomatik awal dan teori tentang bangsa== {{main|Pemikiran sosial Arthur de Gobineau}} ===Royalis berdendam=== Novel dan puisi Gobineau pada tahun 1830-an–40-an biasanya berlatarkan Zaman Pertengahan atau Zaman Renaissance dengan wira-wira bangsawan yang dengan kewujudan mereka menjunjung tinggi semua nilai yang dirasakan Gobineau bernilai diraikan seperti penghormatan dan kreativiti terhadap kelas menengah yang korup dan tidak berjiwa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=42–43}} Novelnya pada tahun 1847, Ternove, merupakan kali pertama Gobineau mengaitkan kelas dengan bangsawan, menulis "Monsieur de Marvejols menganggap dirinya, dan semua ahli bangsawan, sebagai bangsawan yang terpisah, mempunyai intipati yang lebih tinggi, dan dia percaya adalah jenayah untuk mencemarkan ini dengan mencampurkan dengan darah jelataan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=44–45}} Novel ini, yang berlatarbelakangkan Seratus Hari tahun 1815, berkaitan dengan akibat buruk apabila seorang bangsawan Octave de Ternove secara tidak bijak berkahwin dengan anak perempuan seorang pengilang kilang.{{sfn|Biddiss|1970|p=44}} Gobineau berasa ngeri dengan Revolusi 1848 dan berasa jijik dengan apa yang dilihatnya sebagai reaksi terlentang golongan atasan Eropah terhadap cabaran revolusioner. Menulis pada musim bunga tahun 1848 tentang berita dari Jerman, beliau menyatakan: "Keadaan berjalan dengan agak teruk ... Saya tidak bermaksud pemecatan para putera—itu memang wajar. Kepengecutan dan kekurangan kepercayaan politik mereka menjadikan mereka tidak menarik. Tetapi para petani, di sana mereka hampir kejam. Terdapat penjarahan, pembakaran, dan pembunuhan beramai-ramai—dan kita baru sahaja berada di permulaan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=60–61}} Sebagai seorang Legitimis, Gobineau tidak menyukai Dewan Bonaparte dan tidak senang apabila Louis-Napoleon Bonaparte dipilih sebagai presiden republik pada tahun 1848.{{sfn|Biddiss|1970|p=61}} Walau bagaimanapun, beliau menyokong Bonaparte sebagai orang terbaik untuk memelihara ketenteraman, dan pada tahun 1849, apabila Tocqueville menjadi Menteri Luar Negeri, rakannya Gobineau menjadi ketua kabinetnya.{{sfn|Biddiss|1970|p=62}} ===Teori perkauman dan bangsawan=== {{Konservatisme di Perancis}} Terkejut dengan Revolusi 1848, Gobineau pertama kali meluahkan teori perkaumannya dalam puisi epiknya pada tahun 1848, Manfredine. Di dalamnya, beliau mendedahkan ketakutannya bahawa revolusi itu akan menjadi permulaan berakhirnya Eropah bangsawan, dengan rakyat biasa yang berasal daripada keturunan yang lebih rendah mengambil alih.{{sfn|Blue|1999|p=99}} Mencerminkan penghinaannya terhadap rakyat biasa, Gobineau berkata bangsawan Perancis seperti dirinya adalah keturunan Frank Jermanik yang menakluki wilayah Gaul Rom pada abad kelima Masihi, manakala rakyat Perancis biasa adalah keturunan orang Celtic dan Mediterranean yang lebih rendah kaumnya. Ini adalah teori lama yang pertama kali dipromosikan dalam sebuah risalah oleh Count Henri de Boulainvilliers. Beliau telah berhujah bahawa Estet Kedua (bangsawan) adalah berdarah "Frankish" dan Estet Ketiga (rakyat biasa) adalah berdarah "Gaulish".{{sfn|Davies|1988|p=57}} Dilahirkan selepas Revolusi Perancis memusnahkan Ancien Régime yang ideal dalam imaginasinya, Gobineau merasakan rasa pesimisme yang mendalam mengenai masa depan.{{sfn|Davies|1988|p=57}} Baginya, Revolusi Perancis, setelah memusnahkan asas perkauman kebesaran Perancis dengan menggulingkan dan dalam banyak kes membunuh golongan bangsawan, merupakan permulaan kepada proses kemerosotan dan kemerosotan yang panjang dan tidak dapat ditolak, yang hanya boleh berakhir dengan keruntuhan sepenuhnya tamadun Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia merasakan apa yang telah dimulakan oleh Revolusi Perancis dengan Revolusi Perindustrian sedang selesai; perindustrian dan pembandaran adalah bencana sepenuhnya bagi Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Seperti ramai konservatif romantik Eropah yang lain, Gobineau mengimbas kembali secara nostalgia versi ideal Zaman Pertengahan sebagai masyarakat agraria yang indah yang hidup harmoni dalam susunan sosial yang tegar.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia membenci Paris moden, sebuah bandar yang digelarnya "takungan sampah gergasi" yang penuh dengan les déracinés ("yang tercabut")—lelaki penjenayah, miskin, dan hanyut tanpa rumah sebenar. Gobineau menganggap mereka sebagai produk dahsyat daripada percanggahan selama berabad-abad yang sedia untuk meletup dalam keganasan revolusioner pada bila-bila masa.{{sfn|Davies|1988|pp=59–60}} Beliau merupakan penentang tegar demokrasi, yang beliau nyatakan hanyalah "mobokrasi"—satu sistem yang membenarkan orang ramai yang bodoh itu membuat kata putus untuk mentadbir negara.{{sfn|Davies|1988|p=59}} ===Masa di Switzerland dan Jerman=== Dari November 1849 hingga Januari 1854, Gobineau ditempatkan di kedutaan Perancis di Bern sebagai Setiausaha Pertama.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Semasa di Switzerland, Gobineau menulis sebahagian besar Essai.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Beliau ditempatkan di Hanover pada Musim Luruh 1851 sebagai pemangku Kuasa Usaha, dan kagum dengan "kesan bangsawan sebenar" yang beliau katakan beliau lihat di istana Hanoverian.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Gobineau amat menyukai Raja George V yang buta yang beliau lihat sebagai seorang "raja-ahli falsafah" dan kepadanya beliau mendedikasikan Essais.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Beliau memuji "watak yang luar biasa" lelaki Hanoverian dan juga memuji masyarakat Hanoverian sebagai mempunyai "keutamaan naluri terhadap hierarki" dengan rakyat jelata sentiasa tunduk kepada golongan bangsawan, yang dijelaskannya atas dasar perkauman.{{sfn|Biddiss|1970|p=90}} Mencerminkan minatnya sepanjang hayat di Timur, Gobineau menyertai Société Asiatique pada tahun 1852 dan mengenali beberapa Orientalis, seperti Julius von Mohl, dengan sangat baik.{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada Januari 1854, Gobineau dihantar sebagai Setiausaha Pertama ke legasi Perancis di Bandar Bebas Frankfurt.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Mengenai Konvensyen Persekutuan Konfederasi Jerman yang bersidang di Frankfurt—juga dikenali sebagai "Diet Konfederasi"—Gobineau menulis: "Diet adalah pejabat perniagaan untuk birokrasi Jerman—ia sangat jauh daripada menjadi badan politik yang sebenar".{{sfn|Biddiss|1970|p=91}}{{sfn|Biddiss|1970|pp=91–92}} Gobineau membenci wakil Prusia di Diet, Putera Otto von Bismarck, kerana kemajuannya terhadap Madame Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Sebaliknya, wakil Austria, Jeneral Anton von Prokesch-Osten menjadi salah seorang sahabat baik Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Beliau merupakan seorang askar dan diplomat Austria yang reaksioner yang membenci demokrasi dan menganggap dirinya sebagai seorang ahli sejarah dan orientalis, dan atas semua sebab ini, Gobineau menjalin ikatan dengannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Dalam tempoh inilah Gobineau mula kurang kerap menulis surat kepada rakan lamanya yang liberal, Tocqueville, dan lebih kerap kepada rakan baharunya yang konservatif, Prokesch-Osten.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} ===Teori perkauman Gobineau=== Dalam hayatnya sendiri, Gobineau dikenali sebagai seorang novelis, penyair dan kerana penulisan perjalanannya yang menceritakan pengembaraannya di Iran dan Brazil dan bukannya kerana teori perkauman yang kini paling diingati.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Walau bagaimanapun, beliau sentiasa menganggap bukunya Essai sur l'inégalité des races humaines (Esei tentang Ketidaksamaan Bangsa Manusia) sebagai karya agungnya dan ingin dikenang sebagai pengarangnya.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Seorang reaksioner yang tegas yang mempercayai keunggulan semula jadi golongan bangsawan berbanding rakyat biasa—yang dipandang hina olehnya—Gobineau menerima pakai doktrin perkauman saintifik yang kini telah dihina untuk mewajarkan pemerintahan bangsawan ke atas rakyat biasa yang lebih rendah perkaumannya.{{sfn|Blue|1999|p=99}} ===Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia=== [[File:Arthur de Gobineau, Essai sur l'inégalité des races humaines (original).jpg|thumb|alt=Gambar kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia''| Kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia'']] Dalam Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia, yang diterbitkan pada tahun 1855, Gobineau nampaknya menerima doktrin Kristian yang lazim bahawa semua manusia berkongsi nenek moyang yang sama Adam dan Hawa (monogenisme berbanding poligenisme). Kenyataan seperti "tiada apa yang membuktikan bahawa pada penyuntingan pertama salasilah kaum Adam, kaum berwarna dianggap sebagai sebahagian daripada spesies"; dan, "Kita boleh menyimpulkan bahawa kuasa menghasilkan anak yang subur adalah antara tanda spesies yang berbeza. Memandangkan tiada apa yang mendorong kita untuk mempercayai bahawa kaum manusia berada di luar peraturan ini, tiada balasan kepada hujah ini"<ref name="J.A.Gobineau 1856 p.337–338">J. A. Gobineau: ''The Moral and Intellectual Diversity of Races''. J. B. Lippincott & Co, Philadelphia (1856), pp. 337–338</ref> boleh dibaca sebagai wacana yang sengaja mengelirukan, dimasukkan ke dalam esei sebagai jangkaan kritikan agama kontemporari. Gobineau melakar beberapa kaum yang berbeza, mengaitkan setiap satu dengan tahap kesopanan yang berbeza. Tidak menghairankan, beliau meletakkan 'Eropah' dalam peringkat paling maju (atau l'état lumineux). Dalam konteks sejarah, idea dominannya ialah 'kesopanan' dibangunkan dari semasa ke semasa, peringkat pembangunan yang berbeza boleh membayangkan penciptaan kaum yang berasingan, yang paling maju dicipta dahulu, dan yang paling kurang maju dicipta terakhir (poligenesis). Tafsiran yang berbeza mungkin semua kaum dicipta bersama, tetapi kaum 'bukan Eropah' berhenti berkembang (monogenesis). Tambahan pula, Gobineau menjelaskan bahawa beliau menulis tentang kaum, bukan individu: contoh individu kulit hitam atau Asia yang berbakat tidak menyangkal tesisnya tentang kononnya rendah diri kaum kulit hitam dan Asia. Dia menulis: {{blockquote|"Saya tidak akan menunggu sahabat-sahabat kesaksamaan menunjukkan kepada saya petikan-petikan ini dan itu dalam buku-buku yang ditulis oleh mubaligh atau kapten laut, yang mengisytiharkan sebahagian Wolof adalah tukang kayu yang baik, sebahagian Hottentot seorang hamba yang baik, bahawa seorang Kaffir menari dan bermain biola, bahawa sebahagian Bambara tahu aritmetik … Mari kita ketepikan kebudak-budakan ini dan bandingkan bersama bukan manusia, tetapi kumpulan."<ref>{{Cite journal|last=D'souza|first=dinesh|date=Autumn 1995|title=Is Racism a Western Idea?|url=https://www.jstor.org/stable/41212409|journal=The American Scholar|volume=64|issue=4|page=538|jstor=41212409}}</ref>}} Gobineau berhujah bahawa bangsa adalah takdir, mengisytiharkan secara retorik: {{blockquote|Jadi otak seorang India Huron mengandungi dalam bentuk yang belum berkembang intelek yang sama seperti orang Inggeris atau Perancis! Mengapa, dalam perjalanan zaman dia tidak mencipta percetakan atau daya wap?}} Tesis utama Gobineau ialah tamadun Eropah mengalir dari Yunani ke Rom, dan kemudian ke tamadun Jermanik dan kontemporari. Dia berpendapat ini sepadan dengan budaya Indo-Eropah kuno,<ref>Mallory, J. P. (1991), ''In Search of the Indo-Europeans: Language, Culture and Myth'', London: [[Thames & Hudson]], p. 125.</ref> atau "Arya"—istilah biasa pada masa itu digunakan untuk menandakan orang Indo-Iran prasejarah yang dipuji sebagai nenek moyang 'bangsa Eropah' yang 'paling maju'. Ini termasuk kumpulan yang dikelaskan mengikut bahasa seperti orang Celt, Slav dan Jerman.<ref>{{cite book|title=Honorary Aryans: National-Racial Identity and Protected Jews in the Independent State of Croatia|author=Nevenko Bartulin|year=2013|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|isbn=978-1-137-33912-6|page=23}}</ref><ref>Among the groups which Gobineau classified as Aryan were the Hindus, Iranians, Hellenes, Celts, Slavs and Germanic people. {{cite book|title=The Modern Origins of the Early Middle Ages|author=Ian Wood|date= 2013|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-965048-4|page=107}}</ref> Gobineau kemudiannya menggunakan dan menyimpan istilah Aryan hanya untuk "bangsa Jermanik", dan menggambarkan Aryan sebagai la race germanique.<ref>A. J. Woodman, 2009, ''The Cambridge Companion to Tacitus'', p. 294. (The Germanic race was also regarded by Gobineau as beautiful, honourable and destined to rule: 'cette illustre famille humaine, la plus noble'. While ''[[Aryan|arya]]'' was originally an [[endonym]] used only by [[Indo-Iranians]], "Aryan" became, partly because of the ''Essai'', a racial designation of a race, which Gobineau specified as 'la race germanique').</ref> Dengan berbuat demikian, beliau mengemukakan teori perkauman di mana Aryan—iaitu orang Jermanik—adalah semua yang positif.<ref>So that the reader not be left in ignorance as to who the Aryans are, Gobineau stated, ''La race germanique était pourvue de toute l'énergie de la variété ariane'' ("The Germanic race was provided with all the energy of the Aryan race"). We see, then, that he presents a racist theory in which the Aryans, or Germans, are all that is good. ''Comparative literature''. by American Comparative Literature Association. [[Modern Language Association|Modern Language Association of America]]. Comparative Literature Section.; University of Oregon. 1967, p. 342</ref> ===Reaksi terhadap esei Gobineau=== ''Essai'' beliau kebanyakannya mendapat ulasan negatif daripada pengkritik Perancis, yang digunakan oleh Gobineau sebagai bukti kebenaran teori perkaumannya, menulis "orang Perancis, yang sentiasa bersedia untuk membakar apa sahaja—secara material—dan yang tidak menghormati apa-apa, sama ada dalam agama atau politik, sentiasa menjadi pengecut terhebat di dunia dalam hal sains".{{sfn|Biddiss|1970|p=148}} Walau bagaimanapun, peristiwa seperti pengembangan pengaruh Eropah dan Amerika di luar negara dan penyatuan Jerman menyebabkan Gobineau mengubah pendapatnya untuk mempercayai bahawa "bangsa kulit putih" boleh diselamatkan. Ahli sejarah Amerika kelahiran Jerman, George Mosse, berhujah bahawa Gobineau memproyeksikan ketakutan dan kebenciannya terhadap kelas menengah dan pekerja Perancis kepada orang Asia dan Kulit Hitam.{{sfn|Davies|1988|p=60}} Merumuskan hujah Mosse, Davies berhujah bahawa: "Golongan oriental ''Essai'' yang mementingkan diri sendiri dan materialistik sebenarnya adalah potret anti-kapitalis tentang kelas menengah Perancis yang tamak wang" manakala "golongan negro yang sensual, tidak bijak dan ganas" yang digambarkan oleh Gobineau dalam Essai adalah karikatur aristokrat tentang golongan miskin Perancis.{{sfn|Davies|1988|pp=60–61}} Dalam tulisannya tentang petani Perancis, Gobineau secara tipikal menegaskan dalam pelbagai anekdot, yang katanya berdasarkan pengalaman peribadi, bahawa petani Perancis adalah orang yang kasar dan tidak mampu belajar, malah tidak mampu berfikir di luar tahap pemikiran yang paling asas. Seperti yang ditulis oleh pengkritik Amerika Michelle Wright, "petani mungkin mendiami tanah itu, tetapi mereka pastinya bukan sebahagian daripadanya".{{sfn|Wright|1999|p=839}} Wright selanjutnya menyatakan persamaan yang sangat ketara antara gambaran Gobineau tentang petani Perancis dan pandangannya tentang orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=831–852}} ===Waktu di Parsi=== Pada tahun 1855, Gobineau meninggalkan Paris untuk menjadi setiausaha pertama di kedutaan Perancis di Tehran, Parsi (Iran moden). Beliau dinaikkan pangkat sebagai chargé d'affaires pada tahun berikutnya.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Sejarah Parsi dan Greece telah memainkan peranan penting dalam Essai dan Gobineau ingin melihat kedua-dua tempat itu sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Misinya adalah untuk menjauhkan Parsi daripada pengaruh Rusia, tetapi beliau secara sinis menulis: "Jika Parsi ... bersatu dengan kuasa barat, mereka akan berarak melawan Rusia pada waktu pagi, dikalahkan oleh mereka pada waktu tengah hari dan menjadi sekutu mereka pada waktu petang".{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Masa Gobineau tidak terjejas oleh tugas diplomatiknya, dan beliau meluangkan masa mempelajari teks kuneiform kuno dan mempelajari bahasa Parsi. Beliau bertutur dalam "bahasa Parsi dapur" yang membolehkannya bercakap dengan orang Parsi. (Dia tidak pernah fasih berbahasa Parsi seperti yang dikatakannya.){{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walaupun mempunyai sedikit rasa sayang terhadap orang Parsi, Gobineau terkejut kerana mereka tidak mempunyai prasangka perkaumannya dan sanggup menerima orang kulit hitam sebagai setaraf. Dia mengkritik masyarakat Parsi kerana terlalu "demokratik". Gobineau melihat Parsi sebagai tanah tanpa masa depan yang ditakdirkan untuk ditakluki oleh Barat lambat laun. Baginya ini adalah tragedi bagi Barat. Dia percaya lelaki Barat akan mudah tergoda oleh wanita Parsi yang cantik yang menyebabkan lebih banyak percabulan untuk "merosakkan" Barat.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walau bagaimanapun, dia terobsesi dengan Parsi kuno, melihat di Parsi Achaemenid sebuah tamadun Arya yang hebat dan gemilang, yang kini telah tiada. Ini menyibukkannya sepanjang hayatnya.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau suka melawat runtuhan zaman Achaemenid kerana fikirannya pada asasnya melihat ke belakang, lebih suka merenungkan kegemilangan masa lalu daripada apa yang dilihatnya sebagai masa kini yang suram dan masa depan yang lebih suram.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Penginapan beliau di Parsi telah mengilhami dua buah buku: Mémoire sur l'état social de la Perse actuelle (1858) ("Memoire tentang Keadaan Sosial Parsi Masa Kini") dan Trois ans en Asie (1859) ("Tiga Tahun di Asia").{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau kurang memuji Parsi moden. Beliau menulis kepada Prokesch-Osten bahawa tiada "bangsa Parsi" kerana Parsi moden adalah "bangsa yang bercampur dengan Tuhan yang tahu!". Walau bagaimanapun, beliau menyukai Parsi purba sebagai tamadun Arya yang hebat, dengan menyatakan bahawa Iran bermaksud "tanah Arya" dalam bahasa Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} Gobineau kurang Eurosentrik daripada yang dijangkakan dalam tulisannya tentang Parsi, mempercayai asal usul tamadun Eropah boleh dikesan ke Parsi. Beliau mengkritik sarjana barat kerana "kesombongan kolektif" mereka kerana tidak dapat mengakui hutang "besar" Barat kepada Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} ===Josiah C. Nott dan Henry Hotze=== [[File:Josiah Clarke Nott.jpg|thumb|226x226px|alt=Sepia photograph of Josiah C. Nott looking to his left | Josiah C. Nott]] [[File:Henry Hotze.jpg|thumb|226x226px|alt=Photograph of Henry Hotzel looking at the casmera | Henry Hotze]] Pada tahun 1856, dua "saintis kaum" Amerika, Josiah C. Nott dan Henry Hotze, kedua-duanya penyokong supremasi kulit putih yang tegar, menterjemahkan Essai sur l'inégalité des races humaines ke dalam bahasa Inggeris. Juara perhambaan, mereka mendapati dalam tulisan anti-kulit hitam Gobineau justifikasi yang mudah untuk "institusi aneh".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Nott dan Hotze mendapati banyak perkara yang boleh dipersetujui dalam Essai seperti: "Orang Negro adalah yang paling rendah hati dan ketinggalan di bahagian bawah skala. Watak haiwan yang tertera pada dahinya menandakan takdirnya sejak saat pembuahannya".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Gobineau sangat terganggu, Nott dan Hotze memendekkan jilid pertama Essai daripada 1,600 halaman dalam bahasa Perancis asal kepada 400 dalam bahasa Inggeris.{{sfn|Wright|1999|p=837}} Sekurang-kurangnya sebahagian daripada sebabnya adalah kerana gambaran Gobineau yang bermusuhan tentang rakyat Amerika. Mengenai orang kulit putih Amerika, Gobineau mengisytiharkan: {{blockquote|Mereka adalah campuran yang sangat bercampur-campur daripada kaum yang paling merosot di Eropah zaman dahulu. Mereka adalah kawanan manusia dari semua peringkat umur: Ireland, Jerman kacukan dan Perancis dan Itali yang lebih diragui. Campuran semua jenis etnik yang merosot ini pasti akan melahirkan kekacauan etnik selanjutnya. Kekacauan ini bukanlah sesuatu yang tidak dijangka atau baharu: ia tidak akan menghasilkan campuran etnik selanjutnya yang belum pernah berlaku, atau tidak dapat direalisasikan di benua kita sendiri. Sama sekali tidak ada yang produktif akan terhasil daripadanya, dan walaupun gabungan etnik yang terhasil daripada penyatuan yang tidak terhingga antara Jerman, Ireland, Itali, Perancis dan Anglo-Saxon menyertai kita di selatan dengan unsur-unsur kaum yang terdiri daripada intipati India, Negro, Sepanyol dan Portugis, agak sukar dibayangkan bahawa apa-apa sahaja boleh terhasil daripada kekeliruan yang mengerikan itu, kecuali penjajaran yang tidak koheren antara jenis orang yang paling merosot.{{sfn|Wright|1999|pp=837–838}}}} Petikan yang sangat kritikal seperti ini telah dikeluarkan daripada The Moral and Intellectual Diversity of Races, sebagaimana tajuk Essai dalam bahasa Inggeris. Nott dan Hotze hanya mengekalkan bahagian-bahagian yang berkaitan dengan dakwaan rendah diri yang wujud dalam kalangan orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|p=838}} Begitu juga, mereka menggunakan Gobineau sebagai cara untuk cuba membuktikan bahawa Amerika kulit putih berada dalam bahaya maut walaupun hakikatnya kebanyakan orang kulit hitam Amerika adalah hamba pada tahun 1856. Kedua-dua "saintis kaum" itu berhujah berdasarkan Essai bahawa orang kulit hitam pada dasarnya adalah sejenis haiwan ganas, bukannya manusia, dan akan sentiasa menimbulkan bahaya kepada orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|pp=839–845}} Petikan Essai di mana Gobineau mengisytiharkan bahawa, walaupun mempunyai kecerdasan yang rendah, orang kulit hitam mempunyai bakat seni tertentu dan bahawa beberapa ketua puak Afrika yang "luar biasa" mungkin mempunyai IQ yang lebih tinggi daripada orang kulit putih yang paling bodoh tidak dimasukkan dalam edisi Amerika. Nott dan Hotze tidak mahukan apa-apa yang mungkin memberikan kualiti manusia yang mengagumkan kepada orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=838–39}} Selain itu, mereka berhujah bahawa bangsa dan kaum adalah sama, dan menjadi orang Amerika adalah menjadi orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|p=846}} Oleh itu, penterjemah Amerika berhujah dalam pengenalan mereka bahawa sama seperti pelbagai negara Eropah yang terkoyak akibat konflik kewarganegaraan yang disebabkan oleh "kaum" yang berbeza yang hidup bersama, begitu juga menamatkan perhambaan dan memberikan kewarganegaraan Amerika kepada orang kulit hitam akan menyebabkan konflik yang sama, tetapi hanya pada skala yang lebih luas di Amerika Syarikat.{{sfn|Wright|1999|p=847}} ===Masa di Newfoundland=== Pada tahun 1859, pertikaian Anglo-Perancis mengenai hak penangkapan ikan Perancis di Pantai Perancis Newfoundland menyebabkan suruhanjaya Anglo-Perancis dihantar ke Newfoundland untuk mencari penyelesaian kepada pertikaian tersebut. Gobineau adalah salah seorang daripada dua pesuruhjaya Perancis yang dihantar ke Newfoundland, satu pengalaman yang kemudiannya direkodkannya dalam bukunya pada tahun 1861 Voyage à Terre-Neuve ("Pelayaran ke Newfoundland"). Pada tahun 1858, Menteri Luar Negeri Count Alexandre Colonna-Walewski telah cuba menghantar Gobineau ke kedutaan Perancis di Beijing. Beliau membantah bahawa sebagai "orang Eropah yang bertamadun" beliau tidak mahu pergi ke negara Asia seperti China.{{sfn|Wilkshire|1993|p=8}} Sebagai hukuman, Walewski menghantar Gobineau ke Newfoundland, memberitahunya bahawa dia akan dipecat dari Quai d'Orsay jika dia menolak tugasan Newfoundland.{{sfn|Wilkshire|1993|p=9}} Gobineau membenci Newfoundland, menulis kepada seorang rakan di Paris pada 26 Julai 1859: "Ini adalah negara yang teruk. Ia sangat sejuk, terdapat kabus yang hampir berterusan, dan seseorang belayar di antara kepingan ais terapung yang sangat besar."{{sfn|Wilkshire|1993|p=10}} Semasa di St. John's, sebuah bandar yang sebahagian besarnya didiami oleh pendatang Ireland, Gobineau menggunakan hampir setiap klise anti-Ireland dalam laporannya ke Paris. Dia menyatakan orang Ireland St. John's sangat miskin, tidak berdisiplin, licik, degil, tidak jujur, bising, ganas, dan biasanya mabuk.{{sfn|Gobineau|1993|p=104}} Dia menggambarkan beberapa penempatan nelayan terpencil yang dikunjunginya dalam istilah Utopia, memuji mereka sebagai contoh bagaimana beberapa orang yang tahan lasak dan lasak boleh mencari nafkah dalam keadaan yang sangat tidak ramah.{{sfn|Gobineau|1993|p=106}} Pujian Gobineau terhadap nelayan Newfoundland mencerminkan pandangannya bahawa mereka yang memisahkan diri daripada masyarakat lebih baik memelihara kesucian kaum mereka.{{sfn|Wilkshire|1993|p=21}} Walaupun beliau menghina orang biasa, beliau menggelarkan nelayan Newfoundland yang beliau temui sebagai "orang terbaik yang pernah saya lihat di dunia".{{sfn|Biddiss|1970|p=199}} Gobineau memerhatikan bahawa di penempatan pesisir pantai yang terpencil ini, tiada anggota polis kerana tiada jenayah, dan seterusnya menulis: {{blockquote|Saya tidak menyesal kerana pernah melihat sekali dalam hidup saya sejenis Utopia. [...] Iklim yang ganas dan penuh kebencian, kawasan desa yang melarang, pilihan antara kemiskinan dan kerja keras yang berbahaya, tiada hiburan, tiada keseronokan, tiada wang, kekayaan dan cita-cita sama mustahilnya—dan masih, walaupun begitu, pandangan yang ceria, sejenis kesejahteraan domestik yang paling primitif. [...] Tetapi inilah yang berjaya membolehkan manusia menggunakan kebebasan sepenuhnya dan bertoleransi antara satu sama lain.{{sfn|Biddiss|1970|p=199}}}} ==Kerjaya Menteri== ===Menteri Parsi=== Pada tahun 1861, Gobineau kembali ke Tehran sebagai menteri Perancis{{sfn|Irwin|2016|p=324}} dan menjalani gaya hidup sederhana dan asketik. Dia menjadi taksub dengan Parsi kuno. Ini tidak lama kemudian menjadi tidak terkawal apabila dia cuba membuktikan Parsi kuno diasaskan oleh Aryan yang sangat dikaguminya, menyebabkan dia terlibat dalam apa yang Irwin sebut sebagai teori "gila" tentang sejarah Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Pada tahun 1865, Gobineau menerbitkan Les religions et les philosophies dans l'Asie centrale ("Agama dan Falsafah di Asia Tengah"), sebuah catatan tentang perjalanannya di Parsi dan pertemuan dengan pelbagai mazhab Islam esoterik yang dia temui diamalkan di kawasan luar bandar Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Kerangka mistiknya mendorongnya untuk merasakan di Parsi apa yang dia panggil "un certain plaisir" ("satu keseronokan tertentu") kerana di tempat lain di dunia dia merasakan kegembiraan yang sama seperti yang dirasainya ketika melihat runtuhan Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau mempunyai pandangan yang rendah terhadap Islam, sebuah agama yang dicipta oleh Muhammad Arab. Dia menganggapnya sebagai sebahagian daripada "bangsa Semitik", tidak seperti orang Parsi yang bahasa Indo-Eropahnya menyebabkannya melihat mereka sebagai Arya.[2] Gobineau percaya bahawa Islam Syiah adalah sebahagian daripada "pemberontakan" oleh orang Parsi Arya terhadap orang Arab Semitik, melihat hubungan rapat antara Islam Syiah dan nasionalisme Parsi.[2] Berdasarkan pengalamannya sendiri, Gobineau percaya bahawa orang Parsi tidak benar-benar mempercayai Islam, dengan kepercayaan kepada Nabi menjadi penutup masyarakat yang masih mengekalkan banyak ciri pra-Islam.[2] Gobineau juga menggambarkan penganiayaan kejam terhadap pengikut Bábisme dan agama baharu Kepercayaan Bahá'í oleh negara Parsi, yang bertekad untuk menegakkan Islam Syiah sebagai agama negara.[2] Gobineau meluluskan penganiayaan terhadap Babi. Dia menulis bahawa mereka adalah "komunis sejati" dan "penyokong sosialisme yang sejati dan tulen", sama berbahayanya dengan sosialis Perancis. Dia bersetuju bahawa Takhta Merak adalah betul untuk menghapuskan Bábisme.[3] Gobineau merupakan antara orang Barat pertama yang mengkaji mazhab-mazhab esoterik Parsi. Walaupun karyanya bersifat idiosinkratik, beliau mencetuskan minat ilmiah dalam aspek Parsi yang telah diabaikan oleh orang Barat sehingga itu.[4] Kritikan terhadap karya Parsi Gobineau Hanya dengan pengajiannya di Parsi kuno, Gobineau dikecam oleh para sarjana.[4] Beliau menerbitkan dua buah buku tentang Parsi kuno, Lectures des textes cunéiformes (1858) ("Bacaan Teks Paku") dan Traité des écritures cunéiformes (1864) ("Treatise of Cuneiform Fragments").[4] Irwin menulis: "Risalah pertama adalah salah faham, namun masih berada di sisi kewarasan ini; karya kedua yang lebih lewat dan lebih panjang menunjukkan banyak tanda-tanda jenis kegilaan yang mungkin menjangkiti mereka yang terlalu berminat dalam kajian okultisme."[4] Salah satu masalah utama dengan pendekatan Gobineau dalam menterjemahkan teks-teks kuneiform Parsi kuno ialah beliau gagal memahami perubahan linguistik dan bahasa Parsi Lama bukanlah bahasa yang sama dengan bahasa Parsi moden.[5] Buku-bukunya mendapat sambutan yang tidak menyenangkan daripada para sarjana yang berpendapat bahawa Gobineau tidak memahami teks-teks yang ingin diterjemahkannya.[5] Artikel Gobineau yang cuba menyangkal pengkritiknya dalam Journal asiatique tidak diterbitkan, kerana editor menganggap artikelnya "tidak boleh diterbitkan" kerana ia penuh dengan dakwaan "tidak masuk akal" dan penderaan yang keterlaluan terhadap pengkritiknya.[5] Semasa kunjungan keduanya ke Parsi, Gobineau menghabiskan banyak masa bekerja sebagai ahli arkeologi amatur dan mengumpul bahan untuk apa yang kemudiannya menjadi Traité des écritures cunéiformes, sebuah buku yang digelar Irwin sebagai "monumen untuk kegilaan terpelajar".[5] Gobineau sentiasa berbangga dengannya, melihat buku itu sebagai magnum opus yang menyaingi Essai.[5] Gobineau sering mengembara dari Tehran ke Empayar Uthmaniyyah untuk melawat runtuhan Dur-Sharrukin di Khorsabad, berhampiran Mosul di tempat yang kini dikenali sebagai utara Iraq.[5] Runtuhan Khorsabad adalah Assyria, yang dibina oleh Raja Sargon II pada tahun 717 SM, tetapi Gobineau percaya runtuhan itu sebenarnya adalah Parsi dan dibina oleh Darius Agung kira-kira dua ratus tahun kemudian.[6] Potret lukisan Paul Émile Botta yang sedang memandang artis itu. Ahli arkeologi Perancis Paul-Émile Botta (gambar) menganggap karya Parsi Gobineau sebagai karut. Ahli arkeologi Perancis, Paul-Émile Botta, menerbitkan ulasan pedas terhadap Traité des écritures cunéiformes dalam Journal asiatique. Beliau menulis teks-teks cuneiform di Dur-Sharrukin berbahasa Akkadia, bahawa Gobineau tidak tahu apa yang diperkatakannya, dan satu-satunya sebab beliau menulis ulasan itu adalah untuk membuktikan bahawa beliau telah membuang masanya membaca buku itu.[7] Ketika Gobineau bertegas menekankan tesisnya, Orientalis terkemuka di Perancis, Julius von Mohl dari Société Asiatique, terpaksa campur tangan dalam pertikaian itu untuk berhujah bahawa teori-teori Gobineau kekurangan "ketelitian saintifik" sementara beliau mengagumi "kesenian" tesis Gobineau.[8] Meneruskan minatnya terhadap negara Parsi, Gobineau menerbitkan Histoire des Perses ("Sejarah Orang Parsi") pada tahun 1869.[8] Di dalamnya, beliau tidak cuba membezakan antara sejarah Parsi dan legenda yang menganggap Shahnameh dan Kush Nama (puisi abad ke-12 yang mempersembahkan kisah legenda dua maharaja Cina) sebagai catatan sejarah purba Parsi yang faktual dan boleh dipercayai.[8] Oleh itu, Gobineau memulakan sejarahnya dengan mempersembahkan orang Parsi sebagai orang Arya yang tiba di Parsi dari Asia Tengah dan menakluki bangsa gergasi yang dikenali oleh mereka sebagai Diw.[8] Gobineau juga menambah teori perkaumannya sendiri kepada Histoire des Perses, menjelaskan bagaimana Cyrus Agung telah merancang penghijrahan orang Arya ke Eropah yang menjadikannya bertanggungjawab atas "keagungan" Eropah zaman pertengahan.[9] Bagi Gobineau, Cyrus Agung merupakan pemimpin terhebat dalam sejarah, menulis: "Apa pun diri kita, sebagai orang Perancis, Inggeris, Jerman, Eropah pada abad kesembilan belas, kita berhutang budi kepada Cyrus", dan seterusnya menggelar Cyrus sebagai "orang terhebat antara orang-orang hebat dalam seluruh sejarah manusia".[10] ===Menteri ke Greece=== Arthur de Gobineau c.(1865) Pada tahun 1864, Gobineau menjadi menteri Perancis ke Greece.[11] Semasa berada di Athens, yang bersama Tehran merupakan satu-satunya bandar yang beliau sukai, beliau menghabiskan masanya menulis puisi dan belajar tentang arca apabila tidak mengembara bersama Ernest Renan di kawasan luar bandar Yunani untuk mencari runtuhan.[11] Gobineau menggoda dua beradik perempuan di Athens, Zoé dan Marika Dragoumis, yang menjadi perempuan simpanannya; Zoé kekal sebagai wartawan sepanjang hayat.[12] Pada tahun 1832, walaupun secara nominalnya merdeka, Greece telah menjadi sebuah negara protektorat bersama Anglo-Perancis-Rusia. Oleh itu, menteri British, Perancis dan Rusia di Athens mempunyai kuasa teori untuk membatalkan sebarang keputusan kabinet Yunani. Gobineau berulang kali menasihatkan agar Perancis tidak menggunakan kuasa ini, menulis bahawa Greece adalah "bukti yang menyedihkan dan nyata tentang ketidakcekapan dan keangkuhan Eropah". Dia menyerang percubaan British untuk membawa demokrasi ala Westminster ke Greece sebagai membawa "keruntuhan sepenuhnya tanah yang biadab" sambil menuduh Perancis bersalah memperkenalkan orang Yunani kepada "Voltairianisme yang paling tidak cekap".[13] Walau bagaimanapun, pada tahun-tahun terakhirnya, ekonomi Yunani mula berkembang pesat; disebabkan oleh ini, Gobineau "begitu kagum dengan pembangunan ekonomi dan sosial Yunani sehingga dia tanpa sedar mengakui manfaat era moden".[14] Selepas itu, dia menunjukkan simpati terhadap masyarakat Yunani kontemporari yang membina sebuah negara moden.[15] Mengenai "Persoalan Timur", Gobineau pada mulanya menyokong ekspansionisme Yunani; dia merupakan penyokong Ioannis Kolettis dan Idea Megalinya.[16] Walau bagaimanapun, kemudian, dia menasihatkan agar tidak menyokong Perancis untuk aspirasi Yunani yang tidak berperikemanusiaan, menulis bahawa orang Yunani tidak dapat menggantikan Empayar Uthmaniyyah, dan jika Empayar Uthmaniyyah digantikan dengan Yunani yang lebih besar, hanya Rusia yang akan mendapat manfaat.[17] Dia tidak lagi percaya bahawa "empayar Yunani" yang dihidupkan semula dapat menggagalkan imperialisme Rusia. Beliau percaya bahawa Empayar Uthmaniyyah lebih sesuai untuk berbuat demikian pada masa itu.[16] Gobineau menasihati Paris: "Orang Yunani tidak akan mengawal Timur, begitu juga orang Armenia mahupun Slav mahupun mana-mana penduduk Kristian, dan, pada masa yang sama, jika orang lain datang—walaupun Rusia, yang paling timur antara mereka semua—mereka hanya boleh tunduk kepada pengaruh berbahaya daripada situasi anarki ini. [...] Bagi saya [...] tiada Persoalan Timur dan jika saya mempunyai penghormatan untuk menjadi kerajaan yang hebat, saya tidak akan lagi mempedulikan perkembangan di kawasan ini."[12] Pada musim bunga tahun 1866, orang Yunani Kristian memberontak terhadap Empayar Uthmaniyyah di pulau Crete. Tiga utusan tiba di Athens untuk meminta sokongan Perancis daripada Gobineau untuk pemberontakan itu, dengan mengatakan bahawa Perancis adalah juara keadilan dan hak "negara kecil".[16] Memandangkan Perancis terlibat secara aktif dalam perang di Mexico, Gobineau, yang berucap bagi pihak Napoleon III, memaklumkan kepada orang Crete supaya tidak mengharapkan sokongan daripada Perancis—mereka bersendirian dalam menentang Empayar Uthmaniyyah.[16] Dia menggelarkan pemberontakan itu sebagai "monumen paling sempurna untuk pembohongan, kenakalan dan keangkuhan yang telah dilihat dalam tempoh tiga puluh tahun".[18] Dia tidak bersimpati dengan keinginan Yunani untuk membebaskan rakan senegara mereka yang hidup di bawah pemerintahan Uthmaniyyah; ketika menulis kepada rakannya Anton von Prokesch-Osten, dia menyatakan: "Ia adalah satu pergaduhan menentang yang lain".[17] Walau bagaimanapun, pada usia tuanya, dia kembali ke pendirian asalnya, menyokong idea-idea irredentist Yunani.[14] ===Panggilan Balik ke Perancis akibat pemberontakan Kriti=== Semasa pemberontakan Kriti, seorang ahli akademik Perancis muda Gustave Flourens, yang terkenal dengan semangatnya yang berapi-api terhadap perjuangan liberal, telah menyertai pemberontakan Cretan dan telah pergi ke Athens untuk cuba memujuk kerajaan Yunani untuk menyokongnya.[19] Gobineau secara tidak bijak telah menunjukkan kiriman diplomatik Flourens dari Paris yang menunjukkan kedua-dua kerajaan Perancis dan Yunani tidak sanggup menyinggung perasaan Uthmaniyyah dengan menyokong pemberontakan Cretan, yang kemudiannya dibocorkan oleh Flourens kepada pihak akhbar.[13] Gobineau menerima arahan daripada Napoleon III untuk membungkam Flourens.[13] Pada 28 Mei 1868, ketika Flourens sedang menuju ke pertemuan dengan Raja George I, baginda telah dipintas oleh Gobineau yang kemudiannya menangkapnya oleh pengawal legasi, dirantai dan dimuatkan ke dalam kapal Perancis pertama yang menuju ke Marseille.[19] L'affaire Flourens menjadi isu yang terkenal di Perancis dengan novelis Victor Hugo mengutuk Gobineau dalam sebuah artikel pendapat di Le Tribute pada 19 Julai 1868 kerana cara khianatnya melayan seorang rakan Perancis yang berjuang untuk kebebasan Yunani.[19] Dengan pendapat umum Perancis yang secara meluas mengutuk menteri di Athens, Gobineau dipanggil semula ke Paris dalam keadaan memalukan.[19] ===Pandangan terhadap Orang Yunani=== Pandangannya terhadap orang Yunani moden adalah paradoks dan samar-samar;[14][20] beliau menyatakan ideanya agak samar-samar dan keliru, hanya mendasarkannya pada maklumat umum.[21] Beliau menulis bahawa orang Yunani secara amnya telah kehilangan banyak "darah Arya" yang bertanggungjawab untuk "kemuliaan Yunani" disebabkan oleh percampuran kaum.[22] Walau bagaimanapun, beliau tidak menafikan kewujudan nukleus Yunani kuno dalam diri orang Yunani moden.[20][23] Sebaliknya, beliau percaya bahawa bangsa Yunani telah "menyerap" semua penceroboh asing.[24] Hasilnya adalah gabungan yang kuat, kerana orang Yunani telah menggabungkan sifat-sifat terbaik orang yang mereka temui. Beliau menyimpulkan bahawa orang Yunani menunjukkan semua kualiti yang diperlukan untuk memperoleh penghargaan "kewarganegaraan".[23] Gobineau sememangnya mengagumi orang Yunani moden, menganggap mereka sebagai "pendidik" orang Balkan;[25] beliau melihat orang Yunani sebagai lebih bijak, terlatih, dan rajin daripada orang Balkan dan beliau berpendapat bahawa Yunani ditakdirkan untuk memainkan peranan bertamadun di seluruh wilayah Danube. Di luar politik, beliau juga menganggap orang Yunani sebagai orang yang sabar, peramah, kreatif, dan ikhlas.[26] ===Penilaian=== Pada tahun 1868, Gobineau menulis bahawa, tanpa Yunani, beliau tidak akan dapat melakukan banyak perkara yang beliau lakukan ("Sans la Grèce, je n'aurais pas fait beaucoup de choses que j'ai faites. La Grèce y est pour beaucoup").[15] Menurut ahli antropologi Ivo T. Budil: Pengalaman Gobineau di Yunani melibatkan kontroversi kekal antara ideologi dan realiti, sementara realiti mengatasi. Di Greece, Gobineau berjaya menerima manifestasi kemodenan, nasionalisme dan pembangunan ekonomi... [Dia] dalam erti kata tertentu "dibebaskan" secara intelektual oleh Greece dan kadangkala terpaksa meninggalkan skema dan stereotaip perkaumannya serta menerima kepelbagaian dan percanggahan kehidupan sebenar.[27] Legasi Gobineau di Greece selepas kematiannya adalah ambivalen.[28] Ahli filologi dan sejarawan Yunani Konstantinos Dimaras [el; fr] menganggapnya seorang philhellene tulen yang kata-kata dan tindakannya disalahertikan.[28] ===Menteri ke Brazil=== Pada tahun 1869, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Brazil.[29] Pada masa itu, Perancis dan Brazil tidak mempunyai hubungan diplomatik di peringkat duta, hanya legasi yang diketuai oleh menteri. Gobineau tidak gembira kerana Quai d'Orsay telah menghantarnya ke Brazil, yang dilihatnya sebagai jawatan yang tidak cukup besar.[29] Gobineau mendarat di Rio de Janeiro semasa Karnival yang penuh sensual, yang membuatnya jijik. Sejak saat itu, beliau membenci Brazil, yang dilihatnya sebagai tempat penyakit yang ketinggalan dari segi budaya dan tidak bersih. Beliau takut menjadi mangsa demam kuning yang kerap memusnahkan penduduk Brazil.[29] Tugas utama Gobineau semasa beliau berada di Brazil dari Mac 1869 hingga April 1870 adalah untuk membantu menjadi perantara bagi penamatan Perang Paraguay dan mendapatkan pampasan selepas tentera Brazil menjarah kedutaan Perancis di Asunción. Beliau berbuat demikian dan sama-sama berjaya dalam merundingkan perjanjian ekstradisi antara Empayar Perancis dan Empayar Brazil. Beliau memberi petunjuk kepada Maharaja Pedro II bahawa pendapat umum Perancis memihak kepada pembebasan hamba Brazil.[30] Memandangkan perhambaan adalah asas ekonomi Brazil, dan Brazil mempunyai populasi hamba terbesar di benua Amerika, Pedro II tidak sanggup menghapuskan perhambaan pada masa ini. Memandangkan kebanyakan rakyat Brazil mempunyai campuran keturunan Portugis, Afrika dan India, Gobineau melihat rakyat Brazil, yang dibencinya, sebagai mengesahkan teorinya tentang bahaya percabulan.[29] Dia menulis kepada Paris bahawa penduduk Brazil adalah "populasi yang bercampur-campur sepenuhnya, darah dan semangatnya rosak, sangat hodoh ... Tiada seorang pun penduduk Brazil yang mempunyai darah tulen kerana corak perkahwinan antara orang kulit putih, India dan Negro begitu meluas sehingga nuansa warna kulit tidak terhingga, menyebabkan kemerosotan di kalangan golongan bawahan dan juga golongan atasan".[29] Dia menyatakan bahawa penduduk Brazil "bukanlah pekerja keras, aktif mahupun subur".[29] Berdasarkan semua ini, Gobineau mencapai kesimpulan bahawa semua kehidupan manusia akan terhenti di Brazil dalam tempoh 200 tahun akan datang atas dasar "kemerosotan genetik".[29] Gobineau tidak popular di Brazil. Surat-suratnya ke Paris menunjukkan penghinaannya sepenuhnya terhadap semua orang di Brazil, tanpa mengira kewarganegaraan mereka (kecuali Maharaja Pedro II), dengan kata-katanya yang paling kesat dikhaskan untuk penduduk Brazil.[29] Dia menulis tentang Brazil: "Semua orang di sini hodoh, sangat hodoh, seperti beruk".[31] Satu-satunya rakannya semasa di Rio ialah Maharaja Pedro II, yang dipuji oleh Gobineau sebagai seorang pemimpin yang bijaksana dan hebat, dengan menyatakan mata biru dan rambut perangnya sebagai bukti bahawa Pedro adalah seorang Aryan.[29] Hakikat bahawa Pedro berasal dari Keluarga Braganza, Gobineau yakin bahawa dia tidak mempunyai darah Afrika atau India. Gobineau menulis: "Kecuali Maharaja, tiada seorang pun di padang pasir yang penuh dengan pencuri ini" yang layak mendapat persahabatannya.[32] Sikap Gobineau yang menghina rakyat Brazil menyebabkan dia menghabiskan banyak masanya untuk bertelagah dengan golongan elit Brazil. Pada tahun 1870 dia terlibat dalam pergaduhan jalanan berdarah dengan menantu seorang senator Brazil yang tidak menghargai negaranya dijatuhkan.[32] Akibat pergaduhan itu, Pedro II meminta Paris memanggil semula rakannya, atau dia akan mengisytiharkannya sebagai persona non-grata.[32] Daripada mengalami penghinaan ini yang berlaku kepada menteri Perancis, Quai d'Orsay segera memanggil Gobineau.[32] ===Kembali ke Perancis=== Potret Gobineau 1876 oleh Mathilde Sallier de La Tour Pada Mei 1870, Gobineau kembali ke Perancis dari Brazil.[33] Dalam sepucuk surat kepada Tocqueville pada tahun 1859, beliau menulis, "Apabila kita datang kepada rakyat Perancis, saya benar-benar menyokong kuasa mutlak", dan selagi Napoleon III memerintah sebagai seorang autokrat, beliau mendapat sokongan Gobineau.[34] Gobineau sering meramalkan Perancis akan menjadi begitu busuk sehingga Perancis pasti akan dikalahkan jika mereka pernah berperang besar. Walau bagaimanapun, semasa tercetusnya perang dengan Prusia pada Julai 1870, beliau percaya mereka akan menang dalam masa beberapa minggu.[35] Selepas kemenangan Jerman, Gobineau dengan penuh kemenangan menggunakan kekalahan negaranya sendiri sebagai bukti teori perkaumannya.[35] Beliau menghabiskan perang sebagai maire (datuk bandar) di pekan kecil Trie di jabatan Oise.[36] Selepas pihak Prusia menduduki Trie, Gobineau menjalinkan hubungan baik dengan mereka dan dapat mengurangkan pampasan yang dikenakan ke atas jabatan Oise.[37] Kemudian, Gobineau menulis sebuah buku Ce qui est arrivé à la France en 1870 ("Apa yang Berlaku kepada Perancis pada tahun 1870") yang menjelaskan kekalahan Perancis adalah disebabkan oleh kemerosotan kaum, yang mana tiada penerbit memilih untuk menerbitkannya.[38] Beliau berhujah bahawa golongan borjuis Perancis adalah "keturunan hamba Gallo-Rom", yang menjelaskan mengapa mereka tidak setanding dengan tentera yang diperintah oleh Junkers.[39] Gobineau menyerang Napoleon III kerana rancangannya untuk membina semula Paris dengan menulis: "Bandar ini, yang digambarkan dengan sombong sebagai ibu kota alam semesta, sebenarnya hanyalah karavan yang luas untuk kemalasan, ketamakan dan pesta pora seluruh Eropah."[39] Pada tahun 1871, penyair Wilfrid Scawen Blunt yang bertemu Gobineau menggambarkannya seperti berikut: Gobineau ialah seorang lelaki berusia kira-kira 55 tahun, dengan rambut dan misai beruban, mata gelap yang agak menonjol, kulit pucat, dan susuk tubuh yang tinggi dengan gaya berjalan yang hampir tersentak-sentak. Perangainya gementar, bertenaga, teliti, tetapi gelisah, beralih dengan cepat dari satu pemikiran ke pemikiran yang lain, seorang yang pandai bercakap tetapi pendengar yang buruk. Dia seorang cendekiawan, novelis, penyair, pengukir, ahli arkeologi, seorang yang berperasaan, seorang yang gemar dunia."[40] Walaupun pandangannya yang pahit tentang dunia dan sikap misantropisnya, Gobineau mampu mempamerkan daya tarikan yang tinggi apabila dia mahu. Dia digambarkan oleh ahli sejarah Albert Sorel sebagai "seorang yang anggun dan menawan" yang akan menjadi diplomat yang sempurna di Ancien Régime Perancis.[41] ===Menteri ke Sweden=== Pada Mei 1872, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Sweden.[42] Selepas tiba di Stockholm, dia menulis kepada kakaknya Caroline: "Ini adalah bangsa tulen Utara—bangsa tuan", menggelarkan orang Sweden sebagai "cabang paling tulen bangsa Jermanik".[42] Berbeza dengan Perancis, Gobineau kagum dengan kekurangan konflik sosial di Sweden, menulis kepada Dragoumis: "Tiada kebencian kelas. Golongan bangsawan hidup bersahabat dengan golongan pertengahan dan rakyat jelata".[42] Gobineau berhujah bahawa disebabkan lokasi Sweden yang terpencil di Scandinavia, darah Arya lebih terpelihara berbanding Perancis. Menulis tentang kenaikan takhta Oscar II ke Sweden pada tahun 1872, beliau berkata: "Negara ini unik ... Saya baru sahaja melihat seorang raja mati dan seorang lagi menaiki takhta tanpa sesiapa menggandakan pengawal atau memaklumkan seorang askar".[43] Konservatisme penting masyarakat Sweden juga mengagumkan Gobineau ketika beliau menulis kepada Pedro II: "Perasaan konservatif adalah antara yang paling kuat dalam semangat kebangsaan dan orang-orang ini melepaskan masa lalu hanya langkah demi langkah dan dengan berhati-hati yang melampau".[43] Sweden menimbulkan masalah bagi Gobineau antara menyelaraskan kepercayaannya pada bangsawan Arya dengan desakannya bahawa hanya kelas atasan adalah Arya. Beliau akhirnya menyelesaikannya dengan mengecam orang Sweden sebagai Arya yang hina.[44] Beliau menggunakan fakta bahawa Raja Oscar membenarkan demokrasi Sweden wujud dan tidak cuba memerintah sebagai raja mutlak sebagai bukti Kerabat Bernadotte semuanya adalah raja yang lemah dan pengecut.[44] Menjelang tahun 1875, Gobineau menulis, "Sweden menakutkan saya" dan menulis dengan rasa jijik tentang "kekasaran dan penghinaan Sweden".[44] Pada tahun 1874, Gobineau bertemu dengan diplomat Jerman homoseksual Philipp, Putera Eulenburg, di Stockholm dan menjadi sangat rapat dengannya.[45] Eulenburg kemudiannya mengimbas kembali dengan penuh kasih sayang bagaimana dia dan Gobineau telah menghabiskan berjam-jam semasa mereka di Sweden di bawah "langit Nordik, tempat dunia lama para dewa hidup dalam adat dan tabiat rakyat serta di hati mereka."[45] Gobineau kemudian menulis bahawa hanya dua orang di seluruh dunia yang pernah memahami falsafah perkaumannya dengan betul, iaitu Richard Wagner dan Eulenburg.[45] [[File:Becque - Nouvelles asiatiques p 217.jpeg|alt=Daripada edisi 1924 – ilustrasi oleh Maurice Becque|thumb|252x252px|Ilustrasi daripada novel Gobineau Nouvelle Asiatiques, yang diterbitkan semasa beliau berada di Sweden. Buku itu mencerminkan minatnya yang lama terhadap Parsi dan Timur.]] Gobineau menggalakkan Eulenburg untuk mempromosikan teorinya tentang bangsa Arya, dengan memberitahunya: "Dengan cara ini anda akan membantu ramai orang memahami sesuatu dengan lebih cepat."[45] Kemudian, Eulenburg mengadu bahawa semua suratnya kepada Gobineau terpaksa dimusnahkan kerana "Ia mengandungi terlalu banyak sifat peribadi yang intim".[46] Semasa berada di Sweden, Gobineau menjadi taksub dengan Viking dan bertekad untuk membuktikan bahawa dia berasal dari Norse.[47] Masanya di Stockholm merupakan tempoh yang sangat produktif dari sudut pandangan sastera. Beliau menulis Les Pléiades ("The Pleiades"), Les Nouvelles Asiatiques ("The New Asians"), La Renaissance, sebahagian besar Histoire de Ottar Jarl, pirate norvégien conquérant du pays de Bray en Normandie et de sa descendance ("Sejarah Ottar Jarl, Lanun Norway dan Penakluk Normandy dan Keturunannya") dan menyelesaikan separuh pertama puisi epiknya Amadis semasa berkhidmat sebagai menteri ke Sweden.[47] Amadis ialah sebuah puisi epik 12,000 rangkap yang diterbitkan selepas kematian pada tahun 1887 yang diakhiri dengan protagonisnya yang lemas dalam darah orang Cina yang telah mereka bunuh.[48] Pada tahun 1879, Gobineau cuba membuktikan keunggulan kaumnya sendiri berbanding seluruh Perancis dengan sejarah pseudo-keluarganya Histoire de Ottar Jarl. Ia bermula dengan baris "Saya turun dari Odin", dan mengesan keturunannya yang dikatakan daripada Viking Ottar Jarl.[49] Memandangkan keluarga de Gobineau pertama kali muncul dalam sejarah pada akhir abad ke-15 Bordeaux, dan Ottar Jarl—yang mungkin atau mungkin bukan orang sebenar—dikatakan hidup pada abad ke-10, Gobineau terpaksa menggunakan banyak ciptaan untuk memastikan salasilahnya berjaya.[49] Baginya, Essai, Histoire des Perses dan Histoire de Ottar Jarl terdiri daripada trilogi, yang digelar oleh pengkritik Perancis Jean Caulmier sebagai "visi puitis tentang pengembaraan manusia", yang merangkumi sejarah universal semua kaum di Essai, kepada sejarah cabang Arya di Parsi dalam Histoire des Perses kepada sejarah keluarganya sendiri dalam Histoire de Ottar Jarl.[50] Semasa berada di Sweden, walaupun kekal setia kepada Gereja Katolik, Gobineau secara peribadi meninggalkan kepercayaannya terhadap agama Kristian. Dia sangat berminat dengan agama pagan Viking, yang kelihatan lebih autentik daripada Arya baginya.[51] Baginya, mengekalkan agama Katoliknya adalah simbol politik reaksionernya dan penolakannya terhadap liberalisme, dan atas sebab-sebab inilah dia terus mengamalkan agama Katolik secara nominal.[51] Gobineau memberitahu rakannya Comte de Basterot bahawa dia mahukan pengebumian Katolik hanya kerana de Gobineaus sentiasa dikebumikan dalam upacara Katolik, bukan kerana sebarang kepercayaan terhadap agama Katolik.[52] Kerana meninggalkan jawatannya di Stockholm tanpa kebenaran untuk menyertai Maharaja Pedro II dalam lawatannya ke Eropah, Gobineau diberitahu pada Januari 1877 untuk sama ada meletak jawatan dari Quai d'Orsay atau dipecat; dia memilih yang pertama.[53][54] Gobineau menghabiskan tahun-tahun terakhirnya tinggal di Rom, seorang lelaki yang kesepian dan berdukacita yang rakan-rakan utamanya ialah Wagner dan Eulenburg.[55] Dia menganggap dirinya sebagai seorang pengukir yang hebat dan cuba menyara dirinya dengan menjual arcanya.[55] ==Legasi dan pengaruh== Artikel utama: Gobinisme Idea Gobineau berpengaruh di beberapa negara, terutamanya Romania, Empayar Uthmaniyyah, Jerman, dan Brazil, semasa hayatnya dan selepas kematiannya.[petikan diperlukan] Penganut Darwinisme sosial di Jepun menggunakan pengkategorian Gobineau terhadap tiga kaum sebagai justifikasi untuk imperialisme Jepun yang berusaha untuk mentamadunkan orang lain daripada kaum "kuning" sambil mengelakkan pergaulan dengan kaum "putih" atau "hitam".<ref name=":0">{{Cite book |last=Wong|first=Stephanie M.|title=Making Catholicism Chinese: the Catholic Church in a Modernizing China|date=2025|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-762369-5|location=New York, NY|pages=78}}</ref> ==Works in English translation== ===Non-fiction=== * [https://archive.org/stream/moralandintelle00hotzgoog#page/n11/mode/2up ''The Moral and Intellectual Diversity of Races,''] [[J. B. Lippincott & Co.]], 1856 (rep. by Garland Pub., 1984). ** [https://archive.org/stream/inequalityhuman00gobigoog#page/n10/mode/2up ''The Inequality of Human Races,''] [[G. P. Putnam's Sons]], 1915. ** [https://archive.org/stream/inequalityofhuma00gobi#page/n5/mode/2up ''The Inequality of Human Races,''] [[William Heinemann]], 1915 [Thurland & Thurland, 1915; Howard Fertig Pub., 1967; Rep., 1999]. * ''Method of Reading Cuneiform Texts,'' Educational Society's Press, 1865. * ''Gobineau: Selected Political Writing,'' Michael D. Biddiss (ed.), [[Jonathan Cape]], 1970. * ''The World of the Persians,'' J. Gifford, 1971. * ''The French Encounter with Africans'', William B. Cohen, Bloomington: [[Indiana University Press]], 1980. * ''A Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland,'' [[Carleton University Press]], 1993. * ''Comte de Gobineau and Orientalism: Selected Eastern Writings,'' Geoffrey Nash (ed.), [[Routledge]], 2008. ===Fiction=== * [https://archive.org/stream/typhainesabbeya00gobigoog#page/n12/mode/2up ''Typhaines Abbey: A Tale of the Twelfth Century,''] Claxton, Remsen and Haffelfinger, 1869. * ''Romances of the East,'' D. Appleton and Company, 1878 [Rep. by [[Arno Press]], 1973]. ** "The History of Gamber-Ali." In ''The Universal Anthology,'' Vol. XX, Merrill & Baker, 1899. ** ''Five Oriental Tales,'' The [[Viking Press]], 1925. ** ''The Dancing Girl of Shamakha and other Asiatic Tales,'' [[Harcourt, Brace and Company]], 1926. ** ''Tales of Asia,'' Geoffrey Bles, 1947. ** [http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft2w1004x8&brand=ucpress ''Mademoiselle Irnois and Other Stories,''] University of California Press, 1988. * [https://archive.org/stream/renaissancesavon00gobiuoft#page/n7/mode/2up ''The Renaissance: Savonarola. Cesare Borgia. Julius II. Leo X. Michael Angelo,''] G. P. Putnam's Sons, 1913 [Rep. by [[George Allen & Unwin]], 1927]. * ''The Golden Flower,'' [[G. P. Putnam's Sons]], 1924 [Rep. by Books for Libraries Press, 1968]. * ''The Lucky Prisoner,'' [[Doubleday (publisher)|Doubleday, Page and Company]], 1926 [Rep. by Bretano's, 1930]. * ''The Crimson Handkerchief: and other Stories,'' [[Harper & Brothers]], 1927 [Rep. by Jonathan Cape: London, 1929]. * ''The Pleiads,'' [[A. A. Knopf]], 1928. ** ''Sons of Kings,'' [[Oxford University Press]], 1966. ** ''The Pleiads,'' Howard Fertig Pub., 1978 ==References== {{reflist}} ==Sources== * {{Cite book |last=Akçam |first=Taner |author-link=Taner Akçam |title=A Shameful Act – The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility |publisher=[[Henry Holt and Company|Metropolitan]] |year=2006 |isbn=978-0805079326 |location=New York|url-access=registration |url=https://archive.org/details/shamefulactarmen00ak }} * {{cite book | last =Bell | first =Richard H. | author-link = | title =Wagner's Parsifal: An Appreciation in the Light of His Theological Journey | year =2013 | publisher =Cascade Books | location = | isbn = }} * {{cite book | last =Biddiss | first=Michael D. | title=Father of Racist Ideology: The Social and Political Thought of Count Gobineau | publisher=[[Littlehampton Book Services]] Ltd | year=1970 |isbn=978-0297000853 }} * {{cite journal | last=Biddiss | first=Michael D. | title=History as Destiny: Gobineau, H. S. Chamberlain and Spengler | journal=[[Transactions of the Royal Historical Society]] | jstor=3679271 | volume=7| pages=73–100 | year=1997 | doi=10.2307/3679271 | s2cid=163004517 }} * {{cite journal |last=Blue |first=Gregory |title=Gobineau on China: Race Theory, the "Yellow Peril" and the Critique of Modernity" |journal=[[Journal of World History]] |volume=10 |issue=1 |pages=93–139 | year=1999 |jstor=20078751 |doi=10.1353/jwh.2005.0003 |s2cid=143762514 }} * {{Cite book |last=Bucur |first=Maria |title=Eugenics and Modernization in Interwar Romania | publisher=[[University of Pittsburgh Press]] |year=2010 |isbn=978-0822961260 |location=Pittsburgh, PA }} * {{cite book |last=Budil |first=Ivo | title=Arthur Gobineau and Greece. A view of a man of letters and diplomat | year=2008 | publisher= [[Prague Papers on the History of International Relations]] }} * {{Cite book |last1=Burke |first1=Peter |last2=Pallares-Burke |first2=Maria Lúcia| title=Gilberto Freyre: Social Theory in the Tropics |publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang Ltd.]] |year=2008 |isbn= 978-1906165093 |location=New York }} * {{cite book |last=Davies |first=Alan |title=Infected Christianity: A Study of Modern Racism |year=1988 |publisher=[[McGill-Queen's University Press]] |jstor=j.ctt80fx5|isbn=9780773506510 }} * {{Cite web |last=Dimaras |first=Konstantinos Th. |date=1936 |title=Γκομπινώ. – εφ. Eλεύθερον Bήμα, 28 Δεκεμβρίου 1936 |url=http://www.snhell.gr/archive/content.asp?id=2631&author_id=3&word=%25E4%25E9%25E1%25F6%25F9 |access-date=2023-12-12 |website=[[To Vima]]}} * {{Cite book |last=Domeier |first=Norman| title=The Eulenburg Affair: A Cultural History of Politics in the German Empire |publisher=[[Boydell & Brewer]] |year=2015 |isbn=978-1571139122 |location=Martlesham, Suffolk }} * {{Cite book |last=Dontas |first=Domna N. |url=https://books.google.com/books?id=fsgeAAAAMAAJ |title=Greece and the Great Powers, 1863–1875 |date=1966 |publisher=Institute for Balkan Studies }} * {{cite journal | last=Drayton | first=Richard | title=Gilberto Freyre and the Twentieth-Century Rethinking of Race in Latin America |journal= Portuguese Studies | volume=27 |issue=1 | year=2011 | pages=43–47 | doi=10.5699/portstudies.27.1.0043 |jstor=10.5699/portstudies.27.1.0043| s2cid=161917205 }} * {{Cite book |last=Drummond |first=Elizabeth|editor1-last=Levy |editor1-first=Richard S.|title=Antisemitism A Historical Encyclopedia of Prejudice and Persecution |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2005 |isbn=978-1-85109-439-4 |chapter=Schemann, Ludwig (1852–1938)|location=Santa Barbara, CA }} * {{Cite book |last=Field |first=Geoffrey G.| title=Evangelist of race : The Germanic Vision of Houston Stewart Chamberlain |publisher=[[Columbia University Press]] |year=1981 |isbn=0-231-04860-2 |location=New York }} * {{cite journal | last=Fortier | first=Paul | title=Gobineau and German Racism |journal=Comparative Literature |volume=19 |issue=4 |date=Autumn 1967| pages=341–350 | doi=10.2307/1769493 | jstor=1769493 }} * {{cite book |last=Gobineau |first=Arthur de |author-link=Arthur de Gobineau |title=A Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland |place=Ottawa |publisher=[[Carleton University Press]] |year=1993 |editor=Michael Wilkshire |jstor=j.ctt1cd0m3n |isbn=9780886292140 }} * {{cite book | last = Gobineau | first=Arthur de | title=Gobineau Selected Political Writings | chapter=Events in Asia | editor=Michael Biddiss, London | year=1970 }} * {{ cite book | last =Irwin | first =Robert | title=Gobineau the Would be Orientalist | publisher=[[The Journal of the Royal Asiatic Society]] | volume = 26 | issue=1 |year=2016}} * {{cite journal | last = Kale |first= Steven |date= 2010 |title= Gobineau, Racism, and Legitimism: A Royalist Heretic in Nineteenth-Century France |journal = Modern Intellectual History |volume = 7 | issue = 1}} * {{cite book | last = Klemperer | first= Victor | title= The Language of the Third Reich | publisher = [[Continuum International Publishing Group|Continuum]] | year = 2000 |orig-date = 1957 | translator = Martin Brady | isbn = 978-0-8264-9130-5 }} *{{cite book |last=Magee|first=Bryan|author-link=Bryan Magee|year=2002|title=The Tristan Chord|publisher=Owl Books|location=New York|isbn=0-8050-7189-X|url-access=registration|url=https://archive.org/details/tristanchordwagn0000mage}} (UK title: ''Wagner and Philosophy'', Penguin Books, {{ISBN|0-14-029519-4}}) * {{Cite book | last= Röhl |first=John C.G. | title=The Kaiser and his Court: Wilhelm II and the Government of Germany |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=1994 |isbn= 978-1316529829 |location=Cambridge, UK }} * {{cite journal |last=Rowbotham |first=Arnold |title=Gobineau and the Aryan Terror |pages=152–165 |journal=[[The Sewanee Review]] |volume=47 |issue=2 |date=1939 |jstor=27535529 }} * {{Cite book | last=Skidmore |first=Thomas E. | title=Black into White: Race and Nationality in Brazilian Thought |publisher=[[Duke University Press]] |year=1993 |isbn= 978-0822313205 |location=Durham, NC }} * {{Cite book |last=Stewart |first=Charles |url=https://books.google.com/books?id=-IKJAgAAQBAJ |title=Syncretism/Anti-Syncretism: The Politics of Religious Synthesis |date=2003 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-83395-5 |editor-last=Shaw |editor-first=Rosalind |language=en |chapter=Syncretism as a dimension of nationalist discourse in modern Greece |editor-last2=Stewart |editor-first2=Charles}} * {{Cite journal |last=Vacalopoulos |first=Ap |date=1968-01-01 |title=Byzantinism and Hellenism : remarks on the racial origin and the intellectual continuity of the Greek nation |url=https://ojs.lib.uom.gr/index.php/BalkanStudies/article/view/781 |journal=Balkan Studies |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=101–126 |issn=2241-1674}} * {{cite book| last=Wilkshire | first=Michael | title=Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland | contribution=Introduction: Gobineau and Newfoundland | editor=Michael Wilkshire | series=Carleton Library Series | date=1993 | publisher=[[McGill-Queen's University Press]] | jstor=j.ctt1cd0m3n | isbn=9780886292140 }} * {{cite book | last=Wright | first=Michelle | title=Nigger Peasants from France: Missing Translations of American Anxieties on Race and the Nation |publisher=[[Callaloo (literary magazine)|Callaloo]] | volume=22 | issue=4 | year=1999 }} ==Further reading== '''Works in English''' * Beasley, Edward (2010). ''The Victorian Reinvention of Race: New Racisms and the Problem of Grouping in the Human Sciences,'' [[Taylor & Francis]]. * Biddiss, Michael D. (1970). "Prophecy and Pragmatism: Gobineau's Confrontation with Tocqueville," ''[[The Historical Journal]],'' Vol. 13, No. 4. * Biddiss, Michael D. (1997). "History as Destiny: Gobineau, H. S. Chamberlain and Spengler," ''[[Transactions of the Royal Historical Society]],'' Sixth Series, Vol. VII. * Blue, Gregory (1999). "Gobineau on China: Race Theory, the 'Yellow Peril,' and the Critique of Modernity," ''[[Journal of World History]],'' Vol. 10, No. 1. * Dreher, Robert Edward (1970). ''Arthur de Gobineau, an Intellectual Portrait,'' University of Wisconsin. * Gillouin, Rene (1921). "Mystical Race Theories," ''The Living Age,'' No. 4015. * Grimes, Alan P. & Horwitz, Robert H. (1959). [https://archive.org/stream/modernpoliticali00ingrim#page/336/mode/2up "Elitism: Racial Elitism."] In ''Modern Political Ideologies,'' Vol. V, [[Oxford University Press]]. * Haskins, Frank H. (1924). [https://archive.org/stream/historyofpolitic00merr#page/508/mode/2up "Race as a Factor in Political Theory."] In ''A History of Political Theories,'' Chap. XIII, The [[Macmillan Company]]. * House, Roy Temple (1923). "Gobineau, Nietzsche, and Spiess," ''[[The Nation]],'' 11 April. *Irwin, Robert. “Gobineau, the Would-Be Orientalist.” [[Journal of the Royal Asiatic Society]] 26, no. 1/2 (2016): 321–32. {{jstor|24756059}} * Magee, Bryan (2002). "The Tristan Chord". New York: Owl Books (UK Title: "Wagner and Philosophy", Penguin Books Ltd.). * Rahilly, A. J. (1916). [https://archive.org/stream/dublinreview159londuoft#page/124/mode/2up "Race and Super-Race,"] ''The Dublin Review,'' Vol. CLIX. * {{cite book |last=Richards |first=Robert J. |title=Was Hitler a Darwinian?: Disputed Questions in the History of Evolutionary Theory |url=https://books.google.com/books?id=HeDsmgEACAAJ|year=2013|publisher=[[University of Chicago Press]] |isbn=978-0-226-05893-1}} * Rowbotham, Arnold H. (1929). ''The Literary Works of Count de Gobineau,'' H. Champion. * Rowbotham, Arnold H. “Gobineau and the Aryan Terror.” The Sewanee Review 47, no. 2 (1939): 152–165. {{jstor|27535529}} * Schemann, Ludwig (1979). ''Gobineau,'' [[Arno Press]]. * Seillière, Ernest (1914). [https://archive.org/stream/germandoctrineof00seilrich#page/20/mode/2up "The Life and Work of Count Arthur de Gobineau."] In ''The German Doctrine of Conquest,'' Maunsel & Co. * Sorokin, Pitirim A. (1928). "Anthropo-Racial, Selectionist, and Hereditarist School." In ''Contemporary Sociological Theories,'' [[Harper & Bros]]., pp.&nbsp;219–308. * Snyder, Louis L. (1939). [https://archive.org/stream/racehistoryofmod00snyd#page/102/mode/2up "Count Arthur de Gobineau and the Crystallization of Nordicism."] In ''Race: A History of Modern Ethnic Theories,'' [[Longmans, Green & Co]]. * Spring, Gerald Max (1932). [http://hdl.handle.net/2027/mdp.39015009200836 ''The Vitalism of Count de Gobineau,''] New York, [''s.n.'']. * Valette, Rebecca M. (1969). ''Arthur de Gobineau and the Short Story,'' [[University of North Carolina Press]]. * [[Eric Voegelin|Voegelin, Eric]] (1940). "The Growth of the Race Idea," ''[[The Review of Politics]],'' Vol. 2, No. 3, pp.&nbsp;283–317. * [[Eric Voegelin|Voegelin, Eric]] (1997). ''Race and State,'' [[University of Missouri Press]]. '''Works in other languages''' * Boissel, Jean (1993). ''Gobineau: Biographie. Mythes et Réalité,'' Berg International. * Buenzod, Janine (1967). ''La Formation de le Pensée de Gobineau et l'Essai sur l'Inégalité des Races Humaines,'' Librairie A. G. Nizet. * Devaux, Philippe (1937–38). "L'Aristotélisme et le Vitalisme de Gobineau," ''Revue Franco-belge,'' December/Janvier . * Dreyfus, Robert (1905). ''La Vie et les Prophéties du Comte de Gobineau,'' [[Calmann-Lévy]]. * Faÿ, Bernard (1930). ''Le Comte Arthur de Gobineau et la Grèce,'' H. Champion. * Gahyva, Helga (2002). ''O Inimigo do Século – Um Estudo Sobre Arthur de Gobineau 1816–1882,'' IUPERJ. * Kleinecke, Paul (1902). ''Gobineau's Rassenphilosophie,'' Haack. * Lacretelle, Jacques de (1924). ''Quatre Études sur Gobineau,'' Á la Lampe d'Aladdin. * Lange, Maurice (1924). ''Le Comte Arthur de Gobineau, Étude Biographique et Critique,'' Faculté de Lettres de Strasbourg. * Raeders, George (1988). ''O Inimigo Cordial do Brasil: O Conde de Gobineau no Brasil,'' Paz & Terra. * Riffaterre, Michael (1957). ''Le Style des Pléiades de Gobineau,'' E. Droz. * Schemann, Ludwig (1913–16). ''Gobineau: eine Biographie,'' 2 Vol., K. J. Trübner. * Schemann, Ludwig (1934). ''Gobineau und die Deutsche Kultur,'' B.G. Teubner. * Smith, Annette (1984). ''Gobineau et l'Histoire Naturelle,'' E. Droz. * Spiess, Camille (1917). ''Impérialismes; la Conception Gobinienne de la Race,'' E. Figuière & Cie. * Thomas, Louis (1941). ''Arthur de Gobineau, Inventeur du Racisme (1816–1882),'' [[Mercure de France]]. ==External links== {{Commons category|Arthur de Gobineau}} {{wikisource|works=or}} * {{Gutenberg author | id=38659| name=Gobineau}} * {{FadedPage|id=Gobineau, Arthur de|name=Arthur de Gobineau|author=yes}} * {{Internet Archive author |sname=Arthur de Gobineau |sopt=t}} * [http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau Gobineau, Joseph Arthur de: Encyclopædia Iranica] * [http://classiques.uqac.ca/classiques/gobineau/essai_inegalite_races/essai_inegalite_races.html Joseph-Arthur (Comte de) Gobineau: UQAC] k7bkxnb5809n1jhwrvi861qzf0kqrll 6925812 6925796 2026-08-12T08:32:12Z Lemantun 221827 6925812 wikitext text/x-wiki [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir|Kotak pasir 1]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 3|Kotak pasir 3]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 4]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 5]] ==Orang Melayu Timur== https://www.reinha.com/2018/11/14/cerita-rakyat-jambi-asal-usul-suku-melayu-timur/</br> https://repositori.kemendikdasmen.go.id/27184/</br> https://www.abdnaddin.com/2019/04/merungkai-simpul-sejarah-di-kampung.html?m=0</br> https://www.scribd.com/document/325836140/Veri-Afrional-Asal-Mula-Suku-Melayu-Timur-Dikuala-Tungkal</br> https://senimalaya.com/menjejak-darah-keturunan-iranun/</br> https://www.utusanborneo.com.my/2020/06/24/mencari-melayu-timur-generasi-iranun-di-tanjung-jabung</br> https://deutromalayan.blogspot.com/2012/10/suku-melayu-timur.html</br> https://jambiupdate.co/read/2022/05/20/100547/mengenal-pusaka-melayu-timur-di-tanjabtim-tersimpan-sebagai-peninggalan-sejarah-nenek-moyang/</br> https://budaya-indonesia.org/ASAL-USUL-SUKU-MELAYU-TIMUR</br> https://www.jambione.com/kolom/1364562612/menyoal-asal-melayu-tanjung-jabung-barat?page=2</br> {{Infobox ethnic group |group = Orang Melayu Timur<br /><small>اورڠ ملايو تيمور</small> |native_name = |total = |popplace = {{flag|Indonesia}}<br>{{flatlist| * {{Flag|Jambi}} (Tanjung Jabung Timur, Tanjung Jabung Barat) * {{Flag|Riau}} (Indragiri Hilir) }} |langs = Melayu Timur, [[Bahasa Indonesia]] |rels = [[Islam]] |related = [[Orang Iranun|Iranun]] }} Orang Melayu Timur ialah sebuah suku Melayu yang menetap di bahagian pesisir timur Sumatra, terutamanya di Jambi dan Provinsi Riau. ==Sejarah Kesultanan Asahan== Sumber: https://maa.acehprov.go.id/berita/kategori/adat-istiadat/nuansa-keacehan-dibumi-melayu-asahan</br> https://jurnal.medanresourcecenter.org/index.php/polyscopia/article/view/1441</br> https://www.researchgate.net/publication/340643191_Verba_Gerakan_Bahasa_Melayu_Asahan ===Zaman Pra-Sejarah=== Walaupun agak susah untuk tentukan bila kali pertama manusia menjejak tanah Asahan, ia dianggarkan bahawa nenek moyang kepada suku Asahan yang terawal, iaitu kaum [[Proto-Melayu]] menyampai pada kawasan tersebut pada sekitar tahun 1000 SM, menetap di bahagian pesisir. Mereka memperolehi sara hidup melalui perikanan dan mencucuk tanah subur di tebing sungai Asahan.<ref name="Sejarah daerah sumatera utara. Direktorat Jenderal Kebudayaan, Jakarta.">{{Cite book |url=http://pustaka.kebudayaan.kemdikbud.go.id/index.php?p=show_detail&id=7456&keywords=daerah+sumatra+utara|title=Sejarah Daerah Sumatra Utara |date=1978 |publisher=Departemen Pendidikan Dan Kebudayaan : Jakarta |isbn=978-1-4438-0497-4 |editor-last=Bangun |editor-first=Drs. P P |location=Jakarta}}</ref> ===Awal=== Tatanegara yang pertama ditubuhkan pada tanah yang kini Asahan adalah [[Kerajaan Nagur]], sebuah kerajaan yang ditubuhkan oleh orang Batak Simalungun. Wilayahnya terbentang dari pesisir Sumatera Utara, termasuk Tanjungbalai dan Batubara sehingga ke kawasan Simalungun yang termasuk Dolog Silou, Raya, Panei, Purba dan Silima Huta. Kerajaan Nagur merupakan usaha terawal suku Batak Simalungun untuk mengasaskan sebuah kerajaan tersendiri. Nagur terlibat dalam lingkaran pengaruh Srivijaya sepanjang sejarahnya yang berkesan pada budaya, politik, bahasa dan ekonominya. Oleh sebab itu, Nagur pernah terlibat dalam penyerangan Srivijaya oleh beberapa penjajah asing yang menyebabkan kuasanya luntur, pertama kalinya oleh [[Pencerobohan Chola akan Srivijaya|Empayar Chola pada tahun 1023-1024]] dan buat kali kedua oleh [[Singhasari]] pada tahun 1275. Berikutan pencerobohan ini, Nagur akhirnya bubar dan berpecah kepada empat kerajaan besar yang dipanggil ''Harajaon Naopat'' yang terdiri daripada kerajaan Siantar, Panei, Dolog Silou dan Batangiou (kemudian dinama semula kepada Tanoh Jawa). Pada satu tahun, Raja Batangiou berkahwin dengan seorang puteri dari Kerajaan Simargolang, yang merupakan kerajaan Batak Toba, menyatukan kedua-dua kerajaan tersebut, mengasaskan Kerajaan Tanoh Jawa. ==Arthur de Gobineau== {{Infobox person | name = Arthur de Gobineau | image = File:Gobineau -comte-de-Joseph-Arthur.jpg | caption = Potret Arthur Joseph de Gobineau, s. 1860-an | birth_name = Joseph Arthur de Gobineau | birth_date = {{birth date|1816|7|14|df=y}} | birth_place = [[Ville-d'Avray]], [[Hauts-de-Seine]], France | death_date = {{death date and age|1882|10|13|1816|7|14|df=y}} | death_place = [[Turin]], Italy | occupation = Pengarang, diplomat, penulis kembara | spouse = [[Clémence Gabrielle Monnerot]] | children = Christine de Gobineau<br />[[Diane de Guldencrone]] }} '''Joseph Arthur de Gobineau''' ({{IPA|fr|ɡɔbino|lang}}; 14 Julai 1816 - 13 Oktober 1882) dululah seorang penulis dan diplomat Perancis yang terkenal kerana membantu memperkenalkan teori bangsa saintifik dan "demografi kaum", dan untuk membangunkan teori tuan Aryan. bangsa dan Nordicisme. Beliau dululag seorang elitis yang, sejurus selepas Revolusi 1848, menulis Essay on the Inequality of the Human Races. Di dalamnya Beliau berhujah bahawa bangsawan lebih unggul daripada rakyat jelata dan bangsawan memiliki lebih banyak sifat genetik Aryan kerana kurang perkacukan dengan kaum yang lebih rendah. Gobineau dilahirkan dalam keluarga bangsawan di bawah Rejim Ancien. Ideologi beliau selari dengan aliran Legitimis yang menyokong pemerintahan diraja oleh Kerabat Bourbon dan menentang Revolusi Perancis, demokrasi, dan pemerintahan oleh Kerabat Orléans yang berkuasa selepas Revolusi Julai 1830. Beliau memulakan kerjaya diplomatiknya pada akhir 1840-an, dan bermula pada 1861, berkhidmat sebagai menteri ke Parsi, Brazil, Greece, dan Sweden. Sebagai seorang penulis, Gobineau mengarang novel dan cerpen, serta penulisan perjalanan bukan fiksyen, esei polemik dan karya filologi dan antropologi lain, termasuk Essainya. Essai beliau secara meluas didiskreditkan sebagai pseudosains oleh kesarjanaan moden. Gobineau sendiri tidak pernah mempunyai sebarang kelayakan dalam antropologi. Walaupun tulisan Gobineau kurang diterima di Perancis, mereka dengan cepat dipuji oleh ketuanan kulit putih, pro-perhambaan Amerika seperti Josiah C. Nott dan Henry Hotze, yang menterjemah bukunya ke dalam bahasa Inggeris. Mereka meninggalkan kira-kira 1,000 muka surat buku asal, termasuk bahagian yang menggambarkan secara negatif rakyat Amerika sebagai penduduk bercampur kaum. Mengilhamkan gerakan sosial di Jerman bernama Gobinisme,<ref name="Gould">{{cite book |last1=Gould |first1=Stephen Jay |author-link1=Stephen Jay Gould |date=1996 |title=The Mismeasure of Man |pages=[https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 359] |isbn=978-0393314250 |publisher=[[W. W. Norton & Company]] |quote=Gobineau was undoubtedly the most influential academic racist of the nineteenth century. His writings strongly affected such intellectuals as Wanger and Nietzsche and inspired a social movement known as Gobinism. |url-access=registration |url=https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 }}</ref> karya beliau juga berpengaruh terhadap antisemit terkenal seperti Richard Wagner, menantu Wagner Houston Stewart Chamberlain, ahli politik Romania Profesor A. C. Cuza, dan pemimpin Parti Nazi, yang kemudiannya menyunting dan menerbitkan semula karyanya. {{TOC limit|3}} ==Kehidupan awal dan tulisan== ===Asal usul=== Gobineau berasal dari keluarga bangsawan lama yang mapan.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|title=Arthur de Gobineau French Diplomat, Writer, and Ethnologist |access-date=2 September 2016|website=britannica.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701230138/https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|archive-date=1 July 2016|url-status=live}}</ref> Bapanya, Louis de Gobineau (1784–1858), ialah seorang pegawai tentera dan ahli diraja yang gigih.<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau |title=Gobineau, Joseph Arthur de|year=2012|website=iranicaonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517032222/http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau|archive-date=17 May 2013|url-status=live}}</ref> Ibunya, Anne-Louise Magdeleine de Gercy, adalah anak perempuan seorang pegawai cukai diraja yang bukan bangsawan. Keluarga de Gercy tinggal di jajahan Mahkota Perancis Saint-Domingue (Haiti moden) untuk seketika pada abad ke-18. Mencerminkan kebenciannya terhadap Revolusi Perancis, Gobineau kemudiannya menulis: "Hari lahir saya ialah 14 Julai, tarikh di mana Bastille ditangkap-yang membuktikan bagaimana bertentangan boleh datang bersama-sama".{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang lelaki dan lelaki muda, Gobineau menyukai Zaman Pertengahan, yang dilihatnya sebagai zaman kegemilangan kesatria dan kesatria yang lebih disukai daripada zamannya sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Seseorang yang mengenali Gobineau semasa remaja menyifatkan dia sebagai seorang yang romantik, "dengan idea-idea kesatria dan semangat heroik, mengimpikan apa yang paling mulia dan paling agung".{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Bapa Gobineau komited untuk memulihkan House of Bourbon dan membantu adik-beradik Polignac yang diraja melarikan diri dari Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Sebagai hukuman dia telah dipenjarakan oleh polis rahsia Napoleon tetapi dibebaskan apabila pihak Berikat mengambil Paris pada tahun 1814.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Semasa Seratus Hari keluarga de Gobineau melarikan diri dari Perancis. Selepas penggulingan terakhir Napoleon berikutan Pertempuran Waterloo, Louis de Gobineau telah diberi ganjaran atas kesetiaannya kepada House of Bourbon dengan menjadi kapten dalam Pengawal Diraja Raja Louis XVIII.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Gaji untuk seorang Pengawal Diraja adalah sangat rendah, dan keluarga de Gobineau bergelut dengan gajinya.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Magdeleine de Gobineau meninggalkan suaminya untuk tutor anak-anaknya Charles de La Coindière. Bersama kekasihnya, dia membawa anak lelaki dan dua anak perempuannya mengembara di timur Perancis, Switzerland dan Grand Duchy of Baden.{{sfn|Budil|2008|pp=133–4}} Untuk menyara dirinya, dia beralih kepada penipuan (yang mana dia dipenjarakan). Ibunya menjadi sangat memalukan Gobineau, yang tidak pernah bercakap dengannya selepas dia berumur dua puluh tahun.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Bagi de Gobineau muda, komited untuk menegakkan nilai tradisional bangsawan dan Katolik, perpecahan perkahwinan ibu bapanya, hubungan terbuka ibunya dengan kekasihnya, tindakan penipuannya, dan pergolakan yang dikenakan kerana sentiasa melarikan diri dan hidup dalam kemiskinan semuanya sangat traumatik.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} ===Zaman remaja=== Gobineau menghabiskan masa awal remajanya di bandar Inzligen di mana ibunya dan kekasihnya tinggal. Dia menjadi fasih berbahasa Jerman.{{sfn|Budil|2008|pp=133–134}} Sebagai penyokong tegar Rumah Bourbon, bapanya terpaksa bersara daripada Pengawal Diraja selepas Revolusi Julai 1830 membawa Raja House of Orléans Louis-Philippe, Le roi citoyen, ("Raja Rakyat") berkuasa. Beliau berjanji untuk mendamaikan warisan Revolusi Perancis dengan monarki.{{sfn|Biddiss|1970|p=11}} Memandangkan sejarah keluarganya menyokong Bourbons, Gobineau muda menganggap Revolusi Julai sebagai bencana bagi Perancis.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Pandangannya bersifat seorang Legitimis yang komited kepada Perancis Katolik yang diperintah oleh Kerabat Bourbon.{{sfn|Biddiss|1970|p=13}} Pada tahun 1831, bapa de Gobineau mengambil hak penjagaan ketiga-tiga anaknya, dan anaknya menghabiskan masa remajanya di Lorient, di Brittany.{{sfn|Budil|2008|p=134}} [[File:QT - Antoine Galland.PNG|thumb|235x235px|alt=Black and white sketch of Antoine Galland | The [[Orientalism|Orientalist]] tales of [[Antoine Galland]] (pictured) had a strong influence on Gobineau in his youth.]] Kisah Orientalis Antoine Galland (gambar) mempunyai pengaruh yang kuat terhadap Gobineau pada masa mudanya. Gobineau tidak menyukai bapanya, yang diketepikannya sebagai pegawai tentera yang membosankan dan tiada daya mencetus pemikiran.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Lorient telah diasaskan pada 1675 sebagai pangkalan Syarikat Hindia Timur Perancis kerana Raja Louis XIV mempunyai cita-cita besar untuk menjadikan Perancis kuasa politik dan ekonomi yang dominan di Asia.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Oleh kerana cita-cita itu tidak direalisasikan, Gobineau mengembangkan rasa kemuliaan yang pudar apabila dia membesar di sebuah bandar yang telah dibina untuk menjadi hab dominan untuk perdagangan Eropah dengan Asia. Impian ini tidak menjadi kenyataan, kerana India menjadi sebahagian daripada British dan bukan empayar Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Sebagai seorang lelaki muda, Gobineau terpesona dengan Timur, kerana Timur Tengah dikenali di Eropah pada abad ke-19.{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Semasa belajar di Collège de Bironne di Switzerland, seorang rakan pelajar teringat: "Semua aspirasinya adalah ke arah Timur. Dia hanya bermimpi tentang masjid dan menara; dia menyebut dirinya seorang Muslim, bersedia untuk menunaikan haji ke Mekah".{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Gobineau menyukai cerita Oriental oleh penterjemah Perancis Antoine Galland, sering mengatakan dia mahu menjadi seorang Orientalis. Dia membaca cerita Arab, Turki dan Parsi dalam terjemahan, menjadi apa yang dipanggil oleh Perancis sebagai "un orientaliste de pacotille" ("orientalis sampah").{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada tahun 1835, Gobineau gagal dalam peperiksaan kemasukan ke sekolah tentera St. Cyr.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Pada September 1835, Gobineau berlepas ke Paris dengan lima puluh franc dalam poketnya yang bertujuan untuk menjadi seorang penulis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Dia berpindah bersama bapa saudaranya, Thibaut-Joseph de Gobineau, seorang Legitimis dengan kebencian "tanpa had" terhadap Louis-Philippe.{{sfn|Biddiss|1970|p=15}} Mencerminkan kecenderungannya terhadap elitisme, Gobineau mengasaskan sebuah masyarakat intelektual Legitimis yang dipanggil Les Scelti ("umat pilihan"), yang termasuk dirinya, pelukis Guermann John (Jerman von Bohn) dan penulis Maxime du Camp.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} ===Tulisan awal=== Pada tahun-tahun akhir Monarki Julai, Gobineau membuat tulisan hidup fiksyen bersiri (romans-feuilletons) dan menyumbang kepada terbitan berkala reaksioner.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Beliau menulis untuk Union Catholique, La Quotidienne, L'Unité, dan Revue de Paris.[4] Pada satu ketika pada awal 1840-an, Gobineau sedang menulis artikel setiap hari untuk La Quotidienne menyokong dirinya.{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang penulis dan wartawan, beliau menyusah dari segi kewangan dan selamanya mencari penaung kaya yang sanggup menyokongnya.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Sebagai pekerja sambilan di Pejabat Pos dan penulis sepenuh masa, Gobineau sangat miskin.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Latar belakang keluarganya menjadikannya penyokong House of Bourbon, tetapi sifat gerakan Legitimis yang dikuasai oleh pemimpin yang berpuak-puak dan tidak cekap menyebabkan Gobineau berputus asa, menyebabkan dia menulis: "Kami tersesat dan lebih baik menyerah diri kepada hakikat".{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Dalam sepucuk surat kepada bapanya, Gobineau mengadu tentang "kelonggaran, kelemahan, kebodohan dan—dalam satu perkataan—kebodohan murni pihak yang saya sayangi".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Pada masa yang sama, beliau menganggap masyarakat Perancis di bawah Kerabat Orléans sebagai korup dan mementingkan diri sendiri, dikuasai oleh "feudalisme wang yang menindas" berbanding dengan feudalisme "kebajikan, keberanian, kebajikan dan kecerdasan" yang dipegang oleh bangsawan rejim kuno.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Gobineau menulis tentang Kerajaan Julai Perancis: "Wang telah menjadi prinsip kuasa dan kehormatan. Wang menguasai perniagaan; wang mengawal penduduk; wang mentadbir; wang menyelamatkan hati nurani; wang adalah kriteria untuk menilai penghargaan yang sepatutnya kepada lelaki".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Dalam "zaman biasa-biasa negara" ini, seperti yang digambarkan oleh Gobineau, dengan masyarakat menuju ke arah yang tidak dipersetujuinya, pemimpin-pemimpin tujuan yang dia komited dengan pengakuannya sendiri bodoh dan tidak cekap, dan bakal bangsawan yang berjuang untuk memenuhi keperluan hidup dengan menulis kewartawanan dan novel hack, dia menjadi semakin pesimis tentang masa depan.{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Gobineau menulis dalam surat kepada bapanya: "Betapa saya berputus asa dengan masyarakat yang tidak lagi apa-apa, kecuali dalam roh, dan yang tidak mempunyai hati lagi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Dia mengeluh Ahli Legitimis menghabiskan masa mereka untuk bertelagah antara satu sama lain manakala Gereja Katolik "sedang menyebelahi revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Gobineau menulis: {{blockquote|Negara miskin kita terletak dalam keruntuhan Rom. Di mana tidak ada lagi bangsawan yang layak untuk dirinya sendiri, sebuah negara mati. Bangsawan kita adalah bodoh dan pengecut yang sombong. Saya tidak lagi mempercayai apa-apa dan tidak mempunyai sebarang pandangan. Dari Louis-Philippe kita akan meneruskan ke pemangkas pertama yang akan membawa kita, tetapi hanya untuk menyampaikan kita kepada yang lain. Kerana kita tiada serabut dan tenaga moral. Wang telah membunuh segala-galanya.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}}}} Gobineau menjalin persahabatan dan mempunyai surat-menyurat yang banyak dengan Alexis de Tocqueville.<ref>Richter, Melvin (1958). "The Study of Man. A Debate on Race: The Tocqueville-Gobineau Correspondence," ''Commentary'' '''25''' (2), pp. 151–160.</ref><ref>Alexis de Tocqueville, ''The European Revolution and Correspondence with Gobineau,'' John Lukacz (ed.), [[Doubleday (publisher)|Doubleday Anchor Books]], 1959.</ref><ref>Beloff, Max (1986). "Tocqueville & Gobineau," ''Encounter'', Vol. LXVII, No. 1, pp. 29–31.</ref><ref>Tessitore, Aristide (2005). "Tocqueville and Gobineau on the Nature of Modern Politics," ''The Review of Politics,'' Vol. 67, No. 4, pp. 631–657.</ref> Tocqueville memuji Gobineau dalam sepucuk surat: "Kamu berluas ilmu, banyak akal, dan akhlak yang terbaik".{{sfn|Biddiss|1970|p=47}} Beliau kemudiannya memberi Gobineau pelantikan di Quai d'Orsay (kementerian luar Perancis) semasa berkhidmat sebagai menteri luar semasa Republik Kedua Perancis.<ref name="DJ. Richards 1900. pp. 101–117">{{Citation|last=Richards|first=E. J.|title=Joseph-Arthur de Gobineau (14 July 1816–13 October 1882)|url=http://go.galegroup.com/ps/retrieve.do?sort=RELEVANCE&docType=Biography%2C+Biography&tabID=T002&prodId=DLBC&searchId=R1&resultListType=RESULT_LIST&searchType=BasicSearchForm&contentSegment=&currentPosition=1&searchResultsType=MultiTab&inPS=true&userGroupName=san17777&docId=GALE%7CLQOXCP894110461&contentSet=GALE%7CLQOXCP894110461|work=[[Dictionary of Literary Biography]]|volume=123: Nineteenth-Century French Fiction Writers: Naturalism and Beyond, 1860–1900|pages=101–117|year=1992|editor1-last=Brosman |editor1-first=Catharine Savage |editor1-link=Catharine Savage Brosman |series=A Bruccoli Clark Layman Book|place=Tulane University|publisher=[[The Gale Group]]}}</ref> ===Terobosan dengan artikel Kapodistrias=== Pada tahun 1841, Gobineau mendapat kejayaan besar pertamanya apabila artikel yang diserahkannya kepada Revue des deux Mondes diterbitkan pada 15 April 1841.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Rencana Gobineau adalah mengenai negarawan Yunani Count Ioannis Kapodistrias. Pada masa itu, La Revue des Deux Mondes adalah salah satu jurnal paling berprestij di Paris, dan diterbitkan di dalamnya meletakkan Gobineau dalam syarikat yang sama seperti George Sand, Théophile Gautier, Philarète Chasles, Alphonse de Lamartine, Edgar Quinet dan Charles Augustin Sainte-Beuve yang semuanya diterbitkan secara tetap dalam jurnal tersebut.{{sfn|Budil|2008|p=135}} ===Mengenai politik antarabangsa=== Tulisan Gobineau mengenai politik antarabangsa pada umumnya adalah negatif seperti tulisannya tentang Perancis. Beliau menggambarkan Britain sebagai sebuah negara yang didorong sepenuhnya oleh kebencian dan ketamakan dan sejauh mana Empayar British di seluruh dunia sebagai sumber penyesalan.{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Gobineau sering menyerang Raja Louis-Phillipe kerana dasar luarnya yang pro-British, menulis bahawa dia telah "memalukan" Perancis dengan membenarkan Empayar British menjadi kuasa dominan dunia.{{sfn|Biddiss|1970|pp=20–21}} Walau bagaimanapun, laporan mengenai keadaan ekonomi Ireland yang lemah adalah sumber kepuasan bagi Gobineau kerana beliau menegaskan: "Ireland yang mendorong England ke jurang revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Menurut Gobineau, kuasa dan keagresifan Imperial Rusia yang semakin meningkat menjadi punca kebimbangan. Beliau menganggap pengunduran bencana dari Kabul oleh British semasa Perang Inggeris-Afghanistan Pertama dengan Afghanistan sebagai tanda Rusia akan menjadi kuasa dominan di Asia, menulis: "England, sebuah negara yang semakin tua, sedang mempertahankan mata pencarian dan kewujudannya. Rusia, sebuah negara yang masih muda, sedang mengikuti laluannya ke arah kuasa yang pasti akan diperolehinya ... The empayar to the greatest people of the Russian ... teguh ke arah matlamat yang memang diketahui tetapi masih belum ditakrifkan sepenuhnya".{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Gobineau menganggap Rusia sebagai kuasa Asia dan merasakan kejayaan Rusia yang tidak dapat dielakkan adalah kemenangan Asia ke atas Eropah.{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Dia mempunyai perasaan bercampur-campur tentang negara-negara Jerman, memuji Prusia sebagai masyarakat konservatif yang dikuasai oleh Junkers. Tetapi dia bimbang peningkatan pertumbuhan ekonomi yang digalakkan oleh Zollverein (Kesatuan Kastam Jerman) menjadikan kelas pertengahan Prusia lebih berkuasa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=24–26}} Gobineau mengkritik Empayar Austria, menulis bahawa Wangsa Habsburg memerintah penduduk campuran etnik Jerman, Magyar, Itali, orang Slavik, dll., dan tidak dapat dielakkan masyarakat berbilang etnik seperti itu akan mengalami kemerosotan, manakala Prusia "murni Jerman" telah ditakdirkan untuk menyatukan Jerman.{{sfn|Biddiss|1970|p=24}} Gobineau juga pesimis tentang Itali, menulis: "Tidak lama selepas condottieri hilang segala-galanya yang hidup dan berkembang bersama mereka pergi juga; kekayaan, keberanian, seni dan kebebasan, tidak ada apa-apa selain tanah yang subur dan langit yang tiada tandingannya".{{sfn|Biddiss|1970|p=42}} Gobineau mengecam Sepanyol kerana menolak "pihak berkuasa yang tegas dan semula jadi, kuasa yang berakar pada kebebasan negara", meramalkan bahawa tanpa perintah yang dikenakan oleh monarki mutlak, dia ditakdirkan untuk tenggelam dalam keadaan revolusi yang berterusan.{{sfn|Biddiss|1970|p=37}} Dia mengenepikan Amerika Latin, menulis dengan merujuk kepada perang kemerdekaan: "Kemusnahan pertanian, perdagangan dan kewangan mereka, akibat yang tidak dapat dielakkan daripada kekacauan sivil yang lama, sama sekali tidak kelihatan kepada mereka harga yang terlalu tinggi untuk dibayar untuk apa yang mereka ada dalam pandangan. Namun siapa yang mahu mendakwa bahawa penduduk yang separuh biadab di Castile atau Sungai Plato benar-benar layak mendapat tempat yang tinggi di Sungai Castile atau Algarve. penggubal undang-undang, di tempat-tempat yang mereka telah bertanding melawan tuan mereka dengan keseronokan dan tenaga yang sedemikian".{{sfn|Biddiss|1970|pp=37–38}} Mengenai Amerika Syarikat, Gobineau menulis: "Satu-satunya kehebatan adalah kekayaan, dan kerana semua orang boleh memperolehnya, pemilikannya adalah bebas daripada mana-mana kualiti yang dikhaskan untuk sifat unggul".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} Gobineau menulis Amerika Syarikat tidak mempunyai bangsawan, tanpa rasa obligasi bangsawan ("kewajiban bangsawan") seperti yang wujud di Eropah. Orang miskin Amerika menderita lebih teruk daripada orang miskin Eropah, menyebabkan Amerika Syarikat menjadi masyarakat yang ganas, di mana ketamakan dan materialisme adalah satu-satunya nilai yang dikira.{{sfn|Biddiss|1970|p=39}} Pada umumnya Gobineau memusuhi orang di Amerika, menulis bahawa siapa di Dunia Lama tidak tahu "bahawa Dunia Baru tidak tahu apa-apa tentang raja, putera dan bangsawan?-bahawa di tanah separuh dara itu, dalam masyarakat manusia yang lahir semalam dan hampir tidak disatukan, tiada siapa yang berhak atau kuasa untuk menggelarkan dirinya lebih besar daripada rakyatnya yang paling kecil?".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} ===Perkahwinan=== [[File:Beauvais (60), MUDO, Ary Scheffer - portrait de la comtesse de Gobineau, 1850.JPG|alt=Departmental Museum of the Oise|thumb| Potret isteri Gobineau, Clémence, karya [[Ary Scheffer]] (1850)]] Pada tahun 1846, Gobineau berkahwin dengan Clémence Gabrielle Monnerot. Dia telah mendesak untuk perkahwinan tergesa-gesa kerana dia hamil oleh rakan bersama mereka Pierre de Serre yang telah meninggalkannya. Sebagai seorang penganut Katolik, dia tidak mahu melahirkan anak luar nikah.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Monnerot telah dilahirkan di Martinique. Seperti ibunya, Gobineau tidak pernah pasti sama ada isterinya, dan oleh itu kedua-dua anak perempuannya mempunyai nenek moyang kulit hitam atau tidak, kerana ia adalah amalan biasa bagi tuan hamba Perancis di Caribbean untuk mengambil perempuan simpanan hamba.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Penentangan Gobineau terhadap perhambaan, yang dipegangnya selalu mengakibatkan perpecahan yang berbahaya kepada orang kulit putih, mungkin berpunca daripada kebimbangan peribadinya sendiri bahawa ibunya atau isterinya mungkin mempunyai keturunan Afrika.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} ==Kerjaya diplomatik awal dan teori tentang bangsa== {{main|Pemikiran sosial Arthur de Gobineau}} ===Royalis berdendam=== Novel dan puisi Gobineau pada tahun 1830-an–40-an biasanya berlatarkan Zaman Pertengahan atau Zaman Renaissance dengan wira-wira bangsawan yang dengan kewujudan mereka menjunjung tinggi semua nilai yang dirasakan Gobineau bernilai diraikan seperti penghormatan dan kreativiti terhadap kelas menengah yang korup dan tidak berjiwa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=42–43}} Novelnya pada tahun 1847, Ternove, merupakan kali pertama Gobineau mengaitkan kelas dengan bangsawan, menulis "Monsieur de Marvejols menganggap dirinya, dan semua ahli bangsawan, sebagai bangsawan yang terpisah, mempunyai intipati yang lebih tinggi, dan dia percaya adalah jenayah untuk mencemarkan ini dengan mencampurkan dengan darah jelataan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=44–45}} Novel ini, yang berlatarbelakangkan Seratus Hari tahun 1815, berkaitan dengan akibat buruk apabila seorang bangsawan Octave de Ternove secara tidak bijak berkahwin dengan anak perempuan seorang pengilang kilang.{{sfn|Biddiss|1970|p=44}} Gobineau berasa ngeri dengan Revolusi 1848 dan berasa jijik dengan apa yang dilihatnya sebagai reaksi terlentang golongan atasan Eropah terhadap cabaran revolusioner. Menulis pada musim bunga tahun 1848 tentang berita dari Jerman, beliau menyatakan: "Keadaan berjalan dengan agak teruk ... Saya tidak bermaksud pemecatan para putera—itu memang wajar. Kepengecutan dan kekurangan kepercayaan politik mereka menjadikan mereka tidak menarik. Tetapi para petani, di sana mereka hampir kejam. Terdapat penjarahan, pembakaran, dan pembunuhan beramai-ramai—dan kita baru sahaja berada di permulaan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=60–61}} Sebagai seorang Legitimis, Gobineau tidak menyukai Dewan Bonaparte dan tidak senang apabila Louis-Napoleon Bonaparte dipilih sebagai presiden republik pada tahun 1848.{{sfn|Biddiss|1970|p=61}} Walau bagaimanapun, beliau menyokong Bonaparte sebagai orang terbaik untuk memelihara ketenteraman, dan pada tahun 1849, apabila Tocqueville menjadi Menteri Luar Negeri, rakannya Gobineau menjadi ketua kabinetnya.{{sfn|Biddiss|1970|p=62}} ===Teori perkauman dan bangsawan=== {{Konservatisme di Perancis}} Terkejut dengan Revolusi 1848, Gobineau pertama kali meluahkan teori perkaumannya dalam puisi epiknya pada tahun 1848, Manfredine. Di dalamnya, beliau mendedahkan ketakutannya bahawa revolusi itu akan menjadi permulaan berakhirnya Eropah bangsawan, dengan rakyat biasa yang berasal daripada keturunan yang lebih rendah mengambil alih.{{sfn|Blue|1999|p=99}} Mencerminkan penghinaannya terhadap rakyat biasa, Gobineau berkata bangsawan Perancis seperti dirinya adalah keturunan Frank Jermanik yang menakluki wilayah Gaul Rom pada abad kelima Masihi, manakala rakyat Perancis biasa adalah keturunan orang Celtic dan Mediterranean yang lebih rendah kaumnya. Ini adalah teori lama yang pertama kali dipromosikan dalam sebuah risalah oleh Count Henri de Boulainvilliers. Beliau telah berhujah bahawa Estet Kedua (bangsawan) adalah berdarah "Frankish" dan Estet Ketiga (rakyat biasa) adalah berdarah "Gaulish".{{sfn|Davies|1988|p=57}} Dilahirkan selepas Revolusi Perancis memusnahkan Ancien Régime yang ideal dalam imaginasinya, Gobineau merasakan rasa pesimisme yang mendalam mengenai masa depan.{{sfn|Davies|1988|p=57}} Baginya, Revolusi Perancis, setelah memusnahkan asas perkauman kebesaran Perancis dengan menggulingkan dan dalam banyak kes membunuh golongan bangsawan, merupakan permulaan kepada proses kemerosotan dan kemerosotan yang panjang dan tidak dapat ditolak, yang hanya boleh berakhir dengan keruntuhan sepenuhnya tamadun Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia merasakan apa yang telah dimulakan oleh Revolusi Perancis dengan Revolusi Perindustrian sedang selesai; perindustrian dan pembandaran adalah bencana sepenuhnya bagi Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Seperti ramai konservatif romantik Eropah yang lain, Gobineau mengimbas kembali secara nostalgia versi ideal Zaman Pertengahan sebagai masyarakat agraria yang indah yang hidup harmoni dalam susunan sosial yang tegar.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia membenci Paris moden, sebuah bandar yang digelarnya "takungan sampah gergasi" yang penuh dengan les déracinés ("yang tercabut")—lelaki penjenayah, miskin, dan hanyut tanpa rumah sebenar. Gobineau menganggap mereka sebagai produk dahsyat daripada percanggahan selama berabad-abad yang sedia untuk meletup dalam keganasan revolusioner pada bila-bila masa.{{sfn|Davies|1988|pp=59–60}} Beliau merupakan penentang tegar demokrasi, yang beliau nyatakan hanyalah "mobokrasi"—satu sistem yang membenarkan orang ramai yang bodoh itu membuat kata putus untuk mentadbir negara.{{sfn|Davies|1988|p=59}} ===Masa di Switzerland dan Jerman=== Dari November 1849 hingga Januari 1854, Gobineau ditempatkan di kedutaan Perancis di Bern sebagai Setiausaha Pertama.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Semasa di Switzerland, Gobineau menulis sebahagian besar Essai.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Beliau ditempatkan di Hanover pada Musim Luruh 1851 sebagai pemangku Kuasa Usaha, dan kagum dengan "kesan bangsawan sebenar" yang beliau katakan beliau lihat di istana Hanoverian.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Gobineau amat menyukai Raja George V yang buta yang beliau lihat sebagai seorang "raja-ahli falsafah" dan kepadanya beliau mendedikasikan Essais.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Beliau memuji "watak yang luar biasa" lelaki Hanoverian dan juga memuji masyarakat Hanoverian sebagai mempunyai "keutamaan naluri terhadap hierarki" dengan rakyat jelata sentiasa tunduk kepada golongan bangsawan, yang dijelaskannya atas dasar perkauman.{{sfn|Biddiss|1970|p=90}} Mencerminkan minatnya sepanjang hayat di Timur, Gobineau menyertai Société Asiatique pada tahun 1852 dan mengenali beberapa Orientalis, seperti Julius von Mohl, dengan sangat baik.{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada Januari 1854, Gobineau dihantar sebagai Setiausaha Pertama ke legasi Perancis di Bandar Bebas Frankfurt.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Mengenai Konvensyen Persekutuan Konfederasi Jerman yang bersidang di Frankfurt—juga dikenali sebagai "Diet Konfederasi"—Gobineau menulis: "Diet adalah pejabat perniagaan untuk birokrasi Jerman—ia sangat jauh daripada menjadi badan politik yang sebenar".{{sfn|Biddiss|1970|p=91}}{{sfn|Biddiss|1970|pp=91–92}} Gobineau membenci wakil Prusia di Diet, Putera Otto von Bismarck, kerana kemajuannya terhadap Madame Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Sebaliknya, wakil Austria, Jeneral Anton von Prokesch-Osten menjadi salah seorang sahabat baik Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Beliau merupakan seorang askar dan diplomat Austria yang reaksioner yang membenci demokrasi dan menganggap dirinya sebagai seorang ahli sejarah dan orientalis, dan atas semua sebab ini, Gobineau menjalin ikatan dengannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Dalam tempoh inilah Gobineau mula kurang kerap menulis surat kepada rakan lamanya yang liberal, Tocqueville, dan lebih kerap kepada rakan baharunya yang konservatif, Prokesch-Osten.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} ===Teori perkauman Gobineau=== Dalam hayatnya sendiri, Gobineau dikenali sebagai seorang novelis, penyair dan kerana penulisan perjalanannya yang menceritakan pengembaraannya di Iran dan Brazil dan bukannya kerana teori perkauman yang kini paling diingati.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Walau bagaimanapun, beliau sentiasa menganggap bukunya Essai sur l'inégalité des races humaines (Esei tentang Ketidaksamaan Bangsa Manusia) sebagai karya agungnya dan ingin dikenang sebagai pengarangnya.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Seorang reaksioner yang tegas yang mempercayai keunggulan semula jadi golongan bangsawan berbanding rakyat biasa—yang dipandang hina olehnya—Gobineau menerima pakai doktrin perkauman saintifik yang kini telah dihina untuk mewajarkan pemerintahan bangsawan ke atas rakyat biasa yang lebih rendah perkaumannya.{{sfn|Blue|1999|p=99}} ===Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia=== [[File:Arthur de Gobineau, Essai sur l'inégalité des races humaines (original).jpg|thumb|alt=Gambar kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia''| Kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia'']] Dalam Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia, yang diterbitkan pada tahun 1855, Gobineau nampaknya menerima doktrin Kristian yang lazim bahawa semua manusia berkongsi nenek moyang yang sama Adam dan Hawa (monogenisme berbanding poligenisme). Kenyataan seperti "tiada apa yang membuktikan bahawa pada penyuntingan pertama salasilah kaum Adam, kaum berwarna dianggap sebagai sebahagian daripada spesies"; dan, "Kita boleh menyimpulkan bahawa kuasa menghasilkan anak yang subur adalah antara tanda spesies yang berbeza. Memandangkan tiada apa yang mendorong kita untuk mempercayai bahawa kaum manusia berada di luar peraturan ini, tiada balasan kepada hujah ini"<ref name="J.A.Gobineau 1856 p.337–338">J. A. Gobineau: ''The Moral and Intellectual Diversity of Races''. J. B. Lippincott & Co, Philadelphia (1856), pp. 337–338</ref> boleh dibaca sebagai wacana yang sengaja mengelirukan, dimasukkan ke dalam esei sebagai jangkaan kritikan agama kontemporari. Gobineau melakar beberapa kaum yang berbeza, mengaitkan setiap satu dengan tahap kesopanan yang berbeza. Tidak menghairankan, beliau meletakkan 'Eropah' dalam peringkat paling maju (atau l'état lumineux). Dalam konteks sejarah, idea dominannya ialah 'kesopanan' dibangunkan dari semasa ke semasa, peringkat pembangunan yang berbeza boleh membayangkan penciptaan kaum yang berasingan, yang paling maju dicipta dahulu, dan yang paling kurang maju dicipta terakhir (poligenesis). Tafsiran yang berbeza mungkin semua kaum dicipta bersama, tetapi kaum 'bukan Eropah' berhenti berkembang (monogenesis). Tambahan pula, Gobineau menjelaskan bahawa beliau menulis tentang kaum, bukan individu: contoh individu kulit hitam atau Asia yang berbakat tidak menyangkal tesisnya tentang kononnya rendah diri kaum kulit hitam dan Asia. Dia menulis: {{blockquote|"Saya tidak akan menunggu sahabat-sahabat kesaksamaan menunjukkan kepada saya petikan-petikan ini dan itu dalam buku-buku yang ditulis oleh mubaligh atau kapten laut, yang mengisytiharkan sebahagian Wolof adalah tukang kayu yang baik, sebahagian Hottentot seorang hamba yang baik, bahawa seorang Kaffir menari dan bermain biola, bahawa sebahagian Bambara tahu aritmetik … Mari kita ketepikan kebudak-budakan ini dan bandingkan bersama bukan manusia, tetapi kumpulan."<ref>{{Cite journal|last=D'souza|first=dinesh|date=Autumn 1995|title=Is Racism a Western Idea?|url=https://www.jstor.org/stable/41212409|journal=The American Scholar|volume=64|issue=4|page=538|jstor=41212409}}</ref>}} Gobineau berhujah bahawa bangsa adalah takdir, mengisytiharkan secara retorik: {{blockquote|Jadi otak seorang India Huron mengandungi dalam bentuk yang belum berkembang intelek yang sama seperti orang Inggeris atau Perancis! Mengapa, dalam perjalanan zaman dia tidak mencipta percetakan atau daya wap?}} Tesis utama Gobineau ialah tamadun Eropah mengalir dari Yunani ke Rom, dan kemudian ke tamadun Jermanik dan kontemporari. Dia berpendapat ini sepadan dengan budaya Indo-Eropah kuno,<ref>Mallory, J. P. (1991), ''In Search of the Indo-Europeans: Language, Culture and Myth'', London: [[Thames & Hudson]], p. 125.</ref> atau "Arya"—istilah biasa pada masa itu digunakan untuk menandakan orang Indo-Iran prasejarah yang dipuji sebagai nenek moyang 'bangsa Eropah' yang 'paling maju'. Ini termasuk kumpulan yang dikelaskan mengikut bahasa seperti orang Celt, Slav dan Jerman.<ref>{{cite book|title=Honorary Aryans: National-Racial Identity and Protected Jews in the Independent State of Croatia|author=Nevenko Bartulin|year=2013|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|isbn=978-1-137-33912-6|page=23}}</ref><ref>Among the groups which Gobineau classified as Aryan were the Hindus, Iranians, Hellenes, Celts, Slavs and Germanic people. {{cite book|title=The Modern Origins of the Early Middle Ages|author=Ian Wood|date= 2013|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-965048-4|page=107}}</ref> Gobineau kemudiannya menggunakan dan menyimpan istilah Aryan hanya untuk "bangsa Jermanik", dan menggambarkan Aryan sebagai la race germanique.<ref>A. J. Woodman, 2009, ''The Cambridge Companion to Tacitus'', p. 294. (The Germanic race was also regarded by Gobineau as beautiful, honourable and destined to rule: 'cette illustre famille humaine, la plus noble'. While ''[[Aryan|arya]]'' was originally an [[endonym]] used only by [[Indo-Iranians]], "Aryan" became, partly because of the ''Essai'', a racial designation of a race, which Gobineau specified as 'la race germanique').</ref> Dengan berbuat demikian, beliau mengemukakan teori perkauman di mana Aryan—iaitu orang Jermanik—adalah semua yang positif.<ref>So that the reader not be left in ignorance as to who the Aryans are, Gobineau stated, ''La race germanique était pourvue de toute l'énergie de la variété ariane'' ("The Germanic race was provided with all the energy of the Aryan race"). We see, then, that he presents a racist theory in which the Aryans, or Germans, are all that is good. ''Comparative literature''. by American Comparative Literature Association. [[Modern Language Association|Modern Language Association of America]]. Comparative Literature Section.; University of Oregon. 1967, p. 342</ref> ===Reaksi terhadap esei Gobineau=== ''Essai'' beliau kebanyakannya mendapat ulasan negatif daripada pengkritik Perancis, yang digunakan oleh Gobineau sebagai bukti kebenaran teori perkaumannya, menulis "orang Perancis, yang sentiasa bersedia untuk membakar apa sahaja—secara material—dan yang tidak menghormati apa-apa, sama ada dalam agama atau politik, sentiasa menjadi pengecut terhebat di dunia dalam hal sains".{{sfn|Biddiss|1970|p=148}} Walau bagaimanapun, peristiwa seperti pengembangan pengaruh Eropah dan Amerika di luar negara dan penyatuan Jerman menyebabkan Gobineau mengubah pendapatnya untuk mempercayai bahawa "bangsa kulit putih" boleh diselamatkan. Ahli sejarah Amerika kelahiran Jerman, George Mosse, berhujah bahawa Gobineau memproyeksikan ketakutan dan kebenciannya terhadap kelas menengah dan pekerja Perancis kepada orang Asia dan Kulit Hitam.{{sfn|Davies|1988|p=60}} Merumuskan hujah Mosse, Davies berhujah bahawa: "Golongan oriental ''Essai'' yang mementingkan diri sendiri dan materialistik sebenarnya adalah potret anti-kapitalis tentang kelas menengah Perancis yang tamak wang" manakala "golongan negro yang sensual, tidak bijak dan ganas" yang digambarkan oleh Gobineau dalam Essai adalah karikatur aristokrat tentang golongan miskin Perancis.{{sfn|Davies|1988|pp=60–61}} Dalam tulisannya tentang petani Perancis, Gobineau secara tipikal menegaskan dalam pelbagai anekdot, yang katanya berdasarkan pengalaman peribadi, bahawa petani Perancis adalah orang yang kasar dan tidak mampu belajar, malah tidak mampu berfikir di luar tahap pemikiran yang paling asas. Seperti yang ditulis oleh pengkritik Amerika Michelle Wright, "petani mungkin mendiami tanah itu, tetapi mereka pastinya bukan sebahagian daripadanya".{{sfn|Wright|1999|p=839}} Wright selanjutnya menyatakan persamaan yang sangat ketara antara gambaran Gobineau tentang petani Perancis dan pandangannya tentang orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=831–852}} ===Waktu di Parsi=== Pada tahun 1855, Gobineau meninggalkan Paris untuk menjadi setiausaha pertama di kedutaan Perancis di Tehran, Parsi (Iran moden). Beliau dinaikkan pangkat sebagai chargé d'affaires pada tahun berikutnya.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Sejarah Parsi dan Greece telah memainkan peranan penting dalam Essai dan Gobineau ingin melihat kedua-dua tempat itu sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Misinya adalah untuk menjauhkan Parsi daripada pengaruh Rusia, tetapi beliau secara sinis menulis: "Jika Parsi ... bersatu dengan kuasa barat, mereka akan berarak melawan Rusia pada waktu pagi, dikalahkan oleh mereka pada waktu tengah hari dan menjadi sekutu mereka pada waktu petang".{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Masa Gobineau tidak terjejas oleh tugas diplomatiknya, dan beliau meluangkan masa mempelajari teks kuneiform kuno dan mempelajari bahasa Parsi. Beliau bertutur dalam "bahasa Parsi dapur" yang membolehkannya bercakap dengan orang Parsi. (Dia tidak pernah fasih berbahasa Parsi seperti yang dikatakannya.){{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walaupun mempunyai sedikit rasa sayang terhadap orang Parsi, Gobineau terkejut kerana mereka tidak mempunyai prasangka perkaumannya dan sanggup menerima orang kulit hitam sebagai setaraf. Dia mengkritik masyarakat Parsi kerana terlalu "demokratik". Gobineau melihat Parsi sebagai tanah tanpa masa depan yang ditakdirkan untuk ditakluki oleh Barat lambat laun. Baginya ini adalah tragedi bagi Barat. Dia percaya lelaki Barat akan mudah tergoda oleh wanita Parsi yang cantik yang menyebabkan lebih banyak percabulan untuk "merosakkan" Barat.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walau bagaimanapun, dia terobsesi dengan Parsi kuno, melihat di Parsi Achaemenid sebuah tamadun Arya yang hebat dan gemilang, yang kini telah tiada. Ini menyibukkannya sepanjang hayatnya.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau suka melawat runtuhan zaman Achaemenid kerana fikirannya pada asasnya melihat ke belakang, lebih suka merenungkan kegemilangan masa lalu daripada apa yang dilihatnya sebagai masa kini yang suram dan masa depan yang lebih suram.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Penginapan beliau di Parsi telah mengilhami dua buah buku: Mémoire sur l'état social de la Perse actuelle (1858) ("Memoire tentang Keadaan Sosial Parsi Masa Kini") dan Trois ans en Asie (1859) ("Tiga Tahun di Asia").{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau kurang memuji Parsi moden. Beliau menulis kepada Prokesch-Osten bahawa tiada "bangsa Parsi" kerana Parsi moden adalah "bangsa yang bercampur dengan Tuhan yang tahu!". Walau bagaimanapun, beliau menyukai Parsi purba sebagai tamadun Arya yang hebat, dengan menyatakan bahawa Iran bermaksud "tanah Arya" dalam bahasa Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} Gobineau kurang Eurosentrik daripada yang dijangkakan dalam tulisannya tentang Parsi, mempercayai asal usul tamadun Eropah boleh dikesan ke Parsi. Beliau mengkritik sarjana barat kerana "kesombongan kolektif" mereka kerana tidak dapat mengakui hutang "besar" Barat kepada Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} ===Josiah C. Nott dan Henry Hotze=== [[File:Josiah Clarke Nott.jpg|thumb|226x226px|alt=Sepia photograph of Josiah C. Nott looking to his left | Josiah C. Nott]] [[File:Henry Hotze.jpg|thumb|226x226px|alt=Photograph of Henry Hotzel looking at the casmera | Henry Hotze]] Pada tahun 1856, dua "saintis kaum" Amerika, Josiah C. Nott dan Henry Hotze, kedua-duanya penyokong supremasi kulit putih yang tegar, menterjemahkan Essai sur l'inégalité des races humaines ke dalam bahasa Inggeris. Juara perhambaan, mereka mendapati dalam tulisan anti-kulit hitam Gobineau justifikasi yang mudah untuk "institusi aneh".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Nott dan Hotze mendapati banyak perkara yang boleh dipersetujui dalam Essai seperti: "Orang Negro adalah yang paling rendah hati dan ketinggalan di bahagian bawah skala. Watak haiwan yang tertera pada dahinya menandakan takdirnya sejak saat pembuahannya".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Gobineau sangat terganggu, Nott dan Hotze memendekkan jilid pertama Essai daripada 1,600 halaman dalam bahasa Perancis asal kepada 400 dalam bahasa Inggeris.{{sfn|Wright|1999|p=837}} Sekurang-kurangnya sebahagian daripada sebabnya adalah kerana gambaran Gobineau yang bermusuhan tentang rakyat Amerika. Mengenai orang kulit putih Amerika, Gobineau mengisytiharkan: {{blockquote|Mereka adalah campuran yang sangat bercampur-campur daripada kaum yang paling merosot di Eropah zaman dahulu. Mereka adalah kawanan manusia dari semua peringkat umur: Ireland, Jerman kacukan dan Perancis dan Itali yang lebih diragui. Campuran semua jenis etnik yang merosot ini pasti akan melahirkan kekacauan etnik selanjutnya. Kekacauan ini bukanlah sesuatu yang tidak dijangka atau baharu: ia tidak akan menghasilkan campuran etnik selanjutnya yang belum pernah berlaku, atau tidak dapat direalisasikan di benua kita sendiri. Sama sekali tidak ada yang produktif akan terhasil daripadanya, dan walaupun gabungan etnik yang terhasil daripada penyatuan yang tidak terhingga antara Jerman, Ireland, Itali, Perancis dan Anglo-Saxon menyertai kita di selatan dengan unsur-unsur kaum yang terdiri daripada intipati India, Negro, Sepanyol dan Portugis, agak sukar dibayangkan bahawa apa-apa sahaja boleh terhasil daripada kekeliruan yang mengerikan itu, kecuali penjajaran yang tidak koheren antara jenis orang yang paling merosot.{{sfn|Wright|1999|pp=837–838}}}} Petikan yang sangat kritikal seperti ini telah dikeluarkan daripada The Moral and Intellectual Diversity of Races, sebagaimana tajuk Essai dalam bahasa Inggeris. Nott dan Hotze hanya mengekalkan bahagian-bahagian yang berkaitan dengan dakwaan rendah diri yang wujud dalam kalangan orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|p=838}} Begitu juga, mereka menggunakan Gobineau sebagai cara untuk cuba membuktikan bahawa Amerika kulit putih berada dalam bahaya maut walaupun hakikatnya kebanyakan orang kulit hitam Amerika adalah hamba pada tahun 1856. Kedua-dua "saintis kaum" itu berhujah berdasarkan Essai bahawa orang kulit hitam pada dasarnya adalah sejenis haiwan ganas, bukannya manusia, dan akan sentiasa menimbulkan bahaya kepada orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|pp=839–845}} Petikan Essai di mana Gobineau mengisytiharkan bahawa, walaupun mempunyai kecerdasan yang rendah, orang kulit hitam mempunyai bakat seni tertentu dan bahawa beberapa ketua puak Afrika yang "luar biasa" mungkin mempunyai IQ yang lebih tinggi daripada orang kulit putih yang paling bodoh tidak dimasukkan dalam edisi Amerika. Nott dan Hotze tidak mahukan apa-apa yang mungkin memberikan kualiti manusia yang mengagumkan kepada orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=838–39}} Selain itu, mereka berhujah bahawa bangsa dan kaum adalah sama, dan menjadi orang Amerika adalah menjadi orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|p=846}} Oleh itu, penterjemah Amerika berhujah dalam pengenalan mereka bahawa sama seperti pelbagai negara Eropah yang terkoyak akibat konflik kewarganegaraan yang disebabkan oleh "kaum" yang berbeza yang hidup bersama, begitu juga menamatkan perhambaan dan memberikan kewarganegaraan Amerika kepada orang kulit hitam akan menyebabkan konflik yang sama, tetapi hanya pada skala yang lebih luas di Amerika Syarikat.{{sfn|Wright|1999|p=847}} ===Masa di Newfoundland=== Pada tahun 1859, pertikaian Anglo-Perancis mengenai hak penangkapan ikan Perancis di Pantai Perancis Newfoundland menyebabkan suruhanjaya Anglo-Perancis dihantar ke Newfoundland untuk mencari penyelesaian kepada pertikaian tersebut. Gobineau adalah salah seorang daripada dua pesuruhjaya Perancis yang dihantar ke Newfoundland, satu pengalaman yang kemudiannya direkodkannya dalam bukunya pada tahun 1861 Voyage à Terre-Neuve ("Pelayaran ke Newfoundland"). Pada tahun 1858, Menteri Luar Negeri Count Alexandre Colonna-Walewski telah cuba menghantar Gobineau ke kedutaan Perancis di Beijing. Beliau membantah bahawa sebagai "orang Eropah yang bertamadun" beliau tidak mahu pergi ke negara Asia seperti China.{{sfn|Wilkshire|1993|p=8}} Sebagai hukuman, Walewski menghantar Gobineau ke Newfoundland, memberitahunya bahawa dia akan dipecat dari Quai d'Orsay jika dia menolak tugasan Newfoundland.{{sfn|Wilkshire|1993|p=9}} Gobineau membenci Newfoundland, menulis kepada seorang rakan di Paris pada 26 Julai 1859: "Ini adalah negara yang teruk. Ia sangat sejuk, terdapat kabus yang hampir berterusan, dan seseorang belayar di antara kepingan ais terapung yang sangat besar."{{sfn|Wilkshire|1993|p=10}} Semasa di St. John's, sebuah bandar yang sebahagian besarnya didiami oleh pendatang Ireland, Gobineau menggunakan hampir setiap klise anti-Ireland dalam laporannya ke Paris. Dia menyatakan orang Ireland St. John's sangat miskin, tidak berdisiplin, licik, degil, tidak jujur, bising, ganas, dan biasanya mabuk.{{sfn|Gobineau|1993|p=104}} Dia menggambarkan beberapa penempatan nelayan terpencil yang dikunjunginya dalam istilah Utopia, memuji mereka sebagai contoh bagaimana beberapa orang yang tahan lasak dan lasak boleh mencari nafkah dalam keadaan yang sangat tidak ramah.{{sfn|Gobineau|1993|p=106}} Pujian Gobineau terhadap nelayan Newfoundland mencerminkan pandangannya bahawa mereka yang memisahkan diri daripada masyarakat lebih baik memelihara kesucian kaum mereka.{{sfn|Wilkshire|1993|p=21}} Walaupun beliau menghina orang biasa, beliau menggelarkan nelayan Newfoundland yang beliau temui sebagai "orang terbaik yang pernah saya lihat di dunia".{{sfn|Biddiss|1970|p=199}} Gobineau memerhatikan bahawa di penempatan pesisir pantai yang terpencil ini, tiada anggota polis kerana tiada jenayah, dan seterusnya menulis: {{blockquote|Saya tidak menyesal kerana pernah melihat sekali dalam hidup saya sejenis Utopia. [...] Iklim yang ganas dan penuh kebencian, kawasan desa yang melarang, pilihan antara kemiskinan dan kerja keras yang berbahaya, tiada hiburan, tiada keseronokan, tiada wang, kekayaan dan cita-cita sama mustahilnya—dan masih, walaupun begitu, pandangan yang ceria, sejenis kesejahteraan domestik yang paling primitif. [...] Tetapi inilah yang berjaya membolehkan manusia menggunakan kebebasan sepenuhnya dan bertoleransi antara satu sama lain.{{sfn|Biddiss|1970|p=199}}}} ==Kerjaya Menteri== ===Menteri Parsi=== Pada tahun 1861, Gobineau kembali ke Tehran sebagai menteri Perancis{{sfn|Irwin|2016|p=324}} dan menjalani gaya hidup sederhana dan asketik. Dia menjadi taksub dengan Parsi kuno. Ini tidak lama kemudian menjadi tidak terkawal apabila dia cuba membuktikan Parsi kuno diasaskan oleh Aryan yang sangat dikaguminya, menyebabkan dia terlibat dalam apa yang Irwin sebut sebagai teori "gila" tentang sejarah Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Pada tahun 1865, Gobineau menerbitkan Les religions et les philosophies dans l'Asie centrale ("Agama dan Falsafah di Asia Tengah"), sebuah catatan tentang perjalanannya di Parsi dan pertemuan dengan pelbagai mazhab Islam esoterik yang dia temui diamalkan di kawasan luar bandar Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Kerangka mistiknya mendorongnya untuk merasakan di Parsi apa yang dia panggil "un certain plaisir" ("satu keseronokan tertentu") kerana di tempat lain di dunia dia merasakan kegembiraan yang sama seperti yang dirasainya ketika melihat runtuhan Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau mempunyai pandangan yang rendah terhadap Islam, sebuah agama yang dicipta oleh Muhammad Arab. Dia menganggapnya sebagai sebahagian daripada "bangsa Semitik", tidak seperti orang Parsi yang bahasa Indo-Eropahnya menyebabkannya melihat mereka sebagai Arya.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau percaya bahawa Islam Syiah adalah sebahagian daripada "pemberontakan" oleh orang Parsi Arya terhadap orang Arab Semitik, melihat hubungan rapat antara Islam Syiah dan nasionalisme Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Berdasarkan pengalamannya sendiri, Gobineau percaya bahawa orang Parsi tidak benar-benar mempercayai Islam, dengan kepercayaan kepada Nabi menjadi penutup masyarakat yang masih mengekalkan banyak ciri pra-Islam.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau juga menggambarkan penganiayaan kejam terhadap pengikut Bábisme dan agama baharu Kepercayaan Bahá'í oleh negara Parsi, yang bertekad untuk menegakkan Islam Syiah sebagai agama negara.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau meluluskan penganiayaan terhadap Babi. Dia menulis bahawa mereka adalah "komunis sejati" dan "penyokong sosialisme yang sejati dan tulen", sama berbahayanya dengan sosialis Perancis. Dia bersetuju bahawa Takhta Merak adalah betul untuk menghapuskan Bábisme.{{sfn|Biddiss|1970|p=186}} Gobineau merupakan antara orang Barat pertama yang mengkaji mazhab-mazhab esoterik Parsi. Walaupun karyanya bersifat idiosinkratik, beliau mencetuskan minat ilmiah dalam aspek Parsi yang telah diabaikan oleh orang Barat sehingga itu.{{sfn|Irwin|2016|p=326}} ====Kritikan terhadap karya Parsi Gobineau==== Hanya dengan pengajiannya di Parsi kuno, Gobineau dikecam oleh para sarjana.{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Beliau menerbitkan dua buah buku tentang Parsi kuno, Lectures des textes cunéiformes (1858) ("Bacaan Teks Paku") dan Traité des écritures cunéiformes (1864) ("Treatise of Cuneiform Fragments").{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Irwin menulis: "Risalah pertama adalah salah faham, namun masih berada di sisi kewarasan ini; karya kedua yang lebih lewat dan lebih panjang menunjukkan banyak tanda-tanda jenis kegilaan yang mungkin menjangkiti mereka yang terlalu berminat dalam kajian okultisme."{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Salah satu masalah utama dengan pendekatan Gobineau dalam menterjemahkan teks-teks kuneiform Parsi kuno ialah beliau gagal memahami perubahan linguistik dan bahasa Parsi Lama bukanlah bahasa yang sama dengan bahasa Parsi moden.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Buku-bukunya mendapat sambutan yang tidak menyenangkan daripada para sarjana yang berpendapat bahawa Gobineau tidak memahami teks-teks yang ingin diterjemahkannya.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Artikel Gobineau yang cuba menyangkal pengkritiknya dalam Journal asiatique tidak diterbitkan, kerana editor menganggap artikelnya "tidak boleh diterbitkan" kerana ia penuh dengan dakwaan "tidak masuk akal" dan penderaan yang keterlaluan terhadap pengkritiknya.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Semasa kunjungan keduanya ke Parsi, Gobineau menghabiskan banyak masa bekerja sebagai ahli arkeologi amatur dan mengumpul bahan untuk apa yang kemudiannya menjadi Traité des écritures cunéiformes, sebuah buku yang digelar Irwin sebagai "monumen untuk kegilaan terpelajar".{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Gobineau sentiasa berbangga dengannya, melihat buku itu sebagai magnum opus yang menyaingi Essai.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Gobineau sering mengembara dari Tehran ke Empayar Uthmaniyyah untuk melawat runtuhan Dur-Sharrukin di Khorsabad, berhampiran Mosul di tempat yang kini dikenali sebagai utara Iraq.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Runtuhan Khorsabad adalah Assyria, yang dibina oleh Raja Sargon II pada tahun 717 SM, tetapi Gobineau percaya runtuhan itu sebenarnya adalah Parsi dan dibina oleh Darius Agung kira-kira dua ratus tahun kemudian.{{sfn|Irwin|2016|p=328}} [[File:WP Paul-Émile Botta.jpg|thumb|211x211px|alt=Painted portrait of Paul Émile Botta looking at the artist. | Potret lukisan Paul Émile Botta yang sedang memandang artis itu. Ahli arkeologi Perancis [[Paul-Émile Botta]] (gambar) menganggap karya Parsi Gobineau sebagai karut.]] Ahli arkeologi Perancis, Paul-Émile Botta, menerbitkan ulasan pedas terhadap Traité des écritures cunéiformes dalam Journal asiatique. Beliau menulis teks-teks cuneiform di Dur-Sharrukin berbahasa Akkadia, bahawa Gobineau tidak tahu apa yang diperkatakannya, dan satu-satunya sebab beliau menulis ulasan itu adalah untuk membuktikan bahawa beliau telah membuang masanya membaca buku itu.{{sfn|Irwin|2016|p=329}} Ketika Gobineau bertegas menekankan tesisnya, Orientalis terkemuka di Perancis, Julius von Mohl dari Société Asiatique, terpaksa campur tangan dalam pertikaian itu untuk berhujah bahawa teori-teori Gobineau kekurangan "ketelitian saintifik" sementara beliau mengagumi "kesenian" tesis Gobineau.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Meneruskan minatnya terhadap negara Parsi, Gobineau menerbitkan Histoire des Perses ("Sejarah Orang Parsi") pada tahun 1869.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Di dalamnya, beliau tidak cuba membezakan antara sejarah Parsi dan legenda yang menganggap Shahnameh dan Kush Nama (puisi abad ke-12 yang mempersembahkan kisah legenda dua maharaja Cina) sebagai catatan sejarah purba Parsi yang faktual dan boleh dipercayai.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Oleh itu, Gobineau memulakan sejarahnya dengan mempersembahkan orang Parsi sebagai orang Arya yang tiba di Parsi dari Asia Tengah dan menakluki bangsa gergasi yang dikenali oleh mereka sebagai Diw.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Gobineau juga menambah teori perkaumannya sendiri kepada Histoire des Perses, menjelaskan bagaimana Cyrus Agung telah merancang penghijrahan orang Arya ke Eropah yang menjadikannya bertanggungjawab atas "keagungan" zaman pertengahan Eropah.{{sfn|Irwin|2016|p=331}} Bagi Gobineau, Cyrus Agung merupakan pemimpin terhebat dalam sejarah, menulis: "Apa pun diri kita, sebagai orang Perancis, Inggeris, Jerman, Eropah pada abad kesembilan belas, kita berhutang budi kepada Cyrus", dan seterusnya menggelar Cyrus sebagai "orang terhebat antara orang-orang hebat dalam seluruh sejarah manusia".{{sfn|Biddiss|1970|p=187}} ===Menteri ke Greece=== [[File:Arthur de Gobineau c.(1865).jpg|alt=|thumb| Arthur de Gobineau s.(1865)]] Pada tahun 1864, Gobineau menjadi menteri Perancis ke Greece.{{sfn|Budil|2008|p=147}} Semasa berada di Athens, yang bersama Tehran merupakan satu-satunya bandar yang beliau sukai, beliau menghabiskan masanya menulis puisi dan belajar tentang arca apabila tidak mengembara bersama Ernest Renan di kawasan luar bandar Yunani untuk mencari runtuhan.{{sfn|Budil|2008|p=147}} Gobineau menggoda dua beradik perempuan di Athens, Zoé dan Marika Dragoumis, yang menjadi perempuan simpanannya; Zoé kekal sebagai wartawan sepanjang hayat.{{sfn|Biddiss|1970|p=195}} Pada tahun 1832, walaupun secara nominalnya merdeka, Greece telah menjadi sebuah negara protektorat bersama Anglo-Perancis-Rusia. Oleh itu, menteri British, Perancis dan Rusia di Athens mempunyai kuasa teori untuk membatalkan sebarang keputusan kabinet Yunani. Gobineau berulang kali menasihatkan agar Perancis tidak menggunakan kuasa ini, menulis bahawa Greece adalah "bukti yang menyedihkan dan nyata tentang ketidakcekapan dan keangkuhan Eropah". Dia menyerang percubaan British untuk membawa demokrasi ala Westminster ke Greece sebagai membawa "keruntuhan sepenuhnya tanah yang biadab" sambil menuduh Perancis bersalah memperkenalkan orang Yunani kepada "Voltairianisme yang paling tidak cekap".{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Walau bagaimanapun, pada tahun-tahun terakhirnya, ekonomi Yunani mula berkembang pesat; disebabkan oleh ini, Gobineau "begitu kagum dengan pembangunan ekonomi dan sosial Yunani sehingga dia tanpa sedar mengakui manfaat era moden".{{sfn|Budil|2008|p=153}} Selepas itu, dia menunjukkan simpati terhadap masyarakat Yunani kontemporari yang membina sebuah negara moden.{{sfn|Budil|2008|p=154}} Mengenai "Persoalan Timur", Gobineau pada mulanya menyokong ekspansionisme Yunani; dia merupakan penyokong Ioannis Kolettis dan Idea Megalinya.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Walau bagaimanapun, kemudian, dia menasihatkan agar tidak menyokong Perancis untuk aspirasi Yunani yang tidak berperikemanusiaan, menulis bahawa orang Yunani tidak dapat menggantikan Empayar Uthmaniyyah, dan jika Empayar Uthmaniyyah digantikan dengan Yunani yang lebih besar, hanya Rusia yang akan mendapat manfaat.{{sfn|Biddiss|1970|pp=194–195}} Dia tidak lagi percaya bahawa "empayar Yunani" yang dihidupkan semula dapat menggagalkan imperialisme Rusia. Beliau percaya bahawa Empayar Uthmaniyyah lebih sesuai untuk berbuat demikian pada masa itu.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Gobineau menasihati Paris: "Orang Yunani tidak akan mengawal Timur, begitu juga orang Armenia mahupun Slav mahupun mana-mana penduduk Kristian, dan, pada masa yang sama, jika orang lain datang—walaupun Rusia, yang paling timur antara mereka semua—mereka hanya boleh tunduk kepada pengaruh berbahaya daripada situasi anarki ini. [...] Bagi saya [...] tiada Persoalan Timur dan jika saya mempunyai penghormatan untuk menjadi kerajaan yang hebat, saya tidak akan lagi mempedulikan perkembangan di kawasan ini."{{sfn|Biddiss|1970|p=195}} Pada musim bunga tahun 1866, orang Yunani Kristian memberontak terhadap Empayar Uthmaniyyah di pulau Crete. Tiga utusan tiba di Athens untuk meminta sokongan Perancis daripada Gobineau untuk pemberontakan itu, dengan mengatakan bahawa Perancis adalah juara keadilan dan hak "negara kecil".{{sfn|Budil|2008|p=149}} Memandangkan Perancis terlibat secara aktif dalam perang di Mexico, Gobineau, yang berucap bagi pihak Napoleon III, memaklumkan kepada orang Crete supaya tidak mengharapkan sokongan daripada Perancis—mereka bersendirian dalam menentang Empayar Uthmaniyyah.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Dia menggelarkan pemberontakan itu sebagai "monumen paling sempurna untuk pembohongan, kenakalan dan keangkuhan yang telah dilihat dalam tempoh tiga puluh tahun".{{sfn|Biddiss|1970|p=192}} Dia tidak bersimpati dengan keinginan Yunani untuk membebaskan rakan senegara mereka yang hidup di bawah pemerintahan Uthmaniyyah; ketika menulis kepada rakannya Anton von Prokesch-Osten, dia menyatakan: "Ia adalah satu pergaduhan menentang yang lain".{{sfn|Biddiss|1970|pp=194–195}} Walau bagaimanapun, pada usia tuanya, dia kembali ke pendirian asalnya, menyokong idea-idea irredentist Yunani.{{sfn|Budil|2008|p=153}} ===Panggilan Balik ke Perancis akibat pemberontakan Kriti=== Semasa pemberontakan Kriti, seorang ahli akademik Perancis muda Gustave Flourens, yang terkenal dengan semangatnya yang berapi-api terhadap perjuangan liberal, telah menyertai pemberontakan Cretan dan telah pergi ke Athens untuk cuba memujuk kerajaan Yunani untuk menyokongnya.{{sfn|Budil|2008|p=150}} Gobineau secara tidak bijak telah menunjukkan kiriman diplomatik Flourens dari Paris yang menunjukkan kedua-dua kerajaan Perancis dan Yunani tidak sanggup menyinggung perasaan Uthmaniyyah dengan menyokong pemberontakan Cretan, yang kemudiannya dibocorkan oleh Flourens kepada pihak akhbar.{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Gobineau menerima arahan daripada Napoleon III untuk membungkam Flourens.{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Pada 28 Mei 1868, ketika Flourens sedang menuju ke pertemuan dengan Raja George I, baginda telah dipintas oleh Gobineau yang kemudiannya menangkapnya oleh pengawal legasi, dirantai dan dimuatkan ke dalam kapal Perancis pertama yang menuju ke Marseille.{{sfn|Budil|2008|p=150}} L'affaire Flourens menjadi isu yang terkenal di Perancis dengan novelis Victor Hugo mengutuk Gobineau dalam sebuah artikel pendapat di Le Tribute pada 19 Julai 1868 kerana cara khianatnya melayan seorang rakan Perancis yang berjuang untuk kebebasan Yunani.{{sfn|Budil|2008|p=150}} Dengan pendapat umum Perancis yang secara meluas mengutuk menteri di Athens, Gobineau dipanggil semula ke Paris dalam keadaan memalukan.{{sfn|Budil|2008|p=150}} ===Pandangan terhadap Orang Yunani=== Pandangannya terhadap orang Yunani moden adalah paradoks dan samar-samar;{{sfn|Budil|2008|p=153}}{{sfn|Vacalopoulos|1968|p=104-105}} beliau menyatakan ideanya agak samar-samar dan keliru, hanya mendasarkannya pada maklumat umum.{{sfn|Vacalopoulos|1968|pp=104–105}} Beliau menulis bahawa orang Yunani secara amnya telah kehilangan banyak "darah Arya" yang bertanggungjawab untuk "kemuliaan Yunani" disebabkan oleh percampuran kaum.{{sfn|Biddiss|1970|p=191}} Walau bagaimanapun, beliau tidak menafikan kewujudan nukleus Yunani kuno dalam diri orang Yunani moden.{{sfn|Vacalopoulos|1968|p=104-105}}{{Sfn|Stewart|2003|p=133}} Sebaliknya, beliau percaya bahawa bangsa Yunani telah "menyerap" semua penceroboh asing.{{Sfn|Stewart|2003|p=132}} Hasilnya adalah gabungan yang kuat, kerana orang Yunani telah menggabungkan sifat-sifat terbaik orang yang mereka temui. Beliau menyimpulkan bahawa orang Yunani menunjukkan semua kualiti yang diperlukan untuk memperoleh penghargaan "kewarganegaraan".{{Sfn|Stewart|2003|p=133}} Gobineau sememangnya mengagumi orang Yunani moden, menganggap mereka sebagai "pendidik" orang Balkan;{{Sfn|Dontas|1966|p=32}} beliau melihat orang Yunani sebagai lebih bijak, terlatih, dan rajin daripada orang Balkan dan beliau berpendapat bahawa Yunani ditakdirkan untuk memainkan peranan bertamadun di seluruh wilayah Danube. Di luar politik, beliau juga menganggap orang Yunani sebagai orang yang sabar, peramah, kreatif, dan ikhlas.{{Sfn|Kale|2010|p=41}} ====Penilaian==== Pada tahun 1868, Gobineau menulis bahawa, tanpa Yunani, beliau tidak akan dapat melakukan banyak perkara yang beliau lakukan ("Sans la Grèce, je n'aurais pas fait beaucoup de choses que j'ai faites. La Grèce y est pour beaucoup").{{sfn|Budil|2008|p=154}} Menurut ahli antropologi Ivo T. Budil: {{blockquote|Pengalaman Gobineau di Yunani melibatkan kontroversi kekal antara ideologi dan realiti, sementara realiti mengatasi. Di Greece, Gobineau berjaya menerima manifestasi kemodenan, nasionalisme dan pembangunan ekonomi... [Dia] dalam erti kata tertentu "dibebaskan" secara intelektual oleh Greece dan kadangkala terpaksa meninggalkan skema dan stereotaip perkaumannya serta menerima kepelbagaian dan percanggahan kehidupan sebenar.{{sfn|Budil|2008|pp=153–154}}}} Legasi Gobineau di Greece selepas kematiannya adalah ambivalen.{{Sfn|Dimaras|1936}} Ahli filologi dan sejarawan Yunani Konstantinos Dimaras [el; fr] menganggapnya seorang philhellene tulen yang kata-kata dan tindakannya disalahertikan.{{Sfn|Dimaras|1936}} ===Menteri ke Brazil=== Pada tahun 1869, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Pada masa itu, Perancis dan Brazil tidak mempunyai hubungan diplomatik di peringkat duta, hanya legasi yang diketuai oleh menteri. Gobineau tidak gembira kerana Quai d'Orsay telah menghantarnya ke Brazil, yang dilihatnya sebagai jawatan yang tidak cukup besar.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Gobineau mendarat di Rio de Janeiro semasa Karnival yang penuh sensual, yang membuatnya jijik. Sejak saat itu, beliau membenci Brazil, yang dilihatnya sebagai tempat penyakit yang ketinggalan dari segi budaya dan tidak bersih. Beliau takut menjadi mangsa demam kuning yang kerap memusnahkan penduduk Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Tugas utama Gobineau semasa beliau berada di Brazil dari Mac 1869 hingga April 1870 adalah untuk membantu menjadi perantara bagi penamatan Perang Paraguay dan mendapatkan pampasan selepas tentera Brazil menjarah kedutaan Perancis di Asunción. Beliau berbuat demikian dan sama-sama berjaya dalam merundingkan perjanjian ekstradisi antara Empayar Perancis dan Empayar Brazil. Beliau memberi petunjuk kepada Maharaja Pedro II bahawa pendapat umum Perancis memihak kepada pembebasan hamba Brazil.{{sfn|Biddiss|1970|p=201}} Memandangkan perhambaan adalah asas ekonomi Brazil, dan Brazil mempunyai populasi hamba terbesar di benua Amerika, Pedro II tidak sanggup menghapuskan perhambaan pada masa ini. Memandangkan kebanyakan rakyat Brazil mempunyai campuran keturunan Portugis, Afrika dan India, Gobineau melihat rakyat Brazil, yang dibencinya, sebagai mengesahkan teorinya tentang bahaya percabulan.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menulis kepada Paris bahawa penduduk Brazil adalah "populasi yang bercampur-campur sepenuhnya, darah dan semangatnya rosak, sangat hodoh ... Tiada seorang pun penduduk Brazil yang mempunyai darah tulen kerana corak perkahwinan antara orang kulit putih, India dan Negro begitu meluas sehingga nuansa warna kulit tidak terhingga, menyebabkan kemerosotan di kalangan golongan bawahan dan juga golongan atasan".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menyatakan bahawa penduduk Brazil "bukanlah pekerja keras, aktif mahupun subur".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Berdasarkan semua ini, Gobineau mencapai kesimpulan bahawa semua kehidupan manusia akan terhenti di Brazil dalam tempoh 200 tahun akan datang atas dasar "kemerosotan genetik".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Gobineau tidak popular di Brazil. Surat-suratnya ke Paris menunjukkan penghinaannya sepenuhnya terhadap semua orang di Brazil, tanpa mengira kewarganegaraan mereka (kecuali Maharaja Pedro II), dengan kata-katanya yang paling kesat dikhaskan untuk penduduk Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menulis tentang Brazil: "Semua orang di sini hodoh, sangat hodoh, seperti beruk".{{sfn|Skidmore|1993|pp=30–31}} Satu-satunya rakannya semasa di Rio ialah Maharaja Pedro II, yang dipuji oleh Gobineau sebagai seorang pemimpin yang bijaksana dan hebat, dengan menyatakan mata biru dan rambut perangnya sebagai bukti bahawa Pedro adalah seorang Aryan.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Hakikat bahawa Pedro berasal dari Keluarga Braganza, Gobineau yakin bahawa dia tidak mempunyai darah Afrika atau India. Gobineau menulis: "Kecuali Maharaja, tiada seorang pun di padang pasir yang penuh dengan pencuri ini" yang layak mendapat persahabatannya.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Sikap Gobineau yang menghina rakyat Brazil menyebabkan dia menghabiskan banyak masanya untuk bertelagah dengan golongan elit Brazil. Pada tahun 1870 dia terlibat dalam pergaduhan jalanan berdarah dengan menantu seorang senator Brazil yang tidak menghargai negaranya dijatuhkan.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Akibat pergaduhan itu, Pedro II meminta Paris memanggil semula rakannya, atau dia akan mengisytiharkannya sebagai persona non-grata.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Daripada mengalami penghinaan ini yang berlaku kepada menteri Perancis, Quai d'Orsay segera memanggil Gobineau.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} ===Kembali ke Perancis=== [[File:Arthur de Gobineau.jpg|thumb|Potret Gobineau 1876 oleh Mathilde Sallier de La Tour]] Pada Mei 1870, Gobineau kembali ke Perancis dari Brazil.{{sfn|Biddiss|1970|p=207}} Dalam sepucuk surat kepada Tocqueville pada tahun 1859, beliau menulis, "Apabila kita datang kepada rakyat Perancis, saya benar-benar menyokong kuasa mutlak", dan selagi Napoleon III memerintah sebagai seorang autokrat, beliau mendapat sokongan Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=208}} Gobineau sering meramalkan Perancis akan menjadi begitu busuk sehingga Perancis pasti akan dikalahkan jika mereka pernah berperang besar. Walau bagaimanapun, semasa tercetusnya perang dengan Prusia pada Julai 1870, beliau percaya mereka akan menang dalam masa beberapa minggu.{{sfn|Biddiss|1970|p=210}} Selepas kemenangan Jerman, Gobineau dengan penuh kemenangan menggunakan kekalahan negaranya sendiri sebagai bukti teori perkaumannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=210}} Beliau menghabiskan perang sebagai maire (datuk bandar) di pekan kecil Trie di jabatan Oise.{{sfn|Biddiss|1970|pp=210–211}} Selepas pihak Prusia menduduki Trie, Gobineau menjalinkan hubungan baik dengan mereka dan dapat mengurangkan pampasan yang dikenakan ke atas jabatan Oise.{{sfn|Biddiss|1970|p=211}} Kemudian, Gobineau menulis sebuah buku Ce qui est arrivé à la France en 1870 ("Apa yang Berlaku kepada Perancis pada tahun 1870") yang menjelaskan kekalahan Perancis adalah disebabkan oleh kemerosotan kaum, yang mana tiada penerbit memilih untuk menerbitkannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=213}} Beliau berhujah bahawa golongan borjuis Perancis adalah "keturunan hamba Gallo-Rom", yang menjelaskan mengapa mereka tidak setanding dengan tentera yang dipimpin oleh ''Junkers''.{{sfn|Biddiss|1970|p=214}} Gobineau menyerang Napoleon III kerana rancangannya untuk membina semula Paris dengan menulis: "Bandar ini, yang digambarkan dengan sombong sebagai ibu kota alam semesta, sebenarnya hanyalah karavan yang luas untuk kemalasan, ketamakan dan pesta pora seluruh Eropah."{{sfn|Biddiss|1970|p=214}} Pada tahun 1871, penyair Wilfrid Scawen Blunt yang bertemu Gobineau menggambarkannya seperti berikut: {{blockquote|Gobineau ialah seorang lelaki berusia kira-kira 55 tahun, dengan rambut dan misai beruban, mata gelap yang agak menonjol, kulit pucat, dan susuk tubuh yang tinggi dengan gaya berjalan yang hampir tersentak-sentak. Perangainya gementar, bertenaga, teliti, tetapi gelisah, beralih dengan cepat dari satu pemikiran ke pemikiran yang lain, seorang yang pandai bercakap tetapi pendengar yang buruk. Dia seorang cendekiawan, novelis, penyair, pengukir, ahli arkeologi, seorang yang berperasaan, seorang yang gemar dunia."{{sfn|Irwin|2016|pp=321–332}}}} Walaupun pandangannya yang pahit tentang dunia dan sikap misantropisnya, Gobineau mampu mempamerkan daya tarikan yang tinggi apabila dia mahu. Dia digambarkan oleh ahli sejarah Albert Sorel sebagai "seorang yang anggun dan menawan" yang akan menjadi diplomat yang sempurna di Ancien Régime Perancis.{{sfn|Biddiss|1970|p=265}} ===Menteri ke Sweden=== Pada Mei 1872, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Sweden.{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Selepas tiba di Stockholm, dia menulis kepada kakaknya Caroline: "Ini adalah bangsa tulen Utara—bangsa tuan", menggelarkan orang Sweden sebagai "cabang paling tulen bangsa Jermanik".{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Berbeza dengan Perancis, Gobineau kagum dengan kekurangan konflik sosial di Sweden, menulis kepada Dragoumis: "Tiada kebencian kelas. Golongan bangsawan hidup bersahabat dengan golongan pertengahan dan rakyat jelata".{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Gobineau berhujah bahawa disebabkan lokasi Sweden yang terpencil di Scandinavia, darah Arya lebih terpelihara berbanding Perancis. Menulis tentang kenaikan takhta Oscar II ke Sweden pada tahun 1872, beliau berkata: "Negara ini unik ... Saya baru sahaja melihat seorang raja mati dan seorang lagi menaiki takhta tanpa sesiapa menggandakan pengawal atau memaklumkan seorang askar".{{sfn|Biddiss|1970|p=226}} Konservatisme penting masyarakat Sweden juga mengagumkan Gobineau ketika beliau menulis kepada Pedro II: "Perasaan konservatif adalah antara yang paling kuat dalam semangat kebangsaan dan orang-orang ini melepaskan masa lalu hanya langkah demi langkah dan dengan berhati-hati yang melampau".{{sfn|Biddiss|1970|p=226}} Sweden menimbulkan masalah bagi Gobineau antara menyelaraskan kepercayaannya pada bangsawan Arya dengan desakannya bahawa hanya kelas atasan adalah Arya. Beliau akhirnya menyelesaikannya dengan mengecam orang Sweden sebagai Arya yang hina.{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Beliau menggunakan fakta bahawa Raja Oscar membenarkan demokrasi Sweden wujud dan tidak cuba memerintah sebagai raja mutlak sebagai bukti Kerabat Bernadotte semuanya adalah raja yang lemah dan pengecut.{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Menjelang tahun 1875, Gobineau menulis, "Sweden menakutkan saya" dan menulis dengan rasa jijik tentang "kekasaran dan penghinaan Sweden".{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Pada tahun 1874, Gobineau bertemu dengan diplomat Jerman homoseksual Philipp, Putera Eulenburg, di Stockholm dan menjadi sangat rapat dengannya.{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Eulenburg kemudiannya mengimbas kembali dengan penuh kasih sayang bagaimana dia dan Gobineau telah menghabiskan berjam-jam semasa mereka di Sweden di bawah "langit Nordik, tempat dunia lama para dewa hidup dalam adat dan tabiat rakyat serta di hati mereka."{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Gobineau kemudian menulis bahawa hanya dua orang di seluruh dunia yang pernah memahami falsafah perkaumannya dengan betul, iaitu Richard Wagner dan Eulenburg.{{sfn|Domeier|2015|p=171}} [[File:Becque - Nouvelles asiatiques p 217.jpeg|alt=Daripada edisi 1924 – ilustrasi oleh Maurice Becque|thumb|252x252px|Ilustrasi daripada novel Gobineau Nouvelle Asiatiques, yang diterbitkan semasa beliau berada di Sweden. Buku itu mencerminkan minatnya yang lama terhadap Parsi dan Timur.]] Gobineau menggalakkan Eulenburg untuk mempromosikan teorinya tentang bangsa Arya, dengan memberitahunya: "Dengan cara ini anda akan membantu ramai orang memahami sesuatu dengan lebih cepat."{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Kemudian, Eulenburg mengadu bahawa semua suratnya kepada Gobineau terpaksa dimusnahkan kerana "Ia mengandungi terlalu banyak sifat peribadi yang intim".{{sfn|Röhl|1994|p=54}} Semasa berada di Sweden, Gobineau menjadi taksub dengan Viking dan bertekad untuk membuktikan bahawa dia berasal dari Norse.{{sfn|Biddiss|1970|p=229}} Masanya di Stockholm merupakan tempoh yang sangat produktif dari sudut pandangan sastera. Beliau menulis Les Pléiades ("The Pleiades"), Les Nouvelles Asiatiques ("The New Asians"), La Renaissance, sebahagian besar Histoire de Ottar Jarl, pirate norvégien conquérant du pays de Bray en Normandie et de sa descendance ("Sejarah Ottar Jarl, Lanun Norway dan Penakluk Normandy dan Keturunannya") dan menyelesaikan separuh pertama puisi epiknya Amadis semasa berkhidmat sebagai menteri ke Sweden.{{sfn|Biddiss|1970|p=229}} Amadis ialah sebuah puisi epik 12,000 rangkap yang diterbitkan selepas kematian pada tahun 1887 yang diakhiri dengan protagonisnya yang lemas dalam darah orang Cina yang telah mereka bunuh.<ref name=":04">{{Cite book |last=Crean |first=Jeffrey |title=The Fear of Chinese Power: an International History |date=2024 |publisher=[[Bloomsbury Academic]] |isbn=978-1-350-23394-2 |edition= |series=New Approaches to International History series |location=London |page=13}}</ref> Pada tahun 1879, Gobineau cuba membuktikan keunggulan kaumnya sendiri berbanding seluruh Perancis dengan sejarah pseudo-keluarganya Histoire de Ottar Jarl. Ia bermula dengan baris "Saya turun dari Odin", dan mengesan keturunannya yang dikatakan daripada Viking Ottar Jarl.{{sfn|Rowbotham|1939|p=154}} Memandangkan keluarga de Gobineau pertama kali muncul dalam sejarah pada akhir abad ke-15 Bordeaux, dan Ottar Jarl—yang mungkin atau mungkin bukan orang sebenar—dikatakan hidup pada abad ke-10, Gobineau terpaksa menggunakan banyak ciptaan untuk memastikan salasilahnya berjaya.{{sfn|Rowbotham|1939|p=154}} Baginya, Essai, Histoire des Perses dan Histoire de Ottar Jarl terdiri daripada trilogi, yang digelar oleh pengkritik Perancis Jean Caulmier sebagai "visi puitis tentang pengembaraan manusia", yang merangkumi sejarah universal semua kaum di Essai, kepada sejarah cabang Arya di Parsi dalam Histoire des Perses kepada sejarah keluarganya sendiri dalam Histoire de Ottar Jarl.{{sfn|Biddiss|1970|p=230}} Semasa berada di Sweden, walaupun kekal setia kepada Gereja Katolik, Gobineau secara peribadi meninggalkan kepercayaannya terhadap agama Kristian. Dia sangat berminat dengan agama pagan Viking, yang kelihatan lebih autentik daripada Arya baginya.{{sfn|Biddiss|1970|p=232}} Baginya, mengekalkan agama Katoliknya adalah simbol politik reaksionernya dan penolakannya terhadap liberalisme, dan atas sebab-sebab inilah dia terus mengamalkan agama Katolik secara nominal.{{sfn|Biddiss|1970|p=232}} Gobineau memberitahu rakannya Comte de Basterot bahawa dia mahukan pengebumian Katolik hanya kerana de Gobineaus sentiasa dikebumikan dalam upacara Katolik, bukan kerana sebarang kepercayaan terhadap agama Katolik.{{sfn|Biddiss|1970|p=233}} Kerana meninggalkan jawatannya di Stockholm tanpa kebenaran untuk menyertai Maharaja Pedro II dalam lawatannya ke Eropah, Gobineau diberitahu pada Januari 1877 untuk sama ada meletak jawatan dari Quai d'Orsay atau dipecat; dia memilih yang pertama.<ref>{{Cite book|last=Dreher|first=Robert Edward|url=https://books.google.com/books?id=Uw5uAAAAMAAJ&q=arthur+de+gobineau+biography|title=Arthur de Gobineau: An Intellectual Portrait|date=1970|publisher=University of Wisconsin|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Arthur de Gobineau {{!}} French diplomat, writer, and ethnologist|url=https://www.britannica.com/biography/Arthur-de-Gobineau|access-date=2020-09-15|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> Gobineau menghabiskan tahun-tahun terakhirnya tinggal di Rom, seorang lelaki yang kesepian dan berdukacita yang rakan-rakan utamanya ialah Wagner dan Eulenburg.{{sfn|Budil|2008|p=151}} Dia menganggap dirinya sebagai seorang pengukir yang hebat dan cuba menyara dirinya dengan menjual arcanya.{{sfn|Budil|2008|p=151}} ==Legasi dan pengaruh== Artikel utama: Gobinisme Idea Gobineau berpengaruh di beberapa negara, terutamanya Romania, Empayar Uthmaniyyah, Jerman, dan Brazil, semasa hayatnya dan selepas kematiannya.[petikan diperlukan] Penganut Darwinisme sosial di Jepun menggunakan pengkategorian Gobineau terhadap tiga kaum sebagai justifikasi untuk imperialisme Jepun yang berusaha untuk mentamadunkan orang lain daripada kaum "kuning" sambil mengelakkan pergaulan dengan kaum "putih" atau "hitam".<ref name=":0">{{Cite book |last=Wong|first=Stephanie M.|title=Making Catholicism Chinese: the Catholic Church in a Modernizing China|date=2025|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-762369-5|location=New York, NY|pages=78}}</ref> ==Works in English translation== ===Non-fiction=== * [https://archive.org/stream/moralandintelle00hotzgoog#page/n11/mode/2up ''The Moral and Intellectual Diversity of Races,''] [[J. B. Lippincott & Co.]], 1856 (rep. by Garland Pub., 1984). ** [https://archive.org/stream/inequalityhuman00gobigoog#page/n10/mode/2up ''The Inequality of Human Races,''] [[G. P. Putnam's Sons]], 1915. ** [https://archive.org/stream/inequalityofhuma00gobi#page/n5/mode/2up ''The Inequality of Human Races,''] [[William Heinemann]], 1915 [Thurland & Thurland, 1915; Howard Fertig Pub., 1967; Rep., 1999]. * ''Method of Reading Cuneiform Texts,'' Educational Society's Press, 1865. * ''Gobineau: Selected Political Writing,'' Michael D. Biddiss (ed.), [[Jonathan Cape]], 1970. * ''The World of the Persians,'' J. Gifford, 1971. * ''The French Encounter with Africans'', William B. Cohen, Bloomington: [[Indiana University Press]], 1980. * ''A Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland,'' [[Carleton University Press]], 1993. * ''Comte de Gobineau and Orientalism: Selected Eastern Writings,'' Geoffrey Nash (ed.), [[Routledge]], 2008. ===Fiction=== * [https://archive.org/stream/typhainesabbeya00gobigoog#page/n12/mode/2up ''Typhaines Abbey: A Tale of the Twelfth Century,''] Claxton, Remsen and Haffelfinger, 1869. * ''Romances of the East,'' D. Appleton and Company, 1878 [Rep. by [[Arno Press]], 1973]. ** "The History of Gamber-Ali." In ''The Universal Anthology,'' Vol. XX, Merrill & Baker, 1899. ** ''Five Oriental Tales,'' The [[Viking Press]], 1925. ** ''The Dancing Girl of Shamakha and other Asiatic Tales,'' [[Harcourt, Brace and Company]], 1926. ** ''Tales of Asia,'' Geoffrey Bles, 1947. ** [http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft2w1004x8&brand=ucpress ''Mademoiselle Irnois and Other Stories,''] University of California Press, 1988. * [https://archive.org/stream/renaissancesavon00gobiuoft#page/n7/mode/2up ''The Renaissance: Savonarola. Cesare Borgia. Julius II. Leo X. Michael Angelo,''] G. P. Putnam's Sons, 1913 [Rep. by [[George Allen & Unwin]], 1927]. * ''The Golden Flower,'' [[G. P. Putnam's Sons]], 1924 [Rep. by Books for Libraries Press, 1968]. * ''The Lucky Prisoner,'' [[Doubleday (publisher)|Doubleday, Page and Company]], 1926 [Rep. by Bretano's, 1930]. * ''The Crimson Handkerchief: and other Stories,'' [[Harper & Brothers]], 1927 [Rep. by Jonathan Cape: London, 1929]. * ''The Pleiads,'' [[A. A. Knopf]], 1928. ** ''Sons of Kings,'' [[Oxford University Press]], 1966. ** ''The Pleiads,'' Howard Fertig Pub., 1978 ==References== {{reflist}} ==Sources== * {{Cite book |last=Akçam |first=Taner |author-link=Taner Akçam |title=A Shameful Act – The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility |publisher=[[Henry Holt and Company|Metropolitan]] |year=2006 |isbn=978-0805079326 |location=New York|url-access=registration |url=https://archive.org/details/shamefulactarmen00ak }} * {{cite book | last =Bell | first =Richard H. | author-link = | title =Wagner's Parsifal: An Appreciation in the Light of His Theological Journey | year =2013 | publisher =Cascade Books | location = | isbn = }} * {{cite book | last =Biddiss | first=Michael D. | title=Father of Racist Ideology: The Social and Political Thought of Count Gobineau | publisher=[[Littlehampton Book Services]] Ltd | year=1970 |isbn=978-0297000853 }} * {{cite journal | last=Biddiss | first=Michael D. | title=History as Destiny: Gobineau, H. S. Chamberlain and Spengler | journal=[[Transactions of the Royal Historical Society]] | jstor=3679271 | volume=7| pages=73–100 | year=1997 | doi=10.2307/3679271 | s2cid=163004517 }} * {{cite journal |last=Blue |first=Gregory |title=Gobineau on China: Race Theory, the "Yellow Peril" and the Critique of Modernity" |journal=[[Journal of World History]] |volume=10 |issue=1 |pages=93–139 | year=1999 |jstor=20078751 |doi=10.1353/jwh.2005.0003 |s2cid=143762514 }} * {{Cite book |last=Bucur |first=Maria |title=Eugenics and Modernization in Interwar Romania | publisher=[[University of Pittsburgh Press]] |year=2010 |isbn=978-0822961260 |location=Pittsburgh, PA }} * {{cite book |last=Budil |first=Ivo | title=Arthur Gobineau and Greece. A view of a man of letters and diplomat | year=2008 | publisher= [[Prague Papers on the History of International Relations]] }} * {{Cite book |last1=Burke |first1=Peter |last2=Pallares-Burke |first2=Maria Lúcia| title=Gilberto Freyre: Social Theory in the Tropics |publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang Ltd.]] |year=2008 |isbn= 978-1906165093 |location=New York }} * {{cite book |last=Davies |first=Alan |title=Infected Christianity: A Study of Modern Racism |year=1988 |publisher=[[McGill-Queen's University Press]] |jstor=j.ctt80fx5|isbn=9780773506510 }} * {{Cite web |last=Dimaras |first=Konstantinos Th. |date=1936 |title=Γκομπινώ. – εφ. Eλεύθερον Bήμα, 28 Δεκεμβρίου 1936 |url=http://www.snhell.gr/archive/content.asp?id=2631&author_id=3&word=%25E4%25E9%25E1%25F6%25F9 |access-date=2023-12-12 |website=[[To Vima]]}} * {{Cite book |last=Domeier |first=Norman| title=The Eulenburg Affair: A Cultural History of Politics in the German Empire |publisher=[[Boydell & Brewer]] |year=2015 |isbn=978-1571139122 |location=Martlesham, Suffolk }} * {{Cite book |last=Dontas |first=Domna N. |url=https://books.google.com/books?id=fsgeAAAAMAAJ |title=Greece and the Great Powers, 1863–1875 |date=1966 |publisher=Institute for Balkan Studies }} * {{cite journal | last=Drayton | first=Richard | title=Gilberto Freyre and the Twentieth-Century Rethinking of Race in Latin America |journal= Portuguese Studies | volume=27 |issue=1 | year=2011 | pages=43–47 | doi=10.5699/portstudies.27.1.0043 |jstor=10.5699/portstudies.27.1.0043| s2cid=161917205 }} * {{Cite book |last=Drummond |first=Elizabeth|editor1-last=Levy |editor1-first=Richard S.|title=Antisemitism A Historical Encyclopedia of Prejudice and Persecution |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2005 |isbn=978-1-85109-439-4 |chapter=Schemann, Ludwig (1852–1938)|location=Santa Barbara, CA }} * {{Cite book |last=Field |first=Geoffrey G.| title=Evangelist of race : The Germanic Vision of Houston Stewart Chamberlain |publisher=[[Columbia University Press]] |year=1981 |isbn=0-231-04860-2 |location=New York }} * {{cite journal | last=Fortier | first=Paul | title=Gobineau and German Racism |journal=Comparative Literature |volume=19 |issue=4 |date=Autumn 1967| pages=341–350 | doi=10.2307/1769493 | jstor=1769493 }} * {{cite book |last=Gobineau |first=Arthur de |author-link=Arthur de Gobineau |title=A Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland |place=Ottawa |publisher=[[Carleton University Press]] |year=1993 |editor=Michael Wilkshire |jstor=j.ctt1cd0m3n |isbn=9780886292140 }} * {{cite book | last = Gobineau | first=Arthur de | title=Gobineau Selected Political Writings | chapter=Events in Asia | editor=Michael Biddiss, London | year=1970 }} * {{ cite book | last =Irwin | first =Robert | title=Gobineau the Would be Orientalist | publisher=[[The Journal of the Royal Asiatic Society]] | volume = 26 | issue=1 |year=2016}} * {{cite journal | last = Kale |first= Steven |date= 2010 |title= Gobineau, Racism, and Legitimism: A Royalist Heretic in Nineteenth-Century France |journal = Modern Intellectual History |volume = 7 | issue = 1}} * {{cite book | last = Klemperer | first= Victor | title= The Language of the Third Reich | publisher = [[Continuum International Publishing Group|Continuum]] | year = 2000 |orig-date = 1957 | translator = Martin Brady | isbn = 978-0-8264-9130-5 }} *{{cite book |last=Magee|first=Bryan|author-link=Bryan Magee|year=2002|title=The Tristan Chord|publisher=Owl Books|location=New York|isbn=0-8050-7189-X|url-access=registration|url=https://archive.org/details/tristanchordwagn0000mage}} (UK title: ''Wagner and Philosophy'', Penguin Books, {{ISBN|0-14-029519-4}}) * {{Cite book | last= Röhl |first=John C.G. | title=The Kaiser and his Court: Wilhelm II and the Government of Germany |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=1994 |isbn= 978-1316529829 |location=Cambridge, UK }} * {{cite journal |last=Rowbotham |first=Arnold |title=Gobineau and the Aryan Terror |pages=152–165 |journal=[[The Sewanee Review]] |volume=47 |issue=2 |date=1939 |jstor=27535529 }} * {{Cite book | last=Skidmore |first=Thomas E. | title=Black into White: Race and Nationality in Brazilian Thought |publisher=[[Duke University Press]] |year=1993 |isbn= 978-0822313205 |location=Durham, NC }} * {{Cite book |last=Stewart |first=Charles |url=https://books.google.com/books?id=-IKJAgAAQBAJ |title=Syncretism/Anti-Syncretism: The Politics of Religious Synthesis |date=2003 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-83395-5 |editor-last=Shaw |editor-first=Rosalind |language=en |chapter=Syncretism as a dimension of nationalist discourse in modern Greece |editor-last2=Stewart |editor-first2=Charles}} * {{Cite journal |last=Vacalopoulos |first=Ap |date=1968-01-01 |title=Byzantinism and Hellenism : remarks on the racial origin and the intellectual continuity of the Greek nation |url=https://ojs.lib.uom.gr/index.php/BalkanStudies/article/view/781 |journal=Balkan Studies |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=101–126 |issn=2241-1674}} * {{cite book| last=Wilkshire | first=Michael | title=Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland | contribution=Introduction: Gobineau and Newfoundland | editor=Michael Wilkshire | series=Carleton Library Series | date=1993 | publisher=[[McGill-Queen's University Press]] | jstor=j.ctt1cd0m3n | isbn=9780886292140 }} * {{cite book | last=Wright | first=Michelle | title=Nigger Peasants from France: Missing Translations of American Anxieties on Race and the Nation |publisher=[[Callaloo (literary magazine)|Callaloo]] | volume=22 | issue=4 | year=1999 }} ==Further reading== '''Works in English''' * Beasley, Edward (2010). ''The Victorian Reinvention of Race: New Racisms and the Problem of Grouping in the Human Sciences,'' [[Taylor & Francis]]. * Biddiss, Michael D. (1970). "Prophecy and Pragmatism: Gobineau's Confrontation with Tocqueville," ''[[The Historical Journal]],'' Vol. 13, No. 4. * Biddiss, Michael D. (1997). "History as Destiny: Gobineau, H. S. Chamberlain and Spengler," ''[[Transactions of the Royal Historical Society]],'' Sixth Series, Vol. VII. * Blue, Gregory (1999). "Gobineau on China: Race Theory, the 'Yellow Peril,' and the Critique of Modernity," ''[[Journal of World History]],'' Vol. 10, No. 1. * Dreher, Robert Edward (1970). ''Arthur de Gobineau, an Intellectual Portrait,'' University of Wisconsin. * Gillouin, Rene (1921). "Mystical Race Theories," ''The Living Age,'' No. 4015. * Grimes, Alan P. & Horwitz, Robert H. (1959). [https://archive.org/stream/modernpoliticali00ingrim#page/336/mode/2up "Elitism: Racial Elitism."] In ''Modern Political Ideologies,'' Vol. V, [[Oxford University Press]]. * Haskins, Frank H. (1924). [https://archive.org/stream/historyofpolitic00merr#page/508/mode/2up "Race as a Factor in Political Theory."] In ''A History of Political Theories,'' Chap. XIII, The [[Macmillan Company]]. * House, Roy Temple (1923). "Gobineau, Nietzsche, and Spiess," ''[[The Nation]],'' 11 April. *Irwin, Robert. “Gobineau, the Would-Be Orientalist.” [[Journal of the Royal Asiatic Society]] 26, no. 1/2 (2016): 321–32. {{jstor|24756059}} * Magee, Bryan (2002). "The Tristan Chord". New York: Owl Books (UK Title: "Wagner and Philosophy", Penguin Books Ltd.). * Rahilly, A. J. (1916). [https://archive.org/stream/dublinreview159londuoft#page/124/mode/2up "Race and Super-Race,"] ''The Dublin Review,'' Vol. CLIX. * {{cite book |last=Richards |first=Robert J. |title=Was Hitler a Darwinian?: Disputed Questions in the History of Evolutionary Theory |url=https://books.google.com/books?id=HeDsmgEACAAJ|year=2013|publisher=[[University of Chicago Press]] |isbn=978-0-226-05893-1}} * Rowbotham, Arnold H. (1929). ''The Literary Works of Count de Gobineau,'' H. Champion. * Rowbotham, Arnold H. “Gobineau and the Aryan Terror.” The Sewanee Review 47, no. 2 (1939): 152–165. {{jstor|27535529}} * Schemann, Ludwig (1979). ''Gobineau,'' [[Arno Press]]. * Seillière, Ernest (1914). [https://archive.org/stream/germandoctrineof00seilrich#page/20/mode/2up "The Life and Work of Count Arthur de Gobineau."] In ''The German Doctrine of Conquest,'' Maunsel & Co. * Sorokin, Pitirim A. (1928). "Anthropo-Racial, Selectionist, and Hereditarist School." In ''Contemporary Sociological Theories,'' [[Harper & Bros]]., pp.&nbsp;219–308. * Snyder, Louis L. (1939). [https://archive.org/stream/racehistoryofmod00snyd#page/102/mode/2up "Count Arthur de Gobineau and the Crystallization of Nordicism."] In ''Race: A History of Modern Ethnic Theories,'' [[Longmans, Green & Co]]. * Spring, Gerald Max (1932). [http://hdl.handle.net/2027/mdp.39015009200836 ''The Vitalism of Count de Gobineau,''] New York, [''s.n.'']. * Valette, Rebecca M. (1969). ''Arthur de Gobineau and the Short Story,'' [[University of North Carolina Press]]. * [[Eric Voegelin|Voegelin, Eric]] (1940). "The Growth of the Race Idea," ''[[The Review of Politics]],'' Vol. 2, No. 3, pp.&nbsp;283–317. * [[Eric Voegelin|Voegelin, Eric]] (1997). ''Race and State,'' [[University of Missouri Press]]. '''Works in other languages''' * Boissel, Jean (1993). ''Gobineau: Biographie. Mythes et Réalité,'' Berg International. * Buenzod, Janine (1967). ''La Formation de le Pensée de Gobineau et l'Essai sur l'Inégalité des Races Humaines,'' Librairie A. G. Nizet. * Devaux, Philippe (1937–38). "L'Aristotélisme et le Vitalisme de Gobineau," ''Revue Franco-belge,'' December/Janvier . * Dreyfus, Robert (1905). ''La Vie et les Prophéties du Comte de Gobineau,'' [[Calmann-Lévy]]. * Faÿ, Bernard (1930). ''Le Comte Arthur de Gobineau et la Grèce,'' H. Champion. * Gahyva, Helga (2002). ''O Inimigo do Século – Um Estudo Sobre Arthur de Gobineau 1816–1882,'' IUPERJ. * Kleinecke, Paul (1902). ''Gobineau's Rassenphilosophie,'' Haack. * Lacretelle, Jacques de (1924). ''Quatre Études sur Gobineau,'' Á la Lampe d'Aladdin. * Lange, Maurice (1924). ''Le Comte Arthur de Gobineau, Étude Biographique et Critique,'' Faculté de Lettres de Strasbourg. * Raeders, George (1988). ''O Inimigo Cordial do Brasil: O Conde de Gobineau no Brasil,'' Paz & Terra. * Riffaterre, Michael (1957). ''Le Style des Pléiades de Gobineau,'' E. Droz. * Schemann, Ludwig (1913–16). ''Gobineau: eine Biographie,'' 2 Vol., K. J. Trübner. * Schemann, Ludwig (1934). ''Gobineau und die Deutsche Kultur,'' B.G. Teubner. * Smith, Annette (1984). ''Gobineau et l'Histoire Naturelle,'' E. Droz. * Spiess, Camille (1917). ''Impérialismes; la Conception Gobinienne de la Race,'' E. Figuière & Cie. * Thomas, Louis (1941). ''Arthur de Gobineau, Inventeur du Racisme (1816–1882),'' [[Mercure de France]]. ==External links== {{Commons category|Arthur de Gobineau}} {{wikisource|works=or}} * {{Gutenberg author | id=38659| name=Gobineau}} * {{FadedPage|id=Gobineau, Arthur de|name=Arthur de Gobineau|author=yes}} * {{Internet Archive author |sname=Arthur de Gobineau |sopt=t}} * [http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau Gobineau, Joseph Arthur de: Encyclopædia Iranica] * [http://classiques.uqac.ca/classiques/gobineau/essai_inegalite_races/essai_inegalite_races.html Joseph-Arthur (Comte de) Gobineau: UQAC] r7el94p8d3gt1cpr3otifqdukffs0z4 6925816 6925812 2026-08-12T08:33:28Z Lemantun 221827 /* Legasi dan pengaruh */ 6925816 wikitext text/x-wiki [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir|Kotak pasir 1]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 3|Kotak pasir 3]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 4]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 5]] ==Orang Melayu Timur== https://www.reinha.com/2018/11/14/cerita-rakyat-jambi-asal-usul-suku-melayu-timur/</br> https://repositori.kemendikdasmen.go.id/27184/</br> https://www.abdnaddin.com/2019/04/merungkai-simpul-sejarah-di-kampung.html?m=0</br> https://www.scribd.com/document/325836140/Veri-Afrional-Asal-Mula-Suku-Melayu-Timur-Dikuala-Tungkal</br> https://senimalaya.com/menjejak-darah-keturunan-iranun/</br> https://www.utusanborneo.com.my/2020/06/24/mencari-melayu-timur-generasi-iranun-di-tanjung-jabung</br> https://deutromalayan.blogspot.com/2012/10/suku-melayu-timur.html</br> https://jambiupdate.co/read/2022/05/20/100547/mengenal-pusaka-melayu-timur-di-tanjabtim-tersimpan-sebagai-peninggalan-sejarah-nenek-moyang/</br> https://budaya-indonesia.org/ASAL-USUL-SUKU-MELAYU-TIMUR</br> https://www.jambione.com/kolom/1364562612/menyoal-asal-melayu-tanjung-jabung-barat?page=2</br> {{Infobox ethnic group |group = Orang Melayu Timur<br /><small>اورڠ ملايو تيمور</small> |native_name = |total = |popplace = {{flag|Indonesia}}<br>{{flatlist| * {{Flag|Jambi}} (Tanjung Jabung Timur, Tanjung Jabung Barat) * {{Flag|Riau}} (Indragiri Hilir) }} |langs = Melayu Timur, [[Bahasa Indonesia]] |rels = [[Islam]] |related = [[Orang Iranun|Iranun]] }} Orang Melayu Timur ialah sebuah suku Melayu yang menetap di bahagian pesisir timur Sumatra, terutamanya di Jambi dan Provinsi Riau. ==Sejarah Kesultanan Asahan== Sumber: https://maa.acehprov.go.id/berita/kategori/adat-istiadat/nuansa-keacehan-dibumi-melayu-asahan</br> https://jurnal.medanresourcecenter.org/index.php/polyscopia/article/view/1441</br> https://www.researchgate.net/publication/340643191_Verba_Gerakan_Bahasa_Melayu_Asahan ===Zaman Pra-Sejarah=== Walaupun agak susah untuk tentukan bila kali pertama manusia menjejak tanah Asahan, ia dianggarkan bahawa nenek moyang kepada suku Asahan yang terawal, iaitu kaum [[Proto-Melayu]] menyampai pada kawasan tersebut pada sekitar tahun 1000 SM, menetap di bahagian pesisir. Mereka memperolehi sara hidup melalui perikanan dan mencucuk tanah subur di tebing sungai Asahan.<ref name="Sejarah daerah sumatera utara. Direktorat Jenderal Kebudayaan, Jakarta.">{{Cite book |url=http://pustaka.kebudayaan.kemdikbud.go.id/index.php?p=show_detail&id=7456&keywords=daerah+sumatra+utara|title=Sejarah Daerah Sumatra Utara |date=1978 |publisher=Departemen Pendidikan Dan Kebudayaan : Jakarta |isbn=978-1-4438-0497-4 |editor-last=Bangun |editor-first=Drs. P P |location=Jakarta}}</ref> ===Awal=== Tatanegara yang pertama ditubuhkan pada tanah yang kini Asahan adalah [[Kerajaan Nagur]], sebuah kerajaan yang ditubuhkan oleh orang Batak Simalungun. Wilayahnya terbentang dari pesisir Sumatera Utara, termasuk Tanjungbalai dan Batubara sehingga ke kawasan Simalungun yang termasuk Dolog Silou, Raya, Panei, Purba dan Silima Huta. Kerajaan Nagur merupakan usaha terawal suku Batak Simalungun untuk mengasaskan sebuah kerajaan tersendiri. Nagur terlibat dalam lingkaran pengaruh Srivijaya sepanjang sejarahnya yang berkesan pada budaya, politik, bahasa dan ekonominya. Oleh sebab itu, Nagur pernah terlibat dalam penyerangan Srivijaya oleh beberapa penjajah asing yang menyebabkan kuasanya luntur, pertama kalinya oleh [[Pencerobohan Chola akan Srivijaya|Empayar Chola pada tahun 1023-1024]] dan buat kali kedua oleh [[Singhasari]] pada tahun 1275. Berikutan pencerobohan ini, Nagur akhirnya bubar dan berpecah kepada empat kerajaan besar yang dipanggil ''Harajaon Naopat'' yang terdiri daripada kerajaan Siantar, Panei, Dolog Silou dan Batangiou (kemudian dinama semula kepada Tanoh Jawa). Pada satu tahun, Raja Batangiou berkahwin dengan seorang puteri dari Kerajaan Simargolang, yang merupakan kerajaan Batak Toba, menyatukan kedua-dua kerajaan tersebut, mengasaskan Kerajaan Tanoh Jawa. ==Arthur de Gobineau== {{Infobox person | name = Arthur de Gobineau | image = File:Gobineau -comte-de-Joseph-Arthur.jpg | caption = Potret Arthur Joseph de Gobineau, s. 1860-an | birth_name = Joseph Arthur de Gobineau | birth_date = {{birth date|1816|7|14|df=y}} | birth_place = [[Ville-d'Avray]], [[Hauts-de-Seine]], France | death_date = {{death date and age|1882|10|13|1816|7|14|df=y}} | death_place = [[Turin]], Italy | occupation = Pengarang, diplomat, penulis kembara | spouse = [[Clémence Gabrielle Monnerot]] | children = Christine de Gobineau<br />[[Diane de Guldencrone]] }} '''Joseph Arthur de Gobineau''' ({{IPA|fr|ɡɔbino|lang}}; 14 Julai 1816 - 13 Oktober 1882) dululah seorang penulis dan diplomat Perancis yang terkenal kerana membantu memperkenalkan teori bangsa saintifik dan "demografi kaum", dan untuk membangunkan teori tuan Aryan. bangsa dan Nordicisme. Beliau dululag seorang elitis yang, sejurus selepas Revolusi 1848, menulis Essay on the Inequality of the Human Races. Di dalamnya Beliau berhujah bahawa bangsawan lebih unggul daripada rakyat jelata dan bangsawan memiliki lebih banyak sifat genetik Aryan kerana kurang perkacukan dengan kaum yang lebih rendah. Gobineau dilahirkan dalam keluarga bangsawan di bawah Rejim Ancien. Ideologi beliau selari dengan aliran Legitimis yang menyokong pemerintahan diraja oleh Kerabat Bourbon dan menentang Revolusi Perancis, demokrasi, dan pemerintahan oleh Kerabat Orléans yang berkuasa selepas Revolusi Julai 1830. Beliau memulakan kerjaya diplomatiknya pada akhir 1840-an, dan bermula pada 1861, berkhidmat sebagai menteri ke Parsi, Brazil, Greece, dan Sweden. Sebagai seorang penulis, Gobineau mengarang novel dan cerpen, serta penulisan perjalanan bukan fiksyen, esei polemik dan karya filologi dan antropologi lain, termasuk Essainya. Essai beliau secara meluas didiskreditkan sebagai pseudosains oleh kesarjanaan moden. Gobineau sendiri tidak pernah mempunyai sebarang kelayakan dalam antropologi. Walaupun tulisan Gobineau kurang diterima di Perancis, mereka dengan cepat dipuji oleh ketuanan kulit putih, pro-perhambaan Amerika seperti Josiah C. Nott dan Henry Hotze, yang menterjemah bukunya ke dalam bahasa Inggeris. Mereka meninggalkan kira-kira 1,000 muka surat buku asal, termasuk bahagian yang menggambarkan secara negatif rakyat Amerika sebagai penduduk bercampur kaum. Mengilhamkan gerakan sosial di Jerman bernama Gobinisme,<ref name="Gould">{{cite book |last1=Gould |first1=Stephen Jay |author-link1=Stephen Jay Gould |date=1996 |title=The Mismeasure of Man |pages=[https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 359] |isbn=978-0393314250 |publisher=[[W. W. Norton & Company]] |quote=Gobineau was undoubtedly the most influential academic racist of the nineteenth century. His writings strongly affected such intellectuals as Wanger and Nietzsche and inspired a social movement known as Gobinism. |url-access=registration |url=https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 }}</ref> karya beliau juga berpengaruh terhadap antisemit terkenal seperti Richard Wagner, menantu Wagner Houston Stewart Chamberlain, ahli politik Romania Profesor A. C. Cuza, dan pemimpin Parti Nazi, yang kemudiannya menyunting dan menerbitkan semula karyanya. {{TOC limit|3}} ==Kehidupan awal dan tulisan== ===Asal usul=== Gobineau berasal dari keluarga bangsawan lama yang mapan.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|title=Arthur de Gobineau French Diplomat, Writer, and Ethnologist |access-date=2 September 2016|website=britannica.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701230138/https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|archive-date=1 July 2016|url-status=live}}</ref> Bapanya, Louis de Gobineau (1784–1858), ialah seorang pegawai tentera dan ahli diraja yang gigih.<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau |title=Gobineau, Joseph Arthur de|year=2012|website=iranicaonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517032222/http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau|archive-date=17 May 2013|url-status=live}}</ref> Ibunya, Anne-Louise Magdeleine de Gercy, adalah anak perempuan seorang pegawai cukai diraja yang bukan bangsawan. Keluarga de Gercy tinggal di jajahan Mahkota Perancis Saint-Domingue (Haiti moden) untuk seketika pada abad ke-18. Mencerminkan kebenciannya terhadap Revolusi Perancis, Gobineau kemudiannya menulis: "Hari lahir saya ialah 14 Julai, tarikh di mana Bastille ditangkap-yang membuktikan bagaimana bertentangan boleh datang bersama-sama".{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang lelaki dan lelaki muda, Gobineau menyukai Zaman Pertengahan, yang dilihatnya sebagai zaman kegemilangan kesatria dan kesatria yang lebih disukai daripada zamannya sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Seseorang yang mengenali Gobineau semasa remaja menyifatkan dia sebagai seorang yang romantik, "dengan idea-idea kesatria dan semangat heroik, mengimpikan apa yang paling mulia dan paling agung".{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Bapa Gobineau komited untuk memulihkan House of Bourbon dan membantu adik-beradik Polignac yang diraja melarikan diri dari Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Sebagai hukuman dia telah dipenjarakan oleh polis rahsia Napoleon tetapi dibebaskan apabila pihak Berikat mengambil Paris pada tahun 1814.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Semasa Seratus Hari keluarga de Gobineau melarikan diri dari Perancis. Selepas penggulingan terakhir Napoleon berikutan Pertempuran Waterloo, Louis de Gobineau telah diberi ganjaran atas kesetiaannya kepada House of Bourbon dengan menjadi kapten dalam Pengawal Diraja Raja Louis XVIII.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Gaji untuk seorang Pengawal Diraja adalah sangat rendah, dan keluarga de Gobineau bergelut dengan gajinya.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Magdeleine de Gobineau meninggalkan suaminya untuk tutor anak-anaknya Charles de La Coindière. Bersama kekasihnya, dia membawa anak lelaki dan dua anak perempuannya mengembara di timur Perancis, Switzerland dan Grand Duchy of Baden.{{sfn|Budil|2008|pp=133–4}} Untuk menyara dirinya, dia beralih kepada penipuan (yang mana dia dipenjarakan). Ibunya menjadi sangat memalukan Gobineau, yang tidak pernah bercakap dengannya selepas dia berumur dua puluh tahun.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Bagi de Gobineau muda, komited untuk menegakkan nilai tradisional bangsawan dan Katolik, perpecahan perkahwinan ibu bapanya, hubungan terbuka ibunya dengan kekasihnya, tindakan penipuannya, dan pergolakan yang dikenakan kerana sentiasa melarikan diri dan hidup dalam kemiskinan semuanya sangat traumatik.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} ===Zaman remaja=== Gobineau menghabiskan masa awal remajanya di bandar Inzligen di mana ibunya dan kekasihnya tinggal. Dia menjadi fasih berbahasa Jerman.{{sfn|Budil|2008|pp=133–134}} Sebagai penyokong tegar Rumah Bourbon, bapanya terpaksa bersara daripada Pengawal Diraja selepas Revolusi Julai 1830 membawa Raja House of Orléans Louis-Philippe, Le roi citoyen, ("Raja Rakyat") berkuasa. Beliau berjanji untuk mendamaikan warisan Revolusi Perancis dengan monarki.{{sfn|Biddiss|1970|p=11}} Memandangkan sejarah keluarganya menyokong Bourbons, Gobineau muda menganggap Revolusi Julai sebagai bencana bagi Perancis.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Pandangannya bersifat seorang Legitimis yang komited kepada Perancis Katolik yang diperintah oleh Kerabat Bourbon.{{sfn|Biddiss|1970|p=13}} Pada tahun 1831, bapa de Gobineau mengambil hak penjagaan ketiga-tiga anaknya, dan anaknya menghabiskan masa remajanya di Lorient, di Brittany.{{sfn|Budil|2008|p=134}} [[File:QT - Antoine Galland.PNG|thumb|235x235px|alt=Black and white sketch of Antoine Galland | The [[Orientalism|Orientalist]] tales of [[Antoine Galland]] (pictured) had a strong influence on Gobineau in his youth.]] Kisah Orientalis Antoine Galland (gambar) mempunyai pengaruh yang kuat terhadap Gobineau pada masa mudanya. Gobineau tidak menyukai bapanya, yang diketepikannya sebagai pegawai tentera yang membosankan dan tiada daya mencetus pemikiran.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Lorient telah diasaskan pada 1675 sebagai pangkalan Syarikat Hindia Timur Perancis kerana Raja Louis XIV mempunyai cita-cita besar untuk menjadikan Perancis kuasa politik dan ekonomi yang dominan di Asia.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Oleh kerana cita-cita itu tidak direalisasikan, Gobineau mengembangkan rasa kemuliaan yang pudar apabila dia membesar di sebuah bandar yang telah dibina untuk menjadi hab dominan untuk perdagangan Eropah dengan Asia. Impian ini tidak menjadi kenyataan, kerana India menjadi sebahagian daripada British dan bukan empayar Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Sebagai seorang lelaki muda, Gobineau terpesona dengan Timur, kerana Timur Tengah dikenali di Eropah pada abad ke-19.{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Semasa belajar di Collège de Bironne di Switzerland, seorang rakan pelajar teringat: "Semua aspirasinya adalah ke arah Timur. Dia hanya bermimpi tentang masjid dan menara; dia menyebut dirinya seorang Muslim, bersedia untuk menunaikan haji ke Mekah".{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Gobineau menyukai cerita Oriental oleh penterjemah Perancis Antoine Galland, sering mengatakan dia mahu menjadi seorang Orientalis. Dia membaca cerita Arab, Turki dan Parsi dalam terjemahan, menjadi apa yang dipanggil oleh Perancis sebagai "un orientaliste de pacotille" ("orientalis sampah").{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada tahun 1835, Gobineau gagal dalam peperiksaan kemasukan ke sekolah tentera St. Cyr.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Pada September 1835, Gobineau berlepas ke Paris dengan lima puluh franc dalam poketnya yang bertujuan untuk menjadi seorang penulis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Dia berpindah bersama bapa saudaranya, Thibaut-Joseph de Gobineau, seorang Legitimis dengan kebencian "tanpa had" terhadap Louis-Philippe.{{sfn|Biddiss|1970|p=15}} Mencerminkan kecenderungannya terhadap elitisme, Gobineau mengasaskan sebuah masyarakat intelektual Legitimis yang dipanggil Les Scelti ("umat pilihan"), yang termasuk dirinya, pelukis Guermann John (Jerman von Bohn) dan penulis Maxime du Camp.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} ===Tulisan awal=== Pada tahun-tahun akhir Monarki Julai, Gobineau membuat tulisan hidup fiksyen bersiri (romans-feuilletons) dan menyumbang kepada terbitan berkala reaksioner.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Beliau menulis untuk Union Catholique, La Quotidienne, L'Unité, dan Revue de Paris.[4] Pada satu ketika pada awal 1840-an, Gobineau sedang menulis artikel setiap hari untuk La Quotidienne menyokong dirinya.{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang penulis dan wartawan, beliau menyusah dari segi kewangan dan selamanya mencari penaung kaya yang sanggup menyokongnya.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Sebagai pekerja sambilan di Pejabat Pos dan penulis sepenuh masa, Gobineau sangat miskin.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Latar belakang keluarganya menjadikannya penyokong House of Bourbon, tetapi sifat gerakan Legitimis yang dikuasai oleh pemimpin yang berpuak-puak dan tidak cekap menyebabkan Gobineau berputus asa, menyebabkan dia menulis: "Kami tersesat dan lebih baik menyerah diri kepada hakikat".{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Dalam sepucuk surat kepada bapanya, Gobineau mengadu tentang "kelonggaran, kelemahan, kebodohan dan—dalam satu perkataan—kebodohan murni pihak yang saya sayangi".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Pada masa yang sama, beliau menganggap masyarakat Perancis di bawah Kerabat Orléans sebagai korup dan mementingkan diri sendiri, dikuasai oleh "feudalisme wang yang menindas" berbanding dengan feudalisme "kebajikan, keberanian, kebajikan dan kecerdasan" yang dipegang oleh bangsawan rejim kuno.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Gobineau menulis tentang Kerajaan Julai Perancis: "Wang telah menjadi prinsip kuasa dan kehormatan. Wang menguasai perniagaan; wang mengawal penduduk; wang mentadbir; wang menyelamatkan hati nurani; wang adalah kriteria untuk menilai penghargaan yang sepatutnya kepada lelaki".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Dalam "zaman biasa-biasa negara" ini, seperti yang digambarkan oleh Gobineau, dengan masyarakat menuju ke arah yang tidak dipersetujuinya, pemimpin-pemimpin tujuan yang dia komited dengan pengakuannya sendiri bodoh dan tidak cekap, dan bakal bangsawan yang berjuang untuk memenuhi keperluan hidup dengan menulis kewartawanan dan novel hack, dia menjadi semakin pesimis tentang masa depan.{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Gobineau menulis dalam surat kepada bapanya: "Betapa saya berputus asa dengan masyarakat yang tidak lagi apa-apa, kecuali dalam roh, dan yang tidak mempunyai hati lagi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Dia mengeluh Ahli Legitimis menghabiskan masa mereka untuk bertelagah antara satu sama lain manakala Gereja Katolik "sedang menyebelahi revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Gobineau menulis: {{blockquote|Negara miskin kita terletak dalam keruntuhan Rom. Di mana tidak ada lagi bangsawan yang layak untuk dirinya sendiri, sebuah negara mati. Bangsawan kita adalah bodoh dan pengecut yang sombong. Saya tidak lagi mempercayai apa-apa dan tidak mempunyai sebarang pandangan. Dari Louis-Philippe kita akan meneruskan ke pemangkas pertama yang akan membawa kita, tetapi hanya untuk menyampaikan kita kepada yang lain. Kerana kita tiada serabut dan tenaga moral. Wang telah membunuh segala-galanya.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}}}} Gobineau menjalin persahabatan dan mempunyai surat-menyurat yang banyak dengan Alexis de Tocqueville.<ref>Richter, Melvin (1958). "The Study of Man. A Debate on Race: The Tocqueville-Gobineau Correspondence," ''Commentary'' '''25''' (2), pp. 151–160.</ref><ref>Alexis de Tocqueville, ''The European Revolution and Correspondence with Gobineau,'' John Lukacz (ed.), [[Doubleday (publisher)|Doubleday Anchor Books]], 1959.</ref><ref>Beloff, Max (1986). "Tocqueville & Gobineau," ''Encounter'', Vol. LXVII, No. 1, pp. 29–31.</ref><ref>Tessitore, Aristide (2005). "Tocqueville and Gobineau on the Nature of Modern Politics," ''The Review of Politics,'' Vol. 67, No. 4, pp. 631–657.</ref> Tocqueville memuji Gobineau dalam sepucuk surat: "Kamu berluas ilmu, banyak akal, dan akhlak yang terbaik".{{sfn|Biddiss|1970|p=47}} Beliau kemudiannya memberi Gobineau pelantikan di Quai d'Orsay (kementerian luar Perancis) semasa berkhidmat sebagai menteri luar semasa Republik Kedua Perancis.<ref name="DJ. Richards 1900. pp. 101–117">{{Citation|last=Richards|first=E. J.|title=Joseph-Arthur de Gobineau (14 July 1816–13 October 1882)|url=http://go.galegroup.com/ps/retrieve.do?sort=RELEVANCE&docType=Biography%2C+Biography&tabID=T002&prodId=DLBC&searchId=R1&resultListType=RESULT_LIST&searchType=BasicSearchForm&contentSegment=&currentPosition=1&searchResultsType=MultiTab&inPS=true&userGroupName=san17777&docId=GALE%7CLQOXCP894110461&contentSet=GALE%7CLQOXCP894110461|work=[[Dictionary of Literary Biography]]|volume=123: Nineteenth-Century French Fiction Writers: Naturalism and Beyond, 1860–1900|pages=101–117|year=1992|editor1-last=Brosman |editor1-first=Catharine Savage |editor1-link=Catharine Savage Brosman |series=A Bruccoli Clark Layman Book|place=Tulane University|publisher=[[The Gale Group]]}}</ref> ===Terobosan dengan artikel Kapodistrias=== Pada tahun 1841, Gobineau mendapat kejayaan besar pertamanya apabila artikel yang diserahkannya kepada Revue des deux Mondes diterbitkan pada 15 April 1841.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Rencana Gobineau adalah mengenai negarawan Yunani Count Ioannis Kapodistrias. Pada masa itu, La Revue des Deux Mondes adalah salah satu jurnal paling berprestij di Paris, dan diterbitkan di dalamnya meletakkan Gobineau dalam syarikat yang sama seperti George Sand, Théophile Gautier, Philarète Chasles, Alphonse de Lamartine, Edgar Quinet dan Charles Augustin Sainte-Beuve yang semuanya diterbitkan secara tetap dalam jurnal tersebut.{{sfn|Budil|2008|p=135}} ===Mengenai politik antarabangsa=== Tulisan Gobineau mengenai politik antarabangsa pada umumnya adalah negatif seperti tulisannya tentang Perancis. Beliau menggambarkan Britain sebagai sebuah negara yang didorong sepenuhnya oleh kebencian dan ketamakan dan sejauh mana Empayar British di seluruh dunia sebagai sumber penyesalan.{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Gobineau sering menyerang Raja Louis-Phillipe kerana dasar luarnya yang pro-British, menulis bahawa dia telah "memalukan" Perancis dengan membenarkan Empayar British menjadi kuasa dominan dunia.{{sfn|Biddiss|1970|pp=20–21}} Walau bagaimanapun, laporan mengenai keadaan ekonomi Ireland yang lemah adalah sumber kepuasan bagi Gobineau kerana beliau menegaskan: "Ireland yang mendorong England ke jurang revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Menurut Gobineau, kuasa dan keagresifan Imperial Rusia yang semakin meningkat menjadi punca kebimbangan. Beliau menganggap pengunduran bencana dari Kabul oleh British semasa Perang Inggeris-Afghanistan Pertama dengan Afghanistan sebagai tanda Rusia akan menjadi kuasa dominan di Asia, menulis: "England, sebuah negara yang semakin tua, sedang mempertahankan mata pencarian dan kewujudannya. Rusia, sebuah negara yang masih muda, sedang mengikuti laluannya ke arah kuasa yang pasti akan diperolehinya ... The empayar to the greatest people of the Russian ... teguh ke arah matlamat yang memang diketahui tetapi masih belum ditakrifkan sepenuhnya".{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Gobineau menganggap Rusia sebagai kuasa Asia dan merasakan kejayaan Rusia yang tidak dapat dielakkan adalah kemenangan Asia ke atas Eropah.{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Dia mempunyai perasaan bercampur-campur tentang negara-negara Jerman, memuji Prusia sebagai masyarakat konservatif yang dikuasai oleh Junkers. Tetapi dia bimbang peningkatan pertumbuhan ekonomi yang digalakkan oleh Zollverein (Kesatuan Kastam Jerman) menjadikan kelas pertengahan Prusia lebih berkuasa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=24–26}} Gobineau mengkritik Empayar Austria, menulis bahawa Wangsa Habsburg memerintah penduduk campuran etnik Jerman, Magyar, Itali, orang Slavik, dll., dan tidak dapat dielakkan masyarakat berbilang etnik seperti itu akan mengalami kemerosotan, manakala Prusia "murni Jerman" telah ditakdirkan untuk menyatukan Jerman.{{sfn|Biddiss|1970|p=24}} Gobineau juga pesimis tentang Itali, menulis: "Tidak lama selepas condottieri hilang segala-galanya yang hidup dan berkembang bersama mereka pergi juga; kekayaan, keberanian, seni dan kebebasan, tidak ada apa-apa selain tanah yang subur dan langit yang tiada tandingannya".{{sfn|Biddiss|1970|p=42}} Gobineau mengecam Sepanyol kerana menolak "pihak berkuasa yang tegas dan semula jadi, kuasa yang berakar pada kebebasan negara", meramalkan bahawa tanpa perintah yang dikenakan oleh monarki mutlak, dia ditakdirkan untuk tenggelam dalam keadaan revolusi yang berterusan.{{sfn|Biddiss|1970|p=37}} Dia mengenepikan Amerika Latin, menulis dengan merujuk kepada perang kemerdekaan: "Kemusnahan pertanian, perdagangan dan kewangan mereka, akibat yang tidak dapat dielakkan daripada kekacauan sivil yang lama, sama sekali tidak kelihatan kepada mereka harga yang terlalu tinggi untuk dibayar untuk apa yang mereka ada dalam pandangan. Namun siapa yang mahu mendakwa bahawa penduduk yang separuh biadab di Castile atau Sungai Plato benar-benar layak mendapat tempat yang tinggi di Sungai Castile atau Algarve. penggubal undang-undang, di tempat-tempat yang mereka telah bertanding melawan tuan mereka dengan keseronokan dan tenaga yang sedemikian".{{sfn|Biddiss|1970|pp=37–38}} Mengenai Amerika Syarikat, Gobineau menulis: "Satu-satunya kehebatan adalah kekayaan, dan kerana semua orang boleh memperolehnya, pemilikannya adalah bebas daripada mana-mana kualiti yang dikhaskan untuk sifat unggul".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} Gobineau menulis Amerika Syarikat tidak mempunyai bangsawan, tanpa rasa obligasi bangsawan ("kewajiban bangsawan") seperti yang wujud di Eropah. Orang miskin Amerika menderita lebih teruk daripada orang miskin Eropah, menyebabkan Amerika Syarikat menjadi masyarakat yang ganas, di mana ketamakan dan materialisme adalah satu-satunya nilai yang dikira.{{sfn|Biddiss|1970|p=39}} Pada umumnya Gobineau memusuhi orang di Amerika, menulis bahawa siapa di Dunia Lama tidak tahu "bahawa Dunia Baru tidak tahu apa-apa tentang raja, putera dan bangsawan?-bahawa di tanah separuh dara itu, dalam masyarakat manusia yang lahir semalam dan hampir tidak disatukan, tiada siapa yang berhak atau kuasa untuk menggelarkan dirinya lebih besar daripada rakyatnya yang paling kecil?".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} ===Perkahwinan=== [[File:Beauvais (60), MUDO, Ary Scheffer - portrait de la comtesse de Gobineau, 1850.JPG|alt=Departmental Museum of the Oise|thumb| Potret isteri Gobineau, Clémence, karya [[Ary Scheffer]] (1850)]] Pada tahun 1846, Gobineau berkahwin dengan Clémence Gabrielle Monnerot. Dia telah mendesak untuk perkahwinan tergesa-gesa kerana dia hamil oleh rakan bersama mereka Pierre de Serre yang telah meninggalkannya. Sebagai seorang penganut Katolik, dia tidak mahu melahirkan anak luar nikah.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Monnerot telah dilahirkan di Martinique. Seperti ibunya, Gobineau tidak pernah pasti sama ada isterinya, dan oleh itu kedua-dua anak perempuannya mempunyai nenek moyang kulit hitam atau tidak, kerana ia adalah amalan biasa bagi tuan hamba Perancis di Caribbean untuk mengambil perempuan simpanan hamba.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Penentangan Gobineau terhadap perhambaan, yang dipegangnya selalu mengakibatkan perpecahan yang berbahaya kepada orang kulit putih, mungkin berpunca daripada kebimbangan peribadinya sendiri bahawa ibunya atau isterinya mungkin mempunyai keturunan Afrika.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} ==Kerjaya diplomatik awal dan teori tentang bangsa== {{main|Pemikiran sosial Arthur de Gobineau}} ===Royalis berdendam=== Novel dan puisi Gobineau pada tahun 1830-an–40-an biasanya berlatarkan Zaman Pertengahan atau Zaman Renaissance dengan wira-wira bangsawan yang dengan kewujudan mereka menjunjung tinggi semua nilai yang dirasakan Gobineau bernilai diraikan seperti penghormatan dan kreativiti terhadap kelas menengah yang korup dan tidak berjiwa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=42–43}} Novelnya pada tahun 1847, Ternove, merupakan kali pertama Gobineau mengaitkan kelas dengan bangsawan, menulis "Monsieur de Marvejols menganggap dirinya, dan semua ahli bangsawan, sebagai bangsawan yang terpisah, mempunyai intipati yang lebih tinggi, dan dia percaya adalah jenayah untuk mencemarkan ini dengan mencampurkan dengan darah jelataan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=44–45}} Novel ini, yang berlatarbelakangkan Seratus Hari tahun 1815, berkaitan dengan akibat buruk apabila seorang bangsawan Octave de Ternove secara tidak bijak berkahwin dengan anak perempuan seorang pengilang kilang.{{sfn|Biddiss|1970|p=44}} Gobineau berasa ngeri dengan Revolusi 1848 dan berasa jijik dengan apa yang dilihatnya sebagai reaksi terlentang golongan atasan Eropah terhadap cabaran revolusioner. Menulis pada musim bunga tahun 1848 tentang berita dari Jerman, beliau menyatakan: "Keadaan berjalan dengan agak teruk ... Saya tidak bermaksud pemecatan para putera—itu memang wajar. Kepengecutan dan kekurangan kepercayaan politik mereka menjadikan mereka tidak menarik. Tetapi para petani, di sana mereka hampir kejam. Terdapat penjarahan, pembakaran, dan pembunuhan beramai-ramai—dan kita baru sahaja berada di permulaan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=60–61}} Sebagai seorang Legitimis, Gobineau tidak menyukai Dewan Bonaparte dan tidak senang apabila Louis-Napoleon Bonaparte dipilih sebagai presiden republik pada tahun 1848.{{sfn|Biddiss|1970|p=61}} Walau bagaimanapun, beliau menyokong Bonaparte sebagai orang terbaik untuk memelihara ketenteraman, dan pada tahun 1849, apabila Tocqueville menjadi Menteri Luar Negeri, rakannya Gobineau menjadi ketua kabinetnya.{{sfn|Biddiss|1970|p=62}} ===Teori perkauman dan bangsawan=== {{Konservatisme di Perancis}} Terkejut dengan Revolusi 1848, Gobineau pertama kali meluahkan teori perkaumannya dalam puisi epiknya pada tahun 1848, Manfredine. Di dalamnya, beliau mendedahkan ketakutannya bahawa revolusi itu akan menjadi permulaan berakhirnya Eropah bangsawan, dengan rakyat biasa yang berasal daripada keturunan yang lebih rendah mengambil alih.{{sfn|Blue|1999|p=99}} Mencerminkan penghinaannya terhadap rakyat biasa, Gobineau berkata bangsawan Perancis seperti dirinya adalah keturunan Frank Jermanik yang menakluki wilayah Gaul Rom pada abad kelima Masihi, manakala rakyat Perancis biasa adalah keturunan orang Celtic dan Mediterranean yang lebih rendah kaumnya. Ini adalah teori lama yang pertama kali dipromosikan dalam sebuah risalah oleh Count Henri de Boulainvilliers. Beliau telah berhujah bahawa Estet Kedua (bangsawan) adalah berdarah "Frankish" dan Estet Ketiga (rakyat biasa) adalah berdarah "Gaulish".{{sfn|Davies|1988|p=57}} Dilahirkan selepas Revolusi Perancis memusnahkan Ancien Régime yang ideal dalam imaginasinya, Gobineau merasakan rasa pesimisme yang mendalam mengenai masa depan.{{sfn|Davies|1988|p=57}} Baginya, Revolusi Perancis, setelah memusnahkan asas perkauman kebesaran Perancis dengan menggulingkan dan dalam banyak kes membunuh golongan bangsawan, merupakan permulaan kepada proses kemerosotan dan kemerosotan yang panjang dan tidak dapat ditolak, yang hanya boleh berakhir dengan keruntuhan sepenuhnya tamadun Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia merasakan apa yang telah dimulakan oleh Revolusi Perancis dengan Revolusi Perindustrian sedang selesai; perindustrian dan pembandaran adalah bencana sepenuhnya bagi Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Seperti ramai konservatif romantik Eropah yang lain, Gobineau mengimbas kembali secara nostalgia versi ideal Zaman Pertengahan sebagai masyarakat agraria yang indah yang hidup harmoni dalam susunan sosial yang tegar.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia membenci Paris moden, sebuah bandar yang digelarnya "takungan sampah gergasi" yang penuh dengan les déracinés ("yang tercabut")—lelaki penjenayah, miskin, dan hanyut tanpa rumah sebenar. Gobineau menganggap mereka sebagai produk dahsyat daripada percanggahan selama berabad-abad yang sedia untuk meletup dalam keganasan revolusioner pada bila-bila masa.{{sfn|Davies|1988|pp=59–60}} Beliau merupakan penentang tegar demokrasi, yang beliau nyatakan hanyalah "mobokrasi"—satu sistem yang membenarkan orang ramai yang bodoh itu membuat kata putus untuk mentadbir negara.{{sfn|Davies|1988|p=59}} ===Masa di Switzerland dan Jerman=== Dari November 1849 hingga Januari 1854, Gobineau ditempatkan di kedutaan Perancis di Bern sebagai Setiausaha Pertama.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Semasa di Switzerland, Gobineau menulis sebahagian besar Essai.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Beliau ditempatkan di Hanover pada Musim Luruh 1851 sebagai pemangku Kuasa Usaha, dan kagum dengan "kesan bangsawan sebenar" yang beliau katakan beliau lihat di istana Hanoverian.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Gobineau amat menyukai Raja George V yang buta yang beliau lihat sebagai seorang "raja-ahli falsafah" dan kepadanya beliau mendedikasikan Essais.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Beliau memuji "watak yang luar biasa" lelaki Hanoverian dan juga memuji masyarakat Hanoverian sebagai mempunyai "keutamaan naluri terhadap hierarki" dengan rakyat jelata sentiasa tunduk kepada golongan bangsawan, yang dijelaskannya atas dasar perkauman.{{sfn|Biddiss|1970|p=90}} Mencerminkan minatnya sepanjang hayat di Timur, Gobineau menyertai Société Asiatique pada tahun 1852 dan mengenali beberapa Orientalis, seperti Julius von Mohl, dengan sangat baik.{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada Januari 1854, Gobineau dihantar sebagai Setiausaha Pertama ke legasi Perancis di Bandar Bebas Frankfurt.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Mengenai Konvensyen Persekutuan Konfederasi Jerman yang bersidang di Frankfurt—juga dikenali sebagai "Diet Konfederasi"—Gobineau menulis: "Diet adalah pejabat perniagaan untuk birokrasi Jerman—ia sangat jauh daripada menjadi badan politik yang sebenar".{{sfn|Biddiss|1970|p=91}}{{sfn|Biddiss|1970|pp=91–92}} Gobineau membenci wakil Prusia di Diet, Putera Otto von Bismarck, kerana kemajuannya terhadap Madame Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Sebaliknya, wakil Austria, Jeneral Anton von Prokesch-Osten menjadi salah seorang sahabat baik Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Beliau merupakan seorang askar dan diplomat Austria yang reaksioner yang membenci demokrasi dan menganggap dirinya sebagai seorang ahli sejarah dan orientalis, dan atas semua sebab ini, Gobineau menjalin ikatan dengannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Dalam tempoh inilah Gobineau mula kurang kerap menulis surat kepada rakan lamanya yang liberal, Tocqueville, dan lebih kerap kepada rakan baharunya yang konservatif, Prokesch-Osten.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} ===Teori perkauman Gobineau=== Dalam hayatnya sendiri, Gobineau dikenali sebagai seorang novelis, penyair dan kerana penulisan perjalanannya yang menceritakan pengembaraannya di Iran dan Brazil dan bukannya kerana teori perkauman yang kini paling diingati.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Walau bagaimanapun, beliau sentiasa menganggap bukunya Essai sur l'inégalité des races humaines (Esei tentang Ketidaksamaan Bangsa Manusia) sebagai karya agungnya dan ingin dikenang sebagai pengarangnya.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Seorang reaksioner yang tegas yang mempercayai keunggulan semula jadi golongan bangsawan berbanding rakyat biasa—yang dipandang hina olehnya—Gobineau menerima pakai doktrin perkauman saintifik yang kini telah dihina untuk mewajarkan pemerintahan bangsawan ke atas rakyat biasa yang lebih rendah perkaumannya.{{sfn|Blue|1999|p=99}} ===Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia=== [[File:Arthur de Gobineau, Essai sur l'inégalité des races humaines (original).jpg|thumb|alt=Gambar kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia''| Kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia'']] Dalam Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia, yang diterbitkan pada tahun 1855, Gobineau nampaknya menerima doktrin Kristian yang lazim bahawa semua manusia berkongsi nenek moyang yang sama Adam dan Hawa (monogenisme berbanding poligenisme). Kenyataan seperti "tiada apa yang membuktikan bahawa pada penyuntingan pertama salasilah kaum Adam, kaum berwarna dianggap sebagai sebahagian daripada spesies"; dan, "Kita boleh menyimpulkan bahawa kuasa menghasilkan anak yang subur adalah antara tanda spesies yang berbeza. Memandangkan tiada apa yang mendorong kita untuk mempercayai bahawa kaum manusia berada di luar peraturan ini, tiada balasan kepada hujah ini"<ref name="J.A.Gobineau 1856 p.337–338">J. A. Gobineau: ''The Moral and Intellectual Diversity of Races''. J. B. Lippincott & Co, Philadelphia (1856), pp. 337–338</ref> boleh dibaca sebagai wacana yang sengaja mengelirukan, dimasukkan ke dalam esei sebagai jangkaan kritikan agama kontemporari. Gobineau melakar beberapa kaum yang berbeza, mengaitkan setiap satu dengan tahap kesopanan yang berbeza. Tidak menghairankan, beliau meletakkan 'Eropah' dalam peringkat paling maju (atau l'état lumineux). Dalam konteks sejarah, idea dominannya ialah 'kesopanan' dibangunkan dari semasa ke semasa, peringkat pembangunan yang berbeza boleh membayangkan penciptaan kaum yang berasingan, yang paling maju dicipta dahulu, dan yang paling kurang maju dicipta terakhir (poligenesis). Tafsiran yang berbeza mungkin semua kaum dicipta bersama, tetapi kaum 'bukan Eropah' berhenti berkembang (monogenesis). Tambahan pula, Gobineau menjelaskan bahawa beliau menulis tentang kaum, bukan individu: contoh individu kulit hitam atau Asia yang berbakat tidak menyangkal tesisnya tentang kononnya rendah diri kaum kulit hitam dan Asia. Dia menulis: {{blockquote|"Saya tidak akan menunggu sahabat-sahabat kesaksamaan menunjukkan kepada saya petikan-petikan ini dan itu dalam buku-buku yang ditulis oleh mubaligh atau kapten laut, yang mengisytiharkan sebahagian Wolof adalah tukang kayu yang baik, sebahagian Hottentot seorang hamba yang baik, bahawa seorang Kaffir menari dan bermain biola, bahawa sebahagian Bambara tahu aritmetik … Mari kita ketepikan kebudak-budakan ini dan bandingkan bersama bukan manusia, tetapi kumpulan."<ref>{{Cite journal|last=D'souza|first=dinesh|date=Autumn 1995|title=Is Racism a Western Idea?|url=https://www.jstor.org/stable/41212409|journal=The American Scholar|volume=64|issue=4|page=538|jstor=41212409}}</ref>}} Gobineau berhujah bahawa bangsa adalah takdir, mengisytiharkan secara retorik: {{blockquote|Jadi otak seorang India Huron mengandungi dalam bentuk yang belum berkembang intelek yang sama seperti orang Inggeris atau Perancis! Mengapa, dalam perjalanan zaman dia tidak mencipta percetakan atau daya wap?}} Tesis utama Gobineau ialah tamadun Eropah mengalir dari Yunani ke Rom, dan kemudian ke tamadun Jermanik dan kontemporari. Dia berpendapat ini sepadan dengan budaya Indo-Eropah kuno,<ref>Mallory, J. P. (1991), ''In Search of the Indo-Europeans: Language, Culture and Myth'', London: [[Thames & Hudson]], p. 125.</ref> atau "Arya"—istilah biasa pada masa itu digunakan untuk menandakan orang Indo-Iran prasejarah yang dipuji sebagai nenek moyang 'bangsa Eropah' yang 'paling maju'. Ini termasuk kumpulan yang dikelaskan mengikut bahasa seperti orang Celt, Slav dan Jerman.<ref>{{cite book|title=Honorary Aryans: National-Racial Identity and Protected Jews in the Independent State of Croatia|author=Nevenko Bartulin|year=2013|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|isbn=978-1-137-33912-6|page=23}}</ref><ref>Among the groups which Gobineau classified as Aryan were the Hindus, Iranians, Hellenes, Celts, Slavs and Germanic people. {{cite book|title=The Modern Origins of the Early Middle Ages|author=Ian Wood|date= 2013|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-965048-4|page=107}}</ref> Gobineau kemudiannya menggunakan dan menyimpan istilah Aryan hanya untuk "bangsa Jermanik", dan menggambarkan Aryan sebagai la race germanique.<ref>A. J. Woodman, 2009, ''The Cambridge Companion to Tacitus'', p. 294. (The Germanic race was also regarded by Gobineau as beautiful, honourable and destined to rule: 'cette illustre famille humaine, la plus noble'. While ''[[Aryan|arya]]'' was originally an [[endonym]] used only by [[Indo-Iranians]], "Aryan" became, partly because of the ''Essai'', a racial designation of a race, which Gobineau specified as 'la race germanique').</ref> Dengan berbuat demikian, beliau mengemukakan teori perkauman di mana Aryan—iaitu orang Jermanik—adalah semua yang positif.<ref>So that the reader not be left in ignorance as to who the Aryans are, Gobineau stated, ''La race germanique était pourvue de toute l'énergie de la variété ariane'' ("The Germanic race was provided with all the energy of the Aryan race"). We see, then, that he presents a racist theory in which the Aryans, or Germans, are all that is good. ''Comparative literature''. by American Comparative Literature Association. [[Modern Language Association|Modern Language Association of America]]. Comparative Literature Section.; University of Oregon. 1967, p. 342</ref> ===Reaksi terhadap esei Gobineau=== ''Essai'' beliau kebanyakannya mendapat ulasan negatif daripada pengkritik Perancis, yang digunakan oleh Gobineau sebagai bukti kebenaran teori perkaumannya, menulis "orang Perancis, yang sentiasa bersedia untuk membakar apa sahaja—secara material—dan yang tidak menghormati apa-apa, sama ada dalam agama atau politik, sentiasa menjadi pengecut terhebat di dunia dalam hal sains".{{sfn|Biddiss|1970|p=148}} Walau bagaimanapun, peristiwa seperti pengembangan pengaruh Eropah dan Amerika di luar negara dan penyatuan Jerman menyebabkan Gobineau mengubah pendapatnya untuk mempercayai bahawa "bangsa kulit putih" boleh diselamatkan. Ahli sejarah Amerika kelahiran Jerman, George Mosse, berhujah bahawa Gobineau memproyeksikan ketakutan dan kebenciannya terhadap kelas menengah dan pekerja Perancis kepada orang Asia dan Kulit Hitam.{{sfn|Davies|1988|p=60}} Merumuskan hujah Mosse, Davies berhujah bahawa: "Golongan oriental ''Essai'' yang mementingkan diri sendiri dan materialistik sebenarnya adalah potret anti-kapitalis tentang kelas menengah Perancis yang tamak wang" manakala "golongan negro yang sensual, tidak bijak dan ganas" yang digambarkan oleh Gobineau dalam Essai adalah karikatur aristokrat tentang golongan miskin Perancis.{{sfn|Davies|1988|pp=60–61}} Dalam tulisannya tentang petani Perancis, Gobineau secara tipikal menegaskan dalam pelbagai anekdot, yang katanya berdasarkan pengalaman peribadi, bahawa petani Perancis adalah orang yang kasar dan tidak mampu belajar, malah tidak mampu berfikir di luar tahap pemikiran yang paling asas. Seperti yang ditulis oleh pengkritik Amerika Michelle Wright, "petani mungkin mendiami tanah itu, tetapi mereka pastinya bukan sebahagian daripadanya".{{sfn|Wright|1999|p=839}} Wright selanjutnya menyatakan persamaan yang sangat ketara antara gambaran Gobineau tentang petani Perancis dan pandangannya tentang orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=831–852}} ===Waktu di Parsi=== Pada tahun 1855, Gobineau meninggalkan Paris untuk menjadi setiausaha pertama di kedutaan Perancis di Tehran, Parsi (Iran moden). Beliau dinaikkan pangkat sebagai chargé d'affaires pada tahun berikutnya.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Sejarah Parsi dan Greece telah memainkan peranan penting dalam Essai dan Gobineau ingin melihat kedua-dua tempat itu sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Misinya adalah untuk menjauhkan Parsi daripada pengaruh Rusia, tetapi beliau secara sinis menulis: "Jika Parsi ... bersatu dengan kuasa barat, mereka akan berarak melawan Rusia pada waktu pagi, dikalahkan oleh mereka pada waktu tengah hari dan menjadi sekutu mereka pada waktu petang".{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Masa Gobineau tidak terjejas oleh tugas diplomatiknya, dan beliau meluangkan masa mempelajari teks kuneiform kuno dan mempelajari bahasa Parsi. Beliau bertutur dalam "bahasa Parsi dapur" yang membolehkannya bercakap dengan orang Parsi. (Dia tidak pernah fasih berbahasa Parsi seperti yang dikatakannya.){{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walaupun mempunyai sedikit rasa sayang terhadap orang Parsi, Gobineau terkejut kerana mereka tidak mempunyai prasangka perkaumannya dan sanggup menerima orang kulit hitam sebagai setaraf. Dia mengkritik masyarakat Parsi kerana terlalu "demokratik". Gobineau melihat Parsi sebagai tanah tanpa masa depan yang ditakdirkan untuk ditakluki oleh Barat lambat laun. Baginya ini adalah tragedi bagi Barat. Dia percaya lelaki Barat akan mudah tergoda oleh wanita Parsi yang cantik yang menyebabkan lebih banyak percabulan untuk "merosakkan" Barat.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walau bagaimanapun, dia terobsesi dengan Parsi kuno, melihat di Parsi Achaemenid sebuah tamadun Arya yang hebat dan gemilang, yang kini telah tiada. Ini menyibukkannya sepanjang hayatnya.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau suka melawat runtuhan zaman Achaemenid kerana fikirannya pada asasnya melihat ke belakang, lebih suka merenungkan kegemilangan masa lalu daripada apa yang dilihatnya sebagai masa kini yang suram dan masa depan yang lebih suram.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Penginapan beliau di Parsi telah mengilhami dua buah buku: Mémoire sur l'état social de la Perse actuelle (1858) ("Memoire tentang Keadaan Sosial Parsi Masa Kini") dan Trois ans en Asie (1859) ("Tiga Tahun di Asia").{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau kurang memuji Parsi moden. Beliau menulis kepada Prokesch-Osten bahawa tiada "bangsa Parsi" kerana Parsi moden adalah "bangsa yang bercampur dengan Tuhan yang tahu!". Walau bagaimanapun, beliau menyukai Parsi purba sebagai tamadun Arya yang hebat, dengan menyatakan bahawa Iran bermaksud "tanah Arya" dalam bahasa Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} Gobineau kurang Eurosentrik daripada yang dijangkakan dalam tulisannya tentang Parsi, mempercayai asal usul tamadun Eropah boleh dikesan ke Parsi. Beliau mengkritik sarjana barat kerana "kesombongan kolektif" mereka kerana tidak dapat mengakui hutang "besar" Barat kepada Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} ===Josiah C. Nott dan Henry Hotze=== [[File:Josiah Clarke Nott.jpg|thumb|226x226px|alt=Sepia photograph of Josiah C. Nott looking to his left | Josiah C. Nott]] [[File:Henry Hotze.jpg|thumb|226x226px|alt=Photograph of Henry Hotzel looking at the casmera | Henry Hotze]] Pada tahun 1856, dua "saintis kaum" Amerika, Josiah C. Nott dan Henry Hotze, kedua-duanya penyokong supremasi kulit putih yang tegar, menterjemahkan Essai sur l'inégalité des races humaines ke dalam bahasa Inggeris. Juara perhambaan, mereka mendapati dalam tulisan anti-kulit hitam Gobineau justifikasi yang mudah untuk "institusi aneh".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Nott dan Hotze mendapati banyak perkara yang boleh dipersetujui dalam Essai seperti: "Orang Negro adalah yang paling rendah hati dan ketinggalan di bahagian bawah skala. Watak haiwan yang tertera pada dahinya menandakan takdirnya sejak saat pembuahannya".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Gobineau sangat terganggu, Nott dan Hotze memendekkan jilid pertama Essai daripada 1,600 halaman dalam bahasa Perancis asal kepada 400 dalam bahasa Inggeris.{{sfn|Wright|1999|p=837}} Sekurang-kurangnya sebahagian daripada sebabnya adalah kerana gambaran Gobineau yang bermusuhan tentang rakyat Amerika. Mengenai orang kulit putih Amerika, Gobineau mengisytiharkan: {{blockquote|Mereka adalah campuran yang sangat bercampur-campur daripada kaum yang paling merosot di Eropah zaman dahulu. Mereka adalah kawanan manusia dari semua peringkat umur: Ireland, Jerman kacukan dan Perancis dan Itali yang lebih diragui. Campuran semua jenis etnik yang merosot ini pasti akan melahirkan kekacauan etnik selanjutnya. Kekacauan ini bukanlah sesuatu yang tidak dijangka atau baharu: ia tidak akan menghasilkan campuran etnik selanjutnya yang belum pernah berlaku, atau tidak dapat direalisasikan di benua kita sendiri. Sama sekali tidak ada yang produktif akan terhasil daripadanya, dan walaupun gabungan etnik yang terhasil daripada penyatuan yang tidak terhingga antara Jerman, Ireland, Itali, Perancis dan Anglo-Saxon menyertai kita di selatan dengan unsur-unsur kaum yang terdiri daripada intipati India, Negro, Sepanyol dan Portugis, agak sukar dibayangkan bahawa apa-apa sahaja boleh terhasil daripada kekeliruan yang mengerikan itu, kecuali penjajaran yang tidak koheren antara jenis orang yang paling merosot.{{sfn|Wright|1999|pp=837–838}}}} Petikan yang sangat kritikal seperti ini telah dikeluarkan daripada The Moral and Intellectual Diversity of Races, sebagaimana tajuk Essai dalam bahasa Inggeris. Nott dan Hotze hanya mengekalkan bahagian-bahagian yang berkaitan dengan dakwaan rendah diri yang wujud dalam kalangan orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|p=838}} Begitu juga, mereka menggunakan Gobineau sebagai cara untuk cuba membuktikan bahawa Amerika kulit putih berada dalam bahaya maut walaupun hakikatnya kebanyakan orang kulit hitam Amerika adalah hamba pada tahun 1856. Kedua-dua "saintis kaum" itu berhujah berdasarkan Essai bahawa orang kulit hitam pada dasarnya adalah sejenis haiwan ganas, bukannya manusia, dan akan sentiasa menimbulkan bahaya kepada orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|pp=839–845}} Petikan Essai di mana Gobineau mengisytiharkan bahawa, walaupun mempunyai kecerdasan yang rendah, orang kulit hitam mempunyai bakat seni tertentu dan bahawa beberapa ketua puak Afrika yang "luar biasa" mungkin mempunyai IQ yang lebih tinggi daripada orang kulit putih yang paling bodoh tidak dimasukkan dalam edisi Amerika. Nott dan Hotze tidak mahukan apa-apa yang mungkin memberikan kualiti manusia yang mengagumkan kepada orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=838–39}} Selain itu, mereka berhujah bahawa bangsa dan kaum adalah sama, dan menjadi orang Amerika adalah menjadi orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|p=846}} Oleh itu, penterjemah Amerika berhujah dalam pengenalan mereka bahawa sama seperti pelbagai negara Eropah yang terkoyak akibat konflik kewarganegaraan yang disebabkan oleh "kaum" yang berbeza yang hidup bersama, begitu juga menamatkan perhambaan dan memberikan kewarganegaraan Amerika kepada orang kulit hitam akan menyebabkan konflik yang sama, tetapi hanya pada skala yang lebih luas di Amerika Syarikat.{{sfn|Wright|1999|p=847}} ===Masa di Newfoundland=== Pada tahun 1859, pertikaian Anglo-Perancis mengenai hak penangkapan ikan Perancis di Pantai Perancis Newfoundland menyebabkan suruhanjaya Anglo-Perancis dihantar ke Newfoundland untuk mencari penyelesaian kepada pertikaian tersebut. Gobineau adalah salah seorang daripada dua pesuruhjaya Perancis yang dihantar ke Newfoundland, satu pengalaman yang kemudiannya direkodkannya dalam bukunya pada tahun 1861 Voyage à Terre-Neuve ("Pelayaran ke Newfoundland"). Pada tahun 1858, Menteri Luar Negeri Count Alexandre Colonna-Walewski telah cuba menghantar Gobineau ke kedutaan Perancis di Beijing. Beliau membantah bahawa sebagai "orang Eropah yang bertamadun" beliau tidak mahu pergi ke negara Asia seperti China.{{sfn|Wilkshire|1993|p=8}} Sebagai hukuman, Walewski menghantar Gobineau ke Newfoundland, memberitahunya bahawa dia akan dipecat dari Quai d'Orsay jika dia menolak tugasan Newfoundland.{{sfn|Wilkshire|1993|p=9}} Gobineau membenci Newfoundland, menulis kepada seorang rakan di Paris pada 26 Julai 1859: "Ini adalah negara yang teruk. Ia sangat sejuk, terdapat kabus yang hampir berterusan, dan seseorang belayar di antara kepingan ais terapung yang sangat besar."{{sfn|Wilkshire|1993|p=10}} Semasa di St. John's, sebuah bandar yang sebahagian besarnya didiami oleh pendatang Ireland, Gobineau menggunakan hampir setiap klise anti-Ireland dalam laporannya ke Paris. Dia menyatakan orang Ireland St. John's sangat miskin, tidak berdisiplin, licik, degil, tidak jujur, bising, ganas, dan biasanya mabuk.{{sfn|Gobineau|1993|p=104}} Dia menggambarkan beberapa penempatan nelayan terpencil yang dikunjunginya dalam istilah Utopia, memuji mereka sebagai contoh bagaimana beberapa orang yang tahan lasak dan lasak boleh mencari nafkah dalam keadaan yang sangat tidak ramah.{{sfn|Gobineau|1993|p=106}} Pujian Gobineau terhadap nelayan Newfoundland mencerminkan pandangannya bahawa mereka yang memisahkan diri daripada masyarakat lebih baik memelihara kesucian kaum mereka.{{sfn|Wilkshire|1993|p=21}} Walaupun beliau menghina orang biasa, beliau menggelarkan nelayan Newfoundland yang beliau temui sebagai "orang terbaik yang pernah saya lihat di dunia".{{sfn|Biddiss|1970|p=199}} Gobineau memerhatikan bahawa di penempatan pesisir pantai yang terpencil ini, tiada anggota polis kerana tiada jenayah, dan seterusnya menulis: {{blockquote|Saya tidak menyesal kerana pernah melihat sekali dalam hidup saya sejenis Utopia. [...] Iklim yang ganas dan penuh kebencian, kawasan desa yang melarang, pilihan antara kemiskinan dan kerja keras yang berbahaya, tiada hiburan, tiada keseronokan, tiada wang, kekayaan dan cita-cita sama mustahilnya—dan masih, walaupun begitu, pandangan yang ceria, sejenis kesejahteraan domestik yang paling primitif. [...] Tetapi inilah yang berjaya membolehkan manusia menggunakan kebebasan sepenuhnya dan bertoleransi antara satu sama lain.{{sfn|Biddiss|1970|p=199}}}} ==Kerjaya Menteri== ===Menteri Parsi=== Pada tahun 1861, Gobineau kembali ke Tehran sebagai menteri Perancis{{sfn|Irwin|2016|p=324}} dan menjalani gaya hidup sederhana dan asketik. Dia menjadi taksub dengan Parsi kuno. Ini tidak lama kemudian menjadi tidak terkawal apabila dia cuba membuktikan Parsi kuno diasaskan oleh Aryan yang sangat dikaguminya, menyebabkan dia terlibat dalam apa yang Irwin sebut sebagai teori "gila" tentang sejarah Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Pada tahun 1865, Gobineau menerbitkan Les religions et les philosophies dans l'Asie centrale ("Agama dan Falsafah di Asia Tengah"), sebuah catatan tentang perjalanannya di Parsi dan pertemuan dengan pelbagai mazhab Islam esoterik yang dia temui diamalkan di kawasan luar bandar Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Kerangka mistiknya mendorongnya untuk merasakan di Parsi apa yang dia panggil "un certain plaisir" ("satu keseronokan tertentu") kerana di tempat lain di dunia dia merasakan kegembiraan yang sama seperti yang dirasainya ketika melihat runtuhan Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau mempunyai pandangan yang rendah terhadap Islam, sebuah agama yang dicipta oleh Muhammad Arab. Dia menganggapnya sebagai sebahagian daripada "bangsa Semitik", tidak seperti orang Parsi yang bahasa Indo-Eropahnya menyebabkannya melihat mereka sebagai Arya.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau percaya bahawa Islam Syiah adalah sebahagian daripada "pemberontakan" oleh orang Parsi Arya terhadap orang Arab Semitik, melihat hubungan rapat antara Islam Syiah dan nasionalisme Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Berdasarkan pengalamannya sendiri, Gobineau percaya bahawa orang Parsi tidak benar-benar mempercayai Islam, dengan kepercayaan kepada Nabi menjadi penutup masyarakat yang masih mengekalkan banyak ciri pra-Islam.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau juga menggambarkan penganiayaan kejam terhadap pengikut Bábisme dan agama baharu Kepercayaan Bahá'í oleh negara Parsi, yang bertekad untuk menegakkan Islam Syiah sebagai agama negara.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau meluluskan penganiayaan terhadap Babi. Dia menulis bahawa mereka adalah "komunis sejati" dan "penyokong sosialisme yang sejati dan tulen", sama berbahayanya dengan sosialis Perancis. Dia bersetuju bahawa Takhta Merak adalah betul untuk menghapuskan Bábisme.{{sfn|Biddiss|1970|p=186}} Gobineau merupakan antara orang Barat pertama yang mengkaji mazhab-mazhab esoterik Parsi. Walaupun karyanya bersifat idiosinkratik, beliau mencetuskan minat ilmiah dalam aspek Parsi yang telah diabaikan oleh orang Barat sehingga itu.{{sfn|Irwin|2016|p=326}} ====Kritikan terhadap karya Parsi Gobineau==== Hanya dengan pengajiannya di Parsi kuno, Gobineau dikecam oleh para sarjana.{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Beliau menerbitkan dua buah buku tentang Parsi kuno, Lectures des textes cunéiformes (1858) ("Bacaan Teks Paku") dan Traité des écritures cunéiformes (1864) ("Treatise of Cuneiform Fragments").{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Irwin menulis: "Risalah pertama adalah salah faham, namun masih berada di sisi kewarasan ini; karya kedua yang lebih lewat dan lebih panjang menunjukkan banyak tanda-tanda jenis kegilaan yang mungkin menjangkiti mereka yang terlalu berminat dalam kajian okultisme."{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Salah satu masalah utama dengan pendekatan Gobineau dalam menterjemahkan teks-teks kuneiform Parsi kuno ialah beliau gagal memahami perubahan linguistik dan bahasa Parsi Lama bukanlah bahasa yang sama dengan bahasa Parsi moden.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Buku-bukunya mendapat sambutan yang tidak menyenangkan daripada para sarjana yang berpendapat bahawa Gobineau tidak memahami teks-teks yang ingin diterjemahkannya.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Artikel Gobineau yang cuba menyangkal pengkritiknya dalam Journal asiatique tidak diterbitkan, kerana editor menganggap artikelnya "tidak boleh diterbitkan" kerana ia penuh dengan dakwaan "tidak masuk akal" dan penderaan yang keterlaluan terhadap pengkritiknya.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Semasa kunjungan keduanya ke Parsi, Gobineau menghabiskan banyak masa bekerja sebagai ahli arkeologi amatur dan mengumpul bahan untuk apa yang kemudiannya menjadi Traité des écritures cunéiformes, sebuah buku yang digelar Irwin sebagai "monumen untuk kegilaan terpelajar".{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Gobineau sentiasa berbangga dengannya, melihat buku itu sebagai magnum opus yang menyaingi Essai.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Gobineau sering mengembara dari Tehran ke Empayar Uthmaniyyah untuk melawat runtuhan Dur-Sharrukin di Khorsabad, berhampiran Mosul di tempat yang kini dikenali sebagai utara Iraq.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Runtuhan Khorsabad adalah Assyria, yang dibina oleh Raja Sargon II pada tahun 717 SM, tetapi Gobineau percaya runtuhan itu sebenarnya adalah Parsi dan dibina oleh Darius Agung kira-kira dua ratus tahun kemudian.{{sfn|Irwin|2016|p=328}} [[File:WP Paul-Émile Botta.jpg|thumb|211x211px|alt=Painted portrait of Paul Émile Botta looking at the artist. | Potret lukisan Paul Émile Botta yang sedang memandang artis itu. Ahli arkeologi Perancis [[Paul-Émile Botta]] (gambar) menganggap karya Parsi Gobineau sebagai karut.]] Ahli arkeologi Perancis, Paul-Émile Botta, menerbitkan ulasan pedas terhadap Traité des écritures cunéiformes dalam Journal asiatique. Beliau menulis teks-teks cuneiform di Dur-Sharrukin berbahasa Akkadia, bahawa Gobineau tidak tahu apa yang diperkatakannya, dan satu-satunya sebab beliau menulis ulasan itu adalah untuk membuktikan bahawa beliau telah membuang masanya membaca buku itu.{{sfn|Irwin|2016|p=329}} Ketika Gobineau bertegas menekankan tesisnya, Orientalis terkemuka di Perancis, Julius von Mohl dari Société Asiatique, terpaksa campur tangan dalam pertikaian itu untuk berhujah bahawa teori-teori Gobineau kekurangan "ketelitian saintifik" sementara beliau mengagumi "kesenian" tesis Gobineau.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Meneruskan minatnya terhadap negara Parsi, Gobineau menerbitkan Histoire des Perses ("Sejarah Orang Parsi") pada tahun 1869.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Di dalamnya, beliau tidak cuba membezakan antara sejarah Parsi dan legenda yang menganggap Shahnameh dan Kush Nama (puisi abad ke-12 yang mempersembahkan kisah legenda dua maharaja Cina) sebagai catatan sejarah purba Parsi yang faktual dan boleh dipercayai.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Oleh itu, Gobineau memulakan sejarahnya dengan mempersembahkan orang Parsi sebagai orang Arya yang tiba di Parsi dari Asia Tengah dan menakluki bangsa gergasi yang dikenali oleh mereka sebagai Diw.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Gobineau juga menambah teori perkaumannya sendiri kepada Histoire des Perses, menjelaskan bagaimana Cyrus Agung telah merancang penghijrahan orang Arya ke Eropah yang menjadikannya bertanggungjawab atas "keagungan" zaman pertengahan Eropah.{{sfn|Irwin|2016|p=331}} Bagi Gobineau, Cyrus Agung merupakan pemimpin terhebat dalam sejarah, menulis: "Apa pun diri kita, sebagai orang Perancis, Inggeris, Jerman, Eropah pada abad kesembilan belas, kita berhutang budi kepada Cyrus", dan seterusnya menggelar Cyrus sebagai "orang terhebat antara orang-orang hebat dalam seluruh sejarah manusia".{{sfn|Biddiss|1970|p=187}} ===Menteri ke Greece=== [[File:Arthur de Gobineau c.(1865).jpg|alt=|thumb| Arthur de Gobineau s.(1865)]] Pada tahun 1864, Gobineau menjadi menteri Perancis ke Greece.{{sfn|Budil|2008|p=147}} Semasa berada di Athens, yang bersama Tehran merupakan satu-satunya bandar yang beliau sukai, beliau menghabiskan masanya menulis puisi dan belajar tentang arca apabila tidak mengembara bersama Ernest Renan di kawasan luar bandar Yunani untuk mencari runtuhan.{{sfn|Budil|2008|p=147}} Gobineau menggoda dua beradik perempuan di Athens, Zoé dan Marika Dragoumis, yang menjadi perempuan simpanannya; Zoé kekal sebagai wartawan sepanjang hayat.{{sfn|Biddiss|1970|p=195}} Pada tahun 1832, walaupun secara nominalnya merdeka, Greece telah menjadi sebuah negara protektorat bersama Anglo-Perancis-Rusia. Oleh itu, menteri British, Perancis dan Rusia di Athens mempunyai kuasa teori untuk membatalkan sebarang keputusan kabinet Yunani. Gobineau berulang kali menasihatkan agar Perancis tidak menggunakan kuasa ini, menulis bahawa Greece adalah "bukti yang menyedihkan dan nyata tentang ketidakcekapan dan keangkuhan Eropah". Dia menyerang percubaan British untuk membawa demokrasi ala Westminster ke Greece sebagai membawa "keruntuhan sepenuhnya tanah yang biadab" sambil menuduh Perancis bersalah memperkenalkan orang Yunani kepada "Voltairianisme yang paling tidak cekap".{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Walau bagaimanapun, pada tahun-tahun terakhirnya, ekonomi Yunani mula berkembang pesat; disebabkan oleh ini, Gobineau "begitu kagum dengan pembangunan ekonomi dan sosial Yunani sehingga dia tanpa sedar mengakui manfaat era moden".{{sfn|Budil|2008|p=153}} Selepas itu, dia menunjukkan simpati terhadap masyarakat Yunani kontemporari yang membina sebuah negara moden.{{sfn|Budil|2008|p=154}} Mengenai "Persoalan Timur", Gobineau pada mulanya menyokong ekspansionisme Yunani; dia merupakan penyokong Ioannis Kolettis dan Idea Megalinya.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Walau bagaimanapun, kemudian, dia menasihatkan agar tidak menyokong Perancis untuk aspirasi Yunani yang tidak berperikemanusiaan, menulis bahawa orang Yunani tidak dapat menggantikan Empayar Uthmaniyyah, dan jika Empayar Uthmaniyyah digantikan dengan Yunani yang lebih besar, hanya Rusia yang akan mendapat manfaat.{{sfn|Biddiss|1970|pp=194–195}} Dia tidak lagi percaya bahawa "empayar Yunani" yang dihidupkan semula dapat menggagalkan imperialisme Rusia. Beliau percaya bahawa Empayar Uthmaniyyah lebih sesuai untuk berbuat demikian pada masa itu.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Gobineau menasihati Paris: "Orang Yunani tidak akan mengawal Timur, begitu juga orang Armenia mahupun Slav mahupun mana-mana penduduk Kristian, dan, pada masa yang sama, jika orang lain datang—walaupun Rusia, yang paling timur antara mereka semua—mereka hanya boleh tunduk kepada pengaruh berbahaya daripada situasi anarki ini. [...] Bagi saya [...] tiada Persoalan Timur dan jika saya mempunyai penghormatan untuk menjadi kerajaan yang hebat, saya tidak akan lagi mempedulikan perkembangan di kawasan ini."{{sfn|Biddiss|1970|p=195}} Pada musim bunga tahun 1866, orang Yunani Kristian memberontak terhadap Empayar Uthmaniyyah di pulau Crete. Tiga utusan tiba di Athens untuk meminta sokongan Perancis daripada Gobineau untuk pemberontakan itu, dengan mengatakan bahawa Perancis adalah juara keadilan dan hak "negara kecil".{{sfn|Budil|2008|p=149}} Memandangkan Perancis terlibat secara aktif dalam perang di Mexico, Gobineau, yang berucap bagi pihak Napoleon III, memaklumkan kepada orang Crete supaya tidak mengharapkan sokongan daripada Perancis—mereka bersendirian dalam menentang Empayar Uthmaniyyah.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Dia menggelarkan pemberontakan itu sebagai "monumen paling sempurna untuk pembohongan, kenakalan dan keangkuhan yang telah dilihat dalam tempoh tiga puluh tahun".{{sfn|Biddiss|1970|p=192}} Dia tidak bersimpati dengan keinginan Yunani untuk membebaskan rakan senegara mereka yang hidup di bawah pemerintahan Uthmaniyyah; ketika menulis kepada rakannya Anton von Prokesch-Osten, dia menyatakan: "Ia adalah satu pergaduhan menentang yang lain".{{sfn|Biddiss|1970|pp=194–195}} Walau bagaimanapun, pada usia tuanya, dia kembali ke pendirian asalnya, menyokong idea-idea irredentist Yunani.{{sfn|Budil|2008|p=153}} ===Panggilan Balik ke Perancis akibat pemberontakan Kriti=== Semasa pemberontakan Kriti, seorang ahli akademik Perancis muda Gustave Flourens, yang terkenal dengan semangatnya yang berapi-api terhadap perjuangan liberal, telah menyertai pemberontakan Cretan dan telah pergi ke Athens untuk cuba memujuk kerajaan Yunani untuk menyokongnya.{{sfn|Budil|2008|p=150}} Gobineau secara tidak bijak telah menunjukkan kiriman diplomatik Flourens dari Paris yang menunjukkan kedua-dua kerajaan Perancis dan Yunani tidak sanggup menyinggung perasaan Uthmaniyyah dengan menyokong pemberontakan Cretan, yang kemudiannya dibocorkan oleh Flourens kepada pihak akhbar.{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Gobineau menerima arahan daripada Napoleon III untuk membungkam Flourens.{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Pada 28 Mei 1868, ketika Flourens sedang menuju ke pertemuan dengan Raja George I, baginda telah dipintas oleh Gobineau yang kemudiannya menangkapnya oleh pengawal legasi, dirantai dan dimuatkan ke dalam kapal Perancis pertama yang menuju ke Marseille.{{sfn|Budil|2008|p=150}} L'affaire Flourens menjadi isu yang terkenal di Perancis dengan novelis Victor Hugo mengutuk Gobineau dalam sebuah artikel pendapat di Le Tribute pada 19 Julai 1868 kerana cara khianatnya melayan seorang rakan Perancis yang berjuang untuk kebebasan Yunani.{{sfn|Budil|2008|p=150}} Dengan pendapat umum Perancis yang secara meluas mengutuk menteri di Athens, Gobineau dipanggil semula ke Paris dalam keadaan memalukan.{{sfn|Budil|2008|p=150}} ===Pandangan terhadap Orang Yunani=== Pandangannya terhadap orang Yunani moden adalah paradoks dan samar-samar;{{sfn|Budil|2008|p=153}}{{sfn|Vacalopoulos|1968|p=104-105}} beliau menyatakan ideanya agak samar-samar dan keliru, hanya mendasarkannya pada maklumat umum.{{sfn|Vacalopoulos|1968|pp=104–105}} Beliau menulis bahawa orang Yunani secara amnya telah kehilangan banyak "darah Arya" yang bertanggungjawab untuk "kemuliaan Yunani" disebabkan oleh percampuran kaum.{{sfn|Biddiss|1970|p=191}} Walau bagaimanapun, beliau tidak menafikan kewujudan nukleus Yunani kuno dalam diri orang Yunani moden.{{sfn|Vacalopoulos|1968|p=104-105}}{{Sfn|Stewart|2003|p=133}} Sebaliknya, beliau percaya bahawa bangsa Yunani telah "menyerap" semua penceroboh asing.{{Sfn|Stewart|2003|p=132}} Hasilnya adalah gabungan yang kuat, kerana orang Yunani telah menggabungkan sifat-sifat terbaik orang yang mereka temui. Beliau menyimpulkan bahawa orang Yunani menunjukkan semua kualiti yang diperlukan untuk memperoleh penghargaan "kewarganegaraan".{{Sfn|Stewart|2003|p=133}} Gobineau sememangnya mengagumi orang Yunani moden, menganggap mereka sebagai "pendidik" orang Balkan;{{Sfn|Dontas|1966|p=32}} beliau melihat orang Yunani sebagai lebih bijak, terlatih, dan rajin daripada orang Balkan dan beliau berpendapat bahawa Yunani ditakdirkan untuk memainkan peranan bertamadun di seluruh wilayah Danube. Di luar politik, beliau juga menganggap orang Yunani sebagai orang yang sabar, peramah, kreatif, dan ikhlas.{{Sfn|Kale|2010|p=41}} ====Penilaian==== Pada tahun 1868, Gobineau menulis bahawa, tanpa Yunani, beliau tidak akan dapat melakukan banyak perkara yang beliau lakukan ("Sans la Grèce, je n'aurais pas fait beaucoup de choses que j'ai faites. La Grèce y est pour beaucoup").{{sfn|Budil|2008|p=154}} Menurut ahli antropologi Ivo T. Budil: {{blockquote|Pengalaman Gobineau di Yunani melibatkan kontroversi kekal antara ideologi dan realiti, sementara realiti mengatasi. Di Greece, Gobineau berjaya menerima manifestasi kemodenan, nasionalisme dan pembangunan ekonomi... [Dia] dalam erti kata tertentu "dibebaskan" secara intelektual oleh Greece dan kadangkala terpaksa meninggalkan skema dan stereotaip perkaumannya serta menerima kepelbagaian dan percanggahan kehidupan sebenar.{{sfn|Budil|2008|pp=153–154}}}} Legasi Gobineau di Greece selepas kematiannya adalah ambivalen.{{Sfn|Dimaras|1936}} Ahli filologi dan sejarawan Yunani Konstantinos Dimaras [el; fr] menganggapnya seorang philhellene tulen yang kata-kata dan tindakannya disalahertikan.{{Sfn|Dimaras|1936}} ===Menteri ke Brazil=== Pada tahun 1869, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Pada masa itu, Perancis dan Brazil tidak mempunyai hubungan diplomatik di peringkat duta, hanya legasi yang diketuai oleh menteri. Gobineau tidak gembira kerana Quai d'Orsay telah menghantarnya ke Brazil, yang dilihatnya sebagai jawatan yang tidak cukup besar.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Gobineau mendarat di Rio de Janeiro semasa Karnival yang penuh sensual, yang membuatnya jijik. Sejak saat itu, beliau membenci Brazil, yang dilihatnya sebagai tempat penyakit yang ketinggalan dari segi budaya dan tidak bersih. Beliau takut menjadi mangsa demam kuning yang kerap memusnahkan penduduk Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Tugas utama Gobineau semasa beliau berada di Brazil dari Mac 1869 hingga April 1870 adalah untuk membantu menjadi perantara bagi penamatan Perang Paraguay dan mendapatkan pampasan selepas tentera Brazil menjarah kedutaan Perancis di Asunción. Beliau berbuat demikian dan sama-sama berjaya dalam merundingkan perjanjian ekstradisi antara Empayar Perancis dan Empayar Brazil. Beliau memberi petunjuk kepada Maharaja Pedro II bahawa pendapat umum Perancis memihak kepada pembebasan hamba Brazil.{{sfn|Biddiss|1970|p=201}} Memandangkan perhambaan adalah asas ekonomi Brazil, dan Brazil mempunyai populasi hamba terbesar di benua Amerika, Pedro II tidak sanggup menghapuskan perhambaan pada masa ini. Memandangkan kebanyakan rakyat Brazil mempunyai campuran keturunan Portugis, Afrika dan India, Gobineau melihat rakyat Brazil, yang dibencinya, sebagai mengesahkan teorinya tentang bahaya percabulan.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menulis kepada Paris bahawa penduduk Brazil adalah "populasi yang bercampur-campur sepenuhnya, darah dan semangatnya rosak, sangat hodoh ... Tiada seorang pun penduduk Brazil yang mempunyai darah tulen kerana corak perkahwinan antara orang kulit putih, India dan Negro begitu meluas sehingga nuansa warna kulit tidak terhingga, menyebabkan kemerosotan di kalangan golongan bawahan dan juga golongan atasan".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menyatakan bahawa penduduk Brazil "bukanlah pekerja keras, aktif mahupun subur".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Berdasarkan semua ini, Gobineau mencapai kesimpulan bahawa semua kehidupan manusia akan terhenti di Brazil dalam tempoh 200 tahun akan datang atas dasar "kemerosotan genetik".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Gobineau tidak popular di Brazil. Surat-suratnya ke Paris menunjukkan penghinaannya sepenuhnya terhadap semua orang di Brazil, tanpa mengira kewarganegaraan mereka (kecuali Maharaja Pedro II), dengan kata-katanya yang paling kesat dikhaskan untuk penduduk Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menulis tentang Brazil: "Semua orang di sini hodoh, sangat hodoh, seperti beruk".{{sfn|Skidmore|1993|pp=30–31}} Satu-satunya rakannya semasa di Rio ialah Maharaja Pedro II, yang dipuji oleh Gobineau sebagai seorang pemimpin yang bijaksana dan hebat, dengan menyatakan mata biru dan rambut perangnya sebagai bukti bahawa Pedro adalah seorang Aryan.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Hakikat bahawa Pedro berasal dari Keluarga Braganza, Gobineau yakin bahawa dia tidak mempunyai darah Afrika atau India. Gobineau menulis: "Kecuali Maharaja, tiada seorang pun di padang pasir yang penuh dengan pencuri ini" yang layak mendapat persahabatannya.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Sikap Gobineau yang menghina rakyat Brazil menyebabkan dia menghabiskan banyak masanya untuk bertelagah dengan golongan elit Brazil. Pada tahun 1870 dia terlibat dalam pergaduhan jalanan berdarah dengan menantu seorang senator Brazil yang tidak menghargai negaranya dijatuhkan.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Akibat pergaduhan itu, Pedro II meminta Paris memanggil semula rakannya, atau dia akan mengisytiharkannya sebagai persona non-grata.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Daripada mengalami penghinaan ini yang berlaku kepada menteri Perancis, Quai d'Orsay segera memanggil Gobineau.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} ===Kembali ke Perancis=== [[File:Arthur de Gobineau.jpg|thumb|Potret Gobineau 1876 oleh Mathilde Sallier de La Tour]] Pada Mei 1870, Gobineau kembali ke Perancis dari Brazil.{{sfn|Biddiss|1970|p=207}} Dalam sepucuk surat kepada Tocqueville pada tahun 1859, beliau menulis, "Apabila kita datang kepada rakyat Perancis, saya benar-benar menyokong kuasa mutlak", dan selagi Napoleon III memerintah sebagai seorang autokrat, beliau mendapat sokongan Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=208}} Gobineau sering meramalkan Perancis akan menjadi begitu busuk sehingga Perancis pasti akan dikalahkan jika mereka pernah berperang besar. Walau bagaimanapun, semasa tercetusnya perang dengan Prusia pada Julai 1870, beliau percaya mereka akan menang dalam masa beberapa minggu.{{sfn|Biddiss|1970|p=210}} Selepas kemenangan Jerman, Gobineau dengan penuh kemenangan menggunakan kekalahan negaranya sendiri sebagai bukti teori perkaumannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=210}} Beliau menghabiskan perang sebagai maire (datuk bandar) di pekan kecil Trie di jabatan Oise.{{sfn|Biddiss|1970|pp=210–211}} Selepas pihak Prusia menduduki Trie, Gobineau menjalinkan hubungan baik dengan mereka dan dapat mengurangkan pampasan yang dikenakan ke atas jabatan Oise.{{sfn|Biddiss|1970|p=211}} Kemudian, Gobineau menulis sebuah buku Ce qui est arrivé à la France en 1870 ("Apa yang Berlaku kepada Perancis pada tahun 1870") yang menjelaskan kekalahan Perancis adalah disebabkan oleh kemerosotan kaum, yang mana tiada penerbit memilih untuk menerbitkannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=213}} Beliau berhujah bahawa golongan borjuis Perancis adalah "keturunan hamba Gallo-Rom", yang menjelaskan mengapa mereka tidak setanding dengan tentera yang dipimpin oleh ''Junkers''.{{sfn|Biddiss|1970|p=214}} Gobineau menyerang Napoleon III kerana rancangannya untuk membina semula Paris dengan menulis: "Bandar ini, yang digambarkan dengan sombong sebagai ibu kota alam semesta, sebenarnya hanyalah karavan yang luas untuk kemalasan, ketamakan dan pesta pora seluruh Eropah."{{sfn|Biddiss|1970|p=214}} Pada tahun 1871, penyair Wilfrid Scawen Blunt yang bertemu Gobineau menggambarkannya seperti berikut: {{blockquote|Gobineau ialah seorang lelaki berusia kira-kira 55 tahun, dengan rambut dan misai beruban, mata gelap yang agak menonjol, kulit pucat, dan susuk tubuh yang tinggi dengan gaya berjalan yang hampir tersentak-sentak. Perangainya gementar, bertenaga, teliti, tetapi gelisah, beralih dengan cepat dari satu pemikiran ke pemikiran yang lain, seorang yang pandai bercakap tetapi pendengar yang buruk. Dia seorang cendekiawan, novelis, penyair, pengukir, ahli arkeologi, seorang yang berperasaan, seorang yang gemar dunia."{{sfn|Irwin|2016|pp=321–332}}}} Walaupun pandangannya yang pahit tentang dunia dan sikap misantropisnya, Gobineau mampu mempamerkan daya tarikan yang tinggi apabila dia mahu. Dia digambarkan oleh ahli sejarah Albert Sorel sebagai "seorang yang anggun dan menawan" yang akan menjadi diplomat yang sempurna di Ancien Régime Perancis.{{sfn|Biddiss|1970|p=265}} ===Menteri ke Sweden=== Pada Mei 1872, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Sweden.{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Selepas tiba di Stockholm, dia menulis kepada kakaknya Caroline: "Ini adalah bangsa tulen Utara—bangsa tuan", menggelarkan orang Sweden sebagai "cabang paling tulen bangsa Jermanik".{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Berbeza dengan Perancis, Gobineau kagum dengan kekurangan konflik sosial di Sweden, menulis kepada Dragoumis: "Tiada kebencian kelas. Golongan bangsawan hidup bersahabat dengan golongan pertengahan dan rakyat jelata".{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Gobineau berhujah bahawa disebabkan lokasi Sweden yang terpencil di Scandinavia, darah Arya lebih terpelihara berbanding Perancis. Menulis tentang kenaikan takhta Oscar II ke Sweden pada tahun 1872, beliau berkata: "Negara ini unik ... Saya baru sahaja melihat seorang raja mati dan seorang lagi menaiki takhta tanpa sesiapa menggandakan pengawal atau memaklumkan seorang askar".{{sfn|Biddiss|1970|p=226}} Konservatisme penting masyarakat Sweden juga mengagumkan Gobineau ketika beliau menulis kepada Pedro II: "Perasaan konservatif adalah antara yang paling kuat dalam semangat kebangsaan dan orang-orang ini melepaskan masa lalu hanya langkah demi langkah dan dengan berhati-hati yang melampau".{{sfn|Biddiss|1970|p=226}} Sweden menimbulkan masalah bagi Gobineau antara menyelaraskan kepercayaannya pada bangsawan Arya dengan desakannya bahawa hanya kelas atasan adalah Arya. Beliau akhirnya menyelesaikannya dengan mengecam orang Sweden sebagai Arya yang hina.{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Beliau menggunakan fakta bahawa Raja Oscar membenarkan demokrasi Sweden wujud dan tidak cuba memerintah sebagai raja mutlak sebagai bukti Kerabat Bernadotte semuanya adalah raja yang lemah dan pengecut.{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Menjelang tahun 1875, Gobineau menulis, "Sweden menakutkan saya" dan menulis dengan rasa jijik tentang "kekasaran dan penghinaan Sweden".{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Pada tahun 1874, Gobineau bertemu dengan diplomat Jerman homoseksual Philipp, Putera Eulenburg, di Stockholm dan menjadi sangat rapat dengannya.{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Eulenburg kemudiannya mengimbas kembali dengan penuh kasih sayang bagaimana dia dan Gobineau telah menghabiskan berjam-jam semasa mereka di Sweden di bawah "langit Nordik, tempat dunia lama para dewa hidup dalam adat dan tabiat rakyat serta di hati mereka."{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Gobineau kemudian menulis bahawa hanya dua orang di seluruh dunia yang pernah memahami falsafah perkaumannya dengan betul, iaitu Richard Wagner dan Eulenburg.{{sfn|Domeier|2015|p=171}} [[File:Becque - Nouvelles asiatiques p 217.jpeg|alt=Daripada edisi 1924 – ilustrasi oleh Maurice Becque|thumb|252x252px|Ilustrasi daripada novel Gobineau Nouvelle Asiatiques, yang diterbitkan semasa beliau berada di Sweden. Buku itu mencerminkan minatnya yang lama terhadap Parsi dan Timur.]] Gobineau menggalakkan Eulenburg untuk mempromosikan teorinya tentang bangsa Arya, dengan memberitahunya: "Dengan cara ini anda akan membantu ramai orang memahami sesuatu dengan lebih cepat."{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Kemudian, Eulenburg mengadu bahawa semua suratnya kepada Gobineau terpaksa dimusnahkan kerana "Ia mengandungi terlalu banyak sifat peribadi yang intim".{{sfn|Röhl|1994|p=54}} Semasa berada di Sweden, Gobineau menjadi taksub dengan Viking dan bertekad untuk membuktikan bahawa dia berasal dari Norse.{{sfn|Biddiss|1970|p=229}} Masanya di Stockholm merupakan tempoh yang sangat produktif dari sudut pandangan sastera. Beliau menulis Les Pléiades ("The Pleiades"), Les Nouvelles Asiatiques ("The New Asians"), La Renaissance, sebahagian besar Histoire de Ottar Jarl, pirate norvégien conquérant du pays de Bray en Normandie et de sa descendance ("Sejarah Ottar Jarl, Lanun Norway dan Penakluk Normandy dan Keturunannya") dan menyelesaikan separuh pertama puisi epiknya Amadis semasa berkhidmat sebagai menteri ke Sweden.{{sfn|Biddiss|1970|p=229}} Amadis ialah sebuah puisi epik 12,000 rangkap yang diterbitkan selepas kematian pada tahun 1887 yang diakhiri dengan protagonisnya yang lemas dalam darah orang Cina yang telah mereka bunuh.<ref name=":04">{{Cite book |last=Crean |first=Jeffrey |title=The Fear of Chinese Power: an International History |date=2024 |publisher=[[Bloomsbury Academic]] |isbn=978-1-350-23394-2 |edition= |series=New Approaches to International History series |location=London |page=13}}</ref> Pada tahun 1879, Gobineau cuba membuktikan keunggulan kaumnya sendiri berbanding seluruh Perancis dengan sejarah pseudo-keluarganya Histoire de Ottar Jarl. Ia bermula dengan baris "Saya turun dari Odin", dan mengesan keturunannya yang dikatakan daripada Viking Ottar Jarl.{{sfn|Rowbotham|1939|p=154}} Memandangkan keluarga de Gobineau pertama kali muncul dalam sejarah pada akhir abad ke-15 Bordeaux, dan Ottar Jarl—yang mungkin atau mungkin bukan orang sebenar—dikatakan hidup pada abad ke-10, Gobineau terpaksa menggunakan banyak ciptaan untuk memastikan salasilahnya berjaya.{{sfn|Rowbotham|1939|p=154}} Baginya, Essai, Histoire des Perses dan Histoire de Ottar Jarl terdiri daripada trilogi, yang digelar oleh pengkritik Perancis Jean Caulmier sebagai "visi puitis tentang pengembaraan manusia", yang merangkumi sejarah universal semua kaum di Essai, kepada sejarah cabang Arya di Parsi dalam Histoire des Perses kepada sejarah keluarganya sendiri dalam Histoire de Ottar Jarl.{{sfn|Biddiss|1970|p=230}} Semasa berada di Sweden, walaupun kekal setia kepada Gereja Katolik, Gobineau secara peribadi meninggalkan kepercayaannya terhadap agama Kristian. Dia sangat berminat dengan agama pagan Viking, yang kelihatan lebih autentik daripada Arya baginya.{{sfn|Biddiss|1970|p=232}} Baginya, mengekalkan agama Katoliknya adalah simbol politik reaksionernya dan penolakannya terhadap liberalisme, dan atas sebab-sebab inilah dia terus mengamalkan agama Katolik secara nominal.{{sfn|Biddiss|1970|p=232}} Gobineau memberitahu rakannya Comte de Basterot bahawa dia mahukan pengebumian Katolik hanya kerana de Gobineaus sentiasa dikebumikan dalam upacara Katolik, bukan kerana sebarang kepercayaan terhadap agama Katolik.{{sfn|Biddiss|1970|p=233}} Kerana meninggalkan jawatannya di Stockholm tanpa kebenaran untuk menyertai Maharaja Pedro II dalam lawatannya ke Eropah, Gobineau diberitahu pada Januari 1877 untuk sama ada meletak jawatan dari Quai d'Orsay atau dipecat; dia memilih yang pertama.<ref>{{Cite book|last=Dreher|first=Robert Edward|url=https://books.google.com/books?id=Uw5uAAAAMAAJ&q=arthur+de+gobineau+biography|title=Arthur de Gobineau: An Intellectual Portrait|date=1970|publisher=University of Wisconsin|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Arthur de Gobineau {{!}} French diplomat, writer, and ethnologist|url=https://www.britannica.com/biography/Arthur-de-Gobineau|access-date=2020-09-15|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> Gobineau menghabiskan tahun-tahun terakhirnya tinggal di Rom, seorang lelaki yang kesepian dan berdukacita yang rakan-rakan utamanya ialah Wagner dan Eulenburg.{{sfn|Budil|2008|p=151}} Dia menganggap dirinya sebagai seorang pengukir yang hebat dan cuba menyara dirinya dengan menjual arcanya.{{sfn|Budil|2008|p=151}} ==Legasi dan pengaruh== {{Main|Gobinisme}} Idea Gobineau berpengaruh di beberapa negara, terutamanya Romania, Empayar Uthmaniyyah, Jerman, dan Brazil, semasa hayatnya dan selepas kematiannya.{{citation_needed|date=November 2025}} Penganut Darwinisme sosial di Jepun menggunakan pengkategorian Gobineau terhadap tiga kaum sebagai justifikasi untuk imperialisme Jepun yang berusaha untuk mentamadunkan orang lain daripada kaum "kuning" sambil mengelakkan pergaulan dengan kaum "putih" atau "hitam".<ref name=":0">{{Cite book |last=Wong|first=Stephanie M.|title=Making Catholicism Chinese: the Catholic Church in a Modernizing China|date=2025|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-762369-5|location=New York, NY|pages=78}}</ref> ==Works in English translation== ===Non-fiction=== * [https://archive.org/stream/moralandintelle00hotzgoog#page/n11/mode/2up ''The Moral and Intellectual Diversity of Races,''] [[J. B. Lippincott & Co.]], 1856 (rep. by Garland Pub., 1984). ** [https://archive.org/stream/inequalityhuman00gobigoog#page/n10/mode/2up ''The Inequality of Human Races,''] [[G. P. Putnam's Sons]], 1915. ** [https://archive.org/stream/inequalityofhuma00gobi#page/n5/mode/2up ''The Inequality of Human Races,''] [[William Heinemann]], 1915 [Thurland & Thurland, 1915; Howard Fertig Pub., 1967; Rep., 1999]. * ''Method of Reading Cuneiform Texts,'' Educational Society's Press, 1865. * ''Gobineau: Selected Political Writing,'' Michael D. Biddiss (ed.), [[Jonathan Cape]], 1970. * ''The World of the Persians,'' J. Gifford, 1971. * ''The French Encounter with Africans'', William B. Cohen, Bloomington: [[Indiana University Press]], 1980. * ''A Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland,'' [[Carleton University Press]], 1993. * ''Comte de Gobineau and Orientalism: Selected Eastern Writings,'' Geoffrey Nash (ed.), [[Routledge]], 2008. ===Fiction=== * [https://archive.org/stream/typhainesabbeya00gobigoog#page/n12/mode/2up ''Typhaines Abbey: A Tale of the Twelfth Century,''] Claxton, Remsen and Haffelfinger, 1869. * ''Romances of the East,'' D. Appleton and Company, 1878 [Rep. by [[Arno Press]], 1973]. ** "The History of Gamber-Ali." In ''The Universal Anthology,'' Vol. XX, Merrill & Baker, 1899. ** ''Five Oriental Tales,'' The [[Viking Press]], 1925. ** ''The Dancing Girl of Shamakha and other Asiatic Tales,'' [[Harcourt, Brace and Company]], 1926. ** ''Tales of Asia,'' Geoffrey Bles, 1947. ** [http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft2w1004x8&brand=ucpress ''Mademoiselle Irnois and Other Stories,''] University of California Press, 1988. * [https://archive.org/stream/renaissancesavon00gobiuoft#page/n7/mode/2up ''The Renaissance: Savonarola. Cesare Borgia. Julius II. Leo X. Michael Angelo,''] G. P. Putnam's Sons, 1913 [Rep. by [[George Allen & Unwin]], 1927]. * ''The Golden Flower,'' [[G. P. Putnam's Sons]], 1924 [Rep. by Books for Libraries Press, 1968]. * ''The Lucky Prisoner,'' [[Doubleday (publisher)|Doubleday, Page and Company]], 1926 [Rep. by Bretano's, 1930]. * ''The Crimson Handkerchief: and other Stories,'' [[Harper & Brothers]], 1927 [Rep. by Jonathan Cape: London, 1929]. * ''The Pleiads,'' [[A. A. Knopf]], 1928. ** ''Sons of Kings,'' [[Oxford University Press]], 1966. ** ''The Pleiads,'' Howard Fertig Pub., 1978 ==References== {{reflist}} ==Sources== * {{Cite book |last=Akçam |first=Taner |author-link=Taner Akçam |title=A Shameful Act – The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility |publisher=[[Henry Holt and Company|Metropolitan]] |year=2006 |isbn=978-0805079326 |location=New York|url-access=registration |url=https://archive.org/details/shamefulactarmen00ak }} * {{cite book | last =Bell | first =Richard H. | author-link = | title =Wagner's Parsifal: An Appreciation in the Light of His Theological Journey | year =2013 | publisher =Cascade Books | location = | isbn = }} * {{cite book | last =Biddiss | first=Michael D. | title=Father of Racist Ideology: The Social and Political Thought of Count Gobineau | publisher=[[Littlehampton Book Services]] Ltd | year=1970 |isbn=978-0297000853 }} * {{cite journal | last=Biddiss | first=Michael D. | title=History as Destiny: Gobineau, H. S. Chamberlain and Spengler | journal=[[Transactions of the Royal Historical Society]] | jstor=3679271 | volume=7| pages=73–100 | year=1997 | doi=10.2307/3679271 | s2cid=163004517 }} * {{cite journal |last=Blue |first=Gregory |title=Gobineau on China: Race Theory, the "Yellow Peril" and the Critique of Modernity" |journal=[[Journal of World History]] |volume=10 |issue=1 |pages=93–139 | year=1999 |jstor=20078751 |doi=10.1353/jwh.2005.0003 |s2cid=143762514 }} * {{Cite book |last=Bucur |first=Maria |title=Eugenics and Modernization in Interwar Romania | publisher=[[University of Pittsburgh Press]] |year=2010 |isbn=978-0822961260 |location=Pittsburgh, PA }} * {{cite book |last=Budil |first=Ivo | title=Arthur Gobineau and Greece. A view of a man of letters and diplomat | year=2008 | publisher= [[Prague Papers on the History of International Relations]] }} * {{Cite book |last1=Burke |first1=Peter |last2=Pallares-Burke |first2=Maria Lúcia| title=Gilberto Freyre: Social Theory in the Tropics |publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang Ltd.]] |year=2008 |isbn= 978-1906165093 |location=New York }} * {{cite book |last=Davies |first=Alan |title=Infected Christianity: A Study of Modern Racism |year=1988 |publisher=[[McGill-Queen's University Press]] |jstor=j.ctt80fx5|isbn=9780773506510 }} * {{Cite web |last=Dimaras |first=Konstantinos Th. |date=1936 |title=Γκομπινώ. – εφ. Eλεύθερον Bήμα, 28 Δεκεμβρίου 1936 |url=http://www.snhell.gr/archive/content.asp?id=2631&author_id=3&word=%25E4%25E9%25E1%25F6%25F9 |access-date=2023-12-12 |website=[[To Vima]]}} * {{Cite book |last=Domeier |first=Norman| title=The Eulenburg Affair: A Cultural History of Politics in the German Empire |publisher=[[Boydell & Brewer]] |year=2015 |isbn=978-1571139122 |location=Martlesham, Suffolk }} * {{Cite book |last=Dontas |first=Domna N. |url=https://books.google.com/books?id=fsgeAAAAMAAJ |title=Greece and the Great Powers, 1863–1875 |date=1966 |publisher=Institute for Balkan Studies }} * {{cite journal | last=Drayton | first=Richard | title=Gilberto Freyre and the Twentieth-Century Rethinking of Race in Latin America |journal= Portuguese Studies | volume=27 |issue=1 | year=2011 | pages=43–47 | doi=10.5699/portstudies.27.1.0043 |jstor=10.5699/portstudies.27.1.0043| s2cid=161917205 }} * {{Cite book |last=Drummond |first=Elizabeth|editor1-last=Levy |editor1-first=Richard S.|title=Antisemitism A Historical Encyclopedia of Prejudice and Persecution |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2005 |isbn=978-1-85109-439-4 |chapter=Schemann, Ludwig (1852–1938)|location=Santa Barbara, CA }} * {{Cite book |last=Field |first=Geoffrey G.| title=Evangelist of race : The Germanic Vision of Houston Stewart Chamberlain |publisher=[[Columbia University Press]] |year=1981 |isbn=0-231-04860-2 |location=New York }} * {{cite journal | last=Fortier | first=Paul | title=Gobineau and German Racism |journal=Comparative Literature |volume=19 |issue=4 |date=Autumn 1967| pages=341–350 | doi=10.2307/1769493 | jstor=1769493 }} * {{cite book |last=Gobineau |first=Arthur de |author-link=Arthur de Gobineau |title=A Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland |place=Ottawa |publisher=[[Carleton University Press]] |year=1993 |editor=Michael Wilkshire |jstor=j.ctt1cd0m3n |isbn=9780886292140 }} * {{cite book | last = Gobineau | first=Arthur de | title=Gobineau Selected Political Writings | chapter=Events in Asia | editor=Michael Biddiss, London | year=1970 }} * {{ cite book | last =Irwin | first =Robert | title=Gobineau the Would be Orientalist | publisher=[[The Journal of the Royal Asiatic Society]] | volume = 26 | issue=1 |year=2016}} * {{cite journal | last = Kale |first= Steven |date= 2010 |title= Gobineau, Racism, and Legitimism: A Royalist Heretic in Nineteenth-Century France |journal = Modern Intellectual History |volume = 7 | issue = 1}} * {{cite book | last = Klemperer | first= Victor | title= The Language of the Third Reich | publisher = [[Continuum International Publishing Group|Continuum]] | year = 2000 |orig-date = 1957 | translator = Martin Brady | isbn = 978-0-8264-9130-5 }} *{{cite book |last=Magee|first=Bryan|author-link=Bryan Magee|year=2002|title=The Tristan Chord|publisher=Owl Books|location=New York|isbn=0-8050-7189-X|url-access=registration|url=https://archive.org/details/tristanchordwagn0000mage}} (UK title: ''Wagner and Philosophy'', Penguin Books, {{ISBN|0-14-029519-4}}) * {{Cite book | last= Röhl |first=John C.G. | title=The Kaiser and his Court: Wilhelm II and the Government of Germany |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=1994 |isbn= 978-1316529829 |location=Cambridge, UK }} * {{cite journal |last=Rowbotham |first=Arnold |title=Gobineau and the Aryan Terror |pages=152–165 |journal=[[The Sewanee Review]] |volume=47 |issue=2 |date=1939 |jstor=27535529 }} * {{Cite book | last=Skidmore |first=Thomas E. | title=Black into White: Race and Nationality in Brazilian Thought |publisher=[[Duke University Press]] |year=1993 |isbn= 978-0822313205 |location=Durham, NC }} * {{Cite book |last=Stewart |first=Charles |url=https://books.google.com/books?id=-IKJAgAAQBAJ |title=Syncretism/Anti-Syncretism: The Politics of Religious Synthesis |date=2003 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-83395-5 |editor-last=Shaw |editor-first=Rosalind |language=en |chapter=Syncretism as a dimension of nationalist discourse in modern Greece |editor-last2=Stewart |editor-first2=Charles}} * {{Cite journal |last=Vacalopoulos |first=Ap |date=1968-01-01 |title=Byzantinism and Hellenism : remarks on the racial origin and the intellectual continuity of the Greek nation |url=https://ojs.lib.uom.gr/index.php/BalkanStudies/article/view/781 |journal=Balkan Studies |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=101–126 |issn=2241-1674}} * {{cite book| last=Wilkshire | first=Michael | title=Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland | contribution=Introduction: Gobineau and Newfoundland | editor=Michael Wilkshire | series=Carleton Library Series | date=1993 | publisher=[[McGill-Queen's University Press]] | jstor=j.ctt1cd0m3n | isbn=9780886292140 }} * {{cite book | last=Wright | first=Michelle | title=Nigger Peasants from France: Missing Translations of American Anxieties on Race and the Nation |publisher=[[Callaloo (literary magazine)|Callaloo]] | volume=22 | issue=4 | year=1999 }} ==Further reading== '''Works in English''' * Beasley, Edward (2010). ''The Victorian Reinvention of Race: New Racisms and the Problem of Grouping in the Human Sciences,'' [[Taylor & Francis]]. * Biddiss, Michael D. (1970). "Prophecy and Pragmatism: Gobineau's Confrontation with Tocqueville," ''[[The Historical Journal]],'' Vol. 13, No. 4. * Biddiss, Michael D. (1997). "History as Destiny: Gobineau, H. S. Chamberlain and Spengler," ''[[Transactions of the Royal Historical Society]],'' Sixth Series, Vol. VII. * Blue, Gregory (1999). "Gobineau on China: Race Theory, the 'Yellow Peril,' and the Critique of Modernity," ''[[Journal of World History]],'' Vol. 10, No. 1. * Dreher, Robert Edward (1970). ''Arthur de Gobineau, an Intellectual Portrait,'' University of Wisconsin. * Gillouin, Rene (1921). "Mystical Race Theories," ''The Living Age,'' No. 4015. * Grimes, Alan P. & Horwitz, Robert H. (1959). [https://archive.org/stream/modernpoliticali00ingrim#page/336/mode/2up "Elitism: Racial Elitism."] In ''Modern Political Ideologies,'' Vol. V, [[Oxford University Press]]. * Haskins, Frank H. (1924). [https://archive.org/stream/historyofpolitic00merr#page/508/mode/2up "Race as a Factor in Political Theory."] In ''A History of Political Theories,'' Chap. XIII, The [[Macmillan Company]]. * House, Roy Temple (1923). "Gobineau, Nietzsche, and Spiess," ''[[The Nation]],'' 11 April. *Irwin, Robert. “Gobineau, the Would-Be Orientalist.” [[Journal of the Royal Asiatic Society]] 26, no. 1/2 (2016): 321–32. {{jstor|24756059}} * Magee, Bryan (2002). "The Tristan Chord". New York: Owl Books (UK Title: "Wagner and Philosophy", Penguin Books Ltd.). * Rahilly, A. J. (1916). [https://archive.org/stream/dublinreview159londuoft#page/124/mode/2up "Race and Super-Race,"] ''The Dublin Review,'' Vol. CLIX. * {{cite book |last=Richards |first=Robert J. |title=Was Hitler a Darwinian?: Disputed Questions in the History of Evolutionary Theory |url=https://books.google.com/books?id=HeDsmgEACAAJ|year=2013|publisher=[[University of Chicago Press]] |isbn=978-0-226-05893-1}} * Rowbotham, Arnold H. (1929). ''The Literary Works of Count de Gobineau,'' H. Champion. * Rowbotham, Arnold H. “Gobineau and the Aryan Terror.” The Sewanee Review 47, no. 2 (1939): 152–165. {{jstor|27535529}} * Schemann, Ludwig (1979). ''Gobineau,'' [[Arno Press]]. * Seillière, Ernest (1914). [https://archive.org/stream/germandoctrineof00seilrich#page/20/mode/2up "The Life and Work of Count Arthur de Gobineau."] In ''The German Doctrine of Conquest,'' Maunsel & Co. * Sorokin, Pitirim A. (1928). "Anthropo-Racial, Selectionist, and Hereditarist School." In ''Contemporary Sociological Theories,'' [[Harper & Bros]]., pp.&nbsp;219–308. * Snyder, Louis L. (1939). [https://archive.org/stream/racehistoryofmod00snyd#page/102/mode/2up "Count Arthur de Gobineau and the Crystallization of Nordicism."] In ''Race: A History of Modern Ethnic Theories,'' [[Longmans, Green & Co]]. * Spring, Gerald Max (1932). [http://hdl.handle.net/2027/mdp.39015009200836 ''The Vitalism of Count de Gobineau,''] New York, [''s.n.'']. * Valette, Rebecca M. (1969). ''Arthur de Gobineau and the Short Story,'' [[University of North Carolina Press]]. * [[Eric Voegelin|Voegelin, Eric]] (1940). "The Growth of the Race Idea," ''[[The Review of Politics]],'' Vol. 2, No. 3, pp.&nbsp;283–317. * [[Eric Voegelin|Voegelin, Eric]] (1997). ''Race and State,'' [[University of Missouri Press]]. '''Works in other languages''' * Boissel, Jean (1993). ''Gobineau: Biographie. Mythes et Réalité,'' Berg International. * Buenzod, Janine (1967). ''La Formation de le Pensée de Gobineau et l'Essai sur l'Inégalité des Races Humaines,'' Librairie A. G. Nizet. * Devaux, Philippe (1937–38). "L'Aristotélisme et le Vitalisme de Gobineau," ''Revue Franco-belge,'' December/Janvier . * Dreyfus, Robert (1905). ''La Vie et les Prophéties du Comte de Gobineau,'' [[Calmann-Lévy]]. * Faÿ, Bernard (1930). ''Le Comte Arthur de Gobineau et la Grèce,'' H. Champion. * Gahyva, Helga (2002). ''O Inimigo do Século – Um Estudo Sobre Arthur de Gobineau 1816–1882,'' IUPERJ. * Kleinecke, Paul (1902). ''Gobineau's Rassenphilosophie,'' Haack. * Lacretelle, Jacques de (1924). ''Quatre Études sur Gobineau,'' Á la Lampe d'Aladdin. * Lange, Maurice (1924). ''Le Comte Arthur de Gobineau, Étude Biographique et Critique,'' Faculté de Lettres de Strasbourg. * Raeders, George (1988). ''O Inimigo Cordial do Brasil: O Conde de Gobineau no Brasil,'' Paz & Terra. * Riffaterre, Michael (1957). ''Le Style des Pléiades de Gobineau,'' E. Droz. * Schemann, Ludwig (1913–16). ''Gobineau: eine Biographie,'' 2 Vol., K. J. Trübner. * Schemann, Ludwig (1934). ''Gobineau und die Deutsche Kultur,'' B.G. Teubner. * Smith, Annette (1984). ''Gobineau et l'Histoire Naturelle,'' E. Droz. * Spiess, Camille (1917). ''Impérialismes; la Conception Gobinienne de la Race,'' E. Figuière & Cie. * Thomas, Louis (1941). ''Arthur de Gobineau, Inventeur du Racisme (1816–1882),'' [[Mercure de France]]. ==External links== {{Commons category|Arthur de Gobineau}} {{wikisource|works=or}} * {{Gutenberg author | id=38659| name=Gobineau}} * {{FadedPage|id=Gobineau, Arthur de|name=Arthur de Gobineau|author=yes}} * {{Internet Archive author |sname=Arthur de Gobineau |sopt=t}} * [http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau Gobineau, Joseph Arthur de: Encyclopædia Iranica] * [http://classiques.uqac.ca/classiques/gobineau/essai_inegalite_races/essai_inegalite_races.html Joseph-Arthur (Comte de) Gobineau: UQAC] gna1vwcu30awf2501au427dmt4witkx 6925819 6925816 2026-08-12T08:33:52Z Lemantun 221827 /* Arthur de Gobineau */ 6925819 wikitext text/x-wiki [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir|Kotak pasir 1]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 3|Kotak pasir 3]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 4]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 5]] ==Orang Melayu Timur== https://www.reinha.com/2018/11/14/cerita-rakyat-jambi-asal-usul-suku-melayu-timur/</br> https://repositori.kemendikdasmen.go.id/27184/</br> https://www.abdnaddin.com/2019/04/merungkai-simpul-sejarah-di-kampung.html?m=0</br> https://www.scribd.com/document/325836140/Veri-Afrional-Asal-Mula-Suku-Melayu-Timur-Dikuala-Tungkal</br> https://senimalaya.com/menjejak-darah-keturunan-iranun/</br> https://www.utusanborneo.com.my/2020/06/24/mencari-melayu-timur-generasi-iranun-di-tanjung-jabung</br> https://deutromalayan.blogspot.com/2012/10/suku-melayu-timur.html</br> https://jambiupdate.co/read/2022/05/20/100547/mengenal-pusaka-melayu-timur-di-tanjabtim-tersimpan-sebagai-peninggalan-sejarah-nenek-moyang/</br> https://budaya-indonesia.org/ASAL-USUL-SUKU-MELAYU-TIMUR</br> https://www.jambione.com/kolom/1364562612/menyoal-asal-melayu-tanjung-jabung-barat?page=2</br> {{Infobox ethnic group |group = Orang Melayu Timur<br /><small>اورڠ ملايو تيمور</small> |native_name = |total = |popplace = {{flag|Indonesia}}<br>{{flatlist| * {{Flag|Jambi}} (Tanjung Jabung Timur, Tanjung Jabung Barat) * {{Flag|Riau}} (Indragiri Hilir) }} |langs = Melayu Timur, [[Bahasa Indonesia]] |rels = [[Islam]] |related = [[Orang Iranun|Iranun]] }} Orang Melayu Timur ialah sebuah suku Melayu yang menetap di bahagian pesisir timur Sumatra, terutamanya di Jambi dan Provinsi Riau. ==Sejarah Kesultanan Asahan== Sumber: https://maa.acehprov.go.id/berita/kategori/adat-istiadat/nuansa-keacehan-dibumi-melayu-asahan</br> https://jurnal.medanresourcecenter.org/index.php/polyscopia/article/view/1441</br> https://www.researchgate.net/publication/340643191_Verba_Gerakan_Bahasa_Melayu_Asahan ===Zaman Pra-Sejarah=== Walaupun agak susah untuk tentukan bila kali pertama manusia menjejak tanah Asahan, ia dianggarkan bahawa nenek moyang kepada suku Asahan yang terawal, iaitu kaum [[Proto-Melayu]] menyampai pada kawasan tersebut pada sekitar tahun 1000 SM, menetap di bahagian pesisir. Mereka memperolehi sara hidup melalui perikanan dan mencucuk tanah subur di tebing sungai Asahan.<ref name="Sejarah daerah sumatera utara. Direktorat Jenderal Kebudayaan, Jakarta.">{{Cite book |url=http://pustaka.kebudayaan.kemdikbud.go.id/index.php?p=show_detail&id=7456&keywords=daerah+sumatra+utara|title=Sejarah Daerah Sumatra Utara |date=1978 |publisher=Departemen Pendidikan Dan Kebudayaan : Jakarta |isbn=978-1-4438-0497-4 |editor-last=Bangun |editor-first=Drs. P P |location=Jakarta}}</ref> ===Awal=== Tatanegara yang pertama ditubuhkan pada tanah yang kini Asahan adalah [[Kerajaan Nagur]], sebuah kerajaan yang ditubuhkan oleh orang Batak Simalungun. Wilayahnya terbentang dari pesisir Sumatera Utara, termasuk Tanjungbalai dan Batubara sehingga ke kawasan Simalungun yang termasuk Dolog Silou, Raya, Panei, Purba dan Silima Huta. Kerajaan Nagur merupakan usaha terawal suku Batak Simalungun untuk mengasaskan sebuah kerajaan tersendiri. Nagur terlibat dalam lingkaran pengaruh Srivijaya sepanjang sejarahnya yang berkesan pada budaya, politik, bahasa dan ekonominya. Oleh sebab itu, Nagur pernah terlibat dalam penyerangan Srivijaya oleh beberapa penjajah asing yang menyebabkan kuasanya luntur, pertama kalinya oleh [[Pencerobohan Chola akan Srivijaya|Empayar Chola pada tahun 1023-1024]] dan buat kali kedua oleh [[Singhasari]] pada tahun 1275. Berikutan pencerobohan ini, Nagur akhirnya bubar dan berpecah kepada empat kerajaan besar yang dipanggil ''Harajaon Naopat'' yang terdiri daripada kerajaan Siantar, Panei, Dolog Silou dan Batangiou (kemudian dinama semula kepada Tanoh Jawa). Pada satu tahun, Raja Batangiou berkahwin dengan seorang puteri dari Kerajaan Simargolang, yang merupakan kerajaan Batak Toba, menyatukan kedua-dua kerajaan tersebut, mengasaskan Kerajaan Tanoh Jawa. ==Arthur de Gobineau== {{Infobox person | name = Arthur de Gobineau | image = File:Gobineau -comte-de-Joseph-Arthur.jpg | caption = Potret Arthur Joseph de Gobineau, s. 1860-an | birth_name = Joseph Arthur de Gobineau | birth_date = {{birth date|1816|7|14|df=y}} | birth_place = [[Ville-d'Avray]], [[Hauts-de-Seine]], France | death_date = {{death date and age|1882|10|13|1816|7|14|df=y}} | death_place = [[Turin]], Italy | occupation = Pengarang, diplomat, penulis kembara | spouse = [[Clémence Gabrielle Monnerot]] | children = Christine de Gobineau<br />[[Diane de Guldencrone]] }} '''Joseph Arthur de Gobineau''' ({{IPA|fr|ɡɔbino|lang}}; 14 Julai 1816 - 13 Oktober 1882) ialah seorang penulis dan diplomat Perancis yang terkenal kerana membantu memperkenalkan teori bangsa saintifik dan "demografi kaum", dan untuk membangunkan teori tuan Aryan. bangsa dan Nordicisme. Beliau dululag seorang elitis yang, sejurus selepas Revolusi 1848, menulis Essay on the Inequality of the Human Races. Di dalamnya Beliau berhujah bahawa bangsawan lebih unggul daripada rakyat jelata dan bangsawan memiliki lebih banyak sifat genetik Aryan kerana kurang perkacukan dengan kaum yang lebih rendah. Gobineau dilahirkan dalam keluarga bangsawan di bawah Rejim Ancien. Ideologi beliau selari dengan aliran Legitimis yang menyokong pemerintahan diraja oleh Kerabat Bourbon dan menentang Revolusi Perancis, demokrasi, dan pemerintahan oleh Kerabat Orléans yang berkuasa selepas Revolusi Julai 1830. Beliau memulakan kerjaya diplomatiknya pada akhir 1840-an, dan bermula pada 1861, berkhidmat sebagai menteri ke Parsi, Brazil, Greece, dan Sweden. Sebagai seorang penulis, Gobineau mengarang novel dan cerpen, serta penulisan perjalanan bukan fiksyen, esei polemik dan karya filologi dan antropologi lain, termasuk Essainya. Essai beliau secara meluas didiskreditkan sebagai pseudosains oleh kesarjanaan moden. Gobineau sendiri tidak pernah mempunyai sebarang kelayakan dalam antropologi. Walaupun tulisan Gobineau kurang diterima di Perancis, mereka dengan cepat dipuji oleh ketuanan kulit putih, pro-perhambaan Amerika seperti Josiah C. Nott dan Henry Hotze, yang menterjemah bukunya ke dalam bahasa Inggeris. Mereka meninggalkan kira-kira 1,000 muka surat buku asal, termasuk bahagian yang menggambarkan secara negatif rakyat Amerika sebagai penduduk bercampur kaum. Mengilhamkan gerakan sosial di Jerman bernama Gobinisme,<ref name="Gould">{{cite book |last1=Gould |first1=Stephen Jay |author-link1=Stephen Jay Gould |date=1996 |title=The Mismeasure of Man |pages=[https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 359] |isbn=978-0393314250 |publisher=[[W. W. Norton & Company]] |quote=Gobineau was undoubtedly the most influential academic racist of the nineteenth century. His writings strongly affected such intellectuals as Wanger and Nietzsche and inspired a social movement known as Gobinism. |url-access=registration |url=https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 }}</ref> karya beliau juga berpengaruh terhadap antisemit terkenal seperti Richard Wagner, menantu Wagner Houston Stewart Chamberlain, ahli politik Romania Profesor A. C. Cuza, dan pemimpin Parti Nazi, yang kemudiannya menyunting dan menerbitkan semula karyanya. {{TOC limit|3}} ==Kehidupan awal dan tulisan== ===Asal usul=== Gobineau berasal dari keluarga bangsawan lama yang mapan.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|title=Arthur de Gobineau French Diplomat, Writer, and Ethnologist |access-date=2 September 2016|website=britannica.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701230138/https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|archive-date=1 July 2016|url-status=live}}</ref> Bapanya, Louis de Gobineau (1784–1858), ialah seorang pegawai tentera dan ahli diraja yang gigih.<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau |title=Gobineau, Joseph Arthur de|year=2012|website=iranicaonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517032222/http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau|archive-date=17 May 2013|url-status=live}}</ref> Ibunya, Anne-Louise Magdeleine de Gercy, adalah anak perempuan seorang pegawai cukai diraja yang bukan bangsawan. Keluarga de Gercy tinggal di jajahan Mahkota Perancis Saint-Domingue (Haiti moden) untuk seketika pada abad ke-18. Mencerminkan kebenciannya terhadap Revolusi Perancis, Gobineau kemudiannya menulis: "Hari lahir saya ialah 14 Julai, tarikh di mana Bastille ditangkap-yang membuktikan bagaimana bertentangan boleh datang bersama-sama".{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang lelaki dan lelaki muda, Gobineau menyukai Zaman Pertengahan, yang dilihatnya sebagai zaman kegemilangan kesatria dan kesatria yang lebih disukai daripada zamannya sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Seseorang yang mengenali Gobineau semasa remaja menyifatkan dia sebagai seorang yang romantik, "dengan idea-idea kesatria dan semangat heroik, mengimpikan apa yang paling mulia dan paling agung".{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Bapa Gobineau komited untuk memulihkan House of Bourbon dan membantu adik-beradik Polignac yang diraja melarikan diri dari Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Sebagai hukuman dia telah dipenjarakan oleh polis rahsia Napoleon tetapi dibebaskan apabila pihak Berikat mengambil Paris pada tahun 1814.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Semasa Seratus Hari keluarga de Gobineau melarikan diri dari Perancis. Selepas penggulingan terakhir Napoleon berikutan Pertempuran Waterloo, Louis de Gobineau telah diberi ganjaran atas kesetiaannya kepada House of Bourbon dengan menjadi kapten dalam Pengawal Diraja Raja Louis XVIII.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Gaji untuk seorang Pengawal Diraja adalah sangat rendah, dan keluarga de Gobineau bergelut dengan gajinya.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Magdeleine de Gobineau meninggalkan suaminya untuk tutor anak-anaknya Charles de La Coindière. Bersama kekasihnya, dia membawa anak lelaki dan dua anak perempuannya mengembara di timur Perancis, Switzerland dan Grand Duchy of Baden.{{sfn|Budil|2008|pp=133–4}} Untuk menyara dirinya, dia beralih kepada penipuan (yang mana dia dipenjarakan). Ibunya menjadi sangat memalukan Gobineau, yang tidak pernah bercakap dengannya selepas dia berumur dua puluh tahun.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Bagi de Gobineau muda, komited untuk menegakkan nilai tradisional bangsawan dan Katolik, perpecahan perkahwinan ibu bapanya, hubungan terbuka ibunya dengan kekasihnya, tindakan penipuannya, dan pergolakan yang dikenakan kerana sentiasa melarikan diri dan hidup dalam kemiskinan semuanya sangat traumatik.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} ===Zaman remaja=== Gobineau menghabiskan masa awal remajanya di bandar Inzligen di mana ibunya dan kekasihnya tinggal. Dia menjadi fasih berbahasa Jerman.{{sfn|Budil|2008|pp=133–134}} Sebagai penyokong tegar Rumah Bourbon, bapanya terpaksa bersara daripada Pengawal Diraja selepas Revolusi Julai 1830 membawa Raja House of Orléans Louis-Philippe, Le roi citoyen, ("Raja Rakyat") berkuasa. Beliau berjanji untuk mendamaikan warisan Revolusi Perancis dengan monarki.{{sfn|Biddiss|1970|p=11}} Memandangkan sejarah keluarganya menyokong Bourbons, Gobineau muda menganggap Revolusi Julai sebagai bencana bagi Perancis.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Pandangannya bersifat seorang Legitimis yang komited kepada Perancis Katolik yang diperintah oleh Kerabat Bourbon.{{sfn|Biddiss|1970|p=13}} Pada tahun 1831, bapa de Gobineau mengambil hak penjagaan ketiga-tiga anaknya, dan anaknya menghabiskan masa remajanya di Lorient, di Brittany.{{sfn|Budil|2008|p=134}} [[File:QT - Antoine Galland.PNG|thumb|235x235px|alt=Black and white sketch of Antoine Galland | The [[Orientalism|Orientalist]] tales of [[Antoine Galland]] (pictured) had a strong influence on Gobineau in his youth.]] Kisah Orientalis Antoine Galland (gambar) mempunyai pengaruh yang kuat terhadap Gobineau pada masa mudanya. Gobineau tidak menyukai bapanya, yang diketepikannya sebagai pegawai tentera yang membosankan dan tiada daya mencetus pemikiran.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Lorient telah diasaskan pada 1675 sebagai pangkalan Syarikat Hindia Timur Perancis kerana Raja Louis XIV mempunyai cita-cita besar untuk menjadikan Perancis kuasa politik dan ekonomi yang dominan di Asia.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Oleh kerana cita-cita itu tidak direalisasikan, Gobineau mengembangkan rasa kemuliaan yang pudar apabila dia membesar di sebuah bandar yang telah dibina untuk menjadi hab dominan untuk perdagangan Eropah dengan Asia. Impian ini tidak menjadi kenyataan, kerana India menjadi sebahagian daripada British dan bukan empayar Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Sebagai seorang lelaki muda, Gobineau terpesona dengan Timur, kerana Timur Tengah dikenali di Eropah pada abad ke-19.{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Semasa belajar di Collège de Bironne di Switzerland, seorang rakan pelajar teringat: "Semua aspirasinya adalah ke arah Timur. Dia hanya bermimpi tentang masjid dan menara; dia menyebut dirinya seorang Muslim, bersedia untuk menunaikan haji ke Mekah".{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Gobineau menyukai cerita Oriental oleh penterjemah Perancis Antoine Galland, sering mengatakan dia mahu menjadi seorang Orientalis. Dia membaca cerita Arab, Turki dan Parsi dalam terjemahan, menjadi apa yang dipanggil oleh Perancis sebagai "un orientaliste de pacotille" ("orientalis sampah").{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada tahun 1835, Gobineau gagal dalam peperiksaan kemasukan ke sekolah tentera St. Cyr.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Pada September 1835, Gobineau berlepas ke Paris dengan lima puluh franc dalam poketnya yang bertujuan untuk menjadi seorang penulis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Dia berpindah bersama bapa saudaranya, Thibaut-Joseph de Gobineau, seorang Legitimis dengan kebencian "tanpa had" terhadap Louis-Philippe.{{sfn|Biddiss|1970|p=15}} Mencerminkan kecenderungannya terhadap elitisme, Gobineau mengasaskan sebuah masyarakat intelektual Legitimis yang dipanggil Les Scelti ("umat pilihan"), yang termasuk dirinya, pelukis Guermann John (Jerman von Bohn) dan penulis Maxime du Camp.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} ===Tulisan awal=== Pada tahun-tahun akhir Monarki Julai, Gobineau membuat tulisan hidup fiksyen bersiri (romans-feuilletons) dan menyumbang kepada terbitan berkala reaksioner.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Beliau menulis untuk Union Catholique, La Quotidienne, L'Unité, dan Revue de Paris.[4] Pada satu ketika pada awal 1840-an, Gobineau sedang menulis artikel setiap hari untuk La Quotidienne menyokong dirinya.{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang penulis dan wartawan, beliau menyusah dari segi kewangan dan selamanya mencari penaung kaya yang sanggup menyokongnya.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Sebagai pekerja sambilan di Pejabat Pos dan penulis sepenuh masa, Gobineau sangat miskin.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Latar belakang keluarganya menjadikannya penyokong House of Bourbon, tetapi sifat gerakan Legitimis yang dikuasai oleh pemimpin yang berpuak-puak dan tidak cekap menyebabkan Gobineau berputus asa, menyebabkan dia menulis: "Kami tersesat dan lebih baik menyerah diri kepada hakikat".{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Dalam sepucuk surat kepada bapanya, Gobineau mengadu tentang "kelonggaran, kelemahan, kebodohan dan—dalam satu perkataan—kebodohan murni pihak yang saya sayangi".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Pada masa yang sama, beliau menganggap masyarakat Perancis di bawah Kerabat Orléans sebagai korup dan mementingkan diri sendiri, dikuasai oleh "feudalisme wang yang menindas" berbanding dengan feudalisme "kebajikan, keberanian, kebajikan dan kecerdasan" yang dipegang oleh bangsawan rejim kuno.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Gobineau menulis tentang Kerajaan Julai Perancis: "Wang telah menjadi prinsip kuasa dan kehormatan. Wang menguasai perniagaan; wang mengawal penduduk; wang mentadbir; wang menyelamatkan hati nurani; wang adalah kriteria untuk menilai penghargaan yang sepatutnya kepada lelaki".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Dalam "zaman biasa-biasa negara" ini, seperti yang digambarkan oleh Gobineau, dengan masyarakat menuju ke arah yang tidak dipersetujuinya, pemimpin-pemimpin tujuan yang dia komited dengan pengakuannya sendiri bodoh dan tidak cekap, dan bakal bangsawan yang berjuang untuk memenuhi keperluan hidup dengan menulis kewartawanan dan novel hack, dia menjadi semakin pesimis tentang masa depan.{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Gobineau menulis dalam surat kepada bapanya: "Betapa saya berputus asa dengan masyarakat yang tidak lagi apa-apa, kecuali dalam roh, dan yang tidak mempunyai hati lagi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Dia mengeluh Ahli Legitimis menghabiskan masa mereka untuk bertelagah antara satu sama lain manakala Gereja Katolik "sedang menyebelahi revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Gobineau menulis: {{blockquote|Negara miskin kita terletak dalam keruntuhan Rom. Di mana tidak ada lagi bangsawan yang layak untuk dirinya sendiri, sebuah negara mati. Bangsawan kita adalah bodoh dan pengecut yang sombong. Saya tidak lagi mempercayai apa-apa dan tidak mempunyai sebarang pandangan. Dari Louis-Philippe kita akan meneruskan ke pemangkas pertama yang akan membawa kita, tetapi hanya untuk menyampaikan kita kepada yang lain. Kerana kita tiada serabut dan tenaga moral. Wang telah membunuh segala-galanya.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}}}} Gobineau menjalin persahabatan dan mempunyai surat-menyurat yang banyak dengan Alexis de Tocqueville.<ref>Richter, Melvin (1958). "The Study of Man. A Debate on Race: The Tocqueville-Gobineau Correspondence," ''Commentary'' '''25''' (2), pp. 151–160.</ref><ref>Alexis de Tocqueville, ''The European Revolution and Correspondence with Gobineau,'' John Lukacz (ed.), [[Doubleday (publisher)|Doubleday Anchor Books]], 1959.</ref><ref>Beloff, Max (1986). "Tocqueville & Gobineau," ''Encounter'', Vol. LXVII, No. 1, pp. 29–31.</ref><ref>Tessitore, Aristide (2005). "Tocqueville and Gobineau on the Nature of Modern Politics," ''The Review of Politics,'' Vol. 67, No. 4, pp. 631–657.</ref> Tocqueville memuji Gobineau dalam sepucuk surat: "Kamu berluas ilmu, banyak akal, dan akhlak yang terbaik".{{sfn|Biddiss|1970|p=47}} Beliau kemudiannya memberi Gobineau pelantikan di Quai d'Orsay (kementerian luar Perancis) semasa berkhidmat sebagai menteri luar semasa Republik Kedua Perancis.<ref name="DJ. Richards 1900. pp. 101–117">{{Citation|last=Richards|first=E. J.|title=Joseph-Arthur de Gobineau (14 July 1816–13 October 1882)|url=http://go.galegroup.com/ps/retrieve.do?sort=RELEVANCE&docType=Biography%2C+Biography&tabID=T002&prodId=DLBC&searchId=R1&resultListType=RESULT_LIST&searchType=BasicSearchForm&contentSegment=&currentPosition=1&searchResultsType=MultiTab&inPS=true&userGroupName=san17777&docId=GALE%7CLQOXCP894110461&contentSet=GALE%7CLQOXCP894110461|work=[[Dictionary of Literary Biography]]|volume=123: Nineteenth-Century French Fiction Writers: Naturalism and Beyond, 1860–1900|pages=101–117|year=1992|editor1-last=Brosman |editor1-first=Catharine Savage |editor1-link=Catharine Savage Brosman |series=A Bruccoli Clark Layman Book|place=Tulane University|publisher=[[The Gale Group]]}}</ref> ===Terobosan dengan artikel Kapodistrias=== Pada tahun 1841, Gobineau mendapat kejayaan besar pertamanya apabila artikel yang diserahkannya kepada Revue des deux Mondes diterbitkan pada 15 April 1841.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Rencana Gobineau adalah mengenai negarawan Yunani Count Ioannis Kapodistrias. Pada masa itu, La Revue des Deux Mondes adalah salah satu jurnal paling berprestij di Paris, dan diterbitkan di dalamnya meletakkan Gobineau dalam syarikat yang sama seperti George Sand, Théophile Gautier, Philarète Chasles, Alphonse de Lamartine, Edgar Quinet dan Charles Augustin Sainte-Beuve yang semuanya diterbitkan secara tetap dalam jurnal tersebut.{{sfn|Budil|2008|p=135}} ===Mengenai politik antarabangsa=== Tulisan Gobineau mengenai politik antarabangsa pada umumnya adalah negatif seperti tulisannya tentang Perancis. Beliau menggambarkan Britain sebagai sebuah negara yang didorong sepenuhnya oleh kebencian dan ketamakan dan sejauh mana Empayar British di seluruh dunia sebagai sumber penyesalan.{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Gobineau sering menyerang Raja Louis-Phillipe kerana dasar luarnya yang pro-British, menulis bahawa dia telah "memalukan" Perancis dengan membenarkan Empayar British menjadi kuasa dominan dunia.{{sfn|Biddiss|1970|pp=20–21}} Walau bagaimanapun, laporan mengenai keadaan ekonomi Ireland yang lemah adalah sumber kepuasan bagi Gobineau kerana beliau menegaskan: "Ireland yang mendorong England ke jurang revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Menurut Gobineau, kuasa dan keagresifan Imperial Rusia yang semakin meningkat menjadi punca kebimbangan. Beliau menganggap pengunduran bencana dari Kabul oleh British semasa Perang Inggeris-Afghanistan Pertama dengan Afghanistan sebagai tanda Rusia akan menjadi kuasa dominan di Asia, menulis: "England, sebuah negara yang semakin tua, sedang mempertahankan mata pencarian dan kewujudannya. Rusia, sebuah negara yang masih muda, sedang mengikuti laluannya ke arah kuasa yang pasti akan diperolehinya ... The empayar to the greatest people of the Russian ... teguh ke arah matlamat yang memang diketahui tetapi masih belum ditakrifkan sepenuhnya".{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Gobineau menganggap Rusia sebagai kuasa Asia dan merasakan kejayaan Rusia yang tidak dapat dielakkan adalah kemenangan Asia ke atas Eropah.{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Dia mempunyai perasaan bercampur-campur tentang negara-negara Jerman, memuji Prusia sebagai masyarakat konservatif yang dikuasai oleh Junkers. Tetapi dia bimbang peningkatan pertumbuhan ekonomi yang digalakkan oleh Zollverein (Kesatuan Kastam Jerman) menjadikan kelas pertengahan Prusia lebih berkuasa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=24–26}} Gobineau mengkritik Empayar Austria, menulis bahawa Wangsa Habsburg memerintah penduduk campuran etnik Jerman, Magyar, Itali, orang Slavik, dll., dan tidak dapat dielakkan masyarakat berbilang etnik seperti itu akan mengalami kemerosotan, manakala Prusia "murni Jerman" telah ditakdirkan untuk menyatukan Jerman.{{sfn|Biddiss|1970|p=24}} Gobineau juga pesimis tentang Itali, menulis: "Tidak lama selepas condottieri hilang segala-galanya yang hidup dan berkembang bersama mereka pergi juga; kekayaan, keberanian, seni dan kebebasan, tidak ada apa-apa selain tanah yang subur dan langit yang tiada tandingannya".{{sfn|Biddiss|1970|p=42}} Gobineau mengecam Sepanyol kerana menolak "pihak berkuasa yang tegas dan semula jadi, kuasa yang berakar pada kebebasan negara", meramalkan bahawa tanpa perintah yang dikenakan oleh monarki mutlak, dia ditakdirkan untuk tenggelam dalam keadaan revolusi yang berterusan.{{sfn|Biddiss|1970|p=37}} Dia mengenepikan Amerika Latin, menulis dengan merujuk kepada perang kemerdekaan: "Kemusnahan pertanian, perdagangan dan kewangan mereka, akibat yang tidak dapat dielakkan daripada kekacauan sivil yang lama, sama sekali tidak kelihatan kepada mereka harga yang terlalu tinggi untuk dibayar untuk apa yang mereka ada dalam pandangan. Namun siapa yang mahu mendakwa bahawa penduduk yang separuh biadab di Castile atau Sungai Plato benar-benar layak mendapat tempat yang tinggi di Sungai Castile atau Algarve. penggubal undang-undang, di tempat-tempat yang mereka telah bertanding melawan tuan mereka dengan keseronokan dan tenaga yang sedemikian".{{sfn|Biddiss|1970|pp=37–38}} Mengenai Amerika Syarikat, Gobineau menulis: "Satu-satunya kehebatan adalah kekayaan, dan kerana semua orang boleh memperolehnya, pemilikannya adalah bebas daripada mana-mana kualiti yang dikhaskan untuk sifat unggul".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} Gobineau menulis Amerika Syarikat tidak mempunyai bangsawan, tanpa rasa obligasi bangsawan ("kewajiban bangsawan") seperti yang wujud di Eropah. Orang miskin Amerika menderita lebih teruk daripada orang miskin Eropah, menyebabkan Amerika Syarikat menjadi masyarakat yang ganas, di mana ketamakan dan materialisme adalah satu-satunya nilai yang dikira.{{sfn|Biddiss|1970|p=39}} Pada umumnya Gobineau memusuhi orang di Amerika, menulis bahawa siapa di Dunia Lama tidak tahu "bahawa Dunia Baru tidak tahu apa-apa tentang raja, putera dan bangsawan?-bahawa di tanah separuh dara itu, dalam masyarakat manusia yang lahir semalam dan hampir tidak disatukan, tiada siapa yang berhak atau kuasa untuk menggelarkan dirinya lebih besar daripada rakyatnya yang paling kecil?".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} ===Perkahwinan=== [[File:Beauvais (60), MUDO, Ary Scheffer - portrait de la comtesse de Gobineau, 1850.JPG|alt=Departmental Museum of the Oise|thumb| Potret isteri Gobineau, Clémence, karya [[Ary Scheffer]] (1850)]] Pada tahun 1846, Gobineau berkahwin dengan Clémence Gabrielle Monnerot. Dia telah mendesak untuk perkahwinan tergesa-gesa kerana dia hamil oleh rakan bersama mereka Pierre de Serre yang telah meninggalkannya. Sebagai seorang penganut Katolik, dia tidak mahu melahirkan anak luar nikah.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Monnerot telah dilahirkan di Martinique. Seperti ibunya, Gobineau tidak pernah pasti sama ada isterinya, dan oleh itu kedua-dua anak perempuannya mempunyai nenek moyang kulit hitam atau tidak, kerana ia adalah amalan biasa bagi tuan hamba Perancis di Caribbean untuk mengambil perempuan simpanan hamba.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Penentangan Gobineau terhadap perhambaan, yang dipegangnya selalu mengakibatkan perpecahan yang berbahaya kepada orang kulit putih, mungkin berpunca daripada kebimbangan peribadinya sendiri bahawa ibunya atau isterinya mungkin mempunyai keturunan Afrika.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} ==Kerjaya diplomatik awal dan teori tentang bangsa== {{main|Pemikiran sosial Arthur de Gobineau}} ===Royalis berdendam=== Novel dan puisi Gobineau pada tahun 1830-an–40-an biasanya berlatarkan Zaman Pertengahan atau Zaman Renaissance dengan wira-wira bangsawan yang dengan kewujudan mereka menjunjung tinggi semua nilai yang dirasakan Gobineau bernilai diraikan seperti penghormatan dan kreativiti terhadap kelas menengah yang korup dan tidak berjiwa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=42–43}} Novelnya pada tahun 1847, Ternove, merupakan kali pertama Gobineau mengaitkan kelas dengan bangsawan, menulis "Monsieur de Marvejols menganggap dirinya, dan semua ahli bangsawan, sebagai bangsawan yang terpisah, mempunyai intipati yang lebih tinggi, dan dia percaya adalah jenayah untuk mencemarkan ini dengan mencampurkan dengan darah jelataan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=44–45}} Novel ini, yang berlatarbelakangkan Seratus Hari tahun 1815, berkaitan dengan akibat buruk apabila seorang bangsawan Octave de Ternove secara tidak bijak berkahwin dengan anak perempuan seorang pengilang kilang.{{sfn|Biddiss|1970|p=44}} Gobineau berasa ngeri dengan Revolusi 1848 dan berasa jijik dengan apa yang dilihatnya sebagai reaksi terlentang golongan atasan Eropah terhadap cabaran revolusioner. Menulis pada musim bunga tahun 1848 tentang berita dari Jerman, beliau menyatakan: "Keadaan berjalan dengan agak teruk ... Saya tidak bermaksud pemecatan para putera—itu memang wajar. Kepengecutan dan kekurangan kepercayaan politik mereka menjadikan mereka tidak menarik. Tetapi para petani, di sana mereka hampir kejam. Terdapat penjarahan, pembakaran, dan pembunuhan beramai-ramai—dan kita baru sahaja berada di permulaan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=60–61}} Sebagai seorang Legitimis, Gobineau tidak menyukai Dewan Bonaparte dan tidak senang apabila Louis-Napoleon Bonaparte dipilih sebagai presiden republik pada tahun 1848.{{sfn|Biddiss|1970|p=61}} Walau bagaimanapun, beliau menyokong Bonaparte sebagai orang terbaik untuk memelihara ketenteraman, dan pada tahun 1849, apabila Tocqueville menjadi Menteri Luar Negeri, rakannya Gobineau menjadi ketua kabinetnya.{{sfn|Biddiss|1970|p=62}} ===Teori perkauman dan bangsawan=== {{Konservatisme di Perancis}} Terkejut dengan Revolusi 1848, Gobineau pertama kali meluahkan teori perkaumannya dalam puisi epiknya pada tahun 1848, Manfredine. Di dalamnya, beliau mendedahkan ketakutannya bahawa revolusi itu akan menjadi permulaan berakhirnya Eropah bangsawan, dengan rakyat biasa yang berasal daripada keturunan yang lebih rendah mengambil alih.{{sfn|Blue|1999|p=99}} Mencerminkan penghinaannya terhadap rakyat biasa, Gobineau berkata bangsawan Perancis seperti dirinya adalah keturunan Frank Jermanik yang menakluki wilayah Gaul Rom pada abad kelima Masihi, manakala rakyat Perancis biasa adalah keturunan orang Celtic dan Mediterranean yang lebih rendah kaumnya. Ini adalah teori lama yang pertama kali dipromosikan dalam sebuah risalah oleh Count Henri de Boulainvilliers. Beliau telah berhujah bahawa Estet Kedua (bangsawan) adalah berdarah "Frankish" dan Estet Ketiga (rakyat biasa) adalah berdarah "Gaulish".{{sfn|Davies|1988|p=57}} Dilahirkan selepas Revolusi Perancis memusnahkan Ancien Régime yang ideal dalam imaginasinya, Gobineau merasakan rasa pesimisme yang mendalam mengenai masa depan.{{sfn|Davies|1988|p=57}} Baginya, Revolusi Perancis, setelah memusnahkan asas perkauman kebesaran Perancis dengan menggulingkan dan dalam banyak kes membunuh golongan bangsawan, merupakan permulaan kepada proses kemerosotan dan kemerosotan yang panjang dan tidak dapat ditolak, yang hanya boleh berakhir dengan keruntuhan sepenuhnya tamadun Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia merasakan apa yang telah dimulakan oleh Revolusi Perancis dengan Revolusi Perindustrian sedang selesai; perindustrian dan pembandaran adalah bencana sepenuhnya bagi Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Seperti ramai konservatif romantik Eropah yang lain, Gobineau mengimbas kembali secara nostalgia versi ideal Zaman Pertengahan sebagai masyarakat agraria yang indah yang hidup harmoni dalam susunan sosial yang tegar.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia membenci Paris moden, sebuah bandar yang digelarnya "takungan sampah gergasi" yang penuh dengan les déracinés ("yang tercabut")—lelaki penjenayah, miskin, dan hanyut tanpa rumah sebenar. Gobineau menganggap mereka sebagai produk dahsyat daripada percanggahan selama berabad-abad yang sedia untuk meletup dalam keganasan revolusioner pada bila-bila masa.{{sfn|Davies|1988|pp=59–60}} Beliau merupakan penentang tegar demokrasi, yang beliau nyatakan hanyalah "mobokrasi"—satu sistem yang membenarkan orang ramai yang bodoh itu membuat kata putus untuk mentadbir negara.{{sfn|Davies|1988|p=59}} ===Masa di Switzerland dan Jerman=== Dari November 1849 hingga Januari 1854, Gobineau ditempatkan di kedutaan Perancis di Bern sebagai Setiausaha Pertama.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Semasa di Switzerland, Gobineau menulis sebahagian besar Essai.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Beliau ditempatkan di Hanover pada Musim Luruh 1851 sebagai pemangku Kuasa Usaha, dan kagum dengan "kesan bangsawan sebenar" yang beliau katakan beliau lihat di istana Hanoverian.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Gobineau amat menyukai Raja George V yang buta yang beliau lihat sebagai seorang "raja-ahli falsafah" dan kepadanya beliau mendedikasikan Essais.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Beliau memuji "watak yang luar biasa" lelaki Hanoverian dan juga memuji masyarakat Hanoverian sebagai mempunyai "keutamaan naluri terhadap hierarki" dengan rakyat jelata sentiasa tunduk kepada golongan bangsawan, yang dijelaskannya atas dasar perkauman.{{sfn|Biddiss|1970|p=90}} Mencerminkan minatnya sepanjang hayat di Timur, Gobineau menyertai Société Asiatique pada tahun 1852 dan mengenali beberapa Orientalis, seperti Julius von Mohl, dengan sangat baik.{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada Januari 1854, Gobineau dihantar sebagai Setiausaha Pertama ke legasi Perancis di Bandar Bebas Frankfurt.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Mengenai Konvensyen Persekutuan Konfederasi Jerman yang bersidang di Frankfurt—juga dikenali sebagai "Diet Konfederasi"—Gobineau menulis: "Diet adalah pejabat perniagaan untuk birokrasi Jerman—ia sangat jauh daripada menjadi badan politik yang sebenar".{{sfn|Biddiss|1970|p=91}}{{sfn|Biddiss|1970|pp=91–92}} Gobineau membenci wakil Prusia di Diet, Putera Otto von Bismarck, kerana kemajuannya terhadap Madame Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Sebaliknya, wakil Austria, Jeneral Anton von Prokesch-Osten menjadi salah seorang sahabat baik Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Beliau merupakan seorang askar dan diplomat Austria yang reaksioner yang membenci demokrasi dan menganggap dirinya sebagai seorang ahli sejarah dan orientalis, dan atas semua sebab ini, Gobineau menjalin ikatan dengannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Dalam tempoh inilah Gobineau mula kurang kerap menulis surat kepada rakan lamanya yang liberal, Tocqueville, dan lebih kerap kepada rakan baharunya yang konservatif, Prokesch-Osten.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} ===Teori perkauman Gobineau=== Dalam hayatnya sendiri, Gobineau dikenali sebagai seorang novelis, penyair dan kerana penulisan perjalanannya yang menceritakan pengembaraannya di Iran dan Brazil dan bukannya kerana teori perkauman yang kini paling diingati.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Walau bagaimanapun, beliau sentiasa menganggap bukunya Essai sur l'inégalité des races humaines (Esei tentang Ketidaksamaan Bangsa Manusia) sebagai karya agungnya dan ingin dikenang sebagai pengarangnya.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Seorang reaksioner yang tegas yang mempercayai keunggulan semula jadi golongan bangsawan berbanding rakyat biasa—yang dipandang hina olehnya—Gobineau menerima pakai doktrin perkauman saintifik yang kini telah dihina untuk mewajarkan pemerintahan bangsawan ke atas rakyat biasa yang lebih rendah perkaumannya.{{sfn|Blue|1999|p=99}} ===Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia=== [[File:Arthur de Gobineau, Essai sur l'inégalité des races humaines (original).jpg|thumb|alt=Gambar kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia''| Kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia'']] Dalam Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia, yang diterbitkan pada tahun 1855, Gobineau nampaknya menerima doktrin Kristian yang lazim bahawa semua manusia berkongsi nenek moyang yang sama Adam dan Hawa (monogenisme berbanding poligenisme). Kenyataan seperti "tiada apa yang membuktikan bahawa pada penyuntingan pertama salasilah kaum Adam, kaum berwarna dianggap sebagai sebahagian daripada spesies"; dan, "Kita boleh menyimpulkan bahawa kuasa menghasilkan anak yang subur adalah antara tanda spesies yang berbeza. Memandangkan tiada apa yang mendorong kita untuk mempercayai bahawa kaum manusia berada di luar peraturan ini, tiada balasan kepada hujah ini"<ref name="J.A.Gobineau 1856 p.337–338">J. A. Gobineau: ''The Moral and Intellectual Diversity of Races''. J. B. Lippincott & Co, Philadelphia (1856), pp. 337–338</ref> boleh dibaca sebagai wacana yang sengaja mengelirukan, dimasukkan ke dalam esei sebagai jangkaan kritikan agama kontemporari. Gobineau melakar beberapa kaum yang berbeza, mengaitkan setiap satu dengan tahap kesopanan yang berbeza. Tidak menghairankan, beliau meletakkan 'Eropah' dalam peringkat paling maju (atau l'état lumineux). Dalam konteks sejarah, idea dominannya ialah 'kesopanan' dibangunkan dari semasa ke semasa, peringkat pembangunan yang berbeza boleh membayangkan penciptaan kaum yang berasingan, yang paling maju dicipta dahulu, dan yang paling kurang maju dicipta terakhir (poligenesis). Tafsiran yang berbeza mungkin semua kaum dicipta bersama, tetapi kaum 'bukan Eropah' berhenti berkembang (monogenesis). Tambahan pula, Gobineau menjelaskan bahawa beliau menulis tentang kaum, bukan individu: contoh individu kulit hitam atau Asia yang berbakat tidak menyangkal tesisnya tentang kononnya rendah diri kaum kulit hitam dan Asia. Dia menulis: {{blockquote|"Saya tidak akan menunggu sahabat-sahabat kesaksamaan menunjukkan kepada saya petikan-petikan ini dan itu dalam buku-buku yang ditulis oleh mubaligh atau kapten laut, yang mengisytiharkan sebahagian Wolof adalah tukang kayu yang baik, sebahagian Hottentot seorang hamba yang baik, bahawa seorang Kaffir menari dan bermain biola, bahawa sebahagian Bambara tahu aritmetik … Mari kita ketepikan kebudak-budakan ini dan bandingkan bersama bukan manusia, tetapi kumpulan."<ref>{{Cite journal|last=D'souza|first=dinesh|date=Autumn 1995|title=Is Racism a Western Idea?|url=https://www.jstor.org/stable/41212409|journal=The American Scholar|volume=64|issue=4|page=538|jstor=41212409}}</ref>}} Gobineau berhujah bahawa bangsa adalah takdir, mengisytiharkan secara retorik: {{blockquote|Jadi otak seorang India Huron mengandungi dalam bentuk yang belum berkembang intelek yang sama seperti orang Inggeris atau Perancis! Mengapa, dalam perjalanan zaman dia tidak mencipta percetakan atau daya wap?}} Tesis utama Gobineau ialah tamadun Eropah mengalir dari Yunani ke Rom, dan kemudian ke tamadun Jermanik dan kontemporari. Dia berpendapat ini sepadan dengan budaya Indo-Eropah kuno,<ref>Mallory, J. P. (1991), ''In Search of the Indo-Europeans: Language, Culture and Myth'', London: [[Thames & Hudson]], p. 125.</ref> atau "Arya"—istilah biasa pada masa itu digunakan untuk menandakan orang Indo-Iran prasejarah yang dipuji sebagai nenek moyang 'bangsa Eropah' yang 'paling maju'. Ini termasuk kumpulan yang dikelaskan mengikut bahasa seperti orang Celt, Slav dan Jerman.<ref>{{cite book|title=Honorary Aryans: National-Racial Identity and Protected Jews in the Independent State of Croatia|author=Nevenko Bartulin|year=2013|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|isbn=978-1-137-33912-6|page=23}}</ref><ref>Among the groups which Gobineau classified as Aryan were the Hindus, Iranians, Hellenes, Celts, Slavs and Germanic people. {{cite book|title=The Modern Origins of the Early Middle Ages|author=Ian Wood|date= 2013|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-965048-4|page=107}}</ref> Gobineau kemudiannya menggunakan dan menyimpan istilah Aryan hanya untuk "bangsa Jermanik", dan menggambarkan Aryan sebagai la race germanique.<ref>A. J. Woodman, 2009, ''The Cambridge Companion to Tacitus'', p. 294. (The Germanic race was also regarded by Gobineau as beautiful, honourable and destined to rule: 'cette illustre famille humaine, la plus noble'. While ''[[Aryan|arya]]'' was originally an [[endonym]] used only by [[Indo-Iranians]], "Aryan" became, partly because of the ''Essai'', a racial designation of a race, which Gobineau specified as 'la race germanique').</ref> Dengan berbuat demikian, beliau mengemukakan teori perkauman di mana Aryan—iaitu orang Jermanik—adalah semua yang positif.<ref>So that the reader not be left in ignorance as to who the Aryans are, Gobineau stated, ''La race germanique était pourvue de toute l'énergie de la variété ariane'' ("The Germanic race was provided with all the energy of the Aryan race"). We see, then, that he presents a racist theory in which the Aryans, or Germans, are all that is good. ''Comparative literature''. by American Comparative Literature Association. [[Modern Language Association|Modern Language Association of America]]. Comparative Literature Section.; University of Oregon. 1967, p. 342</ref> ===Reaksi terhadap esei Gobineau=== ''Essai'' beliau kebanyakannya mendapat ulasan negatif daripada pengkritik Perancis, yang digunakan oleh Gobineau sebagai bukti kebenaran teori perkaumannya, menulis "orang Perancis, yang sentiasa bersedia untuk membakar apa sahaja—secara material—dan yang tidak menghormati apa-apa, sama ada dalam agama atau politik, sentiasa menjadi pengecut terhebat di dunia dalam hal sains".{{sfn|Biddiss|1970|p=148}} Walau bagaimanapun, peristiwa seperti pengembangan pengaruh Eropah dan Amerika di luar negara dan penyatuan Jerman menyebabkan Gobineau mengubah pendapatnya untuk mempercayai bahawa "bangsa kulit putih" boleh diselamatkan. Ahli sejarah Amerika kelahiran Jerman, George Mosse, berhujah bahawa Gobineau memproyeksikan ketakutan dan kebenciannya terhadap kelas menengah dan pekerja Perancis kepada orang Asia dan Kulit Hitam.{{sfn|Davies|1988|p=60}} Merumuskan hujah Mosse, Davies berhujah bahawa: "Golongan oriental ''Essai'' yang mementingkan diri sendiri dan materialistik sebenarnya adalah potret anti-kapitalis tentang kelas menengah Perancis yang tamak wang" manakala "golongan negro yang sensual, tidak bijak dan ganas" yang digambarkan oleh Gobineau dalam Essai adalah karikatur aristokrat tentang golongan miskin Perancis.{{sfn|Davies|1988|pp=60–61}} Dalam tulisannya tentang petani Perancis, Gobineau secara tipikal menegaskan dalam pelbagai anekdot, yang katanya berdasarkan pengalaman peribadi, bahawa petani Perancis adalah orang yang kasar dan tidak mampu belajar, malah tidak mampu berfikir di luar tahap pemikiran yang paling asas. Seperti yang ditulis oleh pengkritik Amerika Michelle Wright, "petani mungkin mendiami tanah itu, tetapi mereka pastinya bukan sebahagian daripadanya".{{sfn|Wright|1999|p=839}} Wright selanjutnya menyatakan persamaan yang sangat ketara antara gambaran Gobineau tentang petani Perancis dan pandangannya tentang orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=831–852}} ===Waktu di Parsi=== Pada tahun 1855, Gobineau meninggalkan Paris untuk menjadi setiausaha pertama di kedutaan Perancis di Tehran, Parsi (Iran moden). Beliau dinaikkan pangkat sebagai chargé d'affaires pada tahun berikutnya.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Sejarah Parsi dan Greece telah memainkan peranan penting dalam Essai dan Gobineau ingin melihat kedua-dua tempat itu sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Misinya adalah untuk menjauhkan Parsi daripada pengaruh Rusia, tetapi beliau secara sinis menulis: "Jika Parsi ... bersatu dengan kuasa barat, mereka akan berarak melawan Rusia pada waktu pagi, dikalahkan oleh mereka pada waktu tengah hari dan menjadi sekutu mereka pada waktu petang".{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Masa Gobineau tidak terjejas oleh tugas diplomatiknya, dan beliau meluangkan masa mempelajari teks kuneiform kuno dan mempelajari bahasa Parsi. Beliau bertutur dalam "bahasa Parsi dapur" yang membolehkannya bercakap dengan orang Parsi. (Dia tidak pernah fasih berbahasa Parsi seperti yang dikatakannya.){{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walaupun mempunyai sedikit rasa sayang terhadap orang Parsi, Gobineau terkejut kerana mereka tidak mempunyai prasangka perkaumannya dan sanggup menerima orang kulit hitam sebagai setaraf. Dia mengkritik masyarakat Parsi kerana terlalu "demokratik". Gobineau melihat Parsi sebagai tanah tanpa masa depan yang ditakdirkan untuk ditakluki oleh Barat lambat laun. Baginya ini adalah tragedi bagi Barat. Dia percaya lelaki Barat akan mudah tergoda oleh wanita Parsi yang cantik yang menyebabkan lebih banyak percabulan untuk "merosakkan" Barat.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walau bagaimanapun, dia terobsesi dengan Parsi kuno, melihat di Parsi Achaemenid sebuah tamadun Arya yang hebat dan gemilang, yang kini telah tiada. Ini menyibukkannya sepanjang hayatnya.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau suka melawat runtuhan zaman Achaemenid kerana fikirannya pada asasnya melihat ke belakang, lebih suka merenungkan kegemilangan masa lalu daripada apa yang dilihatnya sebagai masa kini yang suram dan masa depan yang lebih suram.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Penginapan beliau di Parsi telah mengilhami dua buah buku: Mémoire sur l'état social de la Perse actuelle (1858) ("Memoire tentang Keadaan Sosial Parsi Masa Kini") dan Trois ans en Asie (1859) ("Tiga Tahun di Asia").{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau kurang memuji Parsi moden. Beliau menulis kepada Prokesch-Osten bahawa tiada "bangsa Parsi" kerana Parsi moden adalah "bangsa yang bercampur dengan Tuhan yang tahu!". Walau bagaimanapun, beliau menyukai Parsi purba sebagai tamadun Arya yang hebat, dengan menyatakan bahawa Iran bermaksud "tanah Arya" dalam bahasa Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} Gobineau kurang Eurosentrik daripada yang dijangkakan dalam tulisannya tentang Parsi, mempercayai asal usul tamadun Eropah boleh dikesan ke Parsi. Beliau mengkritik sarjana barat kerana "kesombongan kolektif" mereka kerana tidak dapat mengakui hutang "besar" Barat kepada Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} ===Josiah C. Nott dan Henry Hotze=== [[File:Josiah Clarke Nott.jpg|thumb|226x226px|alt=Sepia photograph of Josiah C. Nott looking to his left | Josiah C. Nott]] [[File:Henry Hotze.jpg|thumb|226x226px|alt=Photograph of Henry Hotzel looking at the casmera | Henry Hotze]] Pada tahun 1856, dua "saintis kaum" Amerika, Josiah C. Nott dan Henry Hotze, kedua-duanya penyokong supremasi kulit putih yang tegar, menterjemahkan Essai sur l'inégalité des races humaines ke dalam bahasa Inggeris. Juara perhambaan, mereka mendapati dalam tulisan anti-kulit hitam Gobineau justifikasi yang mudah untuk "institusi aneh".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Nott dan Hotze mendapati banyak perkara yang boleh dipersetujui dalam Essai seperti: "Orang Negro adalah yang paling rendah hati dan ketinggalan di bahagian bawah skala. Watak haiwan yang tertera pada dahinya menandakan takdirnya sejak saat pembuahannya".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Gobineau sangat terganggu, Nott dan Hotze memendekkan jilid pertama Essai daripada 1,600 halaman dalam bahasa Perancis asal kepada 400 dalam bahasa Inggeris.{{sfn|Wright|1999|p=837}} Sekurang-kurangnya sebahagian daripada sebabnya adalah kerana gambaran Gobineau yang bermusuhan tentang rakyat Amerika. Mengenai orang kulit putih Amerika, Gobineau mengisytiharkan: {{blockquote|Mereka adalah campuran yang sangat bercampur-campur daripada kaum yang paling merosot di Eropah zaman dahulu. Mereka adalah kawanan manusia dari semua peringkat umur: Ireland, Jerman kacukan dan Perancis dan Itali yang lebih diragui. Campuran semua jenis etnik yang merosot ini pasti akan melahirkan kekacauan etnik selanjutnya. Kekacauan ini bukanlah sesuatu yang tidak dijangka atau baharu: ia tidak akan menghasilkan campuran etnik selanjutnya yang belum pernah berlaku, atau tidak dapat direalisasikan di benua kita sendiri. Sama sekali tidak ada yang produktif akan terhasil daripadanya, dan walaupun gabungan etnik yang terhasil daripada penyatuan yang tidak terhingga antara Jerman, Ireland, Itali, Perancis dan Anglo-Saxon menyertai kita di selatan dengan unsur-unsur kaum yang terdiri daripada intipati India, Negro, Sepanyol dan Portugis, agak sukar dibayangkan bahawa apa-apa sahaja boleh terhasil daripada kekeliruan yang mengerikan itu, kecuali penjajaran yang tidak koheren antara jenis orang yang paling merosot.{{sfn|Wright|1999|pp=837–838}}}} Petikan yang sangat kritikal seperti ini telah dikeluarkan daripada The Moral and Intellectual Diversity of Races, sebagaimana tajuk Essai dalam bahasa Inggeris. Nott dan Hotze hanya mengekalkan bahagian-bahagian yang berkaitan dengan dakwaan rendah diri yang wujud dalam kalangan orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|p=838}} Begitu juga, mereka menggunakan Gobineau sebagai cara untuk cuba membuktikan bahawa Amerika kulit putih berada dalam bahaya maut walaupun hakikatnya kebanyakan orang kulit hitam Amerika adalah hamba pada tahun 1856. Kedua-dua "saintis kaum" itu berhujah berdasarkan Essai bahawa orang kulit hitam pada dasarnya adalah sejenis haiwan ganas, bukannya manusia, dan akan sentiasa menimbulkan bahaya kepada orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|pp=839–845}} Petikan Essai di mana Gobineau mengisytiharkan bahawa, walaupun mempunyai kecerdasan yang rendah, orang kulit hitam mempunyai bakat seni tertentu dan bahawa beberapa ketua puak Afrika yang "luar biasa" mungkin mempunyai IQ yang lebih tinggi daripada orang kulit putih yang paling bodoh tidak dimasukkan dalam edisi Amerika. Nott dan Hotze tidak mahukan apa-apa yang mungkin memberikan kualiti manusia yang mengagumkan kepada orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=838–39}} Selain itu, mereka berhujah bahawa bangsa dan kaum adalah sama, dan menjadi orang Amerika adalah menjadi orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|p=846}} Oleh itu, penterjemah Amerika berhujah dalam pengenalan mereka bahawa sama seperti pelbagai negara Eropah yang terkoyak akibat konflik kewarganegaraan yang disebabkan oleh "kaum" yang berbeza yang hidup bersama, begitu juga menamatkan perhambaan dan memberikan kewarganegaraan Amerika kepada orang kulit hitam akan menyebabkan konflik yang sama, tetapi hanya pada skala yang lebih luas di Amerika Syarikat.{{sfn|Wright|1999|p=847}} ===Masa di Newfoundland=== Pada tahun 1859, pertikaian Anglo-Perancis mengenai hak penangkapan ikan Perancis di Pantai Perancis Newfoundland menyebabkan suruhanjaya Anglo-Perancis dihantar ke Newfoundland untuk mencari penyelesaian kepada pertikaian tersebut. Gobineau adalah salah seorang daripada dua pesuruhjaya Perancis yang dihantar ke Newfoundland, satu pengalaman yang kemudiannya direkodkannya dalam bukunya pada tahun 1861 Voyage à Terre-Neuve ("Pelayaran ke Newfoundland"). Pada tahun 1858, Menteri Luar Negeri Count Alexandre Colonna-Walewski telah cuba menghantar Gobineau ke kedutaan Perancis di Beijing. Beliau membantah bahawa sebagai "orang Eropah yang bertamadun" beliau tidak mahu pergi ke negara Asia seperti China.{{sfn|Wilkshire|1993|p=8}} Sebagai hukuman, Walewski menghantar Gobineau ke Newfoundland, memberitahunya bahawa dia akan dipecat dari Quai d'Orsay jika dia menolak tugasan Newfoundland.{{sfn|Wilkshire|1993|p=9}} Gobineau membenci Newfoundland, menulis kepada seorang rakan di Paris pada 26 Julai 1859: "Ini adalah negara yang teruk. Ia sangat sejuk, terdapat kabus yang hampir berterusan, dan seseorang belayar di antara kepingan ais terapung yang sangat besar."{{sfn|Wilkshire|1993|p=10}} Semasa di St. John's, sebuah bandar yang sebahagian besarnya didiami oleh pendatang Ireland, Gobineau menggunakan hampir setiap klise anti-Ireland dalam laporannya ke Paris. Dia menyatakan orang Ireland St. John's sangat miskin, tidak berdisiplin, licik, degil, tidak jujur, bising, ganas, dan biasanya mabuk.{{sfn|Gobineau|1993|p=104}} Dia menggambarkan beberapa penempatan nelayan terpencil yang dikunjunginya dalam istilah Utopia, memuji mereka sebagai contoh bagaimana beberapa orang yang tahan lasak dan lasak boleh mencari nafkah dalam keadaan yang sangat tidak ramah.{{sfn|Gobineau|1993|p=106}} Pujian Gobineau terhadap nelayan Newfoundland mencerminkan pandangannya bahawa mereka yang memisahkan diri daripada masyarakat lebih baik memelihara kesucian kaum mereka.{{sfn|Wilkshire|1993|p=21}} Walaupun beliau menghina orang biasa, beliau menggelarkan nelayan Newfoundland yang beliau temui sebagai "orang terbaik yang pernah saya lihat di dunia".{{sfn|Biddiss|1970|p=199}} Gobineau memerhatikan bahawa di penempatan pesisir pantai yang terpencil ini, tiada anggota polis kerana tiada jenayah, dan seterusnya menulis: {{blockquote|Saya tidak menyesal kerana pernah melihat sekali dalam hidup saya sejenis Utopia. [...] Iklim yang ganas dan penuh kebencian, kawasan desa yang melarang, pilihan antara kemiskinan dan kerja keras yang berbahaya, tiada hiburan, tiada keseronokan, tiada wang, kekayaan dan cita-cita sama mustahilnya—dan masih, walaupun begitu, pandangan yang ceria, sejenis kesejahteraan domestik yang paling primitif. [...] Tetapi inilah yang berjaya membolehkan manusia menggunakan kebebasan sepenuhnya dan bertoleransi antara satu sama lain.{{sfn|Biddiss|1970|p=199}}}} ==Kerjaya Menteri== ===Menteri Parsi=== Pada tahun 1861, Gobineau kembali ke Tehran sebagai menteri Perancis{{sfn|Irwin|2016|p=324}} dan menjalani gaya hidup sederhana dan asketik. Dia menjadi taksub dengan Parsi kuno. Ini tidak lama kemudian menjadi tidak terkawal apabila dia cuba membuktikan Parsi kuno diasaskan oleh Aryan yang sangat dikaguminya, menyebabkan dia terlibat dalam apa yang Irwin sebut sebagai teori "gila" tentang sejarah Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Pada tahun 1865, Gobineau menerbitkan Les religions et les philosophies dans l'Asie centrale ("Agama dan Falsafah di Asia Tengah"), sebuah catatan tentang perjalanannya di Parsi dan pertemuan dengan pelbagai mazhab Islam esoterik yang dia temui diamalkan di kawasan luar bandar Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Kerangka mistiknya mendorongnya untuk merasakan di Parsi apa yang dia panggil "un certain plaisir" ("satu keseronokan tertentu") kerana di tempat lain di dunia dia merasakan kegembiraan yang sama seperti yang dirasainya ketika melihat runtuhan Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau mempunyai pandangan yang rendah terhadap Islam, sebuah agama yang dicipta oleh Muhammad Arab. Dia menganggapnya sebagai sebahagian daripada "bangsa Semitik", tidak seperti orang Parsi yang bahasa Indo-Eropahnya menyebabkannya melihat mereka sebagai Arya.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau percaya bahawa Islam Syiah adalah sebahagian daripada "pemberontakan" oleh orang Parsi Arya terhadap orang Arab Semitik, melihat hubungan rapat antara Islam Syiah dan nasionalisme Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Berdasarkan pengalamannya sendiri, Gobineau percaya bahawa orang Parsi tidak benar-benar mempercayai Islam, dengan kepercayaan kepada Nabi menjadi penutup masyarakat yang masih mengekalkan banyak ciri pra-Islam.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau juga menggambarkan penganiayaan kejam terhadap pengikut Bábisme dan agama baharu Kepercayaan Bahá'í oleh negara Parsi, yang bertekad untuk menegakkan Islam Syiah sebagai agama negara.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau meluluskan penganiayaan terhadap Babi. Dia menulis bahawa mereka adalah "komunis sejati" dan "penyokong sosialisme yang sejati dan tulen", sama berbahayanya dengan sosialis Perancis. Dia bersetuju bahawa Takhta Merak adalah betul untuk menghapuskan Bábisme.{{sfn|Biddiss|1970|p=186}} Gobineau merupakan antara orang Barat pertama yang mengkaji mazhab-mazhab esoterik Parsi. Walaupun karyanya bersifat idiosinkratik, beliau mencetuskan minat ilmiah dalam aspek Parsi yang telah diabaikan oleh orang Barat sehingga itu.{{sfn|Irwin|2016|p=326}} ====Kritikan terhadap karya Parsi Gobineau==== Hanya dengan pengajiannya di Parsi kuno, Gobineau dikecam oleh para sarjana.{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Beliau menerbitkan dua buah buku tentang Parsi kuno, Lectures des textes cunéiformes (1858) ("Bacaan Teks Paku") dan Traité des écritures cunéiformes (1864) ("Treatise of Cuneiform Fragments").{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Irwin menulis: "Risalah pertama adalah salah faham, namun masih berada di sisi kewarasan ini; karya kedua yang lebih lewat dan lebih panjang menunjukkan banyak tanda-tanda jenis kegilaan yang mungkin menjangkiti mereka yang terlalu berminat dalam kajian okultisme."{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Salah satu masalah utama dengan pendekatan Gobineau dalam menterjemahkan teks-teks kuneiform Parsi kuno ialah beliau gagal memahami perubahan linguistik dan bahasa Parsi Lama bukanlah bahasa yang sama dengan bahasa Parsi moden.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Buku-bukunya mendapat sambutan yang tidak menyenangkan daripada para sarjana yang berpendapat bahawa Gobineau tidak memahami teks-teks yang ingin diterjemahkannya.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Artikel Gobineau yang cuba menyangkal pengkritiknya dalam Journal asiatique tidak diterbitkan, kerana editor menganggap artikelnya "tidak boleh diterbitkan" kerana ia penuh dengan dakwaan "tidak masuk akal" dan penderaan yang keterlaluan terhadap pengkritiknya.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Semasa kunjungan keduanya ke Parsi, Gobineau menghabiskan banyak masa bekerja sebagai ahli arkeologi amatur dan mengumpul bahan untuk apa yang kemudiannya menjadi Traité des écritures cunéiformes, sebuah buku yang digelar Irwin sebagai "monumen untuk kegilaan terpelajar".{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Gobineau sentiasa berbangga dengannya, melihat buku itu sebagai magnum opus yang menyaingi Essai.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Gobineau sering mengembara dari Tehran ke Empayar Uthmaniyyah untuk melawat runtuhan Dur-Sharrukin di Khorsabad, berhampiran Mosul di tempat yang kini dikenali sebagai utara Iraq.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Runtuhan Khorsabad adalah Assyria, yang dibina oleh Raja Sargon II pada tahun 717 SM, tetapi Gobineau percaya runtuhan itu sebenarnya adalah Parsi dan dibina oleh Darius Agung kira-kira dua ratus tahun kemudian.{{sfn|Irwin|2016|p=328}} [[File:WP Paul-Émile Botta.jpg|thumb|211x211px|alt=Painted portrait of Paul Émile Botta looking at the artist. | Potret lukisan Paul Émile Botta yang sedang memandang artis itu. Ahli arkeologi Perancis [[Paul-Émile Botta]] (gambar) menganggap karya Parsi Gobineau sebagai karut.]] Ahli arkeologi Perancis, Paul-Émile Botta, menerbitkan ulasan pedas terhadap Traité des écritures cunéiformes dalam Journal asiatique. Beliau menulis teks-teks cuneiform di Dur-Sharrukin berbahasa Akkadia, bahawa Gobineau tidak tahu apa yang diperkatakannya, dan satu-satunya sebab beliau menulis ulasan itu adalah untuk membuktikan bahawa beliau telah membuang masanya membaca buku itu.{{sfn|Irwin|2016|p=329}} Ketika Gobineau bertegas menekankan tesisnya, Orientalis terkemuka di Perancis, Julius von Mohl dari Société Asiatique, terpaksa campur tangan dalam pertikaian itu untuk berhujah bahawa teori-teori Gobineau kekurangan "ketelitian saintifik" sementara beliau mengagumi "kesenian" tesis Gobineau.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Meneruskan minatnya terhadap negara Parsi, Gobineau menerbitkan Histoire des Perses ("Sejarah Orang Parsi") pada tahun 1869.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Di dalamnya, beliau tidak cuba membezakan antara sejarah Parsi dan legenda yang menganggap Shahnameh dan Kush Nama (puisi abad ke-12 yang mempersembahkan kisah legenda dua maharaja Cina) sebagai catatan sejarah purba Parsi yang faktual dan boleh dipercayai.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Oleh itu, Gobineau memulakan sejarahnya dengan mempersembahkan orang Parsi sebagai orang Arya yang tiba di Parsi dari Asia Tengah dan menakluki bangsa gergasi yang dikenali oleh mereka sebagai Diw.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Gobineau juga menambah teori perkaumannya sendiri kepada Histoire des Perses, menjelaskan bagaimana Cyrus Agung telah merancang penghijrahan orang Arya ke Eropah yang menjadikannya bertanggungjawab atas "keagungan" zaman pertengahan Eropah.{{sfn|Irwin|2016|p=331}} Bagi Gobineau, Cyrus Agung merupakan pemimpin terhebat dalam sejarah, menulis: "Apa pun diri kita, sebagai orang Perancis, Inggeris, Jerman, Eropah pada abad kesembilan belas, kita berhutang budi kepada Cyrus", dan seterusnya menggelar Cyrus sebagai "orang terhebat antara orang-orang hebat dalam seluruh sejarah manusia".{{sfn|Biddiss|1970|p=187}} ===Menteri ke Greece=== [[File:Arthur de Gobineau c.(1865).jpg|alt=|thumb| Arthur de Gobineau s.(1865)]] Pada tahun 1864, Gobineau menjadi menteri Perancis ke Greece.{{sfn|Budil|2008|p=147}} Semasa berada di Athens, yang bersama Tehran merupakan satu-satunya bandar yang beliau sukai, beliau menghabiskan masanya menulis puisi dan belajar tentang arca apabila tidak mengembara bersama Ernest Renan di kawasan luar bandar Yunani untuk mencari runtuhan.{{sfn|Budil|2008|p=147}} Gobineau menggoda dua beradik perempuan di Athens, Zoé dan Marika Dragoumis, yang menjadi perempuan simpanannya; Zoé kekal sebagai wartawan sepanjang hayat.{{sfn|Biddiss|1970|p=195}} Pada tahun 1832, walaupun secara nominalnya merdeka, Greece telah menjadi sebuah negara protektorat bersama Anglo-Perancis-Rusia. Oleh itu, menteri British, Perancis dan Rusia di Athens mempunyai kuasa teori untuk membatalkan sebarang keputusan kabinet Yunani. Gobineau berulang kali menasihatkan agar Perancis tidak menggunakan kuasa ini, menulis bahawa Greece adalah "bukti yang menyedihkan dan nyata tentang ketidakcekapan dan keangkuhan Eropah". Dia menyerang percubaan British untuk membawa demokrasi ala Westminster ke Greece sebagai membawa "keruntuhan sepenuhnya tanah yang biadab" sambil menuduh Perancis bersalah memperkenalkan orang Yunani kepada "Voltairianisme yang paling tidak cekap".{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Walau bagaimanapun, pada tahun-tahun terakhirnya, ekonomi Yunani mula berkembang pesat; disebabkan oleh ini, Gobineau "begitu kagum dengan pembangunan ekonomi dan sosial Yunani sehingga dia tanpa sedar mengakui manfaat era moden".{{sfn|Budil|2008|p=153}} Selepas itu, dia menunjukkan simpati terhadap masyarakat Yunani kontemporari yang membina sebuah negara moden.{{sfn|Budil|2008|p=154}} Mengenai "Persoalan Timur", Gobineau pada mulanya menyokong ekspansionisme Yunani; dia merupakan penyokong Ioannis Kolettis dan Idea Megalinya.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Walau bagaimanapun, kemudian, dia menasihatkan agar tidak menyokong Perancis untuk aspirasi Yunani yang tidak berperikemanusiaan, menulis bahawa orang Yunani tidak dapat menggantikan Empayar Uthmaniyyah, dan jika Empayar Uthmaniyyah digantikan dengan Yunani yang lebih besar, hanya Rusia yang akan mendapat manfaat.{{sfn|Biddiss|1970|pp=194–195}} Dia tidak lagi percaya bahawa "empayar Yunani" yang dihidupkan semula dapat menggagalkan imperialisme Rusia. Beliau percaya bahawa Empayar Uthmaniyyah lebih sesuai untuk berbuat demikian pada masa itu.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Gobineau menasihati Paris: "Orang Yunani tidak akan mengawal Timur, begitu juga orang Armenia mahupun Slav mahupun mana-mana penduduk Kristian, dan, pada masa yang sama, jika orang lain datang—walaupun Rusia, yang paling timur antara mereka semua—mereka hanya boleh tunduk kepada pengaruh berbahaya daripada situasi anarki ini. [...] Bagi saya [...] tiada Persoalan Timur dan jika saya mempunyai penghormatan untuk menjadi kerajaan yang hebat, saya tidak akan lagi mempedulikan perkembangan di kawasan ini."{{sfn|Biddiss|1970|p=195}} Pada musim bunga tahun 1866, orang Yunani Kristian memberontak terhadap Empayar Uthmaniyyah di pulau Crete. Tiga utusan tiba di Athens untuk meminta sokongan Perancis daripada Gobineau untuk pemberontakan itu, dengan mengatakan bahawa Perancis adalah juara keadilan dan hak "negara kecil".{{sfn|Budil|2008|p=149}} Memandangkan Perancis terlibat secara aktif dalam perang di Mexico, Gobineau, yang berucap bagi pihak Napoleon III, memaklumkan kepada orang Crete supaya tidak mengharapkan sokongan daripada Perancis—mereka bersendirian dalam menentang Empayar Uthmaniyyah.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Dia menggelarkan pemberontakan itu sebagai "monumen paling sempurna untuk pembohongan, kenakalan dan keangkuhan yang telah dilihat dalam tempoh tiga puluh tahun".{{sfn|Biddiss|1970|p=192}} Dia tidak bersimpati dengan keinginan Yunani untuk membebaskan rakan senegara mereka yang hidup di bawah pemerintahan Uthmaniyyah; ketika menulis kepada rakannya Anton von Prokesch-Osten, dia menyatakan: "Ia adalah satu pergaduhan menentang yang lain".{{sfn|Biddiss|1970|pp=194–195}} Walau bagaimanapun, pada usia tuanya, dia kembali ke pendirian asalnya, menyokong idea-idea irredentist Yunani.{{sfn|Budil|2008|p=153}} ===Panggilan Balik ke Perancis akibat pemberontakan Kriti=== Semasa pemberontakan Kriti, seorang ahli akademik Perancis muda Gustave Flourens, yang terkenal dengan semangatnya yang berapi-api terhadap perjuangan liberal, telah menyertai pemberontakan Cretan dan telah pergi ke Athens untuk cuba memujuk kerajaan Yunani untuk menyokongnya.{{sfn|Budil|2008|p=150}} Gobineau secara tidak bijak telah menunjukkan kiriman diplomatik Flourens dari Paris yang menunjukkan kedua-dua kerajaan Perancis dan Yunani tidak sanggup menyinggung perasaan Uthmaniyyah dengan menyokong pemberontakan Cretan, yang kemudiannya dibocorkan oleh Flourens kepada pihak akhbar.{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Gobineau menerima arahan daripada Napoleon III untuk membungkam Flourens.{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Pada 28 Mei 1868, ketika Flourens sedang menuju ke pertemuan dengan Raja George I, baginda telah dipintas oleh Gobineau yang kemudiannya menangkapnya oleh pengawal legasi, dirantai dan dimuatkan ke dalam kapal Perancis pertama yang menuju ke Marseille.{{sfn|Budil|2008|p=150}} L'affaire Flourens menjadi isu yang terkenal di Perancis dengan novelis Victor Hugo mengutuk Gobineau dalam sebuah artikel pendapat di Le Tribute pada 19 Julai 1868 kerana cara khianatnya melayan seorang rakan Perancis yang berjuang untuk kebebasan Yunani.{{sfn|Budil|2008|p=150}} Dengan pendapat umum Perancis yang secara meluas mengutuk menteri di Athens, Gobineau dipanggil semula ke Paris dalam keadaan memalukan.{{sfn|Budil|2008|p=150}} ===Pandangan terhadap Orang Yunani=== Pandangannya terhadap orang Yunani moden adalah paradoks dan samar-samar;{{sfn|Budil|2008|p=153}}{{sfn|Vacalopoulos|1968|p=104-105}} beliau menyatakan ideanya agak samar-samar dan keliru, hanya mendasarkannya pada maklumat umum.{{sfn|Vacalopoulos|1968|pp=104–105}} Beliau menulis bahawa orang Yunani secara amnya telah kehilangan banyak "darah Arya" yang bertanggungjawab untuk "kemuliaan Yunani" disebabkan oleh percampuran kaum.{{sfn|Biddiss|1970|p=191}} Walau bagaimanapun, beliau tidak menafikan kewujudan nukleus Yunani kuno dalam diri orang Yunani moden.{{sfn|Vacalopoulos|1968|p=104-105}}{{Sfn|Stewart|2003|p=133}} Sebaliknya, beliau percaya bahawa bangsa Yunani telah "menyerap" semua penceroboh asing.{{Sfn|Stewart|2003|p=132}} Hasilnya adalah gabungan yang kuat, kerana orang Yunani telah menggabungkan sifat-sifat terbaik orang yang mereka temui. Beliau menyimpulkan bahawa orang Yunani menunjukkan semua kualiti yang diperlukan untuk memperoleh penghargaan "kewarganegaraan".{{Sfn|Stewart|2003|p=133}} Gobineau sememangnya mengagumi orang Yunani moden, menganggap mereka sebagai "pendidik" orang Balkan;{{Sfn|Dontas|1966|p=32}} beliau melihat orang Yunani sebagai lebih bijak, terlatih, dan rajin daripada orang Balkan dan beliau berpendapat bahawa Yunani ditakdirkan untuk memainkan peranan bertamadun di seluruh wilayah Danube. Di luar politik, beliau juga menganggap orang Yunani sebagai orang yang sabar, peramah, kreatif, dan ikhlas.{{Sfn|Kale|2010|p=41}} ====Penilaian==== Pada tahun 1868, Gobineau menulis bahawa, tanpa Yunani, beliau tidak akan dapat melakukan banyak perkara yang beliau lakukan ("Sans la Grèce, je n'aurais pas fait beaucoup de choses que j'ai faites. La Grèce y est pour beaucoup").{{sfn|Budil|2008|p=154}} Menurut ahli antropologi Ivo T. Budil: {{blockquote|Pengalaman Gobineau di Yunani melibatkan kontroversi kekal antara ideologi dan realiti, sementara realiti mengatasi. Di Greece, Gobineau berjaya menerima manifestasi kemodenan, nasionalisme dan pembangunan ekonomi... [Dia] dalam erti kata tertentu "dibebaskan" secara intelektual oleh Greece dan kadangkala terpaksa meninggalkan skema dan stereotaip perkaumannya serta menerima kepelbagaian dan percanggahan kehidupan sebenar.{{sfn|Budil|2008|pp=153–154}}}} Legasi Gobineau di Greece selepas kematiannya adalah ambivalen.{{Sfn|Dimaras|1936}} Ahli filologi dan sejarawan Yunani Konstantinos Dimaras [el; fr] menganggapnya seorang philhellene tulen yang kata-kata dan tindakannya disalahertikan.{{Sfn|Dimaras|1936}} ===Menteri ke Brazil=== Pada tahun 1869, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Pada masa itu, Perancis dan Brazil tidak mempunyai hubungan diplomatik di peringkat duta, hanya legasi yang diketuai oleh menteri. Gobineau tidak gembira kerana Quai d'Orsay telah menghantarnya ke Brazil, yang dilihatnya sebagai jawatan yang tidak cukup besar.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Gobineau mendarat di Rio de Janeiro semasa Karnival yang penuh sensual, yang membuatnya jijik. Sejak saat itu, beliau membenci Brazil, yang dilihatnya sebagai tempat penyakit yang ketinggalan dari segi budaya dan tidak bersih. Beliau takut menjadi mangsa demam kuning yang kerap memusnahkan penduduk Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Tugas utama Gobineau semasa beliau berada di Brazil dari Mac 1869 hingga April 1870 adalah untuk membantu menjadi perantara bagi penamatan Perang Paraguay dan mendapatkan pampasan selepas tentera Brazil menjarah kedutaan Perancis di Asunción. Beliau berbuat demikian dan sama-sama berjaya dalam merundingkan perjanjian ekstradisi antara Empayar Perancis dan Empayar Brazil. Beliau memberi petunjuk kepada Maharaja Pedro II bahawa pendapat umum Perancis memihak kepada pembebasan hamba Brazil.{{sfn|Biddiss|1970|p=201}} Memandangkan perhambaan adalah asas ekonomi Brazil, dan Brazil mempunyai populasi hamba terbesar di benua Amerika, Pedro II tidak sanggup menghapuskan perhambaan pada masa ini. Memandangkan kebanyakan rakyat Brazil mempunyai campuran keturunan Portugis, Afrika dan India, Gobineau melihat rakyat Brazil, yang dibencinya, sebagai mengesahkan teorinya tentang bahaya percabulan.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menulis kepada Paris bahawa penduduk Brazil adalah "populasi yang bercampur-campur sepenuhnya, darah dan semangatnya rosak, sangat hodoh ... Tiada seorang pun penduduk Brazil yang mempunyai darah tulen kerana corak perkahwinan antara orang kulit putih, India dan Negro begitu meluas sehingga nuansa warna kulit tidak terhingga, menyebabkan kemerosotan di kalangan golongan bawahan dan juga golongan atasan".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menyatakan bahawa penduduk Brazil "bukanlah pekerja keras, aktif mahupun subur".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Berdasarkan semua ini, Gobineau mencapai kesimpulan bahawa semua kehidupan manusia akan terhenti di Brazil dalam tempoh 200 tahun akan datang atas dasar "kemerosotan genetik".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Gobineau tidak popular di Brazil. Surat-suratnya ke Paris menunjukkan penghinaannya sepenuhnya terhadap semua orang di Brazil, tanpa mengira kewarganegaraan mereka (kecuali Maharaja Pedro II), dengan kata-katanya yang paling kesat dikhaskan untuk penduduk Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menulis tentang Brazil: "Semua orang di sini hodoh, sangat hodoh, seperti beruk".{{sfn|Skidmore|1993|pp=30–31}} Satu-satunya rakannya semasa di Rio ialah Maharaja Pedro II, yang dipuji oleh Gobineau sebagai seorang pemimpin yang bijaksana dan hebat, dengan menyatakan mata biru dan rambut perangnya sebagai bukti bahawa Pedro adalah seorang Aryan.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Hakikat bahawa Pedro berasal dari Keluarga Braganza, Gobineau yakin bahawa dia tidak mempunyai darah Afrika atau India. Gobineau menulis: "Kecuali Maharaja, tiada seorang pun di padang pasir yang penuh dengan pencuri ini" yang layak mendapat persahabatannya.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Sikap Gobineau yang menghina rakyat Brazil menyebabkan dia menghabiskan banyak masanya untuk bertelagah dengan golongan elit Brazil. Pada tahun 1870 dia terlibat dalam pergaduhan jalanan berdarah dengan menantu seorang senator Brazil yang tidak menghargai negaranya dijatuhkan.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Akibat pergaduhan itu, Pedro II meminta Paris memanggil semula rakannya, atau dia akan mengisytiharkannya sebagai persona non-grata.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Daripada mengalami penghinaan ini yang berlaku kepada menteri Perancis, Quai d'Orsay segera memanggil Gobineau.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} ===Kembali ke Perancis=== [[File:Arthur de Gobineau.jpg|thumb|Potret Gobineau 1876 oleh Mathilde Sallier de La Tour]] Pada Mei 1870, Gobineau kembali ke Perancis dari Brazil.{{sfn|Biddiss|1970|p=207}} Dalam sepucuk surat kepada Tocqueville pada tahun 1859, beliau menulis, "Apabila kita datang kepada rakyat Perancis, saya benar-benar menyokong kuasa mutlak", dan selagi Napoleon III memerintah sebagai seorang autokrat, beliau mendapat sokongan Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=208}} Gobineau sering meramalkan Perancis akan menjadi begitu busuk sehingga Perancis pasti akan dikalahkan jika mereka pernah berperang besar. Walau bagaimanapun, semasa tercetusnya perang dengan Prusia pada Julai 1870, beliau percaya mereka akan menang dalam masa beberapa minggu.{{sfn|Biddiss|1970|p=210}} Selepas kemenangan Jerman, Gobineau dengan penuh kemenangan menggunakan kekalahan negaranya sendiri sebagai bukti teori perkaumannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=210}} Beliau menghabiskan perang sebagai maire (datuk bandar) di pekan kecil Trie di jabatan Oise.{{sfn|Biddiss|1970|pp=210–211}} Selepas pihak Prusia menduduki Trie, Gobineau menjalinkan hubungan baik dengan mereka dan dapat mengurangkan pampasan yang dikenakan ke atas jabatan Oise.{{sfn|Biddiss|1970|p=211}} Kemudian, Gobineau menulis sebuah buku Ce qui est arrivé à la France en 1870 ("Apa yang Berlaku kepada Perancis pada tahun 1870") yang menjelaskan kekalahan Perancis adalah disebabkan oleh kemerosotan kaum, yang mana tiada penerbit memilih untuk menerbitkannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=213}} Beliau berhujah bahawa golongan borjuis Perancis adalah "keturunan hamba Gallo-Rom", yang menjelaskan mengapa mereka tidak setanding dengan tentera yang dipimpin oleh ''Junkers''.{{sfn|Biddiss|1970|p=214}} Gobineau menyerang Napoleon III kerana rancangannya untuk membina semula Paris dengan menulis: "Bandar ini, yang digambarkan dengan sombong sebagai ibu kota alam semesta, sebenarnya hanyalah karavan yang luas untuk kemalasan, ketamakan dan pesta pora seluruh Eropah."{{sfn|Biddiss|1970|p=214}} Pada tahun 1871, penyair Wilfrid Scawen Blunt yang bertemu Gobineau menggambarkannya seperti berikut: {{blockquote|Gobineau ialah seorang lelaki berusia kira-kira 55 tahun, dengan rambut dan misai beruban, mata gelap yang agak menonjol, kulit pucat, dan susuk tubuh yang tinggi dengan gaya berjalan yang hampir tersentak-sentak. Perangainya gementar, bertenaga, teliti, tetapi gelisah, beralih dengan cepat dari satu pemikiran ke pemikiran yang lain, seorang yang pandai bercakap tetapi pendengar yang buruk. Dia seorang cendekiawan, novelis, penyair, pengukir, ahli arkeologi, seorang yang berperasaan, seorang yang gemar dunia."{{sfn|Irwin|2016|pp=321–332}}}} Walaupun pandangannya yang pahit tentang dunia dan sikap misantropisnya, Gobineau mampu mempamerkan daya tarikan yang tinggi apabila dia mahu. Dia digambarkan oleh ahli sejarah Albert Sorel sebagai "seorang yang anggun dan menawan" yang akan menjadi diplomat yang sempurna di Ancien Régime Perancis.{{sfn|Biddiss|1970|p=265}} ===Menteri ke Sweden=== Pada Mei 1872, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Sweden.{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Selepas tiba di Stockholm, dia menulis kepada kakaknya Caroline: "Ini adalah bangsa tulen Utara—bangsa tuan", menggelarkan orang Sweden sebagai "cabang paling tulen bangsa Jermanik".{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Berbeza dengan Perancis, Gobineau kagum dengan kekurangan konflik sosial di Sweden, menulis kepada Dragoumis: "Tiada kebencian kelas. Golongan bangsawan hidup bersahabat dengan golongan pertengahan dan rakyat jelata".{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Gobineau berhujah bahawa disebabkan lokasi Sweden yang terpencil di Scandinavia, darah Arya lebih terpelihara berbanding Perancis. Menulis tentang kenaikan takhta Oscar II ke Sweden pada tahun 1872, beliau berkata: "Negara ini unik ... Saya baru sahaja melihat seorang raja mati dan seorang lagi menaiki takhta tanpa sesiapa menggandakan pengawal atau memaklumkan seorang askar".{{sfn|Biddiss|1970|p=226}} Konservatisme penting masyarakat Sweden juga mengagumkan Gobineau ketika beliau menulis kepada Pedro II: "Perasaan konservatif adalah antara yang paling kuat dalam semangat kebangsaan dan orang-orang ini melepaskan masa lalu hanya langkah demi langkah dan dengan berhati-hati yang melampau".{{sfn|Biddiss|1970|p=226}} Sweden menimbulkan masalah bagi Gobineau antara menyelaraskan kepercayaannya pada bangsawan Arya dengan desakannya bahawa hanya kelas atasan adalah Arya. Beliau akhirnya menyelesaikannya dengan mengecam orang Sweden sebagai Arya yang hina.{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Beliau menggunakan fakta bahawa Raja Oscar membenarkan demokrasi Sweden wujud dan tidak cuba memerintah sebagai raja mutlak sebagai bukti Kerabat Bernadotte semuanya adalah raja yang lemah dan pengecut.{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Menjelang tahun 1875, Gobineau menulis, "Sweden menakutkan saya" dan menulis dengan rasa jijik tentang "kekasaran dan penghinaan Sweden".{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Pada tahun 1874, Gobineau bertemu dengan diplomat Jerman homoseksual Philipp, Putera Eulenburg, di Stockholm dan menjadi sangat rapat dengannya.{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Eulenburg kemudiannya mengimbas kembali dengan penuh kasih sayang bagaimana dia dan Gobineau telah menghabiskan berjam-jam semasa mereka di Sweden di bawah "langit Nordik, tempat dunia lama para dewa hidup dalam adat dan tabiat rakyat serta di hati mereka."{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Gobineau kemudian menulis bahawa hanya dua orang di seluruh dunia yang pernah memahami falsafah perkaumannya dengan betul, iaitu Richard Wagner dan Eulenburg.{{sfn|Domeier|2015|p=171}} [[File:Becque - Nouvelles asiatiques p 217.jpeg|alt=Daripada edisi 1924 – ilustrasi oleh Maurice Becque|thumb|252x252px|Ilustrasi daripada novel Gobineau Nouvelle Asiatiques, yang diterbitkan semasa beliau berada di Sweden. Buku itu mencerminkan minatnya yang lama terhadap Parsi dan Timur.]] Gobineau menggalakkan Eulenburg untuk mempromosikan teorinya tentang bangsa Arya, dengan memberitahunya: "Dengan cara ini anda akan membantu ramai orang memahami sesuatu dengan lebih cepat."{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Kemudian, Eulenburg mengadu bahawa semua suratnya kepada Gobineau terpaksa dimusnahkan kerana "Ia mengandungi terlalu banyak sifat peribadi yang intim".{{sfn|Röhl|1994|p=54}} Semasa berada di Sweden, Gobineau menjadi taksub dengan Viking dan bertekad untuk membuktikan bahawa dia berasal dari Norse.{{sfn|Biddiss|1970|p=229}} Masanya di Stockholm merupakan tempoh yang sangat produktif dari sudut pandangan sastera. Beliau menulis Les Pléiades ("The Pleiades"), Les Nouvelles Asiatiques ("The New Asians"), La Renaissance, sebahagian besar Histoire de Ottar Jarl, pirate norvégien conquérant du pays de Bray en Normandie et de sa descendance ("Sejarah Ottar Jarl, Lanun Norway dan Penakluk Normandy dan Keturunannya") dan menyelesaikan separuh pertama puisi epiknya Amadis semasa berkhidmat sebagai menteri ke Sweden.{{sfn|Biddiss|1970|p=229}} Amadis ialah sebuah puisi epik 12,000 rangkap yang diterbitkan selepas kematian pada tahun 1887 yang diakhiri dengan protagonisnya yang lemas dalam darah orang Cina yang telah mereka bunuh.<ref name=":04">{{Cite book |last=Crean |first=Jeffrey |title=The Fear of Chinese Power: an International History |date=2024 |publisher=[[Bloomsbury Academic]] |isbn=978-1-350-23394-2 |edition= |series=New Approaches to International History series |location=London |page=13}}</ref> Pada tahun 1879, Gobineau cuba membuktikan keunggulan kaumnya sendiri berbanding seluruh Perancis dengan sejarah pseudo-keluarganya Histoire de Ottar Jarl. Ia bermula dengan baris "Saya turun dari Odin", dan mengesan keturunannya yang dikatakan daripada Viking Ottar Jarl.{{sfn|Rowbotham|1939|p=154}} Memandangkan keluarga de Gobineau pertama kali muncul dalam sejarah pada akhir abad ke-15 Bordeaux, dan Ottar Jarl—yang mungkin atau mungkin bukan orang sebenar—dikatakan hidup pada abad ke-10, Gobineau terpaksa menggunakan banyak ciptaan untuk memastikan salasilahnya berjaya.{{sfn|Rowbotham|1939|p=154}} Baginya, Essai, Histoire des Perses dan Histoire de Ottar Jarl terdiri daripada trilogi, yang digelar oleh pengkritik Perancis Jean Caulmier sebagai "visi puitis tentang pengembaraan manusia", yang merangkumi sejarah universal semua kaum di Essai, kepada sejarah cabang Arya di Parsi dalam Histoire des Perses kepada sejarah keluarganya sendiri dalam Histoire de Ottar Jarl.{{sfn|Biddiss|1970|p=230}} Semasa berada di Sweden, walaupun kekal setia kepada Gereja Katolik, Gobineau secara peribadi meninggalkan kepercayaannya terhadap agama Kristian. Dia sangat berminat dengan agama pagan Viking, yang kelihatan lebih autentik daripada Arya baginya.{{sfn|Biddiss|1970|p=232}} Baginya, mengekalkan agama Katoliknya adalah simbol politik reaksionernya dan penolakannya terhadap liberalisme, dan atas sebab-sebab inilah dia terus mengamalkan agama Katolik secara nominal.{{sfn|Biddiss|1970|p=232}} Gobineau memberitahu rakannya Comte de Basterot bahawa dia mahukan pengebumian Katolik hanya kerana de Gobineaus sentiasa dikebumikan dalam upacara Katolik, bukan kerana sebarang kepercayaan terhadap agama Katolik.{{sfn|Biddiss|1970|p=233}} Kerana meninggalkan jawatannya di Stockholm tanpa kebenaran untuk menyertai Maharaja Pedro II dalam lawatannya ke Eropah, Gobineau diberitahu pada Januari 1877 untuk sama ada meletak jawatan dari Quai d'Orsay atau dipecat; dia memilih yang pertama.<ref>{{Cite book|last=Dreher|first=Robert Edward|url=https://books.google.com/books?id=Uw5uAAAAMAAJ&q=arthur+de+gobineau+biography|title=Arthur de Gobineau: An Intellectual Portrait|date=1970|publisher=University of Wisconsin|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Arthur de Gobineau {{!}} French diplomat, writer, and ethnologist|url=https://www.britannica.com/biography/Arthur-de-Gobineau|access-date=2020-09-15|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> Gobineau menghabiskan tahun-tahun terakhirnya tinggal di Rom, seorang lelaki yang kesepian dan berdukacita yang rakan-rakan utamanya ialah Wagner dan Eulenburg.{{sfn|Budil|2008|p=151}} Dia menganggap dirinya sebagai seorang pengukir yang hebat dan cuba menyara dirinya dengan menjual arcanya.{{sfn|Budil|2008|p=151}} ==Legasi dan pengaruh== {{Main|Gobinisme}} Idea Gobineau berpengaruh di beberapa negara, terutamanya Romania, Empayar Uthmaniyyah, Jerman, dan Brazil, semasa hayatnya dan selepas kematiannya.{{citation_needed|date=November 2025}} Penganut Darwinisme sosial di Jepun menggunakan pengkategorian Gobineau terhadap tiga kaum sebagai justifikasi untuk imperialisme Jepun yang berusaha untuk mentamadunkan orang lain daripada kaum "kuning" sambil mengelakkan pergaulan dengan kaum "putih" atau "hitam".<ref name=":0">{{Cite book |last=Wong|first=Stephanie M.|title=Making Catholicism Chinese: the Catholic Church in a Modernizing China|date=2025|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-762369-5|location=New York, NY|pages=78}}</ref> ==Works in English translation== ===Non-fiction=== * [https://archive.org/stream/moralandintelle00hotzgoog#page/n11/mode/2up ''The Moral and Intellectual Diversity of Races,''] [[J. B. Lippincott & Co.]], 1856 (rep. by Garland Pub., 1984). ** [https://archive.org/stream/inequalityhuman00gobigoog#page/n10/mode/2up ''The Inequality of Human Races,''] [[G. P. Putnam's Sons]], 1915. ** [https://archive.org/stream/inequalityofhuma00gobi#page/n5/mode/2up ''The Inequality of Human Races,''] [[William Heinemann]], 1915 [Thurland & Thurland, 1915; Howard Fertig Pub., 1967; Rep., 1999]. * ''Method of Reading Cuneiform Texts,'' Educational Society's Press, 1865. * ''Gobineau: Selected Political Writing,'' Michael D. Biddiss (ed.), [[Jonathan Cape]], 1970. * ''The World of the Persians,'' J. Gifford, 1971. * ''The French Encounter with Africans'', William B. Cohen, Bloomington: [[Indiana University Press]], 1980. * ''A Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland,'' [[Carleton University Press]], 1993. * ''Comte de Gobineau and Orientalism: Selected Eastern Writings,'' Geoffrey Nash (ed.), [[Routledge]], 2008. ===Fiction=== * [https://archive.org/stream/typhainesabbeya00gobigoog#page/n12/mode/2up ''Typhaines Abbey: A Tale of the Twelfth Century,''] Claxton, Remsen and Haffelfinger, 1869. * ''Romances of the East,'' D. Appleton and Company, 1878 [Rep. by [[Arno Press]], 1973]. ** "The History of Gamber-Ali." In ''The Universal Anthology,'' Vol. XX, Merrill & Baker, 1899. ** ''Five Oriental Tales,'' The [[Viking Press]], 1925. ** ''The Dancing Girl of Shamakha and other Asiatic Tales,'' [[Harcourt, Brace and Company]], 1926. ** ''Tales of Asia,'' Geoffrey Bles, 1947. ** [http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft2w1004x8&brand=ucpress ''Mademoiselle Irnois and Other Stories,''] University of California Press, 1988. * [https://archive.org/stream/renaissancesavon00gobiuoft#page/n7/mode/2up ''The Renaissance: Savonarola. Cesare Borgia. Julius II. Leo X. Michael Angelo,''] G. P. Putnam's Sons, 1913 [Rep. by [[George Allen & Unwin]], 1927]. * ''The Golden Flower,'' [[G. P. Putnam's Sons]], 1924 [Rep. by Books for Libraries Press, 1968]. * ''The Lucky Prisoner,'' [[Doubleday (publisher)|Doubleday, Page and Company]], 1926 [Rep. by Bretano's, 1930]. * ''The Crimson Handkerchief: and other Stories,'' [[Harper & Brothers]], 1927 [Rep. by Jonathan Cape: London, 1929]. * ''The Pleiads,'' [[A. A. Knopf]], 1928. ** ''Sons of Kings,'' [[Oxford University Press]], 1966. ** ''The Pleiads,'' Howard Fertig Pub., 1978 ==References== {{reflist}} ==Sources== * {{Cite book |last=Akçam |first=Taner |author-link=Taner Akçam |title=A Shameful Act – The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility |publisher=[[Henry Holt and Company|Metropolitan]] |year=2006 |isbn=978-0805079326 |location=New York|url-access=registration |url=https://archive.org/details/shamefulactarmen00ak }} * {{cite book | last =Bell | first =Richard H. | author-link = | title =Wagner's Parsifal: An Appreciation in the Light of His Theological Journey | year =2013 | publisher =Cascade Books | location = | isbn = }} * {{cite book | last =Biddiss | first=Michael D. | title=Father of Racist Ideology: The Social and Political Thought of Count Gobineau | publisher=[[Littlehampton Book Services]] Ltd | year=1970 |isbn=978-0297000853 }} * {{cite journal | last=Biddiss | first=Michael D. | title=History as Destiny: Gobineau, H. S. Chamberlain and Spengler | journal=[[Transactions of the Royal Historical Society]] | jstor=3679271 | volume=7| pages=73–100 | year=1997 | doi=10.2307/3679271 | s2cid=163004517 }} * {{cite journal |last=Blue |first=Gregory |title=Gobineau on China: Race Theory, the "Yellow Peril" and the Critique of Modernity" |journal=[[Journal of World History]] |volume=10 |issue=1 |pages=93–139 | year=1999 |jstor=20078751 |doi=10.1353/jwh.2005.0003 |s2cid=143762514 }} * {{Cite book |last=Bucur |first=Maria |title=Eugenics and Modernization in Interwar Romania | publisher=[[University of Pittsburgh Press]] |year=2010 |isbn=978-0822961260 |location=Pittsburgh, PA }} * {{cite book |last=Budil |first=Ivo | title=Arthur Gobineau and Greece. A view of a man of letters and diplomat | year=2008 | publisher= [[Prague Papers on the History of International Relations]] }} * {{Cite book |last1=Burke |first1=Peter |last2=Pallares-Burke |first2=Maria Lúcia| title=Gilberto Freyre: Social Theory in the Tropics |publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang Ltd.]] |year=2008 |isbn= 978-1906165093 |location=New York }} * {{cite book |last=Davies |first=Alan |title=Infected Christianity: A Study of Modern Racism |year=1988 |publisher=[[McGill-Queen's University Press]] |jstor=j.ctt80fx5|isbn=9780773506510 }} * {{Cite web |last=Dimaras |first=Konstantinos Th. |date=1936 |title=Γκομπινώ. – εφ. Eλεύθερον Bήμα, 28 Δεκεμβρίου 1936 |url=http://www.snhell.gr/archive/content.asp?id=2631&author_id=3&word=%25E4%25E9%25E1%25F6%25F9 |access-date=2023-12-12 |website=[[To Vima]]}} * {{Cite book |last=Domeier |first=Norman| title=The Eulenburg Affair: A Cultural History of Politics in the German Empire |publisher=[[Boydell & Brewer]] |year=2015 |isbn=978-1571139122 |location=Martlesham, Suffolk }} * {{Cite book |last=Dontas |first=Domna N. |url=https://books.google.com/books?id=fsgeAAAAMAAJ |title=Greece and the Great Powers, 1863–1875 |date=1966 |publisher=Institute for Balkan Studies }} * {{cite journal | last=Drayton | first=Richard | title=Gilberto Freyre and the Twentieth-Century Rethinking of Race in Latin America |journal= Portuguese Studies | volume=27 |issue=1 | year=2011 | pages=43–47 | doi=10.5699/portstudies.27.1.0043 |jstor=10.5699/portstudies.27.1.0043| s2cid=161917205 }} * {{Cite book |last=Drummond |first=Elizabeth|editor1-last=Levy |editor1-first=Richard S.|title=Antisemitism A Historical Encyclopedia of Prejudice and Persecution |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2005 |isbn=978-1-85109-439-4 |chapter=Schemann, Ludwig (1852–1938)|location=Santa Barbara, CA }} * {{Cite book |last=Field |first=Geoffrey G.| title=Evangelist of race : The Germanic Vision of Houston Stewart Chamberlain |publisher=[[Columbia University Press]] |year=1981 |isbn=0-231-04860-2 |location=New York }} * {{cite journal | last=Fortier | first=Paul | title=Gobineau and German Racism |journal=Comparative Literature |volume=19 |issue=4 |date=Autumn 1967| pages=341–350 | doi=10.2307/1769493 | jstor=1769493 }} * {{cite book |last=Gobineau |first=Arthur de |author-link=Arthur de Gobineau |title=A Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland |place=Ottawa |publisher=[[Carleton University Press]] |year=1993 |editor=Michael Wilkshire |jstor=j.ctt1cd0m3n |isbn=9780886292140 }} * {{cite book | last = Gobineau | first=Arthur de | title=Gobineau Selected Political Writings | chapter=Events in Asia | editor=Michael Biddiss, London | year=1970 }} * {{ cite book | last =Irwin | first =Robert | title=Gobineau the Would be Orientalist | publisher=[[The Journal of the Royal Asiatic Society]] | volume = 26 | issue=1 |year=2016}} * {{cite journal | last = Kale |first= Steven |date= 2010 |title= Gobineau, Racism, and Legitimism: A Royalist Heretic in Nineteenth-Century France |journal = Modern Intellectual History |volume = 7 | issue = 1}} * {{cite book | last = Klemperer | first= Victor | title= The Language of the Third Reich | publisher = [[Continuum International Publishing Group|Continuum]] | year = 2000 |orig-date = 1957 | translator = Martin Brady | isbn = 978-0-8264-9130-5 }} *{{cite book |last=Magee|first=Bryan|author-link=Bryan Magee|year=2002|title=The Tristan Chord|publisher=Owl Books|location=New York|isbn=0-8050-7189-X|url-access=registration|url=https://archive.org/details/tristanchordwagn0000mage}} (UK title: ''Wagner and Philosophy'', Penguin Books, {{ISBN|0-14-029519-4}}) * {{Cite book | last= Röhl |first=John C.G. | title=The Kaiser and his Court: Wilhelm II and the Government of Germany |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=1994 |isbn= 978-1316529829 |location=Cambridge, UK }} * {{cite journal |last=Rowbotham |first=Arnold |title=Gobineau and the Aryan Terror |pages=152–165 |journal=[[The Sewanee Review]] |volume=47 |issue=2 |date=1939 |jstor=27535529 }} * {{Cite book | last=Skidmore |first=Thomas E. | title=Black into White: Race and Nationality in Brazilian Thought |publisher=[[Duke University Press]] |year=1993 |isbn= 978-0822313205 |location=Durham, NC }} * {{Cite book |last=Stewart |first=Charles |url=https://books.google.com/books?id=-IKJAgAAQBAJ |title=Syncretism/Anti-Syncretism: The Politics of Religious Synthesis |date=2003 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-83395-5 |editor-last=Shaw |editor-first=Rosalind |language=en |chapter=Syncretism as a dimension of nationalist discourse in modern Greece |editor-last2=Stewart |editor-first2=Charles}} * {{Cite journal |last=Vacalopoulos |first=Ap |date=1968-01-01 |title=Byzantinism and Hellenism : remarks on the racial origin and the intellectual continuity of the Greek nation |url=https://ojs.lib.uom.gr/index.php/BalkanStudies/article/view/781 |journal=Balkan Studies |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=101–126 |issn=2241-1674}} * {{cite book| last=Wilkshire | first=Michael | title=Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland | contribution=Introduction: Gobineau and Newfoundland | editor=Michael Wilkshire | series=Carleton Library Series | date=1993 | publisher=[[McGill-Queen's University Press]] | jstor=j.ctt1cd0m3n | isbn=9780886292140 }} * {{cite book | last=Wright | first=Michelle | title=Nigger Peasants from France: Missing Translations of American Anxieties on Race and the Nation |publisher=[[Callaloo (literary magazine)|Callaloo]] | volume=22 | issue=4 | year=1999 }} ==Further reading== '''Works in English''' * Beasley, Edward (2010). ''The Victorian Reinvention of Race: New Racisms and the Problem of Grouping in the Human Sciences,'' [[Taylor & Francis]]. * Biddiss, Michael D. (1970). "Prophecy and Pragmatism: Gobineau's Confrontation with Tocqueville," ''[[The Historical Journal]],'' Vol. 13, No. 4. * Biddiss, Michael D. (1997). "History as Destiny: Gobineau, H. S. Chamberlain and Spengler," ''[[Transactions of the Royal Historical Society]],'' Sixth Series, Vol. VII. * Blue, Gregory (1999). "Gobineau on China: Race Theory, the 'Yellow Peril,' and the Critique of Modernity," ''[[Journal of World History]],'' Vol. 10, No. 1. * Dreher, Robert Edward (1970). ''Arthur de Gobineau, an Intellectual Portrait,'' University of Wisconsin. * Gillouin, Rene (1921). "Mystical Race Theories," ''The Living Age,'' No. 4015. * Grimes, Alan P. & Horwitz, Robert H. (1959). [https://archive.org/stream/modernpoliticali00ingrim#page/336/mode/2up "Elitism: Racial Elitism."] In ''Modern Political Ideologies,'' Vol. V, [[Oxford University Press]]. * Haskins, Frank H. (1924). [https://archive.org/stream/historyofpolitic00merr#page/508/mode/2up "Race as a Factor in Political Theory."] In ''A History of Political Theories,'' Chap. XIII, The [[Macmillan Company]]. * House, Roy Temple (1923). "Gobineau, Nietzsche, and Spiess," ''[[The Nation]],'' 11 April. *Irwin, Robert. “Gobineau, the Would-Be Orientalist.” [[Journal of the Royal Asiatic Society]] 26, no. 1/2 (2016): 321–32. {{jstor|24756059}} * Magee, Bryan (2002). "The Tristan Chord". New York: Owl Books (UK Title: "Wagner and Philosophy", Penguin Books Ltd.). * Rahilly, A. J. (1916). [https://archive.org/stream/dublinreview159londuoft#page/124/mode/2up "Race and Super-Race,"] ''The Dublin Review,'' Vol. CLIX. * {{cite book |last=Richards |first=Robert J. |title=Was Hitler a Darwinian?: Disputed Questions in the History of Evolutionary Theory |url=https://books.google.com/books?id=HeDsmgEACAAJ|year=2013|publisher=[[University of Chicago Press]] |isbn=978-0-226-05893-1}} * Rowbotham, Arnold H. (1929). ''The Literary Works of Count de Gobineau,'' H. Champion. * Rowbotham, Arnold H. “Gobineau and the Aryan Terror.” The Sewanee Review 47, no. 2 (1939): 152–165. {{jstor|27535529}} * Schemann, Ludwig (1979). ''Gobineau,'' [[Arno Press]]. * Seillière, Ernest (1914). [https://archive.org/stream/germandoctrineof00seilrich#page/20/mode/2up "The Life and Work of Count Arthur de Gobineau."] In ''The German Doctrine of Conquest,'' Maunsel & Co. * Sorokin, Pitirim A. (1928). "Anthropo-Racial, Selectionist, and Hereditarist School." In ''Contemporary Sociological Theories,'' [[Harper & Bros]]., pp.&nbsp;219–308. * Snyder, Louis L. (1939). [https://archive.org/stream/racehistoryofmod00snyd#page/102/mode/2up "Count Arthur de Gobineau and the Crystallization of Nordicism."] In ''Race: A History of Modern Ethnic Theories,'' [[Longmans, Green & Co]]. * Spring, Gerald Max (1932). [http://hdl.handle.net/2027/mdp.39015009200836 ''The Vitalism of Count de Gobineau,''] New York, [''s.n.'']. * Valette, Rebecca M. (1969). ''Arthur de Gobineau and the Short Story,'' [[University of North Carolina Press]]. * [[Eric Voegelin|Voegelin, Eric]] (1940). "The Growth of the Race Idea," ''[[The Review of Politics]],'' Vol. 2, No. 3, pp.&nbsp;283–317. * [[Eric Voegelin|Voegelin, Eric]] (1997). ''Race and State,'' [[University of Missouri Press]]. '''Works in other languages''' * Boissel, Jean (1993). ''Gobineau: Biographie. Mythes et Réalité,'' Berg International. * Buenzod, Janine (1967). ''La Formation de le Pensée de Gobineau et l'Essai sur l'Inégalité des Races Humaines,'' Librairie A. G. Nizet. * Devaux, Philippe (1937–38). "L'Aristotélisme et le Vitalisme de Gobineau," ''Revue Franco-belge,'' December/Janvier . * Dreyfus, Robert (1905). ''La Vie et les Prophéties du Comte de Gobineau,'' [[Calmann-Lévy]]. * Faÿ, Bernard (1930). ''Le Comte Arthur de Gobineau et la Grèce,'' H. Champion. * Gahyva, Helga (2002). ''O Inimigo do Século – Um Estudo Sobre Arthur de Gobineau 1816–1882,'' IUPERJ. * Kleinecke, Paul (1902). ''Gobineau's Rassenphilosophie,'' Haack. * Lacretelle, Jacques de (1924). ''Quatre Études sur Gobineau,'' Á la Lampe d'Aladdin. * Lange, Maurice (1924). ''Le Comte Arthur de Gobineau, Étude Biographique et Critique,'' Faculté de Lettres de Strasbourg. * Raeders, George (1988). ''O Inimigo Cordial do Brasil: O Conde de Gobineau no Brasil,'' Paz & Terra. * Riffaterre, Michael (1957). ''Le Style des Pléiades de Gobineau,'' E. Droz. * Schemann, Ludwig (1913–16). ''Gobineau: eine Biographie,'' 2 Vol., K. J. Trübner. * Schemann, Ludwig (1934). ''Gobineau und die Deutsche Kultur,'' B.G. Teubner. * Smith, Annette (1984). ''Gobineau et l'Histoire Naturelle,'' E. Droz. * Spiess, Camille (1917). ''Impérialismes; la Conception Gobinienne de la Race,'' E. Figuière & Cie. * Thomas, Louis (1941). ''Arthur de Gobineau, Inventeur du Racisme (1816–1882),'' [[Mercure de France]]. ==External links== {{Commons category|Arthur de Gobineau}} {{wikisource|works=or}} * {{Gutenberg author | id=38659| name=Gobineau}} * {{FadedPage|id=Gobineau, Arthur de|name=Arthur de Gobineau|author=yes}} * {{Internet Archive author |sname=Arthur de Gobineau |sopt=t}} * [http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau Gobineau, Joseph Arthur de: Encyclopædia Iranica] * [http://classiques.uqac.ca/classiques/gobineau/essai_inegalite_races/essai_inegalite_races.html Joseph-Arthur (Comte de) Gobineau: UQAC] j8346hgweqs3hgf151cnm0jw70g1whq 6925874 6925819 2026-08-12T09:23:41Z Lemantun 221827 /* Arthur de Gobineau */ 6925874 wikitext text/x-wiki [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir|Kotak pasir 1]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 3|Kotak pasir 3]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 4]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 5]] ==Orang Melayu Timur== https://www.reinha.com/2018/11/14/cerita-rakyat-jambi-asal-usul-suku-melayu-timur/</br> https://repositori.kemendikdasmen.go.id/27184/</br> https://www.abdnaddin.com/2019/04/merungkai-simpul-sejarah-di-kampung.html?m=0</br> https://www.scribd.com/document/325836140/Veri-Afrional-Asal-Mula-Suku-Melayu-Timur-Dikuala-Tungkal</br> https://senimalaya.com/menjejak-darah-keturunan-iranun/</br> https://www.utusanborneo.com.my/2020/06/24/mencari-melayu-timur-generasi-iranun-di-tanjung-jabung</br> https://deutromalayan.blogspot.com/2012/10/suku-melayu-timur.html</br> https://jambiupdate.co/read/2022/05/20/100547/mengenal-pusaka-melayu-timur-di-tanjabtim-tersimpan-sebagai-peninggalan-sejarah-nenek-moyang/</br> https://budaya-indonesia.org/ASAL-USUL-SUKU-MELAYU-TIMUR</br> https://www.jambione.com/kolom/1364562612/menyoal-asal-melayu-tanjung-jabung-barat?page=2</br> {{Infobox ethnic group |group = Orang Melayu Timur<br /><small>اورڠ ملايو تيمور</small> |native_name = |total = |popplace = {{flag|Indonesia}}<br>{{flatlist| * {{Flag|Jambi}} (Tanjung Jabung Timur, Tanjung Jabung Barat) * {{Flag|Riau}} (Indragiri Hilir) }} |langs = Melayu Timur, [[Bahasa Indonesia]] |rels = [[Islam]] |related = [[Orang Iranun|Iranun]] }} Orang Melayu Timur ialah sebuah suku Melayu yang menetap di bahagian pesisir timur Sumatra, terutamanya di Jambi dan Provinsi Riau. ==Sejarah Kesultanan Asahan== Sumber: https://maa.acehprov.go.id/berita/kategori/adat-istiadat/nuansa-keacehan-dibumi-melayu-asahan</br> https://jurnal.medanresourcecenter.org/index.php/polyscopia/article/view/1441</br> https://www.researchgate.net/publication/340643191_Verba_Gerakan_Bahasa_Melayu_Asahan ===Zaman Pra-Sejarah=== Walaupun agak susah untuk tentukan bila kali pertama manusia menjejak tanah Asahan, ia dianggarkan bahawa nenek moyang kepada suku Asahan yang terawal, iaitu kaum [[Proto-Melayu]] menyampai pada kawasan tersebut pada sekitar tahun 1000 SM, menetap di bahagian pesisir. Mereka memperolehi sara hidup melalui perikanan dan mencucuk tanah subur di tebing sungai Asahan.<ref name="Sejarah daerah sumatera utara. Direktorat Jenderal Kebudayaan, Jakarta.">{{Cite book |url=http://pustaka.kebudayaan.kemdikbud.go.id/index.php?p=show_detail&id=7456&keywords=daerah+sumatra+utara|title=Sejarah Daerah Sumatra Utara |date=1978 |publisher=Departemen Pendidikan Dan Kebudayaan : Jakarta |isbn=978-1-4438-0497-4 |editor-last=Bangun |editor-first=Drs. P P |location=Jakarta}}</ref> ===Awal=== Tatanegara yang pertama ditubuhkan pada tanah yang kini Asahan adalah [[Kerajaan Nagur]], sebuah kerajaan yang ditubuhkan oleh orang Batak Simalungun. Wilayahnya terbentang dari pesisir Sumatera Utara, termasuk Tanjungbalai dan Batubara sehingga ke kawasan Simalungun yang termasuk Dolog Silou, Raya, Panei, Purba dan Silima Huta. Kerajaan Nagur merupakan usaha terawal suku Batak Simalungun untuk mengasaskan sebuah kerajaan tersendiri. Nagur terlibat dalam lingkaran pengaruh Srivijaya sepanjang sejarahnya yang berkesan pada budaya, politik, bahasa dan ekonominya. Oleh sebab itu, Nagur pernah terlibat dalam penyerangan Srivijaya oleh beberapa penjajah asing yang menyebabkan kuasanya luntur, pertama kalinya oleh [[Pencerobohan Chola akan Srivijaya|Empayar Chola pada tahun 1023-1024]] dan buat kali kedua oleh [[Singhasari]] pada tahun 1275. Berikutan pencerobohan ini, Nagur akhirnya bubar dan berpecah kepada empat kerajaan besar yang dipanggil ''Harajaon Naopat'' yang terdiri daripada kerajaan Siantar, Panei, Dolog Silou dan Batangiou (kemudian dinama semula kepada Tanoh Jawa). Pada satu tahun, Raja Batangiou berkahwin dengan seorang puteri dari Kerajaan Simargolang, yang merupakan kerajaan Batak Toba, menyatukan kedua-dua kerajaan tersebut, mengasaskan Kerajaan Tanoh Jawa. ==Arthur de Gobineau== {{Infobox person | name = Arthur de Gobineau | image = File:Gobineau -comte-de-Joseph-Arthur.jpg | caption = Potret Arthur Joseph de Gobineau, s. 1860-an | birth_name = Joseph Arthur de Gobineau | birth_date = {{birth date|1816|7|14|df=y}} | birth_place = [[Ville-d'Avray]], [[Hauts-de-Seine]], France | death_date = {{death date and age|1882|10|13|1816|7|14|df=y}} | death_place = [[Turin]], Italy | occupation = Pengarang, diplomat, penulis kembara | spouse = [[Clémence Gabrielle Monnerot]] | children = Christine de Gobineau<br />[[Diane de Guldencrone]] }} '''Joseph Arthur de Gobineau''' ({{IPA|fr|ɡɔbino|lang}}; 14 Julai 1816 - 13 Oktober 1882) ialah seorang penulis dan diplomat Perancis yang terkenal kerana membantu memperkenalkan teori bangsa saintifik dan "demografi kaum", dan untuk membangunkan teori tuan Aryan. bangsa dan Nordicisme. Beliau seorang elitis yang, sejurus selepas Revolusi 1848, menulis Essay on the Inequality of the Human Races. Di dalamnya Beliau berhujah bahawa bangsawan lebih unggul daripada rakyat jelata dan bangsawan memiliki lebih banyak sifat genetik Aryan kerana kurang perkacukan dengan kaum yang lebih rendah. Gobineau dilahirkan dalam keluarga bangsawan di bawah Rejim Ancien. Ideologi beliau selari dengan aliran Legitimis yang menyokong pemerintahan diraja oleh Kerabat Bourbon dan menentang Revolusi Perancis, demokrasi, dan pemerintahan oleh Kerabat Orléans yang berkuasa selepas Revolusi Julai 1830. Beliau memulakan kerjaya diplomatiknya pada akhir 1840-an, dan bermula pada 1861, berkhidmat sebagai menteri ke Parsi, Brazil, Greece, dan Sweden. Sebagai seorang penulis, Gobineau mengarang novel dan cerpen, serta penulisan perjalanan bukan fiksyen, esei polemik dan karya filologi dan antropologi lain, termasuk Essainya. Essai beliau secara meluas didiskreditkan sebagai pseudosains oleh kesarjanaan moden. Gobineau sendiri tidak pernah mempunyai sebarang kelayakan dalam antropologi. Walaupun tulisan Gobineau kurang diterima di Perancis, mereka dengan cepat dipuji oleh ketuanan kulit putih, pro-perhambaan Amerika seperti Josiah C. Nott dan Henry Hotze, yang menterjemah bukunya ke dalam bahasa Inggeris. Mereka meninggalkan kira-kira 1,000 muka surat buku asal, termasuk bahagian yang menggambarkan secara negatif rakyat Amerika sebagai penduduk bercampur kaum. Mengilhamkan gerakan sosial di Jerman bernama Gobinisme,<ref name="Gould">{{cite book |last1=Gould |first1=Stephen Jay |author-link1=Stephen Jay Gould |date=1996 |title=The Mismeasure of Man |pages=[https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 359] |isbn=978-0393314250 |publisher=[[W. W. Norton & Company]] |quote=Gobineau was undoubtedly the most influential academic racist of the nineteenth century. His writings strongly affected such intellectuals as Wanger and Nietzsche and inspired a social movement known as Gobinism. |url-access=registration |url=https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 }}</ref> karya beliau juga berpengaruh terhadap antisemit terkenal seperti Richard Wagner, menantu Wagner Houston Stewart Chamberlain, ahli politik Romania Profesor A. C. Cuza, dan pemimpin Parti Nazi, yang kemudiannya menyunting dan menerbitkan semula karyanya. {{TOC limit|3}} ==Kehidupan awal dan tulisan== ===Asal usul=== Gobineau berasal dari keluarga bangsawan lama yang mapan.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|title=Arthur de Gobineau French Diplomat, Writer, and Ethnologist |access-date=2 September 2016|website=britannica.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701230138/https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|archive-date=1 July 2016|url-status=live}}</ref> Bapanya, Louis de Gobineau (1784–1858), ialah seorang pegawai tentera dan ahli diraja yang gigih.<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau |title=Gobineau, Joseph Arthur de|year=2012|website=iranicaonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517032222/http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau|archive-date=17 May 2013|url-status=live}}</ref> Ibunya, Anne-Louise Magdeleine de Gercy, adalah anak perempuan seorang pegawai cukai diraja yang bukan bangsawan. Keluarga de Gercy tinggal di jajahan Mahkota Perancis Saint-Domingue (Haiti moden) untuk seketika pada abad ke-18. Mencerminkan kebenciannya terhadap Revolusi Perancis, Gobineau kemudiannya menulis: "Hari lahir saya ialah 14 Julai, tarikh di mana Bastille ditangkap-yang membuktikan bagaimana bertentangan boleh datang bersama-sama".{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang lelaki dan lelaki muda, Gobineau menyukai Zaman Pertengahan, yang dilihatnya sebagai zaman kegemilangan kesatria dan kesatria yang lebih disukai daripada zamannya sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Seseorang yang mengenali Gobineau semasa remaja menyifatkan dia sebagai seorang yang romantik, "dengan idea-idea kesatria dan semangat heroik, mengimpikan apa yang paling mulia dan paling agung".{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Bapa Gobineau komited untuk memulihkan House of Bourbon dan membantu adik-beradik Polignac yang diraja melarikan diri dari Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Sebagai hukuman dia telah dipenjarakan oleh polis rahsia Napoleon tetapi dibebaskan apabila pihak Berikat mengambil Paris pada tahun 1814.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Semasa Seratus Hari keluarga de Gobineau melarikan diri dari Perancis. Selepas penggulingan terakhir Napoleon berikutan Pertempuran Waterloo, Louis de Gobineau telah diberi ganjaran atas kesetiaannya kepada House of Bourbon dengan menjadi kapten dalam Pengawal Diraja Raja Louis XVIII.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Gaji untuk seorang Pengawal Diraja adalah sangat rendah, dan keluarga de Gobineau bergelut dengan gajinya.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Magdeleine de Gobineau meninggalkan suaminya untuk tutor anak-anaknya Charles de La Coindière. Bersama kekasihnya, dia membawa anak lelaki dan dua anak perempuannya mengembara di timur Perancis, Switzerland dan Grand Duchy of Baden.{{sfn|Budil|2008|pp=133–4}} Untuk menyara dirinya, dia beralih kepada penipuan (yang mana dia dipenjarakan). Ibunya menjadi sangat memalukan Gobineau, yang tidak pernah bercakap dengannya selepas dia berumur dua puluh tahun.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Bagi de Gobineau muda, komited untuk menegakkan nilai tradisional bangsawan dan Katolik, perpecahan perkahwinan ibu bapanya, hubungan terbuka ibunya dengan kekasihnya, tindakan penipuannya, dan pergolakan yang dikenakan kerana sentiasa melarikan diri dan hidup dalam kemiskinan semuanya sangat traumatik.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} ===Zaman remaja=== Gobineau menghabiskan masa awal remajanya di bandar Inzligen di mana ibunya dan kekasihnya tinggal. Dia menjadi fasih berbahasa Jerman.{{sfn|Budil|2008|pp=133–134}} Sebagai penyokong tegar Rumah Bourbon, bapanya terpaksa bersara daripada Pengawal Diraja selepas Revolusi Julai 1830 membawa Raja House of Orléans Louis-Philippe, Le roi citoyen, ("Raja Rakyat") berkuasa. Beliau berjanji untuk mendamaikan warisan Revolusi Perancis dengan monarki.{{sfn|Biddiss|1970|p=11}} Memandangkan sejarah keluarganya menyokong Bourbons, Gobineau muda menganggap Revolusi Julai sebagai bencana bagi Perancis.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Pandangannya bersifat seorang Legitimis yang komited kepada Perancis Katolik yang diperintah oleh Kerabat Bourbon.{{sfn|Biddiss|1970|p=13}} Pada tahun 1831, bapa de Gobineau mengambil hak penjagaan ketiga-tiga anaknya, dan anaknya menghabiskan masa remajanya di Lorient, di Brittany.{{sfn|Budil|2008|p=134}} [[File:QT - Antoine Galland.PNG|thumb|235x235px|alt=Black and white sketch of Antoine Galland | The [[Orientalism|Orientalist]] tales of [[Antoine Galland]] (pictured) had a strong influence on Gobineau in his youth.]] Kisah Orientalis Antoine Galland (gambar) mempunyai pengaruh yang kuat terhadap Gobineau pada masa mudanya. Gobineau tidak menyukai bapanya, yang diketepikannya sebagai pegawai tentera yang membosankan dan tiada daya mencetus pemikiran.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Lorient telah diasaskan pada 1675 sebagai pangkalan Syarikat Hindia Timur Perancis kerana Raja Louis XIV mempunyai cita-cita besar untuk menjadikan Perancis kuasa politik dan ekonomi yang dominan di Asia.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Oleh kerana cita-cita itu tidak direalisasikan, Gobineau mengembangkan rasa kemuliaan yang pudar apabila dia membesar di sebuah bandar yang telah dibina untuk menjadi hab dominan untuk perdagangan Eropah dengan Asia. Impian ini tidak menjadi kenyataan, kerana India menjadi sebahagian daripada British dan bukan empayar Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Sebagai seorang lelaki muda, Gobineau terpesona dengan Timur, kerana Timur Tengah dikenali di Eropah pada abad ke-19.{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Semasa belajar di Collège de Bironne di Switzerland, seorang rakan pelajar teringat: "Semua aspirasinya adalah ke arah Timur. Dia hanya bermimpi tentang masjid dan menara; dia menyebut dirinya seorang Muslim, bersedia untuk menunaikan haji ke Mekah".{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Gobineau menyukai cerita Oriental oleh penterjemah Perancis Antoine Galland, sering mengatakan dia mahu menjadi seorang Orientalis. Dia membaca cerita Arab, Turki dan Parsi dalam terjemahan, menjadi apa yang dipanggil oleh Perancis sebagai "un orientaliste de pacotille" ("orientalis sampah").{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada tahun 1835, Gobineau gagal dalam peperiksaan kemasukan ke sekolah tentera St. Cyr.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Pada September 1835, Gobineau berlepas ke Paris dengan lima puluh franc dalam poketnya yang bertujuan untuk menjadi seorang penulis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Dia berpindah bersama bapa saudaranya, Thibaut-Joseph de Gobineau, seorang Legitimis dengan kebencian "tanpa had" terhadap Louis-Philippe.{{sfn|Biddiss|1970|p=15}} Mencerminkan kecenderungannya terhadap elitisme, Gobineau mengasaskan sebuah masyarakat intelektual Legitimis yang dipanggil Les Scelti ("umat pilihan"), yang termasuk dirinya, pelukis Guermann John (Jerman von Bohn) dan penulis Maxime du Camp.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} ===Tulisan awal=== Pada tahun-tahun akhir Monarki Julai, Gobineau membuat tulisan hidup fiksyen bersiri (romans-feuilletons) dan menyumbang kepada terbitan berkala reaksioner.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Beliau menulis untuk Union Catholique, La Quotidienne, L'Unité, dan Revue de Paris.[4] Pada satu ketika pada awal 1840-an, Gobineau sedang menulis artikel setiap hari untuk La Quotidienne menyokong dirinya.{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang penulis dan wartawan, beliau menyusah dari segi kewangan dan selamanya mencari penaung kaya yang sanggup menyokongnya.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Sebagai pekerja sambilan di Pejabat Pos dan penulis sepenuh masa, Gobineau sangat miskin.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Latar belakang keluarganya menjadikannya penyokong House of Bourbon, tetapi sifat gerakan Legitimis yang dikuasai oleh pemimpin yang berpuak-puak dan tidak cekap menyebabkan Gobineau berputus asa, menyebabkan dia menulis: "Kami tersesat dan lebih baik menyerah diri kepada hakikat".{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Dalam sepucuk surat kepada bapanya, Gobineau mengadu tentang "kelonggaran, kelemahan, kebodohan dan—dalam satu perkataan—kebodohan murni pihak yang saya sayangi".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Pada masa yang sama, beliau menganggap masyarakat Perancis di bawah Kerabat Orléans sebagai korup dan mementingkan diri sendiri, dikuasai oleh "feudalisme wang yang menindas" berbanding dengan feudalisme "kebajikan, keberanian, kebajikan dan kecerdasan" yang dipegang oleh bangsawan rejim kuno.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Gobineau menulis tentang Kerajaan Julai Perancis: "Wang telah menjadi prinsip kuasa dan kehormatan. Wang menguasai perniagaan; wang mengawal penduduk; wang mentadbir; wang menyelamatkan hati nurani; wang adalah kriteria untuk menilai penghargaan yang sepatutnya kepada lelaki".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Dalam "zaman biasa-biasa negara" ini, seperti yang digambarkan oleh Gobineau, dengan masyarakat menuju ke arah yang tidak dipersetujuinya, pemimpin-pemimpin tujuan yang dia komited dengan pengakuannya sendiri bodoh dan tidak cekap, dan bakal bangsawan yang berjuang untuk memenuhi keperluan hidup dengan menulis kewartawanan dan novel hack, dia menjadi semakin pesimis tentang masa depan.{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Gobineau menulis dalam surat kepada bapanya: "Betapa saya berputus asa dengan masyarakat yang tidak lagi apa-apa, kecuali dalam roh, dan yang tidak mempunyai hati lagi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Dia mengeluh Ahli Legitimis menghabiskan masa mereka untuk bertelagah antara satu sama lain manakala Gereja Katolik "sedang menyebelahi revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Gobineau menulis: {{blockquote|Negara miskin kita terletak dalam keruntuhan Rom. Di mana tidak ada lagi bangsawan yang layak untuk dirinya sendiri, sebuah negara mati. Bangsawan kita adalah bodoh dan pengecut yang sombong. Saya tidak lagi mempercayai apa-apa dan tidak mempunyai sebarang pandangan. Dari Louis-Philippe kita akan meneruskan ke pemangkas pertama yang akan membawa kita, tetapi hanya untuk menyampaikan kita kepada yang lain. Kerana kita tiada serabut dan tenaga moral. Wang telah membunuh segala-galanya.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}}}} Gobineau menjalin persahabatan dan mempunyai surat-menyurat yang banyak dengan Alexis de Tocqueville.<ref>Richter, Melvin (1958). "The Study of Man. A Debate on Race: The Tocqueville-Gobineau Correspondence," ''Commentary'' '''25''' (2), pp. 151–160.</ref><ref>Alexis de Tocqueville, ''The European Revolution and Correspondence with Gobineau,'' John Lukacz (ed.), [[Doubleday (publisher)|Doubleday Anchor Books]], 1959.</ref><ref>Beloff, Max (1986). "Tocqueville & Gobineau," ''Encounter'', Vol. LXVII, No. 1, pp. 29–31.</ref><ref>Tessitore, Aristide (2005). "Tocqueville and Gobineau on the Nature of Modern Politics," ''The Review of Politics,'' Vol. 67, No. 4, pp. 631–657.</ref> Tocqueville memuji Gobineau dalam sepucuk surat: "Kamu berluas ilmu, banyak akal, dan akhlak yang terbaik".{{sfn|Biddiss|1970|p=47}} Beliau kemudiannya memberi Gobineau pelantikan di Quai d'Orsay (kementerian luar Perancis) semasa berkhidmat sebagai menteri luar semasa Republik Kedua Perancis.<ref name="DJ. Richards 1900. pp. 101–117">{{Citation|last=Richards|first=E. J.|title=Joseph-Arthur de Gobineau (14 July 1816–13 October 1882)|url=http://go.galegroup.com/ps/retrieve.do?sort=RELEVANCE&docType=Biography%2C+Biography&tabID=T002&prodId=DLBC&searchId=R1&resultListType=RESULT_LIST&searchType=BasicSearchForm&contentSegment=&currentPosition=1&searchResultsType=MultiTab&inPS=true&userGroupName=san17777&docId=GALE%7CLQOXCP894110461&contentSet=GALE%7CLQOXCP894110461|work=[[Dictionary of Literary Biography]]|volume=123: Nineteenth-Century French Fiction Writers: Naturalism and Beyond, 1860–1900|pages=101–117|year=1992|editor1-last=Brosman |editor1-first=Catharine Savage |editor1-link=Catharine Savage Brosman |series=A Bruccoli Clark Layman Book|place=Tulane University|publisher=[[The Gale Group]]}}</ref> ===Terobosan dengan artikel Kapodistrias=== Pada tahun 1841, Gobineau mendapat kejayaan besar pertamanya apabila artikel yang diserahkannya kepada Revue des deux Mondes diterbitkan pada 15 April 1841.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Rencana Gobineau adalah mengenai negarawan Yunani Count Ioannis Kapodistrias. Pada masa itu, La Revue des Deux Mondes adalah salah satu jurnal paling berprestij di Paris, dan diterbitkan di dalamnya meletakkan Gobineau dalam syarikat yang sama seperti George Sand, Théophile Gautier, Philarète Chasles, Alphonse de Lamartine, Edgar Quinet dan Charles Augustin Sainte-Beuve yang semuanya diterbitkan secara tetap dalam jurnal tersebut.{{sfn|Budil|2008|p=135}} ===Mengenai politik antarabangsa=== Tulisan Gobineau mengenai politik antarabangsa pada umumnya adalah negatif seperti tulisannya tentang Perancis. Beliau menggambarkan Britain sebagai sebuah negara yang didorong sepenuhnya oleh kebencian dan ketamakan dan sejauh mana Empayar British di seluruh dunia sebagai sumber penyesalan.{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Gobineau sering menyerang Raja Louis-Phillipe kerana dasar luarnya yang pro-British, menulis bahawa dia telah "memalukan" Perancis dengan membenarkan Empayar British menjadi kuasa dominan dunia.{{sfn|Biddiss|1970|pp=20–21}} Walau bagaimanapun, laporan mengenai keadaan ekonomi Ireland yang lemah adalah sumber kepuasan bagi Gobineau kerana beliau menegaskan: "Ireland yang mendorong England ke jurang revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Menurut Gobineau, kuasa dan keagresifan Imperial Rusia yang semakin meningkat menjadi punca kebimbangan. Beliau menganggap pengunduran bencana dari Kabul oleh British semasa Perang Inggeris-Afghanistan Pertama dengan Afghanistan sebagai tanda Rusia akan menjadi kuasa dominan di Asia, menulis: "England, sebuah negara yang semakin tua, sedang mempertahankan mata pencarian dan kewujudannya. Rusia, sebuah negara yang masih muda, sedang mengikuti laluannya ke arah kuasa yang pasti akan diperolehinya ... The empayar to the greatest people of the Russian ... teguh ke arah matlamat yang memang diketahui tetapi masih belum ditakrifkan sepenuhnya".{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Gobineau menganggap Rusia sebagai kuasa Asia dan merasakan kejayaan Rusia yang tidak dapat dielakkan adalah kemenangan Asia ke atas Eropah.{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Dia mempunyai perasaan bercampur-campur tentang negara-negara Jerman, memuji Prusia sebagai masyarakat konservatif yang dikuasai oleh Junkers. Tetapi dia bimbang peningkatan pertumbuhan ekonomi yang digalakkan oleh Zollverein (Kesatuan Kastam Jerman) menjadikan kelas pertengahan Prusia lebih berkuasa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=24–26}} Gobineau mengkritik Empayar Austria, menulis bahawa Wangsa Habsburg memerintah penduduk campuran etnik Jerman, Magyar, Itali, orang Slavik, dll., dan tidak dapat dielakkan masyarakat berbilang etnik seperti itu akan mengalami kemerosotan, manakala Prusia "murni Jerman" telah ditakdirkan untuk menyatukan Jerman.{{sfn|Biddiss|1970|p=24}} Gobineau juga pesimis tentang Itali, menulis: "Tidak lama selepas condottieri hilang segala-galanya yang hidup dan berkembang bersama mereka pergi juga; kekayaan, keberanian, seni dan kebebasan, tidak ada apa-apa selain tanah yang subur dan langit yang tiada tandingannya".{{sfn|Biddiss|1970|p=42}} Gobineau mengecam Sepanyol kerana menolak "pihak berkuasa yang tegas dan semula jadi, kuasa yang berakar pada kebebasan negara", meramalkan bahawa tanpa perintah yang dikenakan oleh monarki mutlak, dia ditakdirkan untuk tenggelam dalam keadaan revolusi yang berterusan.{{sfn|Biddiss|1970|p=37}} Dia mengenepikan Amerika Latin, menulis dengan merujuk kepada perang kemerdekaan: "Kemusnahan pertanian, perdagangan dan kewangan mereka, akibat yang tidak dapat dielakkan daripada kekacauan sivil yang lama, sama sekali tidak kelihatan kepada mereka harga yang terlalu tinggi untuk dibayar untuk apa yang mereka ada dalam pandangan. Namun siapa yang mahu mendakwa bahawa penduduk yang separuh biadab di Castile atau Sungai Plato benar-benar layak mendapat tempat yang tinggi di Sungai Castile atau Algarve. penggubal undang-undang, di tempat-tempat yang mereka telah bertanding melawan tuan mereka dengan keseronokan dan tenaga yang sedemikian".{{sfn|Biddiss|1970|pp=37–38}} Mengenai Amerika Syarikat, Gobineau menulis: "Satu-satunya kehebatan adalah kekayaan, dan kerana semua orang boleh memperolehnya, pemilikannya adalah bebas daripada mana-mana kualiti yang dikhaskan untuk sifat unggul".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} Gobineau menulis Amerika Syarikat tidak mempunyai bangsawan, tanpa rasa obligasi bangsawan ("kewajiban bangsawan") seperti yang wujud di Eropah. Orang miskin Amerika menderita lebih teruk daripada orang miskin Eropah, menyebabkan Amerika Syarikat menjadi masyarakat yang ganas, di mana ketamakan dan materialisme adalah satu-satunya nilai yang dikira.{{sfn|Biddiss|1970|p=39}} Pada umumnya Gobineau memusuhi orang di Amerika, menulis bahawa siapa di Dunia Lama tidak tahu "bahawa Dunia Baru tidak tahu apa-apa tentang raja, putera dan bangsawan?-bahawa di tanah separuh dara itu, dalam masyarakat manusia yang lahir semalam dan hampir tidak disatukan, tiada siapa yang berhak atau kuasa untuk menggelarkan dirinya lebih besar daripada rakyatnya yang paling kecil?".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} ===Perkahwinan=== [[File:Beauvais (60), MUDO, Ary Scheffer - portrait de la comtesse de Gobineau, 1850.JPG|alt=Departmental Museum of the Oise|thumb| Potret isteri Gobineau, Clémence, karya [[Ary Scheffer]] (1850)]] Pada tahun 1846, Gobineau berkahwin dengan Clémence Gabrielle Monnerot. Dia telah mendesak untuk perkahwinan tergesa-gesa kerana dia hamil oleh rakan bersama mereka Pierre de Serre yang telah meninggalkannya. Sebagai seorang penganut Katolik, dia tidak mahu melahirkan anak luar nikah.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Monnerot telah dilahirkan di Martinique. Seperti ibunya, Gobineau tidak pernah pasti sama ada isterinya, dan oleh itu kedua-dua anak perempuannya mempunyai nenek moyang kulit hitam atau tidak, kerana ia adalah amalan biasa bagi tuan hamba Perancis di Caribbean untuk mengambil perempuan simpanan hamba.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Penentangan Gobineau terhadap perhambaan, yang dipegangnya selalu mengakibatkan perpecahan yang berbahaya kepada orang kulit putih, mungkin berpunca daripada kebimbangan peribadinya sendiri bahawa ibunya atau isterinya mungkin mempunyai keturunan Afrika.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} ==Kerjaya diplomatik awal dan teori tentang bangsa== {{main|Pemikiran sosial Arthur de Gobineau}} ===Royalis berdendam=== Novel dan puisi Gobineau pada tahun 1830-an–40-an biasanya berlatarkan Zaman Pertengahan atau Zaman Renaissance dengan wira-wira bangsawan yang dengan kewujudan mereka menjunjung tinggi semua nilai yang dirasakan Gobineau bernilai diraikan seperti penghormatan dan kreativiti terhadap kelas menengah yang korup dan tidak berjiwa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=42–43}} Novelnya pada tahun 1847, Ternove, merupakan kali pertama Gobineau mengaitkan kelas dengan bangsawan, menulis "Monsieur de Marvejols menganggap dirinya, dan semua ahli bangsawan, sebagai bangsawan yang terpisah, mempunyai intipati yang lebih tinggi, dan dia percaya adalah jenayah untuk mencemarkan ini dengan mencampurkan dengan darah jelataan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=44–45}} Novel ini, yang berlatarbelakangkan Seratus Hari tahun 1815, berkaitan dengan akibat buruk apabila seorang bangsawan Octave de Ternove secara tidak bijak berkahwin dengan anak perempuan seorang pengilang kilang.{{sfn|Biddiss|1970|p=44}} Gobineau berasa ngeri dengan Revolusi 1848 dan berasa jijik dengan apa yang dilihatnya sebagai reaksi terlentang golongan atasan Eropah terhadap cabaran revolusioner. Menulis pada musim bunga tahun 1848 tentang berita dari Jerman, beliau menyatakan: "Keadaan berjalan dengan agak teruk ... Saya tidak bermaksud pemecatan para putera—itu memang wajar. Kepengecutan dan kekurangan kepercayaan politik mereka menjadikan mereka tidak menarik. Tetapi para petani, di sana mereka hampir kejam. Terdapat penjarahan, pembakaran, dan pembunuhan beramai-ramai—dan kita baru sahaja berada di permulaan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=60–61}} Sebagai seorang Legitimis, Gobineau tidak menyukai Dewan Bonaparte dan tidak senang apabila Louis-Napoleon Bonaparte dipilih sebagai presiden republik pada tahun 1848.{{sfn|Biddiss|1970|p=61}} Walau bagaimanapun, beliau menyokong Bonaparte sebagai orang terbaik untuk memelihara ketenteraman, dan pada tahun 1849, apabila Tocqueville menjadi Menteri Luar Negeri, rakannya Gobineau menjadi ketua kabinetnya.{{sfn|Biddiss|1970|p=62}} ===Teori perkauman dan bangsawan=== {{Konservatisme di Perancis}} Terkejut dengan Revolusi 1848, Gobineau pertama kali meluahkan teori perkaumannya dalam puisi epiknya pada tahun 1848, Manfredine. Di dalamnya, beliau mendedahkan ketakutannya bahawa revolusi itu akan menjadi permulaan berakhirnya Eropah bangsawan, dengan rakyat biasa yang berasal daripada keturunan yang lebih rendah mengambil alih.{{sfn|Blue|1999|p=99}} Mencerminkan penghinaannya terhadap rakyat biasa, Gobineau berkata bangsawan Perancis seperti dirinya adalah keturunan Frank Jermanik yang menakluki wilayah Gaul Rom pada abad kelima Masihi, manakala rakyat Perancis biasa adalah keturunan orang Celtic dan Mediterranean yang lebih rendah kaumnya. Ini adalah teori lama yang pertama kali dipromosikan dalam sebuah risalah oleh Count Henri de Boulainvilliers. Beliau telah berhujah bahawa Estet Kedua (bangsawan) adalah berdarah "Frankish" dan Estet Ketiga (rakyat biasa) adalah berdarah "Gaulish".{{sfn|Davies|1988|p=57}} Dilahirkan selepas Revolusi Perancis memusnahkan Ancien Régime yang ideal dalam imaginasinya, Gobineau merasakan rasa pesimisme yang mendalam mengenai masa depan.{{sfn|Davies|1988|p=57}} Baginya, Revolusi Perancis, setelah memusnahkan asas perkauman kebesaran Perancis dengan menggulingkan dan dalam banyak kes membunuh golongan bangsawan, merupakan permulaan kepada proses kemerosotan dan kemerosotan yang panjang dan tidak dapat ditolak, yang hanya boleh berakhir dengan keruntuhan sepenuhnya tamadun Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia merasakan apa yang telah dimulakan oleh Revolusi Perancis dengan Revolusi Perindustrian sedang selesai; perindustrian dan pembandaran adalah bencana sepenuhnya bagi Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Seperti ramai konservatif romantik Eropah yang lain, Gobineau mengimbas kembali secara nostalgia versi ideal Zaman Pertengahan sebagai masyarakat agraria yang indah yang hidup harmoni dalam susunan sosial yang tegar.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia membenci Paris moden, sebuah bandar yang digelarnya "takungan sampah gergasi" yang penuh dengan les déracinés ("yang tercabut")—lelaki penjenayah, miskin, dan hanyut tanpa rumah sebenar. Gobineau menganggap mereka sebagai produk dahsyat daripada percanggahan selama berabad-abad yang sedia untuk meletup dalam keganasan revolusioner pada bila-bila masa.{{sfn|Davies|1988|pp=59–60}} Beliau merupakan penentang tegar demokrasi, yang beliau nyatakan hanyalah "mobokrasi"—satu sistem yang membenarkan orang ramai yang bodoh itu membuat kata putus untuk mentadbir negara.{{sfn|Davies|1988|p=59}} ===Masa di Switzerland dan Jerman=== Dari November 1849 hingga Januari 1854, Gobineau ditempatkan di kedutaan Perancis di Bern sebagai Setiausaha Pertama.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Semasa di Switzerland, Gobineau menulis sebahagian besar Essai.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Beliau ditempatkan di Hanover pada Musim Luruh 1851 sebagai pemangku Kuasa Usaha, dan kagum dengan "kesan bangsawan sebenar" yang beliau katakan beliau lihat di istana Hanoverian.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Gobineau amat menyukai Raja George V yang buta yang beliau lihat sebagai seorang "raja-ahli falsafah" dan kepadanya beliau mendedikasikan Essais.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Beliau memuji "watak yang luar biasa" lelaki Hanoverian dan juga memuji masyarakat Hanoverian sebagai mempunyai "keutamaan naluri terhadap hierarki" dengan rakyat jelata sentiasa tunduk kepada golongan bangsawan, yang dijelaskannya atas dasar perkauman.{{sfn|Biddiss|1970|p=90}} Mencerminkan minatnya sepanjang hayat di Timur, Gobineau menyertai Société Asiatique pada tahun 1852 dan mengenali beberapa Orientalis, seperti Julius von Mohl, dengan sangat baik.{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada Januari 1854, Gobineau dihantar sebagai Setiausaha Pertama ke legasi Perancis di Bandar Bebas Frankfurt.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Mengenai Konvensyen Persekutuan Konfederasi Jerman yang bersidang di Frankfurt—juga dikenali sebagai "Diet Konfederasi"—Gobineau menulis: "Diet adalah pejabat perniagaan untuk birokrasi Jerman—ia sangat jauh daripada menjadi badan politik yang sebenar".{{sfn|Biddiss|1970|p=91}}{{sfn|Biddiss|1970|pp=91–92}} Gobineau membenci wakil Prusia di Diet, Putera Otto von Bismarck, kerana kemajuannya terhadap Madame Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Sebaliknya, wakil Austria, Jeneral Anton von Prokesch-Osten menjadi salah seorang sahabat baik Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Beliau merupakan seorang askar dan diplomat Austria yang reaksioner yang membenci demokrasi dan menganggap dirinya sebagai seorang ahli sejarah dan orientalis, dan atas semua sebab ini, Gobineau menjalin ikatan dengannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Dalam tempoh inilah Gobineau mula kurang kerap menulis surat kepada rakan lamanya yang liberal, Tocqueville, dan lebih kerap kepada rakan baharunya yang konservatif, Prokesch-Osten.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} ===Teori perkauman Gobineau=== Dalam hayatnya sendiri, Gobineau dikenali sebagai seorang novelis, penyair dan kerana penulisan perjalanannya yang menceritakan pengembaraannya di Iran dan Brazil dan bukannya kerana teori perkauman yang kini paling diingati.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Walau bagaimanapun, beliau sentiasa menganggap bukunya Essai sur l'inégalité des races humaines (Esei tentang Ketidaksamaan Bangsa Manusia) sebagai karya agungnya dan ingin dikenang sebagai pengarangnya.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Seorang reaksioner yang tegas yang mempercayai keunggulan semula jadi golongan bangsawan berbanding rakyat biasa—yang dipandang hina olehnya—Gobineau menerima pakai doktrin perkauman saintifik yang kini telah dihina untuk mewajarkan pemerintahan bangsawan ke atas rakyat biasa yang lebih rendah perkaumannya.{{sfn|Blue|1999|p=99}} ===Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia=== [[File:Arthur de Gobineau, Essai sur l'inégalité des races humaines (original).jpg|thumb|alt=Gambar kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia''| Kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia'']] Dalam Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia, yang diterbitkan pada tahun 1855, Gobineau nampaknya menerima doktrin Kristian yang lazim bahawa semua manusia berkongsi nenek moyang yang sama Adam dan Hawa (monogenisme berbanding poligenisme). Kenyataan seperti "tiada apa yang membuktikan bahawa pada penyuntingan pertama salasilah kaum Adam, kaum berwarna dianggap sebagai sebahagian daripada spesies"; dan, "Kita boleh menyimpulkan bahawa kuasa menghasilkan anak yang subur adalah antara tanda spesies yang berbeza. Memandangkan tiada apa yang mendorong kita untuk mempercayai bahawa kaum manusia berada di luar peraturan ini, tiada balasan kepada hujah ini"<ref name="J.A.Gobineau 1856 p.337–338">J. A. Gobineau: ''The Moral and Intellectual Diversity of Races''. J. B. Lippincott & Co, Philadelphia (1856), pp. 337–338</ref> boleh dibaca sebagai wacana yang sengaja mengelirukan, dimasukkan ke dalam esei sebagai jangkaan kritikan agama kontemporari. Gobineau melakar beberapa kaum yang berbeza, mengaitkan setiap satu dengan tahap kesopanan yang berbeza. Tidak menghairankan, beliau meletakkan 'Eropah' dalam peringkat paling maju (atau l'état lumineux). Dalam konteks sejarah, idea dominannya ialah 'kesopanan' dibangunkan dari semasa ke semasa, peringkat pembangunan yang berbeza boleh membayangkan penciptaan kaum yang berasingan, yang paling maju dicipta dahulu, dan yang paling kurang maju dicipta terakhir (poligenesis). Tafsiran yang berbeza mungkin semua kaum dicipta bersama, tetapi kaum 'bukan Eropah' berhenti berkembang (monogenesis). Tambahan pula, Gobineau menjelaskan bahawa beliau menulis tentang kaum, bukan individu: contoh individu kulit hitam atau Asia yang berbakat tidak menyangkal tesisnya tentang kononnya rendah diri kaum kulit hitam dan Asia. Dia menulis: {{blockquote|"Saya tidak akan menunggu sahabat-sahabat kesaksamaan menunjukkan kepada saya petikan-petikan ini dan itu dalam buku-buku yang ditulis oleh mubaligh atau kapten laut, yang mengisytiharkan sebahagian Wolof adalah tukang kayu yang baik, sebahagian Hottentot seorang hamba yang baik, bahawa seorang Kaffir menari dan bermain biola, bahawa sebahagian Bambara tahu aritmetik … Mari kita ketepikan kebudak-budakan ini dan bandingkan bersama bukan manusia, tetapi kumpulan."<ref>{{Cite journal|last=D'souza|first=dinesh|date=Autumn 1995|title=Is Racism a Western Idea?|url=https://www.jstor.org/stable/41212409|journal=The American Scholar|volume=64|issue=4|page=538|jstor=41212409}}</ref>}} Gobineau berhujah bahawa bangsa adalah takdir, mengisytiharkan secara retorik: {{blockquote|Jadi otak seorang India Huron mengandungi dalam bentuk yang belum berkembang intelek yang sama seperti orang Inggeris atau Perancis! Mengapa, dalam perjalanan zaman dia tidak mencipta percetakan atau daya wap?}} Tesis utama Gobineau ialah tamadun Eropah mengalir dari Yunani ke Rom, dan kemudian ke tamadun Jermanik dan kontemporari. Dia berpendapat ini sepadan dengan budaya Indo-Eropah kuno,<ref>Mallory, J. P. (1991), ''In Search of the Indo-Europeans: Language, Culture and Myth'', London: [[Thames & Hudson]], p. 125.</ref> atau "Arya"—istilah biasa pada masa itu digunakan untuk menandakan orang Indo-Iran prasejarah yang dipuji sebagai nenek moyang 'bangsa Eropah' yang 'paling maju'. Ini termasuk kumpulan yang dikelaskan mengikut bahasa seperti orang Celt, Slav dan Jerman.<ref>{{cite book|title=Honorary Aryans: National-Racial Identity and Protected Jews in the Independent State of Croatia|author=Nevenko Bartulin|year=2013|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|isbn=978-1-137-33912-6|page=23}}</ref><ref>Among the groups which Gobineau classified as Aryan were the Hindus, Iranians, Hellenes, Celts, Slavs and Germanic people. {{cite book|title=The Modern Origins of the Early Middle Ages|author=Ian Wood|date= 2013|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-965048-4|page=107}}</ref> Gobineau kemudiannya menggunakan dan menyimpan istilah Aryan hanya untuk "bangsa Jermanik", dan menggambarkan Aryan sebagai la race germanique.<ref>A. J. Woodman, 2009, ''The Cambridge Companion to Tacitus'', p. 294. (The Germanic race was also regarded by Gobineau as beautiful, honourable and destined to rule: 'cette illustre famille humaine, la plus noble'. While ''[[Aryan|arya]]'' was originally an [[endonym]] used only by [[Indo-Iranians]], "Aryan" became, partly because of the ''Essai'', a racial designation of a race, which Gobineau specified as 'la race germanique').</ref> Dengan berbuat demikian, beliau mengemukakan teori perkauman di mana Aryan—iaitu orang Jermanik—adalah semua yang positif.<ref>So that the reader not be left in ignorance as to who the Aryans are, Gobineau stated, ''La race germanique était pourvue de toute l'énergie de la variété ariane'' ("The Germanic race was provided with all the energy of the Aryan race"). We see, then, that he presents a racist theory in which the Aryans, or Germans, are all that is good. ''Comparative literature''. by American Comparative Literature Association. [[Modern Language Association|Modern Language Association of America]]. Comparative Literature Section.; University of Oregon. 1967, p. 342</ref> ===Reaksi terhadap esei Gobineau=== ''Essai'' beliau kebanyakannya mendapat ulasan negatif daripada pengkritik Perancis, yang digunakan oleh Gobineau sebagai bukti kebenaran teori perkaumannya, menulis "orang Perancis, yang sentiasa bersedia untuk membakar apa sahaja—secara material—dan yang tidak menghormati apa-apa, sama ada dalam agama atau politik, sentiasa menjadi pengecut terhebat di dunia dalam hal sains".{{sfn|Biddiss|1970|p=148}} Walau bagaimanapun, peristiwa seperti pengembangan pengaruh Eropah dan Amerika di luar negara dan penyatuan Jerman menyebabkan Gobineau mengubah pendapatnya untuk mempercayai bahawa "bangsa kulit putih" boleh diselamatkan. Ahli sejarah Amerika kelahiran Jerman, George Mosse, berhujah bahawa Gobineau memproyeksikan ketakutan dan kebenciannya terhadap kelas menengah dan pekerja Perancis kepada orang Asia dan Kulit Hitam.{{sfn|Davies|1988|p=60}} Merumuskan hujah Mosse, Davies berhujah bahawa: "Golongan oriental ''Essai'' yang mementingkan diri sendiri dan materialistik sebenarnya adalah potret anti-kapitalis tentang kelas menengah Perancis yang tamak wang" manakala "golongan negro yang sensual, tidak bijak dan ganas" yang digambarkan oleh Gobineau dalam Essai adalah karikatur aristokrat tentang golongan miskin Perancis.{{sfn|Davies|1988|pp=60–61}} Dalam tulisannya tentang petani Perancis, Gobineau secara tipikal menegaskan dalam pelbagai anekdot, yang katanya berdasarkan pengalaman peribadi, bahawa petani Perancis adalah orang yang kasar dan tidak mampu belajar, malah tidak mampu berfikir di luar tahap pemikiran yang paling asas. Seperti yang ditulis oleh pengkritik Amerika Michelle Wright, "petani mungkin mendiami tanah itu, tetapi mereka pastinya bukan sebahagian daripadanya".{{sfn|Wright|1999|p=839}} Wright selanjutnya menyatakan persamaan yang sangat ketara antara gambaran Gobineau tentang petani Perancis dan pandangannya tentang orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=831–852}} ===Waktu di Parsi=== Pada tahun 1855, Gobineau meninggalkan Paris untuk menjadi setiausaha pertama di kedutaan Perancis di Tehran, Parsi (Iran moden). Beliau dinaikkan pangkat sebagai chargé d'affaires pada tahun berikutnya.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Sejarah Parsi dan Greece telah memainkan peranan penting dalam Essai dan Gobineau ingin melihat kedua-dua tempat itu sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Misinya adalah untuk menjauhkan Parsi daripada pengaruh Rusia, tetapi beliau secara sinis menulis: "Jika Parsi ... bersatu dengan kuasa barat, mereka akan berarak melawan Rusia pada waktu pagi, dikalahkan oleh mereka pada waktu tengah hari dan menjadi sekutu mereka pada waktu petang".{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Masa Gobineau tidak terjejas oleh tugas diplomatiknya, dan beliau meluangkan masa mempelajari teks kuneiform kuno dan mempelajari bahasa Parsi. Beliau bertutur dalam "bahasa Parsi dapur" yang membolehkannya bercakap dengan orang Parsi. (Dia tidak pernah fasih berbahasa Parsi seperti yang dikatakannya.){{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walaupun mempunyai sedikit rasa sayang terhadap orang Parsi, Gobineau terkejut kerana mereka tidak mempunyai prasangka perkaumannya dan sanggup menerima orang kulit hitam sebagai setaraf. Dia mengkritik masyarakat Parsi kerana terlalu "demokratik". Gobineau melihat Parsi sebagai tanah tanpa masa depan yang ditakdirkan untuk ditakluki oleh Barat lambat laun. Baginya ini adalah tragedi bagi Barat. Dia percaya lelaki Barat akan mudah tergoda oleh wanita Parsi yang cantik yang menyebabkan lebih banyak percabulan untuk "merosakkan" Barat.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walau bagaimanapun, dia terobsesi dengan Parsi kuno, melihat di Parsi Achaemenid sebuah tamadun Arya yang hebat dan gemilang, yang kini telah tiada. Ini menyibukkannya sepanjang hayatnya.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau suka melawat runtuhan zaman Achaemenid kerana fikirannya pada asasnya melihat ke belakang, lebih suka merenungkan kegemilangan masa lalu daripada apa yang dilihatnya sebagai masa kini yang suram dan masa depan yang lebih suram.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Penginapan beliau di Parsi telah mengilhami dua buah buku: Mémoire sur l'état social de la Perse actuelle (1858) ("Memoire tentang Keadaan Sosial Parsi Masa Kini") dan Trois ans en Asie (1859) ("Tiga Tahun di Asia").{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau kurang memuji Parsi moden. Beliau menulis kepada Prokesch-Osten bahawa tiada "bangsa Parsi" kerana Parsi moden adalah "bangsa yang bercampur dengan Tuhan yang tahu!". Walau bagaimanapun, beliau menyukai Parsi purba sebagai tamadun Arya yang hebat, dengan menyatakan bahawa Iran bermaksud "tanah Arya" dalam bahasa Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} Gobineau kurang Eurosentrik daripada yang dijangkakan dalam tulisannya tentang Parsi, mempercayai asal usul tamadun Eropah boleh dikesan ke Parsi. Beliau mengkritik sarjana barat kerana "kesombongan kolektif" mereka kerana tidak dapat mengakui hutang "besar" Barat kepada Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} ===Josiah C. Nott dan Henry Hotze=== [[File:Josiah Clarke Nott.jpg|thumb|226x226px|alt=Sepia photograph of Josiah C. Nott looking to his left | Josiah C. Nott]] [[File:Henry Hotze.jpg|thumb|226x226px|alt=Photograph of Henry Hotzel looking at the casmera | Henry Hotze]] Pada tahun 1856, dua "saintis kaum" Amerika, Josiah C. Nott dan Henry Hotze, kedua-duanya penyokong supremasi kulit putih yang tegar, menterjemahkan Essai sur l'inégalité des races humaines ke dalam bahasa Inggeris. Juara perhambaan, mereka mendapati dalam tulisan anti-kulit hitam Gobineau justifikasi yang mudah untuk "institusi aneh".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Nott dan Hotze mendapati banyak perkara yang boleh dipersetujui dalam Essai seperti: "Orang Negro adalah yang paling rendah hati dan ketinggalan di bahagian bawah skala. Watak haiwan yang tertera pada dahinya menandakan takdirnya sejak saat pembuahannya".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Gobineau sangat terganggu, Nott dan Hotze memendekkan jilid pertama Essai daripada 1,600 halaman dalam bahasa Perancis asal kepada 400 dalam bahasa Inggeris.{{sfn|Wright|1999|p=837}} Sekurang-kurangnya sebahagian daripada sebabnya adalah kerana gambaran Gobineau yang bermusuhan tentang rakyat Amerika. Mengenai orang kulit putih Amerika, Gobineau mengisytiharkan: {{blockquote|Mereka adalah campuran yang sangat bercampur-campur daripada kaum yang paling merosot di Eropah zaman dahulu. Mereka adalah kawanan manusia dari semua peringkat umur: Ireland, Jerman kacukan dan Perancis dan Itali yang lebih diragui. Campuran semua jenis etnik yang merosot ini pasti akan melahirkan kekacauan etnik selanjutnya. Kekacauan ini bukanlah sesuatu yang tidak dijangka atau baharu: ia tidak akan menghasilkan campuran etnik selanjutnya yang belum pernah berlaku, atau tidak dapat direalisasikan di benua kita sendiri. Sama sekali tidak ada yang produktif akan terhasil daripadanya, dan walaupun gabungan etnik yang terhasil daripada penyatuan yang tidak terhingga antara Jerman, Ireland, Itali, Perancis dan Anglo-Saxon menyertai kita di selatan dengan unsur-unsur kaum yang terdiri daripada intipati India, Negro, Sepanyol dan Portugis, agak sukar dibayangkan bahawa apa-apa sahaja boleh terhasil daripada kekeliruan yang mengerikan itu, kecuali penjajaran yang tidak koheren antara jenis orang yang paling merosot.{{sfn|Wright|1999|pp=837–838}}}} Petikan yang sangat kritikal seperti ini telah dikeluarkan daripada The Moral and Intellectual Diversity of Races, sebagaimana tajuk Essai dalam bahasa Inggeris. Nott dan Hotze hanya mengekalkan bahagian-bahagian yang berkaitan dengan dakwaan rendah diri yang wujud dalam kalangan orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|p=838}} Begitu juga, mereka menggunakan Gobineau sebagai cara untuk cuba membuktikan bahawa Amerika kulit putih berada dalam bahaya maut walaupun hakikatnya kebanyakan orang kulit hitam Amerika adalah hamba pada tahun 1856. Kedua-dua "saintis kaum" itu berhujah berdasarkan Essai bahawa orang kulit hitam pada dasarnya adalah sejenis haiwan ganas, bukannya manusia, dan akan sentiasa menimbulkan bahaya kepada orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|pp=839–845}} Petikan Essai di mana Gobineau mengisytiharkan bahawa, walaupun mempunyai kecerdasan yang rendah, orang kulit hitam mempunyai bakat seni tertentu dan bahawa beberapa ketua puak Afrika yang "luar biasa" mungkin mempunyai IQ yang lebih tinggi daripada orang kulit putih yang paling bodoh tidak dimasukkan dalam edisi Amerika. Nott dan Hotze tidak mahukan apa-apa yang mungkin memberikan kualiti manusia yang mengagumkan kepada orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=838–39}} Selain itu, mereka berhujah bahawa bangsa dan kaum adalah sama, dan menjadi orang Amerika adalah menjadi orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|p=846}} Oleh itu, penterjemah Amerika berhujah dalam pengenalan mereka bahawa sama seperti pelbagai negara Eropah yang terkoyak akibat konflik kewarganegaraan yang disebabkan oleh "kaum" yang berbeza yang hidup bersama, begitu juga menamatkan perhambaan dan memberikan kewarganegaraan Amerika kepada orang kulit hitam akan menyebabkan konflik yang sama, tetapi hanya pada skala yang lebih luas di Amerika Syarikat.{{sfn|Wright|1999|p=847}} ===Masa di Newfoundland=== Pada tahun 1859, pertikaian Anglo-Perancis mengenai hak penangkapan ikan Perancis di Pantai Perancis Newfoundland menyebabkan suruhanjaya Anglo-Perancis dihantar ke Newfoundland untuk mencari penyelesaian kepada pertikaian tersebut. Gobineau adalah salah seorang daripada dua pesuruhjaya Perancis yang dihantar ke Newfoundland, satu pengalaman yang kemudiannya direkodkannya dalam bukunya pada tahun 1861 Voyage à Terre-Neuve ("Pelayaran ke Newfoundland"). Pada tahun 1858, Menteri Luar Negeri Count Alexandre Colonna-Walewski telah cuba menghantar Gobineau ke kedutaan Perancis di Beijing. Beliau membantah bahawa sebagai "orang Eropah yang bertamadun" beliau tidak mahu pergi ke negara Asia seperti China.{{sfn|Wilkshire|1993|p=8}} Sebagai hukuman, Walewski menghantar Gobineau ke Newfoundland, memberitahunya bahawa dia akan dipecat dari Quai d'Orsay jika dia menolak tugasan Newfoundland.{{sfn|Wilkshire|1993|p=9}} Gobineau membenci Newfoundland, menulis kepada seorang rakan di Paris pada 26 Julai 1859: "Ini adalah negara yang teruk. Ia sangat sejuk, terdapat kabus yang hampir berterusan, dan seseorang belayar di antara kepingan ais terapung yang sangat besar."{{sfn|Wilkshire|1993|p=10}} Semasa di St. John's, sebuah bandar yang sebahagian besarnya didiami oleh pendatang Ireland, Gobineau menggunakan hampir setiap klise anti-Ireland dalam laporannya ke Paris. Dia menyatakan orang Ireland St. John's sangat miskin, tidak berdisiplin, licik, degil, tidak jujur, bising, ganas, dan biasanya mabuk.{{sfn|Gobineau|1993|p=104}} Dia menggambarkan beberapa penempatan nelayan terpencil yang dikunjunginya dalam istilah Utopia, memuji mereka sebagai contoh bagaimana beberapa orang yang tahan lasak dan lasak boleh mencari nafkah dalam keadaan yang sangat tidak ramah.{{sfn|Gobineau|1993|p=106}} Pujian Gobineau terhadap nelayan Newfoundland mencerminkan pandangannya bahawa mereka yang memisahkan diri daripada masyarakat lebih baik memelihara kesucian kaum mereka.{{sfn|Wilkshire|1993|p=21}} Walaupun beliau menghina orang biasa, beliau menggelarkan nelayan Newfoundland yang beliau temui sebagai "orang terbaik yang pernah saya lihat di dunia".{{sfn|Biddiss|1970|p=199}} Gobineau memerhatikan bahawa di penempatan pesisir pantai yang terpencil ini, tiada anggota polis kerana tiada jenayah, dan seterusnya menulis: {{blockquote|Saya tidak menyesal kerana pernah melihat sekali dalam hidup saya sejenis Utopia. [...] Iklim yang ganas dan penuh kebencian, kawasan desa yang melarang, pilihan antara kemiskinan dan kerja keras yang berbahaya, tiada hiburan, tiada keseronokan, tiada wang, kekayaan dan cita-cita sama mustahilnya—dan masih, walaupun begitu, pandangan yang ceria, sejenis kesejahteraan domestik yang paling primitif. [...] Tetapi inilah yang berjaya membolehkan manusia menggunakan kebebasan sepenuhnya dan bertoleransi antara satu sama lain.{{sfn|Biddiss|1970|p=199}}}} ==Kerjaya Menteri== ===Menteri Parsi=== Pada tahun 1861, Gobineau kembali ke Tehran sebagai menteri Perancis{{sfn|Irwin|2016|p=324}} dan menjalani gaya hidup sederhana dan asketik. Dia menjadi taksub dengan Parsi kuno. Ini tidak lama kemudian menjadi tidak terkawal apabila dia cuba membuktikan Parsi kuno diasaskan oleh Aryan yang sangat dikaguminya, menyebabkan dia terlibat dalam apa yang Irwin sebut sebagai teori "gila" tentang sejarah Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Pada tahun 1865, Gobineau menerbitkan Les religions et les philosophies dans l'Asie centrale ("Agama dan Falsafah di Asia Tengah"), sebuah catatan tentang perjalanannya di Parsi dan pertemuan dengan pelbagai mazhab Islam esoterik yang dia temui diamalkan di kawasan luar bandar Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Kerangka mistiknya mendorongnya untuk merasakan di Parsi apa yang dia panggil "un certain plaisir" ("satu keseronokan tertentu") kerana di tempat lain di dunia dia merasakan kegembiraan yang sama seperti yang dirasainya ketika melihat runtuhan Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau mempunyai pandangan yang rendah terhadap Islam, sebuah agama yang dicipta oleh Muhammad Arab. Dia menganggapnya sebagai sebahagian daripada "bangsa Semitik", tidak seperti orang Parsi yang bahasa Indo-Eropahnya menyebabkannya melihat mereka sebagai Arya.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau percaya bahawa Islam Syiah adalah sebahagian daripada "pemberontakan" oleh orang Parsi Arya terhadap orang Arab Semitik, melihat hubungan rapat antara Islam Syiah dan nasionalisme Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Berdasarkan pengalamannya sendiri, Gobineau percaya bahawa orang Parsi tidak benar-benar mempercayai Islam, dengan kepercayaan kepada Nabi menjadi penutup masyarakat yang masih mengekalkan banyak ciri pra-Islam.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau juga menggambarkan penganiayaan kejam terhadap pengikut Bábisme dan agama baharu Kepercayaan Bahá'í oleh negara Parsi, yang bertekad untuk menegakkan Islam Syiah sebagai agama negara.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau meluluskan penganiayaan terhadap Babi. Dia menulis bahawa mereka adalah "komunis sejati" dan "penyokong sosialisme yang sejati dan tulen", sama berbahayanya dengan sosialis Perancis. Dia bersetuju bahawa Takhta Merak adalah betul untuk menghapuskan Bábisme.{{sfn|Biddiss|1970|p=186}} Gobineau merupakan antara orang Barat pertama yang mengkaji mazhab-mazhab esoterik Parsi. Walaupun karyanya bersifat idiosinkratik, beliau mencetuskan minat ilmiah dalam aspek Parsi yang telah diabaikan oleh orang Barat sehingga itu.{{sfn|Irwin|2016|p=326}} ====Kritikan terhadap karya Parsi Gobineau==== Hanya dengan pengajiannya di Parsi kuno, Gobineau dikecam oleh para sarjana.{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Beliau menerbitkan dua buah buku tentang Parsi kuno, Lectures des textes cunéiformes (1858) ("Bacaan Teks Paku") dan Traité des écritures cunéiformes (1864) ("Treatise of Cuneiform Fragments").{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Irwin menulis: "Risalah pertama adalah salah faham, namun masih berada di sisi kewarasan ini; karya kedua yang lebih lewat dan lebih panjang menunjukkan banyak tanda-tanda jenis kegilaan yang mungkin menjangkiti mereka yang terlalu berminat dalam kajian okultisme."{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Salah satu masalah utama dengan pendekatan Gobineau dalam menterjemahkan teks-teks kuneiform Parsi kuno ialah beliau gagal memahami perubahan linguistik dan bahasa Parsi Lama bukanlah bahasa yang sama dengan bahasa Parsi moden.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Buku-bukunya mendapat sambutan yang tidak menyenangkan daripada para sarjana yang berpendapat bahawa Gobineau tidak memahami teks-teks yang ingin diterjemahkannya.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Artikel Gobineau yang cuba menyangkal pengkritiknya dalam Journal asiatique tidak diterbitkan, kerana editor menganggap artikelnya "tidak boleh diterbitkan" kerana ia penuh dengan dakwaan "tidak masuk akal" dan penderaan yang keterlaluan terhadap pengkritiknya.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Semasa kunjungan keduanya ke Parsi, Gobineau menghabiskan banyak masa bekerja sebagai ahli arkeologi amatur dan mengumpul bahan untuk apa yang kemudiannya menjadi Traité des écritures cunéiformes, sebuah buku yang digelar Irwin sebagai "monumen untuk kegilaan terpelajar".{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Gobineau sentiasa berbangga dengannya, melihat buku itu sebagai magnum opus yang menyaingi Essai.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Gobineau sering mengembara dari Tehran ke Empayar Uthmaniyyah untuk melawat runtuhan Dur-Sharrukin di Khorsabad, berhampiran Mosul di tempat yang kini dikenali sebagai utara Iraq.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Runtuhan Khorsabad adalah Assyria, yang dibina oleh Raja Sargon II pada tahun 717 SM, tetapi Gobineau percaya runtuhan itu sebenarnya adalah Parsi dan dibina oleh Darius Agung kira-kira dua ratus tahun kemudian.{{sfn|Irwin|2016|p=328}} [[File:WP Paul-Émile Botta.jpg|thumb|211x211px|alt=Painted portrait of Paul Émile Botta looking at the artist. | Potret lukisan Paul Émile Botta yang sedang memandang artis itu. Ahli arkeologi Perancis [[Paul-Émile Botta]] (gambar) menganggap karya Parsi Gobineau sebagai karut.]] Ahli arkeologi Perancis, Paul-Émile Botta, menerbitkan ulasan pedas terhadap Traité des écritures cunéiformes dalam Journal asiatique. Beliau menulis teks-teks cuneiform di Dur-Sharrukin berbahasa Akkadia, bahawa Gobineau tidak tahu apa yang diperkatakannya, dan satu-satunya sebab beliau menulis ulasan itu adalah untuk membuktikan bahawa beliau telah membuang masanya membaca buku itu.{{sfn|Irwin|2016|p=329}} Ketika Gobineau bertegas menekankan tesisnya, Orientalis terkemuka di Perancis, Julius von Mohl dari Société Asiatique, terpaksa campur tangan dalam pertikaian itu untuk berhujah bahawa teori-teori Gobineau kekurangan "ketelitian saintifik" sementara beliau mengagumi "kesenian" tesis Gobineau.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Meneruskan minatnya terhadap negara Parsi, Gobineau menerbitkan Histoire des Perses ("Sejarah Orang Parsi") pada tahun 1869.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Di dalamnya, beliau tidak cuba membezakan antara sejarah Parsi dan legenda yang menganggap Shahnameh dan Kush Nama (puisi abad ke-12 yang mempersembahkan kisah legenda dua maharaja Cina) sebagai catatan sejarah purba Parsi yang faktual dan boleh dipercayai.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Oleh itu, Gobineau memulakan sejarahnya dengan mempersembahkan orang Parsi sebagai orang Arya yang tiba di Parsi dari Asia Tengah dan menakluki bangsa gergasi yang dikenali oleh mereka sebagai Diw.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Gobineau juga menambah teori perkaumannya sendiri kepada Histoire des Perses, menjelaskan bagaimana Cyrus Agung telah merancang penghijrahan orang Arya ke Eropah yang menjadikannya bertanggungjawab atas "keagungan" zaman pertengahan Eropah.{{sfn|Irwin|2016|p=331}} Bagi Gobineau, Cyrus Agung merupakan pemimpin terhebat dalam sejarah, menulis: "Apa pun diri kita, sebagai orang Perancis, Inggeris, Jerman, Eropah pada abad kesembilan belas, kita berhutang budi kepada Cyrus", dan seterusnya menggelar Cyrus sebagai "orang terhebat antara orang-orang hebat dalam seluruh sejarah manusia".{{sfn|Biddiss|1970|p=187}} ===Menteri ke Greece=== [[File:Arthur de Gobineau c.(1865).jpg|alt=|thumb| Arthur de Gobineau s.(1865)]] Pada tahun 1864, Gobineau menjadi menteri Perancis ke Greece.{{sfn|Budil|2008|p=147}} Semasa berada di Athens, yang bersama Tehran merupakan satu-satunya bandar yang beliau sukai, beliau menghabiskan masanya menulis puisi dan belajar tentang arca apabila tidak mengembara bersama Ernest Renan di kawasan luar bandar Yunani untuk mencari runtuhan.{{sfn|Budil|2008|p=147}} Gobineau menggoda dua beradik perempuan di Athens, Zoé dan Marika Dragoumis, yang menjadi perempuan simpanannya; Zoé kekal sebagai wartawan sepanjang hayat.{{sfn|Biddiss|1970|p=195}} Pada tahun 1832, walaupun secara nominalnya merdeka, Greece telah menjadi sebuah negara protektorat bersama Anglo-Perancis-Rusia. Oleh itu, menteri British, Perancis dan Rusia di Athens mempunyai kuasa teori untuk membatalkan sebarang keputusan kabinet Yunani. Gobineau berulang kali menasihatkan agar Perancis tidak menggunakan kuasa ini, menulis bahawa Greece adalah "bukti yang menyedihkan dan nyata tentang ketidakcekapan dan keangkuhan Eropah". Dia menyerang percubaan British untuk membawa demokrasi ala Westminster ke Greece sebagai membawa "keruntuhan sepenuhnya tanah yang biadab" sambil menuduh Perancis bersalah memperkenalkan orang Yunani kepada "Voltairianisme yang paling tidak cekap".{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Walau bagaimanapun, pada tahun-tahun terakhirnya, ekonomi Yunani mula berkembang pesat; disebabkan oleh ini, Gobineau "begitu kagum dengan pembangunan ekonomi dan sosial Yunani sehingga dia tanpa sedar mengakui manfaat era moden".{{sfn|Budil|2008|p=153}} Selepas itu, dia menunjukkan simpati terhadap masyarakat Yunani kontemporari yang membina sebuah negara moden.{{sfn|Budil|2008|p=154}} Mengenai "Persoalan Timur", Gobineau pada mulanya menyokong ekspansionisme Yunani; dia merupakan penyokong Ioannis Kolettis dan Idea Megalinya.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Walau bagaimanapun, kemudian, dia menasihatkan agar tidak menyokong Perancis untuk aspirasi Yunani yang tidak berperikemanusiaan, menulis bahawa orang Yunani tidak dapat menggantikan Empayar Uthmaniyyah, dan jika Empayar Uthmaniyyah digantikan dengan Yunani yang lebih besar, hanya Rusia yang akan mendapat manfaat.{{sfn|Biddiss|1970|pp=194–195}} Dia tidak lagi percaya bahawa "empayar Yunani" yang dihidupkan semula dapat menggagalkan imperialisme Rusia. Beliau percaya bahawa Empayar Uthmaniyyah lebih sesuai untuk berbuat demikian pada masa itu.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Gobineau menasihati Paris: "Orang Yunani tidak akan mengawal Timur, begitu juga orang Armenia mahupun Slav mahupun mana-mana penduduk Kristian, dan, pada masa yang sama, jika orang lain datang—walaupun Rusia, yang paling timur antara mereka semua—mereka hanya boleh tunduk kepada pengaruh berbahaya daripada situasi anarki ini. [...] Bagi saya [...] tiada Persoalan Timur dan jika saya mempunyai penghormatan untuk menjadi kerajaan yang hebat, saya tidak akan lagi mempedulikan perkembangan di kawasan ini."{{sfn|Biddiss|1970|p=195}} Pada musim bunga tahun 1866, orang Yunani Kristian memberontak terhadap Empayar Uthmaniyyah di pulau Crete. Tiga utusan tiba di Athens untuk meminta sokongan Perancis daripada Gobineau untuk pemberontakan itu, dengan mengatakan bahawa Perancis adalah juara keadilan dan hak "negara kecil".{{sfn|Budil|2008|p=149}} Memandangkan Perancis terlibat secara aktif dalam perang di Mexico, Gobineau, yang berucap bagi pihak Napoleon III, memaklumkan kepada orang Crete supaya tidak mengharapkan sokongan daripada Perancis—mereka bersendirian dalam menentang Empayar Uthmaniyyah.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Dia menggelarkan pemberontakan itu sebagai "monumen paling sempurna untuk pembohongan, kenakalan dan keangkuhan yang telah dilihat dalam tempoh tiga puluh tahun".{{sfn|Biddiss|1970|p=192}} Dia tidak bersimpati dengan keinginan Yunani untuk membebaskan rakan senegara mereka yang hidup di bawah pemerintahan Uthmaniyyah; ketika menulis kepada rakannya Anton von Prokesch-Osten, dia menyatakan: "Ia adalah satu pergaduhan menentang yang lain".{{sfn|Biddiss|1970|pp=194–195}} Walau bagaimanapun, pada usia tuanya, dia kembali ke pendirian asalnya, menyokong idea-idea irredentist Yunani.{{sfn|Budil|2008|p=153}} ===Panggilan Balik ke Perancis akibat pemberontakan Kriti=== Semasa pemberontakan Kriti, seorang ahli akademik Perancis muda Gustave Flourens, yang terkenal dengan semangatnya yang berapi-api terhadap perjuangan liberal, telah menyertai pemberontakan Cretan dan telah pergi ke Athens untuk cuba memujuk kerajaan Yunani untuk menyokongnya.{{sfn|Budil|2008|p=150}} Gobineau secara tidak bijak telah menunjukkan kiriman diplomatik Flourens dari Paris yang menunjukkan kedua-dua kerajaan Perancis dan Yunani tidak sanggup menyinggung perasaan Uthmaniyyah dengan menyokong pemberontakan Cretan, yang kemudiannya dibocorkan oleh Flourens kepada pihak akhbar.{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Gobineau menerima arahan daripada Napoleon III untuk membungkam Flourens.{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Pada 28 Mei 1868, ketika Flourens sedang menuju ke pertemuan dengan Raja George I, baginda telah dipintas oleh Gobineau yang kemudiannya menangkapnya oleh pengawal legasi, dirantai dan dimuatkan ke dalam kapal Perancis pertama yang menuju ke Marseille.{{sfn|Budil|2008|p=150}} L'affaire Flourens menjadi isu yang terkenal di Perancis dengan novelis Victor Hugo mengutuk Gobineau dalam sebuah artikel pendapat di Le Tribute pada 19 Julai 1868 kerana cara khianatnya melayan seorang rakan Perancis yang berjuang untuk kebebasan Yunani.{{sfn|Budil|2008|p=150}} Dengan pendapat umum Perancis yang secara meluas mengutuk menteri di Athens, Gobineau dipanggil semula ke Paris dalam keadaan memalukan.{{sfn|Budil|2008|p=150}} ===Pandangan terhadap Orang Yunani=== Pandangannya terhadap orang Yunani moden adalah paradoks dan samar-samar;{{sfn|Budil|2008|p=153}}{{sfn|Vacalopoulos|1968|p=104-105}} beliau menyatakan ideanya agak samar-samar dan keliru, hanya mendasarkannya pada maklumat umum.{{sfn|Vacalopoulos|1968|pp=104–105}} Beliau menulis bahawa orang Yunani secara amnya telah kehilangan banyak "darah Arya" yang bertanggungjawab untuk "kemuliaan Yunani" disebabkan oleh percampuran kaum.{{sfn|Biddiss|1970|p=191}} Walau bagaimanapun, beliau tidak menafikan kewujudan nukleus Yunani kuno dalam diri orang Yunani moden.{{sfn|Vacalopoulos|1968|p=104-105}}{{Sfn|Stewart|2003|p=133}} Sebaliknya, beliau percaya bahawa bangsa Yunani telah "menyerap" semua penceroboh asing.{{Sfn|Stewart|2003|p=132}} Hasilnya adalah gabungan yang kuat, kerana orang Yunani telah menggabungkan sifat-sifat terbaik orang yang mereka temui. Beliau menyimpulkan bahawa orang Yunani menunjukkan semua kualiti yang diperlukan untuk memperoleh penghargaan "kewarganegaraan".{{Sfn|Stewart|2003|p=133}} Gobineau sememangnya mengagumi orang Yunani moden, menganggap mereka sebagai "pendidik" orang Balkan;{{Sfn|Dontas|1966|p=32}} beliau melihat orang Yunani sebagai lebih bijak, terlatih, dan rajin daripada orang Balkan dan beliau berpendapat bahawa Yunani ditakdirkan untuk memainkan peranan bertamadun di seluruh wilayah Danube. Di luar politik, beliau juga menganggap orang Yunani sebagai orang yang sabar, peramah, kreatif, dan ikhlas.{{Sfn|Kale|2010|p=41}} ====Penilaian==== Pada tahun 1868, Gobineau menulis bahawa, tanpa Yunani, beliau tidak akan dapat melakukan banyak perkara yang beliau lakukan ("Sans la Grèce, je n'aurais pas fait beaucoup de choses que j'ai faites. La Grèce y est pour beaucoup").{{sfn|Budil|2008|p=154}} Menurut ahli antropologi Ivo T. Budil: {{blockquote|Pengalaman Gobineau di Yunani melibatkan kontroversi kekal antara ideologi dan realiti, sementara realiti mengatasi. Di Greece, Gobineau berjaya menerima manifestasi kemodenan, nasionalisme dan pembangunan ekonomi... [Dia] dalam erti kata tertentu "dibebaskan" secara intelektual oleh Greece dan kadangkala terpaksa meninggalkan skema dan stereotaip perkaumannya serta menerima kepelbagaian dan percanggahan kehidupan sebenar.{{sfn|Budil|2008|pp=153–154}}}} Legasi Gobineau di Greece selepas kematiannya adalah ambivalen.{{Sfn|Dimaras|1936}} Ahli filologi dan sejarawan Yunani Konstantinos Dimaras [el; fr] menganggapnya seorang philhellene tulen yang kata-kata dan tindakannya disalahertikan.{{Sfn|Dimaras|1936}} ===Menteri ke Brazil=== Pada tahun 1869, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Pada masa itu, Perancis dan Brazil tidak mempunyai hubungan diplomatik di peringkat duta, hanya legasi yang diketuai oleh menteri. Gobineau tidak gembira kerana Quai d'Orsay telah menghantarnya ke Brazil, yang dilihatnya sebagai jawatan yang tidak cukup besar.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Gobineau mendarat di Rio de Janeiro semasa Karnival yang penuh sensual, yang membuatnya jijik. Sejak saat itu, beliau membenci Brazil, yang dilihatnya sebagai tempat penyakit yang ketinggalan dari segi budaya dan tidak bersih. Beliau takut menjadi mangsa demam kuning yang kerap memusnahkan penduduk Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Tugas utama Gobineau semasa beliau berada di Brazil dari Mac 1869 hingga April 1870 adalah untuk membantu menjadi perantara bagi penamatan Perang Paraguay dan mendapatkan pampasan selepas tentera Brazil menjarah kedutaan Perancis di Asunción. Beliau berbuat demikian dan sama-sama berjaya dalam merundingkan perjanjian ekstradisi antara Empayar Perancis dan Empayar Brazil. Beliau memberi petunjuk kepada Maharaja Pedro II bahawa pendapat umum Perancis memihak kepada pembebasan hamba Brazil.{{sfn|Biddiss|1970|p=201}} Memandangkan perhambaan adalah asas ekonomi Brazil, dan Brazil mempunyai populasi hamba terbesar di benua Amerika, Pedro II tidak sanggup menghapuskan perhambaan pada masa ini. Memandangkan kebanyakan rakyat Brazil mempunyai campuran keturunan Portugis, Afrika dan India, Gobineau melihat rakyat Brazil, yang dibencinya, sebagai mengesahkan teorinya tentang bahaya percabulan.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menulis kepada Paris bahawa penduduk Brazil adalah "populasi yang bercampur-campur sepenuhnya, darah dan semangatnya rosak, sangat hodoh ... Tiada seorang pun penduduk Brazil yang mempunyai darah tulen kerana corak perkahwinan antara orang kulit putih, India dan Negro begitu meluas sehingga nuansa warna kulit tidak terhingga, menyebabkan kemerosotan di kalangan golongan bawahan dan juga golongan atasan".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menyatakan bahawa penduduk Brazil "bukanlah pekerja keras, aktif mahupun subur".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Berdasarkan semua ini, Gobineau mencapai kesimpulan bahawa semua kehidupan manusia akan terhenti di Brazil dalam tempoh 200 tahun akan datang atas dasar "kemerosotan genetik".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Gobineau tidak popular di Brazil. Surat-suratnya ke Paris menunjukkan penghinaannya sepenuhnya terhadap semua orang di Brazil, tanpa mengira kewarganegaraan mereka (kecuali Maharaja Pedro II), dengan kata-katanya yang paling kesat dikhaskan untuk penduduk Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menulis tentang Brazil: "Semua orang di sini hodoh, sangat hodoh, seperti beruk".{{sfn|Skidmore|1993|pp=30–31}} Satu-satunya rakannya semasa di Rio ialah Maharaja Pedro II, yang dipuji oleh Gobineau sebagai seorang pemimpin yang bijaksana dan hebat, dengan menyatakan mata biru dan rambut perangnya sebagai bukti bahawa Pedro adalah seorang Aryan.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Hakikat bahawa Pedro berasal dari Keluarga Braganza, Gobineau yakin bahawa dia tidak mempunyai darah Afrika atau India. Gobineau menulis: "Kecuali Maharaja, tiada seorang pun di padang pasir yang penuh dengan pencuri ini" yang layak mendapat persahabatannya.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Sikap Gobineau yang menghina rakyat Brazil menyebabkan dia menghabiskan banyak masanya untuk bertelagah dengan golongan elit Brazil. Pada tahun 1870 dia terlibat dalam pergaduhan jalanan berdarah dengan menantu seorang senator Brazil yang tidak menghargai negaranya dijatuhkan.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Akibat pergaduhan itu, Pedro II meminta Paris memanggil semula rakannya, atau dia akan mengisytiharkannya sebagai persona non-grata.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Daripada mengalami penghinaan ini yang berlaku kepada menteri Perancis, Quai d'Orsay segera memanggil Gobineau.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} ===Kembali ke Perancis=== [[File:Arthur de Gobineau.jpg|thumb|Potret Gobineau 1876 oleh Mathilde Sallier de La Tour]] Pada Mei 1870, Gobineau kembali ke Perancis dari Brazil.{{sfn|Biddiss|1970|p=207}} Dalam sepucuk surat kepada Tocqueville pada tahun 1859, beliau menulis, "Apabila kita datang kepada rakyat Perancis, saya benar-benar menyokong kuasa mutlak", dan selagi Napoleon III memerintah sebagai seorang autokrat, beliau mendapat sokongan Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=208}} Gobineau sering meramalkan Perancis akan menjadi begitu busuk sehingga Perancis pasti akan dikalahkan jika mereka pernah berperang besar. Walau bagaimanapun, semasa tercetusnya perang dengan Prusia pada Julai 1870, beliau percaya mereka akan menang dalam masa beberapa minggu.{{sfn|Biddiss|1970|p=210}} Selepas kemenangan Jerman, Gobineau dengan penuh kemenangan menggunakan kekalahan negaranya sendiri sebagai bukti teori perkaumannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=210}} Beliau menghabiskan perang sebagai maire (datuk bandar) di pekan kecil Trie di jabatan Oise.{{sfn|Biddiss|1970|pp=210–211}} Selepas pihak Prusia menduduki Trie, Gobineau menjalinkan hubungan baik dengan mereka dan dapat mengurangkan pampasan yang dikenakan ke atas jabatan Oise.{{sfn|Biddiss|1970|p=211}} Kemudian, Gobineau menulis sebuah buku Ce qui est arrivé à la France en 1870 ("Apa yang Berlaku kepada Perancis pada tahun 1870") yang menjelaskan kekalahan Perancis adalah disebabkan oleh kemerosotan kaum, yang mana tiada penerbit memilih untuk menerbitkannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=213}} Beliau berhujah bahawa golongan borjuis Perancis adalah "keturunan hamba Gallo-Rom", yang menjelaskan mengapa mereka tidak setanding dengan tentera yang dipimpin oleh ''Junkers''.{{sfn|Biddiss|1970|p=214}} Gobineau menyerang Napoleon III kerana rancangannya untuk membina semula Paris dengan menulis: "Bandar ini, yang digambarkan dengan sombong sebagai ibu kota alam semesta, sebenarnya hanyalah karavan yang luas untuk kemalasan, ketamakan dan pesta pora seluruh Eropah."{{sfn|Biddiss|1970|p=214}} Pada tahun 1871, penyair Wilfrid Scawen Blunt yang bertemu Gobineau menggambarkannya seperti berikut: {{blockquote|Gobineau ialah seorang lelaki berusia kira-kira 55 tahun, dengan rambut dan misai beruban, mata gelap yang agak menonjol, kulit pucat, dan susuk tubuh yang tinggi dengan gaya berjalan yang hampir tersentak-sentak. Perangainya gementar, bertenaga, teliti, tetapi gelisah, beralih dengan cepat dari satu pemikiran ke pemikiran yang lain, seorang yang pandai bercakap tetapi pendengar yang buruk. Dia seorang cendekiawan, novelis, penyair, pengukir, ahli arkeologi, seorang yang berperasaan, seorang yang gemar dunia."{{sfn|Irwin|2016|pp=321–332}}}} Walaupun pandangannya yang pahit tentang dunia dan sikap misantropisnya, Gobineau mampu mempamerkan daya tarikan yang tinggi apabila dia mahu. Dia digambarkan oleh ahli sejarah Albert Sorel sebagai "seorang yang anggun dan menawan" yang akan menjadi diplomat yang sempurna di Ancien Régime Perancis.{{sfn|Biddiss|1970|p=265}} ===Menteri ke Sweden=== Pada Mei 1872, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Sweden.{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Selepas tiba di Stockholm, dia menulis kepada kakaknya Caroline: "Ini adalah bangsa tulen Utara—bangsa tuan", menggelarkan orang Sweden sebagai "cabang paling tulen bangsa Jermanik".{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Berbeza dengan Perancis, Gobineau kagum dengan kekurangan konflik sosial di Sweden, menulis kepada Dragoumis: "Tiada kebencian kelas. Golongan bangsawan hidup bersahabat dengan golongan pertengahan dan rakyat jelata".{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Gobineau berhujah bahawa disebabkan lokasi Sweden yang terpencil di Scandinavia, darah Arya lebih terpelihara berbanding Perancis. Menulis tentang kenaikan takhta Oscar II ke Sweden pada tahun 1872, beliau berkata: "Negara ini unik ... Saya baru sahaja melihat seorang raja mati dan seorang lagi menaiki takhta tanpa sesiapa menggandakan pengawal atau memaklumkan seorang askar".{{sfn|Biddiss|1970|p=226}} Konservatisme penting masyarakat Sweden juga mengagumkan Gobineau ketika beliau menulis kepada Pedro II: "Perasaan konservatif adalah antara yang paling kuat dalam semangat kebangsaan dan orang-orang ini melepaskan masa lalu hanya langkah demi langkah dan dengan berhati-hati yang melampau".{{sfn|Biddiss|1970|p=226}} Sweden menimbulkan masalah bagi Gobineau antara menyelaraskan kepercayaannya pada bangsawan Arya dengan desakannya bahawa hanya kelas atasan adalah Arya. Beliau akhirnya menyelesaikannya dengan mengecam orang Sweden sebagai Arya yang hina.{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Beliau menggunakan fakta bahawa Raja Oscar membenarkan demokrasi Sweden wujud dan tidak cuba memerintah sebagai raja mutlak sebagai bukti Kerabat Bernadotte semuanya adalah raja yang lemah dan pengecut.{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Menjelang tahun 1875, Gobineau menulis, "Sweden menakutkan saya" dan menulis dengan rasa jijik tentang "kekasaran dan penghinaan Sweden".{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Pada tahun 1874, Gobineau bertemu dengan diplomat Jerman homoseksual Philipp, Putera Eulenburg, di Stockholm dan menjadi sangat rapat dengannya.{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Eulenburg kemudiannya mengimbas kembali dengan penuh kasih sayang bagaimana dia dan Gobineau telah menghabiskan berjam-jam semasa mereka di Sweden di bawah "langit Nordik, tempat dunia lama para dewa hidup dalam adat dan tabiat rakyat serta di hati mereka."{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Gobineau kemudian menulis bahawa hanya dua orang di seluruh dunia yang pernah memahami falsafah perkaumannya dengan betul, iaitu Richard Wagner dan Eulenburg.{{sfn|Domeier|2015|p=171}} [[File:Becque - Nouvelles asiatiques p 217.jpeg|alt=Daripada edisi 1924 – ilustrasi oleh Maurice Becque|thumb|252x252px|Ilustrasi daripada novel Gobineau Nouvelle Asiatiques, yang diterbitkan semasa beliau berada di Sweden. Buku itu mencerminkan minatnya yang lama terhadap Parsi dan Timur.]] Gobineau menggalakkan Eulenburg untuk mempromosikan teorinya tentang bangsa Arya, dengan memberitahunya: "Dengan cara ini anda akan membantu ramai orang memahami sesuatu dengan lebih cepat."{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Kemudian, Eulenburg mengadu bahawa semua suratnya kepada Gobineau terpaksa dimusnahkan kerana "Ia mengandungi terlalu banyak sifat peribadi yang intim".{{sfn|Röhl|1994|p=54}} Semasa berada di Sweden, Gobineau menjadi taksub dengan Viking dan bertekad untuk membuktikan bahawa dia berasal dari Norse.{{sfn|Biddiss|1970|p=229}} Masanya di Stockholm merupakan tempoh yang sangat produktif dari sudut pandangan sastera. Beliau menulis Les Pléiades ("The Pleiades"), Les Nouvelles Asiatiques ("The New Asians"), La Renaissance, sebahagian besar Histoire de Ottar Jarl, pirate norvégien conquérant du pays de Bray en Normandie et de sa descendance ("Sejarah Ottar Jarl, Lanun Norway dan Penakluk Normandy dan Keturunannya") dan menyelesaikan separuh pertama puisi epiknya Amadis semasa berkhidmat sebagai menteri ke Sweden.{{sfn|Biddiss|1970|p=229}} Amadis ialah sebuah puisi epik 12,000 rangkap yang diterbitkan selepas kematian pada tahun 1887 yang diakhiri dengan protagonisnya yang lemas dalam darah orang Cina yang telah mereka bunuh.<ref name=":04">{{Cite book |last=Crean |first=Jeffrey |title=The Fear of Chinese Power: an International History |date=2024 |publisher=[[Bloomsbury Academic]] |isbn=978-1-350-23394-2 |edition= |series=New Approaches to International History series |location=London |page=13}}</ref> Pada tahun 1879, Gobineau cuba membuktikan keunggulan kaumnya sendiri berbanding seluruh Perancis dengan sejarah pseudo-keluarganya Histoire de Ottar Jarl. Ia bermula dengan baris "Saya turun dari Odin", dan mengesan keturunannya yang dikatakan daripada Viking Ottar Jarl.{{sfn|Rowbotham|1939|p=154}} Memandangkan keluarga de Gobineau pertama kali muncul dalam sejarah pada akhir abad ke-15 Bordeaux, dan Ottar Jarl—yang mungkin atau mungkin bukan orang sebenar—dikatakan hidup pada abad ke-10, Gobineau terpaksa menggunakan banyak ciptaan untuk memastikan salasilahnya berjaya.{{sfn|Rowbotham|1939|p=154}} Baginya, Essai, Histoire des Perses dan Histoire de Ottar Jarl terdiri daripada trilogi, yang digelar oleh pengkritik Perancis Jean Caulmier sebagai "visi puitis tentang pengembaraan manusia", yang merangkumi sejarah universal semua kaum di Essai, kepada sejarah cabang Arya di Parsi dalam Histoire des Perses kepada sejarah keluarganya sendiri dalam Histoire de Ottar Jarl.{{sfn|Biddiss|1970|p=230}} Semasa berada di Sweden, walaupun kekal setia kepada Gereja Katolik, Gobineau secara peribadi meninggalkan kepercayaannya terhadap agama Kristian. Dia sangat berminat dengan agama pagan Viking, yang kelihatan lebih autentik daripada Arya baginya.{{sfn|Biddiss|1970|p=232}} Baginya, mengekalkan agama Katoliknya adalah simbol politik reaksionernya dan penolakannya terhadap liberalisme, dan atas sebab-sebab inilah dia terus mengamalkan agama Katolik secara nominal.{{sfn|Biddiss|1970|p=232}} Gobineau memberitahu rakannya Comte de Basterot bahawa dia mahukan pengebumian Katolik hanya kerana de Gobineaus sentiasa dikebumikan dalam upacara Katolik, bukan kerana sebarang kepercayaan terhadap agama Katolik.{{sfn|Biddiss|1970|p=233}} Kerana meninggalkan jawatannya di Stockholm tanpa kebenaran untuk menyertai Maharaja Pedro II dalam lawatannya ke Eropah, Gobineau diberitahu pada Januari 1877 untuk sama ada meletak jawatan dari Quai d'Orsay atau dipecat; dia memilih yang pertama.<ref>{{Cite book|last=Dreher|first=Robert Edward|url=https://books.google.com/books?id=Uw5uAAAAMAAJ&q=arthur+de+gobineau+biography|title=Arthur de Gobineau: An Intellectual Portrait|date=1970|publisher=University of Wisconsin|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Arthur de Gobineau {{!}} French diplomat, writer, and ethnologist|url=https://www.britannica.com/biography/Arthur-de-Gobineau|access-date=2020-09-15|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> Gobineau menghabiskan tahun-tahun terakhirnya tinggal di Rom, seorang lelaki yang kesepian dan berdukacita yang rakan-rakan utamanya ialah Wagner dan Eulenburg.{{sfn|Budil|2008|p=151}} Dia menganggap dirinya sebagai seorang pengukir yang hebat dan cuba menyara dirinya dengan menjual arcanya.{{sfn|Budil|2008|p=151}} ==Legasi dan pengaruh== {{Main|Gobinisme}} Idea Gobineau berpengaruh di beberapa negara, terutamanya Romania, Empayar Uthmaniyyah, Jerman, dan Brazil, semasa hayatnya dan selepas kematiannya.{{citation_needed|date=November 2025}} Penganut Darwinisme sosial di Jepun menggunakan pengkategorian Gobineau terhadap tiga kaum sebagai justifikasi untuk imperialisme Jepun yang berusaha untuk mentamadunkan orang lain daripada kaum "kuning" sambil mengelakkan pergaulan dengan kaum "putih" atau "hitam".<ref name=":0">{{Cite book |last=Wong|first=Stephanie M.|title=Making Catholicism Chinese: the Catholic Church in a Modernizing China|date=2025|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-762369-5|location=New York, NY|pages=78}}</ref> ==Works in English translation== ===Non-fiction=== * [https://archive.org/stream/moralandintelle00hotzgoog#page/n11/mode/2up ''The Moral and Intellectual Diversity of Races,''] [[J. B. Lippincott & Co.]], 1856 (rep. by Garland Pub., 1984). ** [https://archive.org/stream/inequalityhuman00gobigoog#page/n10/mode/2up ''The Inequality of Human Races,''] [[G. P. Putnam's Sons]], 1915. ** [https://archive.org/stream/inequalityofhuma00gobi#page/n5/mode/2up ''The Inequality of Human Races,''] [[William Heinemann]], 1915 [Thurland & Thurland, 1915; Howard Fertig Pub., 1967; Rep., 1999]. * ''Method of Reading Cuneiform Texts,'' Educational Society's Press, 1865. * ''Gobineau: Selected Political Writing,'' Michael D. Biddiss (ed.), [[Jonathan Cape]], 1970. * ''The World of the Persians,'' J. Gifford, 1971. * ''The French Encounter with Africans'', William B. Cohen, Bloomington: [[Indiana University Press]], 1980. * ''A Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland,'' [[Carleton University Press]], 1993. * ''Comte de Gobineau and Orientalism: Selected Eastern Writings,'' Geoffrey Nash (ed.), [[Routledge]], 2008. ===Fiction=== * [https://archive.org/stream/typhainesabbeya00gobigoog#page/n12/mode/2up ''Typhaines Abbey: A Tale of the Twelfth Century,''] Claxton, Remsen and Haffelfinger, 1869. * ''Romances of the East,'' D. Appleton and Company, 1878 [Rep. by [[Arno Press]], 1973]. ** "The History of Gamber-Ali." In ''The Universal Anthology,'' Vol. XX, Merrill & Baker, 1899. ** ''Five Oriental Tales,'' The [[Viking Press]], 1925. ** ''The Dancing Girl of Shamakha and other Asiatic Tales,'' [[Harcourt, Brace and Company]], 1926. ** ''Tales of Asia,'' Geoffrey Bles, 1947. ** [http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft2w1004x8&brand=ucpress ''Mademoiselle Irnois and Other Stories,''] University of California Press, 1988. * [https://archive.org/stream/renaissancesavon00gobiuoft#page/n7/mode/2up ''The Renaissance: Savonarola. Cesare Borgia. Julius II. Leo X. Michael Angelo,''] G. P. Putnam's Sons, 1913 [Rep. by [[George Allen & Unwin]], 1927]. * ''The Golden Flower,'' [[G. P. Putnam's Sons]], 1924 [Rep. by Books for Libraries Press, 1968]. * ''The Lucky Prisoner,'' [[Doubleday (publisher)|Doubleday, Page and Company]], 1926 [Rep. by Bretano's, 1930]. * ''The Crimson Handkerchief: and other Stories,'' [[Harper & Brothers]], 1927 [Rep. by Jonathan Cape: London, 1929]. * ''The Pleiads,'' [[A. A. Knopf]], 1928. ** ''Sons of Kings,'' [[Oxford University Press]], 1966. ** ''The Pleiads,'' Howard Fertig Pub., 1978 ==References== {{reflist}} ==Sources== * {{Cite book |last=Akçam |first=Taner |author-link=Taner Akçam |title=A Shameful Act – The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility |publisher=[[Henry Holt and Company|Metropolitan]] |year=2006 |isbn=978-0805079326 |location=New York|url-access=registration |url=https://archive.org/details/shamefulactarmen00ak }} * {{cite book | last =Bell | first =Richard H. | author-link = | title =Wagner's Parsifal: An Appreciation in the Light of His Theological Journey | year =2013 | publisher =Cascade Books | location = | isbn = }} * {{cite book | last =Biddiss | first=Michael D. | title=Father of Racist Ideology: The Social and Political Thought of Count Gobineau | publisher=[[Littlehampton Book Services]] Ltd | year=1970 |isbn=978-0297000853 }} * {{cite journal | last=Biddiss | first=Michael D. | title=History as Destiny: Gobineau, H. S. Chamberlain and Spengler | journal=[[Transactions of the Royal Historical Society]] | jstor=3679271 | volume=7| pages=73–100 | year=1997 | doi=10.2307/3679271 | s2cid=163004517 }} * {{cite journal |last=Blue |first=Gregory |title=Gobineau on China: Race Theory, the "Yellow Peril" and the Critique of Modernity" |journal=[[Journal of World History]] |volume=10 |issue=1 |pages=93–139 | year=1999 |jstor=20078751 |doi=10.1353/jwh.2005.0003 |s2cid=143762514 }} * {{Cite book |last=Bucur |first=Maria |title=Eugenics and Modernization in Interwar Romania | publisher=[[University of Pittsburgh Press]] |year=2010 |isbn=978-0822961260 |location=Pittsburgh, PA }} * {{cite book |last=Budil |first=Ivo | title=Arthur Gobineau and Greece. A view of a man of letters and diplomat | year=2008 | publisher= [[Prague Papers on the History of International Relations]] }} * {{Cite book |last1=Burke |first1=Peter |last2=Pallares-Burke |first2=Maria Lúcia| title=Gilberto Freyre: Social Theory in the Tropics |publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang Ltd.]] |year=2008 |isbn= 978-1906165093 |location=New York }} * {{cite book |last=Davies |first=Alan |title=Infected Christianity: A Study of Modern Racism |year=1988 |publisher=[[McGill-Queen's University Press]] |jstor=j.ctt80fx5|isbn=9780773506510 }} * {{Cite web |last=Dimaras |first=Konstantinos Th. |date=1936 |title=Γκομπινώ. – εφ. Eλεύθερον Bήμα, 28 Δεκεμβρίου 1936 |url=http://www.snhell.gr/archive/content.asp?id=2631&author_id=3&word=%25E4%25E9%25E1%25F6%25F9 |access-date=2023-12-12 |website=[[To Vima]]}} * {{Cite book |last=Domeier |first=Norman| title=The Eulenburg Affair: A Cultural History of Politics in the German Empire |publisher=[[Boydell & Brewer]] |year=2015 |isbn=978-1571139122 |location=Martlesham, Suffolk }} * {{Cite book |last=Dontas |first=Domna N. |url=https://books.google.com/books?id=fsgeAAAAMAAJ |title=Greece and the Great Powers, 1863–1875 |date=1966 |publisher=Institute for Balkan Studies }} * {{cite journal | last=Drayton | first=Richard | title=Gilberto Freyre and the Twentieth-Century Rethinking of Race in Latin America |journal= Portuguese Studies | volume=27 |issue=1 | year=2011 | pages=43–47 | doi=10.5699/portstudies.27.1.0043 |jstor=10.5699/portstudies.27.1.0043| s2cid=161917205 }} * {{Cite book |last=Drummond |first=Elizabeth|editor1-last=Levy |editor1-first=Richard S.|title=Antisemitism A Historical Encyclopedia of Prejudice and Persecution |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2005 |isbn=978-1-85109-439-4 |chapter=Schemann, Ludwig (1852–1938)|location=Santa Barbara, CA }} * {{Cite book |last=Field |first=Geoffrey G.| title=Evangelist of race : The Germanic Vision of Houston Stewart Chamberlain |publisher=[[Columbia University Press]] |year=1981 |isbn=0-231-04860-2 |location=New York }} * {{cite journal | last=Fortier | first=Paul | title=Gobineau and German Racism |journal=Comparative Literature |volume=19 |issue=4 |date=Autumn 1967| pages=341–350 | doi=10.2307/1769493 | jstor=1769493 }} * {{cite book |last=Gobineau |first=Arthur de |author-link=Arthur de Gobineau |title=A Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland |place=Ottawa |publisher=[[Carleton University Press]] |year=1993 |editor=Michael Wilkshire |jstor=j.ctt1cd0m3n |isbn=9780886292140 }} * {{cite book | last = Gobineau | first=Arthur de | title=Gobineau Selected Political Writings | chapter=Events in Asia | editor=Michael Biddiss, London | year=1970 }} * {{ cite book | last =Irwin | first =Robert | title=Gobineau the Would be Orientalist | publisher=[[The Journal of the Royal Asiatic Society]] | volume = 26 | issue=1 |year=2016}} * {{cite journal | last = Kale |first= Steven |date= 2010 |title= Gobineau, Racism, and Legitimism: A Royalist Heretic in Nineteenth-Century France |journal = Modern Intellectual History |volume = 7 | issue = 1}} * {{cite book | last = Klemperer | first= Victor | title= The Language of the Third Reich | publisher = [[Continuum International Publishing Group|Continuum]] | year = 2000 |orig-date = 1957 | translator = Martin Brady | isbn = 978-0-8264-9130-5 }} *{{cite book |last=Magee|first=Bryan|author-link=Bryan Magee|year=2002|title=The Tristan Chord|publisher=Owl Books|location=New York|isbn=0-8050-7189-X|url-access=registration|url=https://archive.org/details/tristanchordwagn0000mage}} (UK title: ''Wagner and Philosophy'', Penguin Books, {{ISBN|0-14-029519-4}}) * {{Cite book | last= Röhl |first=John C.G. | title=The Kaiser and his Court: Wilhelm II and the Government of Germany |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=1994 |isbn= 978-1316529829 |location=Cambridge, UK }} * {{cite journal |last=Rowbotham |first=Arnold |title=Gobineau and the Aryan Terror |pages=152–165 |journal=[[The Sewanee Review]] |volume=47 |issue=2 |date=1939 |jstor=27535529 }} * {{Cite book | last=Skidmore |first=Thomas E. | title=Black into White: Race and Nationality in Brazilian Thought |publisher=[[Duke University Press]] |year=1993 |isbn= 978-0822313205 |location=Durham, NC }} * {{Cite book |last=Stewart |first=Charles |url=https://books.google.com/books?id=-IKJAgAAQBAJ |title=Syncretism/Anti-Syncretism: The Politics of Religious Synthesis |date=2003 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-83395-5 |editor-last=Shaw |editor-first=Rosalind |language=en |chapter=Syncretism as a dimension of nationalist discourse in modern Greece |editor-last2=Stewart |editor-first2=Charles}} * {{Cite journal |last=Vacalopoulos |first=Ap |date=1968-01-01 |title=Byzantinism and Hellenism : remarks on the racial origin and the intellectual continuity of the Greek nation |url=https://ojs.lib.uom.gr/index.php/BalkanStudies/article/view/781 |journal=Balkan Studies |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=101–126 |issn=2241-1674}} * {{cite book| last=Wilkshire | first=Michael | title=Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland | contribution=Introduction: Gobineau and Newfoundland | editor=Michael Wilkshire | series=Carleton Library Series | date=1993 | publisher=[[McGill-Queen's University Press]] | jstor=j.ctt1cd0m3n | isbn=9780886292140 }} * {{cite book | last=Wright | first=Michelle | title=Nigger Peasants from France: Missing Translations of American Anxieties on Race and the Nation |publisher=[[Callaloo (literary magazine)|Callaloo]] | volume=22 | issue=4 | year=1999 }} ==Further reading== '''Works in English''' * Beasley, Edward (2010). ''The Victorian Reinvention of Race: New Racisms and the Problem of Grouping in the Human Sciences,'' [[Taylor & Francis]]. * Biddiss, Michael D. (1970). "Prophecy and Pragmatism: Gobineau's Confrontation with Tocqueville," ''[[The Historical Journal]],'' Vol. 13, No. 4. * Biddiss, Michael D. (1997). "History as Destiny: Gobineau, H. S. Chamberlain and Spengler," ''[[Transactions of the Royal Historical Society]],'' Sixth Series, Vol. VII. * Blue, Gregory (1999). "Gobineau on China: Race Theory, the 'Yellow Peril,' and the Critique of Modernity," ''[[Journal of World History]],'' Vol. 10, No. 1. * Dreher, Robert Edward (1970). ''Arthur de Gobineau, an Intellectual Portrait,'' University of Wisconsin. * Gillouin, Rene (1921). "Mystical Race Theories," ''The Living Age,'' No. 4015. * Grimes, Alan P. & Horwitz, Robert H. (1959). [https://archive.org/stream/modernpoliticali00ingrim#page/336/mode/2up "Elitism: Racial Elitism."] In ''Modern Political Ideologies,'' Vol. V, [[Oxford University Press]]. * Haskins, Frank H. (1924). [https://archive.org/stream/historyofpolitic00merr#page/508/mode/2up "Race as a Factor in Political Theory."] In ''A History of Political Theories,'' Chap. XIII, The [[Macmillan Company]]. * House, Roy Temple (1923). "Gobineau, Nietzsche, and Spiess," ''[[The Nation]],'' 11 April. *Irwin, Robert. “Gobineau, the Would-Be Orientalist.” [[Journal of the Royal Asiatic Society]] 26, no. 1/2 (2016): 321–32. {{jstor|24756059}} * Magee, Bryan (2002). "The Tristan Chord". New York: Owl Books (UK Title: "Wagner and Philosophy", Penguin Books Ltd.). * Rahilly, A. J. (1916). [https://archive.org/stream/dublinreview159londuoft#page/124/mode/2up "Race and Super-Race,"] ''The Dublin Review,'' Vol. CLIX. * {{cite book |last=Richards |first=Robert J. |title=Was Hitler a Darwinian?: Disputed Questions in the History of Evolutionary Theory |url=https://books.google.com/books?id=HeDsmgEACAAJ|year=2013|publisher=[[University of Chicago Press]] |isbn=978-0-226-05893-1}} * Rowbotham, Arnold H. (1929). ''The Literary Works of Count de Gobineau,'' H. Champion. * Rowbotham, Arnold H. “Gobineau and the Aryan Terror.” The Sewanee Review 47, no. 2 (1939): 152–165. {{jstor|27535529}} * Schemann, Ludwig (1979). ''Gobineau,'' [[Arno Press]]. * Seillière, Ernest (1914). [https://archive.org/stream/germandoctrineof00seilrich#page/20/mode/2up "The Life and Work of Count Arthur de Gobineau."] In ''The German Doctrine of Conquest,'' Maunsel & Co. * Sorokin, Pitirim A. (1928). "Anthropo-Racial, Selectionist, and Hereditarist School." In ''Contemporary Sociological Theories,'' [[Harper & Bros]]., pp.&nbsp;219–308. * Snyder, Louis L. (1939). [https://archive.org/stream/racehistoryofmod00snyd#page/102/mode/2up "Count Arthur de Gobineau and the Crystallization of Nordicism."] In ''Race: A History of Modern Ethnic Theories,'' [[Longmans, Green & Co]]. * Spring, Gerald Max (1932). [http://hdl.handle.net/2027/mdp.39015009200836 ''The Vitalism of Count de Gobineau,''] New York, [''s.n.'']. * Valette, Rebecca M. (1969). ''Arthur de Gobineau and the Short Story,'' [[University of North Carolina Press]]. * [[Eric Voegelin|Voegelin, Eric]] (1940). "The Growth of the Race Idea," ''[[The Review of Politics]],'' Vol. 2, No. 3, pp.&nbsp;283–317. * [[Eric Voegelin|Voegelin, Eric]] (1997). ''Race and State,'' [[University of Missouri Press]]. '''Works in other languages''' * Boissel, Jean (1993). ''Gobineau: Biographie. Mythes et Réalité,'' Berg International. * Buenzod, Janine (1967). ''La Formation de le Pensée de Gobineau et l'Essai sur l'Inégalité des Races Humaines,'' Librairie A. G. Nizet. * Devaux, Philippe (1937–38). "L'Aristotélisme et le Vitalisme de Gobineau," ''Revue Franco-belge,'' December/Janvier . * Dreyfus, Robert (1905). ''La Vie et les Prophéties du Comte de Gobineau,'' [[Calmann-Lévy]]. * Faÿ, Bernard (1930). ''Le Comte Arthur de Gobineau et la Grèce,'' H. Champion. * Gahyva, Helga (2002). ''O Inimigo do Século – Um Estudo Sobre Arthur de Gobineau 1816–1882,'' IUPERJ. * Kleinecke, Paul (1902). ''Gobineau's Rassenphilosophie,'' Haack. * Lacretelle, Jacques de (1924). ''Quatre Études sur Gobineau,'' Á la Lampe d'Aladdin. * Lange, Maurice (1924). ''Le Comte Arthur de Gobineau, Étude Biographique et Critique,'' Faculté de Lettres de Strasbourg. * Raeders, George (1988). ''O Inimigo Cordial do Brasil: O Conde de Gobineau no Brasil,'' Paz & Terra. * Riffaterre, Michael (1957). ''Le Style des Pléiades de Gobineau,'' E. Droz. * Schemann, Ludwig (1913–16). ''Gobineau: eine Biographie,'' 2 Vol., K. J. Trübner. * Schemann, Ludwig (1934). ''Gobineau und die Deutsche Kultur,'' B.G. Teubner. * Smith, Annette (1984). ''Gobineau et l'Histoire Naturelle,'' E. Droz. * Spiess, Camille (1917). ''Impérialismes; la Conception Gobinienne de la Race,'' E. Figuière & Cie. * Thomas, Louis (1941). ''Arthur de Gobineau, Inventeur du Racisme (1816–1882),'' [[Mercure de France]]. ==External links== {{Commons category|Arthur de Gobineau}} {{wikisource|works=or}} * {{Gutenberg author | id=38659| name=Gobineau}} * {{FadedPage|id=Gobineau, Arthur de|name=Arthur de Gobineau|author=yes}} * {{Internet Archive author |sname=Arthur de Gobineau |sopt=t}} * [http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau Gobineau, Joseph Arthur de: Encyclopædia Iranica] * [http://classiques.uqac.ca/classiques/gobineau/essai_inegalite_races/essai_inegalite_races.html Joseph-Arthur (Comte de) Gobineau: UQAC] livvtnwat4nvkl13cfklm25blaxaqid 6925878 6925874 2026-08-12T09:31:36Z Lemantun 221827 6925878 wikitext text/x-wiki [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir|Kotak pasir 1]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 3|Kotak pasir 3]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 4]] [[Pengguna:Lemantun/Kotak pasir 4|Kotak pasir 5]] ==Orang Melayu Timur== https://www.reinha.com/2018/11/14/cerita-rakyat-jambi-asal-usul-suku-melayu-timur/</br> https://repositori.kemendikdasmen.go.id/27184/</br> https://www.abdnaddin.com/2019/04/merungkai-simpul-sejarah-di-kampung.html?m=0</br> https://www.scribd.com/document/325836140/Veri-Afrional-Asal-Mula-Suku-Melayu-Timur-Dikuala-Tungkal</br> https://senimalaya.com/menjejak-darah-keturunan-iranun/</br> https://www.utusanborneo.com.my/2020/06/24/mencari-melayu-timur-generasi-iranun-di-tanjung-jabung</br> https://deutromalayan.blogspot.com/2012/10/suku-melayu-timur.html</br> https://jambiupdate.co/read/2022/05/20/100547/mengenal-pusaka-melayu-timur-di-tanjabtim-tersimpan-sebagai-peninggalan-sejarah-nenek-moyang/</br> https://budaya-indonesia.org/ASAL-USUL-SUKU-MELAYU-TIMUR</br> https://www.jambione.com/kolom/1364562612/menyoal-asal-melayu-tanjung-jabung-barat?page=2</br> {{Infobox ethnic group |group = Orang Melayu Timur<br /><small>اورڠ ملايو تيمور</small> |native_name = |total = |popplace = {{flag|Indonesia}}<br>{{flatlist| * {{Flag|Jambi}} (Tanjung Jabung Timur, Tanjung Jabung Barat) * {{Flag|Riau}} (Indragiri Hilir) }} |langs = Melayu Timur, [[Bahasa Indonesia]] |rels = [[Islam]] |related = [[Orang Iranun|Iranun]] }} Orang Melayu Timur ialah sebuah suku Melayu yang menetap di bahagian pesisir timur Sumatra, terutamanya di Jambi dan Provinsi Riau. ==Sejarah Kesultanan Asahan== Sumber: https://maa.acehprov.go.id/berita/kategori/adat-istiadat/nuansa-keacehan-dibumi-melayu-asahan</br> https://jurnal.medanresourcecenter.org/index.php/polyscopia/article/view/1441</br> https://www.researchgate.net/publication/340643191_Verba_Gerakan_Bahasa_Melayu_Asahan ===Zaman Pra-Sejarah=== Walaupun agak susah untuk tentukan bila kali pertama manusia menjejak tanah Asahan, ia dianggarkan bahawa nenek moyang kepada suku Asahan yang terawal, iaitu kaum [[Proto-Melayu]] menyampai pada kawasan tersebut pada sekitar tahun 1000 SM, menetap di bahagian pesisir. Mereka memperolehi sara hidup melalui perikanan dan mencucuk tanah subur di tebing sungai Asahan.<ref name="Sejarah daerah sumatera utara. Direktorat Jenderal Kebudayaan, Jakarta.">{{Cite book |url=http://pustaka.kebudayaan.kemdikbud.go.id/index.php?p=show_detail&id=7456&keywords=daerah+sumatra+utara|title=Sejarah Daerah Sumatra Utara |date=1978 |publisher=Departemen Pendidikan Dan Kebudayaan : Jakarta |isbn=978-1-4438-0497-4 |editor-last=Bangun |editor-first=Drs. P P |location=Jakarta}}</ref> ===Awal=== Tatanegara yang pertama ditubuhkan pada tanah yang kini Asahan adalah [[Kerajaan Nagur]], sebuah kerajaan yang ditubuhkan oleh orang Batak Simalungun. Wilayahnya terbentang dari pesisir Sumatera Utara, termasuk Tanjungbalai dan Batubara sehingga ke kawasan Simalungun yang termasuk Dolog Silou, Raya, Panei, Purba dan Silima Huta. Kerajaan Nagur merupakan usaha terawal suku Batak Simalungun untuk mengasaskan sebuah kerajaan tersendiri. Nagur terlibat dalam lingkaran pengaruh Srivijaya sepanjang sejarahnya yang berkesan pada budaya, politik, bahasa dan ekonominya. Oleh sebab itu, Nagur pernah terlibat dalam penyerangan Srivijaya oleh beberapa penjajah asing yang menyebabkan kuasanya luntur, pertama kalinya oleh [[Pencerobohan Chola akan Srivijaya|Empayar Chola pada tahun 1023-1024]] dan buat kali kedua oleh [[Singhasari]] pada tahun 1275. Berikutan pencerobohan ini, Nagur akhirnya bubar dan berpecah kepada empat kerajaan besar yang dipanggil ''Harajaon Naopat'' yang terdiri daripada kerajaan Siantar, Panei, Dolog Silou dan Batangiou (kemudian dinama semula kepada Tanoh Jawa). Pada satu tahun, Raja Batangiou berkahwin dengan seorang puteri dari Kerajaan Simargolang, yang merupakan kerajaan Batak Toba, menyatukan kedua-dua kerajaan tersebut, mengasaskan Kerajaan Tanoh Jawa. ==Arthur de Gobineau== {{Infobox person | name = Arthur de Gobineau | image = File:Gobineau -comte-de-Joseph-Arthur.jpg | caption = Potret Arthur Joseph de Gobineau, s. 1860-an | birth_name = Joseph Arthur de Gobineau | birth_date = {{birth date|1816|7|14|df=y}} | birth_place = [[Ville-d'Avray]], [[Hauts-de-Seine]], France | death_date = {{death date and age|1882|10|13|1816|7|14|df=y}} | death_place = [[Turin]], Italy | occupation = Pengarang, diplomat, penulis kembara | spouse = [[Clémence Gabrielle Monnerot]] | children = Christine de Gobineau<br />[[Diane de Guldencrone]] }} '''Joseph Arthur de Gobineau''' ({{IPA|fr|ɡɔbino|lang}}; 14 Julai 1816 - 13 Oktober 1882) ialah seorang penulis dan diplomat Perancis yang terkenal kerana membantu memperkenalkan teori bangsa saintifik dan "demografi kaum", dan untuk membangunkan teori tuan Aryan. bangsa dan Nordicisme. Beliau seorang elitis yang, sejurus selepas Revolusi 1848, menulis Essay on the Inequality of the Human Races. Di dalamnya Beliau berhujah bahawa bangsawan lebih unggul daripada rakyat jelata dan bangsawan memiliki lebih banyak sifat genetik Aryan kerana kurang perkacukan dengan kaum yang lebih rendah. Gobineau dilahirkan dalam keluarga bangsawan di bawah Rejim Ancien. Ideologi beliau selari dengan aliran Legitimis yang menyokong pemerintahan diraja oleh Kerabat Bourbon dan menentang Revolusi Perancis, demokrasi, dan pemerintahan oleh Kerabat Orléans yang berkuasa selepas Revolusi Julai 1830. Beliau memulakan kerjaya diplomatiknya pada akhir 1840-an, dan bermula pada 1861, berkhidmat sebagai menteri ke Parsi, Brazil, Greece, dan Sweden. Sebagai seorang penulis, Gobineau mengarang novel dan cerpen, serta penulisan perjalanan bukan fiksyen, esei polemik dan karya filologi dan antropologi lain, termasuk Essainya. Essai beliau secara meluas didiskreditkan sebagai pseudosains oleh kesarjanaan moden. Gobineau sendiri tidak pernah mempunyai sebarang kelayakan dalam antropologi. Walaupun tulisan Gobineau kurang diterima di Perancis, mereka dengan cepat dipuji oleh ketuanan kulit putih, pro-perhambaan Amerika seperti Josiah C. Nott dan Henry Hotze, yang menterjemah bukunya ke dalam bahasa Inggeris. Mereka meninggalkan kira-kira 1,000 muka surat buku asal, termasuk bahagian yang menggambarkan secara negatif rakyat Amerika sebagai penduduk bercampur kaum. Mengilhamkan gerakan sosial di Jerman bernama Gobinisme,<ref name="Gould">{{cite book |last1=Gould |first1=Stephen Jay |author-link1=Stephen Jay Gould |date=1996 |title=The Mismeasure of Man |pages=[https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 359] |isbn=978-0393314250 |publisher=[[W. W. Norton & Company]] |quote=Gobineau was undoubtedly the most influential academic racist of the nineteenth century. His writings strongly affected such intellectuals as Wanger and Nietzsche and inspired a social movement known as Gobinism. |url-access=registration |url=https://archive.org/details/mismeasureofman00goul_1/page/359 }}</ref> karya beliau juga berpengaruh terhadap antisemit terkenal seperti Richard Wagner, menantu Wagner Houston Stewart Chamberlain, ahli politik Romania Profesor A. C. Cuza, dan pemimpin Parti Nazi, yang kemudiannya menyunting dan menerbitkan semula karyanya. {{TOC limit|3}} ==Kehidupan awal dan tulisan== ===Asal usul=== Gobineau berasal dari keluarga bangsawan lama yang mapan.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|title=Arthur de Gobineau French Diplomat, Writer, and Ethnologist |access-date=2 September 2016|website=britannica.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20160701230138/https://www.britannica.com/biography/Joseph-Arthur-comte-de-Gobineau|archive-date=1 July 2016|url-status=live}}</ref> Bapanya, Louis de Gobineau (1784–1858), ialah seorang pegawai tentera dan ahli diraja yang gigih.<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau |title=Gobineau, Joseph Arthur de|year=2012|website=iranicaonline.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517032222/http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau|archive-date=17 May 2013|url-status=live}}</ref> Ibunya, Anne-Louise Magdeleine de Gercy, adalah anak perempuan seorang pegawai cukai diraja yang bukan bangsawan. Keluarga de Gercy tinggal di jajahan Mahkota Perancis Saint-Domingue (Haiti moden) untuk seketika pada abad ke-18. Mencerminkan kebenciannya terhadap Revolusi Perancis, Gobineau kemudiannya menulis: "Hari lahir saya ialah 14 Julai, tarikh di mana Bastille ditangkap-yang membuktikan bagaimana bertentangan boleh datang bersama-sama".{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang lelaki dan lelaki muda, Gobineau menyukai Zaman Pertengahan, yang dilihatnya sebagai zaman kegemilangan kesatria dan kesatria yang lebih disukai daripada zamannya sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Seseorang yang mengenali Gobineau semasa remaja menyifatkan beliau sebagai seorang yang romantik, "dengan idea-idea kesatria dan semangat heroik, mengimpikan apa yang paling mulia dan paling agung".{{sfn|Biddiss|1970|p=14}} Bapa Gobineau komited untuk memulihkan House of Bourbon dan membantu adik-beradik Polignac yang diraja melarikan diri dari Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Sebagai hukuman beliau telah dipenjarakan oleh polis rahsia Napoleon tetapi dibebaskan apabila pihak Berikat mengambil Paris pada tahun 1814.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Semasa Seratus Hari keluarga de Gobineau melarikan diri dari Perancis. Selepas penggulingan terakhir Napoleon berikutan Pertempuran Waterloo, Louis de Gobineau telah diberi ganjaran atas kesetiaannya kepada House of Bourbon dengan menjadi kapten dalam Pengawal Diraja Raja Louis XVIII.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Gaji untuk seorang Pengawal Diraja adalah sangat rendah, dan keluarga de Gobineau bergelut dengan gajinya.{{sfn|Budil|2008|p=133}} Magdeleine de Gobineau meninggalkan suaminya untuk tutor anak-anaknya Charles de La Coindière. Bersama kekasihnya, beliau membawa anak lelaki dan dua anak perempuannya mengembara di timur Perancis, Switzerland dan Grand Duchy of Baden.{{sfn|Budil|2008|pp=133–4}} Untuk menyara dirinya, dia beralih kepada penipuan (yang mana dia dipenjarakan). Ibunya menjadi sangat memalukan Gobineau, yang tidak pernah bercakap dengannya selepas beliau berumur dua puluh tahun.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Bagi de Gobineau muda, komited untuk menegakkan nilai tradisional bangsawan dan Katolik, perpecahan perkahwinan ibu bapanya, hubungan terbuka ibunya dengan kekasihnya, tindakan penipuannya, dan pergolakan yang dikenakan kerana sentiasa melarikan diri dan hidup dalam kemiskinan semuanya sangat traumatik.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} ===Zaman remaja=== Gobineau menghabiskan masa awal remajanya di bandar Inzligen di mana ibunya dan kekasihnya tinggal. Beliau menjadi fasih berbahasa Jerman.{{sfn|Budil|2008|pp=133–134}} Sebagai penyokong tegar Rumah Bourbon, bapanya terpaksa bersara daripada Pengawal Diraja selepas Revolusi Julai 1830 membawa Raja House of Orléans Louis-Philippe, Le roi citoyen, ("Raja Rakyat") berkuasa. Beliau berjanji untuk mendamaikan warisan Revolusi Perancis dengan monarki.{{sfn|Biddiss|1970|p=11}} Memandangkan sejarah keluarganya menyokong Bourbons, Gobineau muda menganggap Revolusi Julai sebagai bencana bagi Perancis.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Pandangannya bersifat seorang Legitimis yang komited kepada Perancis Katolik yang diperintah oleh Kerabat Bourbon.{{sfn|Biddiss|1970|p=13}} Pada tahun 1831, bapa de Gobineau mengambil hak penjagaan ketiga-tiga anaknya, dan anaknya menghabiskan masa remajanya di Lorient, di Brittany.{{sfn|Budil|2008|p=134}} [[File:QT - Antoine Galland.PNG|thumb|235x235px|alt=Black and white sketch of Antoine Galland | The [[Orientalism|Orientalist]] tales of [[Antoine Galland]] (pictured) had a strong influence on Gobineau in his youth.]] Kisah Orientalis Antoine Galland (gambar) mempunyai pengaruh yang kuat terhadap Gobineau pada masa mudanya. Gobineau tidak menyukai bapanya, yang diketepikannya sebagai pegawai tentera yang membosankan dan tiada daya mencetus pemikiran.{{sfn|Biddiss|1970|p=12}} Lorient telah diasaskan pada 1675 sebagai pangkalan Syarikat Hindia Timur Perancis kerana Raja Louis XIV mempunyai cita-cita besar untuk menjadikan Perancis kuasa politik dan ekonomi yang dominan di Asia.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Oleh kerana cita-cita itu tidak direalisasikan, Gobineau mengembangkan rasa kemuliaan yang pudar apabila dia membesar di sebuah bandar yang telah dibina untuk menjadi hab dominan untuk perdagangan Eropah dengan Asia. Impian ini tidak menjadi kenyataan, kerana India menjadi sebahagian daripada British dan bukan empayar Perancis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Sebagai seorang lelaki muda, Gobineau terpesona dengan Timur, kerana Timur Tengah dikenali di Eropah pada abad ke-19.{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Semasa belajar di Collège de Bironne di Switzerland, seorang rakan pelajar teringat: "Semua aspirasinya adalah ke arah Timur. Dia hanya bermimpi tentang masjid dan menara; dia menyebut dirinya seorang Muslim, bersedia untuk menunaikan haji ke Mekah".{{sfn|Irwin|2016|pp=321–322}} Gobineau menyukai cerita Oriental oleh penterjemah Perancis Antoine Galland, sering mengatakan dia mahu menjadi seorang Orientalis. Dia membaca cerita Arab, Turki dan Parsi dalam terjemahan, menjadi apa yang dipanggil oleh Perancis sebagai "un orientaliste de pacotille" ("orientalis sampah").{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada tahun 1835, Gobineau gagal dalam peperiksaan kemasukan ke sekolah tentera St. Cyr.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Pada September 1835, Gobineau berlepas ke Paris dengan lima puluh franc dalam poketnya yang bertujuan untuk menjadi seorang penulis.{{sfn|Budil|2008|p=134}} Beliau berpindah bersama bapa saudaranya, Thibaut-Joseph de Gobineau, seorang Legitimis dengan kebencian "tanpa had" terhadap Louis-Philippe.{{sfn|Biddiss|1970|p=15}} Mencerminkan kecenderungannya terhadap elitisme, Gobineau mengasaskan sebuah masyarakat intelektual Legitimis yang dipanggil Les Scelti ("umat pilihan"), yang termasuk dirinya, pelukis Guermann John (Jerman von Bohn) dan penulis Maxime du Camp.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} ===Tulisan awal=== Pada tahun-tahun akhir Monarki Julai, Gobineau membuat tulisan hidup fiksyen bersiri (romans-feuilletons) dan menyumbang kepada terbitan berkala reaksioner.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Beliau menulis untuk Union Catholique, La Quotidienne, L'Unité, dan Revue de Paris.[4] Pada satu ketika pada awal 1840-an, Gobineau sedang menulis artikel setiap hari untuk La Quotidienne menyokong dirinya.{{sfn|Biddiss|1970|p=19}} Sebagai seorang penulis dan wartawan, beliau menyusah dari segi kewangan dan selamanya mencari penaung kaya yang sanggup menyokongnya.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Sebagai pekerja sambilan di Pejabat Pos dan penulis sepenuh masa, Gobineau sangat miskin.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Latar belakang keluarganya menjadikannya penyokong House of Bourbon, tetapi sifat gerakan Legitimis yang dikuasai oleh pemimpin yang berpuak-puak dan tidak cekap menyebabkan Gobineau berputus asa, menyebabkan beliau menulis: "Kami tersesat dan lebih baik menyerah diri kepada hakikat".{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Dalam sepucuk surat kepada bapanya, Gobineau mengadu tentang "kelonggaran, kelemahan, kebodohan dan—dalam satu perkataan—kebodohan murni pihak yang saya sayangi".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Pada masa yang sama, beliau menganggap masyarakat Perancis di bawah Kerabat Orléans sebagai korup dan mementingkan diri sendiri, dikuasai oleh "feudalisme wang yang menindas" berbanding dengan feudalisme "kebajikan, keberanian, kebajikan dan kecerdasan" yang dipegang oleh bangsawan rejim kuno.{{sfn|Biddiss|1970|p=20}} Gobineau menulis tentang Kerajaan Julai Perancis: "Wang telah menjadi prinsip kuasa dan kehormatan. Wang menguasai perniagaan; wang mengawal penduduk; wang mentadbir; wang menyelamatkan hati nurani; wang adalah kriteria untuk menilai penghargaan yang sepatutnya kepada lelaki".{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Dalam "zaman biasa-biasa negara" ini, seperti yang digambarkan oleh Gobineau, dengan masyarakat menuju ke arah yang tidak dipersetujuinya, pemimpin-pemimpin tujuan yang beliau komited dengan pengakuannya sendiri bodoh dan tidak cekap, dan bakal bangsawan yang berjuang untuk memenuhi keperluan hidup dengan menulis kewartawanan dan novel hack, beliau menjadi semakin pesimis tentang masa depan.{{sfn|Biddiss|1970|p=21}} Gobineau menulis dalam surat kepada bapanya: "Betapa saya berputus asa dengan masyarakat yang tidak lagi apa-apa, kecuali dalam roh, dan yang tidak mempunyai hati lagi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Beliau mengeluh Ahli Legitimis menghabiskan masa mereka untuk bertelagah antara satu sama lain manakala Gereja Katolik "sedang menyebelahi revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=16}} Gobineau menulis: {{blockquote|Negara miskin kita terletak dalam keruntuhan Rom. Di mana tidak ada lagi bangsawan yang layak untuk dirinya sendiri, sebuah negara mati. Bangsawan kita adalah bodoh dan pengecut yang sombong. Saya tidak lagi mempercayai apa-apa dan tidak mempunyai sebarang pandangan. Dari Louis-Philippe kita akan meneruskan ke pemangkas pertama yang akan membawa kita, tetapi hanya untuk menyampaikan kita kepada yang lain. Kerana kita tiada serabut dan tenaga moral. Wang telah membunuh segala-galanya.{{sfn|Biddiss|1970|p=16}}}} Gobineau menjalin persahabatan dan mempunyai surat-menyurat yang banyak dengan Alexis de Tocqueville.<ref>Richter, Melvin (1958). "The Study of Man. A Debate on Race: The Tocqueville-Gobineau Correspondence," ''Commentary'' '''25''' (2), pp. 151–160.</ref><ref>Alexis de Tocqueville, ''The European Revolution and Correspondence with Gobineau,'' John Lukacz (ed.), [[Doubleday (publisher)|Doubleday Anchor Books]], 1959.</ref><ref>Beloff, Max (1986). "Tocqueville & Gobineau," ''Encounter'', Vol. LXVII, No. 1, pp. 29–31.</ref><ref>Tessitore, Aristide (2005). "Tocqueville and Gobineau on the Nature of Modern Politics," ''The Review of Politics,'' Vol. 67, No. 4, pp. 631–657.</ref> Tocqueville memuji Gobineau dalam sepucuk surat: "Kamu berluas ilmu, banyak akal, dan akhlak yang terbaik".{{sfn|Biddiss|1970|p=47}} Beliau kemudiannya memberi Gobineau pelantikan di Quai d'Orsay (kementerian luar Perancis) semasa berkhidmat sebagai menteri luar semasa Republik Kedua Perancis.<ref name="DJ. Richards 1900. pp. 101–117">{{Citation|last=Richards|first=E. J.|title=Joseph-Arthur de Gobineau (14 July 1816–13 October 1882)|url=http://go.galegroup.com/ps/retrieve.do?sort=RELEVANCE&docType=Biography%2C+Biography&tabID=T002&prodId=DLBC&searchId=R1&resultListType=RESULT_LIST&searchType=BasicSearchForm&contentSegment=&currentPosition=1&searchResultsType=MultiTab&inPS=true&userGroupName=san17777&docId=GALE%7CLQOXCP894110461&contentSet=GALE%7CLQOXCP894110461|work=[[Dictionary of Literary Biography]]|volume=123: Nineteenth-Century French Fiction Writers: Naturalism and Beyond, 1860–1900|pages=101–117|year=1992|editor1-last=Brosman |editor1-first=Catharine Savage |editor1-link=Catharine Savage Brosman |series=A Bruccoli Clark Layman Book|place=Tulane University|publisher=[[The Gale Group]]}}</ref> ===Terobosan dengan artikel Kapodistrias=== Pada tahun 1841, Gobineau mendapat kejayaan besar pertamanya apabila artikel yang diserahkannya kepada Revue des deux Mondes diterbitkan pada 15 April 1841.{{sfn|Budil|2008|p=135}} Rencana Gobineau adalah mengenai negarawan Yunani Count Ioannis Kapodistrias. Pada masa itu, La Revue des Deux Mondes adalah salah satu jurnal paling berprestij di Paris, dan diterbitkan di dalamnya meletakkan Gobineau dalam syarikat yang sama seperti George Sand, Théophile Gautier, Philarète Chasles, Alphonse de Lamartine, Edgar Quinet dan Charles Augustin Sainte-Beuve yang semuanya diterbitkan secara tetap dalam jurnal tersebut.{{sfn|Budil|2008|p=135}} ===Mengenai politik antarabangsa=== Tulisan Gobineau mengenai politik antarabangsa pada umumnya adalah negatif seperti tulisannya tentang Perancis. Beliau menggambarkan Britain sebagai sebuah negara yang didorong sepenuhnya oleh kebencian dan ketamakan dan sejauh mana Empayar British di seluruh dunia sebagai sumber penyesalan.{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Gobineau sering menyerang Raja Louis-Phillipe kerana dasar luarnya yang pro-British, menulis bahawa beliau telah "memalukan" Perancis dengan membenarkan Empayar British menjadi kuasa dominan dunia.{{sfn|Biddiss|1970|pp=20–21}} Walau bagaimanapun, laporan mengenai keadaan ekonomi Ireland yang lemah adalah sumber kepuasan bagi Gobineau kerana beliau menegaskan: "Ireland yang mendorong England ke jurang revolusi".{{sfn|Biddiss|1970|p=33}} Menurut Gobineau, kuasa dan keagresifan Imperial Rusia yang semakin meningkat menjadi punca kebimbangan. Beliau menganggap pengunduran bencana dari Kabul oleh British semasa Perang Inggeris-Afghanistan Pertama dengan Afghanistan sebagai tanda Rusia akan menjadi kuasa dominan di Asia, menulis: "England, sebuah negara yang semakin tua, sedang mempertahankan mata pencarian dan kewujudannya. Rusia, sebuah negara yang masih muda, sedang mengikuti laluannya ke arah kuasa yang pasti akan diperolehinya ... The empayar to the greatest people of the Russian ... teguh ke arah matlamat yang memang diketahui tetapi masih belum ditakrifkan sepenuhnya".{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Gobineau menganggap Rusia sebagai kuasa Asia dan merasakan kejayaan Rusia yang tidak dapat dielakkan adalah kemenangan Asia ke atas Eropah.{{sfn|Biddiss|1970|p=34}} Beliau mempunyai perasaan bercampur-campur tentang negara-negara Jerman, memuji Prusia sebagai masyarakat konservatif yang dikuasai oleh Junkers. Tetapi beliau bimbang peningkatan pertumbuhan ekonomi yang digalakkan oleh Zollverein (Kesatuan Kastam Jerman) menjadikan kelas pertengahan Prusia lebih berkuasa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=24–26}} Gobineau mengkritik Empayar Austria, menulis bahawa Wangsa Habsburg memerintah penduduk campuran etnik Jerman, Magyar, Itali, orang Slavik, dll., dan tidak dapat dielakkan masyarakat berbilang etnik seperti itu akan mengalami kemerosotan, manakala Prusia "murni Jerman" telah ditakdirkan untuk menyatukan Jerman.{{sfn|Biddiss|1970|p=24}} Gobineau juga pesimis tentang Itali, menulis: "Tidak lama selepas condottieri hilang segala-galanya yang hidup dan berkembang bersama mereka pergi juga; kekayaan, keberanian, seni dan kebebasan, tidak ada apa-apa selain tanah yang subur dan langit yang tiada tandingannya".{{sfn|Biddiss|1970|p=42}} Gobineau mengecam Sepanyol kerana menolak "pihak berkuasa yang tegas dan semula jadi, kuasa yang berakar pada kebebasan negara", meramalkan bahawa tanpa perintah yang dikenakan oleh monarki mutlak, beliau ditakdirkan untuk tenggelam dalam keadaan revolusi yang berterusan.{{sfn|Biddiss|1970|p=37}} Beliau mengenepikan Amerika Latin, menulis dengan merujuk kepada perang kemerdekaan: "Kemusnahan pertanian, perdagangan dan kewangan mereka, akibat yang tidak dapat dielakkan daripada kekacauan sivil yang lama, sama sekali tidak kelihatan kepada mereka harga yang terlalu tinggi untuk dibayar untuk apa yang mereka ada dalam pandangan. Namun siapa yang mahu mendakwa bahawa penduduk yang separuh biadab di Castile atau Sungai Plato benar-benar layak mendapat tempat yang tinggi di Sungai Castile atau Algarve. penggubal undang-undang, di tempat-tempat yang mereka telah bertanding melawan tuan mereka dengan keseronokan dan tenaga yang sedemikian".{{sfn|Biddiss|1970|pp=37–38}} Mengenai Amerika Syarikat, Gobineau menulis: "Satu-satunya kehebatan adalah kekayaan, dan kerana semua orang boleh memperolehnya, pemilikannya adalah bebas daripada mana-mana kualiti yang dikhaskan untuk sifat unggul".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} Gobineau menulis Amerika Syarikat tidak mempunyai bangsawan, tanpa rasa obligasi bangsawan ("kewajiban bangsawan") seperti yang wujud di Eropah. Orang miskin Amerika menderita lebih teruk daripada orang miskin Eropah, menyebabkan Amerika Syarikat menjadi masyarakat yang ganas, di mana ketamakan dan materialisme adalah satu-satunya nilai yang dikira.{{sfn|Biddiss|1970|p=39}} Pada umumnya Gobineau memusuhi orang di Amerika, menulis bahawa siapa di Dunia Lama tidak tahu "bahawa Dunia Baru tidak tahu apa-apa tentang raja, putera dan bangsawan?-bahawa di tanah separuh dara itu, dalam masyarakat manusia yang lahir semalam dan hampir tidak disatukan, tiada siapa yang berhak atau kuasa untuk menggelarkan dirinya lebih besar daripada rakyatnya yang paling kecil?".{{sfn|Biddiss|1970|p=38}} ===Perkahwinan=== [[File:Beauvais (60), MUDO, Ary Scheffer - portrait de la comtesse de Gobineau, 1850.JPG|alt=Departmental Museum of the Oise|thumb| Potret isteri Gobineau, Clémence, karya [[Ary Scheffer]] (1850)]] Pada tahun 1846, Gobineau berkahwin dengan Clémence Gabrielle Monnerot. Beliau telah mendesak untuk perkahwinan tergesa-gesa kerana beliau hamil oleh rakan bersama mereka Pierre de Serre yang telah meninggalkannya. Sebagai seorang penganut Katolik, beliau tidak mahu melahirkan anak luar nikah.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Monnerot telah dilahirkan di Martinique. Seperti ibunya, Gobineau tidak pernah pasti sama ada isterinya, dan oleh itu kedua-dua anak perempuannya mempunyai nenek moyang kulit hitam atau tidak, kerana ia adalah amalan biasa bagi tuan hamba Perancis di Caribbean untuk mengambil perempuan simpanan hamba.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} Penentangan Gobineau terhadap perhambaan, yang dipegangnya selalu mengakibatkan perpecahan yang berbahaya kepada orang kulit putih, mungkin berpunca daripada kebimbangan peribadinya sendiri bahawa ibunya atau isterinya mungkin mempunyai keturunan Afrika.{{sfn|Biddiss|1970|p=45}} ==Kerjaya diplomatik awal dan teori tentang bangsa== {{main|Pemikiran sosial Arthur de Gobineau}} ===Royalis berdendam=== Novel dan puisi Gobineau pada tahun 1830-an–40-an biasanya berlatarkan Zaman Pertengahan atau Zaman Renaissance dengan wira-wira bangsawan yang dengan kewujudan mereka menjunjung tinggi semua nilai yang dirasakan Gobineau bernilai diraikan seperti penghormatan dan kreativiti terhadap kelas menengah yang korup dan tidak berjiwa.{{sfn|Biddiss|1970|pp=42–43}} Novelnya pada tahun 1847, Ternove, merupakan kali pertama Gobineau mengaitkan kelas dengan bangsawan, menulis "Monsieur de Marvejols menganggap dirinya, dan semua ahli bangsawan, sebagai bangsawan yang terpisah, mempunyai intipati yang lebih tinggi, dan dia percaya adalah jenayah untuk mencemarkan ini dengan mencampurkan dengan darah jelataan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=44–45}} Novel ini, yang berlatarbelakangkan Seratus Hari tahun 1815, berkaitan dengan akibat buruk apabila seorang bangsawan Octave de Ternove secara tidak bijak berkahwin dengan anak perempuan seorang pengilang kilang.{{sfn|Biddiss|1970|p=44}} Gobineau berasa ngeri dengan Revolusi 1848 dan berasa jijik dengan apa yang dilihatnya sebagai reaksi terlentang golongan atasan Eropah terhadap cabaran revolusioner. Menulis pada musim bunga tahun 1848 tentang berita dari Jerman, beliau menyatakan: "Keadaan berjalan dengan agak teruk ... Saya tidak bermaksud pemecatan para putera—itu memang wajar. Kepengecutan dan kekurangan kepercayaan politik mereka menjadikan mereka tidak menarik. Tetapi para petani, di sana mereka hampir kejam. Terdapat penjarahan, pembakaran, dan pembunuhan beramai-ramai—dan kita baru sahaja berada di permulaan."{{sfn|Biddiss|1970|pp=60–61}} Sebagai seorang Legitimis, Gobineau tidak menyukai Dewan Bonaparte dan tidak senang apabila Louis-Napoleon Bonaparte dipilih sebagai presiden republik pada tahun 1848.{{sfn|Biddiss|1970|p=61}} Walau bagaimanapun, beliau menyokong Bonaparte sebagai orang terbaik untuk memelihara ketenteraman, dan pada tahun 1849, apabila Tocqueville menjadi Menteri Luar Negeri, rakannya Gobineau menjadi ketua kabinetnya.{{sfn|Biddiss|1970|p=62}} ===Teori perkauman dan bangsawan=== {{Konservatisme di Perancis}} Terkejut dengan Revolusi 1848, Gobineau pertama kali meluahkan teori perkaumannya dalam puisi epiknya pada tahun 1848, Manfredine. Di dalamnya, beliau mendedahkan ketakutannya bahawa revolusi itu akan menjadi permulaan berakhirnya Eropah bangsawan, dengan rakyat biasa yang berasal daripada keturunan yang lebih rendah mengambil alih.{{sfn|Blue|1999|p=99}} Mencerminkan penghinaannya terhadap rakyat biasa, Gobineau berkata bangsawan Perancis seperti dirinya adalah keturunan Frank Jermanik yang menakluki wilayah Gaul Rom pada abad kelima Masihi, manakala rakyat Perancis biasa adalah keturunan orang Celtic dan Mediterranean yang lebih rendah kaumnya. Ini adalah teori lama yang pertama kali dipromosikan dalam sebuah risalah oleh Count Henri de Boulainvilliers. Beliau telah berhujah bahawa Estet Kedua (bangsawan) adalah berdarah "Frankish" dan Estet Ketiga (rakyat biasa) adalah berdarah "Gaulish".{{sfn|Davies|1988|p=57}} Dilahirkan selepas Revolusi Perancis memusnahkan Ancien Régime yang ideal dalam imaginasinya, Gobineau merasakan rasa pesimisme yang mendalam mengenai masa depan.{{sfn|Davies|1988|p=57}} Baginya, Revolusi Perancis, setelah memusnahkan asas perkauman kebesaran Perancis dengan menggulingkan dan dalam banyak kes membunuh golongan bangsawan, merupakan permulaan kepada proses kemerosotan dan kemerosotan yang panjang dan tidak dapat ditolak, yang hanya boleh berakhir dengan keruntuhan sepenuhnya tamadun Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia merasakan apa yang telah dimulakan oleh Revolusi Perancis dengan Revolusi Perindustrian sedang selesai; perindustrian dan pembandaran adalah bencana sepenuhnya bagi Eropah.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Seperti ramai konservatif romantik Eropah yang lain, Gobineau mengimbas kembali secara nostalgia versi ideal Zaman Pertengahan sebagai masyarakat agraria yang indah yang hidup harmoni dalam susunan sosial yang tegar.{{sfn|Davies|1988|pp=57–58}} Dia membenci Paris moden, sebuah bandar yang digelarnya "takungan sampah gergasi" yang penuh dengan les déracinés ("yang tercabut")—lelaki penjenayah, miskin, dan hanyut tanpa rumah sebenar. Gobineau menganggap mereka sebagai produk dahsyat daripada percanggahan selama berabad-abad yang sedia untuk meletup dalam keganasan revolusioner pada bila-bila masa.{{sfn|Davies|1988|pp=59–60}} Beliau merupakan penentang tegar demokrasi, yang beliau nyatakan hanyalah "mobokrasi"—satu sistem yang membenarkan orang ramai yang bodoh itu membuat kata putus untuk mentadbir negara.{{sfn|Davies|1988|p=59}} ===Masa di Switzerland dan Jerman=== Dari November 1849 hingga Januari 1854, Gobineau ditempatkan di kedutaan Perancis di Bern sebagai Setiausaha Pertama.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Semasa di Switzerland, Gobineau menulis sebahagian besar Essai.{{sfn|Biddiss|1970|p=82}} Beliau ditempatkan di Hanover pada Musim Luruh 1851 sebagai pemangku Kuasa Usaha, dan kagum dengan "kesan bangsawan sebenar" yang beliau katakan beliau lihat di istana Hanoverian.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Gobineau amat menyukai Raja George V yang buta yang beliau lihat sebagai seorang "raja-ahli falsafah" dan kepadanya beliau mendedikasikan Essais.{{sfn|Biddiss|1970|p=89} Beliau memuji "watak yang luar biasa" lelaki Hanoverian dan juga memuji masyarakat Hanoverian sebagai mempunyai "keutamaan naluri terhadap hierarki" dengan rakyat jelata sentiasa tunduk kepada golongan bangsawan, yang dijelaskannya atas dasar perkauman.{{sfn|Biddiss|1970|p=90}} Mencerminkan minatnya sepanjang hayat di Timur, Gobineau menyertai Société Asiatique pada tahun 1852 dan mengenali beberapa Orientalis, seperti Julius von Mohl, dengan sangat baik.{{sfn|Irwin|2016|p=322}} Pada Januari 1854, Gobineau dihantar sebagai Setiausaha Pertama ke legasi Perancis di Bandar Bebas Frankfurt.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Mengenai Konvensyen Persekutuan Konfederasi Jerman yang bersidang di Frankfurt—juga dikenali sebagai "Diet Konfederasi"—Gobineau menulis: "Diet adalah pejabat perniagaan untuk birokrasi Jerman—ia sangat jauh daripada menjadi badan politik yang sebenar".{{sfn|Biddiss|1970|p=91}}{{sfn|Biddiss|1970|pp=91–92}} Gobineau membenci wakil Prusia di Diet, Putera Otto von Bismarck, kerana kemajuannya terhadap Madame Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Sebaliknya, wakil Austria, Jeneral Anton von Prokesch-Osten menjadi salah seorang sahabat baik Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=91}} Beliau merupakan seorang askar dan diplomat Austria yang reaksioner yang membenci demokrasi dan menganggap dirinya sebagai seorang ahli sejarah dan orientalis, dan atas semua sebab ini, Gobineau menjalin ikatan dengannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} Dalam tempoh inilah Gobineau mula kurang kerap menulis surat kepada rakan lamanya yang liberal, Tocqueville, dan lebih kerap kepada rakan baharunya yang konservatif, Prokesch-Osten.{{sfn|Biddiss|1970|p=92}} ===Teori perkauman Gobineau=== Dalam hayatnya sendiri, Gobineau dikenali sebagai seorang novelis, penyair dan kerana penulisan perjalanannya yang menceritakan pengembaraannya di Iran dan Brazil dan bukannya kerana teori perkauman yang kini paling diingati.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Walau bagaimanapun, beliau sentiasa menganggap bukunya Essai sur l'inégalité des races humaines (Esei tentang Ketidaksamaan Bangsa Manusia) sebagai karya agungnya dan ingin dikenang sebagai pengarangnya.{{sfn|Blue|1999|p=98}} Seorang reaksioner yang tegas yang mempercayai keunggulan semula jadi golongan bangsawan berbanding rakyat biasa—yang dipandang hina olehnya—Gobineau menerima pakai doktrin perkauman saintifik yang kini telah dihina untuk mewajarkan pemerintahan bangsawan ke atas rakyat biasa yang lebih rendah perkaumannya.{{sfn|Blue|1999|p=99}} ===Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia=== [[File:Arthur de Gobineau, Essai sur l'inégalité des races humaines (original).jpg|thumb|alt=Gambar kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia''| Kulit buku edisi asal ''Esei tentang Ketidaksamaan Umat Manusia'']] Dalam Sebuah Naskhah tentang Ketidaksamaan Kaum Manusia, yang diterbitkan pada tahun 1855, Gobineau nampaknya menerima doktrin Kristian yang lazim bahawa semua manusia berkongsi nenek moyang yang sama Adam dan Hawa (monogenisme berbanding poligenisme). Kenyataan seperti "tiada apa yang membuktikan bahawa pada penyuntingan pertama salasilah kaum Adam, kaum berwarna dianggap sebagai sebahagian daripada spesies"; dan, "Kita boleh menyimpulkan bahawa kuasa menghasilkan anak yang subur adalah antara tanda spesies yang berbeza. Memandangkan tiada apa yang mendorong kita untuk mempercayai bahawa kaum manusia berada di luar peraturan ini, tiada balasan kepada hujah ini"<ref name="J.A.Gobineau 1856 p.337–338">J. A. Gobineau: ''The Moral and Intellectual Diversity of Races''. J. B. Lippincott & Co, Philadelphia (1856), pp. 337–338</ref> boleh dibaca sebagai wacana yang sengaja mengelirukan, dimasukkan ke dalam esei sebagai jangkaan kritikan agama kontemporari. Gobineau melakar beberapa kaum yang berbeza, mengaitkan setiap satu dengan tahap kesopanan yang berbeza. Tidak menghairankan, beliau meletakkan 'Eropah' dalam peringkat paling maju (atau l'état lumineux). Dalam konteks sejarah, idea dominannya ialah 'kesopanan' dibangunkan dari semasa ke semasa, peringkat pembangunan yang berbeza boleh membayangkan penciptaan kaum yang berasingan, yang paling maju dicipta dahulu, dan yang paling kurang maju dicipta terakhir (poligenesis). Tafsiran yang berbeza mungkin semua kaum dicipta bersama, tetapi kaum 'bukan Eropah' berhenti berkembang (monogenesis). Tambahan pula, Gobineau menjelaskan bahawa beliau menulis tentang kaum, bukan individu: contoh individu kulit hitam atau Asia yang berbakat tidak menyangkal tesisnya tentang kononnya rendah diri kaum kulit hitam dan Asia. Dia menulis: {{blockquote|"Saya tidak akan menunggu sahabat-sahabat kesaksamaan menunjukkan kepada saya petikan-petikan ini dan itu dalam buku-buku yang ditulis oleh mubaligh atau kapten laut, yang mengisytiharkan sebahagian Wolof adalah tukang kayu yang baik, sebahagian Hottentot seorang hamba yang baik, bahawa seorang Kaffir menari dan bermain biola, bahawa sebahagian Bambara tahu aritmetik … Mari kita ketepikan kebudak-budakan ini dan bandingkan bersama bukan manusia, tetapi kumpulan."<ref>{{Cite journal|last=D'souza|first=dinesh|date=Autumn 1995|title=Is Racism a Western Idea?|url=https://www.jstor.org/stable/41212409|journal=The American Scholar|volume=64|issue=4|page=538|jstor=41212409}}</ref>}} Gobineau berhujah bahawa bangsa adalah takdir, mengisytiharkan secara retorik: {{blockquote|Jadi otak seorang India Huron mengandungi dalam bentuk yang belum berkembang intelek yang sama seperti orang Inggeris atau Perancis! Mengapa, dalam perjalanan zaman dia tidak mencipta percetakan atau daya wap?}} Tesis utama Gobineau ialah tamadun Eropah mengalir dari Yunani ke Rom, dan kemudian ke tamadun Jermanik dan kontemporari. Dia berpendapat ini sepadan dengan budaya Indo-Eropah kuno,<ref>Mallory, J. P. (1991), ''In Search of the Indo-Europeans: Language, Culture and Myth'', London: [[Thames & Hudson]], p. 125.</ref> atau "Arya"—istilah biasa pada masa itu digunakan untuk menandakan orang Indo-Iran prasejarah yang dipuji sebagai nenek moyang 'bangsa Eropah' yang 'paling maju'. Ini termasuk kumpulan yang dikelaskan mengikut bahasa seperti orang Celt, Slav dan Jerman.<ref>{{cite book|title=Honorary Aryans: National-Racial Identity and Protected Jews in the Independent State of Croatia|author=Nevenko Bartulin|year=2013|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|isbn=978-1-137-33912-6|page=23}}</ref><ref>Among the groups which Gobineau classified as Aryan were the Hindus, Iranians, Hellenes, Celts, Slavs and Germanic people. {{cite book|title=The Modern Origins of the Early Middle Ages|author=Ian Wood|date= 2013|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-965048-4|page=107}}</ref> Gobineau kemudiannya menggunakan dan menyimpan istilah Aryan hanya untuk "bangsa Jermanik", dan menggambarkan Aryan sebagai la race germanique.<ref>A. J. Woodman, 2009, ''The Cambridge Companion to Tacitus'', p. 294. (The Germanic race was also regarded by Gobineau as beautiful, honourable and destined to rule: 'cette illustre famille humaine, la plus noble'. While ''[[Aryan|arya]]'' was originally an [[endonym]] used only by [[Indo-Iranians]], "Aryan" became, partly because of the ''Essai'', a racial designation of a race, which Gobineau specified as 'la race germanique').</ref> Dengan berbuat demikian, beliau mengemukakan teori perkauman di mana Aryan—iaitu orang Jermanik—adalah semua yang positif.<ref>So that the reader not be left in ignorance as to who the Aryans are, Gobineau stated, ''La race germanique était pourvue de toute l'énergie de la variété ariane'' ("The Germanic race was provided with all the energy of the Aryan race"). We see, then, that he presents a racist theory in which the Aryans, or Germans, are all that is good. ''Comparative literature''. by American Comparative Literature Association. [[Modern Language Association|Modern Language Association of America]]. Comparative Literature Section.; University of Oregon. 1967, p. 342</ref> ===Reaksi terhadap esei Gobineau=== ''Essai'' beliau kebanyakannya mendapat ulasan negatif daripada pengkritik Perancis, yang digunakan oleh Gobineau sebagai bukti kebenaran teori perkaumannya, menulis "orang Perancis, yang sentiasa bersedia untuk membakar apa sahaja—secara material—dan yang tidak menghormati apa-apa, sama ada dalam agama atau politik, sentiasa menjadi pengecut terhebat di dunia dalam hal sains".{{sfn|Biddiss|1970|p=148}} Walau bagaimanapun, peristiwa seperti pengembangan pengaruh Eropah dan Amerika di luar negara dan penyatuan Jerman menyebabkan Gobineau mengubah pendapatnya untuk mempercayai bahawa "bangsa kulit putih" boleh diselamatkan. Ahli sejarah Amerika kelahiran Jerman, George Mosse, berhujah bahawa Gobineau memproyeksikan ketakutan dan kebenciannya terhadap kelas menengah dan pekerja Perancis kepada orang Asia dan Kulit Hitam.{{sfn|Davies|1988|p=60}} Merumuskan hujah Mosse, Davies berhujah bahawa: "Golongan oriental ''Essai'' yang mementingkan diri sendiri dan materialistik sebenarnya adalah potret anti-kapitalis tentang kelas menengah Perancis yang tamak wang" manakala "golongan negro yang sensual, tidak bijak dan ganas" yang digambarkan oleh Gobineau dalam Essai adalah karikatur aristokrat tentang golongan miskin Perancis.{{sfn|Davies|1988|pp=60–61}} Dalam tulisannya tentang petani Perancis, Gobineau secara tipikal menegaskan dalam pelbagai anekdot, yang katanya berdasarkan pengalaman peribadi, bahawa petani Perancis adalah orang yang kasar dan tidak mampu belajar, malah tidak mampu berfikir di luar tahap pemikiran yang paling asas. Seperti yang ditulis oleh pengkritik Amerika Michelle Wright, "petani mungkin mendiami tanah itu, tetapi mereka pastinya bukan sebahagian daripadanya".{{sfn|Wright|1999|p=839}} Wright selanjutnya menyatakan persamaan yang sangat ketara antara gambaran Gobineau tentang petani Perancis dan pandangannya tentang orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=831–852}} ===Waktu di Parsi=== Pada tahun 1855, Gobineau meninggalkan Paris untuk menjadi setiausaha pertama di kedutaan Perancis di Tehran, Parsi (Iran moden). Beliau dinaikkan pangkat sebagai chargé d'affaires pada tahun berikutnya.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Sejarah Parsi dan Greece telah memainkan peranan penting dalam Essai dan Gobineau ingin melihat kedua-dua tempat itu sendiri.{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Misinya adalah untuk menjauhkan Parsi daripada pengaruh Rusia, tetapi beliau secara sinis menulis: "Jika Parsi ... bersatu dengan kuasa barat, mereka akan berarak melawan Rusia pada waktu pagi, dikalahkan oleh mereka pada waktu tengah hari dan menjadi sekutu mereka pada waktu petang".{{sfn|Biddiss|1970|p=182}} Masa Gobineau tidak terjejas oleh tugas diplomatiknya, dan beliau meluangkan masa mempelajari teks kuneiform kuno dan mempelajari bahasa Parsi. Beliau bertutur dalam "bahasa Parsi dapur" yang membolehkannya bercakap dengan orang Parsi. (Dia tidak pernah fasih berbahasa Parsi seperti yang dikatakannya.){{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walaupun mempunyai sedikit rasa sayang terhadap orang Parsi, Gobineau terkejut kerana mereka tidak mempunyai prasangka perkaumannya dan sanggup menerima orang kulit hitam sebagai setaraf. Dia mengkritik masyarakat Parsi kerana terlalu "demokratik". Gobineau melihat Parsi sebagai tanah tanpa masa depan yang ditakdirkan untuk ditakluki oleh Barat lambat laun. Baginya ini adalah tragedi bagi Barat. Dia percaya lelaki Barat akan mudah tergoda oleh wanita Parsi yang cantik yang menyebabkan lebih banyak percabulan untuk "merosakkan" Barat.{{sfn|Irwin|2016|p=323}} Walau bagaimanapun, dia terobsesi dengan Parsi kuno, melihat di Parsi Achaemenid sebuah tamadun Arya yang hebat dan gemilang, yang kini telah tiada. Ini menyibukkannya sepanjang hayatnya.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau suka melawat runtuhan zaman Achaemenid kerana fikirannya pada asasnya melihat ke belakang, lebih suka merenungkan kegemilangan masa lalu daripada apa yang dilihatnya sebagai masa kini yang suram dan masa depan yang lebih suram.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Penginapan beliau di Parsi telah mengilhami dua buah buku: Mémoire sur l'état social de la Perse actuelle (1858) ("Memoire tentang Keadaan Sosial Parsi Masa Kini") dan Trois ans en Asie (1859) ("Tiga Tahun di Asia").{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau kurang memuji Parsi moden. Beliau menulis kepada Prokesch-Osten bahawa tiada "bangsa Parsi" kerana Parsi moden adalah "bangsa yang bercampur dengan Tuhan yang tahu!". Walau bagaimanapun, beliau menyukai Parsi purba sebagai tamadun Arya yang hebat, dengan menyatakan bahawa Iran bermaksud "tanah Arya" dalam bahasa Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} Gobineau kurang Eurosentrik daripada yang dijangkakan dalam tulisannya tentang Parsi, mempercayai asal usul tamadun Eropah boleh dikesan ke Parsi. Beliau mengkritik sarjana barat kerana "kesombongan kolektif" mereka kerana tidak dapat mengakui hutang "besar" Barat kepada Parsi.{{sfn|Biddiss|1970|p=183}} ===Josiah C. Nott dan Henry Hotze=== [[File:Josiah Clarke Nott.jpg|thumb|226x226px|alt=Sepia photograph of Josiah C. Nott looking to his left | Josiah C. Nott]] [[File:Henry Hotze.jpg|thumb|226x226px|alt=Photograph of Henry Hotzel looking at the casmera | Henry Hotze]] Pada tahun 1856, dua "saintis kaum" Amerika, Josiah C. Nott dan Henry Hotze, kedua-duanya penyokong supremasi kulit putih yang tegar, menterjemahkan Essai sur l'inégalité des races humaines ke dalam bahasa Inggeris. Juara perhambaan, mereka mendapati dalam tulisan anti-kulit hitam Gobineau justifikasi yang mudah untuk "institusi aneh".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Nott dan Hotze mendapati banyak perkara yang boleh dipersetujui dalam Essai seperti: "Orang Negro adalah yang paling rendah hati dan ketinggalan di bahagian bawah skala. Watak haiwan yang tertera pada dahinya menandakan takdirnya sejak saat pembuahannya".{{sfn|Wright|1999|p=833}} Gobineau sangat terganggu, Nott dan Hotze memendekkan jilid pertama Essai daripada 1,600 halaman dalam bahasa Perancis asal kepada 400 dalam bahasa Inggeris.{{sfn|Wright|1999|p=837}} Sekurang-kurangnya sebahagian daripada sebabnya adalah kerana gambaran Gobineau yang bermusuhan tentang rakyat Amerika. Mengenai orang kulit putih Amerika, Gobineau mengisytiharkan: {{blockquote|Mereka adalah campuran yang sangat bercampur-campur daripada kaum yang paling merosot di Eropah zaman dahulu. Mereka adalah kawanan manusia dari semua peringkat umur: Ireland, Jerman kacukan dan Perancis dan Itali yang lebih diragui. Campuran semua jenis etnik yang merosot ini pasti akan melahirkan kekacauan etnik selanjutnya. Kekacauan ini bukanlah sesuatu yang tidak dijangka atau baharu: ia tidak akan menghasilkan campuran etnik selanjutnya yang belum pernah berlaku, atau tidak dapat direalisasikan di benua kita sendiri. Sama sekali tidak ada yang produktif akan terhasil daripadanya, dan walaupun gabungan etnik yang terhasil daripada penyatuan yang tidak terhingga antara Jerman, Ireland, Itali, Perancis dan Anglo-Saxon menyertai kita di selatan dengan unsur-unsur kaum yang terdiri daripada intipati India, Negro, Sepanyol dan Portugis, agak sukar dibayangkan bahawa apa-apa sahaja boleh terhasil daripada kekeliruan yang mengerikan itu, kecuali penjajaran yang tidak koheren antara jenis orang yang paling merosot.{{sfn|Wright|1999|pp=837–838}}}} Petikan yang sangat kritikal seperti ini telah dikeluarkan daripada The Moral and Intellectual Diversity of Races, sebagaimana tajuk Essai dalam bahasa Inggeris. Nott dan Hotze hanya mengekalkan bahagian-bahagian yang berkaitan dengan dakwaan rendah diri yang wujud dalam kalangan orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|p=838}} Begitu juga, mereka menggunakan Gobineau sebagai cara untuk cuba membuktikan bahawa Amerika kulit putih berada dalam bahaya maut walaupun hakikatnya kebanyakan orang kulit hitam Amerika adalah hamba pada tahun 1856. Kedua-dua "saintis kaum" itu berhujah berdasarkan Essai bahawa orang kulit hitam pada dasarnya adalah sejenis haiwan ganas, bukannya manusia, dan akan sentiasa menimbulkan bahaya kepada orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|pp=839–845}} Petikan Essai di mana Gobineau mengisytiharkan bahawa, walaupun mempunyai kecerdasan yang rendah, orang kulit hitam mempunyai bakat seni tertentu dan bahawa beberapa ketua puak Afrika yang "luar biasa" mungkin mempunyai IQ yang lebih tinggi daripada orang kulit putih yang paling bodoh tidak dimasukkan dalam edisi Amerika. Nott dan Hotze tidak mahukan apa-apa yang mungkin memberikan kualiti manusia yang mengagumkan kepada orang kulit hitam.{{sfn|Wright|1999|pp=838–39}} Selain itu, mereka berhujah bahawa bangsa dan kaum adalah sama, dan menjadi orang Amerika adalah menjadi orang kulit putih.{{sfn|Wright|1999|p=846}} Oleh itu, penterjemah Amerika berhujah dalam pengenalan mereka bahawa sama seperti pelbagai negara Eropah yang terkoyak akibat konflik kewarganegaraan yang disebabkan oleh "kaum" yang berbeza yang hidup bersama, begitu juga menamatkan perhambaan dan memberikan kewarganegaraan Amerika kepada orang kulit hitam akan menyebabkan konflik yang sama, tetapi hanya pada skala yang lebih luas di Amerika Syarikat.{{sfn|Wright|1999|p=847}} ===Masa di Newfoundland=== Pada tahun 1859, pertikaian Anglo-Perancis mengenai hak penangkapan ikan Perancis di Pantai Perancis Newfoundland menyebabkan suruhanjaya Anglo-Perancis dihantar ke Newfoundland untuk mencari penyelesaian kepada pertikaian tersebut. Gobineau adalah salah seorang daripada dua pesuruhjaya Perancis yang dihantar ke Newfoundland, satu pengalaman yang kemudiannya direkodkannya dalam bukunya pada tahun 1861 Voyage à Terre-Neuve ("Pelayaran ke Newfoundland"). Pada tahun 1858, Menteri Luar Negeri Count Alexandre Colonna-Walewski telah cuba menghantar Gobineau ke kedutaan Perancis di Beijing. Beliau membantah bahawa sebagai "orang Eropah yang bertamadun" beliau tidak mahu pergi ke negara Asia seperti China.{{sfn|Wilkshire|1993|p=8}} Sebagai hukuman, Walewski menghantar Gobineau ke Newfoundland, memberitahunya bahawa dia akan dipecat dari Quai d'Orsay jika dia menolak tugasan Newfoundland.{{sfn|Wilkshire|1993|p=9}} Gobineau membenci Newfoundland, menulis kepada seorang rakan di Paris pada 26 Julai 1859: "Ini adalah negara yang teruk. Ia sangat sejuk, terdapat kabus yang hampir berterusan, dan seseorang belayar di antara kepingan ais terapung yang sangat besar."{{sfn|Wilkshire|1993|p=10}} Semasa di St. John's, sebuah bandar yang sebahagian besarnya didiami oleh pendatang Ireland, Gobineau menggunakan hampir setiap klise anti-Ireland dalam laporannya ke Paris. Dia menyatakan orang Ireland St. John's sangat miskin, tidak berdisiplin, licik, degil, tidak jujur, bising, ganas, dan biasanya mabuk.{{sfn|Gobineau|1993|p=104}} Dia menggambarkan beberapa penempatan nelayan terpencil yang dikunjunginya dalam istilah Utopia, memuji mereka sebagai contoh bagaimana beberapa orang yang tahan lasak dan lasak boleh mencari nafkah dalam keadaan yang sangat tidak ramah.{{sfn|Gobineau|1993|p=106}} Pujian Gobineau terhadap nelayan Newfoundland mencerminkan pandangannya bahawa mereka yang memisahkan diri daripada masyarakat lebih baik memelihara kesucian kaum mereka.{{sfn|Wilkshire|1993|p=21}} Walaupun beliau menghina orang biasa, beliau menggelarkan nelayan Newfoundland yang beliau temui sebagai "orang terbaik yang pernah saya lihat di dunia".{{sfn|Biddiss|1970|p=199}} Gobineau memerhatikan bahawa di penempatan pesisir pantai yang terpencil ini, tiada anggota polis kerana tiada jenayah, dan seterusnya menulis: {{blockquote|Saya tidak menyesal kerana pernah melihat sekali dalam hidup saya sejenis Utopia. [...] Iklim yang ganas dan penuh kebencian, kawasan desa yang melarang, pilihan antara kemiskinan dan kerja keras yang berbahaya, tiada hiburan, tiada keseronokan, tiada wang, kekayaan dan cita-cita sama mustahilnya—dan masih, walaupun begitu, pandangan yang ceria, sejenis kesejahteraan domestik yang paling primitif. [...] Tetapi inilah yang berjaya membolehkan manusia menggunakan kebebasan sepenuhnya dan bertoleransi antara satu sama lain.{{sfn|Biddiss|1970|p=199}}}} ==Kerjaya Menteri== ===Menteri Parsi=== Pada tahun 1861, Gobineau kembali ke Tehran sebagai menteri Perancis{{sfn|Irwin|2016|p=324}} dan menjalani gaya hidup sederhana dan asketik. Dia menjadi taksub dengan Parsi kuno. Ini tidak lama kemudian menjadi tidak terkawal apabila dia cuba membuktikan Parsi kuno diasaskan oleh Aryan yang sangat dikaguminya, menyebabkan dia terlibat dalam apa yang Irwin sebut sebagai teori "gila" tentang sejarah Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Pada tahun 1865, Gobineau menerbitkan Les religions et les philosophies dans l'Asie centrale ("Agama dan Falsafah di Asia Tengah"), sebuah catatan tentang perjalanannya di Parsi dan pertemuan dengan pelbagai mazhab Islam esoterik yang dia temui diamalkan di kawasan luar bandar Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Kerangka mistiknya mendorongnya untuk merasakan di Parsi apa yang dia panggil "un certain plaisir" ("satu keseronokan tertentu") kerana di tempat lain di dunia dia merasakan kegembiraan yang sama seperti yang dirasainya ketika melihat runtuhan Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=324}} Gobineau mempunyai pandangan yang rendah terhadap Islam, sebuah agama yang dicipta oleh Muhammad Arab. Dia menganggapnya sebagai sebahagian daripada "bangsa Semitik", tidak seperti orang Parsi yang bahasa Indo-Eropahnya menyebabkannya melihat mereka sebagai Arya.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau percaya bahawa Islam Syiah adalah sebahagian daripada "pemberontakan" oleh orang Parsi Arya terhadap orang Arab Semitik, melihat hubungan rapat antara Islam Syiah dan nasionalisme Parsi.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Berdasarkan pengalamannya sendiri, Gobineau percaya bahawa orang Parsi tidak benar-benar mempercayai Islam, dengan kepercayaan kepada Nabi menjadi penutup masyarakat yang masih mengekalkan banyak ciri pra-Islam.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau juga menggambarkan penganiayaan kejam terhadap pengikut Bábisme dan agama baharu Kepercayaan Bahá'í oleh negara Parsi, yang bertekad untuk menegakkan Islam Syiah sebagai agama negara.{{sfn|Irwin|2016|p=325}} Gobineau meluluskan penganiayaan terhadap Babi. Dia menulis bahawa mereka adalah "komunis sejati" dan "penyokong sosialisme yang sejati dan tulen", sama berbahayanya dengan sosialis Perancis. Dia bersetuju bahawa Takhta Merak adalah betul untuk menghapuskan Bábisme.{{sfn|Biddiss|1970|p=186}} Gobineau merupakan antara orang Barat pertama yang mengkaji mazhab-mazhab esoterik Parsi. Walaupun karyanya bersifat idiosinkratik, beliau mencetuskan minat ilmiah dalam aspek Parsi yang telah diabaikan oleh orang Barat sehingga itu.{{sfn|Irwin|2016|p=326}} ====Kritikan terhadap karya Parsi Gobineau==== Hanya dengan pengajiannya di Parsi kuno, Gobineau dikecam oleh para sarjana.{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Beliau menerbitkan dua buah buku tentang Parsi kuno, Lectures des textes cunéiformes (1858) ("Bacaan Teks Paku") dan Traité des écritures cunéiformes (1864) ("Treatise of Cuneiform Fragments").{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Irwin menulis: "Risalah pertama adalah salah faham, namun masih berada di sisi kewarasan ini; karya kedua yang lebih lewat dan lebih panjang menunjukkan banyak tanda-tanda jenis kegilaan yang mungkin menjangkiti mereka yang terlalu berminat dalam kajian okultisme."{{sfn|Irwin|2016|p=326}} Salah satu masalah utama dengan pendekatan Gobineau dalam menterjemahkan teks-teks kuneiform Parsi kuno ialah beliau gagal memahami perubahan linguistik dan bahasa Parsi Lama bukanlah bahasa yang sama dengan bahasa Parsi moden.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Buku-bukunya mendapat sambutan yang tidak menyenangkan daripada para sarjana yang berpendapat bahawa Gobineau tidak memahami teks-teks yang ingin diterjemahkannya.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Artikel Gobineau yang cuba menyangkal pengkritiknya dalam Journal asiatique tidak diterbitkan, kerana editor menganggap artikelnya "tidak boleh diterbitkan" kerana ia penuh dengan dakwaan "tidak masuk akal" dan penderaan yang keterlaluan terhadap pengkritiknya.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Semasa kunjungan keduanya ke Parsi, Gobineau menghabiskan banyak masa bekerja sebagai ahli arkeologi amatur dan mengumpul bahan untuk apa yang kemudiannya menjadi Traité des écritures cunéiformes, sebuah buku yang digelar Irwin sebagai "monumen untuk kegilaan terpelajar".{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Gobineau sentiasa berbangga dengannya, melihat buku itu sebagai magnum opus yang menyaingi Essai.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Gobineau sering mengembara dari Tehran ke Empayar Uthmaniyyah untuk melawat runtuhan Dur-Sharrukin di Khorsabad, berhampiran Mosul di tempat yang kini dikenali sebagai utara Iraq.{{sfn|Irwin|2016|p=327}} Runtuhan Khorsabad adalah Assyria, yang dibina oleh Raja Sargon II pada tahun 717 SM, tetapi Gobineau percaya runtuhan itu sebenarnya adalah Parsi dan dibina oleh Darius Agung kira-kira dua ratus tahun kemudian.{{sfn|Irwin|2016|p=328}} [[File:WP Paul-Émile Botta.jpg|thumb|211x211px|alt=Painted portrait of Paul Émile Botta looking at the artist. | Potret lukisan Paul Émile Botta yang sedang memandang artis itu. Ahli arkeologi Perancis [[Paul-Émile Botta]] (gambar) menganggap karya Parsi Gobineau sebagai karut.]] Ahli arkeologi Perancis, Paul-Émile Botta, menerbitkan ulasan pedas terhadap Traité des écritures cunéiformes dalam Journal asiatique. Beliau menulis teks-teks cuneiform di Dur-Sharrukin berbahasa Akkadia, bahawa Gobineau tidak tahu apa yang diperkatakannya, dan satu-satunya sebab beliau menulis ulasan itu adalah untuk membuktikan bahawa beliau telah membuang masanya membaca buku itu.{{sfn|Irwin|2016|p=329}} Ketika Gobineau bertegas menekankan tesisnya, Orientalis terkemuka di Perancis, Julius von Mohl dari Société Asiatique, terpaksa campur tangan dalam pertikaian itu untuk berhujah bahawa teori-teori Gobineau kekurangan "ketelitian saintifik" sementara beliau mengagumi "kesenian" tesis Gobineau.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Meneruskan minatnya terhadap negara Parsi, Gobineau menerbitkan Histoire des Perses ("Sejarah Orang Parsi") pada tahun 1869.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Di dalamnya, beliau tidak cuba membezakan antara sejarah Parsi dan legenda yang menganggap Shahnameh dan Kush Nama (puisi abad ke-12 yang mempersembahkan kisah legenda dua maharaja Cina) sebagai catatan sejarah purba Parsi yang faktual dan boleh dipercayai.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Oleh itu, Gobineau memulakan sejarahnya dengan mempersembahkan orang Parsi sebagai orang Arya yang tiba di Parsi dari Asia Tengah dan menakluki bangsa gergasi yang dikenali oleh mereka sebagai Diw.{{sfn|Irwin|2016|p=330}} Gobineau juga menambah teori perkaumannya sendiri kepada Histoire des Perses, menjelaskan bagaimana Cyrus Agung telah merancang penghijrahan orang Arya ke Eropah yang menjadikannya bertanggungjawab atas "keagungan" zaman pertengahan Eropah.{{sfn|Irwin|2016|p=331}} Bagi Gobineau, Cyrus Agung merupakan pemimpin terhebat dalam sejarah, menulis: "Apa pun diri kita, sebagai orang Perancis, Inggeris, Jerman, Eropah pada abad kesembilan belas, kita berhutang budi kepada Cyrus", dan seterusnya menggelar Cyrus sebagai "orang terhebat antara orang-orang hebat dalam seluruh sejarah manusia".{{sfn|Biddiss|1970|p=187}} ===Menteri ke Greece=== [[File:Arthur de Gobineau c.(1865).jpg|alt=|thumb| Arthur de Gobineau s.(1865)]] Pada tahun 1864, Gobineau menjadi menteri Perancis ke Greece.{{sfn|Budil|2008|p=147}} Semasa berada di Athens, yang bersama Tehran merupakan satu-satunya bandar yang beliau sukai, beliau menghabiskan masanya menulis puisi dan belajar tentang arca apabila tidak mengembara bersama Ernest Renan di kawasan luar bandar Yunani untuk mencari runtuhan.{{sfn|Budil|2008|p=147}} Gobineau menggoda dua beradik perempuan di Athens, Zoé dan Marika Dragoumis, yang menjadi perempuan simpanannya; Zoé kekal sebagai wartawan sepanjang hayat.{{sfn|Biddiss|1970|p=195}} Pada tahun 1832, walaupun secara nominalnya merdeka, Greece telah menjadi sebuah negara protektorat bersama Anglo-Perancis-Rusia. Oleh itu, menteri British, Perancis dan Rusia di Athens mempunyai kuasa teori untuk membatalkan sebarang keputusan kabinet Yunani. Gobineau berulang kali menasihatkan agar Perancis tidak menggunakan kuasa ini, menulis bahawa Greece adalah "bukti yang menyedihkan dan nyata tentang ketidakcekapan dan keangkuhan Eropah". Dia menyerang percubaan British untuk membawa demokrasi ala Westminster ke Greece sebagai membawa "keruntuhan sepenuhnya tanah yang biadab" sambil menuduh Perancis bersalah memperkenalkan orang Yunani kepada "Voltairianisme yang paling tidak cekap".{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Walau bagaimanapun, pada tahun-tahun terakhirnya, ekonomi Yunani mula berkembang pesat; disebabkan oleh ini, Gobineau "begitu kagum dengan pembangunan ekonomi dan sosial Yunani sehingga dia tanpa sedar mengakui manfaat era moden".{{sfn|Budil|2008|p=153}} Selepas itu, dia menunjukkan simpati terhadap masyarakat Yunani kontemporari yang membina sebuah negara moden.{{sfn|Budil|2008|p=154}} Mengenai "Persoalan Timur", Gobineau pada mulanya menyokong ekspansionisme Yunani; dia merupakan penyokong Ioannis Kolettis dan Idea Megalinya.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Walau bagaimanapun, kemudian, dia menasihatkan agar tidak menyokong Perancis untuk aspirasi Yunani yang tidak berperikemanusiaan, menulis bahawa orang Yunani tidak dapat menggantikan Empayar Uthmaniyyah, dan jika Empayar Uthmaniyyah digantikan dengan Yunani yang lebih besar, hanya Rusia yang akan mendapat manfaat.{{sfn|Biddiss|1970|pp=194–195}} Dia tidak lagi percaya bahawa "empayar Yunani" yang dihidupkan semula dapat menggagalkan imperialisme Rusia. Beliau percaya bahawa Empayar Uthmaniyyah lebih sesuai untuk berbuat demikian pada masa itu.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Gobineau menasihati Paris: "Orang Yunani tidak akan mengawal Timur, begitu juga orang Armenia mahupun Slav mahupun mana-mana penduduk Kristian, dan, pada masa yang sama, jika orang lain datang—walaupun Rusia, yang paling timur antara mereka semua—mereka hanya boleh tunduk kepada pengaruh berbahaya daripada situasi anarki ini. [...] Bagi saya [...] tiada Persoalan Timur dan jika saya mempunyai penghormatan untuk menjadi kerajaan yang hebat, saya tidak akan lagi mempedulikan perkembangan di kawasan ini."{{sfn|Biddiss|1970|p=195}} Pada musim bunga tahun 1866, orang Yunani Kristian memberontak terhadap Empayar Uthmaniyyah di pulau Crete. Tiga utusan tiba di Athens untuk meminta sokongan Perancis daripada Gobineau untuk pemberontakan itu, dengan mengatakan bahawa Perancis adalah juara keadilan dan hak "negara kecil".{{sfn|Budil|2008|p=149}} Memandangkan Perancis terlibat secara aktif dalam perang di Mexico, Gobineau, yang berucap bagi pihak Napoleon III, memaklumkan kepada orang Crete supaya tidak mengharapkan sokongan daripada Perancis—mereka bersendirian dalam menentang Empayar Uthmaniyyah.{{sfn|Budil|2008|p=149}} Dia menggelarkan pemberontakan itu sebagai "monumen paling sempurna untuk pembohongan, kenakalan dan keangkuhan yang telah dilihat dalam tempoh tiga puluh tahun".{{sfn|Biddiss|1970|p=192}} Dia tidak bersimpati dengan keinginan Yunani untuk membebaskan rakan senegara mereka yang hidup di bawah pemerintahan Uthmaniyyah; ketika menulis kepada rakannya Anton von Prokesch-Osten, dia menyatakan: "Ia adalah satu pergaduhan menentang yang lain".{{sfn|Biddiss|1970|pp=194–195}} Walau bagaimanapun, pada usia tuanya, dia kembali ke pendirian asalnya, menyokong idea-idea irredentist Yunani.{{sfn|Budil|2008|p=153}} ===Panggilan Balik ke Perancis akibat pemberontakan Kriti=== Semasa pemberontakan Kriti, seorang ahli akademik Perancis muda Gustave Flourens, yang terkenal dengan semangatnya yang berapi-api terhadap perjuangan liberal, telah menyertai pemberontakan Cretan dan telah pergi ke Athens untuk cuba memujuk kerajaan Yunani untuk menyokongnya.{{sfn|Budil|2008|p=150}} Gobineau secara tidak bijak telah menunjukkan kiriman diplomatik Flourens dari Paris yang menunjukkan kedua-dua kerajaan Perancis dan Yunani tidak sanggup menyinggung perasaan Uthmaniyyah dengan menyokong pemberontakan Cretan, yang kemudiannya dibocorkan oleh Flourens kepada pihak akhbar.{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Gobineau menerima arahan daripada Napoleon III untuk membungkam Flourens.{{sfn|Biddiss|1970|p=193}} Pada 28 Mei 1868, ketika Flourens sedang menuju ke pertemuan dengan Raja George I, baginda telah dipintas oleh Gobineau yang kemudiannya menangkapnya oleh pengawal legasi, dirantai dan dimuatkan ke dalam kapal Perancis pertama yang menuju ke Marseille.{{sfn|Budil|2008|p=150}} L'affaire Flourens menjadi isu yang terkenal di Perancis dengan novelis Victor Hugo mengutuk Gobineau dalam sebuah artikel pendapat di Le Tribute pada 19 Julai 1868 kerana cara khianatnya melayan seorang rakan Perancis yang berjuang untuk kebebasan Yunani.{{sfn|Budil|2008|p=150}} Dengan pendapat umum Perancis yang secara meluas mengutuk menteri di Athens, Gobineau dipanggil semula ke Paris dalam keadaan memalukan.{{sfn|Budil|2008|p=150}} ===Pandangan terhadap Orang Yunani=== Pandangannya terhadap orang Yunani moden adalah paradoks dan samar-samar;{{sfn|Budil|2008|p=153}}{{sfn|Vacalopoulos|1968|p=104-105}} beliau menyatakan ideanya agak samar-samar dan keliru, hanya mendasarkannya pada maklumat umum.{{sfn|Vacalopoulos|1968|pp=104–105}} Beliau menulis bahawa orang Yunani secara amnya telah kehilangan banyak "darah Arya" yang bertanggungjawab untuk "kemuliaan Yunani" disebabkan oleh percampuran kaum.{{sfn|Biddiss|1970|p=191}} Walau bagaimanapun, beliau tidak menafikan kewujudan nukleus Yunani kuno dalam diri orang Yunani moden.{{sfn|Vacalopoulos|1968|p=104-105}}{{Sfn|Stewart|2003|p=133}} Sebaliknya, beliau percaya bahawa bangsa Yunani telah "menyerap" semua penceroboh asing.{{Sfn|Stewart|2003|p=132}} Hasilnya adalah gabungan yang kuat, kerana orang Yunani telah menggabungkan sifat-sifat terbaik orang yang mereka temui. Beliau menyimpulkan bahawa orang Yunani menunjukkan semua kualiti yang diperlukan untuk memperoleh penghargaan "kewarganegaraan".{{Sfn|Stewart|2003|p=133}} Gobineau sememangnya mengagumi orang Yunani moden, menganggap mereka sebagai "pendidik" orang Balkan;{{Sfn|Dontas|1966|p=32}} beliau melihat orang Yunani sebagai lebih bijak, terlatih, dan rajin daripada orang Balkan dan beliau berpendapat bahawa Yunani ditakdirkan untuk memainkan peranan bertamadun di seluruh wilayah Danube. Di luar politik, beliau juga menganggap orang Yunani sebagai orang yang sabar, peramah, kreatif, dan ikhlas.{{Sfn|Kale|2010|p=41}} ====Penilaian==== Pada tahun 1868, Gobineau menulis bahawa, tanpa Yunani, beliau tidak akan dapat melakukan banyak perkara yang beliau lakukan ("Sans la Grèce, je n'aurais pas fait beaucoup de choses que j'ai faites. La Grèce y est pour beaucoup").{{sfn|Budil|2008|p=154}} Menurut ahli antropologi Ivo T. Budil: {{blockquote|Pengalaman Gobineau di Yunani melibatkan kontroversi kekal antara ideologi dan realiti, sementara realiti mengatasi. Di Greece, Gobineau berjaya menerima manifestasi kemodenan, nasionalisme dan pembangunan ekonomi... [Dia] dalam erti kata tertentu "dibebaskan" secara intelektual oleh Greece dan kadangkala terpaksa meninggalkan skema dan stereotaip perkaumannya serta menerima kepelbagaian dan percanggahan kehidupan sebenar.{{sfn|Budil|2008|pp=153–154}}}} Legasi Gobineau di Greece selepas kematiannya adalah ambivalen.{{Sfn|Dimaras|1936}} Ahli filologi dan sejarawan Yunani Konstantinos Dimaras [el; fr] menganggapnya seorang philhellene tulen yang kata-kata dan tindakannya disalahertikan.{{Sfn|Dimaras|1936}} ===Menteri ke Brazil=== Pada tahun 1869, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Pada masa itu, Perancis dan Brazil tidak mempunyai hubungan diplomatik di peringkat duta, hanya legasi yang diketuai oleh menteri. Gobineau tidak gembira kerana Quai d'Orsay telah menghantarnya ke Brazil, yang dilihatnya sebagai jawatan yang tidak cukup besar.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Gobineau mendarat di Rio de Janeiro semasa Karnival yang penuh sensual, yang membuatnya jijik. Sejak saat itu, beliau membenci Brazil, yang dilihatnya sebagai tempat penyakit yang ketinggalan dari segi budaya dan tidak bersih. Beliau takut menjadi mangsa demam kuning yang kerap memusnahkan penduduk Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Tugas utama Gobineau semasa beliau berada di Brazil dari Mac 1869 hingga April 1870 adalah untuk membantu menjadi perantara bagi penamatan Perang Paraguay dan mendapatkan pampasan selepas tentera Brazil menjarah kedutaan Perancis di Asunción. Beliau berbuat demikian dan sama-sama berjaya dalam merundingkan perjanjian ekstradisi antara Empayar Perancis dan Empayar Brazil. Beliau memberi petunjuk kepada Maharaja Pedro II bahawa pendapat umum Perancis memihak kepada pembebasan hamba Brazil.{{sfn|Biddiss|1970|p=201}} Memandangkan perhambaan adalah asas ekonomi Brazil, dan Brazil mempunyai populasi hamba terbesar di benua Amerika, Pedro II tidak sanggup menghapuskan perhambaan pada masa ini. Memandangkan kebanyakan rakyat Brazil mempunyai campuran keturunan Portugis, Afrika dan India, Gobineau melihat rakyat Brazil, yang dibencinya, sebagai mengesahkan teorinya tentang bahaya percabulan.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menulis kepada Paris bahawa penduduk Brazil adalah "populasi yang bercampur-campur sepenuhnya, darah dan semangatnya rosak, sangat hodoh ... Tiada seorang pun penduduk Brazil yang mempunyai darah tulen kerana corak perkahwinan antara orang kulit putih, India dan Negro begitu meluas sehingga nuansa warna kulit tidak terhingga, menyebabkan kemerosotan di kalangan golongan bawahan dan juga golongan atasan".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menyatakan bahawa penduduk Brazil "bukanlah pekerja keras, aktif mahupun subur".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Berdasarkan semua ini, Gobineau mencapai kesimpulan bahawa semua kehidupan manusia akan terhenti di Brazil dalam tempoh 200 tahun akan datang atas dasar "kemerosotan genetik".{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Gobineau tidak popular di Brazil. Surat-suratnya ke Paris menunjukkan penghinaannya sepenuhnya terhadap semua orang di Brazil, tanpa mengira kewarganegaraan mereka (kecuali Maharaja Pedro II), dengan kata-katanya yang paling kesat dikhaskan untuk penduduk Brazil.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Dia menulis tentang Brazil: "Semua orang di sini hodoh, sangat hodoh, seperti beruk".{{sfn|Skidmore|1993|pp=30–31}} Satu-satunya rakannya semasa di Rio ialah Maharaja Pedro II, yang dipuji oleh Gobineau sebagai seorang pemimpin yang bijaksana dan hebat, dengan menyatakan mata biru dan rambut perangnya sebagai bukti bahawa Pedro adalah seorang Aryan.{{sfn|Skidmore|1993|p=30}} Hakikat bahawa Pedro berasal dari Keluarga Braganza, Gobineau yakin bahawa dia tidak mempunyai darah Afrika atau India. Gobineau menulis: "Kecuali Maharaja, tiada seorang pun di padang pasir yang penuh dengan pencuri ini" yang layak mendapat persahabatannya.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Sikap Gobineau yang menghina rakyat Brazil menyebabkan dia menghabiskan banyak masanya untuk bertelagah dengan golongan elit Brazil. Pada tahun 1870 dia terlibat dalam pergaduhan jalanan berdarah dengan menantu seorang senator Brazil yang tidak menghargai negaranya dijatuhkan.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Akibat pergaduhan itu, Pedro II meminta Paris memanggil semula rakannya, atau dia akan mengisytiharkannya sebagai persona non-grata.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} Daripada mengalami penghinaan ini yang berlaku kepada menteri Perancis, Quai d'Orsay segera memanggil Gobineau.{{sfn|Skidmore|1993|p=31}} ===Kembali ke Perancis=== [[File:Arthur de Gobineau.jpg|thumb|Potret Gobineau 1876 oleh Mathilde Sallier de La Tour]] Pada Mei 1870, Gobineau kembali ke Perancis dari Brazil.{{sfn|Biddiss|1970|p=207}} Dalam sepucuk surat kepada Tocqueville pada tahun 1859, beliau menulis, "Apabila kita datang kepada rakyat Perancis, saya benar-benar menyokong kuasa mutlak", dan selagi Napoleon III memerintah sebagai seorang autokrat, beliau mendapat sokongan Gobineau.{{sfn|Biddiss|1970|p=208}} Gobineau sering meramalkan Perancis akan menjadi begitu busuk sehingga Perancis pasti akan dikalahkan jika mereka pernah berperang besar. Walau bagaimanapun, semasa tercetusnya perang dengan Prusia pada Julai 1870, beliau percaya mereka akan menang dalam masa beberapa minggu.{{sfn|Biddiss|1970|p=210}} Selepas kemenangan Jerman, Gobineau dengan penuh kemenangan menggunakan kekalahan negaranya sendiri sebagai bukti teori perkaumannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=210}} Beliau menghabiskan perang sebagai maire (datuk bandar) di pekan kecil Trie di jabatan Oise.{{sfn|Biddiss|1970|pp=210–211}} Selepas pihak Prusia menduduki Trie, Gobineau menjalinkan hubungan baik dengan mereka dan dapat mengurangkan pampasan yang dikenakan ke atas jabatan Oise.{{sfn|Biddiss|1970|p=211}} Kemudian, Gobineau menulis sebuah buku Ce qui est arrivé à la France en 1870 ("Apa yang Berlaku kepada Perancis pada tahun 1870") yang menjelaskan kekalahan Perancis adalah disebabkan oleh kemerosotan kaum, yang mana tiada penerbit memilih untuk menerbitkannya.{{sfn|Biddiss|1970|p=213}} Beliau berhujah bahawa golongan borjuis Perancis adalah "keturunan hamba Gallo-Rom", yang menjelaskan mengapa mereka tidak setanding dengan tentera yang dipimpin oleh ''Junkers''.{{sfn|Biddiss|1970|p=214}} Gobineau menyerang Napoleon III kerana rancangannya untuk membina semula Paris dengan menulis: "Bandar ini, yang digambarkan dengan sombong sebagai ibu kota alam semesta, sebenarnya hanyalah karavan yang luas untuk kemalasan, ketamakan dan pesta pora seluruh Eropah."{{sfn|Biddiss|1970|p=214}} Pada tahun 1871, penyair Wilfrid Scawen Blunt yang bertemu Gobineau menggambarkannya seperti berikut: {{blockquote|Gobineau ialah seorang lelaki berusia kira-kira 55 tahun, dengan rambut dan misai beruban, mata gelap yang agak menonjol, kulit pucat, dan susuk tubuh yang tinggi dengan gaya berjalan yang hampir tersentak-sentak. Perangainya gementar, bertenaga, teliti, tetapi gelisah, beralih dengan cepat dari satu pemikiran ke pemikiran yang lain, seorang yang pandai bercakap tetapi pendengar yang buruk. Dia seorang cendekiawan, novelis, penyair, pengukir, ahli arkeologi, seorang yang berperasaan, seorang yang gemar dunia."{{sfn|Irwin|2016|pp=321–332}}}} Walaupun pandangannya yang pahit tentang dunia dan sikap misantropisnya, Gobineau mampu mempamerkan daya tarikan yang tinggi apabila dia mahu. Dia digambarkan oleh ahli sejarah Albert Sorel sebagai "seorang yang anggun dan menawan" yang akan menjadi diplomat yang sempurna di Ancien Régime Perancis.{{sfn|Biddiss|1970|p=265}} ===Menteri ke Sweden=== Pada Mei 1872, Gobineau dilantik sebagai menteri Perancis ke Sweden.{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Selepas tiba di Stockholm, dia menulis kepada kakaknya Caroline: "Ini adalah bangsa tulen Utara—bangsa tuan", menggelarkan orang Sweden sebagai "cabang paling tulen bangsa Jermanik".{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Berbeza dengan Perancis, Gobineau kagum dengan kekurangan konflik sosial di Sweden, menulis kepada Dragoumis: "Tiada kebencian kelas. Golongan bangsawan hidup bersahabat dengan golongan pertengahan dan rakyat jelata".{{sfn|Biddiss|1970|p=225}} Gobineau berhujah bahawa disebabkan lokasi Sweden yang terpencil di Scandinavia, darah Arya lebih terpelihara berbanding Perancis. Menulis tentang kenaikan takhta Oscar II ke Sweden pada tahun 1872, beliau berkata: "Negara ini unik ... Saya baru sahaja melihat seorang raja mati dan seorang lagi menaiki takhta tanpa sesiapa menggandakan pengawal atau memaklumkan seorang askar".{{sfn|Biddiss|1970|p=226}} Konservatisme penting masyarakat Sweden juga mengagumkan Gobineau ketika beliau menulis kepada Pedro II: "Perasaan konservatif adalah antara yang paling kuat dalam semangat kebangsaan dan orang-orang ini melepaskan masa lalu hanya langkah demi langkah dan dengan berhati-hati yang melampau".{{sfn|Biddiss|1970|p=226}} Sweden menimbulkan masalah bagi Gobineau antara menyelaraskan kepercayaannya pada bangsawan Arya dengan desakannya bahawa hanya kelas atasan adalah Arya. Beliau akhirnya menyelesaikannya dengan mengecam orang Sweden sebagai Arya yang hina.{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Beliau menggunakan fakta bahawa Raja Oscar membenarkan demokrasi Sweden wujud dan tidak cuba memerintah sebagai raja mutlak sebagai bukti Kerabat Bernadotte semuanya adalah raja yang lemah dan pengecut.{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Menjelang tahun 1875, Gobineau menulis, "Sweden menakutkan saya" dan menulis dengan rasa jijik tentang "kekasaran dan penghinaan Sweden".{{sfn|Biddiss|1970|p=228}} Pada tahun 1874, Gobineau bertemu dengan diplomat Jerman homoseksual Philipp, Putera Eulenburg, di Stockholm dan menjadi sangat rapat dengannya.{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Eulenburg kemudiannya mengimbas kembali dengan penuh kasih sayang bagaimana dia dan Gobineau telah menghabiskan berjam-jam semasa mereka di Sweden di bawah "langit Nordik, tempat dunia lama para dewa hidup dalam adat dan tabiat rakyat serta di hati mereka."{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Gobineau kemudian menulis bahawa hanya dua orang di seluruh dunia yang pernah memahami falsafah perkaumannya dengan betul, iaitu Richard Wagner dan Eulenburg.{{sfn|Domeier|2015|p=171}} [[File:Becque - Nouvelles asiatiques p 217.jpeg|alt=Daripada edisi 1924 – ilustrasi oleh Maurice Becque|thumb|252x252px|Ilustrasi daripada novel Gobineau Nouvelle Asiatiques, yang diterbitkan semasa beliau berada di Sweden. Buku itu mencerminkan minatnya yang lama terhadap Parsi dan Timur.]] Gobineau menggalakkan Eulenburg untuk mempromosikan teorinya tentang bangsa Arya, dengan memberitahunya: "Dengan cara ini anda akan membantu ramai orang memahami sesuatu dengan lebih cepat."{{sfn|Domeier|2015|p=171}} Kemudian, Eulenburg mengadu bahawa semua suratnya kepada Gobineau terpaksa dimusnahkan kerana "Ia mengandungi terlalu banyak sifat peribadi yang intim".{{sfn|Röhl|1994|p=54}} Semasa berada di Sweden, Gobineau menjadi taksub dengan Viking dan bertekad untuk membuktikan bahawa dia berasal dari Norse.{{sfn|Biddiss|1970|p=229}} Masanya di Stockholm merupakan tempoh yang sangat produktif dari sudut pandangan sastera. Beliau menulis Les Pléiades ("The Pleiades"), Les Nouvelles Asiatiques ("The New Asians"), La Renaissance, sebahagian besar Histoire de Ottar Jarl, pirate norvégien conquérant du pays de Bray en Normandie et de sa descendance ("Sejarah Ottar Jarl, Lanun Norway dan Penakluk Normandy dan Keturunannya") dan menyelesaikan separuh pertama puisi epiknya Amadis semasa berkhidmat sebagai menteri ke Sweden.{{sfn|Biddiss|1970|p=229}} Amadis ialah sebuah puisi epik 12,000 rangkap yang diterbitkan selepas kematian pada tahun 1887 yang diakhiri dengan protagonisnya yang lemas dalam darah orang Cina yang telah mereka bunuh.<ref name=":04">{{Cite book |last=Crean |first=Jeffrey |title=The Fear of Chinese Power: an International History |date=2024 |publisher=[[Bloomsbury Academic]] |isbn=978-1-350-23394-2 |edition= |series=New Approaches to International History series |location=London |page=13}}</ref> Pada tahun 1879, Gobineau cuba membuktikan keunggulan kaumnya sendiri berbanding seluruh Perancis dengan sejarah pseudo-keluarganya Histoire de Ottar Jarl. Ia bermula dengan baris "Saya turun dari Odin", dan mengesan keturunannya yang dikatakan daripada Viking Ottar Jarl.{{sfn|Rowbotham|1939|p=154}} Memandangkan keluarga de Gobineau pertama kali muncul dalam sejarah pada akhir abad ke-15 Bordeaux, dan Ottar Jarl—yang mungkin atau mungkin bukan orang sebenar—dikatakan hidup pada abad ke-10, Gobineau terpaksa menggunakan banyak ciptaan untuk memastikan salasilahnya berjaya.{{sfn|Rowbotham|1939|p=154}} Baginya, Essai, Histoire des Perses dan Histoire de Ottar Jarl terdiri daripada trilogi, yang digelar oleh pengkritik Perancis Jean Caulmier sebagai "visi puitis tentang pengembaraan manusia", yang merangkumi sejarah universal semua kaum di Essai, kepada sejarah cabang Arya di Parsi dalam Histoire des Perses kepada sejarah keluarganya sendiri dalam Histoire de Ottar Jarl.{{sfn|Biddiss|1970|p=230}} Semasa berada di Sweden, walaupun kekal setia kepada Gereja Katolik, Gobineau secara peribadi meninggalkan kepercayaannya terhadap agama Kristian. Dia sangat berminat dengan agama pagan Viking, yang kelihatan lebih autentik daripada Arya baginya.{{sfn|Biddiss|1970|p=232}} Baginya, mengekalkan agama Katoliknya adalah simbol politik reaksionernya dan penolakannya terhadap liberalisme, dan atas sebab-sebab inilah dia terus mengamalkan agama Katolik secara nominal.{{sfn|Biddiss|1970|p=232}} Gobineau memberitahu rakannya Comte de Basterot bahawa dia mahukan pengebumian Katolik hanya kerana de Gobineaus sentiasa dikebumikan dalam upacara Katolik, bukan kerana sebarang kepercayaan terhadap agama Katolik.{{sfn|Biddiss|1970|p=233}} Kerana meninggalkan jawatannya di Stockholm tanpa kebenaran untuk menyertai Maharaja Pedro II dalam lawatannya ke Eropah, Gobineau diberitahu pada Januari 1877 untuk sama ada meletak jawatan dari Quai d'Orsay atau dipecat; dia memilih yang pertama.<ref>{{Cite book|last=Dreher|first=Robert Edward|url=https://books.google.com/books?id=Uw5uAAAAMAAJ&q=arthur+de+gobineau+biography|title=Arthur de Gobineau: An Intellectual Portrait|date=1970|publisher=University of Wisconsin|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Arthur de Gobineau {{!}} French diplomat, writer, and ethnologist|url=https://www.britannica.com/biography/Arthur-de-Gobineau|access-date=2020-09-15|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> Gobineau menghabiskan tahun-tahun terakhirnya tinggal di Rom, seorang lelaki yang kesepian dan berdukacita yang rakan-rakan utamanya ialah Wagner dan Eulenburg.{{sfn|Budil|2008|p=151}} Dia menganggap dirinya sebagai seorang pengukir yang hebat dan cuba menyara dirinya dengan menjual arcanya.{{sfn|Budil|2008|p=151}} ==Legasi dan pengaruh== {{Main|Gobinisme}} Idea Gobineau berpengaruh di beberapa negara, terutamanya Romania, Empayar Uthmaniyyah, Jerman, dan Brazil, semasa hayatnya dan selepas kematiannya.{{citation_needed|date=November 2025}} Penganut Darwinisme sosial di Jepun menggunakan pengkategorian Gobineau terhadap tiga kaum sebagai justifikasi untuk imperialisme Jepun yang berusaha untuk mentamadunkan orang lain daripada kaum "kuning" sambil mengelakkan pergaulan dengan kaum "putih" atau "hitam".<ref name=":0">{{Cite book |last=Wong|first=Stephanie M.|title=Making Catholicism Chinese: the Catholic Church in a Modernizing China|date=2025|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-762369-5|location=New York, NY|pages=78}}</ref> ==Works in English translation== ===Non-fiction=== * [https://archive.org/stream/moralandintelle00hotzgoog#page/n11/mode/2up ''The Moral and Intellectual Diversity of Races,''] [[J. B. Lippincott & Co.]], 1856 (rep. by Garland Pub., 1984). ** [https://archive.org/stream/inequalityhuman00gobigoog#page/n10/mode/2up ''The Inequality of Human Races,''] [[G. P. Putnam's Sons]], 1915. ** [https://archive.org/stream/inequalityofhuma00gobi#page/n5/mode/2up ''The Inequality of Human Races,''] [[William Heinemann]], 1915 [Thurland & Thurland, 1915; Howard Fertig Pub., 1967; Rep., 1999]. * ''Method of Reading Cuneiform Texts,'' Educational Society's Press, 1865. * ''Gobineau: Selected Political Writing,'' Michael D. Biddiss (ed.), [[Jonathan Cape]], 1970. * ''The World of the Persians,'' J. Gifford, 1971. * ''The French Encounter with Africans'', William B. Cohen, Bloomington: [[Indiana University Press]], 1980. * ''A Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland,'' [[Carleton University Press]], 1993. * ''Comte de Gobineau and Orientalism: Selected Eastern Writings,'' Geoffrey Nash (ed.), [[Routledge]], 2008. ===Fiction=== * [https://archive.org/stream/typhainesabbeya00gobigoog#page/n12/mode/2up ''Typhaines Abbey: A Tale of the Twelfth Century,''] Claxton, Remsen and Haffelfinger, 1869. * ''Romances of the East,'' D. Appleton and Company, 1878 [Rep. by [[Arno Press]], 1973]. ** "The History of Gamber-Ali." In ''The Universal Anthology,'' Vol. XX, Merrill & Baker, 1899. ** ''Five Oriental Tales,'' The [[Viking Press]], 1925. ** ''The Dancing Girl of Shamakha and other Asiatic Tales,'' [[Harcourt, Brace and Company]], 1926. ** ''Tales of Asia,'' Geoffrey Bles, 1947. ** [http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft2w1004x8&brand=ucpress ''Mademoiselle Irnois and Other Stories,''] University of California Press, 1988. * [https://archive.org/stream/renaissancesavon00gobiuoft#page/n7/mode/2up ''The Renaissance: Savonarola. Cesare Borgia. Julius II. Leo X. Michael Angelo,''] G. P. Putnam's Sons, 1913 [Rep. by [[George Allen & Unwin]], 1927]. * ''The Golden Flower,'' [[G. P. Putnam's Sons]], 1924 [Rep. by Books for Libraries Press, 1968]. * ''The Lucky Prisoner,'' [[Doubleday (publisher)|Doubleday, Page and Company]], 1926 [Rep. by Bretano's, 1930]. * ''The Crimson Handkerchief: and other Stories,'' [[Harper & Brothers]], 1927 [Rep. by Jonathan Cape: London, 1929]. * ''The Pleiads,'' [[A. A. Knopf]], 1928. ** ''Sons of Kings,'' [[Oxford University Press]], 1966. ** ''The Pleiads,'' Howard Fertig Pub., 1978 ==References== {{reflist}} ==Sources== * {{Cite book |last=Akçam |first=Taner |author-link=Taner Akçam |title=A Shameful Act – The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility |publisher=[[Henry Holt and Company|Metropolitan]] |year=2006 |isbn=978-0805079326 |location=New York|url-access=registration |url=https://archive.org/details/shamefulactarmen00ak }} * {{cite book | last =Bell | first =Richard H. | author-link = | title =Wagner's Parsifal: An Appreciation in the Light of His Theological Journey | year =2013 | publisher =Cascade Books | location = | isbn = }} * {{cite book | last =Biddiss | first=Michael D. | title=Father of Racist Ideology: The Social and Political Thought of Count Gobineau | publisher=[[Littlehampton Book Services]] Ltd | year=1970 |isbn=978-0297000853 }} * {{cite journal | last=Biddiss | first=Michael D. | title=History as Destiny: Gobineau, H. S. Chamberlain and Spengler | journal=[[Transactions of the Royal Historical Society]] | jstor=3679271 | volume=7| pages=73–100 | year=1997 | doi=10.2307/3679271 | s2cid=163004517 }} * {{cite journal |last=Blue |first=Gregory |title=Gobineau on China: Race Theory, the "Yellow Peril" and the Critique of Modernity" |journal=[[Journal of World History]] |volume=10 |issue=1 |pages=93–139 | year=1999 |jstor=20078751 |doi=10.1353/jwh.2005.0003 |s2cid=143762514 }} * {{Cite book |last=Bucur |first=Maria |title=Eugenics and Modernization in Interwar Romania | publisher=[[University of Pittsburgh Press]] |year=2010 |isbn=978-0822961260 |location=Pittsburgh, PA }} * {{cite book |last=Budil |first=Ivo | title=Arthur Gobineau and Greece. A view of a man of letters and diplomat | year=2008 | publisher= [[Prague Papers on the History of International Relations]] }} * {{Cite book |last1=Burke |first1=Peter |last2=Pallares-Burke |first2=Maria Lúcia| title=Gilberto Freyre: Social Theory in the Tropics |publisher=[[Peter Lang (publisher)|Peter Lang Ltd.]] |year=2008 |isbn= 978-1906165093 |location=New York }} * {{cite book |last=Davies |first=Alan |title=Infected Christianity: A Study of Modern Racism |year=1988 |publisher=[[McGill-Queen's University Press]] |jstor=j.ctt80fx5|isbn=9780773506510 }} * {{Cite web |last=Dimaras |first=Konstantinos Th. |date=1936 |title=Γκομπινώ. – εφ. Eλεύθερον Bήμα, 28 Δεκεμβρίου 1936 |url=http://www.snhell.gr/archive/content.asp?id=2631&author_id=3&word=%25E4%25E9%25E1%25F6%25F9 |access-date=2023-12-12 |website=[[To Vima]]}} * {{Cite book |last=Domeier |first=Norman| title=The Eulenburg Affair: A Cultural History of Politics in the German Empire |publisher=[[Boydell & Brewer]] |year=2015 |isbn=978-1571139122 |location=Martlesham, Suffolk }} * {{Cite book |last=Dontas |first=Domna N. |url=https://books.google.com/books?id=fsgeAAAAMAAJ |title=Greece and the Great Powers, 1863–1875 |date=1966 |publisher=Institute for Balkan Studies }} * {{cite journal | last=Drayton | first=Richard | title=Gilberto Freyre and the Twentieth-Century Rethinking of Race in Latin America |journal= Portuguese Studies | volume=27 |issue=1 | year=2011 | pages=43–47 | doi=10.5699/portstudies.27.1.0043 |jstor=10.5699/portstudies.27.1.0043| s2cid=161917205 }} * {{Cite book |last=Drummond |first=Elizabeth|editor1-last=Levy |editor1-first=Richard S.|title=Antisemitism A Historical Encyclopedia of Prejudice and Persecution |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2005 |isbn=978-1-85109-439-4 |chapter=Schemann, Ludwig (1852–1938)|location=Santa Barbara, CA }} * {{Cite book |last=Field |first=Geoffrey G.| title=Evangelist of race : The Germanic Vision of Houston Stewart Chamberlain |publisher=[[Columbia University Press]] |year=1981 |isbn=0-231-04860-2 |location=New York }} * {{cite journal | last=Fortier | first=Paul | title=Gobineau and German Racism |journal=Comparative Literature |volume=19 |issue=4 |date=Autumn 1967| pages=341–350 | doi=10.2307/1769493 | jstor=1769493 }} * {{cite book |last=Gobineau |first=Arthur de |author-link=Arthur de Gobineau |title=A Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland |place=Ottawa |publisher=[[Carleton University Press]] |year=1993 |editor=Michael Wilkshire |jstor=j.ctt1cd0m3n |isbn=9780886292140 }} * {{cite book | last = Gobineau | first=Arthur de | title=Gobineau Selected Political Writings | chapter=Events in Asia | editor=Michael Biddiss, London | year=1970 }} * {{ cite book | last =Irwin | first =Robert | title=Gobineau the Would be Orientalist | publisher=[[The Journal of the Royal Asiatic Society]] | volume = 26 | issue=1 |year=2016}} * {{cite journal | last = Kale |first= Steven |date= 2010 |title= Gobineau, Racism, and Legitimism: A Royalist Heretic in Nineteenth-Century France |journal = Modern Intellectual History |volume = 7 | issue = 1}} * {{cite book | last = Klemperer | first= Victor | title= The Language of the Third Reich | publisher = [[Continuum International Publishing Group|Continuum]] | year = 2000 |orig-date = 1957 | translator = Martin Brady | isbn = 978-0-8264-9130-5 }} *{{cite book |last=Magee|first=Bryan|author-link=Bryan Magee|year=2002|title=The Tristan Chord|publisher=Owl Books|location=New York|isbn=0-8050-7189-X|url-access=registration|url=https://archive.org/details/tristanchordwagn0000mage}} (UK title: ''Wagner and Philosophy'', Penguin Books, {{ISBN|0-14-029519-4}}) * {{Cite book | last= Röhl |first=John C.G. | title=The Kaiser and his Court: Wilhelm II and the Government of Germany |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=1994 |isbn= 978-1316529829 |location=Cambridge, UK }} * {{cite journal |last=Rowbotham |first=Arnold |title=Gobineau and the Aryan Terror |pages=152–165 |journal=[[The Sewanee Review]] |volume=47 |issue=2 |date=1939 |jstor=27535529 }} * {{Cite book | last=Skidmore |first=Thomas E. | title=Black into White: Race and Nationality in Brazilian Thought |publisher=[[Duke University Press]] |year=1993 |isbn= 978-0822313205 |location=Durham, NC }} * {{Cite book |last=Stewart |first=Charles |url=https://books.google.com/books?id=-IKJAgAAQBAJ |title=Syncretism/Anti-Syncretism: The Politics of Religious Synthesis |date=2003 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-83395-5 |editor-last=Shaw |editor-first=Rosalind |language=en |chapter=Syncretism as a dimension of nationalist discourse in modern Greece |editor-last2=Stewart |editor-first2=Charles}} * {{Cite journal |last=Vacalopoulos |first=Ap |date=1968-01-01 |title=Byzantinism and Hellenism : remarks on the racial origin and the intellectual continuity of the Greek nation |url=https://ojs.lib.uom.gr/index.php/BalkanStudies/article/view/781 |journal=Balkan Studies |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=101–126 |issn=2241-1674}} * {{cite book| last=Wilkshire | first=Michael | title=Gentleman in the Outports: Gobineau and Newfoundland | contribution=Introduction: Gobineau and Newfoundland | editor=Michael Wilkshire | series=Carleton Library Series | date=1993 | publisher=[[McGill-Queen's University Press]] | jstor=j.ctt1cd0m3n | isbn=9780886292140 }} * {{cite book | last=Wright | first=Michelle | title=Nigger Peasants from France: Missing Translations of American Anxieties on Race and the Nation |publisher=[[Callaloo (literary magazine)|Callaloo]] | volume=22 | issue=4 | year=1999 }} ==Further reading== '''Works in English''' * Beasley, Edward (2010). ''The Victorian Reinvention of Race: New Racisms and the Problem of Grouping in the Human Sciences,'' [[Taylor & Francis]]. * Biddiss, Michael D. (1970). "Prophecy and Pragmatism: Gobineau's Confrontation with Tocqueville," ''[[The Historical Journal]],'' Vol. 13, No. 4. * Biddiss, Michael D. (1997). "History as Destiny: Gobineau, H. S. Chamberlain and Spengler," ''[[Transactions of the Royal Historical Society]],'' Sixth Series, Vol. VII. * Blue, Gregory (1999). "Gobineau on China: Race Theory, the 'Yellow Peril,' and the Critique of Modernity," ''[[Journal of World History]],'' Vol. 10, No. 1. * Dreher, Robert Edward (1970). ''Arthur de Gobineau, an Intellectual Portrait,'' University of Wisconsin. * Gillouin, Rene (1921). "Mystical Race Theories," ''The Living Age,'' No. 4015. * Grimes, Alan P. & Horwitz, Robert H. (1959). [https://archive.org/stream/modernpoliticali00ingrim#page/336/mode/2up "Elitism: Racial Elitism."] In ''Modern Political Ideologies,'' Vol. V, [[Oxford University Press]]. * Haskins, Frank H. (1924). [https://archive.org/stream/historyofpolitic00merr#page/508/mode/2up "Race as a Factor in Political Theory."] In ''A History of Political Theories,'' Chap. XIII, The [[Macmillan Company]]. * House, Roy Temple (1923). "Gobineau, Nietzsche, and Spiess," ''[[The Nation]],'' 11 April. *Irwin, Robert. “Gobineau, the Would-Be Orientalist.” [[Journal of the Royal Asiatic Society]] 26, no. 1/2 (2016): 321–32. {{jstor|24756059}} * Magee, Bryan (2002). "The Tristan Chord". New York: Owl Books (UK Title: "Wagner and Philosophy", Penguin Books Ltd.). * Rahilly, A. J. (1916). [https://archive.org/stream/dublinreview159londuoft#page/124/mode/2up "Race and Super-Race,"] ''The Dublin Review,'' Vol. CLIX. * {{cite book |last=Richards |first=Robert J. |title=Was Hitler a Darwinian?: Disputed Questions in the History of Evolutionary Theory |url=https://books.google.com/books?id=HeDsmgEACAAJ|year=2013|publisher=[[University of Chicago Press]] |isbn=978-0-226-05893-1}} * Rowbotham, Arnold H. (1929). ''The Literary Works of Count de Gobineau,'' H. Champion. * Rowbotham, Arnold H. “Gobineau and the Aryan Terror.” The Sewanee Review 47, no. 2 (1939): 152–165. {{jstor|27535529}} * Schemann, Ludwig (1979). ''Gobineau,'' [[Arno Press]]. * Seillière, Ernest (1914). [https://archive.org/stream/germandoctrineof00seilrich#page/20/mode/2up "The Life and Work of Count Arthur de Gobineau."] In ''The German Doctrine of Conquest,'' Maunsel & Co. * Sorokin, Pitirim A. (1928). "Anthropo-Racial, Selectionist, and Hereditarist School." In ''Contemporary Sociological Theories,'' [[Harper & Bros]]., pp.&nbsp;219–308. * Snyder, Louis L. (1939). [https://archive.org/stream/racehistoryofmod00snyd#page/102/mode/2up "Count Arthur de Gobineau and the Crystallization of Nordicism."] In ''Race: A History of Modern Ethnic Theories,'' [[Longmans, Green & Co]]. * Spring, Gerald Max (1932). [http://hdl.handle.net/2027/mdp.39015009200836 ''The Vitalism of Count de Gobineau,''] New York, [''s.n.'']. * Valette, Rebecca M. (1969). ''Arthur de Gobineau and the Short Story,'' [[University of North Carolina Press]]. * [[Eric Voegelin|Voegelin, Eric]] (1940). "The Growth of the Race Idea," ''[[The Review of Politics]],'' Vol. 2, No. 3, pp.&nbsp;283–317. * [[Eric Voegelin|Voegelin, Eric]] (1997). ''Race and State,'' [[University of Missouri Press]]. '''Works in other languages''' * Boissel, Jean (1993). ''Gobineau: Biographie. Mythes et Réalité,'' Berg International. * Buenzod, Janine (1967). ''La Formation de le Pensée de Gobineau et l'Essai sur l'Inégalité des Races Humaines,'' Librairie A. G. Nizet. * Devaux, Philippe (1937–38). "L'Aristotélisme et le Vitalisme de Gobineau," ''Revue Franco-belge,'' December/Janvier . * Dreyfus, Robert (1905). ''La Vie et les Prophéties du Comte de Gobineau,'' [[Calmann-Lévy]]. * Faÿ, Bernard (1930). ''Le Comte Arthur de Gobineau et la Grèce,'' H. Champion. * Gahyva, Helga (2002). ''O Inimigo do Século – Um Estudo Sobre Arthur de Gobineau 1816–1882,'' IUPERJ. * Kleinecke, Paul (1902). ''Gobineau's Rassenphilosophie,'' Haack. * Lacretelle, Jacques de (1924). ''Quatre Études sur Gobineau,'' Á la Lampe d'Aladdin. * Lange, Maurice (1924). ''Le Comte Arthur de Gobineau, Étude Biographique et Critique,'' Faculté de Lettres de Strasbourg. * Raeders, George (1988). ''O Inimigo Cordial do Brasil: O Conde de Gobineau no Brasil,'' Paz & Terra. * Riffaterre, Michael (1957). ''Le Style des Pléiades de Gobineau,'' E. Droz. * Schemann, Ludwig (1913–16). ''Gobineau: eine Biographie,'' 2 Vol., K. J. Trübner. * Schemann, Ludwig (1934). ''Gobineau und die Deutsche Kultur,'' B.G. Teubner. * Smith, Annette (1984). ''Gobineau et l'Histoire Naturelle,'' E. Droz. * Spiess, Camille (1917). ''Impérialismes; la Conception Gobinienne de la Race,'' E. Figuière & Cie. * Thomas, Louis (1941). ''Arthur de Gobineau, Inventeur du Racisme (1816–1882),'' [[Mercure de France]]. ==External links== {{Commons category|Arthur de Gobineau}} {{wikisource|works=or}} * {{Gutenberg author | id=38659| name=Gobineau}} * {{FadedPage|id=Gobineau, Arthur de|name=Arthur de Gobineau|author=yes}} * {{Internet Archive author |sname=Arthur de Gobineau |sopt=t}} * [http://www.iranicaonline.org/articles/gobineau Gobineau, Joseph Arthur de: Encyclopædia Iranica] * [http://classiques.uqac.ca/classiques/gobineau/essai_inegalite_races/essai_inegalite_races.html Joseph-Arthur (Comte de) Gobineau: UQAC] 313tyxi9551r3vk26rby7ntv9m29g5t 0 1177152 6925368 6890771 2026-08-11T13:01:58Z ~2026-44037-80 412457 /* Monday Movie */ 6925368 wikitext text/x-wiki ==CNY Movie Special== Slot '''''CNY Movie Special''''' ialah sebuah slot yang menyangkan filem ketika sambutan [[Tahun Baru Cina]] di 8TV, pada setiap jam 10:00 pagi hingga 12:00 tengah hari, 3:00 hingga 5:00 petang, dan 9:00 hingga 11:00 malam. ===2022=== * ''The Canton Godfather'' (31 Januari) * ''Butterfly Sword'' (31 Januari) * ''Jade Dynasty'' (31 Januari) * ''Shaolin Popey'' (1 Februari) * ''Just Another Pandora's Box'' (1 Februari) * ''Soul Snatcher'' (1 Februari) * ''Love Undercover 2: Love Mission'' (3 Februari) * ''Flying Dagger'' (3 Februari) ===2023=== * ''Tokyo Raiders'' (21 Januari) * ''Detective Dee and the Mystery of the Phantom Flame'' (21 Januari) * ''Ip Man 4: The Finale'' (21 Januari) * ''Future Cops'' (22 Januari) * ''Kung Fu Hustle'' (22 Januari) * ''Monster Hunt 2'' (22 Januari) * ''Love for All Seasons'' (23 Januari) * ''Flirting Scholar'' (23 Januari) * ''CZ12'' (23 Januari) * ''Kung Fu Cult Master'' (24 Januari) * ''Tricky Brains'' (24 Januari) * ''Wu Xia'' (24 Januari) * ''Tricky Business'' (25 Januari) * ''Sixty Million Dollar Man'' (25 Januari) * ''Saving General Yang'' (25 Januari) * ''Soul Snatcher'' (26 Januari) * ''From Beijing with Love'' (26 Januari) * ''Bodyguards and Assassins'' (26 Januari) * ''Jade Dynasty'' (27 Januari) * ''The Storm Riders'' (27 Januari) * ''Crouching Tiger, Hidden Dragon'' (27 Januari) ===2024=== * ''From Beijing with Love'' (9 Februari) * ''Reunion Dinner'' (9 Februari) * ''Raging Fire'' (9 Februari) * ''Flirting Scholar'' (10 Februari) * ''Hotel Deluxe'' (10 Februari) * ''Detective vs Sleuths'' (10 Februari) * ''Tricky Brains'' (11 Februari) * ''The Eagles Shooting Heroes'' (11 Februari) * ''Sixty Million Dollar Man'' (12 Februari) * ''Lucky Star 2015'' (12 Februari) * ''Legendary Amazons'' (12 Februari) * ''Double Fattiness'' (13 Februari) * ''The Conmen in Vegas'' (13 Februari) * ''Z Storm'' (13 Februari) * ''My Lucky Star'' (14 Februari) * ''Love for All Seasons'' (14 Februari) * ''Hello Babies'' (14 Februari) * ''Table For Six'' (17 Februari) * ''Flash Point'' (18 Februari) ===2025=== * ''Reunion Dinner'' (28 Januari) * ''Mermaid'' (28 Januari) * ''A Guilty Conscience'' (28 Januari) * ''Wu Xia'' (29 Januari) * ''A Chinese Odyssey Part I'' (29 Januari) * ''CJ7'' (29 Januari) * ''Hello Babies'' (30 Januari) * ''A Chinese Odyssey Part II'' (30 Januari) * ''All's Well, Ends Well'' (30 Januari) * ''Lucky Star 2015'' (31 Januari) * ''Fight Back to School'' (31 Januari) * ''Nice View'' (31 Januari) * ''Kung Fu Chef'' (1 Februari) * ''Fight Back to School II'' (1 Februari) * ''The Lost Bladesman'' (1 Februari) * ''Hotel Deluxe'' (2 Februari) * ''Fight Back to School III'' (2 Februari) * ''Kung Fu Hustle'' (2 Februari) ===2026=== * ''My People My Homeland'' (16 Februari) * ''All's Well, End Well,'' (16 Februari) * ''Kung Fu Yoga'' (16 Februari) * ''Fight Back to School'' (17 Februari) * ''Kung Fu Hustle'' (17 Februari) * ''Monk Comes Down The Mountain'' (17 Februari) * ''Fight Back to School II'' (18 Februari) * ''Justice, My Foot'' (18 Februari) * ''Initial D'' (18 Februari) * ''Fight Back to School III'' (19 Februari) * ''Love on Delivery'' (19 Februari) * ''The Bravest'' (19 Februari) * ''Nice View'' (20 Februari) * ''CJ7'' (20 Februari) * ''Crouching Tiger, Hidden Dragon'' (20 Februari) * ''Snake in the Eagle's Shadow'' (21 Februari) * ''A Chinese Odyssey Part I'' (21 Februari) * ''Infernal Affairs'' (21 Februari) * ''Mermaid'' (22 Februari) * ''A Chinese Odyssey Part II'' (22 Februari) * ''Infernal Affairs II'' (22 Februari) * ''Casino Tycoon'' (28 Februari) * ''Casino Tycoon 2'' (1 Mac) == Popcorn N' Wednesdays & Pop Corn Hour & Pop Corn Hour Thursdays == Slot ''''' Popcorn N' Wednesdays & Pop Corn Hour & Pop Corn Hour Thursdays''''' ialah sebuah slot yang menyangkan filem [[Hollywood]], dan bersiaran pada setiap Rabu & Khamis jam 10:00 malam hingga 12:00 tengah malam. ===2008=== * ''Seven'' (1 Oktober) * ''Ocean's Eleven'' (8 Oktober) * ''Ocean's Twelve'' (15 Oktober) * ''Swordfish'' (22 Oktober) * ''Training Day'' (29 Oktober) * ''Cutthroat Island'' (5 November) * ''Outland'' (12 November) * ''Elf'' (24 Disember) ===2009=== * ''A Nightmare on Elm Street'' (7 Januari) * ''A Nightmare on Elm Street 2: Freddy's Revenge'' (14 Januari) * ''Willard'' (21 Januari) * ''Batman Begins'' (28 Januari) * ''Everything is Illuminated'' (4 Februari) * ''The Big Bounce'' (11 Februari) * ''Must Love Dogs'' (18 Februari) * ''Firestorm'' (25 Februari) * ''Funky Monkey'' (4 Mac) * ''Gigli'' (11 Mac) * ''Secondhand Lions'' (18 Mac) * ''How to Eat Fried Worms'' (25 Mac) * ''Family in Hiding'' (1 April) * ''Duplex'' (8 April) * ''Chasing Liberty'' (15 April) * ''Angel Eyes'' (22 April) * ''House of Wax'' (29 April) * ''The Blair Witch Project'' (6 Mei) * ''Book of Shadows: Blair Witch 2'' (13 Mei) * ''Open Water'' (20 Mei) * ''Open Water 2: Adrift'' (27 Mei) * ''Confidence'' (3 Jun) * ''Insomnia'' (10 Jun) * ''The Way of the Gun'' (17 Jun) * ''Prince of the City'' (24 Jun) * ''Perfume'' (1 Julai) * ''Still Small Voices'' (8 Julai) * ''Xchange'' (15 Julai) * ''Cellular'' (22 Julai) * ''Deep Rescue'' (29 Julai) * ''Slap Shot'' (5 Ogos) * ''Slap Shot 2: Breaking the Ice'' (12 Ogos) ===2010=== * ''Two Weeks Notice'' (21 Julai) * ''Music and Lyrics'' (28 Julai) * ''We Are Marshall'' (18 Ogos) * ''V For Vendetta'' (25 Ogos) * ''Driven'' (1 September) * ''Saving Milly'' (8 September) * ''Get Carter'' (15 September) * ''Ambulance Girl'' (22 September) * ''Brave New Girl'' (29 September) * ''Ultimate Avengers: The Movie'' (3 November) * ''Ultimate Avengers: The Rise of the Panther'' (10 November) * ''Marvel: Iron Man'' (17 November) * ''Marvel: Dr. Strange'' (24 November) * ''Son of the Mask'' (8 Disember) * ''Snakes on a Plane'' (15 Disember) * ''Sahara'' (22 Disember) * ''Secret Santa'' (29 Disember) ===2011=== * ''Time Bomb'' (5 Januari) * ''14 Hours'' (12 Januari) * ''Confined'' (19 Januari) * ''Bad Apple'' (26 Januari) * ''Matters of Life and Dating'' (9 Februari) * ''The Lake House'' (16 Februari) * ''The Wedding Dance'' (7 Julai) * ''Daniel's Daughter'' (14 Julai) * ''Just Breathe'' (21 Julai) * ''Charlie and Me'' (28 Julai) * ''Tuesdays with Morrie'' (4 Ogos) * ''License to Wed'' (11 Ogos) * ''Rumor Has It'' (18 Ogos) * ''Nancy Drew'' (25 Ogos) * ''Van Helsing'' (8 September) * ''Mindhunters'' (5 Oktober) * ''Liberty Stands Still'' (19 Oktober) * ''Fracture'' (26 Oktober) * ''Planet Hulk'' (16 November) * ''Space Jam'' (23 November) * ''Speed Racer'' (30 November) ===2012=== * ''The Prestige'' (4 Januari) * ''Anacondas: The Hunt for the Blood Orchid'' (18 Januari) * ''Ruslan'' (11 Julai) * ''Sea Beast'' (8 Ogos) * ''The Mask'' (15 Ogos) * ''The Golden Compass'' (22 Ogos) * ''Angel Eyes'' (29 Ogos) * ''Me and the Kid'' (5 September) * ''The Stupids'' (19 September) * ''Zodiac'' (3 Oktober) * ''The Sitter'' (10 Oktober) * ''Crash & Burn'' (17 Oktober) * ''The Brave One'' (24 Oktober) * ''Marilyn and Me'' (7 November) * ''Police Academy'' (14 November) * ''Police Academy 2'' (21 November) * ''Mortal Kombat: Annihilation'' (28 November) * ''Three Weeks Three Kids'' (5 Disember) * ''If Only'' (12 Disember) * ''My Babysitter's a Vampire'' (19 Disember) * ''Street Fighter: The Legend of Chun-Li (26 Disember) ===2014=== * ''Police Academy'' (9 April) * ''Police Academy 2'' (16 April) * ''The Golden Compass'' (7 Mei) * ''Speed Racer'' (14 Mei) * ''Arbitrage'' (21 Mei) * ''Space Jam'' (28 Mei) * ''Dr. T & the Women'' (6 Ogos) * ''Vamps'' (20 Ogos) * ''Valentine's Day'' (10 September) * ''Ninja Assassin'' (17 September) * ''Yes Man'' (24 September) * ''Cop Out'' (8 Oktober) * ''Semi-Pro'' (29 Oktober) * ''Catwoman'' (5 November) * ''He's Just Not That Into You'' (12 November) * ''The Hangover'' (19 November) * ''Clash of the Titans'' (26 November) * ''Inkheart'' (10 Disember) ===2015=== * ''Batman Returns'' (25 Februari) * ''Yogi Bear'' (3 Jun) * ''Red Riding Hood'' (10 Jun) * ''The Town'' (17 Jun) * ''Eagle Eye'' (25 November) ===2016=== * ''Dragonlance: Dragon of Autuman'' (17 Februari) * ''Mission Impossible: Ghost Protocol'' (24 Februari) * ''Night of the Demons 2'' (23 Mac) * ''The Darkest Hour'' (30 Mac) * ''Hot Shots! Part Deux'' (4 Mei) * ''The Aviator'' (11 Mei) * ''Sleepy Hollow'' (18 Mei) * ''Rise of the Planet of the Apes'' (25 Mei) == 8 1/2 Cinema == Slot '''''8 1/2 Cinema''''' ialah sebuah slot yang menyangkan filem-filem Hong Kong dan China di 8TV. Ini bersiaran pada setiap Sabtu pada jam 8:30 hingga 10:30 malam. ===2016=== * ''Fortune Buddies'' (24 Disember) ==Saturday Movie== Slot '''''Saturday Movie''''' ialah sebuah slot yang menyangkan filem-filem Hong Kong dan China di 8TV. Ini bersiaran pada setiap Sabtu pada jam 9:00 hingga 11:00 malam. == Sunday Movie == Slot '''''Sunday Movie''''' ialah sebuah slot yang menyangkan filem-filem Hong Kong dan China di 8TV. Ini bersiaran pada setiap Ahad pada jam 9:00 hingga 11:00 malam. ===2020=== * ''Call of Heroes'' (5 Januari) * ''Police Story'' (19 April) * ''Police Story 2'' (26 April) * ''The Privates Eyes'' (6 Disember) * ''Line Walker'' (13 Disember) * ''Running out the Time'' (20 Disember) * ''Crime Story'' (27 Disember) ===2021=== * ''Shock Wave'' (3 Januari) * ''Forbidden City Cop'' (7 Februari) * ''Sky On Fire'' (21 Februari) * ''The Thousand Face Of Dunjia'' (14 Mac) * ''Needing You'' (21 Mac) * ''Operation Red Sea'' (18 April) * ''Ip Man 3'' (29 Ogos) * ''The Treasure Hunt'' (10 Oktober) ===2022=== * ''Echoes of the Rainbow'' (2 Januari) * ''What a Hero'' (9 Januari) * ''Happy Din Don'' (16 Januari) * ''Love on A Diet'' (23 Januari) * ''Kung Fu Dunk'' (27 Mac) * ''Kill Mobile'' (3 April) * ''Where Got Ghost?'' (10 April) * ''Goldbuster'' (17 April) * ''Cape No.7'' (12 Jun) * ''Lawyer Lawyer'' (11 September) * ''Shanghai Grand'' (2 Oktober) * ''Prince Charming'' (9 Oktober) * ''Running on Karma'' (16 Oktober) * ''A Chinese Ghost Story'' (4 Disember) * ''A Chinese Ghost Story II'' (11 Disember) * ''Double Fattiness'' (18 Disember) ===2023=== * ''My Lucky Star'' (12 Februari) * ''The Conmon in Vegas'' (19 Februari) * ''Shanghai Grand'' (26 Februari) * ''Prince Charming'' (5 Mac) * ''Skinny Tiger, Fatty Dragon'' (30 Julai) * ''Bad Guys Always Die'' (5 November) * ''Detective Dee and the Mystery of the Phantom Flame'' (12 November) * ''Guilt By Design'' (19 November) * ''Tokyo Raider'' (26 November) * ''City Hunter'' (3 Disember) * ''Operation Bangkok'' (10 Disember) * ''Trisky Business'' (17 Disember) * ''Kung Fu Chef'' (24 Disember) * ''Iron Kung Fu Fist'' (31 Disember) ===2024=== * ''Saving General Yang'' (12 Mei) (Khas Hari Ibu) * ''The Storm Rider'' (16 Jun) (Khas Hari Bapa) * ''CZ12'' (22 September) * ''Detective Dee'' (29 September) * ''Kung Fu Cult Master'' (6 Oktober) * ''Future Cops'' (13 Oktober) ===2025=== * ''Flash Point'' (23 Mac) * ''Bodyguards and Assassins'' (30 Mac) * ''God of Gamblers II'' (22 Jun) * ''God of Gamblers III: Back to Shanghai'' (29 Jun) == Monday Movie == Slot '''''Monday Movie''''' ialah sebuah slot yang menyangkan filem-filem Hong Kong dan China di 8TV. Ini bersiaran mulai 5 Oktober 2026 pada setiap Isnin pada jam 9:00 hingga 11:00 malam menggantikan slot Sunday Movie. h7ucgzofwtgmnvkjh5uxczhfhg8dy26 0 1180479 6925581 6888907 2026-08-12T01:39:37Z Hdyt2602 412520 /* */ 6925581 wikitext text/x-wiki YB [[Sri Sultan Ahmad Shah Pahang|Dato Sri]] '''Haji''' '''Julaihi Bin Haji Narawi''' ialah ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Melayu]] Yang Aktif di [[Sarawak]]. Beliau kini berkhidmat sebagai [[Kabinet Negeri Sarawak|Menteri Utiliti dan Telekomunikasi Sarawak]] dan merangkap [[Ahli Dewan Undangan Negeri]] (ADUN) Bagi {{DUN|Sebuyau}}. Di peringkat Akar Umbi parti , beliau ialah Naib Yang Dipertua [[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu Sarawak]] (PBB) iaitu salah satu parti komponen di bawah [[Gabungan Parti Sarawak]] (GPS). {{Kotak info pemegang jawatan | honorific-prefix = [[Yang Berhormat]] [[Datuk|Dato Sri Haji]] | honorific-suffix = [[Panglima Negara Bintang Sarawak|PNBS]] [[Panglima Gemilang Bintang Kenyalang|PGBK]] [[Kesatria Mangku Negara|KMN]] [[ADUN]] <br> [[Fail:MY-SAR_Order_of_the_Star_of_Sarawak_-_2_ribbon_PNBS_-JBS-PBS-ABS-BBS.svg|50px]][[Fail:MY-SAR_Order_of_the_Star_of_the_Hornbill_(Bintang_Kenyalang)_-_3._Commander_(PGBK).svg|50px]][[Fail:MY-SAR_Sarawak_Independence_Golden_Jubilee_Medal.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MY-SAR_Sarawak_Independence_Golden_Jubilee_Medal.png|50px]][[Fail:Kesatria_Mangku_Negara.png|47px]][[Fail:MY-SAR_Sarawak_Independence_Diamond_Jubilee_Medal.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MY-SAR_Sarawak_Independence_Diamond_Jubilee_Medal.png|50px]][[File:MY-SAR_Sarawak_Independence_Ruby_Jubilee_Medal.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MY-SAR_Sarawak_Independence_Ruby_Jubilee_Medal.png|50px]] | name = Julaihi Narawi | native_name = {{font color|green|جولاءيهي نراوي}} | image = Julaihi Narawi.jpg | width = | height = | caption = | birth_name = | birth_date = 13 April 1961 (Umur 64) | birth_place = {{Bendera Sarawak}} [[Kampung Sampat, Sebuyau, Sarawak]] | residence = [[Kuching]], [[Sarawak]] | death_date = | death_place = | profession = Ahli Politik | citizenship = {{Flag|Malaysia}} | party = {{Logo kecil PBB}} [[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu Sarawak]] (1987-Kini) | otherparty = [[Image:BN-100px.jpg|border|25px]] [[Barisan Nasional]] (1999-2018) <br> [[File:Logo GPS.png|35px]] [[Gabungan Parti Sarawak]] (2018-Kini) | spouse = YBhg Datin Sri Hajah Saidiah Binti Haji Buji | office1 = Menteri Utiliti dan Telekomunikasi Sarawak | term_start1 = 2021 | term_end1 = | 1blankname1 = Timbalan | 1namedata1 = [[Liwan Lagang]] & <br>[[Ibrahim Baki]] | predecessor1 = {{GPS PBB}} [[Stephen Rundi Utom]] | premier1 = {{GPS PBB}} [[Abang Johari Openg]] | office2 = Ahli [[Dewan Undangan Negeri Sarawak]] untuk {{DUN|Sebuyau}} | term_start2 = 1991 | term_end2 = | predecessor2 = ''Kawasan dinamakan daripada Lingga'' | successor2 = | majority2 = MTB (1996) <br> 4,126 (2001) <br> 2,448 (2006) <br> 3,644 (2011) <br> 2,742 (2016) <br> 4,134 (2021) | office3 = Naib Presiden [[Parti Pesaka Bumiputera Bersatu Sarawak]] | term_start3 = 2022 | alongside3 = [[Fadillah Yusof]]<br>[[Stephen Rundi Utom]]<br>[[Annuar Rapaee]]<br>[[Ibrahim Baki]]<br>[[Roland Sagah Wee Inn]]<br>[[Len Talif Salleh]]<br>[[Gerawat Gala]]<br>[[Gerald Rentap Jabu]] | office4 = Menteri Muda Pembangunan Infrastruktur dan Pelabuhan Sarawak | term_start4 = 2016 | term_end4 = 2021 | minister4 = [[James Jemut Masing]] | successor4 = [[Aidel Lariwoo]]<br>[[Majang Renggi]] }} {{Kabinet Abang Johari Sarawak 2021}} [[Kategori:Kelahiran 1955]] [[Kategori:Anggota Parti Pesaka Bumiputera Bersatu Sarawak]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sarawak ke-19]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sarawak ke-18]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sarawak ke-17]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sarawak ke-16]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sarawak ke-15]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sarawak ke-14]] [[Kategori:Ahli Dewan Undangan Negeri Sarawak ke-13]] ==Anugerah== * {{Flag|Sarawak}} : ** [[Fail:MY-SAR_Order_of_the_Star_of_the_Hornbill_(Bintang_Kenyalang)_-_3._Commander_(PGBK).svg|50x50px]] [[Panglima Gemilang Bintang Kenyalang]] (PGBK) – '''Datuk''' (2016) ** [[Fail:MY-SAR_Order_of_the_Star_of_Sarawak_-_2_ribbon_PNBS_-JBS-PBS-ABS-BBS.svg|50x50px]] [[Panglima Negara Bintang Sarawak]] (PNBS) – '''Dato Sri''' (2023) ** [[Fail:MY-SAR_Sarawak_Independence_Golden_Jubilee_Medal.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MY-SAR_Sarawak_Independence_Golden_Jubilee_Medal.png|50x50px]] Penerima Pingat Perak Jubli Intan Kemerdekaan Sarawak (2013) ** [[Fail:MY-SAR_Sarawak_Independence_Diamond_Jubilee_Medal.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MY-SAR_Sarawak_Independence_Diamond_Jubilee_Medal.png|50x50px]] Penerima Pingat Emas Jubli Intan Kemerdekaan Sarawak (2023) ** [[File:MY-SAR_Sarawak_Independence_Ruby_Jubilee_Medal.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MY-SAR_Sarawak_Independence_Ruby_Jubilee_Medal.png|50x50px]] Penerima Pingat Jubli Ruby Kemerdekaan Sarawak (2003) * {{Flag|Malaysia}} : ** [[Fail:Kesatria_Mangku_Negara.png|50x50px]] [[Kesatria Mangku Negara]] (KMN) (2007) ==Rujukan== bfy1mzsoxydtsm0pazhkievhz2nrcco 0 1182343 6925579 6925206 2026-08-12T01:36:35Z Normal rookie 279720 6925579 wikitext text/x-wiki YB Senator Datuk '''Nelson Wences Angang''' ialah ahli politik [[Malaysia]] berketurunan [[Kadazandusun]]. Beliau kini berkhidmat sebagai Ahli [[Dewan Negara]] (Senator). Di peringkat parti beliau ialah Setiausaha Agung [[UPKO]] dan Ketua UPKO Bahagian {{Parlimen|Beaufort}}. {{infobox officeholder | honorific_prefix = [[Yang Berhormat]] [[Dewan Negara|Senator]] [[Datuk (gelaran)|Datuk]] | name = Nelson Wences Angang | honorific_suffix = {{post-nominals|country=MYS|size=100%|PGDK}} | image = | width = | height = | caption = | birth_date = | birth_place = | residence = | death_date = | death_place = | father = [[Wences Angang]] | occupation = Ahli Politik | profession = Peguam | party = {{PH UPKO}} [[Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu]] | office = [[Dewan Negara Malaysia|Ahli Dewan Negara]] | title = Lantikan [[Yang di-Pertuan Agong]] | monarch = [[Sultan Ibrahim ibni Sultan Iskandar|Sultan Ibrahim]] | term_start = 5 Mei 2024 | term_end = 4 Mei 2027 | primeminister = [[Anwar Ibrahim]] | 1blankname = Penggal | 1namedata = Pertama | office3 = Setiausaha Agung [[Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu]] | term_start3 = 2018 | term_end3 = | president3 = [[Ewon Benedick]] }} ==Keputusan Pilihan Raya== {| class="wikitable" style="margin:0.5em ; font-size:95%" |+ [[Dewan Undangan Negeri Sabah]] !|Thn !|Konstituensi ! colspan=2|Calon !|Undi !|Prts ! colspan=2|Lawan !|Undi !|Prts !|Buang undi !|Majoriti !|Keluar |- | rowspan=5|[[Pilihan raya negeri Sabah 2020|2020]] | rowspan=5|N33 {{DUN|Kuala Penyu}} | rowspan=5 bgcolor={{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}} | | rowspan=5|Nelson Wences Angang ([[Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu|UPKO]]) | rowspan=5 style="text-align:right;" |2,983 | rowspan=5|23.70% |bgcolor={{Perikatan Nasional/meta/color}} | |{{nowrap|'''[[Limus Jury]]'''}} ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|'''BERSATU''']]) | style="text-align:right;" |'''6,256''' |'''49.69%''' | rowspan=5|12,829 | rowspan=5|3,273 | rowspan=5|78.24% |- |{{Party shading/Independent}} | |Mohd Fadzlee Lee Abdullah ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |2,947 |23.41% |- |bgcolor={{Love Sabah Party/meta/color}} | |Cecilia Jompiuh ([[Parti Cinta Sabah|PCS]]) | style="text-align:right;" |181 | style="text-align:right;" |1.44% |- |bgcolor={{Party color|Liberal Democratic Party (Malaysia)}} | |Jepri Mapat ([[Liberal Democratic Party (Malaysia)|LDP]]) | style="text-align:right;" |138 | style="text-align:right;" |1.10% |- |bgcolor=Blue | |Fredzex Bagang ([[Parti Gagasan Rakyat Sabah|PGRS]]) | style="text-align:right;" |84 | style="text-align:right;" |0.67% |- | rowspan=8|[[Pilihan raya negeri Sabah 2025|2025]] | rowspan=8|N27 {{DUN|Limbahau}} | rowspan=8 bgcolor={{party color|United Progressive Kinabalu Organisation}} | | rowspan=8|Nelson Wences Angang ([[Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu|UPKO]]) | rowspan=8 style="text-align:right;" |3,124 | rowspan=8|21.02% |bgcolor={{Gabungan Rakyat Sabah/meta/shading}} | |'''[[Juil Nuatim]]''' ([[Parti Bersatu Sabah|'''PBS''']]) | style="text-align:right;" |'''6,444''' |'''43.36%''' | rowspan=8|15,026 | rowspan=8|3,320 | rowspan=8|74.29% |- |bgcolor={{Parti Warisan/meta/shading}} | |Roger @ Roy Valentine Amandus ([[Parti Warisan Sabah|WARISAN]]) | style="text-align:right;" |2,150 | style="text-align:right;" |14.47% |- |{{party shading/Sabah Progressive Party}} | |Edward Dagul ([[Sabah Progressive Party|SAPP]]) | style="text-align:right;" |1,585 | style="text-align:right;" |10.67% |- |bgcolor={{party color|Social Democratic Harmony Party}} | |Malik Luman ([[Parti Kesejahteraan Demokratik Masyarakat|KDM]]) | style="text-align:right;" |1,007 | style="text-align:right;" |6.78% |- |{{party shading/Independent}} | |Marcellus Tambud ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |257 | style="text-align:right;" |1.73% |- |bgcolor={{party color|Perikatan Nasional}} | |Adrian Alexander Malim ([[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]]) | style="text-align:right;" |189 | style="text-align:right;" |1.27% |- |bgcolor=#345876 | |Joseph Philip Kulip ([[Parti Impian Sabah|IMPIAN]]) | style="text-align:right;" |68 | style="text-align:right;" |0.46% |- |{{party shading/Independent}} | |Linda Beda Dunstan ([[Ahli politik bebas|Bebas]]) | style="text-align:right;" |37 | style="text-align:right;" |0.25% |} ==Anugerah== * {{flag|Sabah}} ** [[Fail:MY-SAB Order of Kinabalu - PGDK.svg|50px]] [[Panglima Gemilang Darjah Kinabalu]] (PGDK) – '''Datuk''' (2023) ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Ahli politik Malaysia berketurunan Kadazandusun]] [[Kategori:Anggota Pertubuhan Kinabalu Progresif Bersatu]] [[Kategori:Ahli Dewan Negara, Parlimen Malaysia ke-15]] [[Kategori:Anak ahli politik Malaysia]] [[Kategori:Projek AliffHaziq]] r24q9e08urfotg33dpr0w82413kwzxk 10 1202896 6925450 6290762 2026-08-11T15:15:24Z Ceball1923 253738 6925450 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Acara di Sukan Malaysia 2024 |title = [[File:Logo-sukma.jpg|30px]] Acara di [[Sukan Malaysia 2024]] |listclass = hlist |titlestyle = background:#BFD7FF; |list1 = * [[Angkat berat di Sukan Malaysia 2024|Angkat berat]] * [[Badminton di Sukan Malaysia 2024|Badminton]] * [[Bola jaring di Sukan Malaysia 2024|Bola jaring]] * [[Bola keranjang di Sukan Malaysia 2024|Bola keranjang]] * [[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|Bola sepak]] * [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|Bola tampar]] * [[Boling sepuluh pin di Sukan Malaysia 2024|Boling sepuluh pin]] * [[Boling padang di Sukan Malaysia 2024|Boling padang]] * [[Catur di Sukan Malaysia 2024|Catur]] * [[E-sukan di Sukan Malaysia 2024|E-sukan]] * [[Futsal di Sukan Malaysia 2024|Futsal]] * [[Gimnastik di Sukan Malaysia 2024|Gimnastik]] * [[Golf di Sukan Malaysia 2024|Golf]] * [[Hoki di Sukan Malaysia 2024|Hoki]] * [[Judo di Sukan Malaysia 2024|Judo]] * [[Kabaddi di Sukan Malaysia 2024|Kabaddi]] * [[Karate di Sukan Malaysia 2024|Karate]] * [[Kriket di Sukan Malaysia 2024|Kriket]] * [[Lawan pedang di Sukan Malaysia 2024|Lawan pedang]] * [[Lumba basikal di Sukan Malaysia 2024|Lumba basikal]] * [[Lumba layar di Sukan Malaysia 2024|Lumba layar]] * [[Memanah di Sukan Malaysia 2024|Memanah]] * [[Menembak di Sukan Malaysia 2024|Menembak]] * [[Muay Thai di Sukan Malaysia 2024|Muay Thai]] * [[Olahraga di Sukan Malaysia 2024|Olahraga]] * [[Pencak silat di Sukan Malaysia 2024|Pencak silat]] * [[Petanque di Sukan Malaysia 2024|Petanque]] * [[Pingpong di Sukan Malaysia 2024|Pingpong]] * [[Ragbi di Sukan Malaysia 2024|Ragbi]] * [[Renang di Sukan Malaysia 2024|Renang]] * [[Sepak takraw di Sukan Malaysia 2024|Sepak takraw]] * [[Silambam di Sukan Malaysia 2024|Silambam]] * [[Sofbol di Sukan Malaysia 2024|Sofbol]] * [[Skuasy di Sukan Malaysia 2024|Skuasy]] * [[Taekwondo di Sukan Malaysia 2024|Taekwondo]] * [[Tenis di Sukan Malaysia 2024|Tenis]] * [[Terjun di Sukan Malaysia 2024|Terjun]] * [[Tinju di Sukan Malaysia 2024|Tinju]] * [[Wushu di Sukan Malaysia 2024|Wushu]] }}<noinclude> [[Kategori:Templat acara Sukan Malaysia]]</noinclude> tjx9eof07ds5mz5rw1xgenbiap6c7rw 0 1203120 6925458 6720414 2026-08-11T15:32:48Z Ceball1923 253738 6925458 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event|event=Bola sepak|games=Sukan Malaysia 2024|image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]]|caption=|venues='''Lelaki'''<br>Stadium Mukah<br>Padang [[Majlis Daerah Dalat dan Mukah|MDDM]]<br>Stadium Tun Ahmad Zaidi<br>Stadium Azman Hashim<br>Stadium Bintulu<br>Padang [[Universiti Putra Malaysia Kampus Bintulu|UPM]]<br>'''Wanita'''<br>[[Stadium Negeri Sarawak|Stadium Negeri]]<br>Padang D|dates=12-24 Ogos 2024|competitors=|gold=|silver=|bronze=|prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2022|2022]]|next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2026|2026]]|teams=|events=1}} '''[[Bola sepak]]''' di [[Sukan Malaysia 2024]] telah diadakan di berbagai tempat di sekitar [[Mukah]], [[Sibu]], [[Bintulu]] dan [[Kuching]], [[Sarawak]] pada 12 hingga 24 Ogos 2024.<ref>https://rs.sukmasarawak2024.my/</ref> Acara perlawanan lelaki telah diadakan di Stadium Mukah dan Padang Majlis Daerah Dalat dan Mukah (MDDM) yang terletak di Bahagian Mukah, Stadium Tun Ahmad Zaidi dan Stadium Azman Hashim di Sibu serta Stadium Bintulu dan padang [[Universiti Putra Malaysia Kampus Bintulu|Universiti Putra Malaysia]] (UPM) di Bintulu. Acara perlawanan wanita pula telah diadakan di [[Stadium Negeri Sarawak]] di [[Petra Jaya]], [[Kuching]]. == Jadual pingat == {{Medals table |caption= |host=SWK |flag_template= |event=Sukan Malaysia 2024 |team=Pasukan | gold_KEL = 0 | silver_KEL = 0 | bronze_KEL = 1 | name_KEL = {{flag|Kelantan}} | gold_MLK = 0 | silver_MLK = 1 | bronze_MLK = 0 | name_MLK = {{flag|Melaka}} | gold_PHG = 0 | silver_PHG = 0 | bronze_PHG = 1 | name_PHG = {{flag|Pahang}} | gold_SBH = 0 | silver_SBH = 1 | bronze_SBH = 0 | name_SBH = {{flag|Sabah}} | gold_SGR = 1 | silver_SGR = 0 | bronze_SGR = 0 | name_SGR = {{flag|Selangor}} | gold_WPE = 1 | silver_WPE = 0 | bronze_WPE = 0 | name_WPE = {{flag|Wilayah Persekutuan}} }} Rujukan:<ref>https://rs.sukmasarawak2024.my/ft/medals</ref> == Pemenang pingat == {| {{MedalistTable|type=Acara}} |- | Perlawanan lelaki |{{flag|Wilayah Persekutuan}}<br>Afiq Hilman Abdul Halim<br>Aiman Najuan Nazuhar<br>Aiyubi Nasaruddin<br>Amirul Nazruddin<br>Danial Luqman Ibrahim<br>Hafizy Nadzli<br>Nazirul Azib Ali<br>Adam Ilmam Idwan Shah<br>Akimie Amran<br>Aqil Asyraaf Azhar<br>Arif Ilham Idwan Shah<br>Azim Nadim Azmi<br>Faizal Affan Nurulanuar<br>Farhat Faizal<br>Haqimi Azim Rosli<br>Harith Imran Hairee<br>Haritz Rifaee Khairol Rizal<br>Hazeem Iman Faizal<br>Khairul Nafis Kamaruddin<br>Shahrul Aikal Nasir<br>Nu'man Hakim Abdul Rahman<br>Syamil Sulaiman Salman |{{flag|Melaka}}<br>Adam Haikal Misron<br>Haziq Shah Putra Zulkafli<br>Farish Ainun Aswadi<br>Alif Ezzahan Zulkifli<br>Firdaus Rashidi<br>Affendi Sofi<br>Afiq Norizan<br>Aqil Rozaidi<br>Danial Hakim Rosli<br>Danish Irfan Nor Azmi<br>Firdaus Ya'akub<br>Haziq Zamri<br>Haziq Deli<br>Haziq Alzam Azizi<br>Midhyaf Mifdhal Hishamuddin<br>Rafif Syahmi Ariffen<br>Aqib Hassan<br>Amin Iman Jamaluddin<br>Aniq Afif Abdullah<br>Zahrul Adzmi Marhalim |{{flag|Kelantan}}<br>Adika Arman Azmi<br>Basheer Anas Sam Suri<br>Taufik Lukman<br>Dainiesh Haqim Amrul<br>Danial Ikhwan Rezwat Shahril<br>Hazeeq Shahir Yusra<br>Danial Haiqal Shaipol<br>Khairil Zain<br>Ashraf Ahmad<br>Faris Dinie Rusli<br>Danish Alif Azmi<br>Faris Izzat Rozi<br>Haiqal Ikram Rosli<br>Muhaimin Nor Azri<br>Shahril Sobri<br>Tajul Ariff Tajudin<br>Rashul Roslan |- | Perlawanan wanita |{{flag|Selangor}}<br>Asma Munajati Ihsan<br>Ayuna Anjani Lamsin<br>Azzahra Mohaisy Abdullah<br>Daliea Eliesa Hafiz<br>Dian Aqilah Imran<br>Eusvewana Kadius<br>Iv Alleyshiela Jemin<br>Nicol Adrynna Albert<br>Adrienna Zamzaihiri<br>Ainsyah Murad<br>Amirah Abdul Rahman<br>Imanina Aqilah Abdul Apit<br>Marissa Aleya Annuar<br>Najwa Irdina Zaidi<br>Nasuha Nasha Mazli<br>Rania Iman Hairy<br>Safura Ahmad Raihan<br>Yusrina Syasya Yusmar<br>Alyaa Natasha Zulkefli<br>Atiqah Batrisyia Abdul Rasib<br>Farisya Hanim Zaki<br>Nurin Umairah Abdul Manan |{{flag|Sabah}}<br>Adlin Bandi<br>Arecha Pansie Efandi<br>Azzlyeanieh Kinuli<br>Chrisarellysa Richard<br>Dsshlylurvea Cafry<br>Ernija Samsudin<br>Esther Shane Liman<br>Evory Beatrice Marikus<br>Felicity Thomas<br>Fleyvianniezie Ishak<br>Grace Handirian<br>Hallyviana Joseph<br>Hellma Emily Joinin<br>Jafnizah Yan Rosle<br>Kuza Eizwanih Abdah<br>Michelyne Reson<br>Mitchelle Thaddeus<br>Jackylah Tunya<br>Syafinaz Abdul Rajak<br>Syazalinah Jainudin<br>Rocillyeka Lole<br>Vionez Jawai Isa<br>Waitie Taming |{{flag|Pahang}}<br>Afrina Fakhira Fadzli<br>Annessa Shahrul Reza<br>Daiyana Wardina Rosdi<br>Damia Zulaikha Norkhairi<br>Fatin Alissa Narzil<br>Intan Zainal Azhar<br>Kaseh Carlmila Ridhuwan<br>Adryana Yasmin Nizam<br>Alya Marissa Al-Fatah<br>Dhiyaa Addin Azhari<br>Eriesya Dareena Redzuan<br>Farisha Azlin Ismail<br>Dania Najwa Nazri<br>Diana Syafiqah Rostam<br>Hadfina Firdaus<br>Mirasari Asnul<br>Amani Puteri Zabidi<br>Husna Zulkepli<br>Nurmaisarah Ahmad Shahir<br>Zahirah Atirah Idris<br>Thurgasini Kasivishva Nathan<br>Zarith Sofea Azri |} == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2024}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2024]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2024]] jrc6z369jjhucpb24ligtup9wf8an55 0 1203754 6925803 6301986 2026-08-12T08:28:10Z Mat Kiyan 289669 6925803 wikitext text/x-wiki {{Infobox proto-language | name = Bahasa Kelt Purba | altname = CP, ''PC'', Celtic Biasa, Keltik Purba | region = [[Eropah Tengah]] atau [[Eropah Barat|Barat]] | era = sekitar 1300–800 TM | familycolor = Indo-Eropah | ancestor = [[Bahasa Indo-Eropah Purba]] | target=[[Bahasa-bahasa Kelt]] }} {{Indo-European topics}} '''Bahasa Kelt Purba''' ialah [[bahasa purba]] yang dipercayai sebagai moyang kepada semua [[bahasa-bahasa Kelt]] yang diketahui, dan keturunan [[bahasa Indo-Eropah Purba]]. Tiada tulisannya pernah ditemui tetapi sebahagiannya telah [[Rekonstruksi linguistik|direkonstruksikan]] melalui [[kaedah perbandingan]]. Bahasa Kelt Purba dianggap umumnya pernah dituturkan antara 1300 dan 800 SM, kemudian mula berpecah kepada beberapa bahasa yang berbeza. Bahahasa Kelt Purba sering dikaitkan dengan [[budaya Urnfield]] dan khususnya [[budaya Hallstatt]]. Bahasa Celtic berkongsi ciri-ciri umum dengan [[bahasa-bahasa Italik]] yang tidak terdapat dalam cabang-cabang Indo-Eropah yang lain, mencadangkan kemungkinan bahasa terdapat satu bahasa [[Rumpun Italo-Celtik|Italo-Celtik]] yang pernah wujud pada satu masa. Bahasa ini direkonstruksi melalui kaedah perbandingan dengan bergantung pada bahasa-bahasa Celtik yang terkemudian. Walaupun bahasa-bahasa Kelt di benua Eropah menyediakan banyak cadangan kukuh untuk [[fonologi]] Celtik Purba, dan beberapa untuk [[Morfologi (linguistik)|morfologinya]], bahan yang direkodkan terlalu sedikit untuk membenarkan pembinaan semula [[sintaksis]] yang muktamad, namun beberapa ayat lengkap ada direkodkan dalam bahasa-bahasa [[Bahasa Gaul|Gaul]] dan [[Bahasa Celtiberia|Celtiberia]]. Jadi sumber-sumber utama untuk rekonstruksi datang daripada [[bahasa-bahasa Celtik Kepulauan]] dengan [[kesusasteraan]] tertua yang ditemui dalam [[bahasa Ireland Kuno]]<ref>[https://www.britannica.com/art/Celtic-literature#ref42288 Celtic literature] at britannica.com, accessed 7 February 2018</ref> dan [[bahasa Wales Pertengahan]],<ref>{{Cite journal|last=Rhys|first=John|date=1905|editor-last=Evans|editor-first=E. Vincent|title=The Origin of the Welsh Englyn and Kindred Metres|url=https://archive.org/stream/ycymmrodor18cymmuoft|journal=Y Cymmrodor|location=London|publisher=Honourable Society of Cymmrodorion|volume=XVIII}}</ref> daripada karya-karya pengarang abad ke-6 Masihi. == Rujukan == '''Nota''' <references responsive="1"></references> '''Bibliografi''' * {{Cite book|title=Flexion und Wortbildung: Akten der V. Fachtagung der Indogermanischen Gesellschaft, Regensburg, 9.–14. September 1973|last=Cowgill|first=Warren|publisher=Reichert|year=1975|editor-last=H. Rix|location=[[Wiesbaden]]|pages=40–70|chapter=The origins of the Insular Celtic conjunct and absolute verbal endings|author-link=Warren Cowgill}} * {{Cite book|title=A Grammar of Middle Welsh|last=Evans, D. Simon|publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|year=1964|location=[[Dublin]]}} * {{Cite journal|last=Hackstein, Olav|year=2002|title=Uridg. *CH.CC > *C.CC|journal=Historische Sprachforschung|volume=115|pages=1–22}} * {{Cite journal|last=Lane, George S.|year=1933|title=The Germano-Celtic Vocabulary|journal=Language|volume=9|issue=3|pages=244–264|doi=10.2307/409353|jstor=409353}} * {{Cite book|url=http://www.brill.nl/default.aspx?partid=227&pid=24854|title=Etymological Dictionary of Proto-Celtic|last=Matasović|first=Ranko|publisher=[[Brill Publishers|Brill Academic Publishers]]|year=2009|isbn=978-90-04-17336-1|series=[[Indo-European Etymological Dictionary|Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 9]]}} * {{Cite book|url=https://mudrac.ffzg.hr/~rmatasov/EDPC-Addenda%20et%20corrigenda.pdf|title=Addenda et corrigenda to Ranko Matasović's Etymological Dictionary of Proto-Celtic|last=Matasović|first=Ranko|publisher=[[Brill Publishers|Brill Academic Publishers]]|year=2011|series=[[Indo-European Etymological Dictionary|Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 9]]}} * {{Cite book|title=Towards a Relative Chronology of Ancient and Medieval Celtic Sound Change|last=McCone|first=Kim|publisher=Department of Old and Middle Irish, [[St Patrick's College, Maynooth|St. Patrick's College]]|year=1996|isbn=978-0-901519-40-5|location=[[Maynooth]]}} * {{Cite book|title=Vergleichende Grammatik der keltischen Sprachen|last=Pedersen, Holger|publisher=Vandenhoeck & Ruprecht|others=2. Band, Bedeutungslehre (Wortlehre)|year=1913|isbn=978-3-525-26119-4|location=[[Göttingen]]}} * {{Cite journal|last=Schrijver, Peter|author-link=Peter Schrijver (linguist)|year=1994|title=The Celtic adverbs for 'against' and 'with' and the early apocope of *''-i''|journal=Ériu|volume=45|pages=151–89}} * {{Cite book|title=Studies in British Celtic Historical Phonology|last=Schrijver|first=Peter|publisher=Rodopi|year=1995|isbn=978-90-5183-820-6|location=[[Amsterdam]]|author-link=Peter Schrijver (linguist)}} * {{Cite book|title=Proceedings of the XIV International Congress of Celtic Studies, Maynooth 2011|last=Schrijver|first=Peter|publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|year=2015|location=Dublin|pages=191–219|chapter=Pruners and trainers of the Celtic family tree: The rise and development of Celtic in light of language contact}} * {{Cite book|title=A Grammar of Old Irish|last=Thurneysen, Rudolf|publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|others=Tr. [[D. A. Binchy]] and [[Osborn Bergin]]|year=1946|location=Dublin|author-link=Rudolf Thurneysen}} * {{Cite book|title=The Reflexes of the Proto-Indo-European Laryngeals in Celtic|last=Zair|first=Nicholas|publisher=Brill|year=2012|location=Leiden}} == Pautan luar == {{Kategori Commons}} * [[Universiti Leiden]] telah menyusun [https://web.archive.org/web/20110711231504/http://www.indo-european.nl/cgi-bin/main.cgi?root=leiden kamus etimologi pelbagai bahasa IE], sebuah projek yang diselia oleh Alexander Lubotsky . {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Bahasa-bahasa Kelt]] [[Kategori:Bahasa purba]] qliq7obq9928354nlqwjtup6n2ry1ud 6925805 6925803 2026-08-12T08:28:35Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Bahasa Celtik Purba]] ke [[Bahasa Celt Purba]] 6925803 wikitext text/x-wiki {{Infobox proto-language | name = Bahasa Kelt Purba | altname = CP, ''PC'', Celtic Biasa, Keltik Purba | region = [[Eropah Tengah]] atau [[Eropah Barat|Barat]] | era = sekitar 1300–800 TM | familycolor = Indo-Eropah | ancestor = [[Bahasa Indo-Eropah Purba]] | target=[[Bahasa-bahasa Kelt]] }} {{Indo-European topics}} '''Bahasa Kelt Purba''' ialah [[bahasa purba]] yang dipercayai sebagai moyang kepada semua [[bahasa-bahasa Kelt]] yang diketahui, dan keturunan [[bahasa Indo-Eropah Purba]]. Tiada tulisannya pernah ditemui tetapi sebahagiannya telah [[Rekonstruksi linguistik|direkonstruksikan]] melalui [[kaedah perbandingan]]. Bahasa Kelt Purba dianggap umumnya pernah dituturkan antara 1300 dan 800 SM, kemudian mula berpecah kepada beberapa bahasa yang berbeza. Bahahasa Kelt Purba sering dikaitkan dengan [[budaya Urnfield]] dan khususnya [[budaya Hallstatt]]. Bahasa Celtic berkongsi ciri-ciri umum dengan [[bahasa-bahasa Italik]] yang tidak terdapat dalam cabang-cabang Indo-Eropah yang lain, mencadangkan kemungkinan bahasa terdapat satu bahasa [[Rumpun Italo-Celtik|Italo-Celtik]] yang pernah wujud pada satu masa. Bahasa ini direkonstruksi melalui kaedah perbandingan dengan bergantung pada bahasa-bahasa Celtik yang terkemudian. Walaupun bahasa-bahasa Kelt di benua Eropah menyediakan banyak cadangan kukuh untuk [[fonologi]] Celtik Purba, dan beberapa untuk [[Morfologi (linguistik)|morfologinya]], bahan yang direkodkan terlalu sedikit untuk membenarkan pembinaan semula [[sintaksis]] yang muktamad, namun beberapa ayat lengkap ada direkodkan dalam bahasa-bahasa [[Bahasa Gaul|Gaul]] dan [[Bahasa Celtiberia|Celtiberia]]. Jadi sumber-sumber utama untuk rekonstruksi datang daripada [[bahasa-bahasa Celtik Kepulauan]] dengan [[kesusasteraan]] tertua yang ditemui dalam [[bahasa Ireland Kuno]]<ref>[https://www.britannica.com/art/Celtic-literature#ref42288 Celtic literature] at britannica.com, accessed 7 February 2018</ref> dan [[bahasa Wales Pertengahan]],<ref>{{Cite journal|last=Rhys|first=John|date=1905|editor-last=Evans|editor-first=E. Vincent|title=The Origin of the Welsh Englyn and Kindred Metres|url=https://archive.org/stream/ycymmrodor18cymmuoft|journal=Y Cymmrodor|location=London|publisher=Honourable Society of Cymmrodorion|volume=XVIII}}</ref> daripada karya-karya pengarang abad ke-6 Masihi. == Rujukan == '''Nota''' <references responsive="1"></references> '''Bibliografi''' * {{Cite book|title=Flexion und Wortbildung: Akten der V. Fachtagung der Indogermanischen Gesellschaft, Regensburg, 9.–14. September 1973|last=Cowgill|first=Warren|publisher=Reichert|year=1975|editor-last=H. Rix|location=[[Wiesbaden]]|pages=40–70|chapter=The origins of the Insular Celtic conjunct and absolute verbal endings|author-link=Warren Cowgill}} * {{Cite book|title=A Grammar of Middle Welsh|last=Evans, D. Simon|publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|year=1964|location=[[Dublin]]}} * {{Cite journal|last=Hackstein, Olav|year=2002|title=Uridg. *CH.CC > *C.CC|journal=Historische Sprachforschung|volume=115|pages=1–22}} * {{Cite journal|last=Lane, George S.|year=1933|title=The Germano-Celtic Vocabulary|journal=Language|volume=9|issue=3|pages=244–264|doi=10.2307/409353|jstor=409353}} * {{Cite book|url=http://www.brill.nl/default.aspx?partid=227&pid=24854|title=Etymological Dictionary of Proto-Celtic|last=Matasović|first=Ranko|publisher=[[Brill Publishers|Brill Academic Publishers]]|year=2009|isbn=978-90-04-17336-1|series=[[Indo-European Etymological Dictionary|Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 9]]}} * {{Cite book|url=https://mudrac.ffzg.hr/~rmatasov/EDPC-Addenda%20et%20corrigenda.pdf|title=Addenda et corrigenda to Ranko Matasović's Etymological Dictionary of Proto-Celtic|last=Matasović|first=Ranko|publisher=[[Brill Publishers|Brill Academic Publishers]]|year=2011|series=[[Indo-European Etymological Dictionary|Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 9]]}} * {{Cite book|title=Towards a Relative Chronology of Ancient and Medieval Celtic Sound Change|last=McCone|first=Kim|publisher=Department of Old and Middle Irish, [[St Patrick's College, Maynooth|St. Patrick's College]]|year=1996|isbn=978-0-901519-40-5|location=[[Maynooth]]}} * {{Cite book|title=Vergleichende Grammatik der keltischen Sprachen|last=Pedersen, Holger|publisher=Vandenhoeck & Ruprecht|others=2. Band, Bedeutungslehre (Wortlehre)|year=1913|isbn=978-3-525-26119-4|location=[[Göttingen]]}} * {{Cite journal|last=Schrijver, Peter|author-link=Peter Schrijver (linguist)|year=1994|title=The Celtic adverbs for 'against' and 'with' and the early apocope of *''-i''|journal=Ériu|volume=45|pages=151–89}} * {{Cite book|title=Studies in British Celtic Historical Phonology|last=Schrijver|first=Peter|publisher=Rodopi|year=1995|isbn=978-90-5183-820-6|location=[[Amsterdam]]|author-link=Peter Schrijver (linguist)}} * {{Cite book|title=Proceedings of the XIV International Congress of Celtic Studies, Maynooth 2011|last=Schrijver|first=Peter|publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|year=2015|location=Dublin|pages=191–219|chapter=Pruners and trainers of the Celtic family tree: The rise and development of Celtic in light of language contact}} * {{Cite book|title=A Grammar of Old Irish|last=Thurneysen, Rudolf|publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|others=Tr. [[D. A. Binchy]] and [[Osborn Bergin]]|year=1946|location=Dublin|author-link=Rudolf Thurneysen}} * {{Cite book|title=The Reflexes of the Proto-Indo-European Laryngeals in Celtic|last=Zair|first=Nicholas|publisher=Brill|year=2012|location=Leiden}} == Pautan luar == {{Kategori Commons}} * [[Universiti Leiden]] telah menyusun [https://web.archive.org/web/20110711231504/http://www.indo-european.nl/cgi-bin/main.cgi?root=leiden kamus etimologi pelbagai bahasa IE], sebuah projek yang diselia oleh Alexander Lubotsky . {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Bahasa-bahasa Kelt]] [[Kategori:Bahasa purba]] qliq7obq9928354nlqwjtup6n2ry1ud 6925811 6925805 2026-08-12T08:31:52Z Mat Kiyan 289669 6925811 wikitext text/x-wiki {{Infobox proto-language | name = Bahasa Kelt Purba | altname = CP, ''PC'', Celtic Biasa, Keltik Purba | region = [[Eropah Tengah]] atau [[Eropah Barat|Barat]] | era = sekitar 1300–800 TM | familycolor = Indo-Eropah | ancestor = [[Bahasa Indo-Eropah Purba]] | target=[[Bahasa-bahasa Kelt]] }} {{Indo-European topics}} '''Bahasa Kelt Purba''' ialah [[bahasa purba]] yang dipercayai sebagai moyang kepada semua [[bahasa-bahasa Kelt]] yang diketahui, dan keturunan [[bahasa Indo-Eropah Purba]]. Tiada tulisannya pernah ditemui tetapi sebahagiannya telah [[Rekonstruksi linguistik|direkonstruksikan]] melalui [[kaedah perbandingan]]. Bahasa Kelt Purba dianggap umumnya pernah dituturkan antara 1300 dan 800 SM, kemudian mula berpecah kepada beberapa bahasa yang berbeza. Bahahasa Kelt Purba sering dikaitkan dengan [[budaya Urnfield]] dan khususnya [[budaya Hallstatt]]. Bahasa Kelt berkongsi ciri-ciri umum dengan [[bahasa-bahasa Italik]] yang tidak terdapat dalam cabang-cabang Indo-Eropah yang lain, mencadangkan kemungkinan bahasa terdapat satu bahasa [[Rumpun Italo-Celtik|Italo-Celtik]] yang pernah wujud pada satu masa. Bahasa ini direkonstruksi melalui kaedah perbandingan dengan bergantung pada bahasa-bahasa Kelt yang terkemudian. Walaupun bahasa-bahasa Kelt di benua Eropah menyediakan banyak cadangan kukuh untuk [[fonologi]] Celtik Purba, dan beberapa untuk [[Morfologi (linguistik)|morfologinya]], bahan yang direkodkan terlalu sedikit untuk membenarkan pembinaan semula [[sintaksis]] yang muktamad, namun beberapa ayat lengkap ada direkodkan dalam bahasa-bahasa [[Bahasa Gaul|Gaul]] dan [[Bahasa Celtiberia|Celtiberia]]. Jadi sumber-sumber utama untuk rekonstruksi datang daripada [[bahasa-bahasa Keltik Kepulauan]] dengan [[kesusasteraan]] tertua yang ditemui dalam [[bahasa Ireland Kuno]]<ref>[https://www.britannica.com/art/Celtic-literature#ref42288 Celtic literature] at britannica.com, accessed 7 February 2018</ref> dan [[bahasa Wales Pertengahan]],<ref>{{Cite journal |last=Rhys |first=John |date=1905 |editor-last=Evans |editor-first=E. Vincent |title=The Origin of the Welsh Englyn and Kindred Metres |url=https://archive.org/stream/ycymmrodor18cymmuoft |journal=Y Cymmrodor |location=London, England, UK |publisher=Honourable Society of Cymmrodorion |volume=XVIII}}</ref> daripada karya-karya pengarang abad ke-6 Masihi. == Lihat juga == * [[Bahasa-bahasa Kelt]] * [[Orang-orang Kelt]] == Rujukan == '''Nota''' <references responsive="1"></references> '''Bibliografi''' * {{Cite book|title=Flexion und Wortbildung: Akten der V. Fachtagung der Indogermanischen Gesellschaft, Regensburg, 9.–14. September 1973|last=Cowgill|first=Warren|publisher=Reichert|year=1975|editor-last=H. Rix|location=[[Wiesbaden]]|pages=40–70|chapter=The origins of the Insular Celtic conjunct and absolute verbal endings|author-link=Warren Cowgill}} * {{Cite book|title=A Grammar of Middle Welsh|last=Evans, D. Simon|publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|year=1964|location=[[Dublin]]}} * {{Cite journal|last=Hackstein, Olav|year=2002|title=Uridg. *CH.CC > *C.CC|journal=Historische Sprachforschung|volume=115|pages=1–22}} * {{Cite journal|last=Lane, George S.|year=1933|title=The Germano-Celtic Vocabulary|journal=Language|volume=9|issue=3|pages=244–264|doi=10.2307/409353|jstor=409353}} * {{Cite book|url=http://www.brill.nl/default.aspx?partid=227&pid=24854|title=Etymological Dictionary of Proto-Celtic|last=Matasović|first=Ranko|publisher=[[Brill Publishers|Brill Academic Publishers]]|year=2009|isbn=978-90-04-17336-1|series=[[Indo-European Etymological Dictionary|Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 9]]}} * {{Cite book|url=https://mudrac.ffzg.hr/~rmatasov/EDPC-Addenda%20et%20corrigenda.pdf|title=Addenda et corrigenda to Ranko Matasović's Etymological Dictionary of Proto-Celtic|last=Matasović|first=Ranko|publisher=[[Brill Publishers|Brill Academic Publishers]]|year=2011|series=[[Indo-European Etymological Dictionary|Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 9]]}} * {{Cite book|title=Towards a Relative Chronology of Ancient and Medieval Celtic Sound Change|last=McCone|first=Kim|publisher=Department of Old and Middle Irish, [[St Patrick's College, Maynooth|St. Patrick's College]]|year=1996|isbn=978-0-901519-40-5|location=[[Maynooth]]}} * {{Cite book|title=Vergleichende Grammatik der keltischen Sprachen|last=Pedersen, Holger|publisher=Vandenhoeck & Ruprecht|others=2. Band, Bedeutungslehre (Wortlehre)|year=1913|isbn=978-3-525-26119-4|location=[[Göttingen]]}} * {{Cite journal|last=Schrijver, Peter|author-link=Peter Schrijver (linguist)|year=1994|title=The Celtic adverbs for 'against' and 'with' and the early apocope of *''-i''|journal=Ériu|volume=45|pages=151–89}} * {{Cite book|title=Studies in British Celtic Historical Phonology|last=Schrijver|first=Peter|publisher=Rodopi|year=1995|isbn=978-90-5183-820-6|location=[[Amsterdam]]|author-link=Peter Schrijver (linguist)}} * {{Cite book|title=Proceedings of the XIV International Congress of Celtic Studies, Maynooth 2011|last=Schrijver|first=Peter|publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|year=2015|location=Dublin|pages=191–219|chapter=Pruners and trainers of the Celtic family tree: The rise and development of Celtic in light of language contact}} * {{Cite book|title=A Grammar of Old Irish|last=Thurneysen, Rudolf|publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|others=Tr. [[D. A. Binchy]] and [[Osborn Bergin]]|year=1946|location=Dublin|author-link=Rudolf Thurneysen}} * {{Cite book|title=The Reflexes of the Proto-Indo-European Laryngeals in Celtic|last=Zair|first=Nicholas|publisher=Brill|year=2012|location=Leiden}} == Pautan luar == {{Kategori Commons}} * [[Universiti Leiden]] telah menyusun [https://web.archive.org/web/20110711231504/http://www.indo-european.nl/cgi-bin/main.cgi?root=leiden kamus etimologi pelbagai bahasa IE], sebuah projek yang diselia oleh Alexander Lubotsky . {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Bahasa-bahasa Kelt]] [[Kategori:Bahasa purba]] nde8kujz66ej6tmd3o9jhe69g31t8xy 6925813 6925811 2026-08-12T08:32:29Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Bahasa Celt Purba]] ke [[Bahasa Kelt Purba]]: "Celt" dlm bhs Inggeris ← Κελτοί Keltoi dlm bhs Yunani Purba 6925811 wikitext text/x-wiki {{Infobox proto-language | name = Bahasa Kelt Purba | altname = CP, ''PC'', Celtic Biasa, Keltik Purba | region = [[Eropah Tengah]] atau [[Eropah Barat|Barat]] | era = sekitar 1300–800 TM | familycolor = Indo-Eropah | ancestor = [[Bahasa Indo-Eropah Purba]] | target=[[Bahasa-bahasa Kelt]] }} {{Indo-European topics}} '''Bahasa Kelt Purba''' ialah [[bahasa purba]] yang dipercayai sebagai moyang kepada semua [[bahasa-bahasa Kelt]] yang diketahui, dan keturunan [[bahasa Indo-Eropah Purba]]. Tiada tulisannya pernah ditemui tetapi sebahagiannya telah [[Rekonstruksi linguistik|direkonstruksikan]] melalui [[kaedah perbandingan]]. Bahasa Kelt Purba dianggap umumnya pernah dituturkan antara 1300 dan 800 SM, kemudian mula berpecah kepada beberapa bahasa yang berbeza. Bahahasa Kelt Purba sering dikaitkan dengan [[budaya Urnfield]] dan khususnya [[budaya Hallstatt]]. Bahasa Kelt berkongsi ciri-ciri umum dengan [[bahasa-bahasa Italik]] yang tidak terdapat dalam cabang-cabang Indo-Eropah yang lain, mencadangkan kemungkinan bahasa terdapat satu bahasa [[Rumpun Italo-Celtik|Italo-Celtik]] yang pernah wujud pada satu masa. Bahasa ini direkonstruksi melalui kaedah perbandingan dengan bergantung pada bahasa-bahasa Kelt yang terkemudian. Walaupun bahasa-bahasa Kelt di benua Eropah menyediakan banyak cadangan kukuh untuk [[fonologi]] Celtik Purba, dan beberapa untuk [[Morfologi (linguistik)|morfologinya]], bahan yang direkodkan terlalu sedikit untuk membenarkan pembinaan semula [[sintaksis]] yang muktamad, namun beberapa ayat lengkap ada direkodkan dalam bahasa-bahasa [[Bahasa Gaul|Gaul]] dan [[Bahasa Celtiberia|Celtiberia]]. Jadi sumber-sumber utama untuk rekonstruksi datang daripada [[bahasa-bahasa Keltik Kepulauan]] dengan [[kesusasteraan]] tertua yang ditemui dalam [[bahasa Ireland Kuno]]<ref>[https://www.britannica.com/art/Celtic-literature#ref42288 Celtic literature] at britannica.com, accessed 7 February 2018</ref> dan [[bahasa Wales Pertengahan]],<ref>{{Cite journal |last=Rhys |first=John |date=1905 |editor-last=Evans |editor-first=E. Vincent |title=The Origin of the Welsh Englyn and Kindred Metres |url=https://archive.org/stream/ycymmrodor18cymmuoft |journal=Y Cymmrodor |location=London, England, UK |publisher=Honourable Society of Cymmrodorion |volume=XVIII}}</ref> daripada karya-karya pengarang abad ke-6 Masihi. == Lihat juga == * [[Bahasa-bahasa Kelt]] * [[Orang-orang Kelt]] == Rujukan == '''Nota''' <references responsive="1"></references> '''Bibliografi''' * {{Cite book|title=Flexion und Wortbildung: Akten der V. Fachtagung der Indogermanischen Gesellschaft, Regensburg, 9.–14. September 1973|last=Cowgill|first=Warren|publisher=Reichert|year=1975|editor-last=H. Rix|location=[[Wiesbaden]]|pages=40–70|chapter=The origins of the Insular Celtic conjunct and absolute verbal endings|author-link=Warren Cowgill}} * {{Cite book|title=A Grammar of Middle Welsh|last=Evans, D. Simon|publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|year=1964|location=[[Dublin]]}} * {{Cite journal|last=Hackstein, Olav|year=2002|title=Uridg. *CH.CC > *C.CC|journal=Historische Sprachforschung|volume=115|pages=1–22}} * {{Cite journal|last=Lane, George S.|year=1933|title=The Germano-Celtic Vocabulary|journal=Language|volume=9|issue=3|pages=244–264|doi=10.2307/409353|jstor=409353}} * {{Cite book|url=http://www.brill.nl/default.aspx?partid=227&pid=24854|title=Etymological Dictionary of Proto-Celtic|last=Matasović|first=Ranko|publisher=[[Brill Publishers|Brill Academic Publishers]]|year=2009|isbn=978-90-04-17336-1|series=[[Indo-European Etymological Dictionary|Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 9]]}} * {{Cite book|url=https://mudrac.ffzg.hr/~rmatasov/EDPC-Addenda%20et%20corrigenda.pdf|title=Addenda et corrigenda to Ranko Matasović's Etymological Dictionary of Proto-Celtic|last=Matasović|first=Ranko|publisher=[[Brill Publishers|Brill Academic Publishers]]|year=2011|series=[[Indo-European Etymological Dictionary|Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, 9]]}} * {{Cite book|title=Towards a Relative Chronology of Ancient and Medieval Celtic Sound Change|last=McCone|first=Kim|publisher=Department of Old and Middle Irish, [[St Patrick's College, Maynooth|St. Patrick's College]]|year=1996|isbn=978-0-901519-40-5|location=[[Maynooth]]}} * {{Cite book|title=Vergleichende Grammatik der keltischen Sprachen|last=Pedersen, Holger|publisher=Vandenhoeck & Ruprecht|others=2. Band, Bedeutungslehre (Wortlehre)|year=1913|isbn=978-3-525-26119-4|location=[[Göttingen]]}} * {{Cite journal|last=Schrijver, Peter|author-link=Peter Schrijver (linguist)|year=1994|title=The Celtic adverbs for 'against' and 'with' and the early apocope of *''-i''|journal=Ériu|volume=45|pages=151–89}} * {{Cite book|title=Studies in British Celtic Historical Phonology|last=Schrijver|first=Peter|publisher=Rodopi|year=1995|isbn=978-90-5183-820-6|location=[[Amsterdam]]|author-link=Peter Schrijver (linguist)}} * {{Cite book|title=Proceedings of the XIV International Congress of Celtic Studies, Maynooth 2011|last=Schrijver|first=Peter|publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|year=2015|location=Dublin|pages=191–219|chapter=Pruners and trainers of the Celtic family tree: The rise and development of Celtic in light of language contact}} * {{Cite book|title=A Grammar of Old Irish|last=Thurneysen, Rudolf|publisher=Dublin Institute for Advanced Studies|others=Tr. [[D. A. Binchy]] and [[Osborn Bergin]]|year=1946|location=Dublin|author-link=Rudolf Thurneysen}} * {{Cite book|title=The Reflexes of the Proto-Indo-European Laryngeals in Celtic|last=Zair|first=Nicholas|publisher=Brill|year=2012|location=Leiden}} == Pautan luar == {{Kategori Commons}} * [[Universiti Leiden]] telah menyusun [https://web.archive.org/web/20110711231504/http://www.indo-european.nl/cgi-bin/main.cgi?root=leiden kamus etimologi pelbagai bahasa IE], sebuah projek yang diselia oleh Alexander Lubotsky . {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Bahasa-bahasa Kelt]] [[Kategori:Bahasa purba]] nde8kujz66ej6tmd3o9jhe69g31t8xy 0 1204016 6925817 6805516 2026-08-12T08:33:33Z Mat Kiyan 289669 + tkr → pautan2 tpt 6925817 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name=Bahasa-bahasa Kelt | region=Dahulu tersebar luas di kebanyakan [[Eropah]] dan tengah [[Anatolia]]; hari ini [[Cornwall]], [[Wales]], [[Scotland]], [[Ireland]], [[Brittany]], [[Pulau Man]], [[Wilayah Chubut]] ([[Y Wladfa]]), dan [[Nova Scotia]] | familycolor=Indo-Eropah |fam2=[[Bahasa Italo-Celtik|Italo-Celtik]]? | protoname=[[Bahasa Kelt Purba]] | child1=[[Bahasa Keltiberia|Keltiberia]] {{extinct}} | child2=(?) [[Bahasa Gallecia|Gallecia]] {{extinct}}|child3=[[Bahasa Lepontik|Lepontik]] {{extinct}} | child4=[[Bahasa Gaul Cisalpin]] {{extinct}} | child5=[[Bahasa Gaul]] Transalpin {{extinct}} | child6=(?) [[Bahasa Nor|Nor]] (tidak dikelaskan) {{extinct}} | child7=[[Bahasa-bahasa Britton|Britton]] | child8=[[Bahasa-bahasa Goidel|Goidel]] | iso2=cel |iso5=cel | lingua=50= (phylozone) | glotto=celt1248 | glottorefname=Celtic |map=Celts in Europe.png |mapcaption=Taburan penutur bahasa-bahasa Kelt: {{legend|#ffff43|Kawasan [[Budaya Hallstatt]],abad ke-6 SM}} {{legend|#97ffb6|Peluasan Celtik maksimum, s. 275 SM}} {{legend|#d2ffd2|Kawasan [[Bangsa Lusitania|Lusitania]]; hubungan dengan bangsa Celt tidak jelas}} {{legend|#27c600|Kawasan di mana bahasa Celtik digunakan pada Zaman Pertengahan}} {{legend|#1A8000|Kawasan di mana bahasa Celtik masih dituturkan secara meluas hari ini}}}}{{Indo-European topics}} '''Bahasa-bahasa Kelt''' ialah cabang [[Keluarga bahasa|rumpun]] [[Bahasa-bahasa Indo-Eropah|bahasa Indo-Eropah]] yang berasal daripada [[bahasa Kelt Purba]].<ref>{{cite book |last= MacAulay |first=Donald |year=1992|chapter=The Celtic languages: An Overview |editor-last=MacAulay |editor-first=Donald |title=The Celtic Languages |publisher=Cambridge University Press |page=3}}</ref> Bahasa-bahasa ini pertama kali dibincangkan Edward Lhuyd, seorang penulis British, pada tahun 1707<ref>{{cite book |last=Cunliffe |first=Barry W. |year=2003 |title= The Celts: a very short introduction |page=48}}</ref> mengikut Paul-Yves Pezron, seorang paderi Perancis, yang telah menghubungkaitkan [[orang-orang Kelt]] yang diceritakan oleh penulis-penulis terkenal tamadun-tamadun purba Eropah dengan bahasa-bahasa [[Bahasa Wales|Wales]] dan [[Bahasa Breton|Breton]].<ref>Alice Roberts, ''The Celts'' (Heron Books 2015)</ref> Semasa alaf pertama SM, bahasa-bahasa ini dituturkan di kebanyakan [[Eropah]] dan [[Anatolia]] tengah. Hari ini, ia hanya dituturkan di pinggir barat laut Eropah dan beberapa komuniti diaspora . Terdapat enam bahasa yang hidup iaitu bahasa-bahasa [[Bahasa Breton|Breton]], [[Bahasa Ireland|Ireland]], [[Bahasa Gaelik Scotland|Gaelik Scotland]] dan [[Bahasa Wales|Wales]], dan dua bahasa-bahasa [[Bahasa Cornish|Cornish]] dan [[Bahasa Manx|Manx]] yang dihidupkan semula . Kesemua bahasa-bahasa ini adalah bahasa minoriti di negara masing-masing, namun terdapat usaha berterusan untuk menghidupkan semula bahasa-bahasa tersebut. Bahasa Wales ialah bahasa rasmi di [[Wales]], dan Ireland ialah bahasa rasmi [[Ireland]] dan [[Kesatuan Eropah]]. Bahasa Wales ialah satu-satunya bahasa Celtik yang tidak diklasifikasikan sebagai [[Bahasa terancam|terancam]] oleh [[Pertubuhan Pendidikan, Sains dan Kebudayaan PBB|UNESCO]]. Bahasa Cornish dan Manx telah pupus pada zaman moden tetapi telah dihidupkan semula. Masing-masingnya kini mempunyai beberapa ratus orang yang menuturnya sebagai bahasa kedua. Bahasa-Bahasa Ireland, Manx dan Gael Scotland membentuk bahasa-bahasa Goidelik, manakala bahasa Wales, Cornish dan Breton ialah bahasa-bahasa Brittonik. Semua ini bahasa-bahasa Celtik Kepulauan, kerana Breton, satu-satunya bahasa Celtik hidup yang dituturkan di Eropah tanah besar, diturunkan daripada bahasa peneroka-peneroka Britain. Terdapat beberapa bahasa Celtik tanah besar yang telah pupus tetapi terbukti pernah wujud, seperti Celtiberia, Galatia dan Gaul. Selain itu tidak ada persetujuan mengenai pembahagian keluarga bahasa Celtik. Ia boleh dibahagikan kepada P-Celtik dan Q-Celtik. Bahasa-bahasa Kelt mempunyai tradisi sastera yang kaya. Spesimen terawal tulisan Celtik ialah inskripsi [[bahasa Lepontik]] dari abad ke-6 SM di Pergunungan Alp. Inskripsi awal dari tanah besar Eropah menggunakan sistem tulisan Italik dan Paleohispanik. Antara abad ke-4 dan ke-8, bahasa Ireland dan [[Bahasa Pict|Pict]] kadangkala ditulis dalam tulisan asli, [[Ogham]], tetapi tulisan Rumi mula digunakan untuk semua bahasa Celtik. Bahasa Walse mempunyai tradisi sastera yang tidak habis dari abad ke-6 Masihi. == Rujukan == <references responsive="0"></references> == Bibliografi == {{refbegin}} * Ball, Martin J. & James Fife (ed.) (1993). ''The Celtic Languages''. London: Routledge. {{ISBN|0-415-01035-7}}. * Borsley, Robert D. & Ian Roberts (ed.) (1996). ''The Syntax of the Celtic Languages: A Comparative Perspective''. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0521481600}}. * {{cite book|title=Flexion und Wortbildung: Akten der V. Fachtagung der Indogermanischen Gesellschaft, Regensburg, 9.–14. September 1973|last=Cowgill|first=Warren|publisher=Reichert|year=1975|isbn=3-920153-40-5|editor=H. Rix|location=Wiesbaden|pages=40–70|chapter=The origins of the Insular Celtic conjunct and absolute verbal endings|author-link=Warren Cowgill}} * ''Celtic Linguistics, 1700–1850'' (2000). London; New York: Routledge. 8 vols comprising 15 texts originally published between 1706 and 1844. * {{cite journal|author1=Forster, Peter|author2=Toth, Alfred|date=July 2003|title=Toward a phylogenetic chronology of ancient Gaulish, Celtic, and Indo-European|journal=Proc. Natl. Acad. Sci. USA|volume=100|issue=15|pages=9079–84|bibcode=2003PNAS..100.9079F|doi=10.1073/pnas.1331158100|pmc=166441|pmid=12837934|doi-access=free}} * {{cite journal|author1=Gray, Russell D.|author2=Atkinson, Quintin D.|date=November 2003|title=Language-tree divergence times support the Anatolian theory of Indo-European origin|url=https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:d6aef57c-ce30-40fb-8786-f64c4a70afd1|journal=Nature|volume=426|issue=6965|pages=435–39|bibcode=2003Natur.426..435G|doi=10.1038/nature02029|pmid=14647380|s2cid=42340}} * {{cite book|title=The Death of the Irish Language: A Qualified Obituary|author=Hindley, Reg|publisher=Routledge|year=1990|isbn=0-415-04339-5}} * Lewis, Henry & [[Holger Pedersen (linguist)|Holger Pedersen]] (1989). ''A Concise Comparative Celtic Grammar''. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht. {{ISBN|3-525-26102-0}}. * {{cite journal|last=McCone|first=Kim|year=1991|title=The PIE stops and syllabic nasals in Celtic|journal=Studia Celtica Japonica|volume=4|pages=37–69}} * {{cite book|title=Rekonstruktion und relative Chronologie: Akten Der VIII. Fachtagung Der Indogermanischen Gesellschaft, Leiden, 31 August – 4 September 1987|last=McCone|first=Kim|publisher=Institut für Sprachwissenschaft der Universität Innsbruck|year=1992|isbn=3-85124-613-6|editor=R. Beekes|pages=12–39|chapter=Relative Chronologie: Keltisch|editor2=A. Lubotsky|editor3=J. Weitenberg}} * {{cite book|title=Towards a Relative Chronology of Ancient and Medieval Celtic Sound Change|author=McCone, K.|publisher=Department of Old and Middle Irish, St. Patrick's College|year=1996|isbn=0-901519-40-5|location=Maynooth}} * {{cite book|title=An Introduction to the Celtic Languages|author=Russell, Paul|publisher=Longman|year=1995|isbn=0582100828}} * {{cite book|title=Proceedings of the First North American Congress of Celtic Studies, Ottawa 1986|author=Schmidt, K.H.|publisher=Chair of Celtic Studies|year=1988|isbn=0-09-693260-0|editor=G. W. MacLennan|location=Ottawa|pages=231–48|chapter=On the reconstruction of Proto-Celtic}} * {{cite book|title=Studies in British Celtic historical phonology|last=Schrijver|first=Peter|publisher=Rodopi|year=1995|isbn=90-5183-820-4|location=Amsterdam|author-link=Peter Schrijver}} * {{cite book|title=Die keltischen Primärverben. Ein vergleichendes, etymologisches und morphologisches Lexikon|last1=Schumacher|first1=Stefan|last2=Schulze-Thulin|first2=Britta|last3=aan de Wiel|first3=Caroline|publisher=Institut für Sprachen und Kulturen der Universität Innsbruck|year=2004|isbn=3-85124-692-6|location=Innsbruck|language=de}} {{refend}} == Bacaan lanjut == * {{Cite journal|last=Markey|first=Thomas L.|date=2006|title=Early Celticity in Slovenia and at Rhaetic Magrè (Schio)|journal=Linguistica|volume=46|issue=1|pages=145–72|doi=10.4312/linguistica.46.1.145-172|doi-access=free}}. * {{Cite journal|last=Sims-Williams|first=Patrick|date=2020|title=An Alternative to 'Celtic from the East' and 'Celtic from the West'|journal=Cambridge Archaeological Journal|volume=30|issue=3|pages=511–29|doi=10.1017/S0959774320000098|doi-access=free|hdl-access=free}}. * {{Cite journal|last=Stifter|first=David|date=Apr 2020|title=The early Celtic epigraphic evidence and early literacy in Germanic languages|url=http://mural.maynoothuniversity.ie/12914/1/Stifter|journal=NOWELE: North-Western European Language Evolution|volume=73|issue=1|pages=123–152|doi=10.1075/nowele.00037.sti|issn=0108-8416}} {{Indo-European languages}}{{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Bahasa-bahasa Kelt]] [[Kategori:Sumber bahasa Jerman CS1 (de)]] 4yxtgvdddgbcy11723t9n0hhquirlvc 0 1216611 6925471 6899999 2026-08-11T16:10:46Z Afdhal Sy 360923 /* Single */ 6925471 wikitext text/x-wiki '''Irsal Fauzana''' ({{kelahirankematian|[[Kabupaten Padang Pariaman|Padang Pariaman]], [[Sumatera Barat]]|15|11|1999}}), atau lebih dikenali sebagai Fauzana ialah [[penyanyi]] Minang [[Indonesia]].<ref>{{Cite web|url=https://kumparan.com/profil-tokoh/biodata-fauzana-penyanyi-berbakat-asal-minang-23pnJx7ngdj|title=Biodata Fauzana, Penyanyi Berbakat Asal Minang|website=kumparan|language=id-ID|access-date=2024-11-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.suara.com/lifestyle/2024/09/24/153522/berapa-umur-fauzana-penyanyi-lagu-minang-ciinan-bana-yang-viral-ini-profil-lengkap-dengan-biodatanya|title=Berapa Umur Fauzana Penyanyi Lagu Minang Ciinan Bana yang Viral? Ini Profil Lengkap dengan Biodatanya|website=suara.com|language=id|access-date=2024-11-29}}</ref> {{Infobox Musical artist | Name = Fauzana | Img = | Img_size = | Img_capt = | Background = solo_singer | Birth_name = Irsal Fauzana | birth_date = | Voice_type = | Genre = | Occupation = |Karya sulung=Ciinan Bana ,Panek di awak Kayo di urang| Years_active =2018-kini | URL = }} == Kehidupan peribadi == Dilahirkan dan dibesarkan di Poka, Rumah Tiga, Ambon, Fauzana telah menunjukkan bakat menyanyi sejak di sekolah MTS. Beliau sering muncul di pelbagai acara seni tempatan. Sebagai anak kelima daripada lima beradik perempuan.<ref>{{Cite web|url=https://radarkudus.jawapos.com/entertainment/694933853/profil-dan-biodata-lengkap-fauzana-penyanyi-lagu-minang-yang-langganan-trending-youtube-tempat-tanggal-lahir-agama-dan-medsosnya|title=Profil dan Biodata Lengkap Fauzana, Penyanyi Lagu Minang yang Langganan Trending Youtube, Tempat Tanggal Lahir, Agama dan Medsosnya - Radar Kudus|last=Restiawan|first=Mahendra Aditya|website=Profil dan Biodata Lengkap Fauzana, Penyanyi Lagu Minang yang Langganan Trending Youtube, Tempat Tanggal Lahir, Agama dan Medsosnya - Radar Kudus|language=id|access-date=2024-11-29}}</ref> == Kerjaya == Fauzana membuat debutnya dalam industri musik pada 2020 dengan lagu duet "''Panek Di Awak Kayo Di Urang''" yang dinyanyikan bersama Frans. Lagu ini menjadi pintu masuk kejayaannya, memperkenalkan suaranya yang unik dan indah kepada pendengar di seluruh Indonesia. Kejayaan ini diikuti dengan beberapa lagu lain, seperti ''"Ciinan Bana", "Tungkek Mambaok Rabah", dan "Lah Manyuruak Tampak Juo".''<ref>{{Cite web|url=https://jambi.tribunnews.com/2024/11/24/download-lagu-mp3-fauzana-dj-minang-spesial-asyik-bisa-dengarin-di-spotify|title=Download Lagu MP3 Fauzana DJ Minang Spesial Asyik Bisa Dengarin di Spotify|website=Tribunjambi.com|language=id-ID|access-date=2024-11-29}}</ref><ref>inews.id ''[https://www.inews.id/lifestyle/seleb/profil-dan-biodata-fauzana-penyanyi-minang-gadis-cantik-berhijab-dan-penuh-bakat-dari-sumbar Profil dan Biodata Fauzana Penyanyi Minang, Gadis Cantik Berhijab dan Penuh Bakat dari Sumbar]'' (dalam bahasa Indonesia)</ref><ref>{{Cite web|url=https://mediacenter.kamparkab.go.id/artikel-detail/3573/penonton-membludak-fauzana-artis-minang-hibur-masyarakat-kampar-di-puncak-memeriahkan-hut-ri-ke-79|title=Penonton Membludak, Fauzana Artis Minang Hibur Masyarakat Kampar di Puncak Memeriahkan HUT RI ke-79.|last=Kampar|first=IT E.-Government Team Kabupaten|website=Website Media Center Kabupaten Kampar|language=Indonesia|access-date=2024-11-29}}</ref><ref>rri.co.id ''[https://www.rri.co.id/hiburan/1024822/lirik-dan-arti-basarah-ka-garih-tangan-lagu-fauzana-minang Lirik dan Arti Basarah Ka Garih Tangan Lagu Fauzana Minang]'' (dalam bahasa indonesia)</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.insertlive.com/film-dan-musik/20241008153942-197-348526/lirik-lagu-ciinan-bana--fauzana|title=Lirik Lagu Ciinan Bana - Fauzana|last=ARM|website=film-dan-musik|language=id-ID|access-date=2024-11-29}}</ref> == Diskografi == ===Single=== {{col|2}} * "Janji Manjalang Rantau" (2020) * "Sahati Dalam Cinto" (2020) * "Mananti Jawek Cinto" (2020) * "Pulanglah Uda Pulanglah Sayang" (2020) * "Panek Di Awak Kayo Di Urang" (2020) * "Takabek Gadih Rantau" (2020) * "Sarindu Bungo Jo Kumbang" (2020) * "Talambek Datang 2" (2020) * "Tasisiah Dek Harato" (2020) * "Anugerah Cinta" (2020) * "Rantau Manangah Pulang" (2021) * "Samanjak Uda Ka Rantau" (2021) * "Babuang Balengahkah" (2021) * "Mananti Muatan Barisi" (2021) * "Sadatiak Indak Talapehkan" (2021) * "Jangan Pergi" (2021) * "Lautan Asmaraku" (2021) * "Satu Rasa Satu Cinta" (2021) * "Terlambat Kau Sesali" (2021) * "Mangganggam Dalam Rasian" (2021) * "Balaku Bana Bakato Baiak" (2021) * "Cinta Kasih Idaman" (2021) * "Binalu Rindu" (2021) * "Rindu Dirambang Patang" (2021) * "Cinto Sayang Uda" (2021) * "Duo Rago Satu Mimpi" (2021) * "Dulu Diurang Kini Diawak" (2021) * "Cinto Nyao Dibadan" (2021) * "CInto Insan Tak Punyo" (2021) * "Setia Menunggu" (2021) * "Disini Ku Merindu" (2021) * "Kasih Belahan Jiwa" (2021) * "Gamang Lapeh Bimbiangan" (2021) * "Kurelakan Engkau Pergi" (2021) * "Puja Ku Panggil Sayang" (2021) * "Nyao Taruhan Cinto" (2021) * "Rantau Managah Pulang" (2021) * "Setia Untuk Selamanya" (2021) * "Nyawaku Adalah Cintamu" (2022) * "Kau Renggut Kebahagiaanku" (2022) * "Kasiah Manjoan Urang" (2022) * "Dimana Kekasihku" (2022) * "Aku Yang Tersisih" (2022) * "Cinta Gadih Desa" (2022) * "Bakasiak Angin Malukoi" (2022) * "Cinta Sampai Mati" (2022) * "Ratok Palupuah" (2022) * "Luka Hati Tersayat Lagi" (2022) * "Mahapuih Jajak" (2022) * "Ulah Pasan Tak Sampai" (2022) * "Luko Batengguang Surang" (2022) * "Bajunjuang Umpamo Tido" (2022) * "Lah Manyuruak Tampak Juo" (2022) * "Cimburu Buto" (2022) * "Janji Hanyo Di Muluik" (2022) * "Istana Tak Beraja" (2022) * "Rintihan Hati" (2022) * "Bacarai Tambilang" (2022) * "Hilang Cinto Putuih Bakawan" (2022) * "Bialah Mato Ko Buto" (2022) * "Pitaruah Alam Minangkabau" (2022) * "Sawah Indak Bapamatang" (2022) * "Tarayu Bungo Nan Jombang" (2022) * "Sampai Bapisah Badan Jo Nyao" (2022) * "Ditagah Indak Tatagah" (2022) * "Tarumik Parasaan" (2022) * "Selamat Tinggal" (2022) * "Terimalah Cintaku Kembali" (2022) * "Berjuang Bersama" (2022) * "Cintamu Rinduku" (2022) * "Janji Cincin Suaso" (2023) * "Cinto Bungo Tapi Jalan" (2023) * "Tungkek Mambaok Rabah" (2023) * "Maharok Cinto" (2023) * "Janji Ka Janji Nanti Ka Nanti" (2023) * "Marindu Rindu Surang" (2023) * "Ku Titipkan Hati" (2023) * "Bersamamu Ku Bahagia" (2023) * "Salah Talanjua Sayang" (2023) * "Gamang Manaruah Sayang" (2023) * "Carai Badayuang Sayang Babuang" (2023) * "Memiliki Tanpa Restu" (2023) * "Sakik Dapek Dandam Tak Tumbuah" (2023) * "Takicuah Tagak" (2023) * "Basarok Mato Urang" (2023) * "Paluah Disangko Paragiah Juo" (2023) * "Rusak Bakwan Ramuak Bacinto" (2023) * "Batanam Tabu Di Bibia" (2023) * "Rindu Sampai Ka Tulang" (2023) * "Salah Uda Ba'a Kabanyo" (2023) * "Kawan Saiyo" (2023) * "Penghuni Hati Yang Tersakiti" (2024) * "Uda Ka Adiak Pakai Lamo" (2024) * "Cinto Baungkai Paso" (2024) * "Semenjak Ada Kamu" (2024) * "Dagang Tabuang" (2024) * "Jan Dikana Juo" (2024) * "Urang Awak" (2024) * "Ciinan Bana" (2024) * "Kok Indak Labiah Bialah Samo" (2024) * "Tungkek Mambaok Rabah 2" (2024) * "Basarah Ka Garih Tangan" (2024) * "Ulah Batuan Ka Cinto" (2024) * "Lai Ka Iyo Bana" (2025) * "Ya Thoybah" (2025) * "Alun Rasaki" (2025) * "Pendamping Hidup" (2025) * "Di Ikek Gadih Subarang" (2025) * "Jika Harus Bersabar" (2025) * "Bapindah Ka Nan Lain" (2025) * "Pandai Basuruak Tangih" (2025) * "Hujan Pambasuah Luko" (2025) * "Luko Mati Raso" (2026) * "Waqtu Sahar" (2026) * "Ifrohun Nuru Atana" (2026) * "Jatuah Cinto" (2026) * "Harok Di Palaminan" (2026) * "Kuatno Atimu" (2026){{end-col}} == Rujukan == <references /> [[Kategori:Tunas penyanyi]] [[Kategori:Kelahiran 1999]] [[Kategori:Penyanyi wanita Indonesia]] [[Kategori:Orang hidup]] 6ph6uyvtuh6kd3pjzf2irh4d1849r05 0 1254611 6925609 6924514 2026-08-12T03:20:32Z ~2026-43537-39 411882 6925609 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Andai Itu Takdirnya | image = | image_size = | genre = {{hlist|[[Melodrama]]|[[Cinta]]|[[Keluarga]]||[[Konflik]]||[[Dendam]]}} | based on = Adaptasi novel '''Andai Itu Takdirnya 1 & 2''' karya [[Siti Rosmizah Semail]] | writer = {{Plainlist| * Wan Mahani Wan Hassan<br>{{small|(musim 1)}} * Liza Ali<br>{{small|(musim 1)}} * [[Siti Rosmizah Semail]]<br>{{small|(musim 2)}} }} | director = {{Plainlist| * [[Jamal Khan]]<br>{{small|(musim 1)}} * [[Feroz Kader]]<br>{{small|(musim 2)}} }} | assistant_director = Amy Nawari | starring = {{Plainlist| * [[Shukri Yahaya]] (1–2) * [[Hannah Delisha]] (1–2) * [[Puteri Sarah Liyana]] (1–2) * [[Idzham Ismail]] (1–2) * [[Dayang Areeda]] (1) * [[Atikah Suhaime]] (1) * [[Fahrin Ahmad]] (1–2) * [[Nadia Brian]] (2) }} | opentheme = {{Plainlist| * "Andai Itu Takdirnya" – [[Vanessa Reynauld]] {{small|'''(Musim 1; Episod 1 – 23)'''}} * "Takdir Cinta Kita" – [[Asfan Shah]] & [[Erin CTJ]] {{small|'''(Musim 1; Episod 24 – 64)'''}} * "Cinta Embunan Pagi" – [[Azian Mazwan]] {{small|'''(Musim 2)'''}} }} | endtheme = {{Plainlist| * "Takdir Cinta Kita" – [[Asfan Shah]] & [[Erin CTJ ]] {{small|'''(Musim 1; Episod 1 – 23)'''}} * "Andai Itu Takdirnya" – [[Vanessa Reynauld]] {{small|'''(Musim 1: Episod 24 – 64)'''}} * "Aminkan Saja" – Ikhmal Nour {{small|'''(Musim 2)'''}} }} | company = SR One Sdn. Bhd. | country = {{MYS}} | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | production_manager = | executive_producer = {{Plainlist| * Syed Muhammad Izzuddin Bin Syed Akil<br>{{small|(musim 1)}} * Muhammad Haziq Mazelan<br>{{small|(musim 1)}} * Muhammad Haiqal Mazelan<br>{{small|(musim 1)}} * Mohd Hanif Sanordin<br>{{small|(musim 2)}} * Muhammad Haziq Mazelan<br>{{small|(musim 2)}} * Muhammad Haiqal Mazelan<br>{{small|(musim 2)}} }} | executive_associate_producer = | associate_producer = | producer = {{Plainlist| * [[Siti Rosmizah Semail]]<br>{{small|(musim 1–2)}} * Mazelan Zainol Abidin<br>{{small|(musim 1–2)}} }} | runtime = | channel = [[Astro Ria]] | audio_format = [[Dolby Digital]] | picture_format = {{Plainlist| * [[480i]] ([[Televisyen definisi biasa|SDTV]]) * [[1080i]] ([[Televisyen definisi tinggi|HDTV]]) }} | location = | num_seasons = 2 | num_episodes = 104 | status = {{ubl|6 Mac 2023 – 22 Jun 2023 (musim 1)|9 Februari 2026 – 16 April 2026 (musim 2)<br>Tamat}} | editor = Kas Roshan<br>{{small|(musim 2)}} | first_aired = 6 Mac 2023 | last_aired = 16 April 2026 | preceded_by = {{ubl|[[Akira Khan]]|[[Pak Su Ammara]]}} | followed_by = {{ubl|[[Chinta Wrong Direction]]|[[Isteri Rahsia Ungku Jabbar]]}} }} '''''Andai Itu Takdirnya''''' ialah sebuah siri drama televisyen Malaysia 2023 terbitan ''SR One Sdn. Bhd.'' yang diarahkan oleh '''[[Jamal Khan]]''' untuk musim pertama dan [[Feroz Kader]] untuk musim kedua. Drama ini dibintangi oleh [[Shukri Yahaya]], [[Hannah Delisha]] dan ramai lagi. Siri ini akan memulakan tayangan perdana pada 6 Mac 2023 hingga 22 Jun 2023 bagi [[Andai Itu Takdirnya (musim 1)|musim pertama]].<ref name="Andai Itu Takdirnya">{{cite web|url=https://www.myinfotaip.com/2023/01/andai-itu-takdirnya.html|title=Drama Andai Itu Takdirnya|publisher=My Infotaip|date=6 Mac 2023|accessdate=4 Ogos 2026}}</ref> [[Andai Itu Takdirnya (musim 2)|Musim keduanya]] akan memulakan tayangan perdana mulai 9 Februari 2026 hingga 16 April 2026 menerusi [[Slot MegaDrama]] di [[Astro Ria]]<ref name="Andai Itu Takdirnya 2">{{cite web|url=https://www.myinfotaip.com/2026/01/andai-itu-takdirnya-2.html|title=Drama Andai Itu Takdirnya 2|publisher=My Infotaip|date=9 Februari 2026|accessdate=4 Ogos 2021}}</ref>. Drama ini kembali ditayangkan di [[Mediacorp Suria]] pada tahun 2024. ==Ringkasan siri== {{Series overview | color1 = #008000 | link1 = Andai Itu Takdirnya (musim 1) | episodes1 = 64 | start1 = 6 Mac 2023 | end1 = 22 Jun 2023 | color2 = #FFFDD0 | link2 = Andai Itu Takdirnya (musim 2) | episodes2 = 40 | start2 = 9 Februari 2026 | end2 = 16 April 2026 }} ===Musim 1 (2023)=== {{utama|Andai Itu Takdirnya (musim 1)}} Aleya ([[Hannah Delisha]]) seorang gadis berasal dari keluarga yang sederhana. Dia menyimpan perasaan kepada seorang anak tokoh korporat yang juga rakan kuliahnya di universiti di United Kingdom, Syed Adam Aizril ([[Shukri Yahaya]]) Syed Aizril digilai ramai wanita kerana ketampanan dia. Hidup dia yang kaya telah menjadikan Syed Aizril seorang yang berlagak dan sombong. Tanpa diduga telah berlaku satu insiden yang menyatukan Syed Aizril dan Aleya. Mereka telah diperangkap oleh Faizal ([[Razman Mahayuddin]]) sehingga ditangkap khalwat. Syed Aizril tidak boleh terima, dia menuduh Aleya yang perangkap dia semata-mata kerana hendak hidup senang. Syed Aizril dan Aleya disatukan dalam satu majlis pernikahan yang sederhana. Bapa Aleya, Encik Idris ([[Kamal Bakar]]) begitu kecewa, namun dia tetap hadir untuk mewalikan anaknya. Ibu bapa Syed Aizril pun sama, mereka kecewa namun terpaksa menerima. Puan Sri Sharifah Aishah ([[Aida Khalida]]), ibu Syed Aizril begitu membenci Aleya begitu juga dengan ibu saudaranya, Datin Sri Sharifah Rosnah ([[Laila Nasir]]). Sepupu Syed Aizril, Sharifah Emilin ([[Dayang Areeda]]), yang sepatutnya menjadi isteri Syed Aizril begitu kecewa. Aleya melalui dugaan dalam hidupnya dengan Syed Aizril menyeksa hidupnya. Namun takdir penentu segalanya, Syed Aizril ditimpa kemalangan namun mampukah Aleya memaafkan semula lelaki yang telah menyeksa kehidupannya tanpa belas kasihan? Syed Aizril dan Aleya melayari bahtera hidup yang bahagia bersama anak-anak. Lapan tahun hidup berumah tangga begitu indah dan manis rasanya. Datin Sri Sharifah Rosnah tidak dapat menerima takdir yang tersurat buat arwah anaknya. Hati itu masih hitam dengan dendam kesumatnya! Faizal pula, penjara masih tidak menginsafkannya. Kebencian pada Syed Aizril dan Aleya begitu mendalam sekali. Janjinya, Aleya dan Syed Aizril akan hidup merana! Sharifah Azreen ([[Atikah Suhaime]]) hadir dengan visi untuk memiliki cinta Syed Aizril. Dugaan yang melanda dalam hidupnya, menggoyahkan hati lelaki ini. Janji pada isterinya dilupakan begitu saja. Hati Syed Aizril sudah tepu dengan ego! Dan ego itu, akhirnya menghancurkan hidupnya. Saat ini, penyesalan sudah tidak berguna lagi. Hati Aleya sudah mati buatnya! Perlu kah Aleya berpaling lagi? Lelaki itu sudah menghancur lumatkan hatinya! Lelaki itu menyeksanya! Lelaki itu mengkhianati cintanya! Andai Itu Takdir-NYA, Aleya reda. ===Musim 2 (2026)=== {{utama|Andai Itu Takdirnya (musim 2)}} Aleya ([[Hannah Delisha]]) nekad untuk meninggalkan Aizril ([[Shukri Yahaya]]) kerana sudah tawar hati, namun takdir menemukan mereka semula apabila Aleya terlibat dalam kemalangan yang melumpuhkan tangan kanannya. Keikhlasan Aizril menjaga Aleya sepanjang tempoh pemulihan membibitkan semula rasa cinta di hati wanita itu. Namun, kebahagiaan mereka diuji apabila syarikat Syed Abbas ([[Zulkifli Ismail (pelakon)|Zulkifli Ismail]]) berdepan krisis kewangan. Demi menyelamatkan syarikat bapanya, Aizril tersepit apabila Sharifah Azreen ([[Nadia Brian]]) menawarkan diri untuk menjadi isteri keduanya. Aizril merayu agar Aleya menerima poligami, namun Aleya tetap dengan pendiriannya dan memilih jalan penceraian. ==Pelakon== [[Fail:Shukri Yahaya.jpg|thumb|upright|Shukri Yahaya sebagai Aizril]] [[Fail:Hannah Delisha.jpg|thumb|upright|Hannah Delisha sebagai Aleya]] [[Fail:Puteri Sarah on MeleTOP.jpg|thumb|upright|Puteri Sarah Liyana sebagai Umairah]] [[Fail:Atikah Suhaime on MeleTOP.jpg|thumb|upright|Datin Atikah Suhaime sebagai Azreen]] * [[Shukri Yahaya|'''Shukri Yahaya''']] sebagai '''Syed Adam Aizril bin Syed Abbas''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Hannah Delisha|'''Hannah Delisha''']] sebagai '''Nur Aleya binti Idris''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Puteri Sarah Liyana|'''Puteri Sarah Liyana''']] sebagai '''Umairah''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Idzham Ismail|'''Idzham Ismail''']] sebagai '''Ikram''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Dayang Areeda|'''Dayang Areeda''']] sebagai '''Sharifah Emilin binti Syed Rahim''' {{small|(musim 1)}} * [[Atikah Suhaime|'''Atikah Suhaime''']] sebagai '''Sharifah Azreen binti Syed Razif''' {{small|(musim 1)}} * [[Fahrin Ahmad|'''Fahrin Ahmad''']] sebagai '''Lukman Hakim''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Nadia Brian|'''Nadia Brian''']] sebagai '''Sharifah Azreen binti Syed Razif''' {{small|(musim 2)}} ==Runut bunyi== * "Andai Itu Takdirnya" - [[Vanessa Reynauld]] * "Takdir Cinta Kita" - [[Asfan Shah]] & [[Erin CTJ]] * "Cinta Embunan Pagi" - [[Azian Mazwan]] * "Aminkan Sahaja" - Ikhmal Nour ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia berbahasa Melayu 2023]] [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia berbahasa Melayu 2026]] [[Kategori:Drama adaptasi novel di Malaysia]] [[Kategori:Rancangan Astro Ria]] geydnw6lj1p0d5srjrujoezk7gu7e7y 6925611 6925609 2026-08-12T03:21:59Z ~2026-43537-39 411882 /* */ 6925611 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Andai Itu Takdirnya | image = | image_size = | genre = {{hlist|[[Melodrama]]|[[Cinta]]|[[Keluarga]]||[[Konflik]]||[[Dendam]]}} | based on = Adaptasi novel '''Andai Itu Takdirnya 1 & 2''' karya [[Siti Rosmizah Semail]] | writer = {{Plainlist| * Wan Mahani Wan Hassan<br>{{small|(musim 1)}} * Liza Ali<br>{{small|(musim 1)}} * [[Siti Rosmizah Semail]]<br>{{small|(musim 2)}} }} | director = {{Plainlist| * [[Jamal Khan]]<br>{{small|(musim 1)}} * [[Feroz Kader]]<br>{{small|(musim 2)}} }} | assistant_director = Amy Nawari | starring = {{Plainlist| * [[Shukri Yahaya]] (1–2) * [[Hannah Delisha]] (1–2) * [[Puteri Sarah Liyana]] (1–2) * [[Idzham Ismail]] (1–2) * [[Dayang Areeda]] (1) * [[Atikah Suhaime]] (1) * [[Fahrin Ahmad]] (1–2) * [[Nadia Brian]] (2) }} | opentheme = {{Plainlist| * "Andai Itu Takdirnya" – [[Vanessa Reynauld]] {{small|'''(Musim 1; Episod 1 – 23)'''}} * "Takdir Cinta Kita" – [[Asfan Shah]] & [[Erin CTJ]] {{small|'''(Musim 1; Episod 24 – 64)'''}} * "Cinta Embunan Pagi" – [[Azian Mazwan]] {{small|'''(Musim 2)'''}} }} | endtheme = {{Plainlist| * "Takdir Cinta Kita" – [[Asfan Shah]] & [[Erin CTJ ]] {{small|'''(Musim 1; Episod 1 – 23)'''}} * "Andai Itu Takdirnya" – [[Vanessa Reynauld]] {{small|'''(Musim 1: Episod 24 – 64)'''}} * "Aminkan Saja" – Ikhmal Nour {{small|'''(Musim 2)'''}} }} | company = SR One Sdn. Bhd. | country = {{MYS}} | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | production_manager = | executive_producer = {{Plainlist| * Syed Muhammad Izzuddin Bin Syed Akil<br>{{small|(musim 1)}} * Muhammad Haziq Mazelan<br>{{small|(musim 1)}} * Muhammad Haiqal Mazelan<br>{{small|(musim 1)}} * Mohd Hanif Sanordin<br>{{small|(musim 2)}} * Muhammad Haziq Mazelan<br>{{small|(musim 2)}} * Muhammad Haiqal Mazelan<br>{{small|(musim 2)}} }} | executive_associate_producer = | associate_producer = | producer = {{Plainlist| * [[Siti Rosmizah Semail]]<br>{{small|(musim 1–2)}} * Mazelan Zainol Abidin<br>{{small|(musim 1–2)}} }} | runtime = | channel = [[Astro Ria]] | audio_format = [[Dolby Digital]] | picture_format = {{Plainlist| * [[480i]] ([[Televisyen definisi biasa|SDTV]]) * [[1080i]] ([[Televisyen definisi tinggi|HDTV]]) }} | location = | num_seasons = 2 | num_episodes = 104 | status = {{ubl|6 Mac 2023 – 22 Jun 2023 (musim 1)|9 Februari 2026 – 16 April 2026 (musim 2)<br>Tamat}} | editor = Kas Roshan<br>{{small|(musim 2)}} | first_aired = 6 Mac 2023 | last_aired = 16 April 2026 | preceded_by = {{ubl|[[Akira Khan]]|[[Pak Su Ammara]]}} | followed_by = {{ubl|[[Chinta Wrong Direction]]|[[Isteri Rahsia Ungku Jabbar]]}} }} '''''Andai Itu Takdirnya''''' ialah sebuah siri drama televisyen Malaysia 2023 terbitan ''SR One Sdn. Bhd.'' yang diarahkan oleh '''[[Jamal Khan]]''' untuk musim pertama dan '''[[Feroz Kader]]''' untuk musim kedua. Drama ini dibintangi oleh [[Shukri Yahaya]], [[Hannah Delisha]] dan ramai lagi. Siri ini akan memulakan tayangan perdana pada 6 Mac 2023 hingga 22 Jun 2023 bagi [[Andai Itu Takdirnya (musim 1)|musim pertama]].<ref name="Andai Itu Takdirnya">{{cite web|url=https://www.myinfotaip.com/2023/01/andai-itu-takdirnya.html|title=Drama Andai Itu Takdirnya|publisher=My Infotaip|date=6 Mac 2023|accessdate=4 Ogos 2026}}</ref> [[Andai Itu Takdirnya (musim 2)|Musim keduanya]] akan memulakan tayangan perdana mulai 9 Februari 2026 hingga 16 April 2026 menerusi [[Slot MegaDrama]] di [[Astro Ria]]<ref name="Andai Itu Takdirnya 2">{{cite web|url=https://www.myinfotaip.com/2026/01/andai-itu-takdirnya-2.html|title=Drama Andai Itu Takdirnya 2|publisher=My Infotaip|date=9 Februari 2026|accessdate=4 Ogos 2026}}</ref>. Drama ini kembali ditayangkan di [[Mediacorp Suria]] pada tahun 2024. ==Ringkasan siri== {{Series overview | color1 = #008000 | link1 = Andai Itu Takdirnya (musim 1) | episodes1 = 64 | start1 = 6 Mac 2023 | end1 = 22 Jun 2023 | color2 = #FFFDD0 | link2 = Andai Itu Takdirnya (musim 2) | episodes2 = 40 | start2 = 9 Februari 2026 | end2 = 16 April 2026 }} ===Musim 1 (2023)=== {{utama|Andai Itu Takdirnya (musim 1)}} Aleya ([[Hannah Delisha]]) seorang gadis berasal dari keluarga yang sederhana. Dia menyimpan perasaan kepada seorang anak tokoh korporat yang juga rakan kuliahnya di universiti di United Kingdom, Syed Adam Aizril ([[Shukri Yahaya]]) Syed Aizril digilai ramai wanita kerana ketampanan dia. Hidup dia yang kaya telah menjadikan Syed Aizril seorang yang berlagak dan sombong. Tanpa diduga telah berlaku satu insiden yang menyatukan Syed Aizril dan Aleya. Mereka telah diperangkap oleh Faizal ([[Razman Mahayuddin]]) sehingga ditangkap khalwat. Syed Aizril tidak boleh terima, dia menuduh Aleya yang perangkap dia semata-mata kerana hendak hidup senang. Syed Aizril dan Aleya disatukan dalam satu majlis pernikahan yang sederhana. Bapa Aleya, Encik Idris ([[Kamal Bakar]]) begitu kecewa, namun dia tetap hadir untuk mewalikan anaknya. Ibu bapa Syed Aizril pun sama, mereka kecewa namun terpaksa menerima. Puan Sri Sharifah Aishah ([[Aida Khalida]]), ibu Syed Aizril begitu membenci Aleya begitu juga dengan ibu saudaranya, Datin Sri Sharifah Rosnah ([[Laila Nasir]]). Sepupu Syed Aizril, Sharifah Emilin ([[Dayang Areeda]]), yang sepatutnya menjadi isteri Syed Aizril begitu kecewa. Aleya melalui dugaan dalam hidupnya dengan Syed Aizril menyeksa hidupnya. Namun takdir penentu segalanya, Syed Aizril ditimpa kemalangan namun mampukah Aleya memaafkan semula lelaki yang telah menyeksa kehidupannya tanpa belas kasihan? Syed Aizril dan Aleya melayari bahtera hidup yang bahagia bersama anak-anak. Lapan tahun hidup berumah tangga begitu indah dan manis rasanya. Datin Sri Sharifah Rosnah tidak dapat menerima takdir yang tersurat buat arwah anaknya. Hati itu masih hitam dengan dendam kesumatnya! Faizal pula, penjara masih tidak menginsafkannya. Kebencian pada Syed Aizril dan Aleya begitu mendalam sekali. Janjinya, Aleya dan Syed Aizril akan hidup merana! Sharifah Azreen ([[Atikah Suhaime]]) hadir dengan visi untuk memiliki cinta Syed Aizril. Dugaan yang melanda dalam hidupnya, menggoyahkan hati lelaki ini. Janji pada isterinya dilupakan begitu saja. Hati Syed Aizril sudah tepu dengan ego! Dan ego itu, akhirnya menghancurkan hidupnya. Saat ini, penyesalan sudah tidak berguna lagi. Hati Aleya sudah mati buatnya! Perlu kah Aleya berpaling lagi? Lelaki itu sudah menghancur lumatkan hatinya! Lelaki itu menyeksanya! Lelaki itu mengkhianati cintanya! Andai Itu Takdir-NYA, Aleya reda. ===Musim 2 (2026)=== {{utama|Andai Itu Takdirnya (musim 2)}} Aleya ([[Hannah Delisha]]) nekad untuk meninggalkan Aizril ([[Shukri Yahaya]]) kerana sudah tawar hati, namun takdir menemukan mereka semula apabila Aleya terlibat dalam kemalangan yang melumpuhkan tangan kanannya. Keikhlasan Aizril menjaga Aleya sepanjang tempoh pemulihan membibitkan semula rasa cinta di hati wanita itu. Namun, kebahagiaan mereka diuji apabila syarikat Syed Abbas ([[Zulkifli Ismail (pelakon)|Zulkifli Ismail]]) berdepan krisis kewangan. Demi menyelamatkan syarikat bapanya, Aizril tersepit apabila Sharifah Azreen ([[Nadia Brian]]) menawarkan diri untuk menjadi isteri keduanya. Aizril merayu agar Aleya menerima poligami, namun Aleya tetap dengan pendiriannya dan memilih jalan penceraian. ==Pelakon== [[Fail:Shukri Yahaya.jpg|thumb|upright|Shukri Yahaya sebagai Aizril]] [[Fail:Hannah Delisha.jpg|thumb|upright|Hannah Delisha sebagai Aleya]] [[Fail:Puteri Sarah on MeleTOP.jpg|thumb|upright|Puteri Sarah Liyana sebagai Umairah]] [[Fail:Atikah Suhaime on MeleTOP.jpg|thumb|upright|Datin Atikah Suhaime sebagai Azreen]] * [[Shukri Yahaya|'''Shukri Yahaya''']] sebagai '''Syed Adam Aizril bin Syed Abbas''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Hannah Delisha|'''Hannah Delisha''']] sebagai '''Nur Aleya binti Idris''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Puteri Sarah Liyana|'''Puteri Sarah Liyana''']] sebagai '''Umairah''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Idzham Ismail|'''Idzham Ismail''']] sebagai '''Ikram''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Dayang Areeda|'''Dayang Areeda''']] sebagai '''Sharifah Emilin binti Syed Rahim''' {{small|(musim 1)}} * [[Atikah Suhaime|'''Atikah Suhaime''']] sebagai '''Sharifah Azreen binti Syed Razif''' {{small|(musim 1)}} * [[Fahrin Ahmad|'''Fahrin Ahmad''']] sebagai '''Lukman Hakim''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Nadia Brian|'''Nadia Brian''']] sebagai '''Sharifah Azreen binti Syed Razif''' {{small|(musim 2)}} ==Runut bunyi== * "Andai Itu Takdirnya" - [[Vanessa Reynauld]] * "Takdir Cinta Kita" - [[Asfan Shah]] & [[Erin CTJ]] * "Cinta Embunan Pagi" - [[Azian Mazwan]] * "Aminkan Sahaja" - Ikhmal Nour ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia berbahasa Melayu 2023]] [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia berbahasa Melayu 2026]] [[Kategori:Drama adaptasi novel di Malaysia]] [[Kategori:Rancangan Astro Ria]] pfj080b3y9iov4mkejhztcvh98dtmlt 6925612 6925611 2026-08-12T03:23:18Z ~2026-43537-39 411882 /* */ 6925612 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Andai Itu Takdirnya | image = | image_size = | genre = {{hlist|[[Melodrama]]|[[Cinta]]|[[Keluarga]]||[[Konflik]]||[[Dendam]]}} | based on = Adaptasi novel '''Andai Itu Takdirnya 1 & 2''' karya [[Siti Rosmizah Semail]] | writer = {{Plainlist| * Wan Mahani Wan Hassan<br>{{small|(musim 1)}} * Liza Ali<br>{{small|(musim 1)}} * [[Siti Rosmizah Semail]]<br>{{small|(musim 2)}} }} | director = {{Plainlist| * [[Jamal Khan]]<br>{{small|(musim 1)}} * [[Feroz Kader]]<br>{{small|(musim 2)}} }} | assistant_director = Amy Nawari | starring = {{Plainlist| * [[Shukri Yahaya]] (1–2) * [[Hannah Delisha]] (1–2) * [[Puteri Sarah Liyana]] (1–2) * [[Idzham Ismail]] (1–2) * [[Dayang Areeda]] (1) * [[Atikah Suhaime]] (1) * [[Fahrin Ahmad]] (1–2) * [[Nadia Brian]] (2) }} | opentheme = {{Plainlist| * "Andai Itu Takdirnya" – [[Vanessa Reynauld]] {{small|'''(Musim 1; Episod 1 – 23)'''}} * "Takdir Cinta Kita" – [[Asfan Shah]] & [[Erin CTJ]] {{small|'''(Musim 1; Episod 24 – 64)'''}} * "Cinta Embunan Pagi" – [[Azian Mazwan]] {{small|'''(Musim 2)'''}} }} | endtheme = {{Plainlist| * "Takdir Cinta Kita" – [[Asfan Shah]] & [[Erin CTJ ]] {{small|'''(Musim 1; Episod 1 – 23)'''}} * "Andai Itu Takdirnya" – [[Vanessa Reynauld]] {{small|'''(Musim 1: Episod 24 – 64)'''}} * "Aminkan Saja" – Ikhmal Nour {{small|'''(Musim 2)'''}} }} | company = SR One Sdn. Bhd. | country = {{MYS}} | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | production_manager = | executive_producer = {{Plainlist| * Syed Muhammad Izzuddin Bin Syed Akil<br>{{small|(musim 1)}} * Muhammad Haziq Mazelan<br>{{small|(musim 1)}} * Muhammad Haiqal Mazelan<br>{{small|(musim 1)}} * Mohd Hanif Sanordin<br>{{small|(musim 2)}} * Muhammad Haziq Mazelan<br>{{small|(musim 2)}} * Muhammad Haiqal Mazelan<br>{{small|(musim 2)}} }} | executive_associate_producer = | associate_producer = | producer = {{Plainlist| * [[Siti Rosmizah Semail]]<br>{{small|(musim 1–2)}} * Mazelan Zainol Abidin<br>{{small|(musim 1–2)}} }} | runtime = | channel = [[Astro Ria]] | audio_format = [[Dolby Digital]] | picture_format = {{Plainlist| * [[480i]] ([[Televisyen definisi biasa|SDTV]]) * [[1080i]] ([[Televisyen definisi tinggi|HDTV]]) }} | location = | num_seasons = 2 | num_episodes = 104 | status = {{ubl|6 Mac 2023 – 22 Jun 2023 (musim 1)|9 Februari 2026 – 16 April 2026 (musim 2)}} | editor = Kas Roshan<br>{{small|(musim 2)}} | first_aired = 6 Mac 2023 | last_aired = 16 April 2026 | preceded_by = {{ubl|[[Akira Khan]]|[[Pak Su Ammara]]}} | followed_by = {{ubl|[[Chinta Wrong Direction]]|[[Isteri Rahsia Ungku Jabbar]]}} }} '''''Andai Itu Takdirnya''''' ialah sebuah siri drama televisyen Malaysia 2023 terbitan ''SR One Sdn. Bhd.'' yang diarahkan oleh '''[[Jamal Khan]]''' untuk musim pertama dan '''[[Feroz Kader]]''' untuk musim kedua. Drama ini dibintangi oleh [[Shukri Yahaya]], [[Hannah Delisha]] dan ramai lagi. Siri ini akan memulakan tayangan perdana pada 6 Mac 2023 hingga 22 Jun 2023 bagi [[Andai Itu Takdirnya (musim 1)|musim pertama]].<ref name="Andai Itu Takdirnya">{{cite web|url=https://www.myinfotaip.com/2023/01/andai-itu-takdirnya.html|title=Drama Andai Itu Takdirnya|publisher=My Infotaip|date=6 Mac 2023|accessdate=4 Ogos 2026}}</ref> [[Andai Itu Takdirnya (musim 2)|Musim keduanya]] akan memulakan tayangan perdana mulai 9 Februari 2026 hingga 16 April 2026 menerusi [[Slot MegaDrama]] di [[Astro Ria]]<ref name="Andai Itu Takdirnya 2">{{cite web|url=https://www.myinfotaip.com/2026/01/andai-itu-takdirnya-2.html|title=Drama Andai Itu Takdirnya 2|publisher=My Infotaip|date=9 Februari 2026|accessdate=4 Ogos 2026}}</ref>. Drama ini kembali ditayangkan di [[Mediacorp Suria]] pada tahun 2024. ==Ringkasan siri== {{Series overview | color1 = #008000 | link1 = Andai Itu Takdirnya (musim 1) | episodes1 = 64 | start1 = 6 Mac 2023 | end1 = 22 Jun 2023 | color2 = #FFFDD0 | link2 = Andai Itu Takdirnya (musim 2) | episodes2 = 40 | start2 = 9 Februari 2026 | end2 = 16 April 2026 }} ===Musim 1 (2023)=== {{utama|Andai Itu Takdirnya (musim 1)}} Aleya ([[Hannah Delisha]]) seorang gadis berasal dari keluarga yang sederhana. Dia menyimpan perasaan kepada seorang anak tokoh korporat yang juga rakan kuliahnya di universiti di United Kingdom, Syed Adam Aizril ([[Shukri Yahaya]]) Syed Aizril digilai ramai wanita kerana ketampanan dia. Hidup dia yang kaya telah menjadikan Syed Aizril seorang yang berlagak dan sombong. Tanpa diduga telah berlaku satu insiden yang menyatukan Syed Aizril dan Aleya. Mereka telah diperangkap oleh Faizal ([[Razman Mahayuddin]]) sehingga ditangkap khalwat. Syed Aizril tidak boleh terima, dia menuduh Aleya yang perangkap dia semata-mata kerana hendak hidup senang. Syed Aizril dan Aleya disatukan dalam satu majlis pernikahan yang sederhana. Bapa Aleya, Encik Idris ([[Kamal Bakar]]) begitu kecewa, namun dia tetap hadir untuk mewalikan anaknya. Ibu bapa Syed Aizril pun sama, mereka kecewa namun terpaksa menerima. Puan Sri Sharifah Aishah ([[Aida Khalida]]), ibu Syed Aizril begitu membenci Aleya begitu juga dengan ibu saudaranya, Datin Sri Sharifah Rosnah ([[Laila Nasir]]). Sepupu Syed Aizril, Sharifah Emilin ([[Dayang Areeda]]), yang sepatutnya menjadi isteri Syed Aizril begitu kecewa. Aleya melalui dugaan dalam hidupnya dengan Syed Aizril menyeksa hidupnya. Namun takdir penentu segalanya, Syed Aizril ditimpa kemalangan namun mampukah Aleya memaafkan semula lelaki yang telah menyeksa kehidupannya tanpa belas kasihan? Syed Aizril dan Aleya melayari bahtera hidup yang bahagia bersama anak-anak. Lapan tahun hidup berumah tangga begitu indah dan manis rasanya. Datin Sri Sharifah Rosnah tidak dapat menerima takdir yang tersurat buat arwah anaknya. Hati itu masih hitam dengan dendam kesumatnya! Faizal pula, penjara masih tidak menginsafkannya. Kebencian pada Syed Aizril dan Aleya begitu mendalam sekali. Janjinya, Aleya dan Syed Aizril akan hidup merana! Sharifah Azreen ([[Atikah Suhaime]]) hadir dengan visi untuk memiliki cinta Syed Aizril. Dugaan yang melanda dalam hidupnya, menggoyahkan hati lelaki ini. Janji pada isterinya dilupakan begitu saja. Hati Syed Aizril sudah tepu dengan ego! Dan ego itu, akhirnya menghancurkan hidupnya. Saat ini, penyesalan sudah tidak berguna lagi. Hati Aleya sudah mati buatnya! Perlu kah Aleya berpaling lagi? Lelaki itu sudah menghancur lumatkan hatinya! Lelaki itu menyeksanya! Lelaki itu mengkhianati cintanya! Andai Itu Takdir-NYA, Aleya reda. ===Musim 2 (2026)=== {{utama|Andai Itu Takdirnya (musim 2)}} Aleya ([[Hannah Delisha]]) nekad untuk meninggalkan Aizril ([[Shukri Yahaya]]) kerana sudah tawar hati, namun takdir menemukan mereka semula apabila Aleya terlibat dalam kemalangan yang melumpuhkan tangan kanannya. Keikhlasan Aizril menjaga Aleya sepanjang tempoh pemulihan membibitkan semula rasa cinta di hati wanita itu. Namun, kebahagiaan mereka diuji apabila syarikat Syed Abbas ([[Zulkifli Ismail (pelakon)|Zulkifli Ismail]]) berdepan krisis kewangan. Demi menyelamatkan syarikat bapanya, Aizril tersepit apabila Sharifah Azreen ([[Nadia Brian]]) menawarkan diri untuk menjadi isteri keduanya. Aizril merayu agar Aleya menerima poligami, namun Aleya tetap dengan pendiriannya dan memilih jalan penceraian. ==Pelakon== [[Fail:Shukri Yahaya.jpg|thumb|upright|Shukri Yahaya sebagai Aizril]] [[Fail:Hannah Delisha.jpg|thumb|upright|Hannah Delisha sebagai Aleya]] [[Fail:Puteri Sarah on MeleTOP.jpg|thumb|upright|Puteri Sarah Liyana sebagai Umairah]] [[Fail:Atikah Suhaime on MeleTOP.jpg|thumb|upright|Datin Atikah Suhaime sebagai Azreen]] * [[Shukri Yahaya|'''Shukri Yahaya''']] sebagai '''Syed Adam Aizril bin Syed Abbas''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Hannah Delisha|'''Hannah Delisha''']] sebagai '''Nur Aleya binti Idris''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Puteri Sarah Liyana|'''Puteri Sarah Liyana''']] sebagai '''Umairah''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Idzham Ismail|'''Idzham Ismail''']] sebagai '''Ikram''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Dayang Areeda|'''Dayang Areeda''']] sebagai '''Sharifah Emilin binti Syed Rahim''' {{small|(musim 1)}} * [[Atikah Suhaime|'''Atikah Suhaime''']] sebagai '''Sharifah Azreen binti Syed Razif''' {{small|(musim 1)}} * [[Fahrin Ahmad|'''Fahrin Ahmad''']] sebagai '''Lukman Hakim''' {{small|(musim 1–2)}} * [[Nadia Brian|'''Nadia Brian''']] sebagai '''Sharifah Azreen binti Syed Razif''' {{small|(musim 2)}} ==Runut bunyi== * "Andai Itu Takdirnya" - [[Vanessa Reynauld]] * "Takdir Cinta Kita" - [[Asfan Shah]] & [[Erin CTJ]] * "Cinta Embunan Pagi" - [[Azian Mazwan]] * "Aminkan Sahaja" - Ikhmal Nour ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia berbahasa Melayu 2023]] [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia berbahasa Melayu 2026]] [[Kategori:Drama adaptasi novel di Malaysia]] [[Kategori:Rancangan Astro Ria]] mqbxf9upyvpd5pgd5wrkuxym74zpgtz 0 1255220 6925397 6924848 2026-08-11T13:45:29Z ~2026-44259-57 412465 6925397 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Charlotte Ann Tucker |image = |birth_date = {{birth date and age |2017|4|27}} |birth_place = {{Flagicon|US}} [[Los Angeles]], [[California]], A.S |occupation = [[Pelakon]] |years_active = 2021-kini }} '''Charlotte Ann Tucker''' (lahir 27 April 2017) ialah pelakon Amerika Syarikat. ==Filmografi== ===Televisyen=== * ''A Loud House Christmas'' (2021) * ''Tell Me Lies'' (2022) * ''Found'' (2023) * ''Cobra Kai'' (2024) * ''High Potential'' (2024) * ''Sweet Magnolias'' (2025) * ''9-1-1:Nashville'' (2026) ===Filem=== * ''The Air He Breathes'' (2024)..Emma * ''Slanted'' (2025)..Young Girl * ''Thunderbolts*'' (2025)..Saved Little Girl * ''[[The Breadwinner (filem 2026)|The Breadwinner]]'' (2026) * ''The Climbing Rose of the Garden District'' (2027)..Marie Claire * ''[[Watchful Eye]]'' (2027)..Leah * ''[[Ten Year Old Boxing Lesbians]]'' (2028) == Pautan luar == [[Kategori:Kelahiran 2017]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon televisyen Amerika Syarikat]] [[Kategori:Pelakon filem Amerika Syarikat]] 1ds6j8q0icepp7akj8ijcpriyryxc8d 0 1256935 6925693 6900870 2026-08-12T04:41:34Z Udin Azmi 3 412354 /* Filem */ 6925693 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{BLP unsourced|date=Jun 2025}} {{original research|date=Jun 2025}} {{unreferenced|date=Jun 2025}} }} '''Mat Saad Bin Abdul Ghani''' lebih dikenali sebagai '''Said Prono''' atau '''Prono''' merupakan seorang pelakon veteran [[Malaysia]]. Beliau banyak memegang watak tambahan tetapi meninggalkan kesan kepada penonton.<ref>{{Cite web|url=https://www.mstar.com.my/video/2023/07/10/bayaran-ciput-tapi-prono-tak-rasa-dianiaya-hidup-di-kampung-asal-cukup-makan|title=Bayaran ‘ciput’ tapi Prono tak rasa dianiaya, hidup di kampung asal cukup makan - Video {{!}} mStar|date=2023-07-10|website=www.mstar.com.my|language=en|access-date=2025-08-21}}</ref> {{Infobox actor|native_name={{font color|green|سعيد ڤرونو}}|birth_name=Mat Saad Abdul Ghani|birth_place={{MYS}}|other names=Said Prono<br>Prono|occupation=[[Pelakon]]|known_for=Watak Penjaga Taman Skodeng dalam filem '''"Senario Lagi"'''}} == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="2"| 1996 ! ''[[Scoop]]'' | Pekerja Hotel | Filem pertama |- ! ''[[Suami, Isteri dan .....?]]'' | Konduktor Bas | |- | 1999 ! ''[[Senario The Movie]]'' | Warden Pusat Rawatan Sakit Jiwa Taman Bahagia | Pelakon undangan |- | 2000 ! ''[[Senario Lagi]]'' | Penjaga Taman Skodeng | Pelakon undangan |- | 2001 ! ''[[Lagi-Lagi Senario]]'' | Pak Cik Lipas | Pelakon undangan |- | 2002 ! ''[[KL Menjerit]]'' | rowspan="2"| Pak Guard | |- | rowspan="3"| 2003 ! ''[[Gila-Gila Pengantin]]'' | |- ! ''[[Mr. Cinderella 2]]'' | Penjaga Parking | |- ! ''[[Laila Isabella]]'' | Prono | |- | rowspan="2"| 2004 ! ''[[Gila-Gila Pengantin Remaja]]'' | Pengemudi Bot | |- ! ''[[Berlari Ke Langit]]'' | Penagih/ Pencopet | |- | rowspan="2"| 2005 ! ''[[Gangster (filem 2005)|Gangster]]'' | Pak Guard | |- ! ''[[KL Menjerit 1]]'' | Mat Pet | |- | rowspan="3"| 2006 ! ''[[Castello]]'' | Penagih Dadah | |- ! ''[[Cicak-Man|Cicakman]]'' | Pengawal Keselamatan 2 | Penampilan khas |- ! ''[[Bilut (filem)|Bilut]]'' | Mustafa | |- | 2010 ! ''[[Janin (filem)|Janin]]'' | Orang Kampung | Tidak dikreditkan |- | 2019 ! ''[[XX Ray III]]'' | rowspan="2"|Prono | Penampilan khas |- | 2022 ! ''[[Jaga-Jaga Senariounion]]'' | |- | 2023 ! ''[[Merewang Keluarga Pak Awang]]'' | Orang kampung | |- | 2024 ! ''[[19 Puasa: Playboys of Plestik Hitam]] | Dak Prono | |- | 2025 ! ''[[Keluang Man (filem)|Keluang Man]]'' | Pesakit Mental | Penampilan khas |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2026 ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 2)|Jutawan Ekspres]]'' (Musim 2) | | [[Astro Ceria]] | |- |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1995 ! ''Orang Terbang | Penghisap Gam | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | 2004 ! ''Limah Putrajaya'' | Mamat | |- | 2008 ! ''Suwa Suwei Kamuning'' | Prono | [[Video CD|VCD]] | |- | 2022 ! ''Sejenis Raya SenarioUnion'' | Pekerja Kedai Gunting Rambut | [[Astro Warna]] | |- | 2024 ! ''[[Hentian Gerik (telemovie)|Hentian Gerik]]'' | Pak Su | [[Astro Ria]] | |} == Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Pencalonan ! Keputusan |- ! 2004 ! [[Festival Filem Malaysia ke-17|Festival Filem Malaysia 17]] | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | ''Berlari Ke Langit | {{nom}} |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb nama|nm2805205}} * {{IMDb nama|nm16077414}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] oehlemuveq7bqhpsr69holct5sp482n 6925694 6925693 2026-08-12T04:42:11Z Udin Azmi 3 412354 6925694 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{BLP unsourced|date=Jun 2025}} {{original research|date=Jun 2025}} {{unreferenced|date=Jun 2025}} }} '''Mat Saad Bin Abdul Ghani''' lebih dikenali sebagai '''Said Prono''' atau '''Prono''' merupakan seorang pelakon veteran [[Malaysia]]. Beliau banyak memegang watak tambahan tetapi meninggalkan kesan kepada penonton.<ref>{{Cite web|url=https://www.mstar.com.my/video/2023/07/10/bayaran-ciput-tapi-prono-tak-rasa-dianiaya-hidup-di-kampung-asal-cukup-makan|title=Bayaran ‘ciput’ tapi Prono tak rasa dianiaya, hidup di kampung asal cukup makan - Video {{!}} mStar|date=2023-07-10|website=www.mstar.com.my|language=en|access-date=2025-08-21}}</ref> {{Infobox actor|native_name={{font color|green|سعيد ڤرونو}}|birth_name=Mat Saad Abdul Ghani|birth_place={{MYS}}|other names=Said Prono<br>Prono|occupation=[[Pelakon]]|known_for=Watak Penjaga Taman Skodeng dalam filem '''"Senario Lagi"'''}} == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="2"| 1996 ! ''[[Scoop]]'' | Pekerja Hotel | Filem pertama |- ! ''[[Suami, Isteri dan .....?]]'' | Konduktor Bas | |- | 1999 ! ''[[Senario The Movie]]'' | Warden Pusat Rawatan Sakit Jiwa Taman Bahagia | Pelakon undangan |- | 2000 ! ''[[Senario Lagi]]'' | Penjaga Taman Skodeng | Pelakon undangan |- | 2001 ! ''[[Lagi-Lagi Senario]]'' | Pak Cik Lipas | Pelakon undangan |- | 2002 ! ''[[KL Menjerit]]'' | rowspan="2"| Pak Guard | |- | rowspan="3"| 2003 ! ''[[Gila-Gila Pengantin]]'' | |- ! ''[[Mr. Cinderella 2]]'' | Penjaga Parking | |- ! ''[[Laila Isabella]]'' | Prono | |- | rowspan="2"| 2004 ! ''[[Gila-Gila Pengantin Remaja]]'' | Pengemudi Bot | |- ! ''[[Berlari Ke Langit]]'' | Penagih/ Pencopet | |- | rowspan="2"| 2005 ! ''[[Gangster (filem 2005)|Gangster]]'' | Pak Guard | |- ! ''[[KL Menjerit 1]]'' | Mat Pet | |- | rowspan="3"| 2006 ! ''[[Castello]]'' | Penagih Dadah | |- ! ''[[Cicak-Man|Cicakman]]'' | Pengawal Keselamatan 2 | Penampilan khas |- ! ''[[Bilut (filem)|Bilut]]'' | Mustafa | |- | 2010 ! ''[[Janin (filem)|Janin]]'' | Orang Kampung | Tidak dikreditkan |- | 2019 ! ''[[XX Ray III]]'' | rowspan="2"|Prono | Penampilan khas |- | 2022 ! ''[[Jaga-Jaga Senariounion]]'' | |- | 2023 ! ''[[Merewang Keluarga Pak Awang]]'' | Orang kampung | |- | 2024 ! ''[[19 Puasa: Playboys of Plestik Hitam]] | Dak Prono | |- | 2025 ! ''[[Keluang Man (filem)|Keluang Man]]'' | Pesakit Mental | Penampilan khas |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2026 ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 2)|Jutawan Ekspres]]'' (Musim 2) | Geng Atok | [[Astro Ceria]] | |- |} === Telefilem === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1995 ! ''Orang Terbang | Penghisap Gam | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | 2004 ! ''Limah Putrajaya'' | Mamat | |- | 2008 ! ''Suwa Suwei Kamuning'' | Prono | [[Video CD|VCD]] | |- | 2022 ! ''Sejenis Raya SenarioUnion'' | Pekerja Kedai Gunting Rambut | [[Astro Warna]] | |- | 2024 ! ''[[Hentian Gerik (telemovie)|Hentian Gerik]]'' | Pak Su | [[Astro Ria]] | |} == Anugerah dan pencalonan== {| class="wikitable" ! Tahun ! Anugerah ! Kategori ! Pencalonan ! Keputusan |- ! 2004 ! [[Festival Filem Malaysia ke-17|Festival Filem Malaysia 17]] | Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik | ''Berlari Ke Langit | {{nom}} |} == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb nama|nm2805205}} * {{IMDb nama|nm16077414}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] hdan3zy5hgbdksvkllqvwvkr37a9r6u 0 1262198 6925658 6891316 2026-08-12T04:02:08Z ~2026-44232-69 412534 /* Senarai tema */ 6925658 wikitext text/x-wiki '''Tema, lagu tema dan logo kemerdekaan''' akan dilancarkan secara rasmi pada setiap tahun bagi memeriahkan sambutan [[Hari Kebangsaan Malaysia|Hari Kemerdekaan di Malaysia]]. == Sejarah == Tema Hari Kemerdekaan pertama kali diperkenalkan pada 1970 bagi memeriahkan sambutan kemerdekaan. Logo rasmi pula dikeluarkan pertama kali pada 1979. == Senarai tema == Berikut adalah tema, lagu tema dan logo sempena Hari Kemerdekan.<ref>{{kutip web |author= |date=13 Ogos 2024 |title=LOGO DAN TEMA HARI KEBANGSAAN DARI TAHUN 1970 HINGGA TAHUN 2024 |url=https://www.mkn.gov.my/web/ms/2024/08/13/senarai-tema-hari-kebangsaan-dari-tahun-1970-hingga-tahun-2024/ |website=Laman Web Rasmi Jabatan Keselamatan Negara}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Tahun !! Sambutan !! Tema !! Lagu tema !! Logo !! Catatan |- | [[1970 di Malaysia|1970]] || Ke-13 || Muhibah dan Perpaduan || Muhibah || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1971 di Malaysia|1971]] || Ke-14 || Masyarakat Progresif || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1972 di Malaysia|1972]] || Ke-15 || Masyarakat Adil || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1973 di Malaysia|1973]] || Ke-16 || Masyarakat Kebudayaan Malaysia || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1974 di Malaysia|1974]] || Ke-17 || Sains dan Teknologi Alat Perpaduan || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1975 di Malaysia|1975]] || Ke-18 || Masyarakat Berdikari || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1976 di Malaysia|1976]] || Ke-19 || Ketahanan Rakyat || Ketahanan Rakyat || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || Logo rasmi Hari Kebangsaan julung kali dilancarkan. |- | [[1977 di Malaysia|1977]] || Ke-20 || 20 Tahun Bersatu Maju || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1978 di Malaysia|1978]] || Ke-21 || Kebudayaan Seni Perpaduan || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1979 di Malaysia|1979]] || Ke-22 || Bersatu Berdisiplin || Bersatu Berdisiplin || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1980 di Malaysia|1980]] || Ke-23 || Berdisiplin Berbakti || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1981 di Malaysia|1981]] || Ke-24 || Berdisiplin Berharmoni || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1982 di Malaysia|1982]] || Ke-25 || Berdisiplin Giat Maju || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1983 di Malaysia|1983]] || Ke-26 || Bersama ke Arah Kemajuan || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1984 di Malaysia|1984]] || Ke-27 || Amanah Asas Kejayaan || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1985 di Malaysia|1985]] || Ke-28 || Nasionalisme Teras Perpaduan || Nasionalisme Teras Perpaduan || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1986 di Malaysia|1986]] || Ke-29 || Bangsa Tegas Negara Teguh || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1987 di Malaysia|1987]] || Ke-30 || Setia Bersatu Berusaha Maju || - || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1988 di Malaysia|1988]] | Ke-31 | rowspan="2" | Bersatu | rowspan="2" | Bersatu | [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] | |- | [[1989 di Malaysia|1989]] | Ke-32 | [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] | |- | [[1990 di Malaysia|1990]] || Ke-33 || Berjaya || Malaysia Berjaya || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1991 di Malaysia|1991]] || Ke-34 || [[Wawasan 2020]] | rowspan="2" | [[Wawasan 2020#Lagu|Wawasan 2020]] || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1992 di Malaysia|1992]] || Ke-35 || Wawasan Asas Kejayaan || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1993 di Malaysia|1993]] || Ke-36 || Bersatu Menuju Wawasan || Bersatu Menuju Wawasan || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1994 di Malaysia|1994]] || Ke-37 || Nilai Murni Jayakan Wawasan || Nilai Murni Jayakan Wawasan || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1995 di Malaysia|1995]] || Ke-38 || Jatidiri Penggerak Wawasan || Jatidiri Penggerak Wawasan || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1996 di Malaysia|1996]] || Ke-39 || Budaya Penentu Kecapaian || Budaya Penentu Kecapaian || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1997 di Malaysia|1997]] || Ke-40 || Akhlak Mulia Masyarakat Berjaya || Akhlak Mulia Masyarakat Jaya || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1998 di Malaysia|1998]] || Ke-41 || Negara Kita Tanggungjawab Kita || Negara Kita Tanggungjawab Kita || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[1999 di Malaysia|1999]] || Ke-42 || Bersatu ke Alaf Baru || Bersatu ke Alaf Baru || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[2000 di Malaysia|2000]] || Ke-43 | rowspan="7" | Keranamu Malaysia | rowspan="7" | [[Keranamu Malaysia]] | rowspan="7" | [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] | rowspan="7" | Tema, lagu dan logo yang sama dipakai untuk 7 tahun berturut-turut dari 2000-2006. |- | [[2001 di Malaysia|2001]] || Ke-44 |- | [[2002 di Malaysia|2002]] || Ke-45 |- | [[2003 di Malaysia|2003]] || Ke-46 |- | [[2004 di Malaysia|2004]] || Ke-47 |- | [[2005 di Malaysia|2005]] || Ke-48 |- | [[2006 di Malaysia|2006]] || Ke-49 |- | [[2007 di Malaysia|2007]] || Ke-50 || Malaysiaku Gemilang || [[Malaysiaku Gemilang]] || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[2008 di Malaysia|2008]] || Ke-51 || Perpaduan Teras Kejayaan || Perpaduan Teras Kejayaan || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[2009 di Malaysia|2009]] | Ke-52 | [[1Malaysia]] - Rakyat Didahulukan, Pencapaian Diutamakan | 1Malaysia: Rakyat Didahulukan, Pencapaian Diutamakan | rowspan="3" | [[Fail:1Malaysia logo.svg|tengah|120px]] | |- | [[2010 di Malaysia|2010]] | Ke-53 | [[1Malaysia]] Menjana Transformasi | Menjana Transformasi | |- | [[2011 di Malaysia|2011]] | Ke-54 | [[1Malaysia]]. Transformasi Berjaya, Rakyat Sejahtera | Transformasi Berjaya, Rakyat Sejahtera | |- | [[2012 di Malaysia|2012]] | Ke-55 | [[1Malaysia]]. Janji Ditepati | Janji Ditepati | [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] |Tema ini ditarik balik disebabkan kontroversi |- | [[2013 di Malaysia|2013]] || Ke-56 || Malaysiaku Berdaulat: Tanah Tumpahnya Darahku || Malaysiaku Berdaulat: Tanah Tumpahnya Darahku ||[[File:BeFunky Logo-56-Merdeka.jpg|tengah|120px]] || |- | [[2014 di Malaysia|2014]] || Ke-57 || Malaysia... Di Sini Lahirnya Sebuah Cinta || Di Sini Lahirnya Sebuah Cinta || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[2015 di Malaysia|2015]] || Ke-58 | rowspan="2" | Sehati Sejiwa | rowspan="3" | Sehati Sejiwa | rowspan="2" | [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[2016 di Malaysia|2016]] || Ke-59 || |- | [[2017 di Malaysia|2017]] || Ke-60 || Negaraku Sehati Sejiwa || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[2018 di Malaysia|2018]] || Ke-61 || Sayangi Malaysiaku || [[Kita Punya Malaysia]] || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[2019 di Malaysia|2019]] || Ke-62 || Sayangi Malaysiaku, Malaysia Bersih || Malaysia Bersih || [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[2020 di Malaysia|2020]] || Ke-63 | rowspan="2" | Malaysia Prihatin | rowspan="2"| Malaysia Prihatin | rowspan="2" | [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|tengah|120px]] || |- | [[2021 di Malaysia|2021]] || Ke-64 || |- | [[2022 di Malaysia|2022]] || Ke-65 || [[Keluarga Malaysia]], Teguh Bersama || Keluarga Malaysia, Teguh Bersama ||[[File:Keluarga Malaysia, Teguh Bersama.png|tengah|120px]] || |- | [[2023 di Malaysia|2023]] || Ke-66 || [[Malaysia Madani]]: Tekad Perpaduan Penuhi Harapan || Tekad Perpaduan Penuhi Harapan || [[Fail:Malaysia Madani logo (8 September 2023).jpg|tengah|120px]] || |- | [[2024 di Malaysia|2024]] || Ke-67 || [[Malaysia Madani]]: Jiwa Merdeka || Madani Jiwa Merdeka || [[Fail:Dataran Putra Malaysia MADANI Jiwa Merdeka.jpg|tengah|200px]] || |- | [[2025 di Malaysia|2025]] || Ke-68 || [[Malaysia Madani]]: Rakyat Disantuni || [[Rakyat Disantuni]] || [[File:Malaysia Madani Rakyat Disantuni.png|tengah|120px]] | |- |2026 |Ke-69 |Malaysia MADANI: Kesejahteraan Dinikmati |Aku Berjanji | | |} == Lihat juga == * [[Senarai lagu patriotik Malaysia]] * [[Hari Kebangsaan Malaysia]] * [[Lambang Malaysia]] == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Lagu tema Hari Kemerdekaan Malaysia| ]] [[Kategori:Lagu patriotik Malaysia| ]] [[Kategori:Identiti Malaysia]] [[Kategori:Hari Kemerdekaan Malaysia]] a4u3e1iu8cbu8hflqdab7kmgl3e3rz1 0 1262213 6925517 6676436 2026-08-11T20:20:13Z CommonsDelinker 5738 Fail Mariati_Abdul_Rahman_bersama_P._Ramlee.jpg telah dibuang kerana ia telah dihapuskan di Commons oleh Infrogmation 6925517 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = Mariati Abdul Rahman | image = | image_size = 200px | caption = Mariati Abdul Rahman bersama P. Ramlee | birth_name = | birth_date = {{birth date|1950|3|31}} | birth_place = | death_date = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | nationality = | other_names = Mariati | known_for = {{plainlist| * ''[[Gelora (filem)|Gelora]]'' }} | education = | alma_mater = | employer = | occupation = Pelakon | home_town = | title = | salary = | networth = | height = | weight = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | spouse = [[Nasir P. Ramlee]] | partner = | children = Gurlina, Gurnawan , Gurnarisasca |bparents = | relations = | signature = | website = | years_active = 1970–1975 }} '''Mariati binti Abdul Rahman''' atau lebih dikenali sebagai '''Mariati''' (lahir pada 31 Mac 1950) merupakan seorang pelakon wanita [[Malaysia]]. Beliau mula dikenali menerusi filem [[Gelora (filem)|Gelora]] arahan [[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]]. ==Kehidupan peribadi== Selain terkenal daripada berlakon dalam filem ''[[Gelora (filem)|Gelora]]'', beliau juga dikenali sebagai menantu pertama [[P. Ramlee|Allahyarham Tan Sri P. Ramlee]]. Beliau telah berkahwin dengan [[Nasir P. Ramlee|Allahyarham Nasir P. Ramlee]], ketika itu Nasir dikatakan berusia 19 tahun. Hasil perkahwinan mereka berdua, mereka dikurniakan tiga orang anak iaitu Gunina, Gunawan dan Gurnarisasca. Hubungan beliau dengan Nasir hanya bertahan beberapa tahun, mereka kemudiannya berpisah. P. Ramlee sempat menimang cucu sebelum meninggal dunia. Beliau kini menetap di Senawang bersama menantunya. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" style="text-align:; font-size:85%; line-height:20px;" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1970 | ''[[Gelora (filem)|Gelora]]'' | Mariati | Filem pertama |- | 1971 | ''[[Pancha Indera Harimau Berantai]]'' | | |- | rowspan="4"|1973 | ''Dosa Remaja'' | | |- | ''Ganjaran'' | | |- | ''[[Terbabas]]'' | Haryati | |- | ''[[Semerah Cindai]]'' | Atma | |- | rowspan="4"|1974 | ''[[Puaka (filem 1974)|Puaka]]'' | Mak Esah | |- | ''[[Bujang Tua S.S.]]'' | Salmah | |- | ''[[Anak Setan]]'' | Amra | |- | ''[[Si Buta]]'' | Baiduri | |- | rowspan="2"|1975 | ''[[Pertiwi]]'' | | |- | ''[[Rahsia Hatiku]]'' | | Filem terakhir |- |} == Rujukan == * https://www.facebook.com/photo.php?fbid=537452169739648 * https://vt.tiktok.com/ZSBvw3S3s/ qcpcs6nbz64vx0z1tmgxgbemu3tizmh 0 1265843 6925703 6624932 2026-08-12T04:57:33Z Ranee Narendranath 131745 /* Latar Belakang */ 6925703 wikitext text/x-wiki [[Fail:Vedanga.png|thumb|300x300px|Pembelajaran Vedanga di sebuah Gurukula. ]] '''Vedanga''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: वेदाङ्ग ''vedanga'', “anggota Veda”<ref>Morgan, Kenneth W. (1953). The Religion of the Hindus. Motilal Banarsidass Publ. p. 269. ISBN 9788120803879.</ref>; bentuk jamak: वेदाङ्गानि ''vedangani'') ialah enam disiplin tambahan dalam kajian [[Veda]] yang berkembang pada [[zaman Veda]] dan pasca-Veda.<ref>James Lochtefeld (2002), "Vedanga" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A-M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, pages 744-745</ref> Veda sukar difahami terutamanya kerana dua hal: bahasanya yang kuno dan sistem ritualnya yang kompleks. Oleh sebab itu, enam Vedanga telah dikembangkan sejak zaman purba untuk menjadikan Veda lebih mudah difahami dan diamalkan. Perkataan ''anga'' secara harfiah bererti “anggota tubuh”, tetapi dalam erti teknikal ia bermaksud bidang ilmu sampingan yang membantu kita memahami teks utama. Maka, Vedanga ialah sains tambahan yang memudahkan kita memahami Veda. Enam Vedanga itu ialah: Siksa (fonetik), Chandas (prosodi), Vyakaran (tatabahasa), Nirukta (etimologi), Jyotisa (astronomi), dan Kalpa (amalan keagamaan). == Latar Belakang == Akar Vedanga berhubung dengan zaman purba, dan ''[[Brihadaranyaka Upanishad]]'' menyebutkannya sebagai sebahagian daripada lapisan ''[[Brahmana]]'' dalam teks [[Veda]]. Bidang-bidang tambahan ini muncul seiring dengan pengkodifikasian Veda pada Zaman Besi di India. Tidak jelas bila senarai enam Vedanga mula dirumuskan. Kemungkinan besar ia berkembang menjelang akhir [[zaman Veda]], sekitar pertengahan milenium pertama S.M. Salah satu teks awal dalam bidang ini ialah ''[[Nighantu]]'' karya [[Yaska]], bertarikh sekitar abad ke-5 S.M. Bidang kajian tambahan ini muncul kerana bahasa Veda yang digubah berabad-abad sebelumnya menjadi terlalu kuno untuk difahami pada zamannya. Vedanga mula-mula berkembang sebagai ilmu sampingan untuk memahami Veda, namun wawasannya tentang metrum, struktur bunyi dan bahasa, tatabahasa, analisis linguistik, serta bidang lain turut mempengaruhi kajian pasca-Veda, seni, budaya, dan pelbagai aliran falsafah Hindu. Kajian Kalpa, misalnya, melahirkan ''Dharma-sutra'', yang kemudian berkembang menjadi ''[[Dharmasastra]]''. == Senarai Vedanga == * '''Siksa''' (“pengajaran, pendidikan”): fonetik, fonologi, sebutan.<ref>James Lochtefeld (2002), "Vedanga" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A-M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, pages 744-745</ref> Disiplin ini menumpukan pada huruf-huruf dalam abjad Sanskrit, intonasi, panjang-pendek, tekanan, melodi, serta aturan sandhi (gabungan bunyi) ketika pembacaan Veda.<ref>Sures Chandra Banerji (1989). A Companion to Sanskrit Literature. Motilal Banarsidass. pp. 323–324. ISBN 978-81-208-0063-2.</ref><ref>Annette Wilke; Oliver Moebus (2011). Sound and Communication: An Aesthetic Cultural History of Sanskrit Hinduism. Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-018159-3.</ref> * '''Chanda''' (“metrum”): ilmu prosodi.<ref>James Lochtefeld (2002), "Chandas" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A-M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, page 140</ref> Disiplin ini meneliti bentuk-bentuk metrum puisi, termasuk yang berdasarkan bilangan suku kata tetap setiap bait, dan yang berdasarkan bilangan mora tetap setiap bait.<ref>Peter Scharf (2013). Keith Allan (ed.). The Oxford Handbook of the History of Linguistics. Oxford University Press. pp. 228–234. ISBN 978-0-19-164344-6.</ref> * '''Vyakarana''' (“tatabahasa”): tatabahasa dan analisis linguistik.<ref>Harold G. Coward (1990). The Philosophy of the Grammarians, in Encyclopedia of Indian Philosophies Volume 5 (Editor: Karl Potter). Princeton University Press. ISBN 978-81-208-0426-5.</ref> Ia menekankan aturan bahasa dan analisis untuk menentukan bentuk tepat perkataan dan ayat agar gagasan dapat diungkapkan dengan jelas. * '''Nirukta''' (“etimologi”): penjelasan perkataan, khususnya perkataan kuno yang sudah jarang digunakan dan mempunyai makna yang samar. Bidang ini membantu menentukan makna tepat perkataan menurut konteksnya. * '''Kalpa''' (“aturan, kesesuaian”): arahan ritual. Disiplin ini menstandardkan pelaksanaan upacara Veda, termasuk samskara (upacara peralihan hidup) seperti kelahiran, perkahwinan, dan kematian, serta membincangkan tatacara peribadi dan kewajiban seseorang pada setiap tahap kehidupan.<ref>Wendy Doniger (1999). Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions. Merriam-Webster. pp. 629. ISBN 978-0-87779-044-0.</ref> * '''Jyotisa''' (“ilmu perbintangan”): penentuan masa yang tepat untuk ritual dengan merujuk kedudukan ''nakshatra'' dan bintang, serta berkaitan dengan astronomi. Disiplin ini berfokus pada perhitungan masa. == Lihat juga == * [[Teks Hindu]] * [[Veda]] == Rujukan == [[Kategori:Hinduisme]] [[Kategori:Teks Hindu]] 1vumywjiqjtv2tt8zp756tw3x5nl4tm 6925714 6925703 2026-08-12T05:24:34Z Ranee Narendranath 131745 6925714 wikitext text/x-wiki [[Fail:Vedanga.png|thumb|300x300px|Pembelajaran Vedanga di sebuah Gurukula. ]] '''Vedanga''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: वेदाङ्ग ''vedanga'', “anggota Veda”<ref>Morgan, Kenneth W. (1953). The Religion of the Hindus. Motilal Banarsidass Publ. p. 269. ISBN 9788120803879.</ref>; bentuk jamak: वेदाङ्गानि ''vedangani'') ialah enam disiplin tambahan dalam kajian [[Veda]] yang berkembang pada [[zaman Veda]] dan pasca-Veda.<ref>James Lochtefeld (2002), "Vedanga" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A-M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, pages 744-745</ref> Veda sukar difahami terutamanya kerana dua hal: bahasanya yang kuno dan sistem ritualnya yang kompleks. Oleh sebab itu, enam Vedanga telah dikembangkan sejak zaman purba untuk menjadikan Veda lebih mudah difahami dan diamalkan. Perkataan ''anga'' secara harfiah bererti “anggota tubuh”, tetapi dalam erti teknikal ia bermaksud bidang ilmu sampingan yang membantu kita memahami teks utama. Maka, Vedanga ialah sains tambahan yang memudahkan kita memahami Veda. Enam Vedanga itu ialah: [[Siksha]] (fonetik), [[Chandas]] (prosodi), [[Vyakarana]] (tatabahasa), [[Nirukta]] (etimologi), [[Jyotisha]] (astronomi), dan [[Kalpa]] (amalan keagamaan). == Latar Belakang == Akar Vedanga berhubung dengan zaman purba, dan ''[[Brihadaranyaka Upanishad]]'' menyebutkannya sebagai sebahagian daripada lapisan ''[[Brahmana]]'' dalam teks [[Veda]]. Bidang-bidang tambahan ini muncul seiring dengan pengkodifikasian Veda pada Zaman Besi di India. Tidak jelas bila senarai enam Vedanga mula dirumuskan. Kemungkinan besar ia berkembang menjelang akhir [[zaman Veda]], sekitar pertengahan milenium pertama S.M. Salah satu teks awal dalam bidang ini ialah ''[[Nighantu]]'' karya [[Yaska]], bertarikh sekitar abad ke-5 S.M. Bidang kajian tambahan ini muncul kerana bahasa Veda yang digubah berabad-abad sebelumnya menjadi terlalu kuno untuk difahami pada zamannya. Vedanga mula-mula berkembang sebagai ilmu sampingan untuk memahami Veda, namun wawasannya tentang metrum, struktur bunyi dan bahasa, tatabahasa, analisis linguistik, serta bidang lain turut mempengaruhi kajian pasca-Veda, seni, budaya, dan pelbagai aliran [[Falsafah India|falsafah Hindu]]. Kajian Kalpa, misalnya, melahirkan ''Dharma-sutra'', yang kemudian berkembang menjadi ''[[Dharmasastra]]''. == Senarai Vedanga == * '''Siksa''' (“pengajaran, pendidikan”): fonetik, fonologi, sebutan.<ref>James Lochtefeld (2002), "Vedanga" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A-M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, pages 744-745</ref> Disiplin ini menumpukan pada huruf-huruf dalam abjad Sanskrit, intonasi, panjang-pendek, tekanan, melodi, serta aturan sandhi (gabungan bunyi) ketika pembacaan Veda.<ref>Sures Chandra Banerji (1989). A Companion to Sanskrit Literature. Motilal Banarsidass. pp. 323–324. ISBN 978-81-208-0063-2.</ref><ref>Annette Wilke; Oliver Moebus (2011). Sound and Communication: An Aesthetic Cultural History of Sanskrit Hinduism. Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-018159-3.</ref> * '''Chanda''' (“metrum”): ilmu prosodi.<ref>James Lochtefeld (2002), "Chandas" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A-M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, page 140</ref> Disiplin ini meneliti bentuk-bentuk metrum puisi, termasuk yang berdasarkan bilangan suku kata tetap setiap bait, dan yang berdasarkan bilangan mora tetap setiap bait.<ref>Peter Scharf (2013). Keith Allan (ed.). The Oxford Handbook of the History of Linguistics. Oxford University Press. pp. 228–234. ISBN 978-0-19-164344-6.</ref> * '''Vyakarana''' (“tatabahasa”): tatabahasa dan analisis linguistik.<ref>Harold G. Coward (1990). The Philosophy of the Grammarians, in Encyclopedia of Indian Philosophies Volume 5 (Editor: Karl Potter). Princeton University Press. ISBN 978-81-208-0426-5.</ref> Ia menekankan aturan bahasa dan analisis untuk menentukan bentuk tepat perkataan dan ayat agar gagasan dapat diungkapkan dengan jelas. * '''Nirukta''' (“etimologi”): penjelasan perkataan, khususnya perkataan kuno yang sudah jarang digunakan dan mempunyai makna yang samar. Bidang ini membantu menentukan makna tepat perkataan menurut konteksnya. * '''Kalpa''' (“aturan, kesesuaian”): arahan ritual. Disiplin ini menstandardkan pelaksanaan upacara Veda, termasuk samskara (upacara peralihan hidup) seperti kelahiran, perkahwinan, dan kematian, serta membincangkan tatacara peribadi dan kewajiban seseorang pada setiap tahap kehidupan.<ref>Wendy Doniger (1999). Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions. Merriam-Webster. pp. 629. ISBN 978-0-87779-044-0.</ref> * '''Jyotisa''' (“ilmu perbintangan”): penentuan masa yang tepat untuk ritual dengan merujuk kedudukan ''nakshatra'' dan bintang, serta berkaitan dengan astronomi. Disiplin ini berfokus pada perhitungan masa. == Lihat juga == * [[Teks Hindu]] * [[Veda]] == Rujukan == [[Kategori:Hinduisme]] [[Kategori:Teks Hindu]] 8m57ciy4dw2c8ree310tavbedoxc5d0 6925750 6925714 2026-08-12T07:15:12Z Ranee Narendranath 131745 /* Rujukan */ 6925750 wikitext text/x-wiki [[Fail:Vedanga.png|thumb|300x300px|Pembelajaran Vedanga di sebuah Gurukula. ]] '''Vedanga''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: वेदाङ्ग ''vedanga'', “anggota Veda”<ref>Morgan, Kenneth W. (1953). The Religion of the Hindus. Motilal Banarsidass Publ. p. 269. ISBN 9788120803879.</ref>; bentuk jamak: वेदाङ्गानि ''vedangani'') ialah enam disiplin tambahan dalam kajian [[Veda]] yang berkembang pada [[zaman Veda]] dan pasca-Veda.<ref>James Lochtefeld (2002), "Vedanga" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A-M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, pages 744-745</ref> Veda sukar difahami terutamanya kerana dua hal: bahasanya yang kuno dan sistem ritualnya yang kompleks. Oleh sebab itu, enam Vedanga telah dikembangkan sejak zaman purba untuk menjadikan Veda lebih mudah difahami dan diamalkan. Perkataan ''anga'' secara harfiah bererti “anggota tubuh”, tetapi dalam erti teknikal ia bermaksud bidang ilmu sampingan yang membantu kita memahami teks utama. Maka, Vedanga ialah sains tambahan yang memudahkan kita memahami Veda. Enam Vedanga itu ialah: [[Siksha]] (fonetik), [[Chandas]] (prosodi), [[Vyakarana]] (tatabahasa), [[Nirukta]] (etimologi), [[Jyotisha]] (astronomi), dan [[Kalpa]] (amalan keagamaan). == Latar Belakang == Akar Vedanga berhubung dengan zaman purba, dan ''[[Brihadaranyaka Upanishad]]'' menyebutkannya sebagai sebahagian daripada lapisan ''[[Brahmana]]'' dalam teks [[Veda]]. Bidang-bidang tambahan ini muncul seiring dengan pengkodifikasian Veda pada Zaman Besi di India. Tidak jelas bila senarai enam Vedanga mula dirumuskan. Kemungkinan besar ia berkembang menjelang akhir [[zaman Veda]], sekitar pertengahan milenium pertama S.M. Salah satu teks awal dalam bidang ini ialah ''[[Nighantu]]'' karya [[Yaska]], bertarikh sekitar abad ke-5 S.M. Bidang kajian tambahan ini muncul kerana bahasa Veda yang digubah berabad-abad sebelumnya menjadi terlalu kuno untuk difahami pada zamannya. Vedanga mula-mula berkembang sebagai ilmu sampingan untuk memahami Veda, namun wawasannya tentang metrum, struktur bunyi dan bahasa, tatabahasa, analisis linguistik, serta bidang lain turut mempengaruhi kajian pasca-Veda, seni, budaya, dan pelbagai aliran [[Falsafah India|falsafah Hindu]]. Kajian Kalpa, misalnya, melahirkan ''Dharma-sutra'', yang kemudian berkembang menjadi ''[[Dharmasastra]]''. == Senarai Vedanga == * '''Siksa''' (“pengajaran, pendidikan”): fonetik, fonologi, sebutan.<ref>James Lochtefeld (2002), "Vedanga" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A-M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, pages 744-745</ref> Disiplin ini menumpukan pada huruf-huruf dalam abjad Sanskrit, intonasi, panjang-pendek, tekanan, melodi, serta aturan sandhi (gabungan bunyi) ketika pembacaan Veda.<ref>Sures Chandra Banerji (1989). A Companion to Sanskrit Literature. Motilal Banarsidass. pp. 323–324. ISBN 978-81-208-0063-2.</ref><ref>Annette Wilke; Oliver Moebus (2011). Sound and Communication: An Aesthetic Cultural History of Sanskrit Hinduism. Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-018159-3.</ref> * '''Chanda''' (“metrum”): ilmu prosodi.<ref>James Lochtefeld (2002), "Chandas" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A-M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, page 140</ref> Disiplin ini meneliti bentuk-bentuk metrum puisi, termasuk yang berdasarkan bilangan suku kata tetap setiap bait, dan yang berdasarkan bilangan mora tetap setiap bait.<ref>Peter Scharf (2013). Keith Allan (ed.). The Oxford Handbook of the History of Linguistics. Oxford University Press. pp. 228–234. ISBN 978-0-19-164344-6.</ref> * '''Vyakarana''' (“tatabahasa”): tatabahasa dan analisis linguistik.<ref>Harold G. Coward (1990). The Philosophy of the Grammarians, in Encyclopedia of Indian Philosophies Volume 5 (Editor: Karl Potter). Princeton University Press. ISBN 978-81-208-0426-5.</ref> Ia menekankan aturan bahasa dan analisis untuk menentukan bentuk tepat perkataan dan ayat agar gagasan dapat diungkapkan dengan jelas. * '''Nirukta''' (“etimologi”): penjelasan perkataan, khususnya perkataan kuno yang sudah jarang digunakan dan mempunyai makna yang samar. Bidang ini membantu menentukan makna tepat perkataan menurut konteksnya. * '''Kalpa''' (“aturan, kesesuaian”): arahan ritual. Disiplin ini menstandardkan pelaksanaan upacara Veda, termasuk samskara (upacara peralihan hidup) seperti kelahiran, perkahwinan, dan kematian, serta membincangkan tatacara peribadi dan kewajiban seseorang pada setiap tahap kehidupan.<ref>Wendy Doniger (1999). Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions. Merriam-Webster. pp. 629. ISBN 978-0-87779-044-0.</ref> * '''Jyotisa''' (“ilmu perbintangan”): penentuan masa yang tepat untuk ritual dengan merujuk kedudukan ''nakshatra'' dan bintang, serta berkaitan dengan astronomi. Disiplin ini berfokus pada perhitungan masa. == Lihat juga == * [[Teks Hindu]] * [[Veda]] == Rujukan == [[Kategori:Hinduisme]] [[Kategori:Teks Hindu]] [[Kategori:Falsafah India]] czr003akpyuuzh5d3b7e2vnj4z5i7zb 0 1267540 6925762 6652272 2026-08-12T07:32:24Z Ranee Narendranath 131745 6925762 wikitext text/x-wiki [[Fail:An attempt to depict the cosmology of the Puranas, and Mount Meru, provenance and exact date unknown.jpg|thumb|315x315px|Kosmologi dalam [[Purana]]]] '''Kosmologi Hindu''' ialah huraian tentang alam semesta dan keadaan jirimnya, kitaran dalam masa, struktur fizikal, serta kesannya ke atas makhluk hidup menurut [[teks Hindu]]. Kosmologi [[Hinduisme|Hindu]] juga berkait rapat dengan idea tentang seorang Pencipta yang membolehkan dunia ini wujud dan mengambil bentuk. Dunia ini tempat kita hidup, bergerak dan ada, sejak dahulu kala telah merangsang imaginasi para ahli falsafah tentang asal-usul dan perkembangannya. Adalah suatu pengalaman yang menarik, bahkan mempesonakan, untuk menelusuri pelbagai kisah penciptaan yang terdapat dalam kitab-kitab suci Hindu dan karya falsafahnya. [[Rig Veda]] telah membicarakan hal ini dalam beberapa himpunan sukta, tetapi belum ada usaha untuk memberikan teori yang mantap dan falsafah yang tersusun. Sebelum ''sristi'' atau penciptaan, [[Tuhan]] sahaja yang wujud. Dialah bapa kita. Dia berkehendak untuk mencipta. Dia menzahirkan dunia ini daripada dirinya sendiri dan masuk ke dalamnya.<ref>Rig Veda 10.81.1; 10.5.7</ref> ''[[Purusha Sukta]]'' yang masyhur menggambarkan seluruh ciptaan ini lahir daripada Purusa atau Wujud Purba dengan menggunakan perlambangan korban suci.<ref>Rigveda 10.90</ref> Karya Veda lain seperti [[Brahmana]] juga berpegang pada pandangan yang serupa. Taittiriya Brahmana secara tersirat menyatakan (2.8.9.7) bahawa Deva adalah sebab material dan juga sebab pelaksana bagi alam semesta ini. Istilah ''Visvakarma'' (dia yang menjadikan dunia ini sebagai karyanya), ''[[Hiranyagarbha]]'' (telur emas) dan ''Prajapati'' (tuan segala makhluk) turut digunakan dalam karya ini untuk merujuk kepada Pencipta. Dalam beberapa kisah Veda tentang penciptaan, air purba digambarkan sebagai unsur pertama daripada mana lahirnya ciptaan seterusnya. Maka terdapat dua aliran pemikiran di sini: satu menyatakan alam berkembang daripada Tuhan, dan satu lagi bahawa ia dicipta oleh Tuhan. Kisah penciptaan biasanya juga menyentuh tentang pemeliharaan (sthiti) dan peleburannya ([[pralaya]]). [[Upanishad|Upanisad]] yang mengandungi rujukan lebih khusus mengenai penciptaan umumnya mengikuti pola pemikiran Veda. Sebelum penciptaan, Brahman, juga disebut [[Atman]] atau Sat, sahaja yang wujud. Ia berkehendak untuk menjadi banyak, lalu mencipta ''tejas'' atau api, ''ap'' atau air, dan ''anna'' atau bumi. Tiga unsur asas inilah yang melahirkan seluruh ciptaan (rujuk [[Chandogya Upanishad|Chandogya Upanisad]] 6.2). Beberapa Upanisad lain menjejak asal-usul alam daripada [[Atman]] melalui ''pancabhuta'' atau lima unsur asas (rujuk [[Taittiriya Upanishad|Taittiriya Upanisad]] 2.1; 2.6), sementara yang lain seperti [[Prasna Upanishad|Prasna]] (1.4) menerangkan penciptaan melalui bahan dan roh (rayi dan prana). Terdapat juga pandangan bahawa jiwa-jiwa individu lahir daripada [[Brahman]] umpama percikan api daripada unggun ([[Mundaka Upanishad|Mundaka Upanisad]] 2.1.1). Idea bahawa Brahman setelah mencipta dunia lalu masuk ke dalamnya dan mengawalnya dari dalam juga dikemukakan ([[Taittiriya Upanishad|Taittiriya Upanisad]] 2.6). [[Itihasa]] dan [[Purana]] pula memberikan pelbagai gambaran tentang penciptaan. Dalam satu corak kisah, [[Vishnu]] atau Narayana menzahirkan [[Brahma]] (pencipta berkepala empat) yang seterusnya mencipta pelbagai alam (sama ada 3, 7 atau 14 bilangannya) dan segala penghuninya daripada dirinya. Dalam kisah lain, Narayana mencipta telur emas ([[Hiranyagarbha]]) yang terapung di atas air purba. Dia sendiri menghidupkannya, memecahkannya menjadi dua, lalu terbentuklah bumi dan langit. Purusa atau Prajapati yang lahir daripadanya kemudian mencipta segala makhluk. Terdapat juga kisah bahawa Pencipta membahagikan dirinya kepada dua prinsip – lelaki dan perempuan – dan daripada penyatuan keduanya lahirlah seluruh ciptaan. Teori ini sebenarnya berpunca daripada gambaran serupa dalam [[Upanishad|Upanisad]] seperti [[Brihadaranyaka Upanishad|Brihadaranyaka]] (1.4.2-4). Enam sistem [[Falsafah India|falsafah]] (''Sad-darsana'') juga membicarakan persoalan ini dengan teori masing-masing. Sekolah [[Nyaya Darsana|Nyaya]] dan [[Vaisesika Darsana|Vaisesika]] berpendapat bahawa Isvara atau [[Tuhan (Agama Hindu)|Tuhan]] mencipta dunia daripada zat-zat abadi seperti atom, ruang, masa, akasa, minda dan jiwa. Dialah juga yang bertanggungjawab atas pemeliharaan dan peleburannya. Sistem [[Sankhya]] dan Yoga pula mengemukakan teori bahawa ''[[prakriti]]'' atau alam purba (yang terdiri daripada tiga guna: sattva, rajas dan tamas) berkembang setahap demi setahap menjadi alam ini kerana kehendak Isvara serta kehadiran para ''purusa'' atau jiwa individu. Teori ini turut dikaungkan dalam beberapa [[Purana]]. Sistem [[Purva Mimamsa]] menganggap dunia dan jiwa-jiwa itu abadi—tidak dicipta dan tidak dimusnahkan—tetapi ditentukan oleh ''[[karma]]'' (kesan perbuatan yang tidak kelihatan). Sistem [[Falsafah Vedanta|Vedanta]] pula menyusun falsafah Upanisad. [[Advaita Vedanta]] oleh [[Sankaracharya|Sankara]] (788–820 M) menganggap dunia ini sebagai penampakan maya dalam [[Brahman]], hakikat yang sebenar. Walaupun teori penciptaan yang terdapat dalam Upanisad diterima, ia hanya diberikan taraf pengalaman duniawi. Sekolah [[Falsafah Vedanta|Vedanta]] teistik oleh [[Ramanujacharya|Ramanuja]] (1017–1137 M) dan [[Madhvacharya|Madhva]] (1197–1276 M) sebaliknya menerima hakikat realiti penciptaan dan alam ciptaan. Maka jelaslah terdapat pelbagai ragam gambaran tentang proses penciptaan sehingga sukar untuk meletakkan satu teori yang pasti. Namun pola pemikiran yang lahir dalam [[Rig Veda|Rigveda]] dan berkembang dalam Upanisad boleh dianggap lebih berwibawa dan lebih diterima umum berbanding yang lain. Ringkasnya, ia menyatakan bahawa Tuhan yang Mutlak mencipta dunia daripada dirinya sendiri, atas kehendaknya, memeliharanya, memerintahnya, dan meleburkannya di akhir setiap kitaran. Kitaran penciptaan, pemeliharaan dan pelepuran ini berlangsung secara abadi. Tujuan seluruh penciptaan ini ialah untuk memberikan kepada para jiva atau jiwa-jiwa individu yang terikat, satu lagi kesempatan untuk mencapai penebusan dan pembebasan daripada kelahiran semula. Oleh kerana inilah tema utama falsafah dan [[Hinduisme|agama Hindu]], maka soal perincian proses penciptaan itu sendiri tidak banyak diberi perhatian. == Jirim == Rencana utama: ''[[Guna (Agama Hindu)|Guna]]'' Segala jirim berasaskan tiga ''[[Guna (Agama Hindu)|Guna]]'' (sifat atau kecenderungan) yang bersifat lembam: * '''sattva''' (kebaikan) * '''rajas''' (nafsu/semangat) * '''tamas''' (kegelapan) Terdapat tiga keadaan ''guna'' yang membentuk segala jirim dalam alam semesta: # '''pradhana''' (jirim akar): ''guna'' dalam keadaan tidak bercampur dan tidak terzahir (seimbang). # '''prakriti''' (jirim asal): ''guna'' dalam keadaan bercampur tetapi belum terzahir (bergolak). # '''mahat-tattva''' (jirim atau rahim semesta): ''guna'' dalam keadaan bercampur dan terzahir. ''Pradhana'', yang tidak mempunyai kesedaran atau kehendak untuk bertindak dengan sendirinya, mula bergolak kerana suatu kehendak purba untuk mencipta. Sekolah-sekolah pemikiran berbeza dalam memahami sumber terakhir bagi kehendak itu dan dengan apakah ''guna'' itu bercampur (unsur kekal, masa, atau jiva-atma). Unsur-unsur material yang terzahir (jirim) berkembang daripada yang paling halus kepada yang paling kasar (fizikal). Unsur-unsur material ini menyelubungi jiva-atma (jiwa individu berkesedaran) yang menjelma, lalu membolehkan mereka berhubungan dengan objek-objek material, seperti tubuh sementara mereka, tubuh berkesedaran lain, dan benda tidak berkesedaran. '''Unsur halus yang terzahir:''' * ''ahamkara'' (ego) * ''buddhi'' (kecerdasan) * ''citta/manas'' (akal/minda) '''Unsur fizikal (kasar) yang terzahir''' (''pancha bhuta'', lima unsur) serta deria dan organ deria yang terhasil daripadanya: * ruang/akasa → bunyi → telinga * udara → sentuhan → kulit * api → penglihatan/bentuk → mata * air → rasa → lidah * bumi → bau → hidung == Masa == Masa dianggap tidak terhingga dalam sebuah alam semesta yang berkitaran, di mana alam semesta kini didahului dan akan diikuti oleh jumlah tak terhingga alam semesta lain. Keadaan jirim dipandu oleh ''kala'' (masa) yang abadi, yang mengulangi peristiwa-peristiwa umum daripada detik seketika hingga sepanjang hayat alam semesta, yang dicipta dan dimusnahkan secara berulang. Rujukan terawal tentang kitaran kosmik dalam kesusasteraan Sanskrit ditemui dalam ''[[Yuga Purana]]'' (sekitar abad ke-1 SM), ''[[Mahabharata]]'' (sekitar abad ke-3 SM – abad ke-4 M), dan ''[[Manu Smriti|Manusmriti]]'' (sekitar abad ke-2 – 3 M). Dalam ''Mahabharata'', nama yang digunakan untuk menggambarkan kitaran penciptaan dan pemusnahan adalah tidak seragam—menunjukkan istilah itu masih dalam pembentukan—di mana ''[[yuga]]'' (umumnya bermaksud zaman) dan ''kalpa'' (sehari bagi Brahma) digunakan, atau sekadar disebut sebagai proses penciptaan dan pemusnahan, dengan ''kalpa'' dan “sehari Brahma” menjadi lebih menonjol dalam penulisan kemudian. ''[[Prakriti]]'' (jirim asal) kekal bercampur sepanjang satu ''maha-kalpa'' (usia [[Brahma]]) iaitu 311.04 trilion tahun, diikuti oleh ''maha-pralaya'' (pelebur besar) yang sama panjang. Alam semesta (jirim) kekal terzahir sepanjang satu ''kalpa'' (sehari Brahma) iaitu 4.32 bilion tahun, di mana alam semesta dicipta pada permulaan dan dimusnahkan pada penghujung, untuk dicipta semula pada permulaan ''kalpa'' berikutnya. Satu ''[[Kalpa (Hari Brahma)|kalpa]]'' diikuti oleh satu ''[[pralaya]]'' (pelebur sebahagian, juga disebut malam Brahma) yang sama panjang, apabila Brahma dan alam berada dalam keadaan tidak terzahir. Setiap ''kalpa'' mengandungi 15 ''manvantara-sandhya'' (peralihan banjir besar) dan 14 ''manvantara'' (zaman [[Manu]], leluhur manusia), dengan setiap ''[[manvantara]]'' berlangsung selama 306.72 juta tahun. Setiap ''kalpa'' mengandungi 1,000 ''catur-yuga'' (epok, juga disebut ''maha-yuga''), dan setiap ''manvantara'' mengandungi 71 ''catur-yuga''. Satu ''catur-yuga'' berlangsung selama 4.32 juta tahun dan terbahagi kepada empat ''yuga'' (zaman dharma): * [[Satya Yuga]] – 1,728,000 tahun * [[Treta Yuga]] – 1,296,000 tahun * [[Dvapara Yuga]] – 864,000 tahun * [[Kali Yuga]] – 432,000 tahun Kini kita berada dalam Kali Yuga. == Penciptaan dan Struktur == Hinduisme ialah himpunan pelbagai pandangan intelektual atau falsafah, bukannya satu set kepercayaan tunggal yang kaku. Ia merangkumi pelbagai sudut pandang tentang asal usul kehidupan. Tiada satu kisah penciptaan yang seragam kerana kepelbagaian dinamik dalam Hinduisme. Kisah-kisah itu diambil daripada pelbagai sumber seperti Veda, sebahagiannya daripada [[Brahmana]], sebahagiannya daripada [[Purana]]; ada yang bersifat falsafah berasaskan konsep, dan ada yang berupa naratif. Teks-teks Hindu tidak menyediakan satu catatan kanonik tunggal tentang penciptaan; sebaliknya ia memuatkan pelbagai teori tentang asal-usul alam, sebahagiannya kelihatan bercanggah antara satu sama lain. === Rigveda === Menurut Henry White Wallis, [[Rig Veda]] dan teks Veda lain sarat dengan teori kosmologi alternatif serta persoalan bersifat ingin tahu. Bagi soalan-soalan terbuka itu, teks-teks Veda mengemukakan kepelbagaian pemikiran dalam bentuk syair yang penuh dengan simbol dan kiasan; kadangkala kuasa dan agen digambarkan dengan personaliti tertentu, kadangkala pula sebagai unsur alam dengan atau tanpa aktiviti antropomorfik seperti bentuk korban mitos. == '''Hiranyagarbha Sukta (Telur Emas)''' == Rigveda 10.121 menyebut ''[[Hiranyagarbha]]'' (“hiranya = emas/cahaya; garbha = rahim/isi”) yang wujud sebelum penciptaan, sebagai sumber kepada lahirnya alam semesta. Motif ini sebanding dengan mitos telur kosmik dalam tradisi penciptaan banyak tamadun lain. Metafora ini ditafsir secara berbeza oleh teks-teks kemudian. Teks [[Sankhya|Samkhya]] menyatakan bahawa Purusha dan Prakriti membentuk embrio, daripada situlah alam muncul. Dalam tradisi lain, dewa pencipta Brahma muncul daripada telur itu dan mencipta alam; manakala dalam tradisi lain pula, Brahma sendiri ialah Hiranyagarbha. '''Purusha Sukta''' ''[[Purusha Sukta]]'' (RV 10.90) menggambarkan mitos asal Proto-Indo-Eropah, di mana penciptaan lahir daripada pengorbanan Purusha, makhluk kosmik purba, oleh para dewa. Purusha digambarkan sebagai segala yang pernah wujud dan akan wujud. Tubuhnya menjadi asal-usul empat golongan masyarakat: Brahmin, Rajanya, Vaishya, dan Shudra. Daripada Purusha lahir Viraj, yang ditafsir sebagai telur duniawi (''[[Hiranyagarbha]]'') atau sebagai tenaga lelaki-perempuan berganda. Para dewa kemudian melakukan yajna dengan Purusha, lalu daripada tubuh dan mindanya terzahir binatang, Veda, Varna, benda-benda cakerawala, udara, langit, bumi, arah, serta dewa-dewa seperti [[Indera|Indra]] dan [[Agni]]. Teks kemudian seperti Purana menyamakan Purusha dengan [[Tuhan (Agama Hindu)|Tuhan]]. Dalam banyak catatan ''[[Purana]]'', Brahma ialah dewa pencipta; namun ada juga Purana yang menganggap [[Vishnu]], [[Shiva]] atau [[Shakti|Devi]] sebagai pencipta. '''Nasadiya Sukta''' ''[[Nasadiya Sukta]]'' (RV 10.129) mengambil sikap hampir agnostik terhadap penciptaan makhluk purba (seperti para dewa yang mempersembahkan Purusha). Ia menyatakan bahawa para dewa wujud selepas alam tercipta, dan tiada siapa tahu bila alam mula wujud. Ia bertanya siapakah yang mencipta alam, adakah sesiapa benar-benar tahu, dan mungkinkah ia dapat diketahui. == Brahmanda (Telur Kosmik) == Menurut Richard L. Thompson, ''[[Purana Bhagavata|Bhagavata Purana]]'' mengemukakan model geosentrik bagi ''Brahmanda'' (telur kosmik atau alam semesta). ''Bhu-mandala'' (cakera dunia) di dalamnya berdiameter 500 juta yojana (± 4 bilion batu), lebih kecil daripada alam bintang dan galaksi, tetapi hampir menyamai sistem suria. Purana juga menyebut kewujudan pelbagai alam semesta (Brahmanda) yang masing-masing diselubungi tujuh lapisan dengan ketebalan lebih sepuluh juta kali ganda diameternya. ''[[Mahabharata]]'' pula menyatakan bahawa bintang ialah objek besar bercahaya sendiri yang kelihatan kecil kerana jaraknya. Malah, Matahari dan Bulan tidak akan kelihatan jika seseorang pergi ke bintang jauh itu. [[Brahma]], pencipta sekunder yang lahir pertama, pada permulaan [[Kalpa (Hari Brahma)|kalpa]] membahagi Brahmanda kepada tiga, kemudian kepada empat belas ''loka'' (tingkatan alam). Sebahagian [[Purana]] menyebut adanya alam semesta yang tidak terkira banyaknya, wujud serentak dengan saiz serta Brahma masing-masing, yang muncul dan lenyap pada masa yang sama. === Falsafah India === ''Rencana utama: [[Falsafah India]]'' Teks [[Sankhya|Samkhya]] menyatakan bahawa terdapat dua entiti kekal yang asas: Purusha dan [[Prakriti]]. Prakriti memiliki tiga sifat (''[[Guna (Agama Hindu)|guna]]''): sattva (kesucian/pemeliharaan), rajas (penciptaan), dan tamas (kegelapan/pemusnahan). Apabila keseimbangan ketiga-tiganya terganggu, penciptaan bermula, dipacu oleh rajas. [[Advaita Vedanta]] pula menegaskan bahawa penciptaan lahir daripada [[Brahman]], tetapi bersifat maya (ilusi) dan tidak hakiki. ''[[Mundaka Upanishad]]'' (2.2.11) menyatakan bahawa segala arah, atas dan bawah, semuanya adalah Brahman; keseluruhan alam ini adalah Brahman semata-mata. == Loka == Konsep L''oka'' berkembang dalam kesusasteraan [[Veda]]. Pada peringkat awal, ''loka'' bukan sekadar bermaksud “tempat”, tetapi ruang dengan makna keagamaan dan psikologi. Kosmologi Veda yang lazim ialah ''trailokya''—tiga alam: bumi, atmosfera/langit, dan syurga. Kemudian, empat alam lebih tinggi ditambah: Mahas, Janas, Tapas, dan Satyaloka (dunia kebenaran) atau [[Brahmaloka]] (dunia Brahma). Selepas [[zaman Upanishad]], teks kemudian membahagikan pula tujuh alam bawah atau neraka. '''14 Loka menurut Purana:''' ''Tujuh loka atas:'' # Satya-loka ([[Brahmaloka]]) # Tapa-loka # Jana-loka # Mahar-loka # Svar-loka (Indra-loka) # Bhuvar-loka (matahari/bulan) # Bhu-loka (bumi) ''Tujuh loka bawah:'' # Atala-loka # Vitala-loka # Sutala-loka # Talatala-loka # Mahatala-loka # Rasatala-loka # Patala-loka == Alam Semesta Berganda == [[Teks Hindu]] menyebut alam semesta yang tidak terkira banyaknya, wujud serentak dan bergerak seperti atom, setiap satunya mempunyai Brahma, [[Vishnu]] dan [[Shiva]] sendiri. Menurut ''[[Purana Bhagavata|Bhagavata Purana]]''<ref>Bhagavata Purana 6.16.37; 10.87.41; 3.11.41</ref>, setiap alam semesta diliputi tujuh lapisan (bumi, air, api, udara, langit, tenaga menyeluruh dan ego palsu), setiap lapisan sepuluh kali lebih tebal daripada yang sebelumnya. Alam-alam semesta yang berbilang itu kelihatan seperti atom berkelompok dalam satu ruang tak bertepi. Teks lain seperti ''[[Brahmavaivarta Purana|Brahma Vaivarta Purana]]'' dan ''[[Yoga Vasistha]]'' turut menekankan bahawa jumlah alam semesta tidak terhitung, masing-masing dengan dewa [[Indera|Indra]], [[Brahma]], Vishnu, dan Shiva mereka. == Rujukan == [[Kategori:Hinduisme]] [[Kategori:Kosmologi Hindu]] 59zu3f0awkoq8hb4epfw8jdlr7qi9er 0 1267821 6925657 6924871 2026-08-12T04:01:10Z Udin Azmi 3 412354 /* Filem */ 6925657 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan, nyanyian, pelawak, pengacara, penyampai radio dan ahli perniagaan [[AC Mizal]] dalam karier seninya.<ref>https://www.xtra.com.my/bukan-kejar-populariti-ac-mizal-dedah-rahsia-anggota-kumpulan-4u2c/</ref><ref>https://www.klik.com.my/item/story/3553651/tuah-ac-mizal-dalam-lakonan</ref> [[Fail:AC_Mizal_Anugerah_MeleTOP_ERA_2015_PROMO.jpg|thumb|Dato' AC Mizal]] == Filem == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1999 ! ''[[Bara (filem)|Bara]]'' | Hisham | Filem pertama |- | 2000 ! ''[[Pasrah]]'' | Zamri | |- | 2001 ! ''[[Gerak Khas The Movie]]'' | rowspan="2"| Inspektor Mazlan | |- | 2002 ! ''[[Gerak Khas The Movie II]]'' | |- | rowspan="2"| 2004 ! ''[[Makar (filem)|Makar]]'' | Aiman | |- ! ''[[Buli (filem)|Buli]]'' | Rudy | |- | 2005 ! ''[[Baik Punya Cilok]]'' | Wak | |- | rowspan="2"| 2006 ! ''[[Buli Balik]]'' | Rudy | |- ! ''[[Cicak-Man]]'' | Ginger 2 | |- | rowspan="2"| 2007 ! ''[[Diva (filem 2007)|Diva]]'' | Rudy | |- ! ''[[Zombi Kampung Pisang]]'' | Mat Karan | |- | rowspan="4"| 2008 ! ''[[Cuci]]'' | Tan | |- ! ''[[Apa Kata Hati?]]'' | Bomoh | Penampilan khas |- ! ''[[Los dan Faun]]'' | Jefri | |- ! ''[[Cicakman 2 - Planet Hitam]]'' | Ginger Ghost 2 | |- | 2009 ! ''[[My Spy]]'' | AJ | |- | 2017 ! ''[[Abang Long Fadil 2]]'' | King Kong/ Cobra | |- | rowspan="3"| 2022 ! ''[[Nasi Lemak 1.0]]'' | Sultan Melaka | |- ! ''[[Abang Long Fadil 3]]'' | King Cobra/ King Kali Kong | |- ! ''[[Zaara (filem) |Zaara Bukan Nama Aku]]'' | Zaara | |- | 2023 ! ''[[Sumpahan Syaitan]]'' | Malik | |} == Drama == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1998–1999 ! ''[[Roda-Roda Kuala Lumpur]]'' | Korperal Jefri | rowspan="2"| [[TV1]] | Drama pertama |- | 1999–2002 ! ''[[Gerak Khas]]'' | Inspektor Mazlan | |- | 2007 ! ''Dakollin Dakkosi'' | Dakkosi | [[Astro Prima]] | |- | 2009 - 2010 ! ''[[Kapten Kit]]'' | Inspektor Mazlan | [[TV3]] | Polis utama |- | 2018 ! ''[[Misteri Jenazah]] (Musim 1) | Askar Jepun/ Khalid | [[Astro Prima]] | Episod 13: "Pada Zaman Dahulu" |- | 2019 ! ''[[Pop Yeah Yeah]]'' | Jefri Dom | rowspan="2"| [[TV3]] | |- | 2021–2022 ! ''[[Gerak Khas Undercover]] (Musim 1) | Mazlan | |} == Telefilem == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="3"| 2003 ! ''Meraung'' | Farid | rowspan="3"| [[VCD]] | Telefilem pertama |- ! ''Skuad Elit'' | | |- ! ''[[Neon (telefilem)|Neon]]'' | Karim | Penampilan khas |- | 2006 ! ''Kantoi'' | | [[Astro Ria]] | |- | 2019 ! ''Saya Jual Ye Bang'' | Datuk Jaki | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- | 2022 ! ''Megastar Academy'' | Sir Shariff | [[Astro Ceria]] | |- | 2026 ! ''3 Andartu Cancel Raya'' | | [[Astro Prima]] | |} == Televisyen == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2006–2009 ! ''[[AC Di Sini]]'' | Pengacara | rowspan="4"| [[Astro Ria]] | |- | 2006 ! ''[[Akademi Fantasia (musim 4)]]'' | Juri Jemputan | Minggu 5 |- | 2008 ! ''[[Akademi Fantasia (musim 6)]]'' | rowspan="2"| Pengacara | |- | rowspan="2"| 2009 ! ''[[Akademi Fantasia (musim 7)]]'' | |- ! ''[[Ek eleh! Afdlin (rancangan TV)|Ek eleh! Afdlin]]'' | Artis Jemputan | [[Astro Warna]] | Episod 1 |- | 2011–2012 ! ''[[RM1,000,000 Money Drop]]'' | rowspan="2"|Pengacara | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="5"| 2011 ! ''[[Maharaja Lawak]]'' | [[Astro Warna]] | |- ! rowspan=2| ''[[Akademi Fantasia (musim 9)]]'' | Juri Jemputan | rowspan=2| [[Astro Ria]] | Minggu 7 |- | Pengacara Jemputan | Minggu 10 |- ! ''S.Y.O.K.'' | Pelbagai watak | [[TV1]] | |- ! ''[[Anugerah Industri Muzik ke-18]]'' | rowspan="3" | Pengacara | [[Astro Ria]] | bersama [[Zizan Razak]] |- | 2011–2021 ! ''[[Maharaja Lawak Mega]]'' | rowspan="4"| [[Astro Warna]] | |- | 2012–2014 ! ''[[Betul ke Bohong?]]'' | |- | rowspan="4"|2012 ! ''[[Super Spontan 2012]]'' | Juri Jemputan | Minggu 7 |- ! ''[[Tabung Lawak S1]]'' | rowspan="3" | Pengacara | Betul ke Bohong? S1 |- ! ''Konsert Kenangan Sudirman'' | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Tabung Lawak S2]]'' | [[Astro Warna]] | Betul ke Bohong? S3 |- | rowspan="3"|2013 ! ''[[Kaunter Kaboom!]]'' | Pengacara | [[Astro Ria]] | bersama [[Atu Zero]] |- ! ''[[Raja Lawak]] (Musim 7) | Juri Tetap | rowspan="6" | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[Tabung Lawak S3]]'' | Pengacara | Kaunter Kaboom! |- | rowspan="2" | 2013–2015 ! ''[[Sembang Teh Tarik]]'' | rowspan="5" | Pengacara | |- ! ''[[Anugerah Lawak Warna]]'' | |- | rowspan="2"| 2014 ! ''#havocwarna'' | |- ! ''[[Terbaek Toqq]]'' | |- | 2014–2016 ! ''[[Anugerah MeleTOP Era]]'' | rowspan="3"| [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3"| 2015 ! ''[[Gegar Vaganza (musim 2)]]'' | Juri Jemputan | Minggu 4 |- ! ''[[MeleTOP]]'' | Tetamu Jemputan | Mempromosikan Teater Baik Punya Cilok bersama [[Awie]], [[Afdlin Shauki]] & [[Hans Isaac]] |- ! ''[[Super Spontan All Stars]]'' | rowspan="4"| Pengacara | rowspan="5"| [[Astro Warna]] | |- | 2015–2016 ! ''[[Dalang Prank]]'' | |- | rowspan="5"| 2016 ! ''[[Super Spontan Superstar]]'' | |- ! ''Sembang Teh Tarik Kaw'' | |- ! ''[[Juara Parodi]]'' | Juri Jemputan | Minggu 12 |- ! ''[[Akademi Fantasia (musim 13)]]'' | Juri Tetap | rowspan="4"| [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Duo Star]]'' | Pengacara | |- | rowspan="3"| 2017 ! ''[[Gegar Vaganza (musim 4)]]'' | Juri Jemputan | Minggu 6 |- ! ''MeleTOP'' | Tetamu Jemputan | Mempromosikan Abang Long Fadil 2 bersama Zizan Razak & [[Syamsul Yusof]] |- ! ''[[Super Spontan Superstar 2017]]'' | Pengacara | rowspan="4"| [[Astro Warna]] | |- | rowspan="4"| 2018 ! ''[[Gegar Lawak 2018]]'' | Juri Tetap | |- ! ''Bocey & Friends Live'' | Guru Silat | '''Artis Jemputan:''' Episod "Pendekar Pura Cendana" |- ! ''[[Super Spontan Xtravaganza]]'' | Pengacara | |- ! ''[[Gegar Vaganza (musim 5)]]'' | Juri Jemputan | [[Astro Ria]] | Minggu 1, 2 & 5 |- | rowspan="4"| 2019 ! ''[[Di Balik Tawa]] (Musim 2) | Dirinya sendiri | rowspan="2"| [[Astro Warna]] | |- ! ''Arena Panggang Warna Live'' | Yang Dipertikai | |- ! ''[[I Can See Your Voice Malaysia (musim 2)]]'' | Panel Jemputan | rowspan="2"| [[TV3]] | Episod 9 |- ! ''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-32]]'' | Pengacara | bersama [[Elly Mazlein]] |- | rowspan="5"| 2020 ! ''[[Dansa Dan Sing]]'' | Pengacara Jemputan | [[Astro Ria]] | Minggu 6 |- ! ''Punchline DAC'' | Pengacara | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[Gegar Vaganza (musim 7)]]'' | Pengacara Jemputan | [[Astro Ria]] | Minggu 1 |- ! ''[[Vokal Mania]]'' | rowspan="3"| Pengacara | rowspan="2"| [[TV3]] | bersama [[Azira Shafinaz]] |- ! ''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-33]]'' | bersama [[Nabila Huda]] |- | 2020–2024 ! ''[[The Masked Singer Malaysia]]'' | [[Astro Warna]] | |- | 2020–kini ! ''MeleTOP'' | Pengacara Jemputan | rowspan="3"| [[Astro Ria]] | |- | rowspan="4"| 2021 ! ''[[All Together Now Malaysia (musim 1)]]'' | Kapten Juri | |- ! ''[[Gegar Vaganza (musim 8)]]'' | Juri Jemputan | Minggu 3 |- ! ''Media Hiburan Throwback'' | Artis Jemputan | [[Astro Prima]] | |- ! ''Opocot Melatah Budak Pejabat'' | Pengacara | rowspan="2"| [[Astro Warna]] | |- | rowspan="4"| 2023 ! ''[[Ubi Superstar Live]]'' | Inspektor | Episod 3: "Di Bawah Langit Yang Sama" |- ! ''[[Big Stage (musim 5)]]'' | rowspan="2"| Juri Jemputan | [[Astro Ria]] | Minggu 9 |- ! ''[[The Chosen One]] (Musim 1)'' | [[Astro Ceria]] | Minggu 1 & 5 |- ! ''Gelak 90 Saat'' | Pengacara | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="4"| 2024 ! ''[[The Hardest Singing Show]]'' | rowspan="2"| Juri Jemputan | [[Astro Ria]] | Minggu 9 |- ! ''The Chosen One (Musim 2)'' | [[Astro Ceria]] | Minggu 1 |- ! ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 4)]]'' | rowspan="2"| Pengacara | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[Festival Filem Malaysia ke-33]]'' | [[TV2]] | bersama [[Scha Al-Yahya]] |- | rowspan="5"| 2025 ! rowspan="2"| ''[[Sepahtu Reunion Al-Raya|Sepahtu Reunion Kecoh Beraya]]'' | Bos Badrul | rowspan="2"| [[Astro Prima]] | '''Artis Jemputan:''' Episod "Cukup Derita Itu" |- | Tok Din | '''Artis Jemputan:''' Episod "Satukan Kasih Yang Hilang" |- ! ''[[Big Stage Alpha]]'' | Juri Jemputan | rowspan="2"| [[Astro Ria]] | Minggu 4 & 5 |- ! ''[[Talk To My Manager (musim 1)]]'' | Juri Tetap | |- ! ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 5)]]'' | Pengacara | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="2"| 2026 ! ''[[Talk To My Manager (musim 2)]]'' | Juri Tetap | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 6)]]'' | Pengacara | [[Astro Prima]] | |} == Teater == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | 2006-2009 ! ''[[Puteri Gunung Ledang (muzikal)|Puteri Gunung Ledang The Musical]] | Gusti Adipati Handaya Nigrat |- | 2009 ! ''Cuci The Muzikal | Tan |- | 2015 ! ''Baik Punya Cilok'' | Wak |} == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm0594558}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|AC Mizal]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|AC Mizal]] tu6k5jibwbn3vm4smepic7xsxz4jv8l 0 1267957 6925379 6909907 2026-08-11T13:20:29Z ~2026-41106-81 409773 /* Telefilem */ 6925379 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya arahan, penulis skrip dan lakonan [[Mamat Khalid]].<ref>https://web.archive.org/web/20170322115308/http://ww1.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2005&dt=1129&pub=Utusan_Malaysia&sec=Hiburan&pg=hi_01.htm</ref> [[Fail:Mamat Khalid - Maskara Shorties 2008.jpg|thumb|Mamat Khalid]] == Filem == {| class="wikitable" style="text-align:; font-size:85%; line-height:20px;" ! rowspan="2"|Tahun ! rowspan="2"|Tajuk ! colspan="4"|Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"|Watak ! rowspan="2"|Catatan |- ! Pengarah ! Penulis skrip ! Penerbit ! Pelakon |- ! 2003 | ''[[Lang Buana]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | Filem arahan pertama |- ! 2004 | ''[[Puteri Gunung Ledang (filem 2004)|Puteri Gunung Ledang]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2005 | ''[[Rock (filem)|Rock]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! rowspan="2"|2006 | ''[[Man Laksa]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Tipah Tertipu The Movie]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | Pengarah Filem Seram | Filem lakonan pertama beliau, penampilan khas |- ! 2007 | ''[[Zombi Kampung Pisang]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | MK | Pelakon undangan |- ! rowspan="3"|2008 | ''[[Kala Malam Bulan Mengambang]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Dunia Baru The Movie]]'' | {{na}} | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Tauke Stesen Minyak | rowspan="2"|Penampilan khas |- | ''[[Cicakman 2: Planet Hitam]]'' | {{na}} | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Lelaki Melayu |- ! rowspan="2"|2009 | ''[[Papadom]]'' | {{na}} | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Dato' Mamat Khalid | rowspan="2"|Pelakon undangan |- | ''[[My Spy]]'' | {{na}} | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Lelaki Melayu |- ! rowspan="2"|2010 | ''[[Estet (filem)|Estet]]'' | {{ya}} | {{yes|Cerita}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | Juga sebagai penataan seni |- | ''[[Hantu Kak Limah Balik Rumah]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! rowspan="3"|2013 | ''[[Husin, Mon dan Jin Pakai Toncit]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Rock Oo!]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Bro, Nampak Motor Gua?]]'' | {{na}} | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Tan Sri Bakhtiar Kartubi | |- ! rowspan="5"|2014 | ''[[Apokalips X]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Zombie Kilang Biskut]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | Kulop | Penampilan khas |- | ''[[Amir dan Loqman Pergi ke Laut]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Ribbit]]'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | Filem animasi versi Malaysia |- | ''[[Terbaik dari Langit]]'' | {{na}} | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Pemandu Lori | Penampilan khas |- ! rowspan="3"|2015 | ''[[Rumah Pusaka Di Simpang Jalan]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Werewolf Dari Bangladesh]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Usop Wilcha Meghonjang Makhluk Muzium]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2016 | ''[[Rock Bro!]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2017 | ''[[Lebuhraya Ke Neraka]]'' | {{ya}} | {{yes|Cerita}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2018 | ''[[Hantu Kak Limah]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! rowspan="2"|2020 | ''[[Rock 4: Rockers Never Dai]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''[[Manap Karaoke]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! rowspan="4"|2021 | ''[[18 Puasa di Kampong Pisang]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | rowspan="2"|Juga sebagai penerbit eksekutif |- | ''[[Kampong Pisang Musikal Raya Istimewa]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} |- | ''[[Mat Bond Malaya]]'' | {{na}} | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Dirinya sendiri | Penampilan khas |- | ''[[Budak Kripto]]'' | {{na}} | {{na}} | {{na}} | {{ya}} | Dirinya sendiri | Filem lakonan terakhir beliau, dikeluarkan secara anumerta |- ! rowspan="2"|2022 | ''[[Kampong Pisang Berbuah Dua Kali]]'' | {{na}} | {{yes|Cerita}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | Dikeluarkan secara anumerta |- | ''[[Rajawali (filem)|Rajawali]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | Filem arahan terakhir, beliau mengarahkannya bersama [[Syed Mohd Amin Syed Hashim|S. Amin Shahab]]; dikeluarkan secara anumerta |- |} ==Filem pendek== {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Tahun ! rowspan="2"|Tajuk ! colspan="4"|Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"|Watak |- ! Pengarah ! Penulis skrip ! Penerbit ! Pelakon |- ! 2016 | ''Pak Man Degil'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} |- ! 2021 | ''Kampong Pisang Kita Setandan'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} |- |} == Telefilem == {| class="wikitable" style="text-align: ; font-size:85%; line-height:20px;" ! rowspan="2"|Tahun ! rowspan="2"|Tajuk ! colspan="3"|Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"|Watak ! rowspan="2"|Saluran TV ! rowspan="2"|Catatan |- ! Pengarah ! Penulis skrip ! Pelakon |- ! 1996 | ''Namaku Yassin'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | rowspan="2"|[[TV3]] | Telefilem arahan pertama |- ! 1997 | ''Mengejar Bintang'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 1998 | ''Rombongan Cik Kiah ke Sukan Komanwel'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | rowspan="2"|[[NTV7|ntv7]] | |- ! rowspan="2"|1999 | ''Pukul 2 Petang'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- | ''Arbaie Bujang Kembali'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | [[TV3]] | |- ! 2000 | ''Mat Nor Kushairi & The Velvet Boys'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | rowspan="4"|[[NTV7|ntv7]] | |- ! 2001 | ''Pinang Durian'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2004 | ''[[15 Puasa (telefilem)|15 Puasa]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2007 | ''Aku Bukan Buaya'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | |- ! 2014 | ''Rombongan Cik Kiah ke Kelana Jaya'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! 2015 | ''Idris MLM'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | [[Astro Warna]] | |- ! rowspan="2"|2017 | ''[[16 Puasa]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | Astro First Eksklusif | |- | ''Semerah Darah'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | [[Astro Citra]] | |- ! 2019 | ''[[17 Puasa]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | Astro First Eksklusif | Telefilem arahan terakhir |- ! 2025 | [[Bendasing (telefilem) |Bendasing]] | {{na}} | {{ya}} | {{ya}} | Tok Wali | [[TV3]] | Telefilem lakonan pertama dan terakhir; ditayangkan secara anumerta |} == Drama == {| class="wikitable" style="text-align:; font-size:85%; line-height:20px;" ! rowspan="2"|Tahun ! rowspan="2"|Tajuk ! colspan="4"|Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"|Watak ! rowspan="2"|Saluran TV ! rowspan="2"|Catatan |- ! Pengarah ! Penulis skrip ! Penerbit ! Pelakon |- ! 1997–2000 | ''[[Kampung Boy (siri TV)|Kampung Boy]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | Penterjemah skrip |- ! 1999–2005 | ''[[Spanar Jaya]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | Pengarah Muzik video | rowspan="2"|[[NTV7|ntv7]] | Konsep, pelakon undangan |- ! 2002 | ''Hari Raya Abdullah Rauf'' | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | Drama arahan pertama |- ! 2011 | ''Cer Citer'' | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{na}} | {{n/a}} | [[Astro Warna]] | |- ! 2020–2021 | ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | {{ya}} | {{ya}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | [[Astro Citra]] | Juga sebagai penerbit eksekutif |- ! 2021 | ''Klik Rider'' | {{ya}} | {{na}} | {{ya}} | {{na}} | {{n/a}} | [[Astro Warna]] | Drama arahan terakhir beliau, sebagai penerbit eksekutif |- |} == Iklan == {| class="wikitable" style="text-align:; font-size:85%; line-height:20px;" ! rowspan="2"|Tahun ! rowspan="2"|Tajuk ! colspan="2"|Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"|Untuk ! rowspan="2"|Catatan |- ! Pengarah ! Penulis skrip |- ! 2021 | ''Bank Rakyat Raya 2021: Raya Tetap Raya!!'' | {{ya}} | {{ya}} | [[Bank Rakyat]] | |- |} == Televisyen == {| class="wikitable" style="text-align:; font-size:85%; line-height:20px;" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- ! 2011 | ''[[Maharaja Lawak]]'' | Juri Tetap | [[Astro Warna]] | |- ! 2012 | ''Berita Hangit'' | Adam Semit | [[Astro Warna]] | Sitkom berkonsepkan berita |- ! 2021 | ''Memoir Selebriti: Journey To Stardom - Mamat Khalid'' | rowspan="2"|Dirinya sendiri | [[Astro Prima]] | Dokumentari, sebagai penerbit eksekutif |- ! 2022 | ''Warong Pak Jabit'' | [[Astro Ria]] | Penampilan terakhir beliau, sebagai penerbit eksekutif |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm1672174}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Mamat Khalid]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Mamat Khalid]] sinaznzpj3zovhiwt54b3en3vpqzf0u 0 1268104 6925377 6902970 2026-08-11T13:18:34Z ~2026-41106-81 409773 /* Telefilem */ 6925377 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan, penerbit dan pengacara [[Rosyam Nor]] dalam karier seninya.<ref>https://www.klik.com.my/item/story/2171534/rosyam-catat-rekod-malaysia</ref> [[Fail:Rosyam_Nor_on_MeleTOP.jpg|thumb|Datuk Rosyam Nor]] == Filem == {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Tahun ! rowspan="2"|Tajuk ! colspan="2"|Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"|Watak ! rowspan="2"|Catatan |- ! Pelakon ! Penerbit |- | 1986 ! ''[[Gila-Gila Remaja]]'' | {{ya}} | {{na}} | Remy | Filem pertama |- | 1987 ! ''[[Sayang (filem)|Sayang]]'' | {{ya}} | {{na}} | Don | |- | rowspan="2"|1988 ! ''Jiran'' | {{ya}} | {{na}} | Jamal | Juga sebagai pengurus produksi |- ! ''[[Perawan Malam]]'' | {{ya}} | {{na}} | Kamis | |- | 1989 ! ''[[Tak Kisahlah Beb]]'' | {{ya}} | {{na}} | Halim | |- | rowspan="2"|1991 ! ''[[Boss]]'' | {{ya}} | {{na}} | Konco | |- ! ''[[Kanta Serigala]]'' | {{ya}} | {{na}} | Imran | |- | rowspan="2"|1993 ! ''[[Perempuan, Isteri & .....?]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | Juga sebagai penerbit eksekutif |- ! ''[[Azizah The Legend]]'' | {{ya}} | {{na}} | Aziz | Alih suara oleh Azman Hassan |- | rowspan="2"|1995 ! ''[[Cinta Kita (filem)|Cinta Kita]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | Juga sebagai penerbit eksekutif |- ! ''[[Jimi Asmara]]'' | {{ya}} | {{na}} | Fakar | |- | 1996 ! ''[[Suami, Isteri dan .....?]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Fatah | Sebagai penerbit eksekutif |- | rowspan="2"|1998 ! ''[[Maria Mariana II]]'' | {{ya}} | {{na}} | Remy | |- ! ''[[Lenjan]]'' | {{ya}} | {{na}} | Zarin | |- | rowspan="2"|1999 ! ''[[Nafas Cinta]]'' | {{ya}} | {{na}} | Sham | |- ! ''[[Bara (filem)|Bara]]'' | {{ya}} | {{na}} | Carlos | |- | rowspan="2"|2001 ! ''[[Gerak Khas The Movie]]'' | {{ya}} | {{na}} | Castello | |- ! ''[[Spinning Gasing]]'' | {{ya}} | {{na}} | Zainal | |- | 2002 ! ''[[KL Menjerit]]'' | {{ya}} | {{na}} | Shahrol | |- | rowspan="3"|2003 ! ''[[Laila Isabella]]'' | {{ya}} | {{na}} | Azam | |- ! ''[[Janji Diana]]'' | {{ya}} | {{na}} | Haikal | |- ! ''[[MX3]]'' | {{ya}} | {{na}} | Castello/Castella | Penampilan khas |- | rowspan="3"|2004 ! ''[[Bisikan Remaja]]'' | {{ya}} | {{na}} | Komando Razak | |- ! ''[[Pontianak Harum Sundal Malam]]'' | {{ya}} | {{na}} | Asmadi Marsani | |- ! ''[[Berlari Ke Langit]]'' | {{ya}} | {{na}} | Indra Che Muda | |- | rowspan="4"|2005 ! ''[[Gangster (filem 2005)|Gangster]]'' | {{ya}} | {{na}} | Rosli/Legau/Nala | |- ! ''[[Senario XX]]'' | {{ya}} | {{na}} | Dirinya sendiri / Rosman | Beliau melakonkan dua watak salah satu dialih suara oleh [[Lan Pet Pet]]. |- ! ''[[KL Menjerit 1]]'' | {{ya}} | {{na}} | Shahrol | |- ! ''[[Pontianak Harum Sundal Malam II]]'' | {{ya}} | {{na}} | Asmadi Marsani | |- | rowspan="2"|2006 ! ''[[Castello]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Castello | |- ! ''[[Bilut (filem)|Bilut]]'' | {{ya}} | {{na}} | Yazid | |- | rowspan="2"|2007 ! ''[[Syaitan (filem)|Syaitan]]'' | {{ya}} | {{na}} | Muslim | |- ! ''[[Anak Halal]]'' | {{ya}} | {{na}} | Hisham | Penampilan khas |- | rowspan="2"|2008 ! ''[[Kala Malam Bulan Mengambang]]'' | {{ya}} | {{na}} | Salleh | |- ! ''[[Apa Kata Hati]]'' | {{ya}} | {{na}} | Pengacara | Beliau menjadi pengacara program televisyen ''Modal Insan''. |- | 2010 ! ''[[Estet (filem)|Estet]]'' | {{ya}} | {{na}} | Kublai Khan | |- | 2011 ! ''[[Libas]]'' | {{ya}} | {{na}} | Adnan Saladin | |- | 2013 ! ''[[KL Gangster 2]]'' | {{ya}} | {{na}} | Tailong | |- | rowspan="3"|2014 ! ''[[Balistik (filem)|Balistik]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Saga | Juga sebagai penulis skrip dan cerita asal |- ! ''Ah Beng: Mission Impossible'' | {{ya}} | {{na}} | | Penampilan khas |- ! ''[[Laga (filem)|Laga]]'' | {{ya}} | {{na}} | Inspektor Jefri | |- | rowspan="3"|2015 ! ''[[Isyarat Cinta]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''The Noise'' | {{ya}} | {{na}} | | Penampilan kameo |- ! ''[[Chowrasta (filem)|Chowrasta]]'' | {{ya}} | {{na}} | Pak Ngah Don | |- | rowspan="2"|2016 ! ''[[Mat Moto (filem 2016)|Mat Moto]]'' | {{ya}} | {{na}} | Shahrol | Penampilan khas |- ! ''[[Kabali]]'' | {{ya}} | {{na}} | Pak Pacak | Filem Tamil, pelakon sampingan |- | 2017 ! ''[[Rempit Sampai Langit]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="2"|2018 ! ''[[KL Special Force]]'' | {{ya}} | {{na}} | Roslan | |- ! ''[[Lee Chong Wei: Rise of the Legend]]'' | {{ya}} | {{na}} | [[Misbun Sidek]] | |- | rowspan="2"|2019 ! ''[[Misteri Dilaila]]'' | {{ya}} | {{na}} | Inspektor Azman | |- ! ''[[Motif (filem 2019)|Motif]]'' | {{ya}} | {{na}} | Hussein | |- | rowspan="3"|2021 ! ''[[J2: J Retribusi]]'' | {{ya}} | {{na}} | Dato' Hashim | |- ! ''[[Proksi]]'' | {{ya}} | {{na}} | Remy | |- ! ''G Storm'' | {{ya}} | {{na}} | King | Filem Hong Kong |- | rowspan="2"|2022 ! ''[[Juang]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Kapten | Sebagai penerbit eksekutif |- ! ''Deleted: Akan Ku Jejak!'' | {{ya}} | {{na}} | Ali Yusof | |- | 2023 ! ''Duan Nago Bogho'' | {{ya}} | {{na}} | Fendi Bukit Bintang | |- | 2024 ! ''[[Memoir Seorang Guru]]'' | {{ya}} | {{na}} | Cikgu Sunan | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Keluang Man (filem)|Keluang Man]]'' | {{ya}} | {{na}} | Ahmad / Mata Batu | |- ! ''[[Banduan (filem)|Banduan]]'' | {{ya}} | {{na}} | Inspektor Johari | |- | rowspan="2"|2026 ! ''[[Pewaris Susuk]]'' | {{ya}} | {{na}} | Hadiff | |- ! ''[[Kudrat 1968]] | {{ya}} | {{na}} | Abdul Zar | ''Pos-produksi'' |- | TBA ! ''[[The Original Gangster]]'' | {{ya}} | {{na}} | | ''Pos-produksi'' |- |} == Drama == {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Tahun ! rowspan="2"|Tajuk ! colspan="2"|Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"|Watak ! rowspan="2"|Saluran TV ! rowspan="2"|Catatan |- ! Pelakon ! Penerbit |- | rowspan="2"|1998 ! ''Tirai Sutera'' | {{ya}} | {{na}} | | rowspan="4"|[[TV3]] | Drama pertama |- ! ''Hanya Dikau'' | {{ya}} | {{na}} | | |- | rowspan="4"|1999 ! ''Tirai Sutera II'' | {{ya}} | {{na}} | | |- ! ''Nadia'' | {{ya}} | {{na}} | | |- ! ''Athirah'' | {{ya}} | {{na}} | | [[TV1]] | |- ! ''[[Idaman (drama)|Idaman (Musim 2)]]'' | {{ya}} | {{na}} | Azrain | [[Astro Ria]] | |- | 2000 ! ''Kabus dan Sinar'' | {{ya}} | {{na}} | | [[TV1]] | |- | 2001–2002 ! ''[[Spanar Jaya]]'' | {{ya}} | {{na}} | Syawal | [[NTV7]] | Sitkom, pelakon undangan |- | 2001 ! ''[[Kiranya Ku Tahu]]'' | {{ya}} | {{na}} | Azeem | rowspan="5"|[[TV3]] | |- | 2002 ! ''Maya Mira'' | {{ya}} | {{na}} | Hisham | |- | rowspan="2"|2004 ! ''[[Rindu Semakin Jauh]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Hakim | |- ! ''[[Masih Ada Cinta]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Zahrul | |- | 2005 ! ''[[Biarku Sentuh Cintamu]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Danial | |- | 2006–2007 ! ''[[CID 3278]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Ray | [[TV9]] | |- | rowspan="2"|2007 ! ''[[Sesuci Cinta Sofiya]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Johan | [[TV3]] | |- ! ''Dinasti Bilut'' | {{ya}} | {{ya}} | Danial | [[TV1]] | |- | rowspan="2"|2008 ! ''[[Abadi Sebuah Cinta]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Inspektor Qayyum | rowspan="5"|[[TV3]] | |- ! ''[[Iris]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Danish | |- | 2008–2009 ! ''[[Ku Milikmu]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2009 ! ''Rozanna'' | {{ya}} | {{ya}} | Fareez | |- | rowspan="3"|2010 ! ''[[Nigina]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Iskandar | |- ! ''Isabella'' | {{ya}} | {{ya}} | Nazman | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Asmara (drama)|Asmara]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV3]] | |- | 2010–2011 ! ''Gelora Di Hati Sara'' | {{ya}} | {{ya}} | Asrul | [[TV2]] | |- | rowspan="3"|2011 ! ''[[Asmara 2 (drama)|Asmara 2]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Antara Maghrib Dan Isyak]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Cinta Elysa]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2011–2012 ! ''[[Trilogi Cinta]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Razif | [[TV1]] | |- | rowspan="2"|2012 ! ''Jangan Ambil Padang Kami'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Bunga-Bunga Syurga]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="7"|[[TV3]] | |- | 2012–2013 ! ''[[Setia Hujung Nyawa]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2013 ! ''[[Iman Nabila]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="4"|2014 ! ''[[7 Suami]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Anugerah Terindah]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Fajar Aiman]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Bila Hati Berbicara]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2015 ! ''[[Tersuka Tanpa Sengaja]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- | 2015–2016 ! ''[[Alif Imani]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV9]] | |- | rowspan="3"|2016 ! ''Kerambit'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV2]] | |- ! ''[[Dawai Asmara]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV9]] | |- ! ''Tika Langit Terbuka'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Oasis]] | |- | 2016–2017 ! ''[[Cinta Roller Coaster]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | 2017–2018 ! ''[[Bilo Nogori Jupo Kelate]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="7"|2018 ! ''[[Tak Ada Cinta Sepertimu]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Suamiku Mat Piun]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''[[Pengantin 100 Hari]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Jangan Benci Cintaku]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Cik Reen & Encik Ngok Ngek]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Rahasia Kasih]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[NTV7]] | |- ! ''[[Jangan Padam Rindu]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV Okey]] | |- | 2018–2019 ! ''[[Selafaz Cinta]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="5"|2019 ! ''[[Encik Iman Ekspres]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Sara Kirana (drama)|Sara Kirana]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV1]] | |- ! ''[[Kamar Kamariah]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[30 Pesanan Suara]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Satukan Rasa]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="4"|2020 ! ''[[Titian Takdir]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV3]] | |- ! ''[[Pelindung Seorang Puteri]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Cinta Sekali Lagi]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Beri Sedikit Waktu]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="2"|2020–2021 ! ''Potong'' | {{ya}} | {{na}} | Tok Bomoh | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[Tercipta Satu Ikatan]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="5"|2021 ! ''Man Transform'' | {{ya}} | {{ya}} | Tailong | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Sabarlah Duhai Hati]]'' | {{ya}} | {{ya}} | | [[TV3]] | Penampilan khas |- ! ''[[Cik Ayu Mee Sanggul]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Tuan Baharom | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Cinta Yang Pulang]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV2]] | |- ! ''[[Gerak Khas Undercover]]'' (Musim 1) | {{ya}} | {{na}} | Tony Bono | [[TV3]] | Episod: "Tony Bono" |- | rowspan="6"|2022 ! ''[[Derhaka Cinta Jebat]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV1]] | |- ! ''[[Selamanya Suri Cinta]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV9]] | |- ! ''Reen Putus Cinta'' | {{ya}} | {{na}} | | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Ash & Aish]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Aziz Irfan | rowspan="4"|[[Astro Ria]] | Penampilan khas |- ! ''[[Kids Nowadays]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Tiada Maaf Buatmu]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | rowspan="6"|2023 ! ''[[Derhaka Sebuah Cinta]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Kami Budak Band]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Yang Tertangguh]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV1]] | |- ! ''[[Jack Yusof]]'' | {{ya}} | {{na}} | Jack Yusof | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Beautiful Love Revenge]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Sempurnakah Cinta Kita?]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Awesome TV]] | |- | rowspan="4"|2024 ! ''[[I.D.]]'' | {{ya}} | {{na}} | Dato Rahim Abadi | [[Astro Premier]] | |- ! ''[[Nuh & Nayla]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV3]] | |- ! ''[[X-Change]]'' | {{ya}} | {{na}} | Yacob | [[Astro Premier]] | |- ! ''[[Ternyata Sebuah Bahagia]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="5"|2025 ! ''[[Keluarga Itu]]'' | {{ya}} | {{na}} | Iman | [[TV3]] | |- ! ''[[Umar (drama)|Umar]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Oasis]] | |- ! ''[[Rumah Tanpa Luka]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Hilang Dalam Rindu]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV3]] | |- ! ''[[Jika Cinta Itu Buta]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="5"|2026 ! ''[[Hilang Dalam Rindu 2]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Kerana Cinta Itu Dusta]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''[[Isteri Rahsia Ungku Jabbar]]'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Jiwa Seorang Pentaksub]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Firzan | [[TV3]] | |- |} == Telefilem == {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Tahun ! rowspan="2"|Tajuk ! colspan="2"|Dikreditkan sebagai ! rowspan="2"|Watak ! rowspan="2"|Saluran TV ! rowspan="2"|Catatan |- ! Pelakon ! Penerbit |- | 1994 ! ''Korban'' | {{ya}} | {{na}} | | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | rowspan="2"|1995 ! ''Siapa Bunuh Alice?'' | {{ya}} | {{na}} | | [[TV2]] | |- ! ''Orang Terbang'' | {{ya}} | {{na}} | Jeff | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | 1998 ! ''Tumirah'' | {{ya}} | {{na}} | Faisal | |- | rowspan="2"|1999 ! ''Takbir Untuk Abah'' | {{ya}} | {{na}} | | [[TV1]] | |- ! ''Di Sebalik Malam'' | {{ya}} | {{na}} | | [[TV3]] | |- | rowspan="2"|2000 ! ''Playboy Pencen'' | {{ya}} | {{na}} | Dr Jay | [[Video CD|VCD]] | |- ! ''Satu Hari Di Hari Raya'' | {{ya}} | {{na}} | | [[TV2]] | |- | rowspan="3"|2002 ! ''Pondok Buruk'' | {{ya}} | {{na}} | Usop | [[Astro Ria]] | |- ! ''Nurfitri'' | {{ya}} | {{ya}} | Latif | [[TV1]] | |- ! ''Rumah Di Tengah Sawah'' | {{ya}} | {{ya}} | Khalid | [[TV3]] | |- | rowspan="4"|2003 ! ''Najwa'' | {{ya}} | {{na}} | Nasir | [[TV1]] | |- ! ''Pondok Buruk 2'' | {{ya}} | {{na}} | Usop | [[Astro Ria]] | |- ! ''Che Mat'' | {{ya}} | {{na}} | Che Mat | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Sekeras Kerikil'' | {{ya}} | {{ya}} | Busu/Roslan | |- | rowspan="2"|2004 ! ''Titik-Titik Noda'' | {{ya}} | {{na}} | Alif | |- ! ''Dendam Membara'' | {{ya}} | {{na}} | | [[Astro Ria]] | |- | 2006 ! ''Daun Ketupat Kering'' | {{ya}} | {{ya}} | Along | rowspan="2"|[[TV1]] | |- | 2007 ! ''Lahad'' | {{ya}} | {{ya}} | Amir | |- | rowspan="4"|2008 ! ''Mengejar Sinar'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Takdir Sedang Berbisik'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- ! ''Kiah Katering'' | {{ya}} | {{ya}} | Pelakon TV | |- ! ''Kudrat Iman'' | {{ya}} | {{ya}} | Zainal | [[TV1]] | |- | rowspan="3"|2009 ! ''Takbir Terakhir'' | {{ya}} | {{ya}} | Husin | [[Astro Prima]] | |- ! ''Salam Terakhir'' | {{ya}} | {{ya}} | Nazman | [[TV3]] | |- ! ''Kaki'' | {{ya}} | {{ya}} | Alias | rowspan="2"|[[TV1]] | |- | rowspan="2"|2010 ! ''Cinta Selat Tebrau'' | {{ya}} | {{ya}} | | |- ! ''Sutera Di Sebalik Wajah'' | {{ya}} | {{ya}} | Sufian | [[TV3]] | |- | 2011 ! ''Bicara Dari Tuhan'' | {{ya}} | {{ya}} | Kamal | rowspan="2"|[[TV9]] | |- | 2012 ! ''Neraka Abah'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | |- | 2013 ! ''Mawar Putih Tanda Perpisahan'' | {{ya}} | {{ya}} | Sudin | [[Astro Box Office]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''Perjalanan'' | {{ya}} | {{ya}} | Ramli | [[TV3]] | |- ! ''Kata Samseng'' | {{ya}} | {{ya}} | Mokhsin | [[TV2]] | |- | 2015 ! ''Pengantin 3 Jam'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"|2016 ! ''Terputusnya Sebuah Doa'' | {{ya}} | {{ya}} | Qabil | |- ! ''Tribute P. Ramlee: Aku dan Dia'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV1]] | |- | rowspan="2"|2018 ! ''[[Pendosa Ingin Ke Syurga]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Sufian/Shawn | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Mentari'' | {{ya}} | {{ya}} | Ikmal Fansuri | |- | rowspan="2"|2019 ! ''Wakaf Dosa'' | {{ya}} | {{ya}} | Bakri Zain | |- ! ''Papa Segera'' | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[TV1]] | |- | rowspan="2"|2021 ! ''[[Hierarki (telefilem)|Hierarki]]'' | {{ya}} | {{na}} | | [[Astro Ria]] | |- ! ''Rujuk'' | {{ya}} | {{ya}} | Jefry | [[TV2]] | |- | 2022 ! ''[[Jangan Malu Menangis (telefilem)|Jangan Malu Menangis]]'' | {{ya}} | {{ya}} | Ramlee | [[TV9]] | |- | 2023 ! ''Quran Pondok Buruk'' | {{ya}} | {{na}} | Usop | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"|2025 ! [[Bendasing (telefilem) |Bendasing]] | {{ya}} | {{na}} | Rosyam | [[TV3]] | Penampilan khas |- ! ''Canting'' | {{ya}} | {{na}} | Bakar | [[TV1]] | |- | 2026 ! ''[[Rumah Tanpa Luka Raya]] | {{na}} | {{ya}} | {{n/a}} | [[Astro Ria]] | |- |} == Televisyen == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 1996 ! ''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian|Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-9]]'' | rowspan="4"|Pengacara | [[TV3]] | mengacara bersama [[Seha (penyanyi)|Seha]] |- | 2000 ! ''[[Anugerah Bintang Popular Berita Harian|Anugerah Bintang Popular Berita Harian ke-13]]'' | rowspan="2"|[[TV1]] | mengacara bersama [[Raja Azura]] & [[Sarimah Ibrahim]] |- | 2006–2010 ! ''[[Fenomena Seni]]'' | |- | 2007 ! ''Modal Insan'' | [[Astro Prima]] | |- | 2009–2011 ! ''[[Pilih Kasih]]'' | Pengarah | [[TV1]] | |- | 2014–2015 ! ''Da'i Pendakwah Milenia'' (Musim 2 & 3) | Pengacara | [[TV3]] | bersama Zainal Ariffin Ismail |- | 2015 ! ''Pelamin Fantasia'' | Juri tetap | [[Astro Ria]] | |- | 2016–2017 ! ''[[Da'i Pendakwah Nusantara]]'' (Musim 4 & 5) | Pengacara | [[TV3]] | bersama Zainal Ariffin Ismail |- | 2018 ! ''Da'i Pendakwah Nusantara'' (Musim 6) | Pengacara | [[TV3]] | |- | 2019 ! ''[[All Stars Buka Panggung]]'' | Peserta | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="3"|2020 ! ''Keringat Selebriti'' | Artis jemputan | rowspan="5"|[[Awesome TV]] | |- ! ''Debat Bukan Gaduh'' | Hakim | |- ! ''Macam-Macam Show'' | CEO | |- | rowspan="2"|2021 ! ''Keringat Selebriti 2'' | rowspan="4"|Pengacara | |- ! ''Sembang Rawak'' | |- | 2021–2022 ! ''Sembang Viral'' | rowspan="2"|[[TV9]] | bersama [[Fedtri Yahya]] |- | rowspan="2"|2022 ! ''Sembang Viral Mega'' | |- ! ''[[I Can See Your Voice Malaysia (musim 5)]]'' | Penyiasat tetap | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | 2024 ! ''[[Famili Duo|Famili Duo (musim 4)]]'' | Juri tetap | |- | 2025 ! ''Dapur Gooddays Misi Sarimah & Tuyah VS Che Ton'' | Salleh | [[Astro Ria]] | |} == Animasi == {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2023 ! ''[[Upin & Ipin (musim 17)|Upin & Ipin]]'' (Musim 17) | rowspan="2"|Dirinya sendiri (suara) | rowspan="2"|[[Astro Prima]] | Penampilan khas; Episod: "Secebis Kenangan Abah" |- | 2026 ! ''[[Upin & Ipin (musim 19)|Upin & Ipin]]'' (Musim 19) | Penampilan khas; Episod: "Sahabat Baik Abah" |- |} == Videografi == === Muzik Video === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Artis ! Catatan |- | 1997 ! ''Hentikan Alasanmu'' | Utama | Bersama [[Norlida Ahmad]] |} == Siniar == {| class="wikitable" ! Tahun ! Siniar (Podcast) ! Catatan |- | 2022–kini ! ''Hitam Putih'' | Pengacara bersama Datin Seri Adzliana (2022-2025) & [[Erra Fazira]] (2025-kini) |- | 2025 ! ''[[Borak Selebriti]]'' | Tetamu Jemputan |- |} == Rujukan == {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm0634831}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Rosyam Nor]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Rosyam Nor]] qz4oci3ikruvvev37l9p6m2bpkb6s8o 0 1269311 6925855 6668504 2026-08-12T09:05:50Z Ranee Narendranath 131745 /* Ulasan */ 6925855 wikitext text/x-wiki '''Nirukta''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: निरुक्त, bermaksud “dijelaskan” atau “ditafsirkan”) ialah salah satu daripada enam ''[[Vedanga]]'' purba — cabang ilmu tambahan yang berkaitan dengan ''[[Veda]]'', iaitu kitab suci agama [[Hinduisme|Hindu]].<ref>James Lochtefeld (2002), "Nirukta" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 2: N–Z, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, page 476</ref> ''Nirukta'' membahaskan tentang etimologi dan merupakan bidang kajian yang menumpukan kepada tafsiran yang betul terhadap perkataan Sanskrit dalam ''Veda''.<ref>Harold G. Coward (1990). The Philosophy of the Grammarians, in Encyclopedia of Indian Philosophies Volume 5 (Editor: Karl Potter). Princeton University Press. ISBN 978-81-208-0426-5.</ref> ''Nirukta'' ialah usaha sistematik untuk membentuk glosari, serta membincangkan cara memahami perkataan kuno atau jarang digunakan. Bidang ini berkembang kerana hampir satu perempat daripada perkataan dalam teks-teks Veda yang disusun sekitar milenium ke-2 S.M. hanya muncul sekali sahaja.<ref>V. S. Apte, A Practical Sanskrit Dictionary, p. 556. Apte gives a nirukta sūtra for the word nirukta itself using a traditional definition as नाम च धातुजमाह निरुत्कं or "Name and root origins are nirukta".</ref> == Tarikh == Kajian tentang ''Nirukta'' dapat dikesan sejak lapisan ''[[Brahmana]]'' dalam teks-teks Veda pada abad-abad terakhir milenium ke-2 S.M. Tokoh sarjana paling terkenal dalam bidang ini ialah '''[[Yaska]]''', yang menulis ''Nighantu'' (buku glosari) — karya pertama dalam bidang ini. Teks beliau juga dikenali dengan nama ''Nirukta''. Kajian ''Nirukta'' mempunyai hubungan rapat dengan salah satu cabang ''[[Vedanga]]'' lain iaitu ''[[Vyakarana]]'' (tatabahasa Sanskrit), namun kedua-duanya mempunyai fokus yang berbeza. ''Vyakarana'' menumpukan kepada analisis linguistik untuk menentukan bentuk perkataan yang tepat bagi menyampaikan maksud dengan betul, manakala ''Nirukta'' menumpukan kepada analisis linguistik untuk menentukan makna perkataan yang sebenar berdasarkan konteks penggunaannya. Yaska menegaskan bahawa penguasaan ''Vyakarana'' adalah prasyarat sebelum mempelajari ''Nirukta''. Teks-teks dalam bidang kajian ''Nirukta'' juga dikenali sebagai ''Nirvacana Shastra''. Edisi kritikal ''Nighantu'' dan ''Nirukta'' telah diterbitkan oleh Lakshman Sarup pada tahun 1920-an. Berdasarkan edisi tersebut, karya ini dianggarkan disusun antara tahun 700 hingga 500 S.M., iaitu sebelum zaman Gautama Buddha. == Etimologi == Menurut Monier-Williams, perkataan ''Nirukta'' (Sanskrit) bermaksud “diucapkan, dilafazkan, dijelaskan, diterangkan, ditakrifkan, atau dengan suara lantang”. Ia juga merujuk kepada tafsiran etimologi bagi sesuatu perkataan, serta nama bagi karya yang berasaskan bidang tersebut. Kata nama Sanskrit yang berkaitan, ''niruktih'', membawa maksud “penjelasan puitis” atau “huraian bagi sesuatu perkataan”. Veda merupakan kitab suci asas bagi agama Hindu. Pemahaman yang betul terhadapnya amat penting, bukan sahaja untuk mengetahui falsafahnya tetapi juga bagi melaksanakan pelbagai upacara yang berkaitan dengannya. Bagi memudahkan hal ini, Vedanga atau enam cabang tambahan kepada Veda telah disusun oleh para rishi atau bijak pandai. ''Nirukta'' ialah salah satu daripadanya. Sebenarnya, ''Nirukta'' ialah ulasan terhadap ''Nighantu'', sebuah leksikon atau kamus istilah Veda yang sangat kuno. Yaska, pengarang karya ini, dipercayai hidup sekitar tahun 800 S.M. Namun, tradisi Hindu menolak tarikh ini jauh ke belakang, iaitu sekitar tahun 2000 S.M. Memandangkan ''Nirukta'' merupakan huraian kepada ''Nighantu'', yang pada asasnya ialah sejenis kamus Veda, ia boleh dianggap sebagai ''Vedabhasya'' (ulasan terhadap Veda) yang terawal. == Kandungan == ''Nirukta'' mengandungi 14 ''adhyaya'' atau bab. Dua bab terakhir dianggap sebagai ''parisishta'' atau lampiran, manakala dua belas bab pertama dibahagikan kepada ''purvashatka'' dan ''uttarashatka'', masing-masing mengandungi enam bab. Bab pertama bersifat pengenalan. Lima bab berikutnya (2 hingga 6) membincangkan dengan terperinci ''Naighantuka'' dan ''Naigama Kanda'' daripada ''Nighantu''. Bab ketujuh pula menjadi pengenalan kepada bahagian ''Daivata-kanda'' dalam ''Nighantu''. Lima bab seterusnya (8 hingga 12) menghuraikan secara terperinci etimologi dan penjelasan tentang nama-nama dewa dalam Veda. Dua bab terakhir (13 dan 14) mengandungi pujian terhadap para dewa Veda serta ajaran dan panduan kerohanian. Kandungan keseluruhan karya ini boleh diringkaskan seperti berikut: pelbagai aspek tatabahasa Sanskrit; teori bahawa semua perkataan berasal daripada ''dhatu'' atau akar kata kerja; semua ''mantra'' mempunyai makna dan penggunaan tertentu; keperluan mengetahui dewa yang dikaitkan dengan sesuatu ''mantra''; pujian terhadap mereka yang memahami makna ''mantra''; cara menafsir maksud perkataan; penjelasan terhadap perkataan dalam ''Nighantu''; ciri-ciri ''mantra'' Veda; kekuatan ''mantra'' dan para dewa; meditasi terhadap bentuk dewa; serta takrif bagi dewa-dewa bumi, langit dan ruang antara keduanya. ''Nirukta'' memberikan banyak maklumat tentang kehidupan masyarakat pada zamannya. [[Bahasa Sanskrit]] merupakan bahasa pertuturan. Terdapat karya terdahulu yang membincangkan hal ini serta tatabahasa. Keluasan dan kedalaman topik yang dibincangkan menunjukkan tahap keilmuan dan kepakaran Yaska yang tinggi. Beliau menyokong teori bahawa semua perkataan berpunca daripada akar kata kerja, dan membuktikannya secara ilmiah serta sistematik. == Ulasan == Terdapat dua ulasan terhadap ''Nirukta'', satu oleh Durgacarya (sebelum 1200 M), dan satu lagi oleh dua sarjana, Skandasvamin dan Mahesvara, yang hidup sekitar tahun [[1060]] hingga [[1350]] M.<ref>Swami Harshananda, [https://references.rkmm.org/external/manual/a-concise-encyclopaedia-of-hinduism/article/nirukta?p=03408e62817b3af3099725755af0978b04fddd5ece0745ea1b7f78cbb5508433 A Concise Encyclopaedia of Hinduism]</ref> == Lihat juga == * [[Vedanga]] * [[Teks Hindu]] * [[Falsafah India]] == Rujukan == [[Kategori:Teks Hindu]] [[Kategori:Hinduisme]] [[Kategori:Teks Sanskrit]] 9iwntaie4g3ygxiduexksnzg6uh1o0b 6925860 6925855 2026-08-12T09:08:32Z Ranee Narendranath 131745 /* Tarikh */ 6925860 wikitext text/x-wiki '''Nirukta''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: निरुक्त, bermaksud “dijelaskan” atau “ditafsirkan”) ialah salah satu daripada enam ''[[Vedanga]]'' purba — cabang ilmu tambahan yang berkaitan dengan ''[[Veda]]'', iaitu kitab suci agama [[Hinduisme|Hindu]].<ref>James Lochtefeld (2002), "Nirukta" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 2: N–Z, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, page 476</ref> ''Nirukta'' membahaskan tentang etimologi dan merupakan bidang kajian yang menumpukan kepada tafsiran yang betul terhadap perkataan Sanskrit dalam ''[[Veda]]''.<ref>Harold G. Coward (1990). The Philosophy of the Grammarians, in Encyclopedia of Indian Philosophies Volume 5 (Editor: Karl Potter). Princeton University Press. ISBN 978-81-208-0426-5.</ref> ''Nirukta'' ialah usaha sistematik untuk membentuk glosari, serta membincangkan cara memahami perkataan kuno atau jarang digunakan. Bidang ini berkembang kerana hampir satu perempat daripada perkataan dalam teks-teks Veda yang disusun sekitar milenium ke-2 S.M. hanya muncul sekali sahaja.<ref>V. S. Apte, A Practical Sanskrit Dictionary, p. 556. Apte gives a nirukta sūtra for the word nirukta itself using a traditional definition as नाम च धातुजमाह निरुत्कं or "Name and root origins are nirukta".</ref> == Tarikh == Kajian tentang ''Nirukta'' dapat dikesan sejak lapisan ''[[Brahmana]]'' dalam teks-teks Veda pada abad-abad terakhir milenium ke-2 S.M. Tokoh sarjana paling terkenal dalam bidang ini ialah '''[[Yaska]]''', yang menulis ''Nighantu'' (buku glosari) — karya pertama dalam bidang ini. Teks beliau juga dikenali dengan nama ''Nirukta''. Kajian ''Nirukta'' mempunyai hubungan rapat dengan salah satu cabang ''[[Vedanga]]'' lain iaitu ''[[Vyakarana]]'' (tatabahasa Sanskrit), namun kedua-duanya mempunyai fokus yang berbeza. ''Vyakarana'' menumpukan kepada analisis linguistik untuk menentukan bentuk perkataan yang tepat bagi menyampaikan maksud dengan betul, manakala ''Nirukta'' menumpukan kepada analisis linguistik untuk menentukan makna perkataan yang sebenar berdasarkan konteks penggunaannya. Yaska menegaskan bahawa penguasaan ''Vyakarana'' adalah prasyarat sebelum mempelajari ''Nirukta''. Teks-teks dalam bidang kajian ''Nirukta'' juga dikenali sebagai ''Nirvacana Shastra''. Edisi kritikal ''Nighantu'' dan ''Nirukta'' telah diterbitkan oleh Lakshman Sarup pada tahun 1920-an. Berdasarkan edisi tersebut, karya ini dianggarkan disusun antara tahun 700 hingga 500 S.M., iaitu sebelum zaman Gautama Buddha. == Etimologi == Menurut Monier-Williams, perkataan ''Nirukta'' (Sanskrit) bermaksud “diucapkan, dilafazkan, dijelaskan, diterangkan, ditakrifkan, atau dengan suara lantang”. Ia juga merujuk kepada tafsiran etimologi bagi sesuatu perkataan, serta nama bagi karya yang berasaskan bidang tersebut. Kata nama Sanskrit yang berkaitan, ''niruktih'', membawa maksud “penjelasan puitis” atau “huraian bagi sesuatu perkataan”. Veda merupakan kitab suci asas bagi agama Hindu. Pemahaman yang betul terhadapnya amat penting, bukan sahaja untuk mengetahui falsafahnya tetapi juga bagi melaksanakan pelbagai upacara yang berkaitan dengannya. Bagi memudahkan hal ini, Vedanga atau enam cabang tambahan kepada Veda telah disusun oleh para rishi atau bijak pandai. ''Nirukta'' ialah salah satu daripadanya. Sebenarnya, ''Nirukta'' ialah ulasan terhadap ''Nighantu'', sebuah leksikon atau kamus istilah Veda yang sangat kuno. Yaska, pengarang karya ini, dipercayai hidup sekitar tahun 800 S.M. Namun, tradisi Hindu menolak tarikh ini jauh ke belakang, iaitu sekitar tahun 2000 S.M. Memandangkan ''Nirukta'' merupakan huraian kepada ''Nighantu'', yang pada asasnya ialah sejenis kamus Veda, ia boleh dianggap sebagai ''Vedabhasya'' (ulasan terhadap Veda) yang terawal. == Kandungan == ''Nirukta'' mengandungi 14 ''adhyaya'' atau bab. Dua bab terakhir dianggap sebagai ''parisishta'' atau lampiran, manakala dua belas bab pertama dibahagikan kepada ''purvashatka'' dan ''uttarashatka'', masing-masing mengandungi enam bab. Bab pertama bersifat pengenalan. Lima bab berikutnya (2 hingga 6) membincangkan dengan terperinci ''Naighantuka'' dan ''Naigama Kanda'' daripada ''Nighantu''. Bab ketujuh pula menjadi pengenalan kepada bahagian ''Daivata-kanda'' dalam ''Nighantu''. Lima bab seterusnya (8 hingga 12) menghuraikan secara terperinci etimologi dan penjelasan tentang nama-nama dewa dalam Veda. Dua bab terakhir (13 dan 14) mengandungi pujian terhadap para dewa Veda serta ajaran dan panduan kerohanian. Kandungan keseluruhan karya ini boleh diringkaskan seperti berikut: pelbagai aspek tatabahasa Sanskrit; teori bahawa semua perkataan berasal daripada ''dhatu'' atau akar kata kerja; semua ''mantra'' mempunyai makna dan penggunaan tertentu; keperluan mengetahui dewa yang dikaitkan dengan sesuatu ''mantra''; pujian terhadap mereka yang memahami makna ''mantra''; cara menafsir maksud perkataan; penjelasan terhadap perkataan dalam ''Nighantu''; ciri-ciri ''mantra'' Veda; kekuatan ''mantra'' dan para dewa; meditasi terhadap bentuk dewa; serta takrif bagi dewa-dewa bumi, langit dan ruang antara keduanya. ''Nirukta'' memberikan banyak maklumat tentang kehidupan masyarakat pada zamannya. [[Bahasa Sanskrit]] merupakan bahasa pertuturan. Terdapat karya terdahulu yang membincangkan hal ini serta tatabahasa. Keluasan dan kedalaman topik yang dibincangkan menunjukkan tahap keilmuan dan kepakaran Yaska yang tinggi. Beliau menyokong teori bahawa semua perkataan berpunca daripada akar kata kerja, dan membuktikannya secara ilmiah serta sistematik. == Ulasan == Terdapat dua ulasan terhadap ''Nirukta'', satu oleh Durgacarya (sebelum 1200 M), dan satu lagi oleh dua sarjana, Skandasvamin dan Mahesvara, yang hidup sekitar tahun [[1060]] hingga [[1350]] M.<ref>Swami Harshananda, [https://references.rkmm.org/external/manual/a-concise-encyclopaedia-of-hinduism/article/nirukta?p=03408e62817b3af3099725755af0978b04fddd5ece0745ea1b7f78cbb5508433 A Concise Encyclopaedia of Hinduism]</ref> == Lihat juga == * [[Vedanga]] * [[Teks Hindu]] * [[Falsafah India]] == Rujukan == [[Kategori:Teks Hindu]] [[Kategori:Hinduisme]] [[Kategori:Teks Sanskrit]] qea6bwtqop9byf33nob73y07vjg09wm 6925862 6925860 2026-08-12T09:09:19Z Ranee Narendranath 131745 /* Rujukan */ 6925862 wikitext text/x-wiki '''Nirukta''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: निरुक्त, bermaksud “dijelaskan” atau “ditafsirkan”) ialah salah satu daripada enam ''[[Vedanga]]'' purba — cabang ilmu tambahan yang berkaitan dengan ''[[Veda]]'', iaitu kitab suci agama [[Hinduisme|Hindu]].<ref>James Lochtefeld (2002), "Nirukta" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 2: N–Z, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, page 476</ref> ''Nirukta'' membahaskan tentang etimologi dan merupakan bidang kajian yang menumpukan kepada tafsiran yang betul terhadap perkataan Sanskrit dalam ''[[Veda]]''.<ref>Harold G. Coward (1990). The Philosophy of the Grammarians, in Encyclopedia of Indian Philosophies Volume 5 (Editor: Karl Potter). Princeton University Press. ISBN 978-81-208-0426-5.</ref> ''Nirukta'' ialah usaha sistematik untuk membentuk glosari, serta membincangkan cara memahami perkataan kuno atau jarang digunakan. Bidang ini berkembang kerana hampir satu perempat daripada perkataan dalam teks-teks Veda yang disusun sekitar milenium ke-2 S.M. hanya muncul sekali sahaja.<ref>V. S. Apte, A Practical Sanskrit Dictionary, p. 556. Apte gives a nirukta sūtra for the word nirukta itself using a traditional definition as नाम च धातुजमाह निरुत्कं or "Name and root origins are nirukta".</ref> == Tarikh == Kajian tentang ''Nirukta'' dapat dikesan sejak lapisan ''[[Brahmana]]'' dalam teks-teks Veda pada abad-abad terakhir milenium ke-2 S.M. Tokoh sarjana paling terkenal dalam bidang ini ialah '''[[Yaska]]''', yang menulis ''Nighantu'' (buku glosari) — karya pertama dalam bidang ini. Teks beliau juga dikenali dengan nama ''Nirukta''. Kajian ''Nirukta'' mempunyai hubungan rapat dengan salah satu cabang ''[[Vedanga]]'' lain iaitu ''[[Vyakarana]]'' (tatabahasa Sanskrit), namun kedua-duanya mempunyai fokus yang berbeza. ''Vyakarana'' menumpukan kepada analisis linguistik untuk menentukan bentuk perkataan yang tepat bagi menyampaikan maksud dengan betul, manakala ''Nirukta'' menumpukan kepada analisis linguistik untuk menentukan makna perkataan yang sebenar berdasarkan konteks penggunaannya. Yaska menegaskan bahawa penguasaan ''Vyakarana'' adalah prasyarat sebelum mempelajari ''Nirukta''. Teks-teks dalam bidang kajian ''Nirukta'' juga dikenali sebagai ''Nirvacana Shastra''. Edisi kritikal ''Nighantu'' dan ''Nirukta'' telah diterbitkan oleh Lakshman Sarup pada tahun 1920-an. Berdasarkan edisi tersebut, karya ini dianggarkan disusun antara tahun 700 hingga 500 S.M., iaitu sebelum zaman Gautama Buddha. == Etimologi == Menurut Monier-Williams, perkataan ''Nirukta'' (Sanskrit) bermaksud “diucapkan, dilafazkan, dijelaskan, diterangkan, ditakrifkan, atau dengan suara lantang”. Ia juga merujuk kepada tafsiran etimologi bagi sesuatu perkataan, serta nama bagi karya yang berasaskan bidang tersebut. Kata nama Sanskrit yang berkaitan, ''niruktih'', membawa maksud “penjelasan puitis” atau “huraian bagi sesuatu perkataan”. Veda merupakan kitab suci asas bagi agama Hindu. Pemahaman yang betul terhadapnya amat penting, bukan sahaja untuk mengetahui falsafahnya tetapi juga bagi melaksanakan pelbagai upacara yang berkaitan dengannya. Bagi memudahkan hal ini, Vedanga atau enam cabang tambahan kepada Veda telah disusun oleh para rishi atau bijak pandai. ''Nirukta'' ialah salah satu daripadanya. Sebenarnya, ''Nirukta'' ialah ulasan terhadap ''Nighantu'', sebuah leksikon atau kamus istilah Veda yang sangat kuno. Yaska, pengarang karya ini, dipercayai hidup sekitar tahun 800 S.M. Namun, tradisi Hindu menolak tarikh ini jauh ke belakang, iaitu sekitar tahun 2000 S.M. Memandangkan ''Nirukta'' merupakan huraian kepada ''Nighantu'', yang pada asasnya ialah sejenis kamus Veda, ia boleh dianggap sebagai ''Vedabhasya'' (ulasan terhadap Veda) yang terawal. == Kandungan == ''Nirukta'' mengandungi 14 ''adhyaya'' atau bab. Dua bab terakhir dianggap sebagai ''parisishta'' atau lampiran, manakala dua belas bab pertama dibahagikan kepada ''purvashatka'' dan ''uttarashatka'', masing-masing mengandungi enam bab. Bab pertama bersifat pengenalan. Lima bab berikutnya (2 hingga 6) membincangkan dengan terperinci ''Naighantuka'' dan ''Naigama Kanda'' daripada ''Nighantu''. Bab ketujuh pula menjadi pengenalan kepada bahagian ''Daivata-kanda'' dalam ''Nighantu''. Lima bab seterusnya (8 hingga 12) menghuraikan secara terperinci etimologi dan penjelasan tentang nama-nama dewa dalam Veda. Dua bab terakhir (13 dan 14) mengandungi pujian terhadap para dewa Veda serta ajaran dan panduan kerohanian. Kandungan keseluruhan karya ini boleh diringkaskan seperti berikut: pelbagai aspek tatabahasa Sanskrit; teori bahawa semua perkataan berasal daripada ''dhatu'' atau akar kata kerja; semua ''mantra'' mempunyai makna dan penggunaan tertentu; keperluan mengetahui dewa yang dikaitkan dengan sesuatu ''mantra''; pujian terhadap mereka yang memahami makna ''mantra''; cara menafsir maksud perkataan; penjelasan terhadap perkataan dalam ''Nighantu''; ciri-ciri ''mantra'' Veda; kekuatan ''mantra'' dan para dewa; meditasi terhadap bentuk dewa; serta takrif bagi dewa-dewa bumi, langit dan ruang antara keduanya. ''Nirukta'' memberikan banyak maklumat tentang kehidupan masyarakat pada zamannya. [[Bahasa Sanskrit]] merupakan bahasa pertuturan. Terdapat karya terdahulu yang membincangkan hal ini serta tatabahasa. Keluasan dan kedalaman topik yang dibincangkan menunjukkan tahap keilmuan dan kepakaran Yaska yang tinggi. Beliau menyokong teori bahawa semua perkataan berpunca daripada akar kata kerja, dan membuktikannya secara ilmiah serta sistematik. == Ulasan == Terdapat dua ulasan terhadap ''Nirukta'', satu oleh Durgacarya (sebelum 1200 M), dan satu lagi oleh dua sarjana, Skandasvamin dan Mahesvara, yang hidup sekitar tahun [[1060]] hingga [[1350]] M.<ref>Swami Harshananda, [https://references.rkmm.org/external/manual/a-concise-encyclopaedia-of-hinduism/article/nirukta?p=03408e62817b3af3099725755af0978b04fddd5ece0745ea1b7f78cbb5508433 A Concise Encyclopaedia of Hinduism]</ref> == Lihat juga == * [[Vedanga]] * [[Teks Hindu]] * [[Falsafah India]] == Rujukan == [[Kategori:Teks Hindu]] [[Kategori:Hinduisme]] [[Kategori:Teks Sanskrit]] [[Kategori:Falsafah Hindu]] 30t2nht7w42itzv1r0efvu39eapnf5p 0 1269633 6925668 6862063 2026-08-12T04:18:16Z ~2026-43537-39 411882 Melencong ke [[Numan Salleh]] 6925668 wikitext text/x-wiki #redirect[[Numan Salleh]] 2pa4yt9hh0mn5akyzn53nsc4x8imcis 0 1270429 6925697 6903794 2026-08-12T04:45:51Z Udin Azmi 3 412354 /* */ 6925697 wikitext text/x-wiki {{Nama Tamil|Nagadurga நாகதுர்கா|Chandni சாந்தினி}} {{Infobox actress | name = Chandni Nagadurga <Br/> {{lang-ta|சாந்தினி நாகதுர்கா}} | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | occupation = Pelakon, model, penari | years_active = 2022–kini | education = }} '''Chandni Nagadurga''' (lahir 8 Mei 2000) ialah seorang penari, model dan pelakon wanita [[Malaysia]] berketurunan [[Orang India Malaysia|India]]<ref>https://varnam.my/85704/recap-2023-featuring-5-exceptional-malaysian-indian-artists-of-the-year</ref>. Beliau bukan sahaja aktif dalam [[Perfileman Bahasa Tamil di Malaysia|industri hiburan tamil Malaysia]] tetapi juga dalam industri melayu. Beliau memulakn debut lakonan dalam siri [[Astro Vinmeen]] yang berjudul Athayum Thaandi Punithamanathu<ref>https://www.instagram.com/p/DOQ3o8oE2Ee/?hl=en</ref><ref>https://astroulagam.com.my/videos/v7RSYGP4H/chandni-nagadurga-aadhini-padaiyappa-oonjal-x96z0vi</ref>. Beliau juga terkenal untuk lakonan dalam siri Nadunisi KL arahan Azizan AR.<ref>https://varnam.my/85815/a-wish-made-by-old-reddolf-local-tamil-christmas-special-telemovie-premieres-on-astro-vinmeen/?utm_source=chatgpt.com</ref> Manakala,melakukan debut dalam industri hiburan melayu melalui siri, [[Generasi: Perfect 10]] Selain belakon, beliau juga penari tarian kalsik India seperti [[Bharatanatyam]] dan Kuchipudi. Beliau merupakan penari untuk akademi tarian yang terkenal di Malaysia, Era Dance. ==Latar Belakang== Beliau dilahirkan di [[Kuala Lumpur]] dan menetap di [[Klang]], Selangor. Terinspirasi oleh ibunya yang merupakan seorang penari klasik, Chandni telah mengikuti latihan intensif dalam tarian klasik India seperti Bharatanatyam dan Kuchipudi di akademi seperti ERA Dance Academy. ==Filemografi== ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2026 ! ''[[Chelot]]'' | | Filem Melayu pertama |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Tajuk ! Saluran TV ! Catatan |- | 2022 ! ''Nadunisi KL'' | [[Astro Vinmeen]] | Drama Tamil |- |2023 ! ''[[Manmadha Bullets|Manmadha Bullets Musim 2]] | [[Astro Vinmeen]] | Drama Tamil |- | 2023 ! ''Pooranachandhiran Kudumbathar'' | [[Astro Vinmeen]] | Drama Tamil. Disiarkan Khas untuk [[Krismas|Hari Natal]]<ref>https://varnam.my/85815/a-wish-made-by-old-reddolf-local-tamil-christmas-special-telemovie-premieres-on-astro-vinmeen/</ref> |- | 2024 ! ''1993'' | [[Astro Vinmeen]] | Drama Tamil |- | 2025 ! ''[[Generasi: Perfect 10]]'' | [[Astro Citra]] | Drama Melayu Pertama |- |2026 !Must date the playboy |'''Mediacorp's Vasantham channel''' |Drama Tamil |} ===Program TV=== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Tajuk ! Saluran TV ! Catatan |- | 2025 ! ''MeleTOP (musim 14)'' | [[Astro Ria]] | Tetamu Jemputan |} ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Tamil]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan India]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Orang dari Pahang]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Peragawati Malaysia]] [[Kategori:Hindu Malaysia]] qrqxe14ivyu8e2y8mn2258cy6hq8496 0 1271070 6925709 6691548 2026-08-12T05:18:38Z Ranee Narendranath 131745 6925709 wikitext text/x-wiki '''Dharmasastra''' atau Dharmaśāstra ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: धर्मशास्त्र) ialah teks-teks ''Smriti Purana'' dalam bahasa Sanskrit yang membicarakan tentang undang-undang dan tatakelakuan. Ia merujuk kepada risalah (''śāstra'') yang mengupas tentang ''[[Dharma]]'' (hukum moral dan kewajipan). Teks-teks ini merupakan ulasan undang-undang yang lebih terperinci dan berkembang daripada ''Dharmasūtra'' ''yang berasaskan kepada [[Veda|Veda.]]'' Terdapat banyak Dharmasastra — anggaran jumlahnya antara 18 hingga lebih 100 teks.<ref>Kane, P.V. History of the Dharmaśāstras Vol. 1 p. 304</ref> Setiap teks ini wujud dalam pelbagai versi dan berpunca daripada ''Dharmasūtra'' yang bertarikh sekitar milenium pertama SM, yang muncul daripada kajian ''[[Kalpasutra|Kalpa]] ([[Vedanga]])'' dalam [[zaman Veda]].<ref>James Lochtefeld (2002), "Dharma Shastras" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A-M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, pages 191–192</ref> Korpus teks Dharmasastra ditulis dalam bentuk puisi berirama (''śloka''),<ref>Robert Lingat (1973). The Classical Law of India. University of California Press. ISBN 978-0-520-01898-3.</ref> dan tergolong dalam kategori ''Smriti'' dalam tradisi [[Hinduisme|Hindu]]. Ia mengandungi pelbagai ulasan dan risalah mengenai etika — terutamanya tanggungjawab dan kewajipan individu terhadap diri sendiri, keluarga, serta masyarakat. Antara topik yang dibincangkan ialah sistem ''ashrama'' (peringkat kehidupan), ''varna'' (kelas sosial), ''purushartha'' (matlamat hidup), serta nilai-nilai peribadi seperti [[Ahimsa|''ahimsa'']] (tidak melakukan kekerasan terhadap makhluk hidup), peraturan peperangan yang adil, dan pelbagai aspek moral serta sosial.<ref>Kedar Nath Tiwari (1998). Classical Indian Ethical Thought. Motilal Banarsidass. pp. 88–95. ISBN 978-81-208-1607-7.</ref> Dharmaśāstra menjadi sangat berpengaruh dalam sejarah India kolonial moden apabila pentadbir British menjadikannya asas undang-undang bagi semua masyarakat beragama [[Hinduisme|Hindu]], [[Jainisme|Jain]], [[Agama Buddha|Buddha]], dan [[Sikhisme|Sikh]] di benua [[India]]. Hal ini berlaku selepas undang-undang ''[[Syariat Islam|Syariah]]'' yang disusun oleh Maharaja [[Aurangzeb]] melalui ''Fatwa Alamgiri'' diterima sebagai undang-undang rasmi bagi umat [[Islam]].<ref>Rocher, Ludo (July–September 1972). "Indian Response to Anglo-Hindu Law". Journal of the American Oriental Society. 92 (3): 419–424. doi:10.2307/600567. JSTOR 600567.</ref> == Sejarah == Dharmaśāstra berasaskan teks-teks ''Dharmasūtra'' purba yang berkembang daripada tradisi sastera [[Veda]] ([[Rig Veda|Rig]], [[Yajur Veda|Yajur]], [[Sama Veda|Sama]], dan [[Atharva Veda|Atharva]]) yang disusun antara milenium ke-2 SM hingga awal milenium pertama SM. Cawangan-cawangan Veda ini kemudian berpecah kepada pelbagai ''sakha'' (aliran sekolah) disebabkan oleh faktor geografi, kepakaran, atau perbezaan pandangan. Setiap Veda dibahagikan kepada dua bahagian utama — [[Samhita]] (koleksi mantra atau ayat suci) dan [[Brahmana]] (prosa yang menghuraikan makna ayat-ayat tersebut). Lapisan ''Brahmana'' berkembang menjadi teks ''[[Aranyaka]]'' (penjelasan mendalam tentang makna rahsia ritual) dan akhirnya kepada ''[[Upanishad]]'' (falsafah [[Veda]]). Asas [[Dharma]] ditemui dalam lapisan ''Brahmana'' inilah. Menjelang akhir [[zaman Veda]], bahasa Veda menjadi terlalu kuno untuk difahami oleh masyarakat ketika itu. Lalu terbentuklah ''[[Vedanga]]'' — “anggota” atau cabang ilmu bantu bagi memahami Veda. ''Vedanga'' meliputi enam bidang: ''[[Siksha]]'' (fonetik), ''[[Chandas]]'' (metrum puisi), ''[[Vyakarana]]'' (tatabahasa), ''[[Nirukta]]'' (etimologi), ''[[Jyotisha]]'' (ilmu falak dan masa), serta ''[[Kalpa]]'' (prosedur ritual). Daripada ''Kalpa [[Vedanga]]'' inilah muncul ''Dharmasutra'', dan kemudian berkembang menjadi ''[[Dharmasastra]]''. == Dharmasūtra == Terdapat banyak ''Dharmasūtra'', namun hanya empat teks utama yang masih wujud hingga kini — iaitu karya [[Apastambha]], Gautama, Baudhāyana, dan Vasiṣṭha. Teks-teks ini memetik pandangan sekurang-kurangnya 17 penulis terdahulu, menandakan wujudnya tradisi Dharmasūtra yang kaya sebelum versi yang masih ada ini disusun. ''Dharmasūtra'' ditulis dalam gaya ''sūtra'' — ayat yang sangat padat dan ringkas, sering kali tidak lengkap dan memerlukan tafsiran lanjut. ''Dharmaśāstra'' pula merupakan versi terperinci dalam bentuk puisi ''śloka'' (meter ''Anuṣṭubh'', empat baris lapan suku kata), yang lebih jelas dan mudah difahami. Teks-teks ini berfungsi sebagai panduan moral dan undang-undang, merangkumi tingkah laku individu dan sosial, etika, serta undang-undang peribadi, sivil dan jenayah. Ia membincangkan hak dan kewajipan seseorang dalam empat tahap kehidupan (''āśrama'') — pelajar, berkeluarga, bersara, dan pertapaan — serta hal berkaitan raja, keadilan, perkahwinan, dan warisan. Namun, ''Dharmasūtra'' tidak membicarakan ritual keagamaan secara mendalam; hal itu dijelaskan dalam ''Śrautasūtra'' dan ''Gṛhyasūtra'' di bawah cabang ''Kalpa Vedanga'' == Gaya penulisan == Ayat suci dalam [[Rig Veda|''Rigveda'']] merupakan teks terawal yang ditulis dalam bentuk puisi. ''[[Brahmana]]'' dan ''[[Vedanga]]'' pula ditulis dalam bentuk prosa. Gaya ''sūtra'' bermaksud “benang” — kerana setiap pernyataan ringkas diibaratkan seperti mutiara yang dijalin pada tali. ''Dharmasūtra'' termasuk dalam kumpulan besar teks ''Kalpasutra'', yang menerangkan tentang ritual, upacara, dan tatacara kehidupan. ''Kalpasūtra'' terbahagi kepada tiga bahagian utama: # [[Srautasutra]] – upacara Veda, # [[Grhyasutra]] – upacara domestik dan kehidupan berumah tangga, # Dharmasutra – tatacara moral dan sosial kehidupan manusia. Tradisi penulisan ''[[sutra]]'' berakhir sekitar permulaan era Masihi dan digantikan oleh gaya puisi ''sloka''. Bentuk inilah yang digunakan untuk menyusun teks ''Dharmasastra'', [[Itihasa|epik Hindu]], dan [[Purana]]. Zaman ''Smrti'' berakhir sekitar separuh kedua milenium pertama Masehi, diikuti oleh zaman ulasan atau ''nibandha'' (abad ke-9 M), iaitu tradisi komentar terhadap teks ''Dharmasūtra'' dan ''Smriti'' terdahulu. == Penulis dan tarikh == Sekitar 20 Dharmasūtra diketahui kewujudannya, namun kebanyakan hanya tinggal serpihan. Empat daripadanya telah diterjemahkan ke [[bahasa Inggeris]]. Walaupun teks-teks ini membawa nama pengarang tertentu, identiti sebenar mereka masih tidak dapat dipastikan dengan tepat. Berikut senarai utama ''Dharmasūtra'' yang masih ada: * [[Apastambha]] (450–350 SM) – sebahagian daripada ''Kalpasutra Apastamba'', mengandungi 1,364 sūtra. * [[Gautama Dharmasutra|Gautama]] (600–200 SM) – mungkin yang tertua dan dikaitkan dengan ''[[Sama Veda|Samaveda]]'', mengandungi 973 sūtra. * [[Baudhayana Dharmasutra]] (500–200 SM) – sebahagian daripada ''Kalpasūtra Baudhayana'', mengandungi 1,236 sūtra. * [[Vasistha Dharmasutra]] (300–100 SM) – disusun secara berdiri sendiri; teks ''Srauta'' dan ''Grihya'' yang berkait dengannya telah hilang, mengandungi 1,038 sūtra. Masih menjadi persoalan sama ada nama-nama seperti Āpastamba dan Baudhāyana merujuk kepada individu sebenar atau kepada institusi atau aliran tertentu. Gautama dan [[Vasistha]] pula ialah nama ṛṣi purba dalam tradisi Veda, menjadikan isu pengarang sebenar sukar dipastikan. Tambahan pula, banyak teks ini telah disunting atau diubah suai pada masa-masa kemudian. == Kronologi dan asal usul == Terdapat ketidakpastian mengenai tarikh sebenar penyusunan teks-teks ''Dharmasutra'' disebabkan kekurangan bukti sejarah yang kukuh. Sarjana [[P.V. Kane]] mengemukakan anggaran tarikh seperti berikut, walaupun terdapat perbezaan pendapat dalam kalangan ahli akademik lain: * Gautama: antara 600 SM hingga 400 SM * Apastamba: antara 450 SM hingga 350 SM * Baudhayana: antara 500 SM hingga 200 SM * Vasishtha: antara 300 SM hingga 100 SM Sarjana [[Patrick Olivelle]] berpendapat bahawa ''[[Apastambha|Apastamba Dharmasutra]]'' ialah teks tertua yang masih wujud dalam genre ini, diikuti oleh ''[[Gautama Dharmasutra]]''. Namun, [[Robert Lingat]] berpendapat bahawa teks karya Gautama merupakan yang paling awal. == Asal geografi == Terdapat juga kekeliruan mengenai asal geografi penyusunan teks-teks ini. Menurut Buhler dan Kane: * Apastamba dipercayai berasal dari [[India Selatan]], kemungkinan besar dari wilayah yang kini dikenali sebagai [[Andhra Pradesh]]. * Baudhayana juga dikatakan berasal dari selatan, walaupun buktinya kurang kukuh berbanding Apastamba. * Gautama pula dipercayai berasal dari wilayah barat India, berdekatan dengan kawasan barat laut tempat sarjana [[Panini]] hidup, iaitu kawasan yang kini dihuni oleh masyarakat Maratha. * [[Vasistha|Vasishtha]] tidak dapat dikenal pasti asal-usulnya kerana kekurangan bukti. === Pandangan sarjana tentang kronologi === Terdapat pelbagai pendapat dalam kalangan sarjana tentang urutan kronologi teks-teks ini. Menurut Buhler dan Lingat, Apastamba lebih muda daripada Baudhayana, manakala Vasishtha pastinya merupakan teks yang paling lewat disusun antara keempat-empatnya. == Struktur Kesusasteraan == Topik utama ''Dharmasutra'' ialah dharma — iaitu prinsip moral dan undang-undang kehidupan. Fokus utamanya adalah bagaimana seorang lelaki Brahmin harus menjalani kehidupannya menurut aturan [[Dharma]]. Sebagai contoh, teks ''Apastamba'' yang paling lengkap mengandungi 1,364 sutra, dan daripada jumlah itu, 1,206 sutra (88%) membicarakan hal berkaitan kehidupan Brahmin, manakala hanya 158 sutra (12%) menyentuh topik umum. Struktur biasa teks-teks ini bermula dengan upacara inisiasi Veda bagi seorang anak lelaki, diikuti dengan peralihan ke alam dewasa, perkahwinan, serta tanggungjawab dalam kehidupan dewasa seperti adopsi, pewarisan, upacara kematian, dan penghormatan kepada nenek moyang. Menurut Olivelle, tujuan perkenalan upacara inisiasi Veda ialah untuk menjadikan seseorang itu terikat kepada hukum Dharma sejak di sekolah, dengan menjadikannya seorang “dua kali lahir” (''dvija''), kerana dalam tradisi Veda, kanak-kanak dianggap tidak tertakluk kepada peraturan Dharma. Struktur ''Apastamba Dharmasutra'' bermula dengan kewajipan pelajar, kemudian beralih kepada kewajipan dan hak seorang berumah tangga seperti pewarisan, dan diakhiri dengan pentadbiran raja. Ini menjadi asas kepada susunan awal teks-teks Dharma. Namun, dalam ''Dharmasutra'' karya Gautama, Baudhayana, dan Vasishtha, beberapa bahagian seperti pewarisan dan penebusan dosa telah disusun semula dan dipindahkan dari bahagian rumah tangga ke bahagian berkaitan raja. Olivelle berpendapat bahawa perubahan ini mungkin mencerminkan perkembangan kronologi, di mana undang-undang sivil semakin menjadi tanggungjawab pentadbiran raja. == Karya sekunder (Bhasya dan Nibandha) == ''Dharmasutra'' dan ''Dharmasastra'' kemudiannya melahirkan karya-karya sekunder yang dikenali sebagai ulasan (Bhasya). Karya ini bertujuan mentafsir, menghuraikan, serta menilai teks asal, sama ada menerima atau menolak pandangan tertentu beserta alasan. ==== Ulasan (Bhasya) terhadap Teks Dharmasastra ==== {| class="wikitable" !Dharmasastra !Pengarang Ulasan |- |[[Manu Smriti|Manusmriti]] |Bharuci (600–1050 M), Medhatithi (820–1050 M), Govindaraja (abad ke-11), Kulluka (1200–1500 M), Narayana (abad ke-14), Nandana, Raghavananda, Ramacandra |- |[[Yajnavalkya Smriti]] |Visvarupa (750–1000 M), Vijnanesvara (abad ke-11 atau ke-12; paling berpengaruh), Apararka (abad ke-12), Sulapani (abad ke-14 atau ke-15), Mitramisra (abad ke-17) |- |[[Narada Smriti]] |Kalyanabhatta (berasaskan karya Asahaya) |- |Parashara Smriti |[[Vidyaranya]], Nandapandita |- |Vishnu Smriti |Nandapandita |} == Karya ringkasan dan himpunan (Nibandha) == Satu lagi kategori karya sekunder yang berkembang daripada ''Dharmasutra'' dan ''Dharmasastra'' ialah himpunan ([[Nibandha]]). Nibandha muncul kerana terdapat percanggahan dan pertentangan tafsiran antara pelbagai teks Dharma. Tujuan utama Nibandha ialah mendamaikan dan mencari jalan tengah antara perbezaan pandangan tersebut. Namun begitu, karya-karya Nibandha itu sendiri sering tidak sependapat antara satu sama lain, termasuk dalam prinsip asas. Penulis Nibandha berasal dari pelbagai wilayah di India seperti [[Assam]], [[Benggala|Bengal]], [[Bihar]], [[Gujarat]], [[Kashmir]], [[Karnataka]], [[Maharashtra]], [[Odisha]], [[Tamil Nadu]], dan [[Uttar Pradesh]]. ==== Antara Nibandha yang penting ==== * ''Caturvargacintamani'' oleh Hemadri (sekitar 1260–1270 M) * ''Krtya Kalpataru'' oleh Laksmidhara, menteri kepada Raja Govindacandra dari Kanauj * ''Nirnayasindhu'' oleh Kamalakara Bhatta (sekitar 1612 M) * ''Smriticandrika'' oleh Devannabhatta (1150–1225 M) * ''Smritikaustubha'' oleh Anantadeva (sekitar 1645–1695 M) * ''Smritiratnakara'' oleh Candesvara Thakkura (sekitar 1314 M) * ''Smrititattva'' atau ''Astavimsati Tattva'' oleh Raghunandana * ''Viramitrodaya'' oleh Mitramisra (1610–1640 M) * ''Dayabhaga'' oleh Jimutavahana (sekitar 1100 M) * ''Vyavahara Mayukha'' dan ''Bhagavanta Bhaskara'' oleh Nilakantha Bhatta (abad ke-17) * ''Smritisindhu'' dan ringkasannya ''Tattvamuktavali'', serta ''Dattaka Mimamsa'' oleh Nandapandita (1580–1630 M) * ''Todarananda'' oleh Raja Todaramal (1572–1589 M), disusun di bawah naungan [[Akbar Agung|Maharaja Akbar]] * ''Dharmasindhu'' oleh Kasinatha Upadhyaya (1790–1791 M) Penulis-penulis Nibandha ini (''Nibandhakaras'') membincangkan hampir semua aspek kehidupan sosial, tetapi masing-masing memberi tumpuan kepada bidang tertentu mengikut kepakaran mereka. === Kepakaran Topik Nibandhakaras (Penulis Huraian Undang-Undang Dharma) === {| class="wikitable" !'''Subjek''' !'''Pengarang Huraian''' |- |'''Umum''' |Laksmidhara (1104–1154 M), Devanna Bhatta (1200 M), Prataprudadeva (abad ke-16), Nilakantha (1600–1650), Dalpati (abad ke-16), Kashinatha (1790) |- |'''Pewarisan (Inheritance)''' |Jimutavahana, Raghunandana |- |'''Pengangkatan Anak (Adoption)''' |Nanda Pandita (abad ke-16–17) |- |'''Tugas Raja (King’s Duties)''' |Candesvara, Todar Mal (abad ke-16) |- |'''Proses Kehakiman (Judicial Process)''' |Candesvara (abad ke-14), Kamalakara Bhatta (1612), Nilakantha (abad ke-17), Mitra Misra (abad ke-17) |} == Sarjana wanita dalam undang-undang Dharma == Beberapa huraian terkenal mengenai Dharmasastra juga ditulis oleh sarjana wanita. Antaranya: * Laksmidevi – ''Vivadachandra'' * Mahadevi Dhiramati – ''Danavakyavali'' Menurut pengkaji West dan Buhler, Laksmidevi memberikan tafsiran yang luas dan terbuka terhadap ''[[Yajnavalkya Smriti]]'', namun pandangannya tidak diterima secara meluas oleh sarjana lelaki sezamannya. Karya beliau juga diterbitkan di bawah nama pena Balambhatta, dan kini dianggap klasik dalam teori undang-undang pewarisan dan hak milik, khususnya berkaitan hak wanita. == Teks Dharma dan aliran falsafah Hindu == Aliran Mimamsa dalam [[Falsafah India|falsafah Hindu]] membangunkan kaedah tafsiran teks (hermeneutik) dan teori bahasa yang menyumbang besar kepada perkembangan ''Dharmasutra'' dan ''Dharmasastra''. Bidang [[Vedanga]] seperti [[Vyakarana]] (tatabahasa) dan [[Nirukta]] (etimologi) juga memainkan peranan penting dalam pembentukan teks Dharma. “Mimamsa” bermaksud “keinginan untuk berfikir” – iaitu cara menafsir makna teks dan hukum. Bahagian awal [[Veda]] menumpu kepada ritual, manakala bahagian kemudian lebih kepada falsafah dan pembebasan rohani (''[[moksha]]''). Teks Dharma berusaha menetapkan peraturan dan tanggungjawab sosial dengan menggunakan pendekatan tafsiran Mimamsa dan [[Vedanga]]. Aliran [[Nyaya Darsana|Nyaya]] pula memperkenalkan teori logik dan rasional, yang kemudiannya mempengaruhi perdebatan antara teks-teks Dharmasastra. Istilah ''Nyaya'' akhirnya membawa maksud “keadilan”. == Topik utama dalam Dharmaśastra == Secara umumnya, topik yang dibincangkan dalam teks ''Dharmasastra'' terbahagi kepada tiga kumpulan besar:<ref>Swami Harshananda, [https://references.rkmm.org/external/manual/a-concise-encyclopaedia-of-hinduism/article/dharma%C5%9B%C4%81stras?p=03408e62817b3af3099725755af0978b04fddd5ece0745ea1b7f78cbb5508433 ''A Concise Encylopaedia of Hinduism'']</ref> # Acara – Tata kelakuan umum dan amalan harian. # Vyavahara – Kelakuan sosial, undang-undang dan ketenteraman awam. # Prayaschitta – Upacara penebusan dosa bagi kesalahan atau pelanggaran. === 1. Acara (Tata Kelakuan Umum) === Badan dan minda manusia mesti sentiasa dijaga agar bersih dan suci, baik dari segi fizikal mahupun kerohanian. Hanya dengan kesucian inilah seseorang dapat mencapai dharma dalam dua aspek utamanya: * Abhyudaya – kemajuan duniawi, dan * Nishreyasa – kesejahteraan rohani. Pencapaian ini dicapai melalui pematuhan terhadap acara, iaitu kod etika dan amalan hidup yang ditetapkan oleh: * ''Shruti'' ([[Veda]]), * ''Smriti'' (kitab sekunder), dan * ''Sadacara'' (tingkah laku orang suci). Sadacara membawa kepada umur panjang, kekayaan dan kebahagiaan, manakala duracara (tingkah laku buruk) membawa kepada penyakit, kesengsaraan dan kehinaan. ==== Enam Amalan Harian (Shatkarmas) ==== # Snana dan Sandhya – mandi dan sembahyang Sandhya, # Japa – pengulangan mantera atau nama Tuhan, # [[Homa]] – persembahan suci ke dalam api korban, # Devapuja – penyembahan kepada dewa-dewa, # Atithya – menyambut dan menjamu tetamu, # Vaisvadeva – mempersembahkan makanan kepada semua dewa. Selain itu, [[Tarpana]] (persembahan air kepada dewa, resi, dan nenek moyang) juga termasuk dalam rutin harian. Aspek-aspek seperti mandi, sembahyang, pemujaan dewa keluarga, dan menjamu tetamu digalakkan untuk semua lapisan masyarakat tanpa mengira kasta. ==== Upacara Penyucian (Shodasha Samskara) ==== Sebahagian penting daripada ''acara-kanda'' ialah 16 [[samskara]], iaitu upacara penyucian hidup manusia dari lahir hingga mati. Antara yang paling penting ialah: * [[Upanayana]] – pemakaian benang suci dan pengajaran ''[[Gayathri Mantra|Gayatri Mantra]]'', * Vivaha – upacara perkahwinan, * Antyeshti – upacara kematian. Bahagian ini juga menekankan sistem [[varna-ashrama dharma]], iaitu peraturan sosial dan peringkat kehidupan yang menjadi asas kepada masyarakat Hindu. === 2. Vyavahara (Undang-Undang dan Sosial) === Dalam ''Dharmasastra'', istilah ''vyavahara'' digunakan bukan sekadar untuk kelakuan sosial umum, tetapi juga dalam erti undang-undang sivil dan jenayah. Bahagian ini menghuraikan 18 topik utama, antaranya: * Rinadana – hutang, * Sambhuya-samutthana – perkongsian atau perniagaan bersama, * Samvid-vyatikrama – pelanggaran kontrak, * Kraya-vikraya – jual beli, * Swami-pala-vivada – pertikaian antara majikan dan pekerja, * Sima-vivada – pertikaian sempadan tanah, * Dandaparushya – serangan atau kekerasan, * Vak-parushya – fitnah, * Steya – kecurian, * Strisangrahana – penculikan wanita, * Stripum-dharma – hubungan suami isteri, * Vibhaga – pembahagian harta. Raja bertindak sebagai ketua kehakiman dan dibantu oleh penasihat yang berilmu dan berakhlak. Baginda boleh melantik hakim bagi mewakilinya. Pelaksanaan keputusan mahkamah diawasi oleh pegawai yang dilantik khas. === 3. Prayaschitta (Penebusan Dosa) === Manusia tidak lepas daripada kesilapan dan dosa. Sekiranya tidak disedari dan tidak ditebus, kesalahan itu akan membawa penderitaan. Oleh itu, penebusan harus melalui dua peringkat: # Penyesalan dan tekad untuk tidak mengulangi kesilapan. # Pelaksanaan upacara penebusan (Prayaschitta). Kesalahan disebut pataka atau papa (dosa), manakala penebusannya dipanggil prayaschitta. ''Dharmasastra'' membahagikan [[dosa]] kepada dua kategori: * Mahapataka – dosa besar (seperti membunuh Brahmana, minum arak, atau sumbang mahram), * Upapataka – dosa kecil (seperti meninggalkan api korban, menghina guru, mencuri kecil, berhutang, menebang pokok tanpa izin, atau membunuh haiwan yang tidak berbahaya). Bentuk penebusan bergantung pada tahap dosa, antaranya: * Tapas (pertapaan) seperti berpuasa, * Japa (pengulangan mantera suci), * Dana (pemberian sedekah atau hadiah), * [[Tirtha|Tirtha-yatra]] (ziarah suci), * dan dalam kes dosa berat – bunuh diri keagamaan sebagai bentuk pengorbanan. == Falsafah Dharmaśastra == Teks ''Dharmasastra'' berpaksikan ajaran [[Veda]], tetapi memperluas dan memperincikannya agar dapat diamalkan dalam kehidupan harian. Matlamat akhirnya ialah pencapaian Tuhan Yang Esa, penguasa tertinggi alam semesta, sumber asal dan tempat kembali semua makhluk. Menariknya, ''Dharmasastra'' juga menekankan pentingnya menjaga tubuh fizikal – kesihatan, kekuatan dan keselamatan diri – sebagai asas kepada semua pencapaian, sama ada duniawi atau rohani. Namun demikian, aspek moral tetap diutamakan. Semua karya ''Dharmasastra'' menekankan Samanya-Dharma, iaitu prinsip moral sejagat: * Kebenaran dan kejujuran, * Kawalan diri, * Kesopanan dan penghormatan terhadap wanita, * Mencari rezeki melalui cara yang benar, * Menunaikan tanggungjawab terhadap keluarga dan masyarakat, * Tidak mencederakan makhluk lain, * Kebersihan diri dan persekitaran, * Pembacaan atau pendengaran teks suci, * Kehidupan berdisiplin dan berbakti kepada Tuhan. == Pengaruh terhadap undang-undang kolonial dan moden == Semasa pemerintahan British di [[India]], ''Dharmasastra'' dijadikan asas undang-undang bagi masyarakat Hindu, Jain, Buddha, Sikh. Pada abad ke-18, [[Syarikat Hindia Timur Inggeris]] mula menggunakan ''Shaster'' (Dharma Sastra) bagi “Gentoos” (istilah kolonial untuk penganut agama Hindu) seperti dinyatakan oleh [[Warren Hastings]] (1772):<blockquote>“Dalam semua kes berkaitan pewarisan, perkahwinan, kasta dan adat keagamaan, hukum [[al-Quran]] akan diguna bagi orang [[Islam]], dan hukum Shaster bagi Gentoos.”</blockquote>Bagi umat Islam, undang-undang Syariah telah tersedia melalui ''al-Hidaya'' dan ''Fatawa al-Alamgir'' (zaman Aurangzeb). Namun bagi bukan Islam, teks Dharma menjadi rujukan utama bagi pihak British, terutamanya ''[[Manu Smriti|Manusmriti]]'' dengan ulasan oleh [[Kulluka Bhatta]] dari Bengal. Selepas kemerdekaan India, undang-undang berasaskan ''Dharmasastra'' dimansuhkan dan digantikan dengan Kod Sivil Seragam (Uniform Civil Code) bagi semua bukan Islam. Namun, Undang-Undang Peribadi Islam (Shariat) 1937 masih kekal bagi umat Islam India. == Terjemahan utama dalam Bahasa Inggeris == Untuk pemula: * Olivelle, Patrick (1999). ''Dharmasutras: The Law Codes of Apastamba, Gautama, Baudhayana, and Vasishtha.'' Oxford University Press. * Olivelle, Patrick (2004). ''The Law Code of Manu.'' Oxford University Press. Terjemahan penting lain: * Kane, P.V. (1933). ''Katyayanasmriti on Vyavahara (Law and Procedure).'' Poona: Oriental Book Agency. * Lariviere, Richard W. (2003). ''The Naradasmriti.'' Delhi: Motilal Banarsidass. * Rocher, Ludo (1956). ''Vyavaharacintamani: A Digest on Hindu Legal Procedure.'' Gent. Terjemahan awal (teks penuh dalam talian): * Jha, Ganganath (1920). ''Manusmriti with the Manubhashya of Medhatithi.'' * Buhler, Georg (1886). ''The Laws of Manu.'' * Buhler, Georg (1879–1882). ''The Sacred Laws of the Aryas.'' * Jolly, Julius (1880). ''The Institutes of Vishnu.'' * Jolly, Julius (1889). ''The Minor Law-Books'' (mengandungi ''Brihaspatismriti'' dan ''Naradasmriti''). == Lihat juga == * [[Thirukkural]] * [[Teks Hindu]] * [[Purana]] == Rujukan == [[Kategori:Undang-undang Hindu]] <references /> [[Kategori:Hinduisme]] 6bh4wv5up9127lef3ykfgsuwwjsdd5z 0 1273324 6925386 6924905 2026-08-11T13:38:24Z ~2026-43699-94 412041 /* Minggu 8 (Akhir) */ 6925386 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=Jun 2026}} {{Infobox television season | bgcolor = navy | season_name = Big Stage Rocketfuel | module1 = {{Infobox reality competition season | host = [[Nabil Ahmad]]<br>[[Azeva Natassha]] | judges = [[Aisha Retno]]<br>[[Hael Husaini]]<br>[[Akim Ahmad]] | num_contestants = 11 | winner = | runner_up = | location = Auditorium MBSA, [[Shah Alam]] | label1 = Penaja | data1 = [[U Mobile]] }} | winner = | runner_up = | num_episodes = 8 | network = * [[Astro Ria]] * [[Astro Prima]] (Minggu 1 sahaja) | first_aired = 28 Jun 2026 | last_aired = 16 Ogos 2026 | prev_season = [[Big Stage Alpha]] | next_season = }} '''Musim ketujuh''' ''[[Big Stage]]'' juga dikenali sebagai '''Big Stage Rocketfuel (#DominasiFR)''' memulakan tayangan perdana pada 28 Jun 2026 dan berakhir pada 16 Ogos 2026. == Peserta == ''(Umur dicatat mengikut waktu pertandingan)'' {| class="wikitable" ! Peserta ! Nama Pentas ! Umur ! Asal ! Kedudukan |- | Sufia Arissya Suhaimi | Sufie Rose | 25 | [[Kuala Lumpur]] |Ke-11 |- | Wan ‘Alisya Sabrina Wan Mohamad Shamsudin | Sabrina | 24 | [[Kuala Rompin]], [[Pahang]] |Ke-10 |- | Muhamad Alif Abdullah | Rieffa | 18 | [[Sungai Besi]], [[Kuala Lumpur]] |Ke-9 |- | Aqil Azfar Mohd Azri | Qilo | 21 |[[Kampung Cheras Baru]], [[Kuala Lumpur]] |Ke-8 |- | Muhammad Aliff Hakimiey Yuswadey | Aliff Kimiey | 23 | [[Kota Bharu]], [[Kelantan]] |Ke-7 |- | Muhammad Yazid Muaz | Yad-Z | 28 | [[Kuala Lumpur]] | |- | Farranisha Shazwany Mohd Faizul | Ranisha | 26 | [[Labuan]] | |- | [[Adam Malek]] & Nazmie Malek | Adam & Nazmie | 30 - 25 | [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] | |- | Muhammad Ariff Danial Kifli | Danial Kifli | 23 | [[Muar]], [[Johor]] | |- | Muhammad Alif Danial Ismail | Danny | 24 | [[Port Dickson]], [[Negeri Sembilan]] | |- | Jamak Hussain Jamilul Hayat | [[Jamak Hussain|Hussain]] |23 |[[Ipoh]], [[Perak]] | |} ==Juri Jemputan== {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%; line-height:20px;"" ! Minggu ! rowspan="2"| Minggu 1 ! rowspan="2"| Minggu 2 ! rowspan="2"| Minggu 3 ! rowspan="2"| Minggu 4 ! rowspan="2"| Minggu 5 ! rowspan="2"| Minggu 6 ! rowspan="2"| Minggu 7 ! rowspan="2"| Akhir |- ! Juri |- ! Juri 1 | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | '''[[Ajai]]''' | '''[[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]]''' | rowspan="2" {{n/a}} | TBA |- ! Juri 2 | {{n/a}} | {{n/a}} | {{n/a}} |} ==Konsert Mingguan== ===Minggu 1=== * '''Tarikh Disiarkan: 28 Jun 2026''' * '''Tema: Signature Wave''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Adam & Nazmie |"Babak Pertama" |[[Drama Band]] |80 |78 |70 |76.00% |6 |- |Aliff Kimiey |"Di Balik Petanda" |Kaleb J |68 |68 |73 | style="background:orange;" |'''69.67%''' | style="background:orange;" |'''9''' |- |Sufie Rose |"Pulang" |[[Insomniacks]] |61 |60 |57 |style="background:orange;" |'''59.33%''' |style="background:orange;" |'''11''' |- |Danial Kifli | "Pergilah Cinta" |Danial Kifli |75 |77 |74 |75.33% |7 |- |Danny |"Potret" |[[Akim & The Majistret|Akim & The Majisret]] |73 |70 |72 |71.67% |8 |- |Sabrina |"Canggung" |[[Wany Hasrita]] |66 |72 |70 | style="background:orange;" |'''69.33%''' | style="background:orange;" |'''10''' |- |Hussain |"Lelaki Ini" |[[Anuar Zain]] |81 |85 |73 |79.67% |4 |- |Qilo |"If I Ain't Got You" |[[Alicia Keys]] |85 |90 |80 |style="background:#41A317;" |'''85.00%''' |style="background:#41A317;" |'''1''' |- |Ranisha |"Bukan Lagi Kita" |[[Nadeera Zaini]] |83 |84 |76 |81.00% |3 |- |Rieffa |"Amalina" |[[Santesh]] |78 |76 |81 |78.33% |5 |- |Yad-Z |"Bukan Dia Tapi Aku" |[[Judika]] |85 |87 |74 |82.00% |2 |} '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Sabrina & Sufie Rose''' '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran ===Minggu 2=== * '''Tarikh Disiarkan: 5 Julai 2026''' * '''Tema: Amplify''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Ranisha |I Will Show You |[[Ailee]] |77 |75 |63 |71.67% |2 |- |Qilo |Janji Manis |[[Kugiran Masdo]] |67 |70 |59 |65.33% |7 |- |Sabrina |Problem |[[Ariana Grande]] ft. [[Iggy Azalea]] |65 |67 |54 |62.00% |8 |- |Danial Kifli |Harapalsu |Arghpiez ft. Mus Satira |60 |62 |62 | style="background:orange;"|'''61.33% | style="background:orange;"|'''10''' |- |Yad-Z |Treasure |[[Bruno Mars]] |76 |76 |56 |69.33% |4 |- |Sufie Rose |Panas |[[De Fam]] |57 |58 |57 |style="background:#FF0000;"|'''57.33%''' |style="background:#FF0000;"|'''11''' |- |Danny |Suka Sama Kamu |D'Bagindas |69 |72 |60 |67.00% |6 |- |Rieffa |Gelato |[[ALPHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] |72 |76 |60 |69.33% |5 |- |Adam & Nazmie |C.H.R.I.S.Y.E |Diskoria, Laleilmanino & Eva Celia |69 |77 |64 |70.00% |3 |- |Aliff Kimiey |Gila Bayang |[[Ammar Haikal]] |61 |62 |53 | style="background:orange;"|'''61.67%''' | style="background:orange;"|'''9''' |- |Hussain | Hutang |[[Floor 88]] |75 |78 |63 |style="background:#41A317;"|'''72.00%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain''' '''Tiga Terbawah: Alif Kimiey, Danial Kifli & Sufie Rose''' '''Peserta Tersingkir: Sufie Rose ===Minggu 3=== * '''Tarikh Disiarkan: 12 Julai 2026''' * '''Tema: Timecode''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Rieffa |Hanya Kau Yang Mampu |[[Aizat Amdan]] |67 |65 |63 | style="background:orange;"|'''65.00%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Aliff Kimiey |Dambaan Pilu |[[Khai Wahi]] |65 |68 |64 |65.67% |6 |- |Yad-Z |Rindu Serindu Rindunya |[[Spoon]] |64 |71 |57 | style="background:orange;"|'''64.00%''' | style="background:orange;"|'''9''' |- |Qilo |Generasiku |[[OAG]] |70 |72 |67 |69.67% |3 |- |Danial Kifli |Bukan Cinta Biasa |[[Dato' Sri Siti Nurhaliza]] |69 |72 |60 |67.00% |5 |- |Ranisha |Against All Odds |[[Mariah Carey]] ft. [[Westlife]] |79 |75 |65 |73.00% |2 |- |Sabrina |Ke Hujung Dunia |[[Siti Sarah|Siti Sarah Raissuddin]] |58 |64 |55 |style="background:#FF0000;"|'''59.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''10''' |- |Danny |Bintang |[[Budak Kacamata]] |66 |68 |62 |65.33% |7 |- |Hussain |Here Without You | 3 Doors Down |71 |69 |65 |68.33% |4 |- |Adam & Nazmie |Raikan Cinta |[[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |73 |80 |70 |style="background:#41A317;"|'''74.33%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain''' '''Tiga Terbawah: Rieffa, Sabrina & Yad-Z''' '''Peserta Tersingkir: Sabrina''' ===Minggu 4=== * '''Tarikh Disiarkan: 19 Julai 2026''' * '''Tema: Love Tune''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- | Danial Kifli |Awan Nano |[[Hafiz Suip]] |68 |67 |69 |68.00% |6 |- |Danny |Sampai Mati |[[Hazama]] |72 |70 |70 |70.67% |2 |- |Rieffa |Terakhir |[[Sufian Suhaimi]] |67 |62 |66 |style="background:#FF0000;"|'''65.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''9''' |- |Yad-Z |Hening Rindu |[[Marsha Milan]] |64 |67 |66 | style="background:orange;"|'''65.67%''' | style="background:orange;"|'''7''' |- |Aliff Kimiey |Favorite Girl |[[Justin Bieber]] |65 |64 |67 | style="background:orange;"|'''65.33%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Hussain |Mahakarya Cinta |[[Faizal Tahir]] |69 |71 |69 |69.67% |4 |- |Qilo |Tunggu Sekejap |[[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]] |68 |70 |68 |68.67% |5 |- |Adam & Nazmie |Nurcinta |[[Amir Masdi]] |70 |69 |71 |70.00% |3 |- |Ranisha |Nak Dara Rindu |[[Dayang Nurfaizah]] |75 |75 |74 |style="background:#41A317;"|'''74.67%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Rieffa & Yad-Z ''' '''Peserta Tersingkir: Rieffa''' ===Minggu 5=== * '''Tarikh Disiarkan: 26 Julai 2026''' * '''Tema: Multi Track''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta & Selebriti ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="4"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Ajai ! Akim Ahmad |- |Qilo & [[Yazmin Aziz]] |All I Ask |[[Adele]] |66 |69 |66 |69 |67.50% |5 |- |Yad-Z & [[Vanessa Reynauld]] |Die With A Smile |[[Lady Gaga]] & [[Bruno Mars]] |69 |59 |42 |62 | style="background:orange;"|'''58.00%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Adam & Nazmie & [[Sarah Suhairi]] |Da Bomb |[[Ruffedge]] |75 |88 |70 |85 |style="background:#41A317;"|'''79.50%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |- | Aliff Kimiey & [[Marsya Qistina]] |Terimaku Seadanya |[[Misha Omar]] & [[Hafiz Suip]] |70 |69 |47 |69 | style="background:orange;"|'''63.75%''' | style="background:orange;"|'''7''' |- |Danial Kifli & [[Afieq Shazwan]] |Malam Semakin Dingin |[[Tajul]] & [[Afieq Shazwan]] |68 |69 |78 |69 |71.00% |4 |- |Ranisha & [[Danial Chuer]] |Kamu |[[Aina Abdul]] |78 |77 |88 |71 |78.50% |2 |- |Hussain & [[Putera Muhammad]] |Ghazal Untuk Rabiah |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] & [[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |73 |77 |75 |70 |73.75% |3 |- |Danny & [[Haqiem Rusli]] |Gerimis Mengundang |[[Slam]] |69 |70 |60 |70 | style="background:orange;"|'''67.25%''' | style="background:orange;"|'''6''' |} '''Juri Jemputan: Ajai '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Danny & Yad-Z '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran ===Minggu 6 (Suku Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 2 Ogos 2026''' * '''Tema: Pilihan Juri & Battle Group (Pulze & Beatz)''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="4"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad ! [[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] |- |Yad-Z |Penghujung Rindu |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] |76 |74 |72 |62 |style="background:orange;"|'''71.00%''' |style="background:orange;"|'''6''' |- |Danial Kifli |Cinta Dewa Dewi |[[Spider (kugiran)|Spider]] |69 |70 |70 |53 |style="background:orange;"|'''65.50%''' |style="background:orange;"|'''8''' |- |Danny |Sayang Orang Sama |[[Adira Suhaimi]] |72 |71 |69 |56 |style="background:orange;"|'''67.00%''' |style="background:orange;"|'''7''' |- |Adam & Nazmie |Intifada |[[Rabbani]] |82 |84 |80 |73 |79.75% |2 |- |Ranisha |Die On This Hill |Sienna Spiro |90 |92 |86 |78 |style="background:#41A317;"|'''86.50% |style="background:#41A317;"|'''1 |- |Aliff Kimiey |Haruskah |[[Adam AF2 (penyanyi)|Adam]] |74 |70 |76 |66 |71.50% |5 |- |Hussain |Warkah Berlagu Pilu Memori Cinta Luka |[[Felix Agus|Felix]] [[Nassier Wahab]] |79 |80 |75 |71 |76.25% |3 |- |Qilo |Feeling Good |[[Michael Bublé]] |80 |82 |69 |65 |74.00% |4 |} {| class="wikitable" |+'Battle Group' ! Group ! Lagu ! Penyanyi Asal |- |Pulze |Spot |[[Zico]] & [[Jennie Kim]] |- |Beatz |Ringa Linga |[[Taeyang]] |} '''Juri Jemputan: [[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Danial Kifli, Danny & Yad-Z''' '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran''' ===Minggu 7 (Separuh Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 9 Ogos 2026''' * '''Tema: Analog To Ultra & Battle Group (Pulze & Beatz)''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- | Aliff Kimiey |Joget Kelantan |[[Nora Ariffin|Datuk Nora Ariffin]] |75 |78 |78 |style="background:#FF0000;"|'''77.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''7''' |- | Qilo |Joget Kenangan Manis |[[Sudirman (penyanyi)|Dato' Sudirman]] |70 |74 |78 |style="background:#FF0000;"|'''74.00% |style="background:#FF0000;"|'''8''' |- |Yad-Z |Fatwa Pujangga |[[Aishah (penyanyi)|Dato' Aishah]] |82 |88 |87 |85.67% |3 |- |Hussain |Cindai |[[Siti Nurhaliza|Dato' Sri Siti Nurhaliza]] |80 |86 |86 |84.00% |4 |- | Danny |Umpan Jinak Di Air Tenang |[[Ahmad Jais|Datuk Ahmad Jais]] |77 |80 |80 |79.00% |5 |- |Ranisha |Ngajat Tampi |[[Noraniza Idris]] |85 |87 |92 |style="background:#41A317;"|'''88.00%''' |style="background:#41A317;"|'''1 |- |Danial Kifli |Nurlela |[[Haziq Rosebi]] |73 |78 |81 |style="background:orange;"|'''77.33% |style="background:orange;"|'''6 |- |Adam & Nazmie |Satu |[[S. M. Salim|Tan Sri SM Salim]] & [[Zainalabidin|Zainal Abidin]] |84 |89 |89 |87.33% |2 |} {| class="wikitable" |+'Battle Group' ! Group ! Lagu ! Penyanyi Asal |- |Pulze |Mona Lisa (Bang Bang) |[[ALPHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] |- |Beatz |Fanatik |[[KRU]] |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Danny & Qilo '''Peserta Tersingkir: Qilo & Aliff Kimiey ===Minggu 8 (Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 16 Ogos 2026 * '''Tema: Over Drive & Solo Battle {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! colspan="2" |'''Keseluruhan (100%)''' ! rowspan="2" |Markah |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad !Markah Juri (70%) !Markah Undian Online Astro Gempak (30%) |- |Danial Kifli |Purnama |[[Naim Daniel]] | | | | | | |- |Ranisha |Breathe |[[Lee Hi]] | | | | | | |- |Adam & Nazmie |Arjuna |[[Dewa 19]] | | | | | | |- |Yad-Z |Jeritan Batinku |[[Azlan & The Typewriter]] | | | | | | |- |Hussain |Seniman Menangis |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] | | | | | | |- |Danny |Romancinta |[[Mojo (kumpulan muzik)|MOJO]] | | | | | | |} {| class="wikitable" ! Peserta ! Lagu Solo Battle ! colspan="2" |Penyanyi Asal |- | | | |} '''Juri Jemputan: '''Juara: '''Naib Juara: '''Tempat Ketiga: '''Tempat Keempat: '''Tempat Kelima: '''Tempat Keenam: ==Kedudukan Mingguan== {| class="wikitable sortable" |+ |- !rowspan=2|Ked.!!colspan=8|Konsert Mingguan |- !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!Akhir |- | ||Qilo|| Hussain|| Adam Nazmie|| Ranisha|| Adam Nazmie|| Ranisha|| Ranisha|| |- | |Yad-Z |Ranisha |Ranisha |Danny |Ranisha |Adam Nazmie |Adam Nazmie | |- | |Ranisha |Adam Nazmie |Qilo |Adam Nazmie |Hussain |Hussain |Yad-Z | |- | |Hussain |Yad-Z |Hussain |Hussain |Danial Kifli |Qilo |Hussain | |- | |Rieffa |Rieffa |Danial Kifli |Qilo |Qilo |Aliff Kimiey |style="background:gray;"|Danny | |- | |Adam Nazmie |Danny |Aliff Kimiey |Danial Kifli |style="background:lightblue;"|Danny |style="background:lightblue;"|Yad-Z |Danial Kifli | |- |7 |Danial Kifli |Qilo |Danny |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Danny |style="background:violet;"|Aliff Kimiey |style="background:#CCCCCC;”| |- |8 |Danny |Sabrina |style="background:lightblue;"|Rieffa |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:lightblue;"|Danial Kifli |style="background:violet;"|Qilo |style="background:#CCCCCC;”| |- |9 |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:violet;"|Rieffa | colspan="4" style="background:#CCCCCC;”| |- |10 | style="background:lightblue;"| Sabrina |style="background:lightblue;"|Danial Kifli |style="background:violet;"|Sabrina | colspan="5" style="background:#CCCCCC;”| |- |11 |style="background:lightblue;"|Sufie Rose |style="background:violet;"|Sufie Rose | colspan="6" style="background:#CCCCCC;”| |} '''Kunci Warna''' {{colorbox|limegreen}} Juara Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|cyan}} Naib Juara Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|yellow}} Ketiga Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|orange}} Keempat, Kelima & Keenam (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|lightblue}} Kedudukan Mingguan 3 Terendah (Markah Juri) {{colorbox|pink}} Imuniti {{colorbox|gray}} Terselamat daripada Penyingkiran {{colorbox|violet}} Tersingkir {{Big Stage}} [[Kategori:Rancangan Astro Ria]] [[Kategori:Rancangan televisyen realiti Malaysia]] [[Kategori:Musim siri televisyen Malaysia]] [[Kategori:Big Stage]] pk9vsizkvb9azjqa9wv28xkl6p1d1tq 6925390 6925386 2026-08-11T13:41:45Z ~2026-43699-94 412041 /* Kedudukan Mingguan */ 6925390 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=Jun 2026}} {{Infobox television season | bgcolor = navy | season_name = Big Stage Rocketfuel | module1 = {{Infobox reality competition season | host = [[Nabil Ahmad]]<br>[[Azeva Natassha]] | judges = [[Aisha Retno]]<br>[[Hael Husaini]]<br>[[Akim Ahmad]] | num_contestants = 11 | winner = | runner_up = | location = Auditorium MBSA, [[Shah Alam]] | label1 = Penaja | data1 = [[U Mobile]] }} | winner = | runner_up = | num_episodes = 8 | network = * [[Astro Ria]] * [[Astro Prima]] (Minggu 1 sahaja) | first_aired = 28 Jun 2026 | last_aired = 16 Ogos 2026 | prev_season = [[Big Stage Alpha]] | next_season = }} '''Musim ketujuh''' ''[[Big Stage]]'' juga dikenali sebagai '''Big Stage Rocketfuel (#DominasiFR)''' memulakan tayangan perdana pada 28 Jun 2026 dan berakhir pada 16 Ogos 2026. == Peserta == ''(Umur dicatat mengikut waktu pertandingan)'' {| class="wikitable" ! Peserta ! Nama Pentas ! Umur ! Asal ! Kedudukan |- | Sufia Arissya Suhaimi | Sufie Rose | 25 | [[Kuala Lumpur]] |Ke-11 |- | Wan ‘Alisya Sabrina Wan Mohamad Shamsudin | Sabrina | 24 | [[Kuala Rompin]], [[Pahang]] |Ke-10 |- | Muhamad Alif Abdullah | Rieffa | 18 | [[Sungai Besi]], [[Kuala Lumpur]] |Ke-9 |- | Aqil Azfar Mohd Azri | Qilo | 21 |[[Kampung Cheras Baru]], [[Kuala Lumpur]] |Ke-8 |- | Muhammad Aliff Hakimiey Yuswadey | Aliff Kimiey | 23 | [[Kota Bharu]], [[Kelantan]] |Ke-7 |- | Muhammad Yazid Muaz | Yad-Z | 28 | [[Kuala Lumpur]] | |- | Farranisha Shazwany Mohd Faizul | Ranisha | 26 | [[Labuan]] | |- | [[Adam Malek]] & Nazmie Malek | Adam & Nazmie | 30 - 25 | [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] | |- | Muhammad Ariff Danial Kifli | Danial Kifli | 23 | [[Muar]], [[Johor]] | |- | Muhammad Alif Danial Ismail | Danny | 24 | [[Port Dickson]], [[Negeri Sembilan]] | |- | Jamak Hussain Jamilul Hayat | [[Jamak Hussain|Hussain]] |23 |[[Ipoh]], [[Perak]] | |} ==Juri Jemputan== {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%; line-height:20px;"" ! Minggu ! rowspan="2"| Minggu 1 ! rowspan="2"| Minggu 2 ! rowspan="2"| Minggu 3 ! rowspan="2"| Minggu 4 ! rowspan="2"| Minggu 5 ! rowspan="2"| Minggu 6 ! rowspan="2"| Minggu 7 ! rowspan="2"| Akhir |- ! Juri |- ! Juri 1 | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | '''[[Ajai]]''' | '''[[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]]''' | rowspan="2" {{n/a}} | TBA |- ! Juri 2 | {{n/a}} | {{n/a}} | {{n/a}} |} ==Konsert Mingguan== ===Minggu 1=== * '''Tarikh Disiarkan: 28 Jun 2026''' * '''Tema: Signature Wave''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Adam & Nazmie |"Babak Pertama" |[[Drama Band]] |80 |78 |70 |76.00% |6 |- |Aliff Kimiey |"Di Balik Petanda" |Kaleb J |68 |68 |73 | style="background:orange;" |'''69.67%''' | style="background:orange;" |'''9''' |- |Sufie Rose |"Pulang" |[[Insomniacks]] |61 |60 |57 |style="background:orange;" |'''59.33%''' |style="background:orange;" |'''11''' |- |Danial Kifli | "Pergilah Cinta" |Danial Kifli |75 |77 |74 |75.33% |7 |- |Danny |"Potret" |[[Akim & The Majistret|Akim & The Majisret]] |73 |70 |72 |71.67% |8 |- |Sabrina |"Canggung" |[[Wany Hasrita]] |66 |72 |70 | style="background:orange;" |'''69.33%''' | style="background:orange;" |'''10''' |- |Hussain |"Lelaki Ini" |[[Anuar Zain]] |81 |85 |73 |79.67% |4 |- |Qilo |"If I Ain't Got You" |[[Alicia Keys]] |85 |90 |80 |style="background:#41A317;" |'''85.00%''' |style="background:#41A317;" |'''1''' |- |Ranisha |"Bukan Lagi Kita" |[[Nadeera Zaini]] |83 |84 |76 |81.00% |3 |- |Rieffa |"Amalina" |[[Santesh]] |78 |76 |81 |78.33% |5 |- |Yad-Z |"Bukan Dia Tapi Aku" |[[Judika]] |85 |87 |74 |82.00% |2 |} '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Sabrina & Sufie Rose''' '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran ===Minggu 2=== * '''Tarikh Disiarkan: 5 Julai 2026''' * '''Tema: Amplify''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Ranisha |I Will Show You |[[Ailee]] |77 |75 |63 |71.67% |2 |- |Qilo |Janji Manis |[[Kugiran Masdo]] |67 |70 |59 |65.33% |7 |- |Sabrina |Problem |[[Ariana Grande]] ft. [[Iggy Azalea]] |65 |67 |54 |62.00% |8 |- |Danial Kifli |Harapalsu |Arghpiez ft. Mus Satira |60 |62 |62 | style="background:orange;"|'''61.33% | style="background:orange;"|'''10''' |- |Yad-Z |Treasure |[[Bruno Mars]] |76 |76 |56 |69.33% |4 |- |Sufie Rose |Panas |[[De Fam]] |57 |58 |57 |style="background:#FF0000;"|'''57.33%''' |style="background:#FF0000;"|'''11''' |- |Danny |Suka Sama Kamu |D'Bagindas |69 |72 |60 |67.00% |6 |- |Rieffa |Gelato |[[ALPHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] |72 |76 |60 |69.33% |5 |- |Adam & Nazmie |C.H.R.I.S.Y.E |Diskoria, Laleilmanino & Eva Celia |69 |77 |64 |70.00% |3 |- |Aliff Kimiey |Gila Bayang |[[Ammar Haikal]] |61 |62 |53 | style="background:orange;"|'''61.67%''' | style="background:orange;"|'''9''' |- |Hussain | Hutang |[[Floor 88]] |75 |78 |63 |style="background:#41A317;"|'''72.00%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain''' '''Tiga Terbawah: Alif Kimiey, Danial Kifli & Sufie Rose''' '''Peserta Tersingkir: Sufie Rose ===Minggu 3=== * '''Tarikh Disiarkan: 12 Julai 2026''' * '''Tema: Timecode''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Rieffa |Hanya Kau Yang Mampu |[[Aizat Amdan]] |67 |65 |63 | style="background:orange;"|'''65.00%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Aliff Kimiey |Dambaan Pilu |[[Khai Wahi]] |65 |68 |64 |65.67% |6 |- |Yad-Z |Rindu Serindu Rindunya |[[Spoon]] |64 |71 |57 | style="background:orange;"|'''64.00%''' | style="background:orange;"|'''9''' |- |Qilo |Generasiku |[[OAG]] |70 |72 |67 |69.67% |3 |- |Danial Kifli |Bukan Cinta Biasa |[[Dato' Sri Siti Nurhaliza]] |69 |72 |60 |67.00% |5 |- |Ranisha |Against All Odds |[[Mariah Carey]] ft. [[Westlife]] |79 |75 |65 |73.00% |2 |- |Sabrina |Ke Hujung Dunia |[[Siti Sarah|Siti Sarah Raissuddin]] |58 |64 |55 |style="background:#FF0000;"|'''59.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''10''' |- |Danny |Bintang |[[Budak Kacamata]] |66 |68 |62 |65.33% |7 |- |Hussain |Here Without You | 3 Doors Down |71 |69 |65 |68.33% |4 |- |Adam & Nazmie |Raikan Cinta |[[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |73 |80 |70 |style="background:#41A317;"|'''74.33%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain''' '''Tiga Terbawah: Rieffa, Sabrina & Yad-Z''' '''Peserta Tersingkir: Sabrina''' ===Minggu 4=== * '''Tarikh Disiarkan: 19 Julai 2026''' * '''Tema: Love Tune''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- | Danial Kifli |Awan Nano |[[Hafiz Suip]] |68 |67 |69 |68.00% |6 |- |Danny |Sampai Mati |[[Hazama]] |72 |70 |70 |70.67% |2 |- |Rieffa |Terakhir |[[Sufian Suhaimi]] |67 |62 |66 |style="background:#FF0000;"|'''65.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''9''' |- |Yad-Z |Hening Rindu |[[Marsha Milan]] |64 |67 |66 | style="background:orange;"|'''65.67%''' | style="background:orange;"|'''7''' |- |Aliff Kimiey |Favorite Girl |[[Justin Bieber]] |65 |64 |67 | style="background:orange;"|'''65.33%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Hussain |Mahakarya Cinta |[[Faizal Tahir]] |69 |71 |69 |69.67% |4 |- |Qilo |Tunggu Sekejap |[[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]] |68 |70 |68 |68.67% |5 |- |Adam & Nazmie |Nurcinta |[[Amir Masdi]] |70 |69 |71 |70.00% |3 |- |Ranisha |Nak Dara Rindu |[[Dayang Nurfaizah]] |75 |75 |74 |style="background:#41A317;"|'''74.67%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Rieffa & Yad-Z ''' '''Peserta Tersingkir: Rieffa''' ===Minggu 5=== * '''Tarikh Disiarkan: 26 Julai 2026''' * '''Tema: Multi Track''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta & Selebriti ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="4"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Ajai ! Akim Ahmad |- |Qilo & [[Yazmin Aziz]] |All I Ask |[[Adele]] |66 |69 |66 |69 |67.50% |5 |- |Yad-Z & [[Vanessa Reynauld]] |Die With A Smile |[[Lady Gaga]] & [[Bruno Mars]] |69 |59 |42 |62 | style="background:orange;"|'''58.00%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Adam & Nazmie & [[Sarah Suhairi]] |Da Bomb |[[Ruffedge]] |75 |88 |70 |85 |style="background:#41A317;"|'''79.50%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |- | Aliff Kimiey & [[Marsya Qistina]] |Terimaku Seadanya |[[Misha Omar]] & [[Hafiz Suip]] |70 |69 |47 |69 | style="background:orange;"|'''63.75%''' | style="background:orange;"|'''7''' |- |Danial Kifli & [[Afieq Shazwan]] |Malam Semakin Dingin |[[Tajul]] & [[Afieq Shazwan]] |68 |69 |78 |69 |71.00% |4 |- |Ranisha & [[Danial Chuer]] |Kamu |[[Aina Abdul]] |78 |77 |88 |71 |78.50% |2 |- |Hussain & [[Putera Muhammad]] |Ghazal Untuk Rabiah |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] & [[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |73 |77 |75 |70 |73.75% |3 |- |Danny & [[Haqiem Rusli]] |Gerimis Mengundang |[[Slam]] |69 |70 |60 |70 | style="background:orange;"|'''67.25%''' | style="background:orange;"|'''6''' |} '''Juri Jemputan: Ajai '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Danny & Yad-Z '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran ===Minggu 6 (Suku Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 2 Ogos 2026''' * '''Tema: Pilihan Juri & Battle Group (Pulze & Beatz)''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="4"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad ! [[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] |- |Yad-Z |Penghujung Rindu |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] |76 |74 |72 |62 |style="background:orange;"|'''71.00%''' |style="background:orange;"|'''6''' |- |Danial Kifli |Cinta Dewa Dewi |[[Spider (kugiran)|Spider]] |69 |70 |70 |53 |style="background:orange;"|'''65.50%''' |style="background:orange;"|'''8''' |- |Danny |Sayang Orang Sama |[[Adira Suhaimi]] |72 |71 |69 |56 |style="background:orange;"|'''67.00%''' |style="background:orange;"|'''7''' |- |Adam & Nazmie |Intifada |[[Rabbani]] |82 |84 |80 |73 |79.75% |2 |- |Ranisha |Die On This Hill |Sienna Spiro |90 |92 |86 |78 |style="background:#41A317;"|'''86.50% |style="background:#41A317;"|'''1 |- |Aliff Kimiey |Haruskah |[[Adam AF2 (penyanyi)|Adam]] |74 |70 |76 |66 |71.50% |5 |- |Hussain |Warkah Berlagu Pilu Memori Cinta Luka |[[Felix Agus|Felix]] [[Nassier Wahab]] |79 |80 |75 |71 |76.25% |3 |- |Qilo |Feeling Good |[[Michael Bublé]] |80 |82 |69 |65 |74.00% |4 |} {| class="wikitable" |+'Battle Group' ! Group ! Lagu ! Penyanyi Asal |- |Pulze |Spot |[[Zico]] & [[Jennie Kim]] |- |Beatz |Ringa Linga |[[Taeyang]] |} '''Juri Jemputan: [[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Danial Kifli, Danny & Yad-Z''' '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran''' ===Minggu 7 (Separuh Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 9 Ogos 2026''' * '''Tema: Analog To Ultra & Battle Group (Pulze & Beatz)''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- | Aliff Kimiey |Joget Kelantan |[[Nora Ariffin|Datuk Nora Ariffin]] |75 |78 |78 |style="background:#FF0000;"|'''77.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''7''' |- | Qilo |Joget Kenangan Manis |[[Sudirman (penyanyi)|Dato' Sudirman]] |70 |74 |78 |style="background:#FF0000;"|'''74.00% |style="background:#FF0000;"|'''8''' |- |Yad-Z |Fatwa Pujangga |[[Aishah (penyanyi)|Dato' Aishah]] |82 |88 |87 |85.67% |3 |- |Hussain |Cindai |[[Siti Nurhaliza|Dato' Sri Siti Nurhaliza]] |80 |86 |86 |84.00% |4 |- | Danny |Umpan Jinak Di Air Tenang |[[Ahmad Jais|Datuk Ahmad Jais]] |77 |80 |80 |79.00% |5 |- |Ranisha |Ngajat Tampi |[[Noraniza Idris]] |85 |87 |92 |style="background:#41A317;"|'''88.00%''' |style="background:#41A317;"|'''1 |- |Danial Kifli |Nurlela |[[Haziq Rosebi]] |73 |78 |81 |style="background:orange;"|'''77.33% |style="background:orange;"|'''6 |- |Adam & Nazmie |Satu |[[S. M. Salim|Tan Sri SM Salim]] & [[Zainalabidin|Zainal Abidin]] |84 |89 |89 |87.33% |2 |} {| class="wikitable" |+'Battle Group' ! Group ! Lagu ! Penyanyi Asal |- |Pulze |Mona Lisa (Bang Bang) |[[ALPHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] |- |Beatz |Fanatik |[[KRU]] |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Danny & Qilo '''Peserta Tersingkir: Qilo & Aliff Kimiey ===Minggu 8 (Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 16 Ogos 2026 * '''Tema: Over Drive & Solo Battle {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! colspan="2" |'''Keseluruhan (100%)''' ! rowspan="2" |Markah |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad !Markah Juri (70%) !Markah Undian Online Astro Gempak (30%) |- |Danial Kifli |Purnama |[[Naim Daniel]] | | | | | | |- |Ranisha |Breathe |[[Lee Hi]] | | | | | | |- |Adam & Nazmie |Arjuna |[[Dewa 19]] | | | | | | |- |Yad-Z |Jeritan Batinku |[[Azlan & The Typewriter]] | | | | | | |- |Hussain |Seniman Menangis |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] | | | | | | |- |Danny |Romancinta |[[Mojo (kumpulan muzik)|MOJO]] | | | | | | |} {| class="wikitable" ! Peserta ! Lagu Solo Battle ! colspan="2" |Penyanyi Asal |- | | | |} '''Juri Jemputan: '''Juara: '''Naib Juara: '''Tempat Ketiga: '''Tempat Keempat: '''Tempat Kelima: '''Tempat Keenam: ==Kedudukan Mingguan== {| class="wikitable sortable" |+ |- !rowspan=2|Ked.!!colspan=8|Konsert Mingguan |- !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!Akhir |- | ||Qilo|| Hussain|| Adam Nazmie|| Ranisha|| Adam Nazmie|| Ranisha|| Ranisha||style="background:limegreen;"| |- | |Yad-Z |Ranisha |Ranisha |Danny |Ranisha |Adam Nazmie |Adam Nazmie |style="background:cyan;"| |- | |Ranisha |Adam Nazmie |Qilo |Adam Nazmie |Hussain |Hussain |Yad-Z |style="background:yellow;"| |- | |Hussain |Yad-Z |Hussain |Hussain |Danial Kifli |Qilo |Hussain |style="background:orange;"| |- | |Rieffa |Rieffa |Danial Kifli |Qilo |Qilo |Aliff Kimiey |style="background:gray;"|Danny |style="background:orange;"| |- | |Adam Nazmie |Danny |Aliff Kimiey |Danial Kifli |style="background:lightblue;"|Danny |style="background:lightblue;"|Yad-Z |Danial Kifli |style="background:orange;"| |- |7 |Danial Kifli |Qilo |Danny |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Danny |style="background:violet;"|Aliff Kimiey |style="background:#CCCCCC;”| |- |8 |Danny |Sabrina |style="background:lightblue;"|Rieffa |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:lightblue;"|Danial Kifli |style="background:violet;"|Qilo |style="background:#CCCCCC;”| |- |9 |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:violet;"|Rieffa | colspan="4" style="background:#CCCCCC;”| |- |10 | style="background:lightblue;"| Sabrina |style="background:lightblue;"|Danial Kifli |style="background:violet;"|Sabrina | colspan="5" style="background:#CCCCCC;”| |- |11 |style="background:lightblue;"|Sufie Rose |style="background:violet;"|Sufie Rose | colspan="6" style="background:#CCCCCC;”| |} '''Kunci Warna''' {{colorbox|limegreen}} Juara Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|cyan}} Naib Juara Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|yellow}} Ketiga Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|orange}} Keempat, Kelima & Keenam (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|lightblue}} Kedudukan Mingguan 3 Terendah (Markah Juri) {{colorbox|pink}} Imuniti {{colorbox|gray}} Terselamat daripada Penyingkiran {{colorbox|violet}} Tersingkir {{Big Stage}} [[Kategori:Rancangan Astro Ria]] [[Kategori:Rancangan televisyen realiti Malaysia]] [[Kategori:Musim siri televisyen Malaysia]] [[Kategori:Big Stage]] 00ifrswahrdtxzzmcux26s9055bezwx 6925392 6925390 2026-08-11T13:44:09Z ~2026-43699-94 412041 6925392 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=Jun 2026}} {{Infobox television season | bgcolor = navy | season_name = Big Stage Rocketfuel | module1 = {{Infobox reality competition season | host = [[Nabil Ahmad]]<br>[[Azeva Natassha]] | judges = [[Aisha Retno]]<br>[[Hael Husaini]]<br>[[Akim Ahmad]] | num_contestants = 11 | winner = | runner_up = | location = Auditorium MBSA, [[Shah Alam]] | label1 = Penaja | data1 = [[U Mobile]] }} | winner = | runner_up = | num_episodes = 8 | network = * [[Astro Ria]] * [[Astro Prima]] (Minggu 1 sahaja) | first_aired = 28 Jun 2026 | last_aired = 16 Ogos 2026 | prev_season = [[Big Stage Alpha]] | next_season = }} '''Musim ketujuh''' ''[[Big Stage]]'' juga dikenali sebagai '''Big Stage Rocketfuel (#DominasiFR)''' memulakan tayangan perdana pada 28 Jun 2026 dan berakhir pada 16 Ogos 2026. == Peserta == ''(Umur dicatat mengikut waktu pertandingan)'' {| class="wikitable" ! Peserta ! Nama Pentas ! Umur ! Asal ! Kedudukan |- | Sufia Arissya Suhaimi | Sufie Rose | 25 | [[Kuala Lumpur]] |Ke-11 |- | Wan ‘Alisya Sabrina Wan Mohamad Shamsudin | Sabrina | 24 | [[Kuala Rompin]], [[Pahang]] |Ke-10 |- | Muhamad Alif Abdullah | Rieffa | 18 | [[Sungai Besi]], [[Kuala Lumpur]] |Ke-9 |- | Aqil Azfar Mohd Azri | Qilo | 21 |[[Kampung Cheras Baru]], [[Kuala Lumpur]] |Ke-8 |- | Muhammad Aliff Hakimiey Yuswadey | Aliff Kimiey | 23 | [[Kota Bharu]], [[Kelantan]] |Ke-7 |- | Muhammad Yazid Muaz | Yad-Z | 28 | [[Kuala Lumpur]] | |- | Farranisha Shazwany Mohd Faizul | Ranisha | 26 | [[Labuan]] | |- | [[Adam Malek]] & Nazmie Malek | Adam & Nazmie | 30 - 25 | [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] | |- | Muhammad Ariff Danial Kifli | Danial Kifli | 23 | [[Muar]], [[Johor]] | |- | Muhammad Alif Danial Ismail | Danny | 24 | [[Port Dickson]], [[Negeri Sembilan]] | |- | Jamak Hussain Jamilul Hayat | [[Jamak Hussain|Hussain]] |23 |[[Ipoh]], [[Perak]] | |} ==Juri Jemputan== {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%; line-height:20px;"" ! Minggu ! rowspan="2"| Minggu 1 ! rowspan="2"| Minggu 2 ! rowspan="2"| Minggu 3 ! rowspan="2"| Minggu 4 ! rowspan="2"| Minggu 5 ! rowspan="2"| Minggu 6 ! rowspan="2"| Minggu 7 ! rowspan="2"| Akhir |- ! Juri |- ! Juri 1 | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | '''[[Ajai]]''' | '''[[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]]''' | rowspan="2" {{n/a}} | TBA |- ! Juri 2 | {{n/a}} | {{n/a}} | {{n/a}} |} ==Konsert Mingguan== ===Minggu 1=== * '''Tarikh Disiarkan: 28 Jun 2026''' * '''Tema: Signature Wave''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Adam & Nazmie |"Babak Pertama" |[[Drama Band]] |80 |78 |70 |76.00% |6 |- |Aliff Kimiey |"Di Balik Petanda" |Kaleb J |68 |68 |73 | style="background:orange;" |'''69.67%''' | style="background:orange;" |'''9''' |- |Sufie Rose |"Pulang" |[[Insomniacks]] |61 |60 |57 |style="background:orange;" |'''59.33%''' |style="background:orange;" |'''11''' |- |Danial Kifli | "Pergilah Cinta" |Danial Kifli |75 |77 |74 |75.33% |7 |- |Danny |"Potret" |[[Akim & The Majistret|Akim & The Majisret]] |73 |70 |72 |71.67% |8 |- |Sabrina |"Canggung" |[[Wany Hasrita]] |66 |72 |70 | style="background:orange;" |'''69.33%''' | style="background:orange;" |'''10''' |- |Hussain |"Lelaki Ini" |[[Anuar Zain]] |81 |85 |73 |79.67% |4 |- |Qilo |"If I Ain't Got You" |[[Alicia Keys]] |85 |90 |80 |style="background:#41A317;" |'''85.00%''' |style="background:#41A317;" |'''1''' |- |Ranisha |"Bukan Lagi Kita" |[[Nadeera Zaini]] |83 |84 |76 |81.00% |3 |- |Rieffa |"Amalina" |[[Santesh]] |78 |76 |81 |78.33% |5 |- |Yad-Z |"Bukan Dia Tapi Aku" |[[Judika]] |85 |87 |74 |82.00% |2 |} '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Sabrina & Sufie Rose''' '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran ===Minggu 2=== * '''Tarikh Disiarkan: 5 Julai 2026''' * '''Tema: Amplify''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Ranisha |I Will Show You |[[Ailee]] |77 |75 |63 |71.67% |2 |- |Qilo |Janji Manis |[[Kugiran Masdo]] |67 |70 |59 |65.33% |7 |- |Sabrina |Problem |[[Ariana Grande]] ft. [[Iggy Azalea]] |65 |67 |54 |62.00% |8 |- |Danial Kifli |Harapalsu |Arghpiez ft. Mus Satira |60 |62 |62 | style="background:orange;"|'''61.33% | style="background:orange;"|'''10''' |- |Yad-Z |Treasure |[[Bruno Mars]] |76 |76 |56 |69.33% |4 |- |Sufie Rose |Panas |[[De Fam]] |57 |58 |57 |style="background:#FF0000;"|'''57.33%''' |style="background:#FF0000;"|'''11''' |- |Danny |Suka Sama Kamu |D'Bagindas |69 |72 |60 |67.00% |6 |- |Rieffa |Gelato |[[ALPHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] |72 |76 |60 |69.33% |5 |- |Adam & Nazmie |C.H.R.I.S.Y.E |Diskoria, Laleilmanino & Eva Celia |69 |77 |64 |70.00% |3 |- |Aliff Kimiey |Gila Bayang |[[Ammar Haikal]] |61 |62 |53 | style="background:orange;"|'''61.67%''' | style="background:orange;"|'''9''' |- |Hussain | Hutang |[[Floor 88]] |75 |78 |63 |style="background:#41A317;"|'''72.00%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain''' '''Tiga Terbawah: Alif Kimiey, Danial Kifli & Sufie Rose''' '''Peserta Tersingkir: Sufie Rose ===Minggu 3=== * '''Tarikh Disiarkan: 12 Julai 2026''' * '''Tema: Timecode''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Rieffa |Hanya Kau Yang Mampu |[[Aizat Amdan]] |67 |65 |63 | style="background:orange;"|'''65.00%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Aliff Kimiey |Dambaan Pilu |[[Khai Wahi]] |65 |68 |64 |65.67% |6 |- |Yad-Z |Rindu Serindu Rindunya |[[Spoon]] |64 |71 |57 | style="background:orange;"|'''64.00%''' | style="background:orange;"|'''9''' |- |Qilo |Generasiku |[[OAG]] |70 |72 |67 |69.67% |3 |- |Danial Kifli |Bukan Cinta Biasa |[[Dato' Sri Siti Nurhaliza]] |69 |72 |60 |67.00% |5 |- |Ranisha |Against All Odds |[[Mariah Carey]] ft. [[Westlife]] |79 |75 |65 |73.00% |2 |- |Sabrina |Ke Hujung Dunia |[[Siti Sarah|Siti Sarah Raissuddin]] |58 |64 |55 |style="background:#FF0000;"|'''59.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''10''' |- |Danny |Bintang |[[Budak Kacamata]] |66 |68 |62 |65.33% |7 |- |Hussain |Here Without You | 3 Doors Down |71 |69 |65 |68.33% |4 |- |Adam & Nazmie |Raikan Cinta |[[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |73 |80 |70 |style="background:#41A317;"|'''74.33%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain''' '''Tiga Terbawah: Rieffa, Sabrina & Yad-Z''' '''Peserta Tersingkir: Sabrina''' ===Minggu 4=== * '''Tarikh Disiarkan: 19 Julai 2026''' * '''Tema: Love Tune''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- | Danial Kifli |Awan Nano |[[Hafiz Suip]] |68 |67 |69 |68.00% |6 |- |Danny |Sampai Mati |[[Hazama]] |72 |70 |70 |70.67% |2 |- |Rieffa |Terakhir |[[Sufian Suhaimi]] |67 |62 |66 |style="background:#FF0000;"|'''65.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''9''' |- |Yad-Z |Hening Rindu |[[Marsha Milan]] |64 |67 |66 | style="background:orange;"|'''65.67%''' | style="background:orange;"|'''7''' |- |Aliff Kimiey |Favorite Girl |[[Justin Bieber]] |65 |64 |67 | style="background:orange;"|'''65.33%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Hussain |Mahakarya Cinta |[[Faizal Tahir]] |69 |71 |69 |69.67% |4 |- |Qilo |Tunggu Sekejap |[[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]] |68 |70 |68 |68.67% |5 |- |Adam & Nazmie |Nurcinta |[[Amir Masdi]] |70 |69 |71 |70.00% |3 |- |Ranisha |Nak Dara Rindu |[[Dayang Nurfaizah]] |75 |75 |74 |style="background:#41A317;"|'''74.67%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Rieffa & Yad-Z ''' '''Peserta Tersingkir: Rieffa''' ===Minggu 5=== * '''Tarikh Disiarkan: 26 Julai 2026''' * '''Tema: Multi Track''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta & Selebriti ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="4"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Ajai ! Akim Ahmad |- |Qilo & [[Yazmin Aziz]] |All I Ask |[[Adele]] |66 |69 |66 |69 |67.50% |5 |- |Yad-Z & [[Vanessa Reynauld]] |Die With A Smile |[[Lady Gaga]] & [[Bruno Mars]] |69 |59 |42 |62 | style="background:orange;"|'''58.00%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Adam & Nazmie & [[Sarah Suhairi]] |Da Bomb |[[Ruffedge]] |75 |88 |70 |85 |style="background:#41A317;"|'''79.50%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |- | Aliff Kimiey & [[Marsya Qistina]] |Terimaku Seadanya |[[Misha Omar]] & [[Hafiz Suip]] |70 |69 |47 |69 | style="background:orange;"|'''63.75%''' | style="background:orange;"|'''7''' |- |Danial Kifli & [[Afieq Shazwan]] |Malam Semakin Dingin |[[Tajul]] & [[Afieq Shazwan]] |68 |69 |78 |69 |71.00% |4 |- |Ranisha & [[Danial Chuer]] |Kamu |[[Aina Abdul]] |78 |77 |88 |71 |78.50% |2 |- |Hussain & [[Putera Muhammad]] |Ghazal Untuk Rabiah |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] & [[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |73 |77 |75 |70 |73.75% |3 |- |Danny & [[Haqiem Rusli]] |Gerimis Mengundang |[[Slam]] |69 |70 |60 |70 | style="background:orange;"|'''67.25%''' | style="background:orange;"|'''6''' |} '''Juri Jemputan: Ajai '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Danny & Yad-Z '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran ===Minggu 6 (Suku Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 2 Ogos 2026''' * '''Tema: Pilihan Juri & Battle Group (Pulze & Beatz)''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="4"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad ! [[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] |- |Yad-Z |Penghujung Rindu |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] |76 |74 |72 |62 |style="background:orange;"|'''71.00%''' |style="background:orange;"|'''6''' |- |Danial Kifli |Cinta Dewa Dewi |[[Spider (kugiran)|Spider]] |69 |70 |70 |53 |style="background:orange;"|'''65.50%''' |style="background:orange;"|'''8''' |- |Danny |Sayang Orang Sama |[[Adira Suhaimi]] |72 |71 |69 |56 |style="background:orange;"|'''67.00%''' |style="background:orange;"|'''7''' |- |Adam & Nazmie |Intifada |[[Rabbani]] |82 |84 |80 |73 |79.75% |2 |- |Ranisha |Die On This Hill |Sienna Spiro |90 |92 |86 |78 |style="background:#41A317;"|'''86.50% |style="background:#41A317;"|'''1 |- |Aliff Kimiey |Haruskah |[[Adam AF2 (penyanyi)|Adam]] |74 |70 |76 |66 |71.50% |5 |- |Hussain |Warkah Berlagu Pilu Memori Cinta Luka |[[Felix Agus|Felix]] [[Nassier Wahab]] |79 |80 |75 |71 |76.25% |3 |- |Qilo |Feeling Good |[[Michael Bublé]] |80 |82 |69 |65 |74.00% |4 |} {| class="wikitable" |+'Battle Group' ! Group ! Lagu ! Penyanyi Asal |- |Pulze |Spot |[[Zico]] & [[Jennie Kim]] |- |Beatz |Ringa Linga |[[Taeyang]] |} '''Juri Jemputan: [[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Danial Kifli, Danny & Yad-Z''' '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran''' ===Minggu 7 (Separuh Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 9 Ogos 2026''' * '''Tema: Analog To Ultra & Battle Group (Pulze & Beatz)''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- | Aliff Kimiey |Joget Kelantan |[[Nora Ariffin|Datuk Nora Ariffin]] |75 |78 |78 |style="background:#FF0000;"|'''77.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''7''' |- | Qilo |Joget Kenangan Manis |[[Sudirman (penyanyi)|Dato' Sudirman]] |70 |74 |78 |style="background:#FF0000;"|'''74.00% |style="background:#FF0000;"|'''8''' |- |Yad-Z |Fatwa Pujangga |[[Aishah (penyanyi)|Dato' Aishah]] |82 |88 |87 |85.67% |3 |- |Hussain |Cindai |[[Siti Nurhaliza|Dato' Sri Siti Nurhaliza]] |80 |86 |86 |84.00% |4 |- | Danny |Umpan Jinak Di Air Tenang |[[Ahmad Jais|Datuk Ahmad Jais]] |77 |80 |80 |79.00% |5 |- |Ranisha |Ngajat Tampi |[[Noraniza Idris]] |85 |87 |92 |style="background:#41A317;"|'''88.00%''' |style="background:#41A317;"|'''1 |- |Danial Kifli |Nurlela |[[Haziq Rosebi]] |73 |78 |81 |style="background:orange;"|'''77.33% |style="background:orange;"|'''6 |- |Adam & Nazmie |Satu |[[S. M. Salim|Tan Sri SM Salim]] & [[Zainalabidin|Zainal Abidin]] |84 |89 |89 |87.33% |2 |} {| class="wikitable" |+'Battle Group' ! Group ! Lagu ! Penyanyi Asal |- |Pulze |Mona Lisa (Bang Bang) |[[ALPHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] |- |Beatz |Fanatik |[[KRU]] |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Danny & Qilo '''Peserta Tersingkir: Qilo & Aliff Kimiey ===Minggu 8 (Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 16 Ogos 2026 * '''Tema: Over Drive & Solo Battle {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! colspan="2" |'''Keseluruhan (100%)''' ! rowspan="2" |Markah |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad !Markah Juri (70%) !Markah Undian Online Astro Gempak (30%) |- |Danial Kifli |Purnama |[[Naim Daniel]] | | | | | | |- |Ranisha |Breathe |[[Lee Hi]] | | | | | | |- |Adam & Nazmie |Arjuna |[[Dewa 19]] | | | | | | |- |Yad-Z |Jeritan Batinku |[[Azlan & The Typewriter]] | | | | | | |- |Hussain |Seniman Menangis |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] | | | | | | |- |Danny |Romancinta |[[Mojo (kumpulan muzik)|MOJO]] | | | | | | |} {| class="wikitable" ! Peserta ! Lagu Solo Battle ! Penyanyi Asal |- | | | |} '''Juri Jemputan: '''Juara: '''Naib Juara: '''Tempat Ketiga: '''Tempat Keempat: '''Tempat Kelima: '''Tempat Keenam: ==Kedudukan Mingguan== {| class="wikitable sortable" |+ |- !rowspan=2|Ked.!!colspan=8|Konsert Mingguan |- !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!Akhir |- | ||Qilo|| Hussain|| Adam Nazmie|| Ranisha|| Adam Nazmie|| Ranisha|| Ranisha||style="background:limegreen;"| |- | |Yad-Z |Ranisha |Ranisha |Danny |Ranisha |Adam Nazmie |Adam Nazmie |style="background:cyan;"| |- | |Ranisha |Adam Nazmie |Qilo |Adam Nazmie |Hussain |Hussain |Yad-Z |style="background:yellow;"| |- | |Hussain |Yad-Z |Hussain |Hussain |Danial Kifli |Qilo |Hussain |style="background:orange;"| |- | |Rieffa |Rieffa |Danial Kifli |Qilo |Qilo |Aliff Kimiey |style="background:gray;"|Danny |style="background:orange;"| |- | |Adam Nazmie |Danny |Aliff Kimiey |Danial Kifli |style="background:lightblue;"|Danny |style="background:lightblue;"|Yad-Z |Danial Kifli |style="background:orange;"| |- |7 |Danial Kifli |Qilo |Danny |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Danny |style="background:violet;"|Aliff Kimiey |style="background:#CCCCCC;”| |- |8 |Danny |Sabrina |style="background:lightblue;"|Rieffa |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:lightblue;"|Danial Kifli |style="background:violet;"|Qilo |style="background:#CCCCCC;”| |- |9 |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:violet;"|Rieffa | colspan="4" style="background:#CCCCCC;”| |- |10 | style="background:lightblue;"| Sabrina |style="background:lightblue;"|Danial Kifli |style="background:violet;"|Sabrina | colspan="5" style="background:#CCCCCC;”| |- |11 |style="background:lightblue;"|Sufie Rose |style="background:violet;"|Sufie Rose | colspan="6" style="background:#CCCCCC;”| |} '''Kunci Warna''' {{colorbox|limegreen}} Juara Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|cyan}} Naib Juara Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|yellow}} Ketiga Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|orange}} Keempat, Kelima & Keenam (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|lightblue}} Kedudukan Mingguan 3 Terendah (Markah Juri) {{colorbox|pink}} Imuniti {{colorbox|gray}} Terselamat daripada Penyingkiran {{colorbox|violet}} Tersingkir {{Big Stage}} [[Kategori:Rancangan Astro Ria]] [[Kategori:Rancangan televisyen realiti Malaysia]] [[Kategori:Musim siri televisyen Malaysia]] [[Kategori:Big Stage]] doe2yg2teb82ciblccmm94v3ni8wmu0 6925395 6925392 2026-08-11T13:44:56Z ~2026-43699-94 412041 /* Minggu 8 (Akhir) */ 6925395 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=Jun 2026}} {{Infobox television season | bgcolor = navy | season_name = Big Stage Rocketfuel | module1 = {{Infobox reality competition season | host = [[Nabil Ahmad]]<br>[[Azeva Natassha]] | judges = [[Aisha Retno]]<br>[[Hael Husaini]]<br>[[Akim Ahmad]] | num_contestants = 11 | winner = | runner_up = | location = Auditorium MBSA, [[Shah Alam]] | label1 = Penaja | data1 = [[U Mobile]] }} | winner = | runner_up = | num_episodes = 8 | network = * [[Astro Ria]] * [[Astro Prima]] (Minggu 1 sahaja) | first_aired = 28 Jun 2026 | last_aired = 16 Ogos 2026 | prev_season = [[Big Stage Alpha]] | next_season = }} '''Musim ketujuh''' ''[[Big Stage]]'' juga dikenali sebagai '''Big Stage Rocketfuel (#DominasiFR)''' memulakan tayangan perdana pada 28 Jun 2026 dan berakhir pada 16 Ogos 2026. == Peserta == ''(Umur dicatat mengikut waktu pertandingan)'' {| class="wikitable" ! Peserta ! Nama Pentas ! Umur ! Asal ! Kedudukan |- | Sufia Arissya Suhaimi | Sufie Rose | 25 | [[Kuala Lumpur]] |Ke-11 |- | Wan ‘Alisya Sabrina Wan Mohamad Shamsudin | Sabrina | 24 | [[Kuala Rompin]], [[Pahang]] |Ke-10 |- | Muhamad Alif Abdullah | Rieffa | 18 | [[Sungai Besi]], [[Kuala Lumpur]] |Ke-9 |- | Aqil Azfar Mohd Azri | Qilo | 21 |[[Kampung Cheras Baru]], [[Kuala Lumpur]] |Ke-8 |- | Muhammad Aliff Hakimiey Yuswadey | Aliff Kimiey | 23 | [[Kota Bharu]], [[Kelantan]] |Ke-7 |- | Muhammad Yazid Muaz | Yad-Z | 28 | [[Kuala Lumpur]] | |- | Farranisha Shazwany Mohd Faizul | Ranisha | 26 | [[Labuan]] | |- | [[Adam Malek]] & Nazmie Malek | Adam & Nazmie | 30 - 25 | [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] | |- | Muhammad Ariff Danial Kifli | Danial Kifli | 23 | [[Muar]], [[Johor]] | |- | Muhammad Alif Danial Ismail | Danny | 24 | [[Port Dickson]], [[Negeri Sembilan]] | |- | Jamak Hussain Jamilul Hayat | [[Jamak Hussain|Hussain]] |23 |[[Ipoh]], [[Perak]] | |} ==Juri Jemputan== {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%; line-height:20px;"" ! Minggu ! rowspan="2"| Minggu 1 ! rowspan="2"| Minggu 2 ! rowspan="2"| Minggu 3 ! rowspan="2"| Minggu 4 ! rowspan="2"| Minggu 5 ! rowspan="2"| Minggu 6 ! rowspan="2"| Minggu 7 ! rowspan="2"| Akhir |- ! Juri |- ! Juri 1 | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | '''[[Ajai]]''' | '''[[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]]''' | rowspan="2" {{n/a}} | TBA |- ! Juri 2 | {{n/a}} | {{n/a}} | {{n/a}} |} ==Konsert Mingguan== ===Minggu 1=== * '''Tarikh Disiarkan: 28 Jun 2026''' * '''Tema: Signature Wave''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Adam & Nazmie |"Babak Pertama" |[[Drama Band]] |80 |78 |70 |76.00% |6 |- |Aliff Kimiey |"Di Balik Petanda" |Kaleb J |68 |68 |73 | style="background:orange;" |'''69.67%''' | style="background:orange;" |'''9''' |- |Sufie Rose |"Pulang" |[[Insomniacks]] |61 |60 |57 |style="background:orange;" |'''59.33%''' |style="background:orange;" |'''11''' |- |Danial Kifli | "Pergilah Cinta" |Danial Kifli |75 |77 |74 |75.33% |7 |- |Danny |"Potret" |[[Akim & The Majistret|Akim & The Majisret]] |73 |70 |72 |71.67% |8 |- |Sabrina |"Canggung" |[[Wany Hasrita]] |66 |72 |70 | style="background:orange;" |'''69.33%''' | style="background:orange;" |'''10''' |- |Hussain |"Lelaki Ini" |[[Anuar Zain]] |81 |85 |73 |79.67% |4 |- |Qilo |"If I Ain't Got You" |[[Alicia Keys]] |85 |90 |80 |style="background:#41A317;" |'''85.00%''' |style="background:#41A317;" |'''1''' |- |Ranisha |"Bukan Lagi Kita" |[[Nadeera Zaini]] |83 |84 |76 |81.00% |3 |- |Rieffa |"Amalina" |[[Santesh]] |78 |76 |81 |78.33% |5 |- |Yad-Z |"Bukan Dia Tapi Aku" |[[Judika]] |85 |87 |74 |82.00% |2 |} '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Sabrina & Sufie Rose''' '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran ===Minggu 2=== * '''Tarikh Disiarkan: 5 Julai 2026''' * '''Tema: Amplify''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Ranisha |I Will Show You |[[Ailee]] |77 |75 |63 |71.67% |2 |- |Qilo |Janji Manis |[[Kugiran Masdo]] |67 |70 |59 |65.33% |7 |- |Sabrina |Problem |[[Ariana Grande]] ft. [[Iggy Azalea]] |65 |67 |54 |62.00% |8 |- |Danial Kifli |Harapalsu |Arghpiez ft. Mus Satira |60 |62 |62 | style="background:orange;"|'''61.33% | style="background:orange;"|'''10''' |- |Yad-Z |Treasure |[[Bruno Mars]] |76 |76 |56 |69.33% |4 |- |Sufie Rose |Panas |[[De Fam]] |57 |58 |57 |style="background:#FF0000;"|'''57.33%''' |style="background:#FF0000;"|'''11''' |- |Danny |Suka Sama Kamu |D'Bagindas |69 |72 |60 |67.00% |6 |- |Rieffa |Gelato |[[ALPHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] |72 |76 |60 |69.33% |5 |- |Adam & Nazmie |C.H.R.I.S.Y.E |Diskoria, Laleilmanino & Eva Celia |69 |77 |64 |70.00% |3 |- |Aliff Kimiey |Gila Bayang |[[Ammar Haikal]] |61 |62 |53 | style="background:orange;"|'''61.67%''' | style="background:orange;"|'''9''' |- |Hussain | Hutang |[[Floor 88]] |75 |78 |63 |style="background:#41A317;"|'''72.00%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain''' '''Tiga Terbawah: Alif Kimiey, Danial Kifli & Sufie Rose''' '''Peserta Tersingkir: Sufie Rose ===Minggu 3=== * '''Tarikh Disiarkan: 12 Julai 2026''' * '''Tema: Timecode''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Rieffa |Hanya Kau Yang Mampu |[[Aizat Amdan]] |67 |65 |63 | style="background:orange;"|'''65.00%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Aliff Kimiey |Dambaan Pilu |[[Khai Wahi]] |65 |68 |64 |65.67% |6 |- |Yad-Z |Rindu Serindu Rindunya |[[Spoon]] |64 |71 |57 | style="background:orange;"|'''64.00%''' | style="background:orange;"|'''9''' |- |Qilo |Generasiku |[[OAG]] |70 |72 |67 |69.67% |3 |- |Danial Kifli |Bukan Cinta Biasa |[[Dato' Sri Siti Nurhaliza]] |69 |72 |60 |67.00% |5 |- |Ranisha |Against All Odds |[[Mariah Carey]] ft. [[Westlife]] |79 |75 |65 |73.00% |2 |- |Sabrina |Ke Hujung Dunia |[[Siti Sarah|Siti Sarah Raissuddin]] |58 |64 |55 |style="background:#FF0000;"|'''59.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''10''' |- |Danny |Bintang |[[Budak Kacamata]] |66 |68 |62 |65.33% |7 |- |Hussain |Here Without You | 3 Doors Down |71 |69 |65 |68.33% |4 |- |Adam & Nazmie |Raikan Cinta |[[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |73 |80 |70 |style="background:#41A317;"|'''74.33%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain''' '''Tiga Terbawah: Rieffa, Sabrina & Yad-Z''' '''Peserta Tersingkir: Sabrina''' ===Minggu 4=== * '''Tarikh Disiarkan: 19 Julai 2026''' * '''Tema: Love Tune''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- | Danial Kifli |Awan Nano |[[Hafiz Suip]] |68 |67 |69 |68.00% |6 |- |Danny |Sampai Mati |[[Hazama]] |72 |70 |70 |70.67% |2 |- |Rieffa |Terakhir |[[Sufian Suhaimi]] |67 |62 |66 |style="background:#FF0000;"|'''65.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''9''' |- |Yad-Z |Hening Rindu |[[Marsha Milan]] |64 |67 |66 | style="background:orange;"|'''65.67%''' | style="background:orange;"|'''7''' |- |Aliff Kimiey |Favorite Girl |[[Justin Bieber]] |65 |64 |67 | style="background:orange;"|'''65.33%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Hussain |Mahakarya Cinta |[[Faizal Tahir]] |69 |71 |69 |69.67% |4 |- |Qilo |Tunggu Sekejap |[[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]] |68 |70 |68 |68.67% |5 |- |Adam & Nazmie |Nurcinta |[[Amir Masdi]] |70 |69 |71 |70.00% |3 |- |Ranisha |Nak Dara Rindu |[[Dayang Nurfaizah]] |75 |75 |74 |style="background:#41A317;"|'''74.67%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Rieffa & Yad-Z ''' '''Peserta Tersingkir: Rieffa''' ===Minggu 5=== * '''Tarikh Disiarkan: 26 Julai 2026''' * '''Tema: Multi Track''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta & Selebriti ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="4"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Ajai ! Akim Ahmad |- |Qilo & [[Yazmin Aziz]] |All I Ask |[[Adele]] |66 |69 |66 |69 |67.50% |5 |- |Yad-Z & [[Vanessa Reynauld]] |Die With A Smile |[[Lady Gaga]] & [[Bruno Mars]] |69 |59 |42 |62 | style="background:orange;"|'''58.00%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Adam & Nazmie & [[Sarah Suhairi]] |Da Bomb |[[Ruffedge]] |75 |88 |70 |85 |style="background:#41A317;"|'''79.50%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |- | Aliff Kimiey & [[Marsya Qistina]] |Terimaku Seadanya |[[Misha Omar]] & [[Hafiz Suip]] |70 |69 |47 |69 | style="background:orange;"|'''63.75%''' | style="background:orange;"|'''7''' |- |Danial Kifli & [[Afieq Shazwan]] |Malam Semakin Dingin |[[Tajul]] & [[Afieq Shazwan]] |68 |69 |78 |69 |71.00% |4 |- |Ranisha & [[Danial Chuer]] |Kamu |[[Aina Abdul]] |78 |77 |88 |71 |78.50% |2 |- |Hussain & [[Putera Muhammad]] |Ghazal Untuk Rabiah |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] & [[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |73 |77 |75 |70 |73.75% |3 |- |Danny & [[Haqiem Rusli]] |Gerimis Mengundang |[[Slam]] |69 |70 |60 |70 | style="background:orange;"|'''67.25%''' | style="background:orange;"|'''6''' |} '''Juri Jemputan: Ajai '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Danny & Yad-Z '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran ===Minggu 6 (Suku Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 2 Ogos 2026''' * '''Tema: Pilihan Juri & Battle Group (Pulze & Beatz)''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="4"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad ! [[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] |- |Yad-Z |Penghujung Rindu |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] |76 |74 |72 |62 |style="background:orange;"|'''71.00%''' |style="background:orange;"|'''6''' |- |Danial Kifli |Cinta Dewa Dewi |[[Spider (kugiran)|Spider]] |69 |70 |70 |53 |style="background:orange;"|'''65.50%''' |style="background:orange;"|'''8''' |- |Danny |Sayang Orang Sama |[[Adira Suhaimi]] |72 |71 |69 |56 |style="background:orange;"|'''67.00%''' |style="background:orange;"|'''7''' |- |Adam & Nazmie |Intifada |[[Rabbani]] |82 |84 |80 |73 |79.75% |2 |- |Ranisha |Die On This Hill |Sienna Spiro |90 |92 |86 |78 |style="background:#41A317;"|'''86.50% |style="background:#41A317;"|'''1 |- |Aliff Kimiey |Haruskah |[[Adam AF2 (penyanyi)|Adam]] |74 |70 |76 |66 |71.50% |5 |- |Hussain |Warkah Berlagu Pilu Memori Cinta Luka |[[Felix Agus|Felix]] [[Nassier Wahab]] |79 |80 |75 |71 |76.25% |3 |- |Qilo |Feeling Good |[[Michael Bublé]] |80 |82 |69 |65 |74.00% |4 |} {| class="wikitable" |+'Battle Group' ! Group ! Lagu ! Penyanyi Asal |- |Pulze |Spot |[[Zico]] & [[Jennie Kim]] |- |Beatz |Ringa Linga |[[Taeyang]] |} '''Juri Jemputan: [[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Danial Kifli, Danny & Yad-Z''' '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran''' ===Minggu 7 (Separuh Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 9 Ogos 2026''' * '''Tema: Analog To Ultra & Battle Group (Pulze & Beatz)''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- | Aliff Kimiey |Joget Kelantan |[[Nora Ariffin|Datuk Nora Ariffin]] |75 |78 |78 |style="background:#FF0000;"|'''77.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''7''' |- | Qilo |Joget Kenangan Manis |[[Sudirman (penyanyi)|Dato' Sudirman]] |70 |74 |78 |style="background:#FF0000;"|'''74.00% |style="background:#FF0000;"|'''8''' |- |Yad-Z |Fatwa Pujangga |[[Aishah (penyanyi)|Dato' Aishah]] |82 |88 |87 |85.67% |3 |- |Hussain |Cindai |[[Siti Nurhaliza|Dato' Sri Siti Nurhaliza]] |80 |86 |86 |84.00% |4 |- | Danny |Umpan Jinak Di Air Tenang |[[Ahmad Jais|Datuk Ahmad Jais]] |77 |80 |80 |79.00% |5 |- |Ranisha |Ngajat Tampi |[[Noraniza Idris]] |85 |87 |92 |style="background:#41A317;"|'''88.00%''' |style="background:#41A317;"|'''1 |- |Danial Kifli |Nurlela |[[Haziq Rosebi]] |73 |78 |81 |style="background:orange;"|'''77.33% |style="background:orange;"|'''6 |- |Adam & Nazmie |Satu |[[S. M. Salim|Tan Sri SM Salim]] & [[Zainalabidin|Zainal Abidin]] |84 |89 |89 |87.33% |2 |} {| class="wikitable" |+'Battle Group' ! Group ! Lagu ! Penyanyi Asal |- |Pulze |Mona Lisa (Bang Bang) |[[ALPHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] |- |Beatz |Fanatik |[[KRU]] |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Danny & Qilo '''Peserta Tersingkir: Qilo & Aliff Kimiey ===Minggu 8 (Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 16 Ogos 2026 * '''Tema: Over Drive & Solo Battle {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! colspan="2" |'''Keseluruhan (100%)''' ! rowspan="2" |Markah |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad !Markah Juri (70%) !Markah Undian Online Astro Gempak (30%) |- |Danial Kifli |Purnama |[[Naim Daniel]] | | | | | | |- |Ranisha |Breathe |[[Lee Hi]] | | | | | | |- |Adam & Nazmie |Arjuna |[[Dewa 19]] | | | | | | |- |Yad-Z |Jeritan Batinku |[[Azlan & The Typewriter]] | | | | | | |- |Hussain |Seniman Menangis |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] | | | | | | |- |Danny |Romancinta |[[Mojo (kumpulan muzik)|MOJO]] | | | | | | |} {| class="wikitable" ! Peserta ! Lagu Solo Battle ! Penyanyi Asal |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |- | | | |} '''Juri Jemputan: '''Juara: '''Naib Juara: '''Tempat Ketiga: '''Tempat Keempat: '''Tempat Kelima: '''Tempat Keenam: ==Kedudukan Mingguan== {| class="wikitable sortable" |+ |- !rowspan=2|Ked.!!colspan=8|Konsert Mingguan |- !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!Akhir |- | ||Qilo|| Hussain|| Adam Nazmie|| Ranisha|| Adam Nazmie|| Ranisha|| Ranisha||style="background:limegreen;"| |- | |Yad-Z |Ranisha |Ranisha |Danny |Ranisha |Adam Nazmie |Adam Nazmie |style="background:cyan;"| |- | |Ranisha |Adam Nazmie |Qilo |Adam Nazmie |Hussain |Hussain |Yad-Z |style="background:yellow;"| |- | |Hussain |Yad-Z |Hussain |Hussain |Danial Kifli |Qilo |Hussain |style="background:orange;"| |- | |Rieffa |Rieffa |Danial Kifli |Qilo |Qilo |Aliff Kimiey |style="background:gray;"|Danny |style="background:orange;"| |- | |Adam Nazmie |Danny |Aliff Kimiey |Danial Kifli |style="background:lightblue;"|Danny |style="background:lightblue;"|Yad-Z |Danial Kifli |style="background:orange;"| |- |7 |Danial Kifli |Qilo |Danny |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Danny |style="background:violet;"|Aliff Kimiey |style="background:#CCCCCC;”| |- |8 |Danny |Sabrina |style="background:lightblue;"|Rieffa |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:lightblue;"|Danial Kifli |style="background:violet;"|Qilo |style="background:#CCCCCC;”| |- |9 |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:violet;"|Rieffa | colspan="4" style="background:#CCCCCC;”| |- |10 | style="background:lightblue;"| Sabrina |style="background:lightblue;"|Danial Kifli |style="background:violet;"|Sabrina | colspan="5" style="background:#CCCCCC;”| |- |11 |style="background:lightblue;"|Sufie Rose |style="background:violet;"|Sufie Rose | colspan="6" style="background:#CCCCCC;”| |} '''Kunci Warna''' {{colorbox|limegreen}} Juara Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|cyan}} Naib Juara Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|yellow}} Ketiga Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|orange}} Keempat, Kelima & Keenam (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|lightblue}} Kedudukan Mingguan 3 Terendah (Markah Juri) {{colorbox|pink}} Imuniti {{colorbox|gray}} Terselamat daripada Penyingkiran {{colorbox|violet}} Tersingkir {{Big Stage}} [[Kategori:Rancangan Astro Ria]] [[Kategori:Rancangan televisyen realiti Malaysia]] [[Kategori:Musim siri televisyen Malaysia]] [[Kategori:Big Stage]] i0j9nyw9gw5fy9qy5zmn8ufqtjyxhya 6925416 6925395 2026-08-11T14:06:29Z ~2026-44133-09 412468 /* Minggu 8 (Akhir) */ 6925416 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=Jun 2026}} {{Infobox television season | bgcolor = navy | season_name = Big Stage Rocketfuel | module1 = {{Infobox reality competition season | host = [[Nabil Ahmad]]<br>[[Azeva Natassha]] | judges = [[Aisha Retno]]<br>[[Hael Husaini]]<br>[[Akim Ahmad]] | num_contestants = 11 | winner = | runner_up = | location = Auditorium MBSA, [[Shah Alam]] | label1 = Penaja | data1 = [[U Mobile]] }} | winner = | runner_up = | num_episodes = 8 | network = * [[Astro Ria]] * [[Astro Prima]] (Minggu 1 sahaja) | first_aired = 28 Jun 2026 | last_aired = 16 Ogos 2026 | prev_season = [[Big Stage Alpha]] | next_season = }} '''Musim ketujuh''' ''[[Big Stage]]'' juga dikenali sebagai '''Big Stage Rocketfuel (#DominasiFR)''' memulakan tayangan perdana pada 28 Jun 2026 dan berakhir pada 16 Ogos 2026. == Peserta == ''(Umur dicatat mengikut waktu pertandingan)'' {| class="wikitable" ! Peserta ! Nama Pentas ! Umur ! Asal ! Kedudukan |- | Sufia Arissya Suhaimi | Sufie Rose | 25 | [[Kuala Lumpur]] |Ke-11 |- | Wan ‘Alisya Sabrina Wan Mohamad Shamsudin | Sabrina | 24 | [[Kuala Rompin]], [[Pahang]] |Ke-10 |- | Muhamad Alif Abdullah | Rieffa | 18 | [[Sungai Besi]], [[Kuala Lumpur]] |Ke-9 |- | Aqil Azfar Mohd Azri | Qilo | 21 |[[Kampung Cheras Baru]], [[Kuala Lumpur]] |Ke-8 |- | Muhammad Aliff Hakimiey Yuswadey | Aliff Kimiey | 23 | [[Kota Bharu]], [[Kelantan]] |Ke-7 |- | Muhammad Yazid Muaz | Yad-Z | 28 | [[Kuala Lumpur]] | |- | Farranisha Shazwany Mohd Faizul | Ranisha | 26 | [[Labuan]] | |- | [[Adam Malek]] & Nazmie Malek | Adam & Nazmie | 30 - 25 | [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] | |- | Muhammad Ariff Danial Kifli | Danial Kifli | 23 | [[Muar]], [[Johor]] | |- | Muhammad Alif Danial Ismail | Danny | 24 | [[Port Dickson]], [[Negeri Sembilan]] | |- | Jamak Hussain Jamilul Hayat | [[Jamak Hussain|Hussain]] |23 |[[Ipoh]], [[Perak]] | |} ==Juri Jemputan== {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%; line-height:20px;"" ! Minggu ! rowspan="2"| Minggu 1 ! rowspan="2"| Minggu 2 ! rowspan="2"| Minggu 3 ! rowspan="2"| Minggu 4 ! rowspan="2"| Minggu 5 ! rowspan="2"| Minggu 6 ! rowspan="2"| Minggu 7 ! rowspan="2"| Akhir |- ! Juri |- ! Juri 1 | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | '''[[Ajai]]''' | '''[[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]]''' | rowspan="2" {{n/a}} | TBA |- ! Juri 2 | {{n/a}} | {{n/a}} | {{n/a}} |} ==Konsert Mingguan== ===Minggu 1=== * '''Tarikh Disiarkan: 28 Jun 2026''' * '''Tema: Signature Wave''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Adam & Nazmie |"Babak Pertama" |[[Drama Band]] |80 |78 |70 |76.00% |6 |- |Aliff Kimiey |"Di Balik Petanda" |Kaleb J |68 |68 |73 | style="background:orange;" |'''69.67%''' | style="background:orange;" |'''9''' |- |Sufie Rose |"Pulang" |[[Insomniacks]] |61 |60 |57 |style="background:orange;" |'''59.33%''' |style="background:orange;" |'''11''' |- |Danial Kifli | "Pergilah Cinta" |Danial Kifli |75 |77 |74 |75.33% |7 |- |Danny |"Potret" |[[Akim & The Majistret|Akim & The Majisret]] |73 |70 |72 |71.67% |8 |- |Sabrina |"Canggung" |[[Wany Hasrita]] |66 |72 |70 | style="background:orange;" |'''69.33%''' | style="background:orange;" |'''10''' |- |Hussain |"Lelaki Ini" |[[Anuar Zain]] |81 |85 |73 |79.67% |4 |- |Qilo |"If I Ain't Got You" |[[Alicia Keys]] |85 |90 |80 |style="background:#41A317;" |'''85.00%''' |style="background:#41A317;" |'''1''' |- |Ranisha |"Bukan Lagi Kita" |[[Nadeera Zaini]] |83 |84 |76 |81.00% |3 |- |Rieffa |"Amalina" |[[Santesh]] |78 |76 |81 |78.33% |5 |- |Yad-Z |"Bukan Dia Tapi Aku" |[[Judika]] |85 |87 |74 |82.00% |2 |} '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Sabrina & Sufie Rose''' '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran ===Minggu 2=== * '''Tarikh Disiarkan: 5 Julai 2026''' * '''Tema: Amplify''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Ranisha |I Will Show You |[[Ailee]] |77 |75 |63 |71.67% |2 |- |Qilo |Janji Manis |[[Kugiran Masdo]] |67 |70 |59 |65.33% |7 |- |Sabrina |Problem |[[Ariana Grande]] ft. [[Iggy Azalea]] |65 |67 |54 |62.00% |8 |- |Danial Kifli |Harapalsu |Arghpiez ft. Mus Satira |60 |62 |62 | style="background:orange;"|'''61.33% | style="background:orange;"|'''10''' |- |Yad-Z |Treasure |[[Bruno Mars]] |76 |76 |56 |69.33% |4 |- |Sufie Rose |Panas |[[De Fam]] |57 |58 |57 |style="background:#FF0000;"|'''57.33%''' |style="background:#FF0000;"|'''11''' |- |Danny |Suka Sama Kamu |D'Bagindas |69 |72 |60 |67.00% |6 |- |Rieffa |Gelato |[[ALPHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] |72 |76 |60 |69.33% |5 |- |Adam & Nazmie |C.H.R.I.S.Y.E |Diskoria, Laleilmanino & Eva Celia |69 |77 |64 |70.00% |3 |- |Aliff Kimiey |Gila Bayang |[[Ammar Haikal]] |61 |62 |53 | style="background:orange;"|'''61.67%''' | style="background:orange;"|'''9''' |- |Hussain | Hutang |[[Floor 88]] |75 |78 |63 |style="background:#41A317;"|'''72.00%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain''' '''Tiga Terbawah: Alif Kimiey, Danial Kifli & Sufie Rose''' '''Peserta Tersingkir: Sufie Rose ===Minggu 3=== * '''Tarikh Disiarkan: 12 Julai 2026''' * '''Tema: Timecode''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Rieffa |Hanya Kau Yang Mampu |[[Aizat Amdan]] |67 |65 |63 | style="background:orange;"|'''65.00%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Aliff Kimiey |Dambaan Pilu |[[Khai Wahi]] |65 |68 |64 |65.67% |6 |- |Yad-Z |Rindu Serindu Rindunya |[[Spoon]] |64 |71 |57 | style="background:orange;"|'''64.00%''' | style="background:orange;"|'''9''' |- |Qilo |Generasiku |[[OAG]] |70 |72 |67 |69.67% |3 |- |Danial Kifli |Bukan Cinta Biasa |[[Dato' Sri Siti Nurhaliza]] |69 |72 |60 |67.00% |5 |- |Ranisha |Against All Odds |[[Mariah Carey]] ft. [[Westlife]] |79 |75 |65 |73.00% |2 |- |Sabrina |Ke Hujung Dunia |[[Siti Sarah|Siti Sarah Raissuddin]] |58 |64 |55 |style="background:#FF0000;"|'''59.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''10''' |- |Danny |Bintang |[[Budak Kacamata]] |66 |68 |62 |65.33% |7 |- |Hussain |Here Without You | 3 Doors Down |71 |69 |65 |68.33% |4 |- |Adam & Nazmie |Raikan Cinta |[[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |73 |80 |70 |style="background:#41A317;"|'''74.33%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain''' '''Tiga Terbawah: Rieffa, Sabrina & Yad-Z''' '''Peserta Tersingkir: Sabrina''' ===Minggu 4=== * '''Tarikh Disiarkan: 19 Julai 2026''' * '''Tema: Love Tune''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- | Danial Kifli |Awan Nano |[[Hafiz Suip]] |68 |67 |69 |68.00% |6 |- |Danny |Sampai Mati |[[Hazama]] |72 |70 |70 |70.67% |2 |- |Rieffa |Terakhir |[[Sufian Suhaimi]] |67 |62 |66 |style="background:#FF0000;"|'''65.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''9''' |- |Yad-Z |Hening Rindu |[[Marsha Milan]] |64 |67 |66 | style="background:orange;"|'''65.67%''' | style="background:orange;"|'''7''' |- |Aliff Kimiey |Favorite Girl |[[Justin Bieber]] |65 |64 |67 | style="background:orange;"|'''65.33%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Hussain |Mahakarya Cinta |[[Faizal Tahir]] |69 |71 |69 |69.67% |4 |- |Qilo |Tunggu Sekejap |[[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]] |68 |70 |68 |68.67% |5 |- |Adam & Nazmie |Nurcinta |[[Amir Masdi]] |70 |69 |71 |70.00% |3 |- |Ranisha |Nak Dara Rindu |[[Dayang Nurfaizah]] |75 |75 |74 |style="background:#41A317;"|'''74.67%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Rieffa & Yad-Z ''' '''Peserta Tersingkir: Rieffa''' ===Minggu 5=== * '''Tarikh Disiarkan: 26 Julai 2026''' * '''Tema: Multi Track''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta & Selebriti ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="4"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Ajai ! Akim Ahmad |- |Qilo & [[Yazmin Aziz]] |All I Ask |[[Adele]] |66 |69 |66 |69 |67.50% |5 |- |Yad-Z & [[Vanessa Reynauld]] |Die With A Smile |[[Lady Gaga]] & [[Bruno Mars]] |69 |59 |42 |62 | style="background:orange;"|'''58.00%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Adam & Nazmie & [[Sarah Suhairi]] |Da Bomb |[[Ruffedge]] |75 |88 |70 |85 |style="background:#41A317;"|'''79.50%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |- | Aliff Kimiey & [[Marsya Qistina]] |Terimaku Seadanya |[[Misha Omar]] & [[Hafiz Suip]] |70 |69 |47 |69 | style="background:orange;"|'''63.75%''' | style="background:orange;"|'''7''' |- |Danial Kifli & [[Afieq Shazwan]] |Malam Semakin Dingin |[[Tajul]] & [[Afieq Shazwan]] |68 |69 |78 |69 |71.00% |4 |- |Ranisha & [[Danial Chuer]] |Kamu |[[Aina Abdul]] |78 |77 |88 |71 |78.50% |2 |- |Hussain & [[Putera Muhammad]] |Ghazal Untuk Rabiah |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] & [[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |73 |77 |75 |70 |73.75% |3 |- |Danny & [[Haqiem Rusli]] |Gerimis Mengundang |[[Slam]] |69 |70 |60 |70 | style="background:orange;"|'''67.25%''' | style="background:orange;"|'''6''' |} '''Juri Jemputan: Ajai '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Danny & Yad-Z '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran ===Minggu 6 (Suku Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 2 Ogos 2026''' * '''Tema: Pilihan Juri & Battle Group (Pulze & Beatz)''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="4"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad ! [[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] |- |Yad-Z |Penghujung Rindu |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] |76 |74 |72 |62 |style="background:orange;"|'''71.00%''' |style="background:orange;"|'''6''' |- |Danial Kifli |Cinta Dewa Dewi |[[Spider (kugiran)|Spider]] |69 |70 |70 |53 |style="background:orange;"|'''65.50%''' |style="background:orange;"|'''8''' |- |Danny |Sayang Orang Sama |[[Adira Suhaimi]] |72 |71 |69 |56 |style="background:orange;"|'''67.00%''' |style="background:orange;"|'''7''' |- |Adam & Nazmie |Intifada |[[Rabbani]] |82 |84 |80 |73 |79.75% |2 |- |Ranisha |Die On This Hill |Sienna Spiro |90 |92 |86 |78 |style="background:#41A317;"|'''86.50% |style="background:#41A317;"|'''1 |- |Aliff Kimiey |Haruskah |[[Adam AF2 (penyanyi)|Adam]] |74 |70 |76 |66 |71.50% |5 |- |Hussain |Warkah Berlagu Pilu Memori Cinta Luka |[[Felix Agus|Felix]] [[Nassier Wahab]] |79 |80 |75 |71 |76.25% |3 |- |Qilo |Feeling Good |[[Michael Bublé]] |80 |82 |69 |65 |74.00% |4 |} {| class="wikitable" |+'Battle Group' ! Group ! Lagu ! Penyanyi Asal |- |Pulze |Spot |[[Zico]] & [[Jennie Kim]] |- |Beatz |Ringa Linga |[[Taeyang]] |} '''Juri Jemputan: [[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Danial Kifli, Danny & Yad-Z''' '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran''' ===Minggu 7 (Separuh Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 9 Ogos 2026''' * '''Tema: Analog To Ultra & Battle Group (Pulze & Beatz)''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- | Aliff Kimiey |Joget Kelantan |[[Nora Ariffin|Datuk Nora Ariffin]] |75 |78 |78 |style="background:#FF0000;"|'''77.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''7''' |- | Qilo |Joget Kenangan Manis |[[Sudirman (penyanyi)|Dato' Sudirman]] |70 |74 |78 |style="background:#FF0000;"|'''74.00% |style="background:#FF0000;"|'''8''' |- |Yad-Z |Fatwa Pujangga |[[Aishah (penyanyi)|Dato' Aishah]] |82 |88 |87 |85.67% |3 |- |Hussain |Cindai |[[Siti Nurhaliza|Dato' Sri Siti Nurhaliza]] |80 |86 |86 |84.00% |4 |- | Danny |Umpan Jinak Di Air Tenang |[[Ahmad Jais|Datuk Ahmad Jais]] |77 |80 |80 |79.00% |5 |- |Ranisha |Ngajat Tampi |[[Noraniza Idris]] |85 |87 |92 |style="background:#41A317;"|'''88.00%''' |style="background:#41A317;"|'''1 |- |Danial Kifli |Nurlela |[[Haziq Rosebi]] |73 |78 |81 |style="background:orange;"|'''77.33% |style="background:orange;"|'''6 |- |Adam & Nazmie |Satu |[[S. M. Salim|Tan Sri SM Salim]] & [[Zainalabidin|Zainal Abidin]] |84 |89 |89 |87.33% |2 |} {| class="wikitable" |+'Battle Group' ! Group ! Lagu ! Penyanyi Asal |- |Pulze |Mona Lisa (Bang Bang) |[[ALPHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] |- |Beatz |Fanatik |[[KRU]] |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Danny & Qilo '''Peserta Tersingkir: Qilo & Aliff Kimiey ===Minggu 8 (Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 16 Ogos 2026 * '''Tema: Over Drive & Solo Battle {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! colspan="2" |'''Keseluruhan (100%)''' ! rowspan="2" |Markah |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad !Markah Juri (70%) !Markah Undian Online Astro Gempak (30%) |- |Danial Kifli |Purnama |[[Naim Daniel]] | | | | | | |- |Ranisha |Breathe |[[Lee Hi]] | | | | | | |- |Adam & Nazmie |Arjuna |[[Dewa 19]] | | | | | | |- |Yad-Z |Jeritan Batinku |[[Azlan & The Typewriter]] | | | | | | |- |Hussain |Seniman Menangis |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] | | | | | | |- |Danny |Romancinta |[[Mojo (kumpulan muzik)|MOJO]] | | | | | | |} {| class="wikitable" ! Peserta ! Lagu Solo Battle ! colspan="2" |Penyanyi Asal ! Lagu Solo Battle !Peserta |- |Ranisha |Break |[[Misha Omar]] |[[Anuar Zain]] |Ketulusan Hati |Yad-Z |- |Adam Nazmie |Terasing |[[Sudirman]] |[[Sudirman]] |Merisik Khabar |Hussain |- |Danny |Melompat Lebih Tinggi |[[Sheila On 7]] |[[Hazama]] |Penglipur Lara |Danial Kifli |- |} '''Juri Jemputan: '''Juara: '''Naib Juara: '''Tempat Ketiga: '''Tempat Keempat: '''Tempat Kelima: '''Tempat Keenam: ==Kedudukan Mingguan== {| class="wikitable sortable" |+ |- !rowspan=2|Ked.!!colspan=8|Konsert Mingguan |- !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!Akhir |- | ||Qilo|| Hussain|| Adam Nazmie|| Ranisha|| Adam Nazmie|| Ranisha|| Ranisha||style="background:limegreen;"| |- | |Yad-Z |Ranisha |Ranisha |Danny |Ranisha |Adam Nazmie |Adam Nazmie |style="background:cyan;"| |- | |Ranisha |Adam Nazmie |Qilo |Adam Nazmie |Hussain |Hussain |Yad-Z |style="background:yellow;"| |- | |Hussain |Yad-Z |Hussain |Hussain |Danial Kifli |Qilo |Hussain |style="background:orange;"| |- | |Rieffa |Rieffa |Danial Kifli |Qilo |Qilo |Aliff Kimiey |style="background:gray;"|Danny |style="background:orange;"| |- | |Adam Nazmie |Danny |Aliff Kimiey |Danial Kifli |style="background:lightblue;"|Danny |style="background:lightblue;"|Yad-Z |Danial Kifli |style="background:orange;"| |- |7 |Danial Kifli |Qilo |Danny |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Danny |style="background:violet;"|Aliff Kimiey |style="background:#CCCCCC;”| |- |8 |Danny |Sabrina |style="background:lightblue;"|Rieffa |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:lightblue;"|Danial Kifli |style="background:violet;"|Qilo |style="background:#CCCCCC;”| |- |9 |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:violet;"|Rieffa | colspan="4" style="background:#CCCCCC;”| |- |10 | style="background:lightblue;"| Sabrina |style="background:lightblue;"|Danial Kifli |style="background:violet;"|Sabrina | colspan="5" style="background:#CCCCCC;”| |- |11 |style="background:lightblue;"|Sufie Rose |style="background:violet;"|Sufie Rose | colspan="6" style="background:#CCCCCC;”| |} '''Kunci Warna''' {{colorbox|limegreen}} Juara Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|cyan}} Naib Juara Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|yellow}} Ketiga Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|orange}} Keempat, Kelima & Keenam (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|lightblue}} Kedudukan Mingguan 3 Terendah (Markah Juri) {{colorbox|pink}} Imuniti {{colorbox|gray}} Terselamat daripada Penyingkiran {{colorbox|violet}} Tersingkir {{Big Stage}} [[Kategori:Rancangan Astro Ria]] [[Kategori:Rancangan televisyen realiti Malaysia]] [[Kategori:Musim siri televisyen Malaysia]] [[Kategori:Big Stage]] bok3rhquxs7eiwuztlq2l056ovku690 6925482 6925416 2026-08-11T16:54:13Z ~2026-44239-62 412487 /* Minggu 8 (Akhir) */ 6925482 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=Jun 2026}} {{Infobox television season | bgcolor = navy | season_name = Big Stage Rocketfuel | module1 = {{Infobox reality competition season | host = [[Nabil Ahmad]]<br>[[Azeva Natassha]] | judges = [[Aisha Retno]]<br>[[Hael Husaini]]<br>[[Akim Ahmad]] | num_contestants = 11 | winner = | runner_up = | location = Auditorium MBSA, [[Shah Alam]] | label1 = Penaja | data1 = [[U Mobile]] }} | winner = | runner_up = | num_episodes = 8 | network = * [[Astro Ria]] * [[Astro Prima]] (Minggu 1 sahaja) | first_aired = 28 Jun 2026 | last_aired = 16 Ogos 2026 | prev_season = [[Big Stage Alpha]] | next_season = }} '''Musim ketujuh''' ''[[Big Stage]]'' juga dikenali sebagai '''Big Stage Rocketfuel (#DominasiFR)''' memulakan tayangan perdana pada 28 Jun 2026 dan berakhir pada 16 Ogos 2026. == Peserta == ''(Umur dicatat mengikut waktu pertandingan)'' {| class="wikitable" ! Peserta ! Nama Pentas ! Umur ! Asal ! Kedudukan |- | Sufia Arissya Suhaimi | Sufie Rose | 25 | [[Kuala Lumpur]] |Ke-11 |- | Wan ‘Alisya Sabrina Wan Mohamad Shamsudin | Sabrina | 24 | [[Kuala Rompin]], [[Pahang]] |Ke-10 |- | Muhamad Alif Abdullah | Rieffa | 18 | [[Sungai Besi]], [[Kuala Lumpur]] |Ke-9 |- | Aqil Azfar Mohd Azri | Qilo | 21 |[[Kampung Cheras Baru]], [[Kuala Lumpur]] |Ke-8 |- | Muhammad Aliff Hakimiey Yuswadey | Aliff Kimiey | 23 | [[Kota Bharu]], [[Kelantan]] |Ke-7 |- | Muhammad Yazid Muaz | Yad-Z | 28 | [[Kuala Lumpur]] | |- | Farranisha Shazwany Mohd Faizul | Ranisha | 26 | [[Labuan]] | |- | [[Adam Malek]] & Nazmie Malek | Adam & Nazmie | 30 - 25 | [[Petaling Jaya]], [[Selangor]] | |- | Muhammad Ariff Danial Kifli | Danial Kifli | 23 | [[Muar]], [[Johor]] | |- | Muhammad Alif Danial Ismail | Danny | 24 | [[Port Dickson]], [[Negeri Sembilan]] | |- | Jamak Hussain Jamilul Hayat | [[Jamak Hussain|Hussain]] |23 |[[Ipoh]], [[Perak]] | |} ==Juri Jemputan== {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%; line-height:20px;"" ! Minggu ! rowspan="2"| Minggu 1 ! rowspan="2"| Minggu 2 ! rowspan="2"| Minggu 3 ! rowspan="2"| Minggu 4 ! rowspan="2"| Minggu 5 ! rowspan="2"| Minggu 6 ! rowspan="2"| Minggu 7 ! rowspan="2"| Akhir |- ! Juri |- ! Juri 1 | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | rowspan="2" {{n/a}} | '''[[Ajai]]''' | '''[[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]]''' | rowspan="2" {{n/a}} | TBA |- ! Juri 2 | {{n/a}} | {{n/a}} | {{n/a}} |} ==Konsert Mingguan== ===Minggu 1=== * '''Tarikh Disiarkan: 28 Jun 2026''' * '''Tema: Signature Wave''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Adam & Nazmie |"Babak Pertama" |[[Drama Band]] |80 |78 |70 |76.00% |6 |- |Aliff Kimiey |"Di Balik Petanda" |Kaleb J |68 |68 |73 | style="background:orange;" |'''69.67%''' | style="background:orange;" |'''9''' |- |Sufie Rose |"Pulang" |[[Insomniacks]] |61 |60 |57 |style="background:orange;" |'''59.33%''' |style="background:orange;" |'''11''' |- |Danial Kifli | "Pergilah Cinta" |Danial Kifli |75 |77 |74 |75.33% |7 |- |Danny |"Potret" |[[Akim & The Majistret|Akim & The Majisret]] |73 |70 |72 |71.67% |8 |- |Sabrina |"Canggung" |[[Wany Hasrita]] |66 |72 |70 | style="background:orange;" |'''69.33%''' | style="background:orange;" |'''10''' |- |Hussain |"Lelaki Ini" |[[Anuar Zain]] |81 |85 |73 |79.67% |4 |- |Qilo |"If I Ain't Got You" |[[Alicia Keys]] |85 |90 |80 |style="background:#41A317;" |'''85.00%''' |style="background:#41A317;" |'''1''' |- |Ranisha |"Bukan Lagi Kita" |[[Nadeera Zaini]] |83 |84 |76 |81.00% |3 |- |Rieffa |"Amalina" |[[Santesh]] |78 |76 |81 |78.33% |5 |- |Yad-Z |"Bukan Dia Tapi Aku" |[[Judika]] |85 |87 |74 |82.00% |2 |} '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Sabrina & Sufie Rose''' '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran ===Minggu 2=== * '''Tarikh Disiarkan: 5 Julai 2026''' * '''Tema: Amplify''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Ranisha |I Will Show You |[[Ailee]] |77 |75 |63 |71.67% |2 |- |Qilo |Janji Manis |[[Kugiran Masdo]] |67 |70 |59 |65.33% |7 |- |Sabrina |Problem |[[Ariana Grande]] ft. [[Iggy Azalea]] |65 |67 |54 |62.00% |8 |- |Danial Kifli |Harapalsu |Arghpiez ft. Mus Satira |60 |62 |62 | style="background:orange;"|'''61.33% | style="background:orange;"|'''10''' |- |Yad-Z |Treasure |[[Bruno Mars]] |76 |76 |56 |69.33% |4 |- |Sufie Rose |Panas |[[De Fam]] |57 |58 |57 |style="background:#FF0000;"|'''57.33%''' |style="background:#FF0000;"|'''11''' |- |Danny |Suka Sama Kamu |D'Bagindas |69 |72 |60 |67.00% |6 |- |Rieffa |Gelato |[[ALPHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] |72 |76 |60 |69.33% |5 |- |Adam & Nazmie |C.H.R.I.S.Y.E |Diskoria, Laleilmanino & Eva Celia |69 |77 |64 |70.00% |3 |- |Aliff Kimiey |Gila Bayang |[[Ammar Haikal]] |61 |62 |53 | style="background:orange;"|'''61.67%''' | style="background:orange;"|'''9''' |- |Hussain | Hutang |[[Floor 88]] |75 |78 |63 |style="background:#41A317;"|'''72.00%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain''' '''Tiga Terbawah: Alif Kimiey, Danial Kifli & Sufie Rose''' '''Peserta Tersingkir: Sufie Rose ===Minggu 3=== * '''Tarikh Disiarkan: 12 Julai 2026''' * '''Tema: Timecode''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- |Rieffa |Hanya Kau Yang Mampu |[[Aizat Amdan]] |67 |65 |63 | style="background:orange;"|'''65.00%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Aliff Kimiey |Dambaan Pilu |[[Khai Wahi]] |65 |68 |64 |65.67% |6 |- |Yad-Z |Rindu Serindu Rindunya |[[Spoon]] |64 |71 |57 | style="background:orange;"|'''64.00%''' | style="background:orange;"|'''9''' |- |Qilo |Generasiku |[[OAG]] |70 |72 |67 |69.67% |3 |- |Danial Kifli |Bukan Cinta Biasa |[[Dato' Sri Siti Nurhaliza]] |69 |72 |60 |67.00% |5 |- |Ranisha |Against All Odds |[[Mariah Carey]] ft. [[Westlife]] |79 |75 |65 |73.00% |2 |- |Sabrina |Ke Hujung Dunia |[[Siti Sarah|Siti Sarah Raissuddin]] |58 |64 |55 |style="background:#FF0000;"|'''59.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''10''' |- |Danny |Bintang |[[Budak Kacamata]] |66 |68 |62 |65.33% |7 |- |Hussain |Here Without You | 3 Doors Down |71 |69 |65 |68.33% |4 |- |Adam & Nazmie |Raikan Cinta |[[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |73 |80 |70 |style="background:#41A317;"|'''74.33%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain''' '''Tiga Terbawah: Rieffa, Sabrina & Yad-Z''' '''Peserta Tersingkir: Sabrina''' ===Minggu 4=== * '''Tarikh Disiarkan: 19 Julai 2026''' * '''Tema: Love Tune''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- | Danial Kifli |Awan Nano |[[Hafiz Suip]] |68 |67 |69 |68.00% |6 |- |Danny |Sampai Mati |[[Hazama]] |72 |70 |70 |70.67% |2 |- |Rieffa |Terakhir |[[Sufian Suhaimi]] |67 |62 |66 |style="background:#FF0000;"|'''65.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''9''' |- |Yad-Z |Hening Rindu |[[Marsha Milan]] |64 |67 |66 | style="background:orange;"|'''65.67%''' | style="background:orange;"|'''7''' |- |Aliff Kimiey |Favorite Girl |[[Justin Bieber]] |65 |64 |67 | style="background:orange;"|'''65.33%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Hussain |Mahakarya Cinta |[[Faizal Tahir]] |69 |71 |69 |69.67% |4 |- |Qilo |Tunggu Sekejap |[[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]] |68 |70 |68 |68.67% |5 |- |Adam & Nazmie |Nurcinta |[[Amir Masdi]] |70 |69 |71 |70.00% |3 |- |Ranisha |Nak Dara Rindu |[[Dayang Nurfaizah]] |75 |75 |74 |style="background:#41A317;"|'''74.67%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Rieffa & Yad-Z ''' '''Peserta Tersingkir: Rieffa''' ===Minggu 5=== * '''Tarikh Disiarkan: 26 Julai 2026''' * '''Tema: Multi Track''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta & Selebriti ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="4"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Ajai ! Akim Ahmad |- |Qilo & [[Yazmin Aziz]] |All I Ask |[[Adele]] |66 |69 |66 |69 |67.50% |5 |- |Yad-Z & [[Vanessa Reynauld]] |Die With A Smile |[[Lady Gaga]] & [[Bruno Mars]] |69 |59 |42 |62 | style="background:orange;"|'''58.00%''' | style="background:orange;"|'''8''' |- |Adam & Nazmie & [[Sarah Suhairi]] |Da Bomb |[[Ruffedge]] |75 |88 |70 |85 |style="background:#41A317;"|'''79.50%''' |style="background:#41A317;"|'''1''' |- | Aliff Kimiey & [[Marsya Qistina]] |Terimaku Seadanya |[[Misha Omar]] & [[Hafiz Suip]] |70 |69 |47 |69 | style="background:orange;"|'''63.75%''' | style="background:orange;"|'''7''' |- |Danial Kifli & [[Afieq Shazwan]] |Malam Semakin Dingin |[[Tajul]] & [[Afieq Shazwan]] |68 |69 |78 |69 |71.00% |4 |- |Ranisha & [[Danial Chuer]] |Kamu |[[Aina Abdul]] |78 |77 |88 |71 |78.50% |2 |- |Hussain & [[Putera Muhammad]] |Ghazal Untuk Rabiah |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] & [[M. Nasir|Dato' M. Nasir]] |73 |77 |75 |70 |73.75% |3 |- |Danny & [[Haqiem Rusli]] |Gerimis Mengundang |[[Slam]] |69 |70 |60 |70 | style="background:orange;"|'''67.25%''' | style="background:orange;"|'''6''' |} '''Juri Jemputan: Ajai '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Danny & Yad-Z '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran ===Minggu 6 (Suku Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 2 Ogos 2026''' * '''Tema: Pilihan Juri & Battle Group (Pulze & Beatz)''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="4"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad ! [[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] |- |Yad-Z |Penghujung Rindu |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] |76 |74 |72 |62 |style="background:orange;"|'''71.00%''' |style="background:orange;"|'''6''' |- |Danial Kifli |Cinta Dewa Dewi |[[Spider (kugiran)|Spider]] |69 |70 |70 |53 |style="background:orange;"|'''65.50%''' |style="background:orange;"|'''8''' |- |Danny |Sayang Orang Sama |[[Adira Suhaimi]] |72 |71 |69 |56 |style="background:orange;"|'''67.00%''' |style="background:orange;"|'''7''' |- |Adam & Nazmie |Intifada |[[Rabbani]] |82 |84 |80 |73 |79.75% |2 |- |Ranisha |Die On This Hill |Sienna Spiro |90 |92 |86 |78 |style="background:#41A317;"|'''86.50% |style="background:#41A317;"|'''1 |- |Aliff Kimiey |Haruskah |[[Adam AF2 (penyanyi)|Adam]] |74 |70 |76 |66 |71.50% |5 |- |Hussain |Warkah Berlagu Pilu Memori Cinta Luka |[[Felix Agus|Felix]] [[Nassier Wahab]] |79 |80 |75 |71 |76.25% |3 |- |Qilo |Feeling Good |[[Michael Bublé]] |80 |82 |69 |65 |74.00% |4 |} {| class="wikitable" |+'Battle Group' ! Group ! Lagu ! Penyanyi Asal |- |Pulze |Spot |[[Zico]] & [[Jennie Kim]] |- |Beatz |Ringa Linga |[[Taeyang]] |} '''Juri Jemputan: [[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Danial Kifli, Danny & Yad-Z''' '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran''' ===Minggu 7 (Separuh Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 9 Ogos 2026''' * '''Tema: Analog To Ultra & Battle Group (Pulze & Beatz)''' {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! rowspan="2"|Purata Markah ! rowspan="2"|Keputusan |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad |- | Aliff Kimiey |Joget Kelantan |[[Nora Ariffin|Datuk Nora Ariffin]] |75 |78 |78 |style="background:#FF0000;"|'''77.00%''' |style="background:#FF0000;"|'''7''' |- | Qilo |Joget Kenangan Manis |[[Sudirman (penyanyi)|Dato' Sudirman]] |70 |74 |78 |style="background:#FF0000;"|'''74.00% |style="background:#FF0000;"|'''8''' |- |Yad-Z |Fatwa Pujangga |[[Aishah (penyanyi)|Dato' Aishah]] |82 |88 |87 |85.67% |3 |- |Hussain |Cindai |[[Siti Nurhaliza|Dato' Sri Siti Nurhaliza]] |80 |86 |86 |84.00% |4 |- | Danny |Umpan Jinak Di Air Tenang |[[Ahmad Jais|Datuk Ahmad Jais]] |77 |80 |80 |79.00% |5 |- |Ranisha |Ngajat Tampi |[[Noraniza Idris]] |85 |87 |92 |style="background:#41A317;"|'''88.00%''' |style="background:#41A317;"|'''1 |- |Danial Kifli |Nurlela |[[Haziq Rosebi]] |73 |78 |81 |style="background:orange;"|'''77.33% |style="background:orange;"|'''6 |- |Adam & Nazmie |Satu |[[S. M. Salim|Tan Sri SM Salim]] & [[Zainalabidin|Zainal Abidin]] |84 |89 |89 |87.33% |2 |} {| class="wikitable" |+'Battle Group' ! Group ! Lagu ! Penyanyi Asal |- |Pulze |Mona Lisa (Bang Bang) |[[ALPHA (kumpulan muzik)|ALPHA]] |- |Beatz |Fanatik |[[KRU]] |} '''Rocket Star Of The Week: Hussain '''Tiga Terbawah: Aliff Kimiey, Danny & Qilo '''Peserta Tersingkir: Qilo & Aliff Kimiey ===Minggu 8 (Akhir)=== * '''Tarikh Disiarkan: 16 Ogos 2026 * '''Tema: Over Drive & Solo Battle {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2"|Peserta ! rowspan="2"|Lagu ! rowspan="2"|Penyanyi Asal ! colspan="3"|Markah Juri ! colspan="2" |'''Keseluruhan (100%)''' ! rowspan="2" |Markah |- ! Hael Husaini ! Aisha Retno ! Akim Ahmad !Markah Juri (70%) !Markah Undian Online Astro Gempak (30%) |- |Danial Kifli |Purnama |[[Naim Daniel]] | | | | | | |- |Ranisha |Breathe |[[Lee Hi]] | | | | | | |- |Adam & Nazmie |Arjuna |[[Dewa 19]] | | | | | | |- |Yad-Z |Jeritan Batinku |[[Azlan & The Typewriter]] | | | | | | |- |Hussain |Seniman Menangis |[[Jamal Abdillah|Dato' Jamal Abdillah]] | | | | | | |- |Danny |Romancinta |[[Mojo (kumpulan muzik)|MOJO]] | | | | | | |} {| class="wikitable" ! Peserta ! Lagu Solo Battle ! colspan="2" |Penyanyi Asal ! Lagu Solo Battle !Peserta |- |Ranisha |Break |[[Misha Omar]] |[[Anuar Zain]] |Ketulusan Hati |Yad-Z |- |Adam Nazmie |Terasing |[[Sudirman (penyanyi)|Dato' Sudirman]] |[[Sudirman (penyanyi)|Dato' Sudirman]] |Merisik Khabar |Hussain |- |Danny |Melompat Lebih Tinggi |[[Sheila on 7]] |[[Hazama]] |Penglipur Lara |Danial Kifli |- |} '''Juri Jemputan: '''Juara: '''Naib Juara: '''Tempat Ketiga: '''Tempat Keempat: '''Tempat Kelima: '''Tempat Keenam: ==Kedudukan Mingguan== {| class="wikitable sortable" |+ |- !rowspan=2|Ked.!!colspan=8|Konsert Mingguan |- !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!Akhir |- | ||Qilo|| Hussain|| Adam Nazmie|| Ranisha|| Adam Nazmie|| Ranisha|| Ranisha||style="background:limegreen;"| |- | |Yad-Z |Ranisha |Ranisha |Danny |Ranisha |Adam Nazmie |Adam Nazmie |style="background:cyan;"| |- | |Ranisha |Adam Nazmie |Qilo |Adam Nazmie |Hussain |Hussain |Yad-Z |style="background:yellow;"| |- | |Hussain |Yad-Z |Hussain |Hussain |Danial Kifli |Qilo |Hussain |style="background:orange;"| |- | |Rieffa |Rieffa |Danial Kifli |Qilo |Qilo |Aliff Kimiey |style="background:gray;"|Danny |style="background:orange;"| |- | |Adam Nazmie |Danny |Aliff Kimiey |Danial Kifli |style="background:lightblue;"|Danny |style="background:lightblue;"|Yad-Z |Danial Kifli |style="background:orange;"| |- |7 |Danial Kifli |Qilo |Danny |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Danny |style="background:violet;"|Aliff Kimiey |style="background:#CCCCCC;”| |- |8 |Danny |Sabrina |style="background:lightblue;"|Rieffa |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:lightblue;"|Danial Kifli |style="background:violet;"|Qilo |style="background:#CCCCCC;”| |- |9 |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Aliff Kimiey |style="background:lightblue;"|Yad-Z |style="background:violet;"|Rieffa | colspan="4" style="background:#CCCCCC;”| |- |10 | style="background:lightblue;"| Sabrina |style="background:lightblue;"|Danial Kifli |style="background:violet;"|Sabrina | colspan="5" style="background:#CCCCCC;”| |- |11 |style="background:lightblue;"|Sufie Rose |style="background:violet;"|Sufie Rose | colspan="6" style="background:#CCCCCC;”| |} '''Kunci Warna''' {{colorbox|limegreen}} Juara Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|cyan}} Naib Juara Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|yellow}} Ketiga Keseluruhan (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|orange}} Keempat, Kelima & Keenam (Markah Juri + Undian Penonton) {{colorbox|lightblue}} Kedudukan Mingguan 3 Terendah (Markah Juri) {{colorbox|pink}} Imuniti {{colorbox|gray}} Terselamat daripada Penyingkiran {{colorbox|violet}} Tersingkir {{Big Stage}} [[Kategori:Rancangan Astro Ria]] [[Kategori:Rancangan televisyen realiti Malaysia]] [[Kategori:Musim siri televisyen Malaysia]] [[Kategori:Big Stage]] 62u2cpw7ax43kbma8zmt73vd9l407of 0 1274048 6925695 6924023 2026-08-12T04:43:46Z Udin Azmi 3 412354 /* Drama */ 6925695 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan dan pengacara [[Azhar Sulaiman]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="2" | 1990 ! ''[[Mira Edora]]'' | Fauzi | Filem pertama |- ! ''[[Riang Tirana]]'' | Ikram | |- | rowspan="2" | 1992 ! ''[[Interlud]]'' | Haris | |- ! ''[[Abang 92]]'' | Imran Zainal Abidin | |- | rowspan="3" | 1995 ! ''[[Bisikan Cinta]]'' | Johari | |- ! ''[[Jimi Asmara]]'' | A. Rafee | |- ! ''[[Sayang Salmah]]'' | Salleh | |- | rowspan="2" | 1996 ! ''[[Impian (filem)|Impian]]'' | Zahari Azman | |- ! ''[[Litar Kasih]]'' | Hisyam | |- | 1999 ! ''[[KLU]]'' | Shahril | |- | 2000 ! ''[[Senario Lagi]]'' | Pelayan Warung | Penampilan khas |- | 2003 ! ''[[Black Maria (filem)|Black Maria]]'' | Razlan | |- | 2004 ! ''[[Trauma (filem)|Trauma]]'' | Huzir | |- | 2006 ! ''[[Cicak-Man]]'' | Penjual Tiket | Penampilan khas |- | 2007 ! ''[[1957: Hati Malaya]]'' | [[Anwar Abdul Malik|Anwar Malek]] | |- | rowspan="2" | 2010 ! ''[[Belukar (filem)|Belukar]]'' | Encik Hassan | |- ! ''[[Andartu Terlampau...21 Hari Mencari Suami!]]'' | Ayob | |- | 2012 ! ''[[Jangan Pandang-Pandang (filem)|Jangan Pandang-Pandang]]'' | Abang Bob | |- | 2015 ! ''[[Love, Supermoon]]'' | Azman | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Keluarga Iskandar The Movie]]'' | Kamarul (Abang Teh) | |- ! ''[[Bikin Filem]]'' | Zaidi Bahrom | |- | 2022 ! ''[[Rompak]]'' | Pakcik Kassim | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''Jadi Raya Tak Jadi'' | | |- ! ''Geng Jin'' | Dato' Azmi | |- | 2025 ! ''[[Abu Si Raksasa]]'' | Zarmand | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1989 ! ''Cinta Dan Sayang'' | | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="3" | 1993 ! ''Keluarga Ithnin'' | Haikal Ithnin | [[TV1]] | |- ! ''Lepak'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/2443274/tuah-azhar</ref> | | [[TV3]] | |- ! ''Roda-Roda Kotaraya'' | | [[TV2]] | |- | 1993–1994 ! ''Hawa'' <ref>https://www.klik.com.my/item/story/631382/new-season-of-family-drama-hawa-</ref> | | [[TV1]] | |- | rowspan="2" | 1996 ! ''Identiti'' | | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Korporat]]'' | Azhar | |- | 1997 ! ''[[Cinta Antara Benua]]'' | Zack | |- | 1999 ! ''[[Romeo & Juliet (drama)|Romeo & Juliet]]'' | Megat | [[TV3]] | Penampilan khas |- | 2000 ! ''[[Spanar Jaya]]'' | Aidil | [[NTV7]] | Sitkom, pelakon undangan |- | 2001–2002 ! ''[[Astana Idaman]]'' | Sulaiman Firdaus | [[Astro Ria]] | |- | 2002 ! ''Secarik Wajah Rindu'' | | [[TV2]] | |- | 2004 ! ''Tragedi'' | Latif | [[TV3]] | |- | 2005 ! ''[[Mahligai Gading]]'' | Mustafa | [[TV2]] | |- | 2006 ! ''[[Mya Zara]]'' | Ezahar | rowspan="4" | [[TV3]] | |- | 2007 ! ''[[Manjalara]]'' | Kamarul Azlan Kamarul Zaman | |- | rowspan="3" | 2008 ! ''Ayyad'' | | |- ! ''[[Bella]]'' | Shah | |- ! ''Ampang Medikal'' | Amir Shah Stephens | [[NTV7]] | |- | rowspan="3" | 2009 ! ''Korban 44'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Segalanya Ku Terima]]'' | Ashraff | rowspan="4" | [[TV3]] | |- ! ''[[E-Toyol.com]]'' | Dato Sabarudin | |- | rowspan="3" | 2010 ! ''[[Ilusi (drama)|Ilusi]]'' | Rashid | |- ! ''[[Chinta (drama)|Chinta]]'' | Kamal | |- ! ''Suatu Ketika: Soldadu Merah'' | | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="3" | 2011 ! ''[[Samson & Delaila]]'' | Jamil | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''[[Stanza Cinta (drama)|Stanza Cinta]]'' | Dr. Ikram | |- ! ''[[Soffiya]]'' | Kamal | |- | 2011–2013 ! ''[[6 Progresif]]'' | Kamal | rowspan="2" | [[TV9]] | |- | rowspan="2" | 2012 ! ''Citra Juwita'' | Ihsan | |- ! ''[[Bukan Bidadari]]'' | Roy | [[TV3]] | |- | 2012–2015, 2026 ! ''[[Keluarga Iskandar]]'' | Abang Teh | [[Astro Prima]], [[Astro Warna]] & [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" | 2013 ! ''[[Karlos]]'' | IO Mahadhir | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Terukir Di Bintang (drama)|Terukir Di Bintang]]'' | Chef Mukhriz | |- ! ''Plus One'' | Coach Fairuz | [[TV9]] | |- | 2013–2014 ! ''[[Bukan Kerana Aku Tak Cinta]]'' | Wahab | [[Astro Mustika HD]] | |- | rowspan="3" | 2014 ! ''[[7 Suami]]'' | Kamal | [[TV9]] | |- ! ''Tarbiah Cinta'' | | [[TV1]] | |- ! ''Azam Ramadan Su'' | Halim | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2015 ! ''[[Hati Perempuan]]'' | Tuan Izuddin | Pelakon undangan |- ! ''[[Dunia Generasi Baru]]'' | Rio | [[TV9]] | |- | 2016 ! ''[[Isteri Tuan Ihsan]]'' | Sholeh | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="4" | 2018 ! ''[[Lafazkan Kalimah Cintamu]]'' | Tengku Hashim | Pelakon undangan |- ! ''[[Alamatnya Cinta]]'' | Hamzah | |- ! ''[[Gantung The Series]]'' | Ustaz Mohd Zahim | [[Astro First]] | |- ! ''[[Cekelat Honey]]'' | Suffian | [[Astro Citra]] | |- | 2021 ! ''[[Di Sebalik Kasyaf]]'' | Shamil | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''[[Cinta Hilang Kata]]'' | Dato Aaron | [[Astro Prima]] | |- ! ''Reen Putus Cinta'' | | [[Awesome TV]] | |- | 2022–2023 ! ''[[Budak Tebing (musim 3)|Budak Tebing]]'' (Musim 3) | Badass | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2023 ! ''[[Projek: High Council]]'' | Firdaus Ismet | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Bintang (drama)|Bintang]]'' | Zubir | [[TV3]] | |- ! ''[[Kau Yang Bernama Seri]]'' | Ariffin | [[Awesome TV]] | Sitkom |- ! ''[[Bunga, Aku Tunggu]]'' | Tuan Syukri | [[TV3]] | |- | rowspan="6" | 2024 ! ''Chiron'' | Hamdan Aziz | [[Mediacorp Suria]] | |- ! ''[[Hawt Fellas]]'' | Nasir | [[TV3]] | |- ! ''Otai@Kolej'' | Encik Zafian | [[TV1]] | |- ! ''[[Bercakap Dengan Jun]]'' | | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Aku Bukan Ustazah (musim 1)|Aku Bukan Ustazah]]'' (Musim 1) | Tuan Hamid | [[TV3]] | |- ! ''[[Dari Mata Turun Ke Hati]]'' | Kamal | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="5" | 2025 ! ''[[Aku Bukan Ustazah (musim 2)|Aku Bukan Ustazah]]'' (Musim 2) | Tuan Hamid | [[TV3]] | |- ! ''Hilang Kasyorga'' | Pak Bakar | DEGUP | |- ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 1)|Jutawan Ekspres]]'' (Musim 1) | Dato Kadir | [[Astro Ceria]] | |- ! ''[[Ifrit (drama)|Ifrit]]'' | Tuan Johar | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Bintang Di Langit Syawal]]'' | Latif | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2026 ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 2)|Jutawan Ekspres]]'' (Musim 2) | Dato Kadir | [[Astro Ceria]] | |- ! ''Keluang Man The Series'' | Hadi | [[Astro Citra]] | |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | rowspan="2" | 2022 ! ''[[Hantu Raya Pergi Perang]]'' | Boss Laywer | [[Sooka]] | Drama web pertama; penampilan khas |- ! ''[[Hilang (drama web)|Hilang]]'' | Dato' Jamil | [[Viu]] | |- | 2023 ! ''[[Metro Crimes Series: Siapa Lelaki Itu?]]'' | Riyad Kamaruddin | [[Tonton]] | |- | 2024 ! ''Misi Cinta Cik Cupid'' | | [[IQIYI]] | |- | 2025 ! ''[[Gadis Masa]]'' | Mokhtar | [[Viu]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1998 ! ''25 Tahun 5 Minit'' | | rowspan="2" | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | 2002 ! ''Tarantula'' | | |- | rowspan="3" | 2003 ! ''Jangan Jadi Tak'' | | rowspan="3" | [[Video CD|VCD]] | |- ! ''Cik Pon Mr. Drac'' | | Penampilan khas |- ! ''[[Neon (telefilem)|Neon]]'' | Sungkai | Penampilan khas |- | 2007 ! ''Aku Bukan Buaya'' | | [[NTV7]] | |- | 2010 ! ''Rahsia Shaliza'' | Hisham | [[TV3]] | |- | 2011 ! ''Sayang Ika'' | Azman | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2012 ! ''Demi Suffian'' | | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''Mariam Kampung Putat'' | | |- |2014 !''Pukau'' |Doktor |[[Astro Oasis]] | |- | rowspan="6" | 2015 ! ''Aku Mahu Ke New York 1'' | rowspan="2" | Dato' Hisham | rowspan="3" | [[Astro Ceria]] | |- ! ''Aku Mahu Ke New York 2'' | |- ! ''Cucuku Ustaz'' | | |- ! ''[[Tak Nak Balik Raya]]'' | Abang Long | [[Astro First]] | |- ! ''Melrose'' | Hussein | [[Astro Citra]] | |- ! ''Bila Ajal Menanti'' | Hazman | [[TV AlHijrah]] | |- | 2016 ! ''Bila Kau Tiada'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="2" | 2017 ! ''Di Pintu Syurga'' | | [[TV3]] | |- ! ''Raya Diva'' | | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Demi Masa (Telefilem)|Demi Masa]]'' | Syam | [[TV3]] | |- ! ''Nur Tanpa Cahaya'' | | [[TV2]] | |- |} ==Telefilem web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2023 ! ''Impak Maksima Underground'' | Papa | [[Tonton]] | Telefilem web pertama |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 1992 ! ''Lagu Popular Minggu Ini'' | Pengacara (bersama [[Maria Farida]]) | [[TV1]] |- | 2005 ! ''[[Kunci Khazanah|Kunci Khazanah (Musim 1)]]'' | rowspan="2" | Pengacara | rowspan="2" | [[Astro Ria]] |- | 2015 ! ''Harta Dalam Stor'' (Musim 1) |- | 2025 ! ''Romeo Returns'' | Dirinya sendiri | [[Astro Prima]] |- |} ==Rujukan== {{reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm0837806}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Azhar Sulaiman]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Azhar Sulaiman]] 25t3iohehtiwy8ugl9cryc458pimhy7 0 1274324 6925469 6917914 2026-08-11T16:01:56Z Adeebsam 389652 /* Drama */ 6925469 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan dan nyanyian [[Jazmy Juma]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2023 ! ''[[Pulau (filem)|Pulau]]'' | Dauz | Filem pertama |- | 2025 ! ''Bogolek Godang'' | Azra | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2020–2021 ! ''[[Bidadari Salju]]'' | | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Marry Me Senorita]]'' | Zamir | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Shah Alam 40000]]'' | | [[TV3]] | |- | 2022 ! ''[[Akim & Mira - Kisah Cinta 1999]] | Wan | [[Astro Ria]] | Episod 1 |- | rowspan="4" | 2023 ! ''[[Kau Yang Bernama Seri]]'' | Taufiq | [[Awesome TV]] | Sitkom |- ! ''Julia Arina'' | Adam Heykal | [[TV Okey]] | |- ! ''Kalis Peluru'' | Lans Koporal Nazri | [[TV1]] | |- ! ''[[Aku Hanim]]'' | Syakir | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2023–2024 ! ''[[Jangan Lupa Janji]]'' | Mikail | |- ! ''The Cadets'' | Syed | [[Astro Ceria]] | |- | 2024 ! ''[[Nuh & Nayla]]'' | Nuh | rowspan="7" | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2025 ! ''[[Calon Isteri Buat Suami]]'' | Nazim Hilman | |- ! ''[[Hilang Dalam Rindu]]'' | Nadim Eijaz | |- ! ''[[Takdir Cinta Terlarang]]'' | Adham | |- | rowspan="3" | 2026 ! ''[[Kerana Cinta Itu Dusta]]'' | Sufian | |- ! ''[[Hilang Dalam Rindu 2]]'' | Nadim Eijaz | |- ! ''[[Yes! Captain Zul Aaryan (drama)|Yes! Captain Zul Aaryan]]'' | Zul Aaryan | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2023 ! ''[[Cik Lang Swe]]'' | Hafiz | rowspan="2" | [[Tonton]] | Drama web pertama |- | 2026 ! ''[[Namamu Cinta]] | Aslan | |- |} ==Telefilem web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2023 ! ''The Patriot Games Malaysia'' | Salih | [[Tonton]] | Telefilem web pertama |- |} ==Muzik Video== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Penyanyi ! Catatan |- | 2021 ! "Jalan Duta" | [[Erin CTJ]] | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2020 ! ''[[Hero Remaja]]'' | Dirinya sendiri | [[Astro Ria]] | |- | TBA ! ''[[Destinasi Kembara Bersama Bintang]] | Pengacara | [[TV3]] | |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm12888940}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Jazmy Juma]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Jazmy Juma]] ih2hyb22j9jtzo9bry3s3x8nh8sm43m 0 1274535 6925642 6924552 2026-08-12T03:47:42Z Udin Azmi 3 412354 /* Telefilem */ 6925642 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan, pengacara dan model [[Siti Saleha]] dalam karier seninya. [[Fail:Siti Saleha Outstanding Asian Star SDA.jpg|thumb|upright|Siti Saleha]] ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="3"| 2013 ! ''[[Kerat 14]]'' | Nurzara | Filem pertama |- ! ''[[KL Zombi]]'' | Nora | |- ! ''[[Balada Pencinta]]'' | Aisyah | |- | rowspan="2"| 2014 ! ''[[Mamak Cupcake]]'' | Juliana | |- ! ''[[Terbaik dari Langit]]'' | Zelda | |- | 2015 ! ''[[Bravo 5]]'' | Aida | |- | 2016 ! ''[[Langit Cinta]]'' | Suzana | |- | rowspan="2"| 2017 ! ''[[Aku Bukan Spy]]'' | Pevita | |- ! ''[[Pak Pong]]'' | Puteri Serapit | |- | rowspan="2"| 2018 ! ''[[7ujuh]]'' | Tina | |- ! ''The Spiral'' | Melanie/ Katarina/ Alice | |- | 2021 ! ''[[Proksi]]'' | Diana | |- | rowspan="2"| 2022 ! ''[[Rajawali (filem)|Rajawali]]''<ref>27 Ogos 2013. [http://www.kosmo.com.my/kosmo/content.asp?y=2013&dt=0827&pub=Kosmo&sec=Hiburan&pg=hi_02.htm Pertarungan klimaks M. Nasir, Faizal Hussein.] Kosmo</ref> | Maya | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Jururawat | Penampilan khas |- | 2023 ! ''Seindah Kasih The Movie'' | Sharifah | |- | 2025 ! ''[[Gantung: Musketeer Code]]'' | Sally | Penampilan khas |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="3"| 2008 ! ''[[5 Jingga]]'' | Zaleha | [[8TV]] | Drama pertama |- ! ''Kasut Tumit Tinggi'' | Farah | [[Astro Prima]] | |- ! ''Kapten Boleh'' | | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="3"| 2009 ! ''Kecuali Cintamu'' | Jaslina | [[Astro Prima]] | |- ! ''Kau Laksana Bulan'' | Kawan Adrianna | [[TV2]] | |- ! ''[[Awan Dania]] (Musim 2) | | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3"| 2010 ! ''Di Bawah Ketiak Isteri (Musim 2) | Noni | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Syurgamu Ramadhan]]'' | Adura | rowspan="4"| [[TV3]] | |- ! ''[[Habil & Qabil]]'' | Maria | |- | rowspan="3"| 2011 ! ''[[Ustaz Amirul]]'' | Munirah | |- ! ''[[Nora Elena]]'' | Nora Elena | |- ! ''Mistik Alam Hitam'' | Puteri | [[Astro Ria]] & [[Astro Prima]] | Episod: "Bisikan Puteri" |- | rowspan="2"| 2012 ! ''Cinta Alif Ba Ta'' | Zulaikha | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''[[Terlanjur Cinta (drama)|Terlanjur Cinta]]'' | Nia Maizura | [[TV9]] | |- | rowspan="3"| 2013 ! ''[[Ruby (drama)|Ruby]]'' | Syuhara | rowspan="2"| [[TV3]] | |- ! ''[[Asmara Luna]]'' | Luna | |- ! ''[[Memberku Hawa]]'' | Nur Hawa | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3"| 2014 ! ''[[Aku Ada Wali]]'' | Syumaila | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''[[Ramadan Jangan Pergi]]'' | Farah | [[TV3]] | |- ! ''Manis'' | Anis | [[Astro Ria]] | |- | 2015 ! ''[[Ayuni Safira]]'' | Ayuni Safira | [[TV9]] | |- | rowspan="2"| 2016 ! ''[[Uda & Dara (drama)|Uda & Dara]]'' | Siti Mariam | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[7 Hari Mencintaiku]]'' | Mia Adriana | [[TV3]] | |- | 2017 ! ''[[Mandatori (drama)|Mandatori]]'' | Juliana Johari | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- | rowspan="2"| 2018 ! ''[[Bila Aidil Ada Fitri]]'' | Fitri Syafiah | [[Astro Oasis]] | |- ! ''[[Jika Masih Ada Rindu]]'' | Wahida | [[TV3]] | |- | rowspan="2"| 2020 ! ''[[Manuskrip Cinta (drama)|Manuskrip Cinta]]'' | Dian Aryani | [[TV Okey]] | |- ! ''[[7 Hari Mencintaiku 2]]'' | Mia Adriana | [[TV3]] | |- | 2021 ! ''[[Scammer]]'' | Amy | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2"| 2022 ! ''[[7 Hari Mencintaiku 3]]'' | Mia Adriana | [[TV3]] | |- ! ''[[Scammer 2]]'' | Amy | rowspan="3"|[[Astro Ria]] | Penampilan khas |- | 2025 ! ''[[Dia Imamku]]'' | Cempaka Humairah | |- | 2025–2026 ! ''[[Bad Cop]]'' | Hana Fuad | |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019–2021 ! ''[[Black (drama web)|Black]]'' (Musim 1–2) | Sofia Farid | [[Viu]] | Drama web pertama, adaptasi drama Korea |- | rowspan="2"|2022 ! ''Love In Lockdown'' | Suzanna | [[Sooka]] | |- ! ''[[Hilang (drama web)|Hilang]]'' | Wangi | [[Viu]] | |- | 2023 ! ''That Cover Girl'' | Sofi Safwan | [[Prime Video]] | |- | rowspan="3"|2024 ! ''[[SeOfis]]'' | Sam (Samirah) | [[Tonton]] | |- ! ''[[The Secret (drama)|The Secret]]'' | Dr. Jo | [[Viu]] | |- ! ''Kayangan'' | Vicky | [[Prime Video]] | |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="3"| 2009 ! ''Puaka Topeng Putih'' | Laila | [[Astro Ria]] | Telefilem pertama |- ! ''Senandung Semalam'' | Julia | [[Astro Prima]] | |- ! ''Baju Raya Mona'' | Netty | [[Astro Ria]] | |- | 2010 ! ''Bersalji di Kuala Lumpur'' | Diana | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="6"| 2011 ! ''Gincu'' | Maria | [[TV9]] | |- ! ''Sudu & Garfu'' | Aliya | rowspan="2"| [[TV3]] | |- ! ''Cintaku 120 km/j'' | Asminar | |- ! ''Rebah Di Hujung Taubat'' | Nisha | [[Astro Prima]] | |- ! ''Kekasih Awal dan Akhir'' | Akhirah | [[TV9]] | |- ! ''Aku Untuk Siapa'' | Julia | rowspan="2"| [[TV3]] | |- | rowspan="8"| 2012 ! ''[[Semadikan Aku]]'' | Elly | |- ! ''Izan Azizan'' | Nisya | rowspan="2"| [[TV9]] | |- ! ''7 Hari Di Neraka'' | Mariam | |- ! ''Syawal Aidil Dan Fitri'' | Nur Ain | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Pelita Buluh Tok Wan'' | Azimah | [[TV3]] | |- ! ''Bila Kerbau Bunting Berkubang'' | Wilma | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[Aku, Dia dan Tong Sampah]]''<ref>[http://www.gua.com.my/berita-artis/Playground_Productions_Hasilkan_Aku_Dia_Dan_Tong_Sampah.html Playground Productions Hasilkan Aku, Dia Dan Tong Sampah]. gua. Ogos 8, 2012.</ref> | Sharnaz | rowspan="2"| [[TV9]] | |- ! ''Bukan Itu Takdirku'' | Nurul Ain | |- | rowspan="3" |2013 !''Dari Sinar Mata'' |Sara | rowspan="2" |[[TV3]] | |- ! ''Dari Kerana Mata'' | | |- ! ''Kisah Sebenar Mengenai Bibah'' | Bibah | [[TV9]] | |- | rowspan="7"| 2014 ! ''Sekilas Cinta'' | Izara | [[TV Okey|TVi]] | |- ! ''Luth Mahfuz'' | Ema | [[TV3]] | |- ! ''Mat Gedebe'' | Cikgu Murni | [[TV9]] | |- ! ''Hati Untuk Siapa'' | Sarah | [[Astro Prima]] | |- ! ''Cinta Hati Suri'' | Suri | [[TV3]] | |- ! ''Cikgu Gangster'' | Maria | [[Astro Ria]] | |- ! ''Ketupat Rendang Keju'' | Alysa | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="6"| 2015 ! ''[[Aku, Dia dan Tong Gas]]'' | Sharnaz | [[TV9]] | |- ! ''Cintaku Tertinggal Di Mostar'' | Zulaikha | [[TV3]] | |- ! ''[[Tak Nak Balik Raya]]'' | Aini/ Uda | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! ''Parut Sarajevo'' | Naida Beslajic | rowspan="2"| [[TV9]] | |- ! ''Ada Sejadah Panjang Terbentang'' | Siti Aishah | |- ! ''Cinta Paling Agung'' | Amyza | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- | rowspan="2"| 2016 ! ''Maduku Telefon Bimbit'' | Mastura | [[TV2]] | |- ! ''Malam Ku Bermimpi'' | Zaiton | [[TV1]] | |- | rowspan="6"| 2017 ! ''Kekasih Elektrik'' | Puspa | [[Astro Citra]] | |- ! ''Isteri Untuk Abang Long'' | Dian | [[TV9]] | |- ! ''Memori Pajeri Nenas'' | Camelia | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! ''Mat So'od'' | Samsiah | rowspan="4"| [[Astro Citra]] | |- ! ''Sekolah Api'' | Cikgu Su | |- ! ''Gadis Kosmos'' | Puspa | Penampilan khas |- | rowspan="3"| 2018 ! ''Hamba Iblis'' | Aishah | |- ! ''Bulan, Bintang & Sayang'' | Lily/Seri | [[ntv7]] | |- ! ''I Heart You Cik Yah | Badariah | rowspan="2"| [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2"| 2020 ! ''Anais Patah Hati Pertama Kali'' | Anais | |- ! ''Koboi & Vampire'' | Budi | [[Astro Boo]] | |- | 2021 ! ''Ancak'' | Hanis | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2"| 2023 ! ''[[Mendarat Di Syurga (telefilem)|Mendarat Di Syurga]]'' | Julia | rowspan="3"| [[TV3]] | |- ! ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' | Rossa | |- | 2025 ! ''[[Rentak Dua Hati (telefilem)|Rentak Dua Hati]]'' | {{n/a}} | Sebagai pengarah |} ==Teater== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Terbitan |- | 2009 ! ''Stage Therapy'' | | Electric Minds Project |- | 2014 ! ''AsramaRaAllStars'' | Laili | Revolution Stage |- | 2016 ! ''Zombi La La La'' | | CTRA Production |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2011 ! ''Gerbang AIM'' | rowspan="2"| Artis Jemputan | [[Astro Ria]] | |- | 2013 ! ''Projek Gila'' | [[TV9]] | |- | rowspan="3"| 2022 ! ''[[Women Talk]] (Musim 1) | Pengacara | [[TV3]] | |- ! ''[[Muzikal Lawak Superstar]] (Musim 3)'' | Juri Tetap | rowspan="3"| [[Astro Warna]] | |- ! ''[[Sepahtu Reunion Live 2022]]'' | Bella | '''Artis Jemputan:''' Episod "Kau Culik Cintaku" |- | 2024 ! ''[[Sepahtu Reunion Al-Moreh]]'' | Sofea | '''Artis Jemputan:''' Episod "Kejujuran Yang Hilang" |- | 2025 ! ''[[Sepahtu Reunion Live Tour]]'' | Tasha | [[Astro Prima]] | '''Artis Jemputan:''' Episod "Duri Dalam Daging" |} == Rujukan == <references /> ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm4311703}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Siti Saleha]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Siti Saleha]] fzpb4ybbnf0e20x05bwijhh1jdgp235 0 1275131 6925636 6924183 2026-08-12T03:45:23Z Udin Azmi 3 412354 6925636 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan dan model [[Silfeny Osman]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Juang]]'' | Yuna | Filem pertama |- | rowspan="2" | 2023 ! ''Penanggal Mak Kiah'' | Julie Ahli Majlis | |- ! ''Amin'' | | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''Banglo Seksyen 12'' | Riena | |- ! ''Leha'' | Leha | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="4" | 2019 ! ''[[Dia Menantu Rahsia]]'' | Dr. Suraya | rowspan="3" | [[TV3]] | Drama pertama |- ! ''[[Iktibar (siri TV)|Iktibar]]'' | Kasih | Episod: "Derita di Sebalik Nafsu" |- ! ''[[Semua Salahku]]'' | | |- ! ''[[Cemburu Seorang Perempuan]]'' | | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Kau Perempuan Itu]]'' | Dr. Marliana | [[TV1]] | |- ! ''[[Di Hujung Ranting]]'' | Syuhadah | [[TV2]] | |- | 2020–2021 ! ''[[Bidadari Salju]]'' | Hayati | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Rindu Awak Separuh Nyawa]]'' | Anis | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Penghulu Interim]]'' | | [[Awesome TV]] | |- | 2021–2022 ! ''[[Jangan Pernah Lupakan Aku]]'' | Azizah | [[TV2]] | |- | rowspan="6" | 2022 ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 3)|7 Hari Mencintaiku]]'' (Musim 3) | Azura | rowspan="2" | [[TV3]] | Menggantikan pelakon asal [[Shamielya Shamsul]] |- ! ''[[Kerana Aku Isteri Bidaan]]'' | Miara | |- ! ''[[Ada Apa Dengan Saka]]'' | Darina | [[TV9]] | |- ! ''[[Dia Bukan Bidadari]]'' | Zulaikha | [[TV1]] | |- ! ''[[Ku Punya Hati]]'' | Amy | [[TV3]] | |- ! ''[[Bukan Pi Mai Pi Mai]]'' | Nita | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="6" | 2023 ! ''Julia Arina'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Wasilah Kasih]]'' | Hanna | rowspan="2" | [[TV2]] | |- ! ''[[Katakan Pada Dia]]'' | Sakinah | |- ! ''Ustaz Aqil'' | | [[Awesome TV]] | Diundang sebagai seorang dari tiga orang pelajar sekolah yang diganggu pada Episod 9. |- ! ''[[Cinta Yang Tertangguh]]'' | Naura | [[TV1]] | |- ! ''[[Pemburu Rahsia]]'' | Detektif Fasha | rowspan="4" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''[[My Lovely Driver]]'' | Intan Zara | |- ! ''[[Hello Jodoh]]'' | Lydia | |- | 2025 ! ''[[Hospital Loveline]]'' | Nurse Farah | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2020–2021 ! ''[[KL Gangster: Underworld]]'' (Musim 2) | Dilla | [[iflix]] | Drama web pertama |- | 2021 ! ''[[Black (drama web)|Black]]'' (Musim 2) | Penyampai Berita | rowspan="2" | [[Viu]] | |- | 2022 ! ''[[She Was Pretty (drama)|She Was Pretty]]'' | Barista | |- | 2024 ! ''[[Baby Papa]]'' | Cikgu Atiqah | [[Tonton]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2018 ! ''Diari Abah'' | Diana | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Bila Mawar Kembali Berbunga'' | | [[TV2]] | |- ! ''3 Dukun Santet'' | | [[Astro Citra]] | |- | 2022 ! ''1 Untuk Hati Untuk Rindu'' | | [[Awesome TV]] | |- | rowspan="3" | 2023 ! ''[[Mendarat Di Syurga (telefilem)|Mendarat Di Syurga]]'' | Zetty | [[TV3]] | |- ! ''[[Takdir Yang Ditakdirkan]]'' | Hawa | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' | Doktor | [[TV3]] | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm12164923}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Silfeny Osman]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Silfeny Osman]] 71st9mdmf57jufo60iemm40d155q4hy 0 1275800 6925504 6737185 2026-08-11T19:09:51Z CommonsDelinker 5738 Fail Републико_наша,_здравей.ogg telah dibuang kerana ia telah dihapuskan di Commons oleh Infrogmation 6925504 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Republik Rakyat Bulgaria | native_name = {{native name|bg|Народна република България}}<br />{{small|{{tlit|bg|Narodna republika Bŭlgaria}}}} | common_name = Bulgaria | life_span = 1946–1990 | status = Anggota [[Pakatan Warsaw]] dan [[Comecon]] | p1 = Ketsaran Bulgaria (1908–1946){{!}}Ketsaran Bulgaria | flag_p1 = Flag of Bulgaria.svg | flag_type = Bendera<br />(1971–1990) | flag = Flag of Bulgaria | s1 = Republik Bulgaria | flag_s1 = Flag of Bulgaria.svg | image_flag = Flag of Bulgaria (1971-1990).svg | image_coat = Coat of arms of Bulgaria (1971-1990).svg | symbol_type = [[Lambang Republik Rakyat Bulgaria|Jata negara<br />(1971–1990)]] | image_map = Bulgaria 1956-1990.svg | image_map_caption = Republik Rakyat Bulgaria hingga 1989 | national_anthem = <br/>Шуми Марица<br />{{tlit|bg|[[Shumi Maritsa]]}}<br/>"Perebutan Maritsa"<br/>(1946–1947)<br/><br/>Републико наша, здравей!<br />{{tlit|bg|[[Our Republic, Hail!|Republiko nasha, zdravey!]]}}<br/>"Hiduplah Republik Kita!"<br/>(1947–1951)<br/>{{center| }}<br/>Българийо мила, земя на герои<br />{{tlit|bg|[[Balgariyo mila|Bŭlgariyo mila, zemya na geroi]]}}<br/>"Wahai Bulgaria, Tanah Perwira"<br/>(1951–1964)<br/><br/>Мила Родино<br/>{{tlit|bg|[[Mila Rodino]]}}<br/>"Wahai Tanah Air Tercinta"<br/>(from 1964)<br/>{{center|[[File:Mila Rodino.ogg]]}} | official_languages = [[Bahasa Bulgaria|Bulgaria]] | recognised_languages = | languages_type = [[Tulisan rasmi]] | languages_sub = tiada | languages = [[Tulisan Cyril|Cyril]] | religion = [[Negara sekular]] (de jure)<br />[[Ateisme negara]] (de facto)<br />[[Gereja Ortodoks Bulgaria|Ortodoks Bulgaria]] (dominan majoriti)<br />[[Islam]] (minoriti)<ref name="auto">{{cite book |last1= Daskalov |first1= Roumen |last2= Mishkova |first2= Diana |date= 2023 |title= Entangled Histories Of The Balkans - Volume Two |url= https://archive.org/details/1daskalovRMishkovaDEdEntangledHistoriesOfTheBalkans/page/473/mode/2up |publisher= Brill |page= 473 |isbn= 978-90-04-26191-4 |access-date= 2025-02-19 |quote= Domestically, the regime in Sofia gradually developed an openly nationalistic policy against its Muslim and Turkish minorities and went much further in this direction than any other Eastern European communist regime.}}</ref> | government_type = [[Negara komunis]] | capital = [[Sofia]] | coordinates = {{Coord|42|41|N|23|19|E|type:city}} | largest_city = capital | demonym = [[Orang Bulgaria]] | title_leader = [[Setiausaha Am Parti Komunis Bulgaria|Setiausaha Am]] | leader1 = [[Georgi Dimitrov]] | year_leader1 = 1946–1949 | leader2 = [[Vulko Chervenkov]] | year_leader2 = 1949–1954 | leader3 = [[Todor Zhivkov]] | year_leader3 = 1954–1989 | leader4 = [[Petar Mladenov]] | year_leader5 = 1990 | leader5 = [[Aleksandar Lilov]] | year_leader4 = 1989–1990 | title_representative = [[Senarai Presiden Bulgaria|Ketua negara]] | representative1 = [[Vasil Kolarov]] | year_representative1 = 1946–1947 (pertama) | representative2 = [[Zhelyu Zhelev]] | year_representative2 = 1990 (terakhir) | title_deputy = [[Senarai Perdana Menteri Bulgaria|Ketua kerajaan]] | deputy1 = [[Georgi Dimitrov]] | year_deputy1 = 1946–1949 (pertama) | deputy2 = [[Andrey Lukanov]] | year_deputy2 = 1990 (terakhir) | legislature = Perhimpunan Kebangsaan<br />Dewan Negara (1971–1990) | era = Perang Dingin | event_start = [[Kerajaan Beraja Bulgaria|Pemansuhan sistem beraja]] | date_start = {{nowrap|15 September 1946}} | event1 = [[Perlembagaan Zhivkov]] | date_event1 = 18 Mei 1971 | event_end = {{nowrap|Pengakhiran Republik Rakyat}} | date_end = 15 November 1990 | event_post = [[Perlembagaan Bulgaria|Perlembagaan 1991]] | date_post = 12 Julai 1991 | area_km2 = 110994 | percent_water = 0.3 | stat_pop1 = 7,029,349 | stat_year1 = 1946 | stat_pop2 = 8,987,000 | stat_year2 = 1989 | currency = [[lev Bulgaria]] | time_zone = [[Waktu Eropah Timur|EET]] | utc_offset = +2 | time_zone_DST = [[Waktu Musim Panas Eropah Timur|EEST]] | utc_offset_DST = +3 | calling_code = +359 | drives_on = kanan | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = 0.708 | HDI_ref = <ref>[https://hdr.undp.org/system/files/documents/2020statisticalannextable2.pdf Human Development Index trends, 1990–2019, p. 347]</ref> | HDI_year = formula 1990 }} {{History of Bulgaria}}{{Eastern Bloc sidebar}} '''Republik Rakyat Bulgaria''' ({{lang-en|People's Republic of Bulgaria}}, disingkatkan menjadi '''PRB'''; {{langx|bg|Народна република България, НРБ|translit=Narodna republika Bŭlgariya}}, '''NRB'''; {{IPA|bg|nɐˈrɔdnɐ rɛˈpublikɐ bɐɫˈɡarijɐ|pron}}) ialah negara yang wujud dari 1946 hingga 1990, diperintah oleh [[Parti Komunis Bulgaria]] (BCP) bersama rakan perikatannya, [[Kesatuan Rakyat Agraria Bulgaria]]. Bulgaria menjadi sebahagian daripada [[Comecon]] dan [[Pakatan Warsaw]]. Gerakan penentangan Bulgaria semasa [[Perang Dunia Kedua]] menyingkirkan pentadbiran [[Ketsaran Bulgaria (1908–1946)|Ketsaran Bulgaria]] melalui [[Rampasan kuasa Bulgaria 1944|rampasan kuasa 1944]], menamatkan pakatan dengan [[Kuasa Paksi]] dan menubuhkan Republik Rakyat pada tahun 1946. BCP mencontohi dasar [[Kesatuan Soviet]], mengubah Bulgaria dari masyarakat agraria kepada [[negara komunis|negara sosialis]] perindustrian. Selepas kematian [[Joseph Stalin]], [[Todor Zhivkov]] memimpin tempoh liberalisasi sosial dan kestabilan. Menjelang 1960, sektor pembuatan menjadi dominan, menjadikan Bulgaria pengeksport utama barangan rumah dan teknologi komputer, digelar "[[Lembah Silikon]] [[Blok Timur]]". Pada tahun 1989, selepas beberapa tahun pengaruh liberal, reformasi politik bermula dan Todor Zhivkov digantikan. Pada tahun 1990, BCP menukar nama kepada [[Parti Sosialis Bulgaria]] (BSP) dan menggantikan [[Marxisme–Leninisme]] dengan [[demokrasi sosial]]. Kemenangan BSP dalam [[pilihan raya Perhimpunan Perlembagaan Bulgaria 1990|pilihan raya 1990]] menandakan penubuhan semula [[Republik Bulgaria]]. Republik Rakyat Bulgaria berkongsi sempadan dengan Bulgaria moden: [[Laut Hitam]] di timur, [[Republik Sosialis Romania|Romania]] di utara, [[Republik Persekutuan Sosialis Yugoslavia|Yugoslavia]] di barat, dan [[Greece]] serta [[Turki]] di selatan. Presiden pertama dipilih, [[Zhelyu Zhelev]] dilantik pada 1 Ogos 1990, dan pada 15 November 1990 negara ini secara rasmi dinamakan semula sebagai Republik Bulgaria. Semua simbol Republik Rakyat Bulgaria dimansuhkan pada 12 Julai 1991 dengan [[Perlembagaan Bulgaria|perlembagaan baharu]]. == Sejarah == Semasa [[Perang Dunia Kedua]], iaitu pada 1 Mac 1941, Kerajaan Bulgaria menandatangani [[Pakatan Tiga Pihak]], menyertai [[Kuasa Paksi]], dan menakluki sebahagian besar [[Kerajaan Yugoslavia|Yugoslavia]] dan [[Kerajaan Beraja Greece|Greece]]. Pada 1942, Gerakan Perlawanan [[Medan Tanah Air (Bulgaria)|Medan Tanah Air]] ditubuhkan, menggabungkan [[komunis]], [[sosialis]], [[Kesatuan Nasional Agraria Bulgaria|agraria]] kiri, dan anggota Zveno. Dengan kemasukan [[Tentera Merah]] ke Romania pada 1944, Bulgaria menamatkan perikatannya dengan Axis, tetapi tentera [[Soviet]] memasuki negara itu. Pada 9 September 1944, pemberontak komunis melancarkan [[rampasan kuasa Bulgaria 1944|rampasan kuasa]], menamatkan [[Senarai raja Bulgaria|pemerintahan monarki]] dan menyerahkan kuasa kepada Medan Tanah Air yang diketuai oleh [[Parti Komunis Bulgaria]] (BCP). Selepas rampasan kuasa, Medan Tanah Air membentuk kerajaan gabungan dengan [[Kimon Georgiev]] sebagai perdana menteri, manakala komunis memegang kuasa sebenar melalui Majlis Pemangku dan Militia Rakyat. Pada 1 Februari 1945, anggota monarki dan pegawai terdahulu ditangkap dan dihukum mati atas tuduhan [[jenayah perang]]. Antara tahun 1944 dan 1989, ribuan orang terbunuh akibat pengolektifan pertanian, penindasan politik, dan buruh paksa. Pada 1945, [[Georgi Dimitrov]] kembali dari buangan, menolak kerjasama dengan pihak pembangkang, dan dalam [[Pilihan raya parlimen Bulgaria 1945|pilihan raya]] berikutnya, Medan Tanah Air memperoleh majoriti besar. Pada September 1946, monarki dihapuskan melalui [[pungutan suara republik Bulgaria 1946|plebisit]], dan Bulgaria diisytiharkan sebagai Republik Rakyat Bulgaria. Dimitrov menjadi perdana menteri, manakala Kesatuan Agraria diserapkan atau dijadikan sekutu komunis. Pada 1948 hingga 1949, kegiatan agama dikawal atau diharamkan;<ref name="ChronologyOfImportantEvents">{{cite web|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-1832.html|title=Bulgaria – Table A. Chronology of Important Events|website=Country-data.com|access-date=15 October 2017}}</ref> pihak komunis menuduh pemimpin [[Protestan]] dan [[Katolik]] mempunyai hubungan dengan perisikan Barat. [[Gereja Ortodoks Bulgaria]] terus berfungsi tetapi kehilangan pengaruh politiknya. Selepas kematian Dimitrov pada 1949, [[Vulko Chervenkov]] memimpin Parti Komunis dan menjadi perdana menteri. Chervenkov melaksanakan perindustrian pesat dan pengolektifan pertanian mengikuti model Soviet. Selepas kematian [[Joseph Stalin]] pada 1953, [[Todor Zhivkov]] mengambil alih kepimpinan parti pada 1954, manakala Chervenkov tetap menjadi perdana menteri sehingga 1956. Mulai pertengahan 1950-an, taraf hidup meningkat, sistem pencen dan kebajikan diperkenalkan untuk pekerja pertanian kolektif, dan pembangunan industri pesat diteruskan, meskipun masalah perumahan dan infrastruktur bandar masih wujud.<ref>[https://tile.loc.gov/storage-services/master/frd/frdcstdy/bu/bulgariacountrys00curt_0/bulgariacountrys00curt_0.pdf Domestic policy and its results], Library of Congress</ref><ref>{{cite web|title=How communist Bulgaria became a leader in tech and sci-fi &#124; Aeon Essays |url=https://aeon.co/essays/how-communist-bulgaria-became-a-leader-in-tech-and-sci-fi}}</ref> ===Isu Makedonia=== Pada tahun 1946, Joseph Stalin mengarahkan kerajaan Bulgaria supaya memberikan autonomi kebudayaan kepada [[Macedonia Pirin]], sebagai langkah awal ke arah penyatuan Macedonia. Kerajaan Bulgaria melaksanakan dasar ini secara paksaan melalui tekanan pentadbiran dan propaganda, sambil melabel penentang sebagai fasis dan kauvinis. Dasar ini merupakan sebahagian daripada pendekatan Bulgaria untuk merapatkan hubungan dengan Yugoslavia dan menyokong idea Persekutuan Balkan yang dikemukakan oleh Georgi Dimitrov, berasaskan pembentukan kesedaran identiti Macedonia di rantau tersebut. Pada Disember 1946, banci penduduk dijalankan di wilayah Pirin dengan arahan rasmi supaya penduduk mendaftar sebagai "Macedonia". Hasilnya, majoriti penduduk wilayah tersebut direkodkan sebagai [[etnik Macedonia]]. Pada 1947, Bulgaria dan Yugoslavia menandatangani perjanjian yang membolehkan Macedonia Pirin disatukan dengan Macedonia Vardar dalam Persekutuan Yugoslavia. Namun begitu, selepas perpecahan Stalin–[[Josip Tito|Tito]] pada 1948, perjanjian itu dibatalkan dan dasar Bulgaria mengenai isu Macedonia menjadi tidak konsisten. Pada 1963, Todor Zhivkov mengisytiharkan bahawa penduduk Macedonia Pirin menjadi sebahagian daripada bangsa Bulgaria. ===Pemerintahan Zhivkov=== Dalam tempoh 1971 hingga 1989, Bulgaria berada di bawah pemerintahan kukuh Todor Zhivkov. Pada 1971, perlembagaan baharu yang dikenali sebagai [[Perlembagaan Zhivkov]] diperkenalkan, memperuntukkan Parti Komunis Bulgaria sebagai satu-satunya kuasa politik utama negara. Zhivkov dilantik sebagai ketua negara, manakala [[Stanko Todorov]] menjadi perdana menteri. Bulgaria menandatangani [[Perjanjian Helsinki]] pada 1975, yang menjamin [[hak asasi manusia]] dan kebebasan asas. Bagaimanapun, tindakan kerajaan terhadap [[orang Turki di Bulgaria|masyarakat Turki Bulgaria]] pada 1980-an bercanggah dengan komitmen tersebut.<ref>Crampton, R.J., ''A Concise History of Bulgaria'', 2005, pp.205, Cambridge University Press</ref><ref name=cia1990>{{cite web|url=http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact90/world12.txt|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|access-date=7 February 2010|title=1990 CIA World Factbook|archive-date=27 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427053700/http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact90/world12.txt|url-status=dead}}</ref> Pada 1978, penulis pembangkang Georgi Markov dibunuh di [[London]] melalui racun [[risin]], dalam satu operasi yang kemudian didedahkan sebagai hasil kerjasama antara [[Jawatankuasa Keselamatan Negara (Bulgaria)|perisikan rahsia Bulgaria]] dan [[KGB]]. Pada 1981, Bulgaria menyambut ulang tahun ke-1300 penubuhan negara Bulgaria. Dalam bidang ketenteraan, [[Tentera Rakyat Bulgaria]] menyokong [[Kesatuan Soviet]] dan [[Republik Demokratik Afghanistan|kerajaan komunis Afghanistan]] semasa [[Perang Soviet–Afghanistan]] dari 1982 hingga pengunduran Soviet pada 1989.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1982/12/20/world/troops-of-5-soviet-allies-reported-fighting-guerillas-in-afghanistan.html|title=TROOPS OF 5 SOVIET ALLIES REPORTED FIGHTING GUERILLAS IN AFGHANISTAN|date=20 December 1982|newspaper=[[The New York Times]]|access-date=16 October 2017}}</ref> ===Pengakhiran=== Menjelang tahun 1980-an, golongan konservatif menguasai kerajaan Bulgaria. Walaupun terdapat sedikit liberalisasi sosial dan budaya yang dipelopori oleh [[Lyudmila Zhivkova]], anak perempuan Todor Zhivkov, pendekatannya yang tidak ortodoks, termasuk pengamalan agama Timur menimbulkan rasa tidak senang dalam Parti Komunis. Lyudmila meninggal dunia pada 1981, sejurus sebelum ulang tahun kelahirann ya yang ke-39. Pada musim sejuk 1984, kerajaan melancarkan kempen asimilasi paksa terhadap minoriti etnik Turki. Mereka dilarang menggunakan [[bahasa Turki]] dan dipaksa menukar nama kepada nama Bulgaria. Dasar ini menjejaskan hubungan ekonomi Bulgaria dengan negara Barat. [[Pengusiran orang Turki dari Bulgaria 1989|Pengusiran besar-besaran etnik Turki]] pada 1989 menyebabkan penurunan ketara pengeluaran pertanian di selatan Bulgaria akibat kehilangan kira-kira 300,000 tenaga kerja. Menjelang akhir 1980-an, kepimpinan komunis semakin lemah dan tidak mampu menahan tuntutan perubahan. Protes awam tercetus selepas pembubaran ganas satu demonstrasi alam sekitar di [[Sofia]] pada Oktober 1989, yang kemudiannya berkembang menjadi tuntutan pembaharuan politik secara menyeluruh. Golongan sederhana dalam Parti Komunis bertindak dengan menyingkirkan Todor Zhivkov dan menggantikannya dengan Menteri Luar, [[Petar Mladenov]], pada 10 November 1989. Langkah ini memberi kelegaan sementara kepada parti pemerintah dan mengelakkan perubahan revolusioner secara mendadak. Mladenov berjanji untuk membuka sistem politik dan menyokong pilihan raya [[sistem berbilang parti|berbilang parti]]. Tekanan awam yang berterusan memaksa Parti Komunis melepaskan monopoli kuasa. Pada 15 Januari 1990, Perhimpunan Kebangsaan memansuhkan peruntukan undang-undang yang menjamin peranan utama Parti Komunis. Pada Jun 1990, [[Pilihan raya Perhimpunan Perlembagaan Bulgaria 1990|pilihan raya berbilang parti pertama]] sejak 1939 diadakan. Akhirnya, pada 15 November 1990, [[Perhimpunan Kebangsaan Agung Bulgaria|Perhimpunan Kebangsaan Agung]] ketujuh meluluskan perubahan nama negara kepada [[Republik Bulgaria]] dan menyingkirkan lambang negara komunis daripada [[Bendera Bulgaria|bendera kebangsaan]].<ref>{{cite web | url=http://www.unhcr.org/refworld/country,,UKHO,,BGR,,3ae6a69e8,0.html | archive-url=https://archive.today/20120915055810/http://www.unhcr.org/refworld/country,,UKHO,,BGR,,3ae6a69e8,0.html | url-status=dead | archive-date=15 September 2012 | publisher=[[Home Office|United Kingdom Home Office]] | title=UK Home Office Immigration and Nationality Directorate Country Assessment – Bulgaria | date=1 March 1999 | access-date=14 November 2011 }}</ref> Tinjauan pendapat pada 2009 menunjukkan hanya 11% rakyat Bulgaria merasakan orang awam mendapat manfaat daripada peralihan politik 1989, manakala hanya 16% percaya negara ditadbir untuk kepentingan semua rakyat.<ref>{{cite news |last=Brunwasser |first=Matthew |url=https://www.nytimes.com/2009/11/11/world/europe/11iht-bulgaria.html |title=Bulgaria Still Stuck in Trauma of Transition |work=[[The New York Times]] |date=2009-11-11 |accessdate=2023-02-04 |quote=Questioned whether free markets made people better off, only 37 percent of Bulgarians agreed. And when asked about the move away from the state-controlled economy, 54 percent of Bulgarians approved, compared with 46 percent of Hungarians. Only 11 percent of Bulgarians agreed that ordinary people had benefited from the changes in 1989. And asked whether the state was run for the benefit of all people, 16 percent of Bulgarians agreed, down from 55 percent in 1991. }}</ref> Bagaimanapun, tinjauan pada 2019 mendapati 55% rakyat Bulgaria menyokong peralihan kepada ekonomi pasaran dan 54% menyokong sistem demokrasi berbilang parti.<ref>{{Cite web |last=Mitchell |first=Travis |date=2019-10-15 |title=European Public Opinion Three Decades After the Fall of Communism |url=https://www.pewresearch.org/global/2019/10/15/european-public-opinion-three-decades-after-the-fall-of-communism/ |access-date=2023-06-15 |website=Pew Research Center's Global Attitudes Project |language=en-US}}</ref> == Kerajaan dan politik == Perlembagaan Republik Rakyat Bulgaria telah dipinda sebanyak dua kali, dengan [[Perlembagaan Zhivkov]] menjadi yang paling lama berkuat kuasa. Menurut Perkara 1, negara ini ditakrifkan sebagai sebuah [[negara sosialis]] yang dipimpin oleh golongan pekerja bandar dan desa, dengan [[Parti Komunis Bulgaria]] (BCP) diiktiraf sebagai kuasa utama dalam masyarakat dan politik. Bagi memastikan penguasaan ini, BCP membangunkan sistem [[nomenklatura]] yang meluas di setiap peringkat organisasi dan pentadbiran. Republik Rakyat Bulgaria berfungsi sebagai sebuah [[negara satu parti]], di mana Jawatankuasa Rakyat bertindak sebagai badan pentadbiran tempatan. Peranan utama mereka ialah melaksanakan keputusan parti di peringkat wilayah, sambil secara rasmi mengambil kira pendapat rakyat dalam proses membuat keputusan. Menjelang akhir 1980-an, keanggotaan Parti Komunis Bulgaria mencapai kemuncak sekitar 1 juta orang, iaitu lebih 10% daripada jumlah penduduk, mencerminkan pengaruh dan kawalan politik parti yang sangat meluas dalam kehidupan negara. == Ketenteraan == Sejak 1946, [[Tentera Rakyat Bulgaria|angkatan tentera Bulgaria]] dengan pantas menerapkan doktrin dan organisasi ketenteraan [[Soviet]]. Negara ini menerima bekalan senjata Soviet dalam jumlah besar dan seterusnya membangunkan keupayaan pengeluaran kenderaan ketenteraan domestik. Menjelang 1988, Tentera Rakyat Bulgaria (''Balgarska Narodna Armiya'') mempunyai kira-kira 152,000 anggota,<ref>{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+bg0216)|title=Bulgaria – Military Personnel|website=Lcweb2.loc.gov|access-date=15 October 2017}}</ref> yang berkhidmat dalam empat cabang utama iaitu Tentera Darat, Tentera Laut, Tentera Udara dan Pertahanan Udara, serta Pasukan Peluru Berpandu. Dari segi kelengkapan, Tentera Rakyat Bulgaria mengendalikan sekitar 3,000 [[kereta kebal]], 2,000 kenderaan perisai, 2,500 sistem [[artileri]] berkaliber besar, lebih 500 pesawat tempur, dan 33 buah kapal perang. Selain itu, ia turut memiliki keupayaan strategik melalui 67 pelancar peluru berpandu [[Scud]], 24 pelancar [[SS-23]], serta puluhan sistem roket artileri [[FROG-7]], menjadikan Bulgaria salah satu kuasa ketenteraan utama dalam [[Blok Timur]] di [[Balkan]].<ref>[http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+bg0208)] {{webarchive|url=https://archive.today/20121213085740/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+bg0208)|date=13 December 2012}}</ref><ref>[http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+bg0209)] {{webarchive|url=https://archive.today/20121213145055/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+bg0209)|date=13 December 2012}}</ref><ref>[http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+bg0210)] {{webarchive|url=https://archive.today/20121212132028/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+bg0210)|date=12 December 2012}}</ref> == Ekonomi == Republik Rakyat Bulgaria mengamalkan [[ekonomi terancang]] secara berpusat, selari dengan negara-negara lain dalam [[COMECON]]. Pada pertengahan 1940-an, ketika proses pengkolektifan pertanian bermula, Bulgaria masih merupakan negara agraria dengan kira-kira 80% penduduk tinggal di kawasan luar bandar. Semua sektor ekonomi dimiliknegarakan dengan pantas, dan menjelang era pemerintahan [[Vulko Chervenkov]], hampir semua aktiviti ekonomi swasta telah dihapuskan sepenuhnya. Pengkolektifan pertanian disertai dengan mekanisasi berskala besar,<ref>{{cite web|url=http://mpra.ub.uni-muenchen.de/7789/1/MPRA_paper_7789.pdf|title=Agricultural policies in Bulgaria in post Second World War years|page=5|website=Mpra.ub.uni-muenchen.de|access-date=16 October 2017}}</ref> yang meningkatkan produktiviti buruh secara ketara. Kerajaan menanggung kerugian ladang kolektif melalui subsidi harga bagi memastikan harga pengguna kekal rendah. Pada masa yang sama, dasar [[Stalinisme]] Chervenkov mendorong perindustrian besar-besaran dan pembangunan sektor tenaga, termasuk pembinaan empangan, loji hidroelektrik, industri kimia, serta lombong emas dan tembaga Elatsite. Sistem kupon era perang dimansuhkan, manakala kesihatan dan pendidikan disediakan secara percuma oleh negara, sebahagiannya bergantung kepada buruh banduan dan Gerakan Briged Belia. Bulgaria turut mencapai kemajuan dalam industri komputer, sehingga digelar "[[Lembah Silikon]] [[Blok Timur]]".<ref>{{Cite web|title=How communist Bulgaria became a leader in tech and sci-fi – Victor Petrov {{!}} Aeon Essays|url=https://aeon.co/essays/how-communist-bulgaria-became-a-leader-in-tech-and-sci-fi|access-date=18 January 2021|website=Aeon|language=en}}</ref> Jurutera tempatan membangunkan komputer pertama Bulgaria, ''Vitosha'', diikuti siri [[Pravetz (komputer)|Pravetz]].<ref>{{Cite web|last=Fiscutean|first=Andrada|title=How these communist-era Apple II clones helped shape central Europe's IT sector|url=https://www.zdnet.com/article/how-these-communist-era-apple-ii-clones-helped-shape-central-europes-it-sector/|access-date=18 January 2021|website=ZDNet|language=en}}</ref> Negara ini juga merupakan satu-satunya di Balkan yang pernah mengendalikan superkomputer [[IBM Blue Gene|IBM Blue Gene/P]]. Pada era [[Todor Zhivkov]], khususnya sejak 1960-an, pembaharuan ekonomi memberi tumpuan kepada industri ringan, pertanian, pelancongan, dan seterusnya teknologi maklumat. Bulgaria menjadi negara komunis pertama yang memperoleh lesen [[Coca-Cola]] pada 1965.<ref>{{cite web|url=http://www.coca-cola.bg/|title=Coca-Cola България|website=www.coca-cola.bg}}</ref> Walaupun menikmati kestabilan relatif, ekonomi Bulgaria menghadapi kelemahan struktur tipikal Blok Timur, termasuk kebergantungan besar kepada [[Kesatuan Soviet]] dan masalah lebihan serta kekurangan barangan akibat perancangan pusat. Rakan dagang utama lain termasuk [[Jerman Timur]] dan [[Czechoslovakia]], serta hubungan ekonomi yang baik dengan negara bukan komunis seperti [[Jerman Barat]] dan [[Itali]].<ref>{{cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/125-2-115.shtml|title=Bulgarian Trade with Developed Non-Communist Countries (Archived copy)|access-date=16 November 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226105924/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/125-2-115.shtml|archive-date=26 February 2012}} ('''Dead Link''')</ref> Pada 1970, sistem piawaian kualiti negara diperkenalkan bagi meningkatkan mutu produk. Dari segi taraf hidup, KDNK per kapita meningkat dengan ketara, daripada sekitar 1,864 dolar Amerika (USD) kepada lebih 10,800 USD menjelang 1989, dengan kemuncak pada 1984. Gaji sebenar dan pencen turut meningkat secara signifikan antara 1949 hingga 1989. Menjelang akhir 1980-an, hampir semua isi rumah memiliki televisyen dan peti sejuk, walaupun pertumbuhan ekonomi mula perlahan akibat krisis tenaga 1970-an dan masalah struktur dalaman.<ref>{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+bg0144)|title=Living Standards|website=Lcweb2.loc.gov|access-date=15 October 2017}}</ref> Selepas 1965, Bulgaria bekerjasama dengan pengeluar Barat seperti [[Renault]] dan [[Fiat]] untuk menghasilkan kenderaan bagi pasaran Blok Timur. [[Bulgarrenault]] beroperasi antara 1966 hingga 1971 di [[Plovdiv]], menghasilkan model berasaskan [[Renault 8]] dan [[Renault 10]], serta [[Bulgaralpine]]. [[Pirin-Fiat]] pula mengeluarkan model [[Fiat 850]] dan [[Fiat 124]]. Selain itu, kerjasama dengan [[Moskvitch]] membolehkan pengeluaran kereta [[Moskvitch 408]] dan [[Moskvitch 2141]], dengan kira-kira 12,000 unit dihasilkan sehingga 1990. == Kebudayaan == Budaya di Republik Rakyat Bulgaria dikawal ketat oleh kerajaan, walaupun terdapat beberapa tempoh liberalisasi terhad, khususnya kemasukan sastera dan muzik Barat. Pelonggaran kehidupan intelektual bermula sekitar 1951 dan berlanjutan hingga pertengahan dekad 1950-an. Namun begitu, harapan untuk kesinambungan liberalisasi itu berakhir selepas [[Revolusi Hungary 1956]], yang menyebabkan kerajaan memperketat semula kawalan budaya. Selepas meletak jawatan sebagai perdana menteri, [[Vulko Chervenkov]] dilantik sebagai Menteri Pendidikan dan Kebudayaan. Pada tahun 1957–1958, beliau melaksanakan pembersihan besar-besaran dalam Kesatuan Penulis Bulgaria, termasuk memecat wartawan dan editor berhaluan liberal. Tindakan ini menamatkan apa yang dikenali sebagai "pencairan Bulgaria”, iaitu kebangkitan penulis dan seniman bebas yang dipengaruhi oleh ucapan [[Nikita Khrushchev]] pada 1956 yang mengkritik [[Stalinisme]].<ref>{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+bg0061)|title=Intellectual life|website=Lcweb2.loc.gov}}</ref> Pada Julai 1968, [[Sofia]] menjadi tuan rumah [[Festival Belia dan Pelajar Dunia ke-9]], yang menghimpunkan kira-kira 20,000 peserta dari 138 negara, sekali gus meningkatkan keterlihatan antarabangsa Bulgaria.<ref>{{Cite web|url=http://www.fmje.org/sp/index.php?option=com_content&task=view&id=18&Itemid=33|title=わたくし斎藤さんがAGA治療にオススメするプロペシア時々ミノキシジル|website=www.fmje.org|language=ja|access-date=25 October 2017|archive-date=28 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241228210810/http://www.fmje.org/sp/index.php?option=com_content&task=view&id=18&Itemid=33|url-status=dead}}</ref> Cuti kebangsaan utama negara ialah Hari Pemberontakan Rakyat 9 September, yang diraikan mengikut model sambutan Soviet [[Hari Revolusi Oktober]], dengan kepimpinan Parti Komunis menyampaikan ucapan dari [[Makam Georgi Dimitrov]], namun tanpa perarakan ketenteraan.<ref>{{cite web|title=9 September, People's Republic of Bulgaria – Department of Literature, Area Studies and European Languages|url=https://www.hf.uio.no/ilos/english/research/projects/red-letter/rld-month/2009/september.html|access-date=2021-10-05|website=www.hf.uio.no|language=en}}</ref> Pada 1981, Bulgaria menyambut [[Ulang tahun Negara Bulgaria ke-1300|ulang tahun ke-1300]] penubuhan negara Bulgaria bagi memperingati penubuhan [[Empayar Bulgaria Pertama]] pada tahun 681.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rbVdnBiwxCMC&q=1300th+Anniversary+of+the+Bulgarian+State&pg=PA119|title=Hermeneutics and Inculturation|last1=McLean|first1=George F.|last2=Armosino|first2=Antonio Gallo|last3=Magliola|first3=Robert R.|date=2003|publisher=CRVP|isbn=9781565181847|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7tLUCvGpdk4C&q=1300th+Anniversary+of+the+Bulgarian+State&pg=PA368|title=Bulgaria|last=Crampton|first=R. J.|date=February 2007|publisher=OUP Oxford|isbn=9780198205142|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.academiccourses.com/Summer-Expedition-to-Communist-Monuments-of-Bulgaria/Bulgaria/Balkan-Heritage-Field-School/|title=Summer Expedition to Communist Monuments of Bulgaria, Sofia, Bulgaria 2017/2018|website=www.academiccourses.com|language=en|access-date=5 October 2017|archive-date=5 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171005151327/https://www.academiccourses.com/Summer-Expedition-to-Communist-Monuments-of-Bulgaria/Bulgaria/Balkan-Heritage-Field-School/|url-status=dead}}</ref> Sambutan ini melibatkan lebih 23,000 acara,<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1981/11/08/world/bulgaria-is-zealously-marking-its-1300-birthday.html|title=BULGARIA IS ZEALOUSLY MARKING ITS 1,300 BIRTHDAY|last1=Howe|first1=Marvine|date=8 November 1981|work=The New York Times|access-date=5 October 2017|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> termasuk [[perarakan ketenteraan]] dan pembinaan [[Monumen 1300 Tahun Negara Bulgaria|monumen negara]] di [[Shumen]], dan digunakan sebagai simbol keabsahan sejarah serta identiti negara di bawah pemerintahan komunis.<ref>{{Cite news|url=http://globalgaz.com/communist-era-monuments-of-bulgaria/|title=Communist era monuments of Bulgaria.|last=vilis|date=7 July 2016|work=GlobalGaz|access-date=4 October 2017|language=en-US}}</ref> == Catatan == {{reflist}} == Pautan luar == {{Commons category|People's Republic of Bulgaria}} *[http://www.wilsoncenter.org/program/cold-war-international-history-project The Cold War International History Project's Document Collection on Bulgaria During the Cold War] *{{Cite web|url=http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/125-2-115.shtml|title=Bulgarian Trade with Developed Non-Communist Countries|date=26 February 2012|access-date=6 July 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226105924/http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/125-2-115.shtml|archive-date=26 February 2012}} {{Authority control}} [[Category:Blok Timur|Bulgaria]] [[Category:Sejarah Bulgaria]] [[Category:Negara komunis|Bulgaria]] [[Category:Negara satelit Soviet|Bulgaria]] [[Kategori:Bekas republik sosialis|Bulgaria]] [[Category:Penubuhan 1946]] [[Category:Pembubaran 1990]] 8ieurf7pjshqua4vvwvcnu3cntmlein 0 1276508 6925566 6925149 2026-08-12T00:54:09Z Ceball1923 253738 /* Penyertaan */ 6925566 wikitext text/x-wiki {{infobox games |name= Sukan Malaysia XXII |opening ceremony=15 Ogos 2026 |Closing ceremony=24 Ogos 2026 |prev=[[Sukan Malaysia 2024|Sarawak 2024]] |next=[[Sukan Malaysia 2028|Kelantan 2028]] |officially opened by=[[Amirudin Shari]] (dijangka) |officially closed by=[[Anwar Ibrahim]] (dijangka) |teams participating=15 |ceremony venue=[[Dataran Kemerdekaan Shah Alam]] (upacara pembukaan) [[Aneka Walk]], [[Seksyen 14]] (upacara penutupan) |sports=37 dalam 41 Disiplin |events=469 |athletes participating=5,000+ (dijangka) |host city=[[Selangor]] |motto=''Rentak Kita, Aksi Kita'' }} '''Sukan Malaysia 2026''', juga dikenali sebagai '''Sukan Malaysia ke-22''' (XXII) ialah [[acara pelbagai sukan]] yang akan diadakan dari 15 hingga 24 Ogos 2026 di [[Selangor]].<ref name="dana">{{Cite news|title=RM1.75 juta buat Selangor, sokong persiapan SUKMA 2026|url=https://berita.rtm.gov.my/nasional/senarai-berita-nasional/senarai-artikel/rm1-75-juta-buat-selangor-sokong-persiapan-sukma-2026/|date=22 Julai 2026|newspaper=Berita RTM|access-date=3 Ogos 2026}}</ref> Temasya ini merupakan kali kedua Selangor menjadi tuan rumah [[Sukan Malaysia|Sukan Malaysia (Sukma)]], kali terakhir pada tahun [[Sukan Malaysia 1998|1998]]. [[Dataran Kemerdekaan Shah Alam]] dipilih sebagai lokasi upacara pembukaan temasya ini, manakala majlis penutupan akan berlangsung di Aneka Walk, Seksyen 14<ref name="upacara">{{Cite news|title=Shah Alam lokasi pembukaan, penutupan SUKMA 2026|url=https://berita.rtm.gov.my/arena/senarai-berita-arena/senarai-artikel/shah-alam-lokasi-pembukaan-penutupan-sukma-2026/|date=21 Julai 2026|newspaper=Berita RTM|access-date=3 Ogos 2026}}</ref>. Ini merupakan kali pertama acara pembukaan diadakan di kawasan terbuka dalam sejarah penganjuran Sukan Malaysia. == Pemilihan tuan rumah == Pada Julai 2024, Jawatankuasa Tertinggi Sukan Malaysia sebulat suara mengesahkan pemilihan Selangor sebagai tuan rumah bagi temasya SUKMA dan Para SUKMA 2026. Pengesahan ini dilakukan setelah tawaran yang dibuat oleh Selangor untuk menggantikan [[Majlis Sukan Negara Malaysia|Majlis Sukan Negara]] yang sepatutnya menjadi tuan rumah temasya ini mengikut sistem penggiliran yang telah ditetapkan. Namun, tawaran sebagai tuan rumah itu juga datang dengan syarat tidak membabitkan kos pengelolaan yang besar dan kesediaan kemudahan yang mencukupi.<ref>{{Cite news|title=Selangor tuan rumah SUKMA 2026|url=https://www.buletintv3.my/sukan/selangor-tuan-rumah-sukma-2026/|date=18 Julai 2024|newspaper=Buletin TV3|access-date=3 Ogos 2026}}</ref> ==Pembangunan dan penyediaan== ===Kos dan peruntukan=== Kerajaan Persekutuan telah menyediakan peruntukan sejumlah RM1.75 juta kepada kerajaan Selangor bagi menyokong penganjuran temasya ini. Peruntukan ini merangkumi penyediaan kemudahan sukan milik MSN, bantuan kewangan bagi program dan pegawai serta sokongan teknikal.<ref name="dana"/> Pada masa yang sama, kos penganjuran temasya ini juga telah dikurangkan hampir 67 peratus daripada kos asal, mengambil kira keadaan ekonomi dan kewangan dunia yang terjejas akibat [[Perang Iran 2026|peperangan di Timur Tengah]]. Langkah penjimatan kos ini meliputi aspek penganjuran dan teknikal, persiapan, kemudahan, sukarelawan, kesihatan dan kecemasan serta pengangkutan.<ref>{{Cite news|title=Kos penganjuran Sukma Selangor 2026 dikurangkan 67 peratus|url=https://www.kosmo.com.my/2026/07/22/kos-penganjuran-sukma-selangor-2026-dikurangkan-67-peratus/|last=Sukaimi|first=Siti A'isyah|date=22 Julai 2026|newspaper=Kosmo|access-date=2 Ogos 2026}}</ref> ===Tempat pertandingan=== Sebanyak 52 lokasi pertandingan di kesemua daerah di Selangor digunakan dalam penganjuran temasya ini. Aset-aset kemudahan yang digunakan merangkumi aset milik pihak berkuasa tempatan, institusi pengajian tinggi dan beberapa agensi kerajaan lain. Sebuah lokasi di luar negeri Selangor juga turut digunakan, iaitu di [[Nilai, Negeri Sembilan]].<ref>{{Cite news|title=Kemudahan PBT, IPTA antara 52 venue acara SUKMA|url=https://mediaselangor.com/ms/2026/08/387757|last=Arshad|first=Norrasyidah|date=3 Ogos 2026|newspaper=Media Selangor|access-date=4 Ogos 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/venues|title=Lokasi|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-03}}</ref> Berbeza dengan temasya-temasya sebelum ini, perkampungan sukan khusus bagi penempatan atlet tidak disediakan dalam temasya ini sebagai salah satu langkah penjimatan kos penganjuran. Sebaliknya, pengurusan penginapan atlet diletakkan di bawah tanggungjawab kontinjen negeri masing-masing, dan setiap atlet diberikan subsidi sejumlah RM100 setiap hari.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Tiada perkampungan sukan, atlet terima subsidi RM100 sehari|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/sukma-2026-tiada-perkampungan-sukan-atlet-terima-subsidi-rm100-sehari|date=12 April 2026|via=Astro Awani|access-date=3 Ogos 2026|work=Bernama}}</ref> [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|thumb|[[Stadium Petaling Jaya]] bagi acara bola sepak lelaki.]] [[Fail:Setia City Convention Centre.jpg|thumb|Pusat Konvensyen Setia City bagi acara badminton.]] [[Fail:Dewan Canselor Tun Abdul Razak, UKM.jpg|thumb|Dewan Canselor Tun Abdul Razak, [[UKM]] bagi acara gimnastik.]] [[Fail:Stadium MPS (230616) 06.jpg|thumb|[[Stadium Selayang]] bagi acara bola sepak wanita.]] [[Fail:Pantai Batu Laut (230617).jpg|thumb|Pantai Batu Laut, Kuala Langat bagi acara pelayaran.]] [[Fail:National Velodrome, Nilai.jpg|thumb|Velodrom Nasional Malaysia, Nilai bagi acara berbasikal trek]] {| class="wikitable sortable" !Kluster !Tempat !Acara !Kapasiti |- | rowspan="22" |'''[[Petaling, Selangor|Petaling]]''' |Ideal Convention Centre IDCC, [[Shah Alam]] |Judo, Karate, Wushu, Taekwondo |3,000 |- |Arena MBSJ Puchong |Sepak takraw |1,000+ |- |Dewan Besar Tanjung MBSA, Seksyen 19 |Bola tampar |2,000 |- |Dewan Bola Tampar MBSA, Seksyen 4 |Bola tampar |2,000 |- |Dewan Pusat Sukan UiTM Shah Alam |Lawan pedang |1,200 |- |Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA, Seksyen 19 |Bola tampar pantai |500 |- |Kelab Golf Glenmarie |Golf |N/A |- |Kompleks Belia dan Sukan Negeri Selangor |Futsal |1,000 |- |Kompleks Sukan Astaka MBPJ |Skuasy |500 |- |Kompleks Sukan Kelana Jaya |Tenis |1,000 |- |Kompleks Sukan PKNS |Tenis |1,000 |- |Lapang Sasar Negara Subang |Menembak |500 |- |Pusat Akuatik Darul Ehsan |Renang, terjun, polo air |4,000 |- |Selangor Turf Club (STC) Kriket Oval |Kriket (wanita) |500 |- |Pusat Konvensyen Setia City |Badminton |2,000 |- |Sportiza Batu Tiga |Futsal (wanita) |500 |- |Stadium Hoki MBPJ |Hoki (wanita) |2,000 |- |[[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] |Bola sepak (lelaki) |25,000 |- |Stadium MBSJ Serdang Jaya |Kabaddi, silambam |2,000 |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Bola sepak (lelaki) |10,000 |- |Sunway Megalanes |Boling sepuluh pin |N/A |- |Xtreme Park MBPJ |Berbasikal BMX |N/A |- | rowspan="7" |'''[[Klang, Selangor|Klang]]''' | Dewan Bola Keranjang Bukit Tinggi 2 |Bola keranjang 5x5, 3x3 |1,000 |- | Dewan MBDK Bukit Raja |Pingpong |1,000 |- | Kompleks Boling Padang Bayuemas |Boling padang |n/a |- | Kriket Oval Bayuemas |Kriket (lelaki) |1,000 |- | KSL Esplanade Mall |Muay Thai |2,000 |- | [[Stadium Sultan Suleiman|Padang Sultan Suleiman]] |Ragbi |n/a |- | Stadium Hoki Pandamaran |Hoki (lelaki) |1,500 |- |rowspan=6|'''[[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]]''' |Dewan Canselor Tun Abdul Razak |Gimnastik |3,000 |- |Dewan Seri Cempaka MPKJ |Angkat berat |3,000 |- |Dewan Tun Abdullah Mohd. Salleh (DTAMS) |Tinju |1,000 |- |[[Universiti Kebangsaan Malaysia|Kriket Oval UKM]] |Kriket (lelaki) |500 |- |Padang Sofbol UKM |Sofbol (lelaki) |N/A |- |[[Universiti Kebangsaan Malaysia|Stadium UKM]] |Bola sepak (wanita) |3,000 |- | rowspan="5" |'''[[Sepang, Selangor|Sepang]]''' |Dewan Seri Sarjana [[Universiti Tenaga Nasional|UNITEN]] |Pencak silat |2,000 |- |[[Litar Antarabangsa Sepang]] |Berbasikal lebuh raya |N/A |- |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Bola sepak (lelaki) |5,000 |- |Stadium INSPEN |Memanah |800 |- |Stadium UPM |Olahraga |5,000 |- | rowspan="3" |'''[[Kuala Selangor, Selangor|Kuala Selangor]]''' |Arena Petanque, Kompleks Sukan Kuala Selangor |Petanque |N/A |- |Lembah Peladang Agro Park |Berbasikal bukit |N/A |- |Stadium Tertutup Kuala Selangor |Bola jaring |1,500 |- | rowspan="2" |'''[[Gombak, Selangor|Gombak]]''' |Pusat Konvensyen MPAJ |E-sukan |1,500 |- |[[Stadium Selayang]] |Bola sepak (wanita) |16,000 |- |'''[[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]]''' | Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Bola sepak (wanita) |2,000 |- |'''[[Kuala Langat]]''' |Pusat Latihan Perahu Layar Batu Laut |Pelayaran |N/A |- |'''[[Sabak Bernam, Selangor|Sabak Bernam]]''' |Dewan Seri Bernam |Catur |500 |- ! colspan="5" | Luar Selangor |- |'''[[Nilai, Negeri Sembilan]]''' |Velodrom Nasional Malaysia |Lumba basikal trek |2,000 |} == Pemasaran == Logo, maskot dan tema rasmi bagi temasya ini dilancarkan oleh [[Amirudin Shari]], [[Menteri Besar Selangor]] pada 15 Ogos 2025.<ref name="helang">{{Cite news|title=Helang Putih kembali jadi maskot rasmi SUKMA Selangor 2026|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan/helang-putih-kembali-jadi-maskot-rasmi-sukma-selangor-2026-534384|date=15 Ogos 2025|access-date=5 Ogos 2026|work=Bernama|via=Astro Awani}}</ref> === Logo dan tema === Logo rasmi temasya rekaan Muhammad M. Akram ini mengetengahkan beberapa elemen, antaranya helang putih yang merupakan simbol sukan ikonik negeri Selangor, obor dan nyalaan api disulam dengan warna bendera negeri Selangor, kuning dan merah. Angka romawi "XXII" ditampilkan dalam bentuk obor, menandakan penganjuran temasya Sukan Malaysia (SUKMA) ke-22. Tema atau slogan bagi temasya ini pula ialah "Rentak Kita, Aksi Kita".<ref name="Logo">{{Cite news|title=Sukma 2026: Selangor perkenal logo, maskot rasmi|url=https://stadiumastro.com/sukan-lain/sukma-2026-selangor-perkenal-logo-maskot-rasmi-294107|last=Hakim|first=Ammar|date=15 Ogos 2025|newspaper=Stadium Astro|access-date=5 Ogos 2026}}</ref> === Maskot === Maskot rasmi temasya ini menampilkan dua ekor helang putih yang dinamakan Satria dan Seri. Helang putih melambangkan simbol kekuatan dan semangat belia, manakala tona warna coklat pada sayapnya melambangkan kematangan, tenaga dan potensi.<ref name="Logo"/> Model maskot itu juga turut dipadukan dengan warna bendera Selangor, merah dan kuning.<ref name="helang"/> Penamaan Satria bagi helang jantan melambangkan kesaktian, kekuatan dan keberanian manakala Seri bagi helang betina melambangkan keindahan, kelembutan dan pesona. === Lagu rasmi === Lagu rasmi bagi temasya ini bertajuk "Rentak Kita, Aksi Kita" nyanyian Azlan & The Typewriter dan Balan Kash. Lagu ini telah dilancarkan pada 6 Jun 2026 di Dataran Melawati, Kuala Selangor bersempena Larian Obor SUKMA ke-22 dan Majlis Pelancaran Lagu Rasmi dan Nama Maskot SUKMA dan Para SUKMA 2026.<ref>{{Cite news|title=MAJLIS PELANCARAN LAGU RASMI & NAMA MASKOT SUKMA XXII & PARA SUKMA SELANGOR 2026|url=https://www.selangor2026.com/bm/news/97|date=7 Jun 2026|access-date=3 Ogos 2026|work=SUKMA Selangor}}</ref> == Temasya == === Penyertaan === Kesemua 14 negeri dan wilayah di Malaysia menghantar pasukan untuk bertanding dalam temasya ini. Atlet dari [[Kuala Lumpur]], [[Putrajaya]] dan [[Labuan]] bertanding di bawah pasukan Wilayah Persekutuan. Brunei menjadi satu-satunya pasukan negara luar yang bertanding dalam temasya ini. {{div col|colwidth=22em}} * {{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026|689}} * {{flaglinkteam|Kedah|Sukan Malaysia 2026|685}} * {{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026|582}} * {{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026|520}} * {{flaglinkteam|Negeri Sembilan|Sukan Malaysia 2026|624}} * {{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026|737}} * {{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026|688}} * {{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026|826}} * {{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026|379}} * {{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026|744}} * {{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026|791}} * {{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026|865}} (tuan rumah) * {{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026|600}} * {{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026|827}} * {{flaglinkteam|Brunei|Sukan Malaysia 2026|53}} {{div col end}} === Acara sukan === Sebanyak 37 jenis sukan yang dipertandingkan dalam temasya ini, merangkumi 41 disiplin dan 469 acara. Temasya ini pada mulanya dirancang untuk mempertandingkan 474 acara dalam 37 sukan, merekodkan jumlah acara dipertandingkan paling tinggi dalam sejarah penganjuran Sukan Malaysia.<ref>{{Cite news|title=SUKMA Selangor 2026 tawar 474 acara, tertinggi dalam sejarah - Exco|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|date=18 September 2025|newspaper=Bernama|access-date=3 Ogos 2026}}</ref> Walau bagaimanapun, acara renang berirama yang menampilkan lima acara telah digugurkan menjelang penganjuran temasya disebabkan oleh kurang penyertaan dari negeri-negeri. Jumlah acara yang dipertandingkan akhirnya dikurangkan kepada 469 acara.<ref>{{Cite news|title=Renang berirama digugurkan, SUKMA Selangor 2026 tinggal 469 acara|url=https://berita.rtm.gov.my/arena/senarai-berita-arena/senarai-artikel/renang-berirama-digugurkan-sukma-selangor-2026-tinggal-469-acara/|date=10 Mei 2026|access-date=3 Ogos 2026|work=Bernama|via=Berita RTM}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * Akuatik **{{GamesSport|Renang|Events=41}} **{{GamesSport|Terjun|Events=12|Format=m}} **{{GamesSport|Polo air|Events=2|Format=m}} * {{GamesSport|Angkat berat|Events=16|Format=m}} * {{GamesSport|Badminton|Events=7|Format=m}} * {{GamesSport|Bola jaring|Events=1|Format=m}} * {{GamesSport|Bola keranjang|Events=4|Format=m}} **3x3 **5x5 * Bola sepak ** {{GamesSport|Bola sepak|Events=2|Format=m}} ** {{GamesSport|Futsal|Events=2|Format=m}} * {{GamesSport|Bola tampar|Events=4|Format=m}} **Bola tampar dewan **Bola tampar pantai * {{GamesSport|Boling sepuluh pin|Events=11|Format=m}} * {{GamesSport|Boling padang|Events=9|Format=m}} * {{GamesSport|Catur|Events=12|Format=m}} * {{GamesSport|E-sukan|Events=13|Format=m}} * {{GamesSport|Gimnastik|Events=17|Format=m}} ** Gimrama ** Artistik * {{GamesSport|Golf|Events=4|Format=m}} * {{GamesSport|Hoki|Events=2|Format=m}} * {{GamesSport|Judo|Events=13|Format=m}} * {{GamesSport|Kabaddi|Events=2|Format=m}} * {{GamesSport|Karate|Events=15|Format=m}} * {{GamesSport|Kriket|Events=3|Format=m}} * {{GamesSport|Lawan pedang|Events=12|Format=m}} * {{GamesSport|Lumba basikal|Events=28|Format=m}} **BMX **Berbasikal gunung **Berbasikal jalan raya **Lumba basikal trek * {{GamesSport|Lumba layar|Events=10|Format=m}} * {{GamesSport|Memanah|Events=14|Format=m}} * {{GamesSport|Menembak|Events=28|Format=m}} * {{GamesSport|Muay Thai|Events=12|Format=m}} * {{GamesSport|Olahraga|Events=64|Format=m}} * {{GamesSport|Pencak silat|Events=28|Format=m}} * {{GamesSport|Petanque|Events=7|Format=m}} * {{GamesSport|Pingpong|Events=7|Format=m}} * {{GamesSport|Ragbi|Events=2|Format=m}} * {{GamesSport|Sepak takraw|Events=8|Format=m}} * {{GamesSport|Silambam|Events=14|Format=m}} * {{GamesSport|Skuasy|Events=4|Format=m}} * {{GamesSport|Sofbol|Events=2|Format=m}} * {{GamesSport|Taekwondo|Events=16|Format=m}} * {{GamesSport|Tenis|Events=7|Format=m}} * {{GamesSport|Tinju|Events=11|Format=m}} * {{GamesSport|Wusyu|Events=20|Format=m}} {{div col end}} === Takwim === {{Takwim Sukan Malaysia 2026}} == Jadual pingat == == Rujukan == {{reflist}} {{Sukan Malaysia}} [[Kategori:Sukan Malaysia]] evcquety5d5kt2hahsymqkp1i82jkvk 6925573 6925566 2026-08-12T01:19:09Z Ceball1923 253738 /* Penyertaan */ 6925573 wikitext text/x-wiki {{infobox games |name= Sukan Malaysia XXII |opening ceremony=15 Ogos 2026 |Closing ceremony=24 Ogos 2026 |prev=[[Sukan Malaysia 2024|Sarawak 2024]] |next=[[Sukan Malaysia 2028|Kelantan 2028]] |officially opened by=[[Amirudin Shari]] (dijangka) |officially closed by=[[Anwar Ibrahim]] (dijangka) |teams participating=15 |ceremony venue=[[Dataran Kemerdekaan Shah Alam]] (upacara pembukaan) [[Aneka Walk]], [[Seksyen 14]] (upacara penutupan) |sports=37 dalam 41 Disiplin |events=469 |athletes participating=5,000+ (dijangka) |host city=[[Selangor]] |motto=''Rentak Kita, Aksi Kita'' }} '''Sukan Malaysia 2026''', juga dikenali sebagai '''Sukan Malaysia ke-22''' (XXII) ialah [[acara pelbagai sukan]] yang akan diadakan dari 15 hingga 24 Ogos 2026 di [[Selangor]].<ref name="dana">{{Cite news|title=RM1.75 juta buat Selangor, sokong persiapan SUKMA 2026|url=https://berita.rtm.gov.my/nasional/senarai-berita-nasional/senarai-artikel/rm1-75-juta-buat-selangor-sokong-persiapan-sukma-2026/|date=22 Julai 2026|newspaper=Berita RTM|access-date=3 Ogos 2026}}</ref> Temasya ini merupakan kali kedua Selangor menjadi tuan rumah [[Sukan Malaysia|Sukan Malaysia (Sukma)]], kali terakhir pada tahun [[Sukan Malaysia 1998|1998]]. [[Dataran Kemerdekaan Shah Alam]] dipilih sebagai lokasi upacara pembukaan temasya ini, manakala majlis penutupan akan berlangsung di Aneka Walk, Seksyen 14<ref name="upacara">{{Cite news|title=Shah Alam lokasi pembukaan, penutupan SUKMA 2026|url=https://berita.rtm.gov.my/arena/senarai-berita-arena/senarai-artikel/shah-alam-lokasi-pembukaan-penutupan-sukma-2026/|date=21 Julai 2026|newspaper=Berita RTM|access-date=3 Ogos 2026}}</ref>. Ini merupakan kali pertama acara pembukaan diadakan di kawasan terbuka dalam sejarah penganjuran Sukan Malaysia. == Pemilihan tuan rumah == Pada Julai 2024, Jawatankuasa Tertinggi Sukan Malaysia sebulat suara mengesahkan pemilihan Selangor sebagai tuan rumah bagi temasya SUKMA dan Para SUKMA 2026. Pengesahan ini dilakukan setelah tawaran yang dibuat oleh Selangor untuk menggantikan [[Majlis Sukan Negara Malaysia|Majlis Sukan Negara]] yang sepatutnya menjadi tuan rumah temasya ini mengikut sistem penggiliran yang telah ditetapkan. Namun, tawaran sebagai tuan rumah itu juga datang dengan syarat tidak membabitkan kos pengelolaan yang besar dan kesediaan kemudahan yang mencukupi.<ref>{{Cite news|title=Selangor tuan rumah SUKMA 2026|url=https://www.buletintv3.my/sukan/selangor-tuan-rumah-sukma-2026/|date=18 Julai 2024|newspaper=Buletin TV3|access-date=3 Ogos 2026}}</ref> ==Pembangunan dan penyediaan== ===Kos dan peruntukan=== Kerajaan Persekutuan telah menyediakan peruntukan sejumlah RM1.75 juta kepada kerajaan Selangor bagi menyokong penganjuran temasya ini. Peruntukan ini merangkumi penyediaan kemudahan sukan milik MSN, bantuan kewangan bagi program dan pegawai serta sokongan teknikal.<ref name="dana"/> Pada masa yang sama, kos penganjuran temasya ini juga telah dikurangkan hampir 67 peratus daripada kos asal, mengambil kira keadaan ekonomi dan kewangan dunia yang terjejas akibat [[Perang Iran 2026|peperangan di Timur Tengah]]. Langkah penjimatan kos ini meliputi aspek penganjuran dan teknikal, persiapan, kemudahan, sukarelawan, kesihatan dan kecemasan serta pengangkutan.<ref>{{Cite news|title=Kos penganjuran Sukma Selangor 2026 dikurangkan 67 peratus|url=https://www.kosmo.com.my/2026/07/22/kos-penganjuran-sukma-selangor-2026-dikurangkan-67-peratus/|last=Sukaimi|first=Siti A'isyah|date=22 Julai 2026|newspaper=Kosmo|access-date=2 Ogos 2026}}</ref> ===Tempat pertandingan=== Sebanyak 52 lokasi pertandingan di kesemua daerah di Selangor digunakan dalam penganjuran temasya ini. Aset-aset kemudahan yang digunakan merangkumi aset milik pihak berkuasa tempatan, institusi pengajian tinggi dan beberapa agensi kerajaan lain. Sebuah lokasi di luar negeri Selangor juga turut digunakan, iaitu di [[Nilai, Negeri Sembilan]].<ref>{{Cite news|title=Kemudahan PBT, IPTA antara 52 venue acara SUKMA|url=https://mediaselangor.com/ms/2026/08/387757|last=Arshad|first=Norrasyidah|date=3 Ogos 2026|newspaper=Media Selangor|access-date=4 Ogos 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/venues|title=Lokasi|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-03}}</ref> Berbeza dengan temasya-temasya sebelum ini, perkampungan sukan khusus bagi penempatan atlet tidak disediakan dalam temasya ini sebagai salah satu langkah penjimatan kos penganjuran. Sebaliknya, pengurusan penginapan atlet diletakkan di bawah tanggungjawab kontinjen negeri masing-masing, dan setiap atlet diberikan subsidi sejumlah RM100 setiap hari.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Tiada perkampungan sukan, atlet terima subsidi RM100 sehari|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan-terkini-malaysia/sukma-2026-tiada-perkampungan-sukan-atlet-terima-subsidi-rm100-sehari|date=12 April 2026|via=Astro Awani|access-date=3 Ogos 2026|work=Bernama}}</ref> [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|thumb|[[Stadium Petaling Jaya]] bagi acara bola sepak lelaki.]] [[Fail:Setia City Convention Centre.jpg|thumb|Pusat Konvensyen Setia City bagi acara badminton.]] [[Fail:Dewan Canselor Tun Abdul Razak, UKM.jpg|thumb|Dewan Canselor Tun Abdul Razak, [[UKM]] bagi acara gimnastik.]] [[Fail:Stadium MPS (230616) 06.jpg|thumb|[[Stadium Selayang]] bagi acara bola sepak wanita.]] [[Fail:Pantai Batu Laut (230617).jpg|thumb|Pantai Batu Laut, Kuala Langat bagi acara pelayaran.]] [[Fail:National Velodrome, Nilai.jpg|thumb|Velodrom Nasional Malaysia, Nilai bagi acara berbasikal trek]] {| class="wikitable sortable" !Kluster !Tempat !Acara !Kapasiti |- | rowspan="22" |'''[[Petaling, Selangor|Petaling]]''' |Ideal Convention Centre IDCC, [[Shah Alam]] |Judo, Karate, Wushu, Taekwondo |3,000 |- |Arena MBSJ Puchong |Sepak takraw |1,000+ |- |Dewan Besar Tanjung MBSA, Seksyen 19 |Bola tampar |2,000 |- |Dewan Bola Tampar MBSA, Seksyen 4 |Bola tampar |2,000 |- |Dewan Pusat Sukan UiTM Shah Alam |Lawan pedang |1,200 |- |Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA, Seksyen 19 |Bola tampar pantai |500 |- |Kelab Golf Glenmarie |Golf |N/A |- |Kompleks Belia dan Sukan Negeri Selangor |Futsal |1,000 |- |Kompleks Sukan Astaka MBPJ |Skuasy |500 |- |Kompleks Sukan Kelana Jaya |Tenis |1,000 |- |Kompleks Sukan PKNS |Tenis |1,000 |- |Lapang Sasar Negara Subang |Menembak |500 |- |Pusat Akuatik Darul Ehsan |Renang, terjun, polo air |4,000 |- |Selangor Turf Club (STC) Kriket Oval |Kriket (wanita) |500 |- |Pusat Konvensyen Setia City |Badminton |2,000 |- |Sportiza Batu Tiga |Futsal (wanita) |500 |- |Stadium Hoki MBPJ |Hoki (wanita) |2,000 |- |[[Stadium Petaling Jaya|Stadium MBPJ]] |Bola sepak (lelaki) |25,000 |- |Stadium MBSJ Serdang Jaya |Kabaddi, silambam |2,000 |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Bola sepak (lelaki) |10,000 |- |Sunway Megalanes |Boling sepuluh pin |N/A |- |Xtreme Park MBPJ |Berbasikal BMX |N/A |- | rowspan="7" |'''[[Klang, Selangor|Klang]]''' | Dewan Bola Keranjang Bukit Tinggi 2 |Bola keranjang 5x5, 3x3 |1,000 |- | Dewan MBDK Bukit Raja |Pingpong |1,000 |- | Kompleks Boling Padang Bayuemas |Boling padang |n/a |- | Kriket Oval Bayuemas |Kriket (lelaki) |1,000 |- | KSL Esplanade Mall |Muay Thai |2,000 |- | [[Stadium Sultan Suleiman|Padang Sultan Suleiman]] |Ragbi |n/a |- | Stadium Hoki Pandamaran |Hoki (lelaki) |1,500 |- |rowspan=6|'''[[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]]''' |Dewan Canselor Tun Abdul Razak |Gimnastik |3,000 |- |Dewan Seri Cempaka MPKJ |Angkat berat |3,000 |- |Dewan Tun Abdullah Mohd. Salleh (DTAMS) |Tinju |1,000 |- |[[Universiti Kebangsaan Malaysia|Kriket Oval UKM]] |Kriket (lelaki) |500 |- |Padang Sofbol UKM |Sofbol (lelaki) |N/A |- |[[Universiti Kebangsaan Malaysia|Stadium UKM]] |Bola sepak (wanita) |3,000 |- | rowspan="5" |'''[[Sepang, Selangor|Sepang]]''' |Dewan Seri Sarjana [[Universiti Tenaga Nasional|UNITEN]] |Pencak silat |2,000 |- |[[Litar Antarabangsa Sepang]] |Berbasikal lebuh raya |N/A |- |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Bola sepak (lelaki) |5,000 |- |Stadium INSPEN |Memanah |800 |- |Stadium UPM |Olahraga |5,000 |- | rowspan="3" |'''[[Kuala Selangor, Selangor|Kuala Selangor]]''' |Arena Petanque, Kompleks Sukan Kuala Selangor |Petanque |N/A |- |Lembah Peladang Agro Park |Berbasikal bukit |N/A |- |Stadium Tertutup Kuala Selangor |Bola jaring |1,500 |- | rowspan="2" |'''[[Gombak, Selangor|Gombak]]''' |Pusat Konvensyen MPAJ |E-sukan |1,500 |- |[[Stadium Selayang]] |Bola sepak (wanita) |16,000 |- |'''[[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]]''' | Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Bola sepak (wanita) |2,000 |- |'''[[Kuala Langat]]''' |Pusat Latihan Perahu Layar Batu Laut |Pelayaran |N/A |- |'''[[Sabak Bernam, Selangor|Sabak Bernam]]''' |Dewan Seri Bernam |Catur |500 |- ! colspan="5" | Luar Selangor |- |'''[[Nilai, Negeri Sembilan]]''' |Velodrom Nasional Malaysia |Lumba basikal trek |2,000 |} == Pemasaran == Logo, maskot dan tema rasmi bagi temasya ini dilancarkan oleh [[Amirudin Shari]], [[Menteri Besar Selangor]] pada 15 Ogos 2025.<ref name="helang">{{Cite news|title=Helang Putih kembali jadi maskot rasmi SUKMA Selangor 2026|url=https://www.astroawani.com/berita-sukan/helang-putih-kembali-jadi-maskot-rasmi-sukma-selangor-2026-534384|date=15 Ogos 2025|access-date=5 Ogos 2026|work=Bernama|via=Astro Awani}}</ref> === Logo dan tema === Logo rasmi temasya rekaan Muhammad M. Akram ini mengetengahkan beberapa elemen, antaranya helang putih yang merupakan simbol sukan ikonik negeri Selangor, obor dan nyalaan api disulam dengan warna bendera negeri Selangor, kuning dan merah. Angka romawi "XXII" ditampilkan dalam bentuk obor, menandakan penganjuran temasya Sukan Malaysia (SUKMA) ke-22. Tema atau slogan bagi temasya ini pula ialah "Rentak Kita, Aksi Kita".<ref name="Logo">{{Cite news|title=Sukma 2026: Selangor perkenal logo, maskot rasmi|url=https://stadiumastro.com/sukan-lain/sukma-2026-selangor-perkenal-logo-maskot-rasmi-294107|last=Hakim|first=Ammar|date=15 Ogos 2025|newspaper=Stadium Astro|access-date=5 Ogos 2026}}</ref> === Maskot === Maskot rasmi temasya ini menampilkan dua ekor helang putih yang dinamakan Satria dan Seri. Helang putih melambangkan simbol kekuatan dan semangat belia, manakala tona warna coklat pada sayapnya melambangkan kematangan, tenaga dan potensi.<ref name="Logo"/> Model maskot itu juga turut dipadukan dengan warna bendera Selangor, merah dan kuning.<ref name="helang"/> Penamaan Satria bagi helang jantan melambangkan kesaktian, kekuatan dan keberanian manakala Seri bagi helang betina melambangkan keindahan, kelembutan dan pesona. === Lagu rasmi === Lagu rasmi bagi temasya ini bertajuk "Rentak Kita, Aksi Kita" nyanyian Azlan & The Typewriter dan Balan Kash. Lagu ini telah dilancarkan pada 6 Jun 2026 di Dataran Melawati, Kuala Selangor bersempena Larian Obor SUKMA ke-22 dan Majlis Pelancaran Lagu Rasmi dan Nama Maskot SUKMA dan Para SUKMA 2026.<ref>{{Cite news|title=MAJLIS PELANCARAN LAGU RASMI & NAMA MASKOT SUKMA XXII & PARA SUKMA SELANGOR 2026|url=https://www.selangor2026.com/bm/news/97|date=7 Jun 2026|access-date=3 Ogos 2026|work=SUKMA Selangor}}</ref> == Temasya == === Penyertaan === Kesemua 14 negeri dan wilayah di Malaysia menghantar pasukan untuk bertanding dalam temasya ini. Atlet dari [[Kuala Lumpur]], [[Putrajaya]] dan [[Labuan]] bertanding di bawah pasukan Wilayah Persekutuan. Brunei menjadi satu-satunya pasukan negara luar yang bertanding dalam temasya ini. {{div col|colwidth=22em}} * {{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026|689}} * {{flaglinkteam|Kedah|Sukan Malaysia 2026|507}} * {{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026|582}} * {{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026|520}} * {{flaglinkteam|Negeri Sembilan|Sukan Malaysia 2026|624}} * {{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026|737}} * {{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026|688}} * {{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026|826}} * {{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026|379}} * {{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026|744}} * {{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026|791}} * {{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026|865}} (tuan rumah) * {{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026|600}} * {{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026|827}} * {{flaglinkteam|Brunei|Sukan Malaysia 2026|53}} {{div col end}} === Acara sukan === Sebanyak 37 jenis sukan yang dipertandingkan dalam temasya ini, merangkumi 41 disiplin dan 469 acara. Temasya ini pada mulanya dirancang untuk mempertandingkan 474 acara dalam 37 sukan, merekodkan jumlah acara dipertandingkan paling tinggi dalam sejarah penganjuran Sukan Malaysia.<ref>{{Cite news|title=SUKMA Selangor 2026 tawar 474 acara, tertinggi dalam sejarah - Exco|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|date=18 September 2025|newspaper=Bernama|access-date=3 Ogos 2026}}</ref> Walau bagaimanapun, acara renang berirama yang menampilkan lima acara telah digugurkan menjelang penganjuran temasya disebabkan oleh kurang penyertaan dari negeri-negeri. Jumlah acara yang dipertandingkan akhirnya dikurangkan kepada 469 acara.<ref>{{Cite news|title=Renang berirama digugurkan, SUKMA Selangor 2026 tinggal 469 acara|url=https://berita.rtm.gov.my/arena/senarai-berita-arena/senarai-artikel/renang-berirama-digugurkan-sukma-selangor-2026-tinggal-469-acara/|date=10 Mei 2026|access-date=3 Ogos 2026|work=Bernama|via=Berita RTM}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * Akuatik **{{GamesSport|Renang|Events=41}} **{{GamesSport|Terjun|Events=12|Format=m}} **{{GamesSport|Polo air|Events=2|Format=m}} * {{GamesSport|Angkat berat|Events=16|Format=m}} * {{GamesSport|Badminton|Events=7|Format=m}} * {{GamesSport|Bola jaring|Events=1|Format=m}} * {{GamesSport|Bola keranjang|Events=4|Format=m}} **3x3 **5x5 * Bola sepak ** {{GamesSport|Bola sepak|Events=2|Format=m}} ** {{GamesSport|Futsal|Events=2|Format=m}} * {{GamesSport|Bola tampar|Events=4|Format=m}} **Bola tampar dewan **Bola tampar pantai * {{GamesSport|Boling sepuluh pin|Events=11|Format=m}} * {{GamesSport|Boling padang|Events=9|Format=m}} * {{GamesSport|Catur|Events=12|Format=m}} * {{GamesSport|E-sukan|Events=13|Format=m}} * {{GamesSport|Gimnastik|Events=17|Format=m}} ** Gimrama ** Artistik * {{GamesSport|Golf|Events=4|Format=m}} * {{GamesSport|Hoki|Events=2|Format=m}} * {{GamesSport|Judo|Events=13|Format=m}} * {{GamesSport|Kabaddi|Events=2|Format=m}} * {{GamesSport|Karate|Events=15|Format=m}} * {{GamesSport|Kriket|Events=3|Format=m}} * {{GamesSport|Lawan pedang|Events=12|Format=m}} * {{GamesSport|Lumba basikal|Events=28|Format=m}} **BMX **Berbasikal gunung **Berbasikal jalan raya **Lumba basikal trek * {{GamesSport|Lumba layar|Events=10|Format=m}} * {{GamesSport|Memanah|Events=14|Format=m}} * {{GamesSport|Menembak|Events=28|Format=m}} * {{GamesSport|Muay Thai|Events=12|Format=m}} * {{GamesSport|Olahraga|Events=64|Format=m}} * {{GamesSport|Pencak silat|Events=28|Format=m}} * {{GamesSport|Petanque|Events=7|Format=m}} * {{GamesSport|Pingpong|Events=7|Format=m}} * {{GamesSport|Ragbi|Events=2|Format=m}} * {{GamesSport|Sepak takraw|Events=8|Format=m}} * {{GamesSport|Silambam|Events=14|Format=m}} * {{GamesSport|Skuasy|Events=4|Format=m}} * {{GamesSport|Sofbol|Events=2|Format=m}} * {{GamesSport|Taekwondo|Events=16|Format=m}} * {{GamesSport|Tenis|Events=7|Format=m}} * {{GamesSport|Tinju|Events=11|Format=m}} * {{GamesSport|Wusyu|Events=20|Format=m}} {{div col end}} === Takwim === {{Takwim Sukan Malaysia 2026}} == Jadual pingat == == Rujukan == {{reflist}} {{Sukan Malaysia}} [[Kategori:Sukan Malaysia]] byw6s5ylx9b72m3emzx8qsdn43esh7i 0 1280201 6925659 6924865 2026-08-12T04:02:11Z Udin Azmi 3 412354 6925659 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan dan model [[Atikah Suhaime]] dalam karier seninya. [[Fail:Atikah Suhaime on MeleTOP.jpg|thumb|Atikah Suhaime]] ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="3" | 2013 ! ''[[Lagenda Budak Hostel]]'' | Mila | Filem pertama |- ! ''[[Longkai]]'' | Zarina Remaja | |- ! ''[[Highland Tower (filem)|Highland Tower]]'' | Atikah | |- | rowspan="4" | 2014 ! ''[[Muka Surat Cinta]]'' | Nurul | |- ! ''[[Banglasia]]'' | Rina | |- ! [[Kelibat (filem) | Kelibat]] | Azalia | |- ! ''[[Kasut Ku Kusut]]'' | Suzie | |- | rowspan="3" | 2015 ! ''[[Gudang Kubur]]'' | Melati | |- ! ''[[Suamiku Jatuh Dari Langit]]'' | Wani | |- ! ''[[Badi (filem)|Badi]]'' | Isteri Yob | Pelakon undangan |- | rowspan="3" | 2016 ! ''[[Kipidapp! Selamatkan Hari Jadi]]''<ref>Aqmar Mustaza (19 Mac 2016). [http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/kipidapp-selamatkan-hari-jadi-menghiburkan-1.499087 Kipidapp! Selamatkan Hari Jadi menghiburkan - Hiburan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181006195138/http://www.sinarharian.com.my/mobile/hiburan/kipidapp-selamatkan-hari-jadi-menghiburkan-1.499087 |date=2018-10-06 }} ''[[Sinar Harian]]''. Dicapai pada 13 Mac 2017.</ref> | Sapura | |- ! ''[[My Stupid Boss]]'' | Norah Sikin | Filem Malaysia-Indonesia |- ! ''[[Volkswagen Kuning]]'' | Sarah | |- | 2017 ! ''[[Pencuri Hati Mr. Cinderella]]'' | Ameera | |- | rowspan="3" | 2019 ! ''Antologi Rasa'' | Denise | Filem Indonesia |- ! ''My Stupid Boss 2'' | Norah Sikin | Filem Malaysia-Indonesia |- ! ''Kajeng Kliwon'' | Dayu | Filem Indonesia |- | 2022 ! [[Zaara (filem) | Zaara: Bukan Nama Aku]] | Maya | |- | 2024 ! ''[[TAN-TI-ANA|Tan-Ti-Ana]]'' | Tantiana | |- |} ==Drama== '''Singapura''' {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Dikir Putri'' | | rowspan="4" | [[MediaCorp Suria]] | Drama pertama |- ! ''Delicatessen'' | | |- | 2017 ! ''Instageram'' | Hannah Shariff | |- | 2020 ! ''Poskad Dari Alhambra'' | Sara | |- |} '''Malaysia''' {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2012 ! ''Rawan'' | Julia | [[TV9]] | Drama pertama |- | rowspan="2" | 2013''' ! ''[[Ruby (drama)|Ruby]]'' | Anis | rowspan="4" | [[TV3]] | |- ! ''[[Dewi Lasak]]'' | Dewi Qistina | |- | 2014 ! ''[[Bila Hati Berbicara]]'' | Tania Katsura | |- | 2015 ! ''[[Bukan Isteri Sempurna]]'' | Nina | |- | rowspan="2" | 2016 ! ''[[Si Kolot Suamiku]]'' | Lisa | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Terlarang Sudah Rinduku]]'' | Nina | [[TV9]] | |- | 2017 ! ''[[Seharum Mawar]]'' | Syirin | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2018 ! ''[[Klik! Pengantin Musim Salju]]'' | Karlisha | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Suriram (drama)|Suriram]]'' | Marina / Hantu Langsuir | rowspan="2" | [[Astro Prima]] | Episod: "Langsuir" |- ! ''[[Cinta Tiada Ganti]]'' | Arianna Natasha | Adaptasi drama Filipina |- | rowspan="3" | 2019 ! ''[[Kerana Dia Manusia Biasa]]'' | Aura | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Tuan Danial]]'' | Nell | |- ! ''Sepahtu Reunion Raya Gear 5'' | Jururawat | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="3" | 2020 ! ''[[Dendam Cinta Arissa]]'' | Arissa | |- ! ''[[Memoir Karmila]]'' | Karmila | [[TV1]] | |- ! ''[[Beri Sedikit Waktu]]'' | Haryani | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2021 ! ''[[Terlerai Noktah]]'' | Rania | |- | 2022 ! ''[[Aku Seorang Perempuan]]'' | Siti Noraisya | [[TV9]] | |- | rowspan="4" | 2023 ! ''[[Andai Itu Takdirnya (musim 1)|Andai Itu Takdirnya]]'' (Musim 1) | Sharifah Azreen | [[Astro Ria]] | Kemudian digantikan oleh [[Nadia Brian]] pada Musim 2 |- ! ''Jangan Ambil Kerja Tuhan'' | | [[TV2]] | Episod: "Syurga Dunia" |- ! ''Sakit Tengkuk Betullah'' | Nurul | [[TV Okey]] | |- ! ''Adam Bukan Adam'' | Zurra | [[Astro Ria]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''Ella Fitri'' | Ella Fitri | [[Tonton]] | Drama web pertama |- | 2022 ! ''[[Kau vs Aku (musim 1)|Kau vs Aku]]'' (Musim 1) | Hannisya | [[Sooka]] | |- | 2023 ! ''[[Penggali Kubur dan Miss Sleepwalker]]'' | Jasmin | [[Tonton]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2012 ! ''Kampung Mangkuk Sengkuang'' | Ika | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | 2013 ! ''Nur Hikmah'' | Nur Hikmah | [[Astro Oasis]] | |- | 2014 ! ''Doa Ibu'' | | | |- | 2015 ! ''Hantu Raya Tumpang Beraya'' | Mak Yah Hantu Raya | [[Astro Ria]] | |- | 2020 ! ''B.O.B (Bukan Orang Buta)'' | Maria | [[Awesome TV]] | |- | 2021 ! ''Saka MySejahtera'' | Leha | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''Kerana Binti Abdullah'' | Kerana Binti Abdullah | [[TV1]] | |- ! ''Suri Rumah Terfeeling'' | Intan | [[Awesome TV]] | |- |} ==Telefilem web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2023 ! ''[[Menanti Yang Pasti (telefilem)|Menanti Yang Pasti]]'' | Karmila | [[Tonton]] | Telefilem web pertama |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Sebagai ! Saluran TV ! Catatan |- | 2017 ! ''Ketuk-Ketuk Ramadan'' | Artis Jemputan | [[TV1]] | |- | 2019 ! ''[[Sepahtu Reunion Al-Raya]]'' | Lola | rowspan="3" | [[Astro Warna]] | '''Artis Jemputan:''' Episod "Air Mata Syawal" |- | 2021 ! ''[[Sepahtu Reunion Live 2021]]'' | Ecah | '''Artis Jemputan:''' Episod "Kerana Hati Mati" |- | 2023 ! ''[[Sepahtu Reunion Live 2023]]'' | Yana | '''Artis Jemputan:''' Episod "Beriku Peluang Taubat" |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm6970724}} [[Kategori:Filemografi Singapura|Atikah Suhaime]] [[Kategori:Filemografi Malaysia|Atikah Suhaime]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Atikah Suhaime]] pclcgjybh2h7h2al38ojse5mghls63m 0 1280589 6925616 6924195 2026-08-12T03:31:35Z Udin Azmi 3 412354 6925616 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Kween Keela | native_name = {{font color|green|الملكة كيلا}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Siti Aqilah binti Kamaruddin | birth_date = | birth_place = {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = Kween Keela | occupation = Pelakon | years_active = 2020–kini | works = | education = | alma_mater = | height = | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Siti Aqilah Kamaruddin''' atau lebih dikenali sebagai '''Kween Keela''' ialah seorang pelakon wanita [[Malaysia]]. ==Filemografi== {{Expand list}} ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Mencari Ramlee]]'' | Penari Kabaret | Filem pertama |- | 2026 ! ''[[Libang Libu]]'' | Orang Papan Ketap | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tajuk ! Tahun ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Rahimah Tanpa Rahim]]'' | | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Dendam Seorang Isteri]]'' | Hilda | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Roxy]]'' | Sushen | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[The Pak Mat Clan]]'' | Jasmin | |- | 2022–2023 ! ''[[Akim & Mira - Kisah Cinta 1999]]'' | Laila | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Cik PA Tuan Ash]]'' | Jojo | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''[[Pemburu Rahsia]]'' | Nadine Ahmad | |- | 2024 ! ''[[My Lovely Driver]]'' | Effa | |- | 2025 ! ''[[Seribu Tahun (drama)|Seribu Tahun]]'' | Anissa | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | 2025–2026 ! ''[[Impiana: Karma]]'' | Yati | |- | 2026 ! ''[[Akad Tak Dipinta]]'' | Ana | [[TV3]] | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2020 ! ''3 Dukun Santet | Penari Jawa | [[Astro Citra]] | Telefilem pertama |- | 2021 ! ''Misteri Mona: Kuserumu Kembali'' | | [[TV3]] | |- | 2022 ! ''Lari Cabi Lari'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' | Safiya | [[TV3]] | |- ! ''Opah Jangan Lupa'' | | [[TV1]] | |- | 2025 ! ''Rombengan'' | | rowspan="2" |[[Astro Prima]] | |- | 2026 ! ''[[Doa Sang Pendosa]]'' | Zack | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Mak Cun, Mai Singgah]]'' | Wani | [[Tonton]] | Drama web pertama |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm16391854}} * {{Instagram|kweenkeela}} * {{Tiktok|kweenkeela}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] Wikipedia Wikimedia Foundation Powered by MediaWiki Dasar privasi Maklumat hubungan Perundangan & Keselamatan Kod Tatakelakuan Pembangun Statistik Kenyataan kuki Syarat-syarat Penggunaan Paparan atas meja 24fhh88p3t1xs9t917xqvgnvo05o7te 6925618 6925616 2026-08-12T03:32:26Z Udin Azmi 3 412354 /* Drama */ 6925618 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Kween Keela | native_name = {{font color|green|الملكة كيلا}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Siti Aqilah binti Kamaruddin | birth_date = | birth_place = {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = Kween Keela | occupation = Pelakon | years_active = 2020–kini | works = | education = | alma_mater = | height = | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Siti Aqilah Kamaruddin''' atau lebih dikenali sebagai '''Kween Keela''' ialah seorang pelakon wanita [[Malaysia]]. ==Filemografi== {{Expand list}} ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Mencari Ramlee]]'' | Penari Kabaret | Filem pertama |- | 2026 ! ''[[Libang Libu]]'' | Orang Papan Ketap | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tajuk ! Tahun ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Rahimah Tanpa Rahim]]'' | | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Dendam Seorang Isteri]]'' | Hilda | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Roxy]]'' | Sushen | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[The Pak Mat Clan]]'' | Jasmin | |- | 2022–2023 ! ''[[Akim & Mira - Kisah Cinta 1999]]'' | Laila | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Cik PA Tuan Ash]]'' | Jojo | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''[[Pemburu Rahsia]]'' | Nadine Ahmad | |- | 2024 ! ''[[My Lovely Driver]]'' | Effa | |- | 2025 ! ''[[Seribu Tahun (drama)|Seribu Tahun]]'' | Anissa | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | 2025–2026 ! ''[[Impiana: Karma]]'' | Yati | |- | 2026 ! ''[[Akad Tak Dipinta]]'' | Ana | [[TV3]] | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Mak Cun, Mai Singgah]]'' | Wani | [[Tonton]] | Drama web pertama |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2020 ! ''3 Dukun Santet | Penari Jawa | [[Astro Citra]] | Telefilem pertama |- | 2021 ! ''Misteri Mona: Kuserumu Kembali'' | | [[TV3]] | |- | 2022 ! ''Lari Cabi Lari'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' | Safiya | [[TV3]] | |- ! ''Opah Jangan Lupa'' | | [[TV1]] | |- | 2025 ! ''Rombengan'' | | rowspan="2" |[[Astro Prima]] | |- | 2026 ! ''[[Doa Sang Pendosa]]'' | Zack | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Mak Cun, Mai Singgah]]'' | Wani | [[Tonton]] | Drama web pertama |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm16391854}} * {{Instagram|kweenkeela}} * {{Tiktok|kweenkeela}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] Wikipedia Wikimedia Foundation Powered by MediaWiki Dasar privasi Maklumat hubungan Perundangan & Keselamatan Kod Tatakelakuan Pembangun Statistik Kenyataan kuki Syarat-syarat Penggunaan Paparan atas meja q74ztzky5xrendyorhetruto5f4rwm5 6925620 6925618 2026-08-12T03:32:43Z Udin Azmi 3 412354 6925620 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Kween Keela | native_name = {{font color|green|الملكة كيلا}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Siti Aqilah binti Kamaruddin | birth_date = | birth_place = {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = Kween Keela | occupation = Pelakon | years_active = 2020–kini | works = | education = | alma_mater = | height = | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Siti Aqilah Kamaruddin''' atau lebih dikenali sebagai '''Kween Keela''' ialah seorang pelakon wanita [[Malaysia]]. ==Filemografi== {{Expand list}} ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Mencari Ramlee]]'' | Penari Kabaret | Filem pertama |- | 2026 ! ''[[Libang Libu]]'' | Orang Papan Ketap | |- |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tajuk ! Tahun ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Rahimah Tanpa Rahim]]'' | | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Dendam Seorang Isteri]]'' | Hilda | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Roxy]]'' | Sushen | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[The Pak Mat Clan]]'' | Jasmin | |- | 2022–2023 ! ''[[Akim & Mira - Kisah Cinta 1999]]'' | Laila | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Cik PA Tuan Ash]]'' | Jojo | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''[[Pemburu Rahsia]]'' | Nadine Ahmad | |- | 2024 ! ''[[My Lovely Driver]]'' | Effa | |- | 2025 ! ''[[Seribu Tahun (drama)|Seribu Tahun]]'' | Anissa | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | 2025–2026 ! ''[[Impiana: Karma]]'' | Yati | |- | 2026 ! ''[[Akad Tak Dipinta]]'' | Ana | [[TV3]] | |- |} ===Drama web=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Mak Cun, Mai Singgah]]'' | Wani | [[Tonton]] | Drama web pertama |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2020 ! ''3 Dukun Santet | Penari Jawa | [[Astro Citra]] | Telefilem pertama |- | 2021 ! ''Misteri Mona: Kuserumu Kembali'' | | [[TV3]] | |- | 2022 ! ''Lari Cabi Lari'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' | Safiya | [[TV3]] | |- ! ''Opah Jangan Lupa'' | | [[TV1]] | |- | 2025 ! ''Rombengan'' | | rowspan="2" |[[Astro Prima]] | |- | 2026 ! ''[[Doa Sang Pendosa]]'' | Zack | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm16391854}} * {{Instagram|kweenkeela}} * {{Tiktok|kweenkeela}} [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia]] [[Kategori:Pelakon wanita Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] Wikipedia Wikimedia Foundation Powered by MediaWiki Dasar privasi Maklumat hubungan Perundangan & Keselamatan Kod Tatakelakuan Pembangun Statistik Kenyataan kuki Syarat-syarat Penggunaan Paparan atas meja m9mu6znu3bk6h34v4ifqv01d0fbhfp8 0 1281381 6925638 6924176 2026-08-12T03:46:02Z Udin Azmi 3 412354 6925638 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Sera Melissa]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Anak Perjanjian Syaitan 2]]'' | Emma | Filem pertama |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Setelah Ku Dimiliki]]'' | Syikin | rowspan="6" | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2020 ! ''[[Ironi Kasih]]'' | Eka | |- | rowspan="3" | 2021 ! ''[[Rahimah Tanpa Rahim]]'' | Rozana | |- ! ''[[Cukup Derita Itu]]'' | Ayu Zaleha | |- ! ''[[Anak Sena]]'' | Syahirah | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Sayang Tak Dikenang]]'' | Amalin | |- ! ''[[Antara Ikhlas & Kaca]]'' | Siti | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Ku Punya Hati]]'' | Sofea | rowspan="7" | [[TV3]] | |- | 2023 ! ''[[Rajuk Karina]]'' | Syakila | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''[[My Lovely Driver]]'' | Jojo | |- ! ''[[Hello Jodoh]]'' | Anis | |- ! ''[[Pengantin Pasti Jadi]]'' | Nadra | |- ! ''[[Dulu Dollah Daebak]]'' | Fasya | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Hilang Dalam Rindu]]'' | Nurul | |- ! ''[[Kembali Mencintai]]'' | Che Salma Aisyah | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2026 ! ''[[Andai Itu Takdirnya (musim 2)|Andai Itu Takdirnya]]'' (Musim 2) | Adila | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Hilang Dalam Rindu 2|Hilang Dalam Rindu]]'' (Musim 2) | Nurul | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Yes! Captain Zul Aaryan (drama)|Yes! Captain Zul Aaryan]]'' | Zulayla Arfina | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Baby Papa]]'' | Nadira | [[Tonton]] | Drama web pertama |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2021 ! ''Raya Hampir Tak Jadi'' | | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | 2022 ! ''Abang Ngah'' | Fadilah | [[TV2]] | |- | 2023 ! ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' | Rania | [[TV3]] | |- | 2025 ! ''Hati Di Bibir'' | Dea | rowspan="2" | [[TV Okey]] | |- | 2026 ! ''Mr Philophobia'' | Lana | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm15564701}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Sera Melissa]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Sera Melissa]] 44tjjtswphzbg4mnp400n8xavb9e9r8 0 1281732 6925375 6922321 2026-08-11T13:16:16Z ~2026-42901-50 411553 6925375 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Azhan Rani]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2008 ! ''[[Sepi]]'' | Along | Filem pertama |- | rowspan="2" | 2011 ! ''Jalan Pintas'' | Abang Baju Merah | |- ! ''Kotak'' | Samad | Filem bebas |- | rowspan="4" | 2013 ! ''[[KL Zombi]]'' | Azman | |- ! ''[[Balada Pencinta]]'' | Majid | |- ! ''[[Aku Pilih Kamu]]'' | Imran | |- ! ''[[Kolumpo]]'' | Azhan | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''[[Anak Jantan]]'' | Ejen Ali | |- ! ''[[Lelaki Harapan Dunia]]'' | Cina | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''[[Hantu Rumah Sakit Jiwa]]'' | Razak | Filem [[Astro First]] |- ! ''[[Kalla: Hidup Atau Mati]]'' | Inspektor Harris | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''[[Rise to Power: KLGU]]'' | Tauke | Filem [[Iflix]] |- ! ''[[Motif (filem)|Motif]]'' | Kamal | Penampilan khas |- | rowspan="3" | 2020 ! ''Tyickoouns'' | Orang Jahat 1 | Penampilan khas; Filem ewayang.com |- ! ''[[Kelaster]]'' | Dr. Madi | Filem [[Astro First]] |- ! ''[[Bikin Filem]]'' | Rahim G | Filem [[Astro First]] |- | rowspan="3" | 2021 ! ''[[Seandainya Kau Ada]]'' | Imam | Filem [[Astro First]] |- ! ''[[Kampung Latah Kena Kuarantin]]'' | Ajin | Filem [[Astro First]] |- ! ''[[Frontliner]]'' | Dr. Azman | Filem [[Netflix]] |- | rowspan="4" | 2022 ! ''Kampung Latah The Mummy'' | Ajin | Filem [[Astro First]] |- ! ''[[Anak Rimau The Movie]]'' | Ehsan | |- ! ''[[Rasuk (filem 2022)|Rasuk]]'' | Harris | rowspan="2" | Penampilan khas |- ! ''[[Daddyku Gangster]]'' | Ustaz |- | rowspan="2" | 2023 ! ''Penanggal Mak Kiah'' | Dirinya sendiri | Filem [[Astro First]] |- ! ''Tebus'' | Bakar | Filem [[Amazon Prime]] |- | rowspan="5" | 2024 ! ''Rampok'' | Tuan Rudin | Filem [[Astro First]] |- ! ''Misi Ainaa'' | Ustaz Madi | Filem pendek |- ! ''Korsakoff'' | Indra | Filem [[Astro First]] |- ! ''Asan Lembu'' | Ayub | Filem [[Astro First]] |- ! ''[[Reversi]]'' | Hisham | |- | rowspan="4" | 2025 ! ''[[Martabat: Misi Berdarah]]'' | Beto | rowspan="2" | Penampilan khas |- ! ''[[Mencari Ramlee]]'' | Amran |- ! ''[[ParaXNormal]]'' | Asri | |- ! ''[[Penghukum: Nusantara Assassin]]'' | | |- | rowspan="2" | 2026 ! ''[[Libang Libu]]'' | Jurusolek | |- ! ''[[Chelot]]'' | ACP Zafran | |- | TBA ! ''Orang Perang'' | | ''Pos-produksi'' |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="4" | 2007 ! ''[[Airmata Maria]]'' | Kontraktor binaan | rowspan="2" | [[TV3]] | Kameo dalam episod 22, tidak dikreditkan |- ! ''[[Sesuci Cinta Sofiya]]'' | Imran | |- ! ''Dinasti Bilut'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Spa Q]]'' | Zaki | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2008 ! ''[[Ku Milikmu]]'' | | |- | rowspan="7" | 2009 ! ''[[Ceplos]]'' | | [[TV9]] | |- ! ''[[Tower 13]]'' | Detektif Malik | [[TV3]] | |- ! ''[[Warkah Terakhir: Rosli Dhoby]]'' | Abang Han Abang Ahmad | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | Mini Series |- ! ''Lembing dan Layang'' | Bah Ayob @ Mohd Nor Abdullah | Mini series |- ! ''Sanggar Cinta Raudhah'' | Mazli | [[TV2]] | |- ! ''[[Embun Mutiara]]'' | Suami Athirah | rowspan="5" | [[TV3]] | |- ! ''[[Yusuff]]'' | Yaakob (muda) | |- | 2009 - 2010 ! ''[[Kapten Kit]]'' | Abdul | |- | rowspan="2" | 2010 ! ''[[Dendam Orang Minyak (drama)|Dendam Orang Minyak]]'' | Lamin | |- ! ''[[Habil & Qabil (drama)|Habil & Qabil]]'' | Yusoff | |- | rowspan="6" | 2011 ! ''Wasiat'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Gemilang (siri TV)|Gemilang]]'' | Ali | rowspan="4" | [[TV3]] | |- ! ''[[Laila Manja|Laila Manja]]'' | Kassim | |- ! ''[[Supermak]]'' | Inspektor Reez | |- ! ''[[Terowong (drama)|Terowong]]'' | Yus | Episod: "Cantik" |- ! ''Iparku Diva'' | Hassan | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="4" | 2012 ! ''[[Gemersik Kalbu]]'' | Nazrul | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Amukan Pocong]]'' | Long Hussin | |- ! ''Mana Hilangnya Juwita'' | | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 4) | Halim | [[Astro Oasis]] | Episod: "Susuk Marabah" |- | 2012–2013 ! ''Cinta Dalam Hati'' | Rio Darwan | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2013 ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 6) | Kamal | [[Astro Oasis]] | Episod: "Sisih Anak" |- ! ''[[Derhaka Seorang Madu]]'' | Kamal | rowspan="4" | [[TV3]] | |- | rowspan="5" | 2014 ! ''[[7 Suami]]'' | Luqman | |- ! ''[[Fajar Aiman]]'' | Shafie | |- ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 1) | Zahir | Episod: "Bisikan Qarin" |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 11) | Salim | [[Astro Oasis]] | Episod: "Mayat Terapung" |- ! ''Ladang'' | Firdaus | [[TV1]] | |- | rowspan="5" | 2015 ! ''[[Nasuha (drama)|Nasuha]]'' | Nasrun | [[TV9]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 14) | Azman | [[Astro Oasis]] | Episod: "Teraniaya Rusuk Kiri" |- ! ''[[Bidadari (drama)|Bidadari]]'' | Anjang | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''[[Wadi (drama)|Wadi]]'' | Bakri | |- ! ''[[Kifarah Mistik]]'' | | Episod: "Saka" |- | rowspan="3" |2016 !''Sesal Separuh Nyawa'' | |[[Hypp Sensasi]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 15) | Azmin | [[Astro Oasis]] | Episod: "Kahwin Paksa" |- ! ''[[Samudera Rindu]]'' | Zainal | [[TV9]] | |- | rowspan="5" | 2017 ! ''[[Budak Ijat]]'' | Razak | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Dekatkan Jarak Kita]]'' | Kamil | |- ! ''Aku Di Sisimu'' | Faizal | rowspan="2" | [[TV1]] | |- ! ''Waris Kampung Semarah Padi'' | Wak | |- ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Zack | [[TV9]] | |- | rowspan="5" | 2018 ! ''13 Khurafat'' | Ustaz | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Halalkan Hati Yang Ku Curi]]'' | Abang Ali | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Nur (musim 1)|Nur]]'' (Musim 1) | Ustaz Syed Hamadi | |- ! ''[[Matahari Cerah Lagi]]'' | Jalil | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Mencari Qiblat]]'' | Ustaz Malik | [[TV3]] | |- | rowspan="6" |2019 ! ''Cerita Dalam Kain'' | Razin | [[Astro Prima]] | Episod: "Bukan Anak Derhaka" |- ! ''[[Nur (musim 2)|Nur]]'' (Musim 2) | Ustaz Syed Hamadi | rowspan="4" |[[TV3]] | |- ! ''Aku Tak Raya'' | Malik | |- ! ''[[Hilang Yang Kembali]]'' | Tuan Ismail | |- ! ''[[Rumah Siti Khadijah]]'' | Chip | Kameo: Episod 13 |- ! ''Sembil9n'' | Aboi | [[Astro GO]], [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Mummy Oja]]'' | Anaqi | rowspan="2" | [[Awesome TV]] | |- ! ''Rumah Rara'' | Razi | |- | rowspan="6" | 2021 ! ''Hantu Van Sewa'' | Leman | rowspan="3" | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Sis Stars Hotel]]'' | Ismail | |- ! ''[[Kiblat Yang Hilang]]'' | Lion | |- ! ''Langkah Terakhir'' | Bang Long | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Keluarga Untuk Disewa]]'' | Alwi / Azman | [[TV9]] | |- ! ''[[Terlerai Noktah]]'' | Tuan Ismail | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Dilema Sebuah Anugerah]]'' | Kamal | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Fantasia Inn]]'' | Tuan Rejab | [[TV Okey]] | |- ! ''Gila Viral'' | Syed Zainal / Mat Rasta | [[Astro Warna]] | |- | 2022–2023 ! ''[[Cina Buta]]'' | Tan Sri | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="5" |2023 ! ''[[Isteri Halal]]'' | Dr. Farhan | |- ! ''[[Sekali Aku Bahagia]]'' | Naufal | [[TV3]] | |- ! ''[[Budak Hostel Otaknya Sewel]]'' | Cikgu Marzuki | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 16) | Roy | [[Astro Oasis]] | Episod: "Sekeji Pedofil" |- ! ''[[Bang... Maznah Datang...]]'' | Abang Ali | [[Awesome TV]] | |- | 2024 ! ''[[Khunsa (siri TV)|Khunsa]]'' | Wan Mat Jusoh | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Seribu Tahun (drama)|Seribu Tahun]]'' | Syukri | |- ! ''Wok'' | Deris | [[Unifi TV]] | |- | rowspan="3" | 2026 ! ''Misi Solat 5 Waktu'' | Amran | rowspan="2" | [[Astro Ceria]] | |- ! ''[[Jutawan Ekspres (musim 2)|Jutawan Ekspres]]'' (Musim 2) | Datuk Nino | |- ! ''[[Bulan Henti Bicara]]'' | Jamali | [[Astro Ria]] | Watak antagonis |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2018 ! ''[[KL Gangster: Underworld]]'' (Musim 1) | rowspan="2" | Tauke | [[Iflix]] | Drama web pertama |- | 2020–2021 ! ''[[KL Gangster: Underworld]]'' (Musim 2) | WeTV | |- | 2026 ! ''[[Anugerah Tanpa Cahaya]]'' | Bahar | [[Tonton]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''Yassin Untuk Bonda'' | Osman | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | 2009 ! ''[[Pelita Terang Tang Tang]]'' | | [[Astro Warna]] | |- | 2010 ! ''Sutera Sebalik Wajah'' | Zaid | [[TV3]] | |- | rowspan="5" | 2011 ! ''7 Lagu'' | | [[Astro Citra]] | |- ! ''Warkah Dari Penjara'' | Tuan Hashim | rowspan="3" |[[TV9]] | |- ! ''Di Sebalik Tirai Kasih'' | | |- ! ''Zuriat Yang Tercalar'' | | |- ! ''Panggilan 10 Zulhijjah'' | Zahari | [[TV3]] | |- | rowspan="13" | 2012 ! ''Ego'' | | [[TV Okey|TVi]] | |- ! ''Meriahnya Raya'' | | [[TV1]] | |- ! ''Neraka Abah'' | Kamal | rowspan="2" | [[TV9]] | |- ! ''7 Hari Di Neraka'' | | |- ! ''Fatihah Untuk Abah'' | Amat | [[TV3]] | |- ! ''[[Perempuan Tanpa Rahim]]'' | Razi |[[TV9]] | |- ! ''Spagetti Kuah Lodeh'' | Zikri | [[Astro Ria]] | |- ! ''Teratak Shamsiah'' | Dato' Raus | rowspan="4" | [[TV3]] | |- ! ''Mr Labuci'' | Marlique | |- ! ''Peluang Kedua'' | Halim | |- ! ''Pelarian'' | Jenk (Kuncu King) | |- ! ''Kiblat Rindu'' | Aidil | [[TV9]] | |- !''Pulang'' |Amran |[[Astro Oasis]] | |- | rowspan="2" |2013 !''Delusi'' |Zarul |[[TV9]] | |- ! ''Abah Tak Balik Malam Raya'' | Basri |[[TV3]] | |- | rowspan="5" | 2014 ! ''Saloma Bahagian 1: Mencuri Guruh'' | [[A. R. Tompel]] | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! ''7 Jam'' | Haris | [[TV9]] | |- ! ''Beruk Tok Ayah'' | Jusoh | [[TV3]] | |- ! ''Warkah Syurga'' | Fuad | [[Astro Prima]] | |- ! ''Singh Susu'' | | rowspan="2" |[[TV3]] | |- | rowspan="8" | 2015 ! ''Mahar Cinta Alia'' | Malik | |- ! ''Spaghetti Masak Lodeh'' | Zikri | [[Astro Ria]] | |- ! ''Kapal Kertas'' | Murshid | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''Kerana Dia Juga Cikgu'' | Hanif | |- !''Dia Ibuku'' |Dato' Ihram |[[TV9]] | |- ! ''Izinku Kembali'' | Muzammil | [[TV3]] | |- ! ''Rindu Dari Pencipta'' | Haziq | [[Astro Prima]] | |- ! ''Gocoh'' | Tuan Ariffin | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2016 ! ''Budak Dari Tak Bai'' | Samseng | [[Astro Ria]] | |- ! ''Kapur Kuning Buat Puteh'' | Mazlan | [[TV2]] | |- | rowspan="8" | 2017 ! ''Lukisan Cinta'' | | [[Astro Ria]] | |- ! ''Psikopat'' | Amirul | [[TV2]] | |- ! ''Yam Melaram'' | | [[TV9]] | |- ! ''Inayah'' | Muhammad | [[Astro Citra]] | |- ! ''Syurgaku'' | Hisham | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Sakit (Telefilem)|Sakit]]'' | Omar | |- ! ''Hijrah Di Ufuk Senja'' | Saiful | [[TV2]] | |- ! ''Jalan Sehala'' | Pak Ajis | [[TV1]] | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''Kitab Sijjin'' | Lintang | [[Astro Citra]] | |- ! ''Apabila Terbit Fajar'' | Johan | rowspan="3" | [[TV3]] | |- | rowspan="9" | 2019 ! ''Dari Jauh'' | Paksu | |- ! ''Viral Alam Maya'' | Malik | |- ! ''Izinkan Aku Menyayanginya'' | | [[TV2]] | |- ! ''[[Terima Kasih Ibu (telefilem)|Terima Kasih Ibu]]'' | Cikgu Malik | rowspan="2" |[[TV3]] | |- ! ''Geng Van Jenazah'' | Pak Tam | |- ! ''Pulangkan Syawalku'' | Azlan | rowspan="3" | [[TV2]] | |- ! ''Haluan'' | | |- ! ''Sesekali'' | Adeng | |- ! ''Tebus'' | Shariff | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Di Pinggir Ilusi'' | Rizman | [[TV2]] | |- ! ''5 Hari 3 Dusta'' | Muzafar | [[TV Okey]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Khilaf Terakhir'' | Manaf | [[TV1]] | |- ! ''Cinta 24 Jam'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="4" |2022 ! ''Demi Cintaku Zainuddin'' | Zainuddin | [[TV1]] | |- ! ''Robohnya Rumah Kecil'' | Man | [[TV Okey]] | |- ! ''Misteri Lain Macam'' | Jali | [[TV3]] | |- ! ''Cinta Yang Ternoktah'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''Anak Tuan'' | Sani | [[TV3]] | |- ! ''Durjana Pujaan'' | Jaka | [[TV1]] | |- | rowspan="3" |2024 ! ''Bourgainvillea'' | | [[TV2]] | |- ! ''Seharum Firdausi'' | Razak | [[TV3]] | |- ! ''Wau Kepala Burung'' | Mat | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2025 ! ''Bilal dan Abah'' | Bilal | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Joie De Vivre'' | Hafiz / Azmi Aziman | [[TV Okey]] | |- ! ''Jersi 45'' | | rowspan="2" | [[TV1]] | |- |2026 !''Seteguh Guillemard'' | | |- |} ==Telefilem web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Mustaqim'' | Wan | [[Tonton]] | Telefilem web pertama |- | 2025 ! ''Alamak Tok Ayah'' | Azlan | [[RTMKlik]] | |- |} ==Teater== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk |- | 2004 ! ''Lantai T. Pinkie'' |- |} ==Drama radio== {| class="wikitable" ! Tajuk |- ! ''Tuah Si Pandir'' |- ! ''Kesetiaan Seorang Pahlawan'' |- ! ''Istiqamah Sebuah Cinta'' |- ! ''Nilam Satria'' |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm4766555}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Azhan Rani]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Azhan Rani]] 08mjodu8u72i67hm6dvuddg5lv6hf13 0 1282055 6925680 6918219 2026-08-12T04:28:16Z Udin Azmi 3 412354 /* Telefilem */ 6925680 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Fazlina Ahmad Daud]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2012 ! ''[[Zaiton: Ceritaku]]'' | Kakak Zaiton | Filem pertama |- | rowspan="2" | 2022 ! ''[[Jerangkung Dalam Almari (filem)|Jerangkung Dalam Almari]]'' | Hamidah | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Kak Bie | Penampilan khas |- | rowspan="2" | 2023 ! ''Penanggal Mak Kiah'' | Mak Teh | |- ! ''[[Mat Tudung Begins]]'' | Madam Lola | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2007 ! ''Bukan Yang Pertama'' | | rowspan="2" | [[TV2]] | Drama pertama |- | rowspan="4" | 2011 ! ''Pak Kaduk'' | Hanim | |- ! ''[[Cita & Cinta]]'' | Maisarah | [[TV9]] | |- ! ''Cinta Strawberi & Coklat'' | | [[TV2]] | |- ! ''[[Ramadhan Terakhir]]'' | Mazni | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2011–2012 ! ''[[Vanila Coklat (drama)|Vanila Coklat]]'' | | |- | rowspan="3" | 2012 ! ''Pulau'' | Madam Zara | [[TV9]] | |- ! ''[[Mahabbah (drama)|Mahabbah]]'' | Khaty | rowspan="5" | [[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Itu Milikku]]'' | Puan Suzie | |- | rowspan="7" | 2013 ! ''Mak Lang, Datang Kompang Bergendang'' | Jamilah | |- ! ''[[Kisah Cinta]]'' | Marina | |- ! ''[[Iman Nabila]]'' | Halimah | |- ! ''[[Sirrun]]'' | Maria | [[TV9]] | |- ! ''[[Fira Ayuni]]'' | Datin Shamsiah | [[TV3]] | |- ! ''[[Seindah Sabarmu]]'' | Ayu | [[TV9]] | |- ! ''[[Aku Tak Percaya Cinta]]'' | Shiren | [[TV1]] | |- | rowspan="5" | 2014 ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' | | rowspan="2" | [[TV3]] | Episod: "Di Angin Lalu" |- ! ''[[Rindu Awak 200% (drama)|Rindu Awak 200%]]'' | Raziqah | |- ! ''Alam Maya'' | Ramlah | [[TV9]] | |- ! ''Mahligai Kaca'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[PLAN B (drama)|PLAN B]]'' | Yati | rowspan="4" | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2015 ! ''[[Asam Pedas Untuk Dia (drama)|Asam Pedas Untuk Dia]]'' | Puan Hajah | |- ! ''[[Teman Lelaki Upahan]]'' | Azlina | Pelakon undangan |- ! ''[[Lari Mira]]'' | Cut Indah | |- ! ''[[Tuan Anas Mikael]]'' | Cik Su | [[Astro Ria]] | |- | 2015–2016 ! ''[[Alif Imani]]'' | Faridah | [[TV9]] | |- | 2015 ! ''[[Akulah Balqis]]'' | Tok Ma | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2016–2018 ! ''[[Mak Cun (siri drama)|Mak Cun]]'' (Musim 2–4) | Normah | |- | rowspan="2" | 2016 ! ''[[Bagaikan Kelip-Kelip]]'' | Zaiton | [[TV9]] | |- ! ''[[Kahwin Muda]]'' | Sharifah Marlina | rowspan="4" | [[TV3]] | |- | 2016–2017 ! ''[[Lara Cinta Ameena]]'' | Kirana | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''[[Suamiku Paling Sweet]]'' | Puan Sanisah | |- ! ''[[Bahagia Kasihmu]]'' | Zakiah | |- ! ''[[Mat Rukun]]'' | Khatijah | [[TV9]] | |- | rowspan="2" | 2017–2018 ! ''[[Dia (siri TV)|Dia]]'' | Mak Milah | [[TV3]] | |- ! ''[[Syurga Yang Kedua (drama)|Syurga Yang Kedua]]'' | Shidah | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="3" | 2018 ! ''[[Melankolia (drama)|Melankolia]]'' | Puan' Ros | [[TV3]] | |- ! ''[[Dian (drama)|Dian]]'' | Yon Aishah | [[NTV7]] | |- ! ''[[Seribu Rindu]]'' | Fatimah | [[TV3]] | |- | 2018–2019 ! ''[[Jika Masih Ada Rindu]]'' | Datin Embun | rowspan="3" | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2019 ! ''[[Dia Menantu Rahsia]]'' | Puan Sarah | |- ! ''[[Iktibar (siri TV)|Iktibar]]'' | Kak Liza | Episod:" Maafkan Ibu Anakku" |- ! ''[[Puteri Yang Ditukar]]'' | Farina | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Mama Papa Ekspres]]'' | Nona | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2019–2020 ! ''[[Adellea Sofea]]'' | Dr. Fauziah | |- | rowspan="5" | 2020 ! ''[[Aku, Dia dan Pinky Promise]]'' | Mak Limah | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Di Hujung Ranting]]'' | Datin Fatimah | [[TV2]] | |- ! ''[[Memoir Karmila]]'' | Datin Ramlah | [[TV1]] | |- ! ''[[Bila Cupid Jatuh Cinta]]'' | Salwa | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Syurga Untukmu]]'' | Datin Mulyani | Penampilan khas |- | rowspan="5" | 2021 ! ''[[Fam I Love You]]'' | Fatimah (Nanny) | [[Astro Ceria]] | |- ! ''[[Hati Yang Dikhianati]]'' | Datin Sofia | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Diva Popular (drama)|Diva Popular]]'' (Musim 1) | | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Suara Hati (drama)|Suara Hati]]'' | Hajah Kathy | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Perisik Cinta Tak Diundang]]'' | Puan Rogayah | [[TV3]] | |- | 2021–2022 ! ''[[Jangan Ganggu Jodohku]]'' | Mak Piah | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="6" | 2022 ! ''[[Sayang Tak Dikenang]]'' | Amira | [[TV3]] | |- ! ''[[Impian Lara]]'' | | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Guard Komando]]'' | Datin Sharmila | [[TV9]] | |- ! ''[[Sekali Lagi Cinta Kembali]]'' | Zainab | [[TV3]] | |- ! ''[[IMperfect]]'' | | [[Astro Ria]] | Penampilan khas |- ! ''[[Rindu Kasih (musim 1)|Rindu Kasih]]'' (Musim 1) | Halijah | [[TV3]] | |- | 2022–2023 ! ''[[Kudeta (drama)|Kudeta]]'' | Kak Gee | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Tentang Hati Dia]]'' | Fatimah | [[TV3]] | |- ! ''[[Tuhan Beri Aku Cinta]]'' | Datin Kamariah | [[TV1]] | |- | 2023–2024 ! ''[[Mystic Village]]'' | Solehah Syawal | [[Astro Premier]] | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''Gemersik Berbisik'' | Mak Enjit | [[Unifi TV|DEGUP]] | |- ! ''[[Rindu Kasih (musim 2)|Rindu Kasih]]'' (Musim 2) | Halijah | [[TV3]] | |- ! ''[[Dia Dari Syurga]]'' | Farizah | [[TV1]] | |- ! ''[[Lelaki Melayu Terakhir]]'' | Habsah | [[TV3]] | |- | rowspan="5" | 2025 ! ''[[Dia Imamku]]'' | Datin Orked | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Teratak Kasih Salina]]'' | Halijah | [[TV3]] | |- ! ''[[Rumah Kasih Suraya]]'' | Hamidah | [[TV1]] | |- ! ''[[Bukan Ipar Sempurna]]'' | Puan Farida | [[TV3]] | |- ! ''[[Kembali Mencintai]]'' | Puan Sri Fatimah | [[TV1]] | |- | rowspan="2" | 2026 ! ''[[Mencari Isteri Sempurna]]'' | Aida | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Yes! Captain Zul Aaryan (drama)|Yes! Captain Zul Aaryan]]'' | Datin Melinda | rowspan="2"|[[TV3]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Devoted]]'' | Leini | [[Viu]] | Drama web pertama |- | 2021 ! ''[[Wifi Sebelah Rumah]]'' | Kathy | [[Disney+ Hotstar]] | |- | 2023 ! ''[[Nenek Bongkok Tiga]]'' | Ibu Taufiq | rowspan="3" | [[Viu]] | |- | rowspan="3" | 2024 ! ''[[Jendela Hati]]'' | Zahela | |- ! ''Andartu Kosmopolitan'' | Mak Aduka | |- ! ''Satu Hari Nanti'' | Umi Salama | [[IQIYI]] | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Bidaah (drama web)|Bidaah]]'' | Kalsum | [[Viu]] | |- ! ''[[BRU (drama)|BRU]]'' | | [[Tonton]] | |- | 2026 ! ''Walid'' | Kalsum | [[Viu]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1994 ! ''Mat Gabra'' | | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | 2004 ! ''Kelab Buku Bukit Cheri'' | | [[Astro Ria]] | |- | 2011 ! ''Balasan Mak Tiri'' | Doktor Zita | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="2" | 2012 ! ''Cinta Halal'' | Najihah | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''Jidin Puasa Lagi'' | | |- | 2013 ! ''Anak Sampah'' | Noriah | |- | 2015 ! ''Villa Untuk Ibu'' | | [[TV AlHijrah]] | |- | rowspan="2" | 2016 ! ''Tetamu Ramadan'' | | [[TV3]] | |- ! ''Penjaga Garisan Itu Suami Aku'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''Topeng'' | | [[TV1]] | |- ! ''Mamaku Guru Besar'' | | | |- ! ''[[Mat Rukun]]'' | Khatijah | [[TV9]] | |- | rowspan="4" | 2018 ! ''[[Tulus Cinta]]'' | | [[TV3]] | |- ! ''Mak Tak Balik Raya'' | | [[TV2]] | |- ! ''[[Baju Raya Eksklusif]]'' | Ramlah Natasya | [[TV3]] | |- ! ''[[Maya Mila]]'' | Siti | [[NTV7]] | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Kemelut Impian'' | | [[TV2]] | |- ! ''Peninggalan Arwah'' | Liyana | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''Nafsu Mental'' | Anita | [[Astro Citra]] | |- ! ''[[Adik Kakak (telefilem)|Adik Kakak]]'' | Hanum (Adik) | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''Syukur Itu Aku'' | | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''Morten'' | | [[TV2]] | |- ! ''Perindu Senja'' | | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2024 ! ''Daddy Duda'' | Tok Ma | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2026 ! ''[[Kilauan Emas Selebriti]]'' | Peserta | [[Astro Prima]] | |- |} ==Teater== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | 2015 ! ''[[Bawang Merah Bawang Putih]]'' | Mak Labu |- |} ==Muzik video== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Penyanyi |- | 2020 ! "[[Gundah (lagu)|Gundah]]" | [[Ernie Zakri]] |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm6726532}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Fazlina Ahmad Daud]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Fazlina Ahmad Daud]] bs29i2h8oqkze7196j9qwhn7oicflim 0 1282858 6925640 6924175 2026-08-12T03:46:55Z Udin Azmi 3 412354 6925640 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan dan model [[Redza Rosli]] dalam karier seninya. [[Fail:Redza Rosli sewaktu penggambaran wajah tonton.jpg|thumb|Redza Rosli]] ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Operasi UFO]]'' | Alif | Filem pertama |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2009 ! ''[[Kamelia Katrina]]'' | rowspan="3" | Redza | [[Astro Ria]] | Drama pertama |- | 2013 ! ''Tanah Merah'' | [[NTV7]] | |- | 2014 ! ''Lembayung Kasihmu'' | [[TV2]] | |- | 2014–2015 ! ''[[Antidot (drama)|Antidot]]'' | Dr. Reza | [[TV3]] | |- | rowspan="5" | 2015 ! ''[[Destinasi G4]]'' | | [[TV9]] | |- ! ''[[Puteri Bukan Nama Sebenar]]'' | Sani | [[TV3]] | |- ! ''[[M.A.I.D. (drama)|M.A.I.D]]'' | Ashraf | [[Astro Ria]] | |- ! ''Silir Kasih'' | Epul | [[TV2]] | |- ! ''Maria Terindah'' | Fahad | [[Unifi TV]] | |- | 2015–2016 ! ''[[Stella (drama)|Stella]]'' | Roy | [[TV9]] | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''[[Kak Marr]]'' | Zolkifli | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Seindah Takdir Cinta]]'' | Adrian | |- ! ''[[Amsyar (drama)|Amsyar]]'' | Shahrul | [[TV9]] | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''[[Meh Sandar Pada Aku]]'' | Adam Naufal | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Ku Kirim Cinta]]'' | Farhan | |- ! ''[[Kisah Dari Mekah]]'' | | [[Astro Oasis]] | |- | 2018 ! ''[[Isteri Untuk Diiktiraf]]'' | Tengku Wildan | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2019 ! ''[[Plan Cinta]]'' | Nizam | rowspan="5" | [[TV3]] | |- ! ''[[Leftenan Zana]]'' | Kapten Haniff | |- ! ''[[Lelakimu Yang Dulu]]'' | Nazli | |- | rowspan="4" | 2020 ! ''[[Seadanya Aku]]'' | Taufik | |- ! ''[[Rindu Yang Terindah]]'' | Hazill Wafiy | |- ! ''BOMBA Hero 2'' | Hairi | [[TV2]] | |- ! ''[[Misteri Mona]]'' | Dr. Nadeem | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2021 ! ''[[Tak Sempurna Mencintaimu]]'' | Mustaqim | |- ! ''Ramadhan Pertama Edi'' | Edi | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Kekasih Hati Mr Bodyguard]]'' | Hadif Akashah | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Bunga Hati]]'' | Amer | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Juliet]]'' | Ashraf | [[TV1]] | |- ! ''[[Bisik Bisik Gelora]]'' | Jad Izzuddin | rowspan="6" | [[TV3]] | |- | 2022–2023 ! ''[[Hati Tanpa Rasa]]'' | Naufal Nidham | |- | rowspan="3" | 2023 ! ''[[Kerasnya Takdir]]'' | Syed Munir | |- ! ''[[Aku Yang Kau Sakiti]]'' | Raikal | |- ! ''[[Luruhnya Bunga Cinta (musim 1)|Luruhnya Bunga Cinta]]'' (Musim 1) | Nuh Adrian | |- | rowspan="3" | 2024 ! ''[[Wanita Syurga]]'' | Amar Ilhami | |- ! ''[[Dedaun Hijau Di Angin Lalu]]'' | Assad Effendi | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Luruhnya Bunga Cinta (musim 2)|Luruhnya Bunga Cinta]]'' (Musim 2) | Nuh Adrian | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Dendam Seorang Madu]]'' | Faris | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Setia Itu Mahal]]'' | Tengku Farid | [[TV3]] | |- |rowspan="2"| 2026 ! ''[[Mencari Isteri Sempurna]]'' | Reza | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Akad Tak Dipinta]]'' |Seth Aliman |[[TV3]] | |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''[[Di Hatiku Ada Kamu (drama web)|Dr Hatiku Ada Kamu]]'' | Adif | [[Viu]] | Drama web pertama |- | 2025 ! ''Safira (Bukan Nama Sebenar)'' | Azam | [[IQIYI]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2013 ! ''[[Nama Aku Beng]] | Johan | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | Telefilem pertama |- | rowspan="3" | 2014 ! ''Nangnok'' | Kamal | |- ! ''[[Hantu Selfie]]'' | Reza | |- ! ''Kalam Cinta'' | | [[TV AlHijrah]] | |- | rowspan="5" | 2015 ! ''Anak Imam Argentina'' | Haikal | [[TV Okey|TVi]] | |- ! ''[[Hantu Wefie]]'' | Reza | [[Astro Ria]] | |- ! ''Jalan Singkat ke Syurga'' | Fahmi | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Hidup'' | Raikal | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- ! ''Kubur Berdarah'' | Ray | |- | rowspan="8" | 2016 ! ''Panggilan Subuh'' | Fareeq | [[TV9]] | |- ! ''Mek Kelate'' | Redza | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''Batu Nisan Ibu'' | Badrul | |- ! ''Jatuh Cinta Buta'' | Izlan | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- ! ''Isteri vs Tunang Raya'' | Rayyan | |- ! ''Kak Marr Raya'' | Zolkifli | [[TV3]] | |- ! ''Ustaz Baru Nak Start'' | Mujahidin | [[Astro Ria]] | |- ! ''Cikgu Dina Pakai Prada'' | Hakim | [[TV9]] | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''Di Pintu Syurga'' | Farish | rowspan="6" | [[TV3]] | |- ! ''[[Dosa Perempuan]]'' | Nik | |- ! ''[[Fatonah Azali]]'' | Azali | |- | rowspan="6" | 2018 ! ''Gerabak Cinta'' | Khairul | |- ! ''Di Penghujung Sujud'' | Arif | |- ! ''Istana Firdaus'' | Kamal | |- ! ''Mimpi Sumi'' | Asyar | [[NTV7]] | |- ! ''Janin'' | Razak | [[Astro Citra]] | |- ! ''Sesaat Bahagiaku'' | Rizal | [[NTV7]] | |- | rowspan="3" | 2019 ! ''[[Suluhkan Aku Cahaya]]'' | Syarif | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''Aku Bukan Bidadari'' | Amri | |- ! ''Mr Stailista'' | Izzul | rowspan="2" | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2020 ! ''Waiduri Di Sebalik Pintu'' | | |- ! ''Tuhan Lebih Tahu Aku'' | | [[TV Okey]] | |- ! ''Derai'' | Bahar | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Aku Bukan Malaikat'' | Amri | rowspan="2" | [[TV1]] | |- ! ''Bahagia Itu Bukan Cinta'' | Hazimi | |- | rowspan="5" | 2022 ! ''Appa'' | Ibrahim | [[TV Okey]] | |- ! ''Oh My Vaksin'' | Izzue | [[TV3]] | |- ! ''Survival 486'' | Rayyan | [[Astro Citra]] | |- ! ''[[Sempurna Mencintaimu (filem)|Sempurna Mencintaimu]]'' | Mustaqim | [[TV3]] | |- ! ''Syurga Noah'' | Noah | [[TV9]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''Bisik-Bisik Gelora Raya'' | Jad Izzuddin | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' | Amsyar | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''Ye Ke?'' | rowspan="2" | Artis Jemputan | [[TV3]] | Episod 8 |- | 2017 ! ''Ketuk - Ketuk Ramadan'' | [[TV1]] | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm10533884}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Redza Rosli]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Redza Rosli]] 2y1c8t37xzapd53s2gcf4av1j8jvdy8 0 1282872 6925382 6888778 2026-08-11T13:23:37Z ~2026-41106-81 409773 /* Telefilem */ 6925382 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Wan Raja]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2009 ! ''[[Sifu & Tongga]]'' | Orang Suruhan Tammy 2 | Filem pertama, penampilan khas |- | 2010 ! ''[[2 Hati, Satu Jiwa]]'' | Perogol | |- | 2011 ! ''[[...Dalam Botol]]'' | Ghaus | |- | 2014 ! ''[[Dollah Superstar]]'' | Pelakon | Penampilan khas |- | 2017 ! ''[[Balun (filem)|Balun]]'' | Utara | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''[[Makrifat Cinta]]'' | Pengurus Bank | |- ! ''[[KL Special Force]]'' | Orang Kanan Dato Mior | |- | 2019 ! ''[[Kolong (filem)|Kolong]]'' | Hairi | |- | 2021 ! ''Tuju Tuju The Movie'' | Dr. Eddy | |- | 2022 ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Orang Bergaduh #1 | Penampilan khas |- | 2024 ! ''[[Gold]]'' | [[Misbun Sidek|Dato' Misbun Sidek]] | |- | rowspan="3" |2025 ! ''[[6 Jilake]]'' | Sepit | |- ! ''[[Gayong]]'' | Talib | |- ! ''[[Magik Rompak]]'' | Appraiser | |- | rowspan="2" | TBA ! ''[[Takluk 2: Op Daulat]]'' | | |- ! ''The Real Mamu'' | Dato Husin | ''Dalam penggambaran'' |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2009 ! ''R & R'' | | [[TV2]] | Drama pertama |- | rowspan="4" | 2010 ! ''Spa Qistina'' | Tarmizi | [[Astro Box Office]] | |- ! ''[[Pasukan Gerakan Marin (drama)|Pasukan Gerakan Marin]]'' | Rashid | [[TV9]] | |- ! ''Bisikan Arwah'' | Imran | [[Astro Prima]] | |- ! ''Rias Mutiara'' | Badrul | rowspan="2" | [[TV2]] | |- | 2011 ! ''Metafora'' | Haris | |- | 2012 ! ''[[Bukan Bidadari]]'' | Ali | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2013 ! ''Mak Lang, Datang Kompang Bergendang'' | Tarmizi | |- ! ''Tanah Merah'' | Ibrahim | [[NTV7]] | |- ! ''[[Love You Mr. Arrogant]]'' | Kekasih Gelap Sherry | [[TV3]] | |- ! ''[[Roda-Roda Kuala Lumpur]]'' (Musim 5) | Nazri | [[TV2]] | Episod: "Dera" |- | rowspan="4" | 2014 ! ''Diari 3G'' | | rowspan="2" | [[TV1]] | |- ! ''Maharani'' | Johan | |- ! ''[[Bukan Kerana Aku Tak Cinta]]'' | Tengku Muiz | [[Astro Mustika HD]] | |- ! ''[[Jiwa (drama)|Jiwa]]'' | Salleh | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2015 ! ''[[Teman Lelaki Upahan]]'' | Yazeed | |- ! ''Janda Muslimah'' | Wan | rowspan="2" | [[TV2]] | |- ! ''Silir Kasih'' | Iskandar | |- ! ''Komando 69 Pasukan Gerakan Khas'' | ASP Zabri Abdul Hamid | rowspan="2" | [[TV1]] | |- | rowspan="4" | 2016 ! ''Kelas Sebelah (Musim 3)'' | Cikgu Hassan | |- ! ''[[Tundukkan Playboy Itu (drama)|Tundukkan Playboy Itu]]'' | Abdul Haqq | [[TV3]] | |- ! ''[[Assalamualaikum Cinta (drama 2016)|Assalamualaikum Cinta]]'' | Danial | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 16) | Dharma | rowspan="2" | [[TV2]] | Episod: "Jejak Hitam" |- | rowspan="4" | 2017 ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 17) | Usman Yusuf | Episod: "Misteri Black Maria" |- ! ''[[Dia Bidadariku]]'' | Khaliff | [[Astro Ria]] | |- ! ''Alahai Cucu Atuk'' | Imran | [[TV2]] | |- ! ''[[Anak Merdeka]]'' | Johan | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''Izinkan Aku Menyintaimu'' | Razlan | rowspan="2" | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Matahari Cerah Lagi]]'' | Zulmajidi | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''[[Setelah Cinta Itu Pergi]]'' | Azhar | [[TV3]] | |- ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 19) | Hatta Othman | [[TV2]] | Episod: "Cemburu" |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Jaman Tori]]'' | [[Bendahara]] | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | | [[Astro Citra]] | Episod: "Wolfen! Wolfen!" |- | rowspan="5" | 2021 ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 20) | Mohsin | [[TV3]] | Episod: "Pinjaman Hantu" |- ! ''[[Sis Stars Hotel]]'' | Cheff Raz | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Scammer]]'' (Musim 1) | Inspektor Aqil | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Cik Ayu Mee Sanggul]]'' | Faizal | |- ! ''[[I-Tanggang|I-Tanggang: Mother Of All Lies]]'' | Eddie | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="5" | 2022 ! ''[[Shakira (drama)|Shakira]]'' | Zakuan | [[TV3]] | |- ! ''[[Dendam Seorang Isteri]] | Harris | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Khilaf Asmara]]'' | Saiful | [[TV3]] | |- ! ''[[Scammer 2|Scammer]]'' (Musim 2) | Inspektor Aqil | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Penampilan khas |- ! ''[[Tiada Maaf Buatmu]]'' | Burn | |- | 2022–2023 ! ''[[Hati Tanpa Rasa]]'' | Encik Barry | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Liar (drama)|Liar: Two Sides, One Truth]]'' | Fariz Jamil | [[Astro Ria]] | |- ! ''Anak Ex-Stray'' | rowspan="2" | Azman | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''[[My Lovely Driver]]'' | |- ! ''[[Malang Si Puteri]]'' | Arman | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Polis Peronda]]'' | Sazali | rowspan="2" | [[TV3]] | Episod: "Food Rider" |- ! ''[[Skuad X]]'' | Azman | |- | 2024–2025 ! ''[[Berbahagi Suami]]'' | Aaron | [[Astro Prima]] | |- | 2025 ! ''[[Mandul Bukan Pilihan]]'' | Murshidi | [[Astro Ria]] | |- | 2026 ! ''[[Mencari Isteri Sempurna]]'' | Lokman | [[Astro Prima]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Devoted]]'' | Jefri | [[Viu]] | Drama web pertama |- | 2023 ! ''[[Metro Crimes Series: Siapa Lelaki Itu?]]'' | Zabidi | [[Tonton]] | |- | rowspan="2" | 2026 ! ''My Ramadan Love Story'' | | P-Circle | Drama vertikal |- ! ''[[Bidadari Tanpa Syurga]]'' | | [[Viu]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2009 ! ''Kasih'' | Badrul | rowspan="5" | [[Astro Prima]] | Telefilem pertama |- ! ''Anak Mamak Menantu Mami'' | Mazir | |- | 2010 ! ''Disklesia'' | Ustaz Ali | |- | rowspan="4" | 2011 ! ''Dalca Mami Georgetown'' | Firdaus | |- ! ''Waris Songsang'' | Faizal | |- ! ''Shah Rukh Khan Datang Kampung'' | Salim | [[Astro Warna]] | |- ! ''Lailatul Qadar | Muiz | [[TV9]] | |- | 2012 ! ''Setitis Hidayah'' | Othman | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2013 ! ''Yaasin Terakhir'' | Arman | [[TV1]] | |- ! ''Chombee Anak Mamu'' | Haikal | [[TV2]] | |- ! ''Pasport Duniawi'' | | [[TV AlHijrah]] | |- | 2014 ! ''Hantaran'' | Hasnul | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="6" | 2015 ! ''Boleh Diam Tak?'' | Azman | rowspan="3" | [[TV1]] | |- ! ''Sesejuk Cocunat Shake'' | Dr Qayyum | |- ! ''Kalimah Di Birai Sejadah'' | Rizal | |- ! ''Sebelum Takbir Bergema'' | Hakim | [[TV3]] | |- ! ''Sirat Al Mustaqim'' | Usman | rowspan="2" | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''Mahar'' | | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''Berebut Kasih'' | Suami Hawa | [[TV1]] | |- ! ''Duit Kahwin'' | Azmi | [[Astro Ria]] | |- ! ''Wira Insan'' | Wira | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''Gelap Yang Terang'' | Prof | [[TV2]] | |- ! ''Kalut Nak Raya'' | Hussein | [[Astro Ria]] | |- ! ''Airis'' | Halim | [[HyppTV]] | |- | 2018 ! ''Cerita Dari Dinding'' | Ridzuan | [[TV2]] | |- | 2019 ! ''Matahari'' | Fauzi | [[Astro Citra]] | |- | 2022 ! ''Air Mata Zulaikha'' | Kamal | [[TV9]] | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Dia Punya Hati]]'' | | [[Astro Ria]] | |- ! [[Bendasing (telefilem) |Bendasing]] | Wan | [[TV3]] | |- | 2026 ! ''Camar Poelang'' | Zahir | [[TV1]] | |} ==Telefilem web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2023 ! ''Dalang'' | Adi | [[Tonton]] | Telefilem web pertama |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm4198491}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Wan Raja]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Wan Raja]] envnpmikqag8j2fj3vvy8awisrsr2d1 0 1283419 6925398 6924849 2026-08-11T13:46:29Z ~2026-44259-57 412465 6925398 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Ophelia Szafran |birth_date = {{birth date and age|2017|4|25}} |birth_place = {{Flagicon|Canada}} Hamilton, Ontario, Kanada |occupation = Pelakon |years_active = 2023-kini }} '''Ophelia Szafran''' (lahir 25 April 2017) ialah Pelakon Kanada. [[Kategori:Kelahiran 2017]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon filem Kanada]] [[Kategori: Pelakon television Kanada]] dsk86ab9opvj5nu4gb2ypvjscra2igi 0 1283822 6925660 6922488 2026-08-12T04:02:51Z Udin Azmi 3 412354 6925660 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan dan model [[Qistina Raisah]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2014 ! ''[[Kelibat (filem)|Kelibat]]'' | Mira | Filem pertama |- | 2016 ! ''[[Upin & Ipin: Jeng Jeng Jeng!]]'' | Mimi | sebagai watak tambahan |- | 2018 ! ''[[Rise: Ini Kalilah]]'' | Aishah | |- | 2019 ! ''[[Felina (filem)|Felina]]'' | Qistina | |- | 2023 ! ''[[Rahsia (filem 2023)|Rahsia]]'' | Marina | |- |} ==Drama== {| class="wikitable ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="7" | 2014 ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 1) | | [[TV3]] | Drama pertama, Episod: "Bisikan Qarin" |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 11) | Nor | [[Astro Oasis]] | Episod: "Harta Haram" |- ! ''[[Masihkah Ada Cinta]]'' | Dibah | rowspan="5" | [[TV3]] | |- ! ''[[Tuan Rumah Pembantu Rumah]]'' | Lia | |- ! ''Azam Ramadan Su'' | Qia | |- ! ''[[Zahira (drama)|Zahira]]'' | Izati | |- ! ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 2) | Anis | Episod: "Zuriat" |- | rowspan="3" | 2015 ! ''3 Campur 2'' | Qaisara | [[Astro Ceria]] | |- ! ''Geng UPSR'' (Musim 1) | Lulu | [[Astro Tutor TV]] | |- ! ''[[HidayahMu Ramadan]]'' | Mimi | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''[[Demi Cinta Ain]]'' | Hanis | |- ! ''Dia Segalanya'' | | rowspan="2"|[[TV1]] | |- ! ''[[Pergilah Air Mata]]'' | Sabrina (kecil) | |- | 2016–2017 ! ''[[Hantu Punya Bos]]'' | Nuha | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2017 ! ''[[Papa Ricky]]'' | Alisya | [[Astro Prima]] | |- ! ''I-Kids'' | Kiki | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="2" | 2017–2018 ! ''[[Dia (siri TV)|Dia]]'' | Mimin | [[TV3]] | |- ! ''[[Syurga Yang Kedua (drama)|Syurga yang Kedua]]'' | Puteri | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''[[Lafazkan Kalimah Cintamu]]'' | Tengku Aqilah (kecil) | |- ! ''Ti Amo Sweetheart 100 Hari'' | Dina | |- | rowspan="5" | 2019 ! ''[[Cinta Tanpa Henti]]'' | Syifa | [[TV3]] | |- ! ''Alahai Cucu Atok'' | | [[TV2]] | |- ! ''[[Iktibar (siri TV)|Iktibar]]'' | Diyana | [[TV3]] | Episod: "Maafkan Ibu Anakku" |- ! ''[[Cemburu Seorang Perempuan]]'' | | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Dia Yang Ku Cinta]]'' | Chempaka Amna (kecil) | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2020 ! ''[[Camelia (drama)|Camelia]]'' | Marina (kecil) | |- ! ''Instagram Anak Jebat'' | | [[TV2]] | |- ! ''[[Isteri Misteri]]'' | Teratai | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Fam I Love You]]'' | Qalisha | [[Astro Ceria]] | |- ! ''[[Keluarga Instafamous]]'' | Nur | [[Awesome TV]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Sekali Aku Bahagia]]'' | Eli | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''[[Surat Dari Tuhan]]'' | Rania | |- | TBA ! ''Boskid'' | | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2023 ! ''[[I Love You, Stupid]]'' | Zainab | [[Viu]] | Drama web pertama |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 ! ''Jahil'' | Nina | [[Astro Oasis]] | Telefilem pertama |- | rowspan="2" | 2015 ! ''Aku Mahu Ke New York 2'' | Qistina | [[Astro Ceria]] | |- ! ''Abang Beduk'' | Fifi | rowspan="2" | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="2" | 2016 ! ''Salam Cinta Ustazah Husna'' | | |- ! ''Karlisa'' | Karlisa | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''Jangan Sembelih Merah'' | Eira | [[TV9]] | |- ! ''[[The Berlian Job]]'' | Aleza | [[Astro Citra]] | |- ! ''[[Baby Bro]]'' | | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- | rowspan="4" | 2018 ! ''Detektif Daniel'' | Mia | [[Astro Ceria]] | |- ! ''Nadi Luna'' | | rowspan="6" | [[TV3]] | |- ! ''Ketupat Untuk Ariana '' | Ariana | |- ! ''[[Qalbu]]'' | Kasih | |- | rowspan="4" | 2019 ! ''[[Nana Dan Jam Atok (telefilem)|Nana Dan Jam Atok]]'' | Nana | |- ! ''[[Remuk (telefilem)|Remuk]]'' | Nurul | |- ! ''Raya Kali Ini'' | | |- ! ''[[Perisik Cilik (telefilem)|Perisik Cilik]]'' | ID / Juju | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Peninggalan Arwah]] | Fatihah (kecil) | [[TV3]] | |- ! ''Kembara Cinta'' | | rowspan="2" | [[TV1]] | |- | 2021 ! ''Doa Terindah'' | Alia | |- | 2022 ! ''Portal'' | Laila | rowspan="2" | [[TV2]] | |- | rowspan="3" | 2023 ! ''Morten'' | Dhiya | |- ! ''Raya Tahun Depan'' | Lili | [[TV3]] | |- ! ''Senaskah Braille'' | Maisara | [[TV1]] | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm12372457}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Qistina Raisah]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Qistina Raisah]] mgbsjen2aepiuyrx86jgo5chphcohod 0 1284459 6925622 6912088 2026-08-12T03:34:37Z Udin Azmi 3 412354 6925622 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Jay Iswazir]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2014 ! ''[[Suatu Malam Kubur Berasap 2]]'' | Lelaki Ghairah | Filem pertama |- | 2016 ! ''[[:en:Operation_Mekong|Operation Mekong]]'' | | Projek Filem International bersama Film Fireworks Hong Kong dan Asian Tropical Film Malaysia |- | rowspan="2" |2017 ! ''[[Kanang anak Langkau: The Iban Warrior]]'' | Renjer Mohammad bin Tisman | |- ! ''[[Rempit Sampai Langit]]'' | Zingo | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''Orang Itu'' | Samseng | |- ! ''[[Polis EVO 2]]'' | Zairi | |- | 2019 ! ''[[Rise to Power: KLGU]]'' | Jalil | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Jodoh Syaitan]]'' | Awang | |- ! ''[[Prebet Sapu]]'' | Lelaki Pasar Makanan | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Zombitopia]]'' | Kamarul | |- ! ''Influencer'' | Bapa Hannah | Filem pendek |- | rowspan="6" | 2022 ! ''Dato' Ai La Beau'' | Syakiran | |- ! ''[[Kan Cheong]]'' | Aman | |- ! ''[[Abang Long Fadil 3]]'' | Prof. Amirul | |- ! ''[[Seratus (filem)|Seratus]]'' | Doktor | Penampilan khas |- ! ''[[Talbis Iblis]]'' | Zaini | |- ! ''[[Daddyku Gangster]]'' | Pablo | |- | rowspan="5" | 2023 ! ''[[Eva (filem 2023)|Eva ‘Take Me As I Am’]]'' | Tertuduh 2 | |- ! ''Tebus'' | Mat Noor | |- ! ''Amin'' | | |- ! ''The Lord Musang King'' | Inspektor Shahar | |- ! ''[[Bangkitkan Aku Kembali]]'' | Musa | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''[[TAN-TI-ANA]]'' | Razman | |- ! ''[[The Experts (filem)|The Experts]]'' | Glasses | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Dajal: Satu Malam Dipedajal]]'' | Adam | |- ! ''[[Strike: Silat Cult Master]]'' | | |- |} ==Filem pendek== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk |- | 2010 ! ''[[Rona Maya]]'' |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2011–2012 ! ''[[Nilapura]]'' | Turin | rowspan="8" | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2012 ! ''[[Kau Yang Terindah]]'' | Mario | |- | rowspan="2" | 2013 ! ''[[Karlos]]'' | Adib | |- ! ''[[Playboy Itu Suami Aku]]'' | Nazri | |- | rowspan="3" | 2014 ! rowspan="2" | ''[[Kifarah (siri TV)|Kifarah]]'' (Musim 2) | Karim | Episod: "Taksub" |- | Amin | Episod: "Sahabat Subahat" |- ! ''[[PLAN B (drama)|PLAN B]]'' | Jim | |- | rowspan="4" | 2015 ! ''[[Wadi (drama)|Wadi]]'' | Hussin | Pelakon undangan |- ! ''[[Cinta Iris]]'' | | [[TV9]] | |- ! ''[[Kifarah Mistik]]'' | | rowspan="4" | [[TV3]] | Episod: "Pengasih" |- ! ''[[Akulah Balqis]]'' | | |- | rowspan="2" | 2016 ! ''[[Cinta 100kg]]'' | Wanzi | |- ! ''[[Kahwin Muda]]'' | | Pelakon undangan |- | rowspan="3" | 2017 ! ''[[Black Belt Kaler Pink]] | Kawan Danial | [[Astro Warna]] | |- ! ''Cerita Ramadan Hazim'' | | [[TV2]] | |- ! ''[[Dendam Aurora]]'' | Hussin | [[Astro Prima]] | Pelakon undangan |- | 2018 ! ''[[Cinta Tiada Ganti]]'' | Jurulatih | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="5" | 2019 ! ''[[Detak Cinta Stetoskop]]'' | Azman | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Cinta Non Grata]]'' | Fendi | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''[[Bukan Cinta Aku]]'' | Adi | |- ! ''[[Rumah Siti Khadijah]]'' | Lokman | |- ! ''[[Misteri Jenazah]]'' | Fadzil | [[Astro Prima]] | Episod: "Ke Akhir Hayat" |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Saat Aku Berpaling]]'' | Farid | [[TV1]] | |- ! ''[[U-Turn Ke Syurga]]'' | Bani | [[Awesome TV]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Scammer]]'' (Musim 1) | Fawaz | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Ali Alia]]'' | Pian | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Obsesi Dia]]'' | Doktor Zahrin | [[TV3]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 16) | Amin | [[Astro Oasis]] | Episod: "Ceraikan Saya!" |- | rowspan="5" | 2024 ! ''[[Si Jantung Hati (drama)|Si Jantung Hati]]'' | Sofi | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Polis Peronda]]'' | Rudy | [[TV3]] | Episod: "Koperal Bani" |- ! ''[[Tiga Duda]]'' | Sam | [[TV1]] | |- ! ''[[Skuad X]]'' | Rashdan / Dark | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Lara Kasih]]'' | Borhan | |- | 2024–2025 ! ''[[Buang Segala Tentang Dia]]'' | Azrul | [[TV1]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2018 ! ''[[KL Gangster: Underworld]]'' (Musim 1) | Jalil | [[Iflix]] | Drama web pertama |- | 2019 ! ''[[Keluarga Baha Don]]'' (Musim 1) | Don | [[Viu]] | Pelakon undangan |- | 2024 ! ''[[Baby Papa]]'' | Rashid | [[Tonton]] | |- | 2025 ! ''[[Pabila Dia Tersenyum]]'' | Daeng | [[Viu]] | Penampilan khas |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2013 ! ''[[Karlos Bolos]]'' | Adib | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | rowspan="2" | 2014 ! ''Churam'' | | [[TV2]] | |- ! ''Balqis'' | Pemilik Kedai Cybercafe | [[TV3]] | |- | 2015 ! ''Kalam Berakar Tanah'' | Jamil | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''Kari Sanjana'' | Saiful | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''Kalau Aku Kaya'' | Cha | |- ! ''Last Kopek Havoc'' | | DVD | |- | rowspan="5" | 2017 ! ''Demi Mira'' | Joe | [[TV2]] | |- ! ''Sekolah Api'' | | [[Astro Citra]] | |- ! ''[[Nisaa (drama)|Nisaa]]'' | Husin | [[TV2]] | |- ! ''Cupid'' | Alan | rowspan="3" | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kekasih Elektrik'' | Barista | |- | rowspan="4" | 2018 ! ''Malek'' | Omar | |- ! ''[[Tulus Cinta]]'' | Doktor | rowspan="4" | [[TV3]] | |- ! ''[[Aku Nazmi (drama)|Aku Nazmi]]'' | Nazmi | |- ! ''Rezeki Tanpa Alamat'' | Malik | |- | rowspan="4" | 2019 ! ''[[Insan Terpilih (telefilem)|Insan Terpilih]]'' | Leman | |- ! ''Janji 10 Zulhijjah'' | Herman | [[TV2]] | |- ! ''Kau Langit Aku Laut'' | Jinggo | [[TV3]] | |- ! ''[[Perisik Cilik (telefilem)|Perisik Cilik]]'' | Mad | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="5" | 2020 ! ''Ghairah'' | Hafiz | [[Astro Citra]] | |- ! ''Tiada Lagi'' | Iskandar | [[TV3]] | |- ! ''Arus Merah'' | Falak | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- ! ''Derai'' | Azman | [[TV3]] | |- ! ''Mohon Hantuan'' | | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Jeti'' | Azad | [[TV3]] | |- ! ''Pang Pokok Ketapang'' | Zaki | [[Awesome TV]] | |- | rowspan="5" | 2022 ! ''Appa'' | Isa | [[TV Okey]] | |- ! ''Permintaan Terakhir Abah'' | Angah | [[Awesome TV]] | |- ! ''Istikharahku'' | Jay | [[TV3]] | |- ! ''Pendekar Lupa'' | Paksu Jamil | [[TV Okey]] | |- ! ''Sanggah'' | Samuji | [[TV1]] | |- | rowspan="7" | 2023 ! ''Telah Aku Halalkan'' | Kadir | [[TV2]] | |- ! ''Yek Icin Mahak'' | Cikgu Nazim | [[TV1]] | |- ! ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' | | [[TV3]] | |- ! ''Azan Terakhir'' | Dasuki | [[TV Okey]] | |- ! ''Canting'' | ASP Zam | [[TV1]] | |- ! ''Bapak Tengoklah Nanti'' | Fadzli | rowspan="2" | [[TV2]] | |- ! ''Dialog Sesudah Senja'' | Hakim | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''Isteri Seorang Lelaki'' | Kamarul | [[TV1]] | |- ! ''[[Kasihnya Angah (telefilem)|Kasihnya Angah]]'' | Firdaus | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''Janji Dengan Cikgu'' | Huzir | [[TV2]] | |- ! ''Rombengan'' | Din | [[Astro Prima]] | |- |} ==Teater== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk |- | rowspan="2" | 2016 ! ''Zulaikha'' |- ! ''Lela Manja'' |- | 2018 ! ''Bangsawan Dendam Laksamana'' |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 2010 ! ''[[Pilih Kasih]]'' (Musim 2) | Peserta | [[TV2]] |- |} ==Iklan== * ''[[KFC]]: Dendam Adam'' (2018) ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm7177886}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Jay Iswazir]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Jay Iswazir]] 0xm0bk8ficl2lbc86l7pt6x255dgcu5 0 1284626 6925624 6924181 2026-08-12T03:36:22Z Udin Azmi 3 412354 6925624 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Fadilah Mansor|Datin Fadilah Mansor]] dalam karier seninya. [[Fail:Fadilah mansor02.jpg|thumb|Datin Fadilah Mansor]] ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2000 ! ''[[Anaknya Sazali]]'' | Rokiah | Filem pertama |- | 2008 ! ''[[I'm Not Single]]'' | June | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''[[Laga (filem)|Laga]]'' | Mek Zainab | |- ! ''[[Bahaya Cinta]]'' | Ibu Iskandar | |- | rowspan="2" | 2015 ! ''[[Kapsul]]'' | [[Siti Hasmah Mohd Ali]] | |- ! ''[[Polis EVO]]'' | Ibu Khai | |- | 2016 ! ''[[Usin UFO]] | Kak Nab | |- | 2017 ! ''[[Bisik Pada Langit]]'' | Zainab | |- | 2018 ! ''[[Enjin No.9]]'' | Wan Limah | |- | 2023 ! ''[[Polis EVO 3]]'' | Ibu Khai | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1998 ! ''Dendam Terlerai'' | | rowspan="4" | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="2" | 2005 ! ''[[Natasha (siri TV)|Natasha]]'' (Musim 1) | Normah | |- ! ''[[Biarku Sentuh Cintamu]]'' | Mak Tom | |- | 2006 ! ''[[Marikas]]'' | Mak Cik Siti | Penampilan khas |- | rowspan="3" | 2007 ! ''Ha! Cucu Opah Nak Kahwin?'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Susuk (musim 1)|Susuk]]'' (Musim 1) | Mak Lisa | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''[[Kaizer]]'' | Puan Aisyah | Penampilan khas |- | rowspan="4" | 2008 ! ''[[Bella]]'' | Ibu Bella | |- ! ''[[KL Menjerit The Series]]'' | Ibu Shahrol | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Tangisan Bulan Madu]]'' | Puan Sri Marina | [[TV2]] | |- ! ''[[Cinta Batu Belah (drama)|Cinta Batu Belah]]'' | Ibu Suffian | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2008-2009 ! ''[[Pepaya (drama)|Pepaya]]'' | Mak Jah | |- | rowspan="5" | 2009 ! ''[[Ceplos]]'' | | [[TV9]] | |- ! ''[[Aliff Firdaus]]'' | Hajah Mina | [[TV3]] | |- ! ''Lily Marlin'' | Mak Anum | rowspan="4" | [[TV2]] | |- ! ''Ladang Pak Awang'' | Mak Ani | |- ! ''Wadi Rahmah'' | | |- | rowspan="4" | 2010 ! ''[[Pusaka (drama)|Pusaka]]'' | Mak Esah | |- ! ''[[Chinta (drama)|Chinta]]'' | Mak Som | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Seribu Kali Cinta]]'' | Ramlah | |- ! ''[[Lagenda Budak Setan (drama)|Lagenda Budak Setan]]'' | Ibu Kasyah | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="3" | 2011 ! ''[[Sahara (drama)|Sahara]]'' | Puan Imah | [[TV3]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 1) | Mak | [[Astro Oasis]] | Episod: "Sepanas Api" |- ! ''[[Tahajjud Cinta (drama)|Tahajjud Cinta]]'' | Habibah | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2012 ! ''Opah: Hadirmu Satu Anugerah'' | Jenab | [[TV1]] | Menggantikan pelakon asal [[Khatijah Abu Hassan]] |- ! ''Puisi Cinta Rubiah'' | Faezah | [[TV2]] | |- ! ''[[Julia]]'' | Datin Zairin | rowspan="6" | [[TV3]] | |- ! ''[[Setia Hujung Nyawa]]'' | Puan Sri Muna | |- | rowspan="5" | 2013 ! ''[[Teduhan Kasih]]'' | Puan Julia | |- ! ''[[Cinta Qaseh]]'' | Pn. Fiza | |- ! ''[[Cinta Jannah]]'' | Sumaiyyah | |- ! ''[[Love You Mr. Arrogant]]'' | Hajjah Haminah | |- ! ''[[Projek Memikat Suami]]'' | Puan Sri Maimun | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''[[Masihkah Ada Cinta]]'' | Datin Maimon | [[TV3]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 10) | Kak Yon | [[Astro Oasis]] | Episod: "Aku Bukan Dayus" |- | 2016 ! ''[[Awak Sangat Nakal]]'' | Mak Munah | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2017 ! ''[[Mr. Hijab]]'' | Kak Chik | rowspan="4" | [[TV3]] | |- ! ''[[Bilo Nogori Jupo Kelate]]'' | Jamilah | |- | rowspan="3" | 2018 ! ''[[Semerah Cinta Humairah]]'' | Hamidah | |- ! ''[[Terbaik Dariku]]'' | Saodah | |- ! ''[[Kan Kukejar Cinta Kamu]]'' | Mak Angkat Kalsom | [[Astro Ria]] | |- | 2019 ! ''[[Asalkan Dia Bahagia]]'' | Zainab | rowspan="3"| [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2020 ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 2)|7 Hari Mencintaiku]]'' (Musim 2) | Emak Nurul Ain | Penampilan khas |- ! ''[[Bicara Cinta]]'' | Nenek Humairah | |- ! ''[[You Kat...?]]'' | Fatimah | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Perempuan Tanpa Dosa]]'' | Mak Som | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="4" | 2021 ! ''[[Marry Me Senorita]]'' | Engku Zaharah | |- ! ''[[Sabarlah Duhai Hati]]'' | Hajah Suhaily (Opah) | [[TV3]] | |- ! ''[[Ayat-Ayat Halal]]'' | Ibu Ed | [[TV2]] | |- ! ''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Mak Azri | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Episod: “Nenek Kebayan” |- | rowspan="4" | 2022 ! ''[[Jangan Menangis Cinta (drama)|Jangan Menangis Cinta]]'' | Datin Sri Raziah | |- ! ''Wan Senja'' | Khatty | [[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Hilang Kata]]'' | Zakiah | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Dia Bukan Bidadari]]'' | Mak Pah | [[TV1]] | |- | 2023 ! ''[[Bukan Sekadar Lafaz (musim 1)|Bukan Sekadar Lafaz]]'' (Musim 1) | Nenek Maryam | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''Banjir Raya'' | Nek Munah | [[Mediacorp Suria]] | |- ! ''[[Aku Bukan Ustazah (musim 1)|Aku Bukan Ustazah]]'' (Musim 1) | Ustazah Fatimah | [[TV3]] | |- ! ''[[Kiblat Ke Syurga]]'' | Mak Cik Buta | [[Astro Ria]] | rowspan="2" | Penampilan khas |- ! ''[[X-Change|X-Change: The Bonds Of Blood]]'' | Fauziah | [[Astro Premier]] |- | rowspan="7" | 2025 ! ''[[Rumah Kasih Suraya]]'' | Datin Fauziah | [[TV1]] | |- ! ''[[Badai Semalam]]'' | Mak Bibah | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Aku Bukan Ustazah (musim 2)|Aku Bukan Ustazah]]'' (Musim 2) | Ustazah Fatimah | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Hilang Dalam Rindu]]'' | Tok Wan | |- ! ''Hilang Kasyorga'' | Mak Siti | DEGUP | |- ! ''[[Jika Itu Salahku]]'' | Mak Tok | [[TV3]] | |- ! ''[[Bias Cinta]]'' | Mak Chah | [[TV1]] | |- | rowspan="4" | 2026 ! ''[[Pak Su Ammara]]'' | Habsah | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Bisik Asmara]]'' | Mak Jah | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Khianat Yang Terpilih]]'' | Hajah June | |- !''[[Isteri Rahsia Ungku Jaabar]]'' |Tokma |[[Astro Ria]] | |- | TBA ! ''[[Stanza Cinta (musim 2)]]'' | Datin Zaiton | [[TV3]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Rampas Cintaku (musim 1)|Rampas Cintaku]]'' (Musim 1) | Hajah Salmi | [[IQIYI]] | Drama web pertama |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Seindah Hujan Cinta]]'' | Puan Zarina | [[Tonton]] | |- ! ''[[Saat Aku Tahu]]'' | Embun | rowspan="2" | [[Viu]] | |- | 2026 ! ''[[Bidadari Tanpa Syurga]]'' | | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1999 ! ''Geruh'' | | [[TV1]] | Telefilem pertama |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Kemaafan Yang Tertangguh'' | Kasmah | rowspan="4" | [[TV3]] | |- ! ''Sebelum Akhirat'' | | |- | rowspan="3" | 2011 ! ''Ku Petik Dosa'' | Sal | |- ! ''Sudu & Garfu'' | Puan Kamariah | |- ! ''[[Hijrah Karmila]]'' | Suhana | [[TV9]] | |- | rowspan="2" | 2012 ! ''[[Anak Lorong (drama TV)|Anak Lorong]]'' | Mak Cik Fatimah | [[TV3]] | |- ! ''Syawal Aidil & Fitri'' | | [[TV AlHijrah]] | |- | 2014 ! ''[[Love You Mr Arrogant Raya]]'' | Hajjah Haminah | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''Gulai Kawah Empulur Pisang'' | Mak Wan | [[Astro Ria]] | |- ! ''Pergilah Air Mata Ramadan'' | Mak Timah | rowspan="2" | [[TV9]] | |- ! ''Hijrah Karmila'' | Suhana | |- | 2018 ! ''Istana Firdaus'' | Mak Su | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2020 ! ''Kasyaf Gelang Iblis'' | Tok Yang | [[Astro Citra]] | |- ! ''Luluh'' | Mak Mah | [[TV3]] | |- ! ''Semperit Cinta'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Rabak'' | Rabiah | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''Mencari Siratul Mustaqeem'' | Senah | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''Langit'' | Hajah Normah | |- ! ''Tapai Pulut Opah'' | Opah | [[TV Okey]] | |- ! ''Di Pangkuanku'' | Hajah Salmah | rowspan="3" | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2023 ! ''Rajuk Rokiah'' | Rokiah | |- ! ''Nak Salam Boleh?'' | Mak Jah | |- ! ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' | Hajah Rahimah | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''Langgar Pantang'' | Kak Faridah | [[Astro Ria]] | |- ! ''Perang Panjut Tujuh Likur'' | Hanan | rowspan="5" | [[TV1]] | |- ! ''Aku Awang Belanga'' | Timah | |- ! ''This Is Pilah'' | Wan | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''Sireh Pinang Mudo'' | Mak Daro | |- ! [[Along Bakal Mati Syawal Ini (telefilem) |Along Bakal Mati Syawal Ini]] | Mok Teh | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Sepahtu Reunion Live 2021]] | Mak Senah | rowspan="2"| [[Astro Warna]] | '''Artis Jemputan:''' Episod "Darat Yang Dilupa" |- | 2022 ! ''[[Sepahtu Reunion Al-Raya]] | Hajjah Sue | '''Artis Jemputan:''' Episod "Lebaran Perantauan" |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm3622937}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Fadilah Mansor]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Fadilah Mansor]] rd06mnbgtbifksja6yrbb9gl8i1iyjz 6925625 6925624 2026-08-12T03:36:46Z Udin Azmi 3 412354 6925625 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Fadilah Mansor|Datin Fadilah Mansor]] dalam karier seninya. [[Fail:Fadilah mansor02.jpg|thumb|Datin Fadilah Mansor]] ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2000 ! ''[[Anaknya Sazali]]'' | Rokiah | Filem pertama |- | 2008 ! ''[[I'm Not Single]]'' | June | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''[[Laga (filem)|Laga]]'' | Mek Zainab | |- ! ''[[Bahaya Cinta]]'' | Ibu Iskandar | |- | rowspan="2" | 2015 ! ''[[Kapsul]]'' | [[Siti Hasmah Mohd Ali]] | |- ! ''[[Polis EVO]]'' | Ibu Khai | |- | 2016 ! ''[[Usin UFO]] | Kak Nab | |- | 2017 ! ''[[Bisik Pada Langit]]'' | Zainab | |- | 2018 ! ''[[Enjin No.9]]'' | Wan Limah | |- | 2023 ! ''[[Polis EVO 3]]'' | Ibu Khai | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1998 ! ''Dendam Terlerai'' | | rowspan="4" | [[TV3]] | Drama pertama |- | rowspan="2" | 2005 ! ''[[Natasha (siri TV)|Natasha]]'' (Musim 1) | Normah | |- ! ''[[Biarku Sentuh Cintamu]]'' | Mak Tom | |- | 2006 ! ''[[Marikas]]'' | Mak Cik Siti | Penampilan khas |- | rowspan="3" | 2007 ! ''Ha! Cucu Opah Nak Kahwin?'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Susuk (musim 1)|Susuk]]'' (Musim 1) | Mak Lisa | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''[[Kaizer]]'' | Puan Aisyah | Penampilan khas |- | rowspan="4" | 2008 ! ''[[Bella]]'' | Ibu Bella | |- ! ''[[KL Menjerit The Series]]'' | Ibu Shahrol | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Tangisan Bulan Madu]]'' | Puan Sri Marina | [[TV2]] | |- ! ''[[Cinta Batu Belah (drama)|Cinta Batu Belah]]'' | Ibu Suffian | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | 2008-2009 ! ''[[Pepaya (drama)|Pepaya]]'' | Mak Jah | |- | rowspan="5" | 2009 ! ''[[Ceplos]]'' | | [[TV9]] | |- ! ''[[Aliff Firdaus]]'' | Hajah Mina | [[TV3]] | |- ! ''Lily Marlin'' | Mak Anum | rowspan="4" | [[TV2]] | |- ! ''Ladang Pak Awang'' | Mak Ani | |- ! ''Wadi Rahmah'' | | |- | rowspan="4" | 2010 ! ''[[Pusaka (drama)|Pusaka]]'' | Mak Esah | |- ! ''[[Chinta (drama)|Chinta]]'' | Mak Som | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Seribu Kali Cinta]]'' | Ramlah | |- ! ''[[Lagenda Budak Setan (drama)|Lagenda Budak Setan]]'' | Ibu Kasyah | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="3" | 2011 ! ''[[Sahara (drama)|Sahara]]'' | Puan Imah | [[TV3]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 1) | Mak | [[Astro Oasis]] | Episod: "Sepanas Api" |- ! ''[[Tahajjud Cinta (drama)|Tahajjud Cinta]]'' | Habibah | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2012 ! ''Opah: Hadirmu Satu Anugerah'' | Jenab | [[TV1]] | Menggantikan pelakon asal [[Khatijah Abu Hassan]] |- ! ''Puisi Cinta Rubiah'' | Faezah | [[TV2]] | |- ! ''[[Julia]]'' | Datin Zairin | rowspan="6" | [[TV3]] | |- ! ''[[Setia Hujung Nyawa]]'' | Puan Sri Muna | |- | rowspan="5" | 2013 ! ''[[Teduhan Kasih]]'' | Puan Julia | |- ! ''[[Cinta Qaseh]]'' | Pn. Fiza | |- ! ''[[Cinta Jannah]]'' | Sumaiyyah | |- ! ''[[Love You Mr. Arrogant]]'' | Hajjah Haminah | |- ! ''[[Projek Memikat Suami]]'' | Puan Sri Maimun | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''[[Masihkah Ada Cinta]]'' | Datin Maimon | [[TV3]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 10) | Kak Yon | [[Astro Oasis]] | Episod: "Aku Bukan Dayus" |- | 2016 ! ''[[Awak Sangat Nakal]]'' | Mak Munah | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2017 ! ''[[Mr. Hijab]]'' | Kak Chik | rowspan="4" | [[TV3]] | |- ! ''[[Bilo Nogori Jupo Kelate]]'' | Jamilah | |- | rowspan="3" | 2018 ! ''[[Semerah Cinta Humairah]]'' | Hamidah | |- ! ''[[Terbaik Dariku]]'' | Saodah | |- ! ''[[Kan Kukejar Cinta Kamu]]'' | Mak Angkat Kalsom | [[Astro Ria]] | |- | 2019 ! ''[[Asalkan Dia Bahagia]]'' | Zainab | rowspan="3"| [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2020 ! ''[[7 Hari Mencintaiku (musim 2)|7 Hari Mencintaiku]]'' (Musim 2) | Emak Nurul Ain | Penampilan khas |- ! ''[[Bicara Cinta]]'' | Nenek Humairah | |- ! ''[[You Kat...?]]'' | Fatimah | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Perempuan Tanpa Dosa]]'' | Mak Som | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="4" | 2021 ! ''[[Marry Me Senorita]]'' | Engku Zaharah | |- ! ''[[Sabarlah Duhai Hati]]'' | Hajah Suhaily (Opah) | [[TV3]] | |- ! ''[[Ayat-Ayat Halal]]'' | Ibu Ed | [[TV2]] | |- ! ''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Mak Azri | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Episod: “Nenek Kebayan” |- | rowspan="4" | 2022 ! ''[[Jangan Menangis Cinta (drama)|Jangan Menangis Cinta]]'' | Datin Sri Raziah | |- ! ''Wan Senja'' | Khatty | [[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Hilang Kata]]'' | Zakiah | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Dia Bukan Bidadari]]'' | Mak Pah | [[TV1]] | |- | 2023 ! ''[[Bukan Sekadar Lafaz (musim 1)|Bukan Sekadar Lafaz]]'' (Musim 1) | Nenek Maryam | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''Banjir Raya'' | Nek Munah | [[Mediacorp Suria]] | |- ! ''[[Aku Bukan Ustazah (musim 1)|Aku Bukan Ustazah]]'' (Musim 1) | Ustazah Fatimah | [[TV3]] | |- ! ''[[Kiblat Ke Syurga]]'' | Mak Cik Buta | [[Astro Ria]] | rowspan="2" | Penampilan khas |- ! ''[[X-Change|X-Change: The Bonds Of Blood]]'' | Fauziah | [[Astro Premier]] |- | rowspan="7" | 2025 ! ''[[Rumah Kasih Suraya]]'' | Datin Fauziah | [[TV1]] | |- ! ''[[Badai Semalam]]'' | Mak Bibah | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Aku Bukan Ustazah (musim 2)|Aku Bukan Ustazah]]'' (Musim 2) | Ustazah Fatimah | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Hilang Dalam Rindu]]'' | Tok Wan | |- ! ''Hilang Kasyorga'' | Mak Siti | DEGUP | |- ! ''[[Jika Itu Salahku]]'' | Mak Tok | [[TV3]] | |- ! ''[[Bias Cinta]]'' | Mak Chah | [[TV1]] | |- | rowspan="4" | 2026 ! ''[[Pak Su Ammara]]'' | Habsah | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Bisik Asmara]]'' | Mak Jah | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Khianat Yang Terpilih]]'' | Hajah June | |- !''[[Isteri Rahsia Ungku Jaabar]]'' |Tokma |[[Astro Ria]] | |- | TBA ! ''[[Stanza Cinta (musim 2)]]'' | Datin Zaiton | [[TV3]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Rampas Cintaku (musim 1)|Rampas Cintaku]]'' (Musim 1) | Hajah Salmi | [[IQIYI]] | Drama web pertama |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Seindah Hujan Cinta]]'' | Puan Zarina | [[Tonton]] | |- ! ''[[Saat Aku Tahu]]'' | Embun | rowspan="2" | [[Viu]] | |- | 2026 ! ''[[Bidadari Tanpa Syurga]]'' | | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1999 ! ''Geruh'' | | [[TV1]] | Telefilem pertama |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Kemaafan Yang Tertangguh'' | Kasmah | rowspan="4" | [[TV3]] | |- ! ''Sebelum Akhirat'' | | |- | rowspan="3" | 2011 ! ''Ku Petik Dosa'' | Sal | |- ! ''Sudu & Garfu'' | Puan Kamariah | |- ! ''[[Hijrah Karmila]]'' | Suhana | [[TV9]] | |- | rowspan="2" | 2012 ! ''[[Anak Lorong (drama TV)|Anak Lorong]]'' | Mak Cik Fatimah | [[TV3]] | |- ! ''Syawal Aidil & Fitri'' | | [[TV AlHijrah]] | |- | 2014 ! ''[[Love You Mr Arrogant Raya]]'' | Hajjah Haminah | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''Gulai Kawah Empulur Pisang'' | Mak Wan | [[Astro Ria]] | |- ! ''Pergilah Air Mata Ramadan'' | Mak Timah | rowspan="2" | [[TV9]] | |- ! ''Hijrah Karmila'' | Suhana | |- | 2018 ! ''Istana Firdaus'' | Mak Su | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2020 ! ''Kasyaf Gelang Iblis'' | Tok Yang | [[Astro Citra]] | |- ! ''Luluh'' | Mak Mah | [[TV3]] | |- ! ''Semperit Cinta'' | | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Rabak'' | Rabiah | rowspan="3" | [[TV3]] | |- ! ''Mencari Siratul Mustaqeem'' | Senah | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''Langit'' | Hajah Normah | |- ! ''Tapai Pulut Opah'' | Opah | [[TV Okey]] | |- ! ''Di Pangkuanku'' | Hajah Salmah | rowspan="3" | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2023 ! ''Rajuk Rokiah'' | Rokiah | |- ! ''Nak Salam Boleh?'' | Mak Jah | |- ! ''[[Sempurna (telefilem)|Sempurna]]'' | Hajah Rahimah | [[TV3]] | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''Langgar Pantang'' | Kak Faridah | [[Astro Ria]] | |- ! ''Perang Panjut Tujuh Likur'' | Hanan | rowspan="5" | [[TV1]] | |- ! ''Aku Awang Belanga'' | Timah | |- ! ''This Is Pilah'' | Wan | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''Sireh Pinang Mudo'' | Mak Daro | |- ! ''[[Along Bakal Mati Syawal Ini (telefilem) |Along Bakal Mati Syawal Ini]]'' | Mok Teh | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Sepahtu Reunion Live 2021]] | Mak Senah | rowspan="2"| [[Astro Warna]] | '''Artis Jemputan:''' Episod "Darat Yang Dilupa" |- | 2022 ! ''[[Sepahtu Reunion Al-Raya]] | Hajjah Sue | '''Artis Jemputan:''' Episod "Lebaran Perantauan" |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm3622937}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Fadilah Mansor]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Fadilah Mansor]] hk7g6atf5krz1cvvi4adut8kn2i2vmg 0 1288027 6925564 6924206 2026-08-12T00:49:29Z ~2026-44122-74 412518 6925564 wikitext text/x-wiki {{Infobox television season | bgcolor = royalblue | season_name = Gegar Vaganza | season_number = 13 | image = Gegarvaganza.jpg | module1 = {{Infobox reality competition season | host = [[Nabil Ahmad]]<br>[[Rykarl Iskandar]] | judges = [[Ramli M. S.|Dato' Ramli MS]]<br>[[Hetty Koes Endang]]<br>[[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] | num_contestants = 14 | winner = | runner_up = | location = Auditorium MBSA, Shah Alam | label1 = Penaja Utama | data1 = TBA }} | num_episodes = 12 | network = [[Astro Ria]]<br>[[Astro Prima]]<br>{{small|'''(Minggu 1 sahaja)'''}} | first_aired = 2026 | last_aired = | prev_season = [[Gegar Vaganza (musim 12)|Musim 12]] | next_season = }} '''''Gegar Vaganza''''' bagi musim yang ketigabelas bermula 2026 dan setiap hari Ahad jam 9:00 malam. Pada musim ini, penaja utamanya ialah '''TBA''' dan penaja bersama ialah '''TBA''', Sekali lagi penyanyi legenda [[Indonesia]], '''Hetty Koes Endang''' kembali sebagai juri tetap bersama '''Dato' Ramli MS''' dan bersama '''Datuk Syafinaz Selamat'''. Pengacara bagi musim ini ialah '''[[Nabil Ahmad]]''' dan '''[[Rykarl Iskandar]].''' == Senarai Peserta == {| class="wikitable" ! Bil. ! colspan="2" |Bintang GV ! Biodata Ringkas |- ! 1 ! colspan="2" |TBA | * TBA ** TBA |} == Ringkasan Konsert == === Minggu 1 : TBA === '''Tarikh Siaran : 2026 {| class="wikitable" ! Nabil & Rykarl ! – |} {| class="wikitable" ! Peserta ! Lagu ! Markah |- | TBA | "TBA" nyanyian asal TBA | |} * '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran == Carta Penyingkiran == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size:85%; line-height:20px;" ! rowspan="2" | Kedudukan ! rowspan="2" | Peserta ! colspan="12" | Kedudukan Mingguan ! rowspan="2" | Purata |- !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!Akhir |- ! style="background:#8ab8e6;" | ! TBA | | | | | | | | | | | | | |} <u>'''Minggu 1-11</u> :'''{{Color box|#41A317|border=darkgray}} Juara Mingguan :'''{{Color box|indianred|border=darkgray}} 2 Terbawah :'''{{Color box|red|border=darkgray}} Tersingkir '''<u>Akhir</u> :'''{{Color box|gold|border=darkgray}} Juara :'''{{Color box|silver|border=darkgray}} Naib Juara :'''{{Color box|#CD7F42|border=darkgray}} Tempat Ke-3 :'''{{Color box|limegreen|border=darkgray}} Finalis (Tempat Ke-4, Ke-5 dan Ke-6) == Lihat Juga == * [[Gegar Vaganza]] * [[Gegar Vaganza (musim 1)]] * [[Gegar Vaganza (musim 2)]] * [[Gegar Vaganza (musim 3)]] * [[Gegar Vaganza (musim 4)]] * [[Gegar Vaganza (musim 5)]] * [[Gegar Vaganza (musim 6)]] * [[Gegar Vaganza (musim 7)]] * [[Gegar Vaganza (musim 8)]] * [[Gegar Vaganza (musim 9)]] * [[Gegar Vaganza (musim 10)]] * [[Gegar Vaganza (musim 11)]] * [[Gegar Vaganza (musim 12)]] == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan Luar == {{Gegar Vaganza}} [[Kategori:Gegar Vaganza]] [[Kategori:Musim siri televisyen Malaysia]] awnu5gwji6r4atwaqmz2f8wqqm7lk90 6925565 6925564 2026-08-12T00:51:54Z ~2026-44122-74 412518 6925565 wikitext text/x-wiki {{Infobox television season | bgcolor = royalblue | season_name = Gegar Vaganza | season_number = 13 | image = Gegarvaganza.jpg | module1 = {{Infobox reality competition season | host = [[Nabil Ahmad]]<br>[[Rykarl Iskandar]] | judges = [[Ramli M. S.|Dato' Ramli MS]]<br>[[Hetty Koes Endang]]<br>[[Syafinaz Selamat|Datuk Syafinaz Selamat]] | num_contestants = 14 | winner = | runner_up = | location = Auditorium MBSA, Shah Alam | label1 = Penaja Utama | data1 = TBA }} | num_episodes = 12 | network = [[Astro Ria]]<br>[[Astro Prima]]<br>{{small|'''(Minggu 1 sahaja)'''}} | first_aired = 2026 | last_aired = | prev_season = [[Gegar Vaganza (musim 12)|Musim 12]] | next_season = }} '''''Gegar Vaganza''''' bagi musim yang ketigabelas bermula 2026 dan setiap hari Ahad jam 9:00 malam. Pada musim ini, penaja utamanya ialah '''TBA''' dan penaja bersama ialah '''TBA''', Sekali lagi penyanyi legenda [[Indonesia]], '''Hetty Koes Endang''' kembali sebagai juri tetap bersama '''Dato' Ramli MS''' dan bersama '''Datuk Syafinaz Selamat'''. Pengacara bagi musim ini ialah '''[[Nabil Ahmad]]''' dan '''[[Rykarl Iskandar]].''' == Senarai Peserta == {| class="wikitable" ! Bil. ! colspan="2" |Bintang GV ! Biodata Ringkas |- ! 1 ! colspan="2" |[[Sezairi Sezali]] | * Sezairi bin Sezali ** '''{{small|{{flagicon|Singapura}} Bukit Timah, Singapura}} |- ! 2 ! colspan="2" |[[Fakhrul Razi]] | * Muhammad Fakhrul Razi bin Ibrahim ** '''{{small|{{flagicon|Brunei Darussalam}} Bandar Seri Begawan, Brunei Darussalam}} |- ! rowspan="2"|3 ! Rowspan="2" |Hani & Zue ! Hani | * Hanisa binti Hasan ** '''{{small|{{flagicon|Kuala Lumpur}} Kuala Lumpur, Malaysia}} |- ! Zue | * Zuliana binti Eusoff ** '''{{small|{{flagicon|Kuala Lumpur}} Kuala Lumpur, Malaysia}} |} == Ringkasan Konsert == === Minggu 1 : TBA === '''Tarikh Siaran : 2026 {| class="wikitable" ! Nabil & Rykarl ! – |} {| class="wikitable" ! Peserta ! Lagu ! Markah |- | TBA | "TBA" nyanyian asal TBA | |} * '''Peserta Tersingkir: Tiada Penyingkiran == Carta Penyingkiran == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size:85%; line-height:20px;" ! rowspan="2" | Kedudukan ! rowspan="2" | Peserta ! colspan="12" | Kedudukan Mingguan ! rowspan="2" | Purata |- !1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8!!9!!10!!11!!Akhir |- ! style="background:#8ab8e6;" | ! TBA | | | | | | | | | | | | | |} <u>'''Minggu 1-11</u> :'''{{Color box|#41A317|border=darkgray}} Juara Mingguan :'''{{Color box|indianred|border=darkgray}} 2 Terbawah :'''{{Color box|red|border=darkgray}} Tersingkir '''<u>Akhir</u> :'''{{Color box|gold|border=darkgray}} Juara :'''{{Color box|silver|border=darkgray}} Naib Juara :'''{{Color box|#CD7F42|border=darkgray}} Tempat Ke-3 :'''{{Color box|limegreen|border=darkgray}} Finalis (Tempat Ke-4, Ke-5 dan Ke-6) == Lihat Juga == * [[Gegar Vaganza]] * [[Gegar Vaganza (musim 1)]] * [[Gegar Vaganza (musim 2)]] * [[Gegar Vaganza (musim 3)]] * [[Gegar Vaganza (musim 4)]] * [[Gegar Vaganza (musim 5)]] * [[Gegar Vaganza (musim 6)]] * [[Gegar Vaganza (musim 7)]] * [[Gegar Vaganza (musim 8)]] * [[Gegar Vaganza (musim 9)]] * [[Gegar Vaganza (musim 10)]] * [[Gegar Vaganza (musim 11)]] * [[Gegar Vaganza (musim 12)]] == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan Luar == {{Gegar Vaganza}} [[Kategori:Gegar Vaganza]] [[Kategori:Musim siri televisyen Malaysia]] 7tz4au6tkwzrnvdpvm5rxq5r2oimis2 2 1288029 6925389 6925302 2026-08-11T13:41:45Z Danielrayyan09 355514 /* Kereta */ 6925389 wikitext text/x-wiki {{User lives in|Kluang}} {{Apprentice Editor Userbox}} ==HELO DARI DRP di [[Bandar Kluang|Kluang]]== Hai, saya '''Daniel Rayyan''' atau alias dalam talian sebagai '''DRP''' dan hanya pengguna biasa Wikipedia. Saya telah melihat bahawa saya sentiasa ditolak daripada semua artikel yang saya buat, termasuk [[User:Tarlby|Tarlby]] untuk artikel serangan Ah Long api 2025 dan ChrysGalley untuk artikel Oppo A3s saya. Saya akan meneruskan menambah foto '''Wikimedia Commons''' dan mungkin meninggalkan Wikipedia dan meneruskan di '''Wikimedia'''. Pengalaman keseluruhan sebagai pencipta artikel Wikipedia adalah menyeronokkan dan mantap. Saya mula [[Wikipedia]] dari 22 Mac 2025. Saya cuma edit Wikipedia Inggeris tetapi jarang sangat. Saya masih kehilangan komputer riba abang saya untuk buat rencana, jadi saya menggunakan telefon utama saya [[Oppo A38]] untuk melakukan semua kerja. ==Sejarah sebagai YouTuber== Saya memulakan Kerjaya YouTube pertamanya pada usia '''8''' tahun. Pada tahun 2021, salurannya telah dibuat dan telah dipadamkan pada tahun yang sama. Pada tahun 2022, dia terus mencipta saluran baharu dan dia memperoleh 600+ Pelanggan tetapi pada Januari 2024, Dia mendapat pengesahan umur dan dia gagal mematuhi umurnya dan akaunnya telah dipadamkan serta-merta. Pada Februari 2024, Saya membuat saluran baharu sekali lagi. Ia aktif sehingga Mac 2026. Anda boleh mencari dengan menaip danielrayyan08 pada carian. Dia memang berkolaborasi dengan Naufal untuk membuat video yang bernama '''Experiment Super Naufal''' pada Julai 2024. Video itu entah bagaimana bagus. Saya akhirnya menamatkan perjalanannya kerana siri '''D Smashing''' telah ditamatkan pada Januari 2026 kerana dia akan terus melakukan perubahan kepada Wikipedia Bahasa Melayu. Pos pada 26 Mac 2026 di mana saya mungkin kadangkala membuat video Tech dalam '''DRP Tech''' di YouTube, Saya memutuskan bahawa perkara menghancurkan barang itu tidak berbaloi.<ref>drp2025.unaux.com</ref> == Rencana Wikipedia Bahasa Melayu yang dicipta == Inilah rencana saya sudah cipta, ini yang saya boleh ingat. Dan juga rencana pertama yang saya cipta ialah halaman ini atau dikenali sebagai ''user page'' dalam Bahasa Inggeris. Anda sekarang berada di Halaman pertama saya cipta. Halaman ini dicipta pada '''25 April 2026, pukul 2:11 petang (Waktu Malaysia)'''. === Kemalangan dan insiden pesawat === * [[Insiden penyingkiran penumpang United Express 2017]] (Insiden) * [[Nahas Cessna 208 Aerodiana 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Athens]] * [[Penerbangan 1885 Swiss International Air Lines]] * [[Penerbangan 63 American Airlines (2001)]] (Insiden) * [[Penerbangan 006 Singapore Airlines]] * [[Penerbangan 3591 Atlas Air]] * [[Penerbangan 759 Air Canada]] * [[Penerbangan 1549 US Airways]] * [[Penerbangan 526A Pan Am]] * [[Insiden Horizon Air Q400 2018]] * [[2003 kehilangan Boeing 727 Angola]] * [[Nahas Boeing B-52 Tentera Udara Amerika Syarikat 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Rio de Janeiro]] * [[Penerbangan 1732 K2 Airways]] * [[Penerbangan 007 Korean Air Lines]] * [[Penerbangan 810 Transair]] * [[Penerbangan 1907 Gol Transportes Aéreos]] * [[2025 perlanggaran di udara Sungai Potomac]] * [[Penerbangan 2216 Jeju Air]] * [[Penerbangan 1380 Southwest Airlines]] * [[Penerbangan 2976 UPS Airlines]] * [[Penerbangan 32 Qantas]] (Insiden) === Pesawat === * [[Airbus Corporate Jets]] * [[Boeing Sonic Cruiser]] * [[Boeing 2707]] * [[Bombardier CRJ]] (siri pesawat) * [[Boeing 747-8]] * [[Siri Bombardier CRJ700]] * [[Boeing 777X]] * [[Airbus A321neo]] * [[Airbus A320neo]] * [[Airbus A318]] * [[Boeing 720]] * [[Airbus A330neo]] * [[Airbus A220]] * [[Boeing 737 Classic]] * [[McDonnell Douglas MD-12]] * [[McDonnell Douglas MD-80]] * [[Boeing 747-400]] dan [[Boeing 747SP]] (Laman ini sebelumnya ialah laman lencongan (bukan dicipta oleh saya) ke [[Boeing 747]] tetapi saya tambah semua Infobox dan lain ke laman lencongan yang kosong itu) * [[Boom Overture]] * [[Boom XB-1]] * [[Airbus Beluga]] * [[Airbus BelugaXL]] * [[B-HNL]] (pesawat pertama [[Boeing 777-200]]) * [[Comac C919]] === Jenis pesawat === * [[Pesawat kombi]] * [[Pesawat berbadan lebar]] * [[Pengangkutan supersonik]] * [[Pesawat berbadan sempit]] === Lain-lain (Pesawat) === * [[Penerbangan pertama]] * [[Project Sunrise (Qantas)]] * [[Maneuvering Characteristics Augmentation System]] === Telefon pintar/bimbit === * [[Microsoft Kin]] * [[Samsung Galaxy S II]] * [[Samsung Galaxy S5]] * [[Samsung Galaxy S6]] * [[Infinix Note 60 Pro]] * [[Infinix Smart 10]] * [[Samsung Galaxy S4]] * [[Samsung Galaxy S8]] * [[Samsung Galaxy S4 Zoom]] * [[Samsung Galaxy S9]] * [[Samsung Galaxy S10]] * [[Samsung Galaxy S20]] * [[Pixel 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip]] * [[Pixel (generasi pertama)]] * [[Samsung Ativ S]] * [[Samsung Galaxy S21]] * [[iPhone 17e]] * [[Samsung Galaxy (telefon pintar 2009)]] * [[Samsung Galaxy S (generasi pertama)]] * [[Samsung Galaxy S22]] * [[Samsung Galaxy Fold]] * [[Samsung Galaxy Note 7]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 7]] * [[Samsung Galaxy Z TriFold]] * [[Samsung Galaxy A26 5G]] * [[Oppo A3s]] * [[Samsung Galaxy Note 20]] * [[Samsung Galaxy A27 5G]] * [[Samsung Galaxy A80]] * [[Samsung Galaxy A37 5G]] * [[Samsung Galaxy A57 5G]] * [[Samsung Galaxy A07]] * [[Samsung Galaxy A17]] * [[Clicks Communicator]] * [[Samsung Galaxy M14 5G]] * [[Samsung Galaxy A05]] * [[Oppo A38]] (telefon utama saya) * [[Oppo Find X9]] * [[Samsung Galaxy S26]] * [[Samsung Galaxy S25]] * [[Samsung Galaxy S24]] * [[Samsung Galaxy S23]] * [[Pixel 10 Pro]] * [[Pixel 10]] * [[Pixel 10a]] * [[Pixel 10 Pro Fold]] * [[Redmi 9C]] * [[Redmi A1]] * [[Redmi Note 2]] === Set kepala === * [[Samsung Galaxy XR]] === Kamera digital === * [[Nikon D5000]] === Barisan teknologi === * [[Google Pixel]] * [[Siri Samsung Galaxy M]] * [[Siri Samsung Galaxy A]] * [[Siri Samsung Galaxy Z]] * [[Siri Samsung Galaxy S]] === Perisian === * [[Microsoft Edge]] * [[Windows Phone 8]] * [[Windows Server 2012]] * [[Microsoft Flight Simulator]] * [[Windows Server 2025]] * [[Google One]] * [[Samsung Experience]] * [[Android SDK]] * [[Android Debug Bridge]] * [[fastboot]] * [[Android 17]] * [[Android 16]] * [[Android 15]] * [[Android 14]] * [[Android 13]] * [[Android 12]] * [[Android Jelly Bean]] * [[Android Ice Cream Sandwich]] * [[Android Froyo]] * [[Good Lock]] * [[Samsung DeX]] * [[Samsung Knox]] * [[Android Studio]] * [[Aluminium OS]] === Komputer riba === * [[Chromebook Pixel]] * [[Pixelbook]] * [[Pixelbook Go]] * [[Googlebook]] === CPU === * [[Intel Pentium]] (bukan [[Pentium (asal)]] itu) * [[Xeon|Intel Xeon]] * [[Intel Core]] * [[Intel Celeron]] * [[Intel Atom]] * [[Google Tensor]] * [[Samsung Exynos]] === Lain lain (teknologi) === * [[eSIM]] === Kabel === * [[USB-C]] === Resolusi komputer === * [[Resolusi 32K]] * [[Resolusi 16K]] * [[Resolusi 10K]] * [[Resolusi 8K]] * [[Resolusi 5K]] === Syarikat === * [[USB Implementers Forum]] * [[Boom Technology]] === Syarikat penerbangan === * [[Spirit Airlines]] * [[Régional]] * [[Brit Air]] * [[Air France Hop]] * [[K2 Airways]] * [[UPS Airlines]] * [[Riyadh Air]] === Penggabungan (syarikat penerbangan) === * [[Penggabungan Delta Air Lines dan Northwest Airlines]] * [[Penggabungan Korean Air dan Asiana Airlines]] === Orang === * [[Steven He]] * [[King Liang]] * [[Beluga (YouTuber)]] === Lagu === * [[United Breaks Guitars]] === Kereta === * [[Perodua QV-E]] * [[Proton EMAS (kereta)]] * [[Tesla Cybertruck]] * [[Tesla Cybercab]] === Van === * [[Tesla Robovan]] === Motosikal === * [[Tesla Cyberquad]] === Tempat === * [[Pusat Promosi Keselamatan]] (''[[Japan Airlines|JAL]]'') * [[Bliss (fotografi)]] * [[Kilang Everett Boeing]] === Acara === * [[Consumer Electronics Show]] === Perkhidmatan awam === * [[Tesla Robotaxi]] === Insiden === * [[2025 Letupan Cybertruck Las Vegas]] * [[Ming Harlem]] (bukan insiden tapi seperti macam insiden) === Akta === * [[Akta Antibuli 2026]] === Sejarah Wikipedia === * [[Wikipedia:UuU]] === Lain-lain === * [[Pendaftaran pesawat]] * [[Kod IP]] * [[Binaan harian]] * [[Frutiger Aero]] === Barangan teknologi === * [[Samsung Galaxy Glasses]] === Templat === * [[Templat:Infobox smartwatch]] * [[Templat:Color icon]] * [[Templat:Tunas-telefon-Samsung]] * [[Templat:ASEAN NCAP]] * [[Templat:ASEAN NCAP/2017]] * [[Templat:ASEAN NCAP/doc]] * [[Templat:Latest stable software release/Windows 11]] * [[Templat:Latest preview software release/Windows 11]] * [[Templat:Kumpulan JAL]] * [[Templat:Samsung Galaxy Z]] * [[Templat:Keluarga Microsoft Windows]] * [[Templat:Airreg]] * [[Templat:Google Pixel]] * [[Templat:Date range and age in years, months, weeks and days]] * [[Templat:Aviation accidents and incidents in 2026]] * [[Templat:Samsung Galaxy S]] * [[Templat:Boeing]] * [[Templat:Timeline-event]] * [[Templat:United Continental Holdings]] * [[Templat:Lapangan Terbang Antarabangsa O'Hare]] * [[Templat:' "]] * [[Templat:Electric-vehicle-stub]] * [[Templat:Tesla Inc.]] == Amat penting == Recana pertama yang saya ubah suai adalah [[Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Pa Yai]] pada '''25 April 2026 pada 7:13 petang (Waktu Malaysia). <br> Rencana pertama yang saya cipta dan juga ke Laman Wikipedia Bahasa Melayu untuk awam ialah [[Samsung Galaxy M14 5G]] pada '''28 April 2026 pada pukul 9:17 petang (Waktu Malaysia)'''. Rencana pertama yang saya cipta di [[Wikipedia Bahasa Inggeris]] adalah [[:en:Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack|Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack]] pada '''4 April 2026 pada pukul 2:59 petang (Waktu Malaysia)''' dengan nota berkata ''Creating my personal sandbox with a draft of the 2025 Kluang arson report'' yang telah ditolak dari masuk ke laman utama (bukan draf) oleh Tarlby pada 8 April 2026. == Akhir sekali == Apa-apa pun, 1 tahun yang bagus di [[Wikipedia Bahasa Melayu]]. Saya masih melakukan edit di Wikipedia Bahasa Melayu dan gambar untuk Wikimedia Commons.<br>[https://en.wikipedia.org/wiki/User:DanielZayab Jangan tekan sini.] jfkqlqbr7i3f86mhzobw33jif6xxg9j 6925402 6925389 2026-08-11T13:49:35Z Danielrayyan09 355514 /* Kereta */ 6925402 wikitext text/x-wiki {{User lives in|Kluang}} {{Apprentice Editor Userbox}} ==HELO DARI DRP di [[Bandar Kluang|Kluang]]== Hai, saya '''Daniel Rayyan''' atau alias dalam talian sebagai '''DRP''' dan hanya pengguna biasa Wikipedia. Saya telah melihat bahawa saya sentiasa ditolak daripada semua artikel yang saya buat, termasuk [[User:Tarlby|Tarlby]] untuk artikel serangan Ah Long api 2025 dan ChrysGalley untuk artikel Oppo A3s saya. Saya akan meneruskan menambah foto '''Wikimedia Commons''' dan mungkin meninggalkan Wikipedia dan meneruskan di '''Wikimedia'''. Pengalaman keseluruhan sebagai pencipta artikel Wikipedia adalah menyeronokkan dan mantap. Saya mula [[Wikipedia]] dari 22 Mac 2025. Saya cuma edit Wikipedia Inggeris tetapi jarang sangat. Saya masih kehilangan komputer riba abang saya untuk buat rencana, jadi saya menggunakan telefon utama saya [[Oppo A38]] untuk melakukan semua kerja. ==Sejarah sebagai YouTuber== Saya memulakan Kerjaya YouTube pertamanya pada usia '''8''' tahun. Pada tahun 2021, salurannya telah dibuat dan telah dipadamkan pada tahun yang sama. Pada tahun 2022, dia terus mencipta saluran baharu dan dia memperoleh 600+ Pelanggan tetapi pada Januari 2024, Dia mendapat pengesahan umur dan dia gagal mematuhi umurnya dan akaunnya telah dipadamkan serta-merta. Pada Februari 2024, Saya membuat saluran baharu sekali lagi. Ia aktif sehingga Mac 2026. Anda boleh mencari dengan menaip danielrayyan08 pada carian. Dia memang berkolaborasi dengan Naufal untuk membuat video yang bernama '''Experiment Super Naufal''' pada Julai 2024. Video itu entah bagaimana bagus. Saya akhirnya menamatkan perjalanannya kerana siri '''D Smashing''' telah ditamatkan pada Januari 2026 kerana dia akan terus melakukan perubahan kepada Wikipedia Bahasa Melayu. Pos pada 26 Mac 2026 di mana saya mungkin kadangkala membuat video Tech dalam '''DRP Tech''' di YouTube, Saya memutuskan bahawa perkara menghancurkan barang itu tidak berbaloi.<ref>drp2025.unaux.com</ref> == Rencana Wikipedia Bahasa Melayu yang dicipta == Inilah rencana saya sudah cipta, ini yang saya boleh ingat. Dan juga rencana pertama yang saya cipta ialah halaman ini atau dikenali sebagai ''user page'' dalam Bahasa Inggeris. Anda sekarang berada di Halaman pertama saya cipta. Halaman ini dicipta pada '''25 April 2026, pukul 2:11 petang (Waktu Malaysia)'''. === Kemalangan dan insiden pesawat === * [[Insiden penyingkiran penumpang United Express 2017]] (Insiden) * [[Nahas Cessna 208 Aerodiana 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Athens]] * [[Penerbangan 1885 Swiss International Air Lines]] * [[Penerbangan 63 American Airlines (2001)]] (Insiden) * [[Penerbangan 006 Singapore Airlines]] * [[Penerbangan 3591 Atlas Air]] * [[Penerbangan 759 Air Canada]] * [[Penerbangan 1549 US Airways]] * [[Penerbangan 526A Pan Am]] * [[Insiden Horizon Air Q400 2018]] * [[2003 kehilangan Boeing 727 Angola]] * [[Nahas Boeing B-52 Tentera Udara Amerika Syarikat 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Rio de Janeiro]] * [[Penerbangan 1732 K2 Airways]] * [[Penerbangan 007 Korean Air Lines]] * [[Penerbangan 810 Transair]] * [[Penerbangan 1907 Gol Transportes Aéreos]] * [[2025 perlanggaran di udara Sungai Potomac]] * [[Penerbangan 2216 Jeju Air]] * [[Penerbangan 1380 Southwest Airlines]] * [[Penerbangan 2976 UPS Airlines]] * [[Penerbangan 32 Qantas]] (Insiden) === Pesawat === * [[Airbus Corporate Jets]] * [[Boeing Sonic Cruiser]] * [[Boeing 2707]] * [[Bombardier CRJ]] (siri pesawat) * [[Boeing 747-8]] * [[Siri Bombardier CRJ700]] * [[Boeing 777X]] * [[Airbus A321neo]] * [[Airbus A320neo]] * [[Airbus A318]] * [[Boeing 720]] * [[Airbus A330neo]] * [[Airbus A220]] * [[Boeing 737 Classic]] * [[McDonnell Douglas MD-12]] * [[McDonnell Douglas MD-80]] * [[Boeing 747-400]] dan [[Boeing 747SP]] (Laman ini sebelumnya ialah laman lencongan (bukan dicipta oleh saya) ke [[Boeing 747]] tetapi saya tambah semua Infobox dan lain ke laman lencongan yang kosong itu) * [[Boom Overture]] * [[Boom XB-1]] * [[Airbus Beluga]] * [[Airbus BelugaXL]] * [[B-HNL]] (pesawat pertama [[Boeing 777-200]]) * [[Comac C919]] === Jenis pesawat === * [[Pesawat kombi]] * [[Pesawat berbadan lebar]] * [[Pengangkutan supersonik]] * [[Pesawat berbadan sempit]] === Lain-lain (Pesawat) === * [[Penerbangan pertama]] * [[Project Sunrise (Qantas)]] * [[Maneuvering Characteristics Augmentation System]] === Telefon pintar/bimbit === * [[Microsoft Kin]] * [[Samsung Galaxy S II]] * [[Samsung Galaxy S5]] * [[Samsung Galaxy S6]] * [[Infinix Note 60 Pro]] * [[Infinix Smart 10]] * [[Samsung Galaxy S4]] * [[Samsung Galaxy S8]] * [[Samsung Galaxy S4 Zoom]] * [[Samsung Galaxy S9]] * [[Samsung Galaxy S10]] * [[Samsung Galaxy S20]] * [[Pixel 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip]] * [[Pixel (generasi pertama)]] * [[Samsung Ativ S]] * [[Samsung Galaxy S21]] * [[iPhone 17e]] * [[Samsung Galaxy (telefon pintar 2009)]] * [[Samsung Galaxy S (generasi pertama)]] * [[Samsung Galaxy S22]] * [[Samsung Galaxy Fold]] * [[Samsung Galaxy Note 7]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 7]] * [[Samsung Galaxy Z TriFold]] * [[Samsung Galaxy A26 5G]] * [[Oppo A3s]] * [[Samsung Galaxy Note 20]] * [[Samsung Galaxy A27 5G]] * [[Samsung Galaxy A80]] * [[Samsung Galaxy A37 5G]] * [[Samsung Galaxy A57 5G]] * [[Samsung Galaxy A07]] * [[Samsung Galaxy A17]] * [[Clicks Communicator]] * [[Samsung Galaxy M14 5G]] * [[Samsung Galaxy A05]] * [[Oppo A38]] (telefon utama saya) * [[Oppo Find X9]] * [[Samsung Galaxy S26]] * [[Samsung Galaxy S25]] * [[Samsung Galaxy S24]] * [[Samsung Galaxy S23]] * [[Pixel 10 Pro]] * [[Pixel 10]] * [[Pixel 10a]] * [[Pixel 10 Pro Fold]] * [[Redmi 9C]] * [[Redmi A1]] * [[Redmi Note 2]] === Set kepala === * [[Samsung Galaxy XR]] === Kamera digital === * [[Nikon D5000]] === Barisan teknologi === * [[Google Pixel]] * [[Siri Samsung Galaxy M]] * [[Siri Samsung Galaxy A]] * [[Siri Samsung Galaxy Z]] * [[Siri Samsung Galaxy S]] === Perisian === * [[Microsoft Edge]] * [[Windows Phone 8]] * [[Windows Server 2012]] * [[Microsoft Flight Simulator]] * [[Windows Server 2025]] * [[Google One]] * [[Samsung Experience]] * [[Android SDK]] * [[Android Debug Bridge]] * [[fastboot]] * [[Android 17]] * [[Android 16]] * [[Android 15]] * [[Android 14]] * [[Android 13]] * [[Android 12]] * [[Android Jelly Bean]] * [[Android Ice Cream Sandwich]] * [[Android Froyo]] * [[Good Lock]] * [[Samsung DeX]] * [[Samsung Knox]] * [[Android Studio]] * [[Aluminium OS]] === Komputer riba === * [[Chromebook Pixel]] * [[Pixelbook]] * [[Pixelbook Go]] * [[Googlebook]] === CPU === * [[Intel Pentium]] (bukan [[Pentium (asal)]] itu) * [[Xeon|Intel Xeon]] * [[Intel Core]] * [[Intel Celeron]] * [[Intel Atom]] * [[Google Tensor]] * [[Samsung Exynos]] === Lain lain (teknologi) === * [[eSIM]] === Kabel === * [[USB-C]] === Resolusi komputer === * [[Resolusi 32K]] * [[Resolusi 16K]] * [[Resolusi 10K]] * [[Resolusi 8K]] * [[Resolusi 5K]] === Syarikat === * [[USB Implementers Forum]] * [[Boom Technology]] === Syarikat penerbangan === * [[Spirit Airlines]] * [[Régional]] * [[Brit Air]] * [[Air France Hop]] * [[K2 Airways]] * [[UPS Airlines]] * [[Riyadh Air]] === Penggabungan (syarikat penerbangan) === * [[Penggabungan Delta Air Lines dan Northwest Airlines]] * [[Penggabungan Korean Air dan Asiana Airlines]] === Orang === * [[Steven He]] * [[King Liang]] * [[Beluga (YouTuber)]] === Lagu === * [[United Breaks Guitars]] === Kereta === * [[Tesla Roadster (generasi kedua)]] * [[Perodua QV-E]] * [[Proton EMAS (kereta)]] * [[Tesla Cybertruck]] * [[Tesla Cybercab]] === Van === * [[Tesla Robovan]] === Motosikal === * [[Tesla Cyberquad]] === Tempat === * [[Pusat Promosi Keselamatan]] (''[[Japan Airlines|JAL]]'') * [[Bliss (fotografi)]] * [[Kilang Everett Boeing]] === Acara === * [[Consumer Electronics Show]] === Perkhidmatan awam === * [[Tesla Robotaxi]] === Insiden === * [[2025 Letupan Cybertruck Las Vegas]] * [[Ming Harlem]] (bukan insiden tapi seperti macam insiden) === Akta === * [[Akta Antibuli 2026]] === Sejarah Wikipedia === * [[Wikipedia:UuU]] === Lain-lain === * [[Pendaftaran pesawat]] * [[Kod IP]] * [[Binaan harian]] * [[Frutiger Aero]] === Barangan teknologi === * [[Samsung Galaxy Glasses]] === Templat === * [[Templat:Infobox smartwatch]] * [[Templat:Color icon]] * [[Templat:Tunas-telefon-Samsung]] * [[Templat:ASEAN NCAP]] * [[Templat:ASEAN NCAP/2017]] * [[Templat:ASEAN NCAP/doc]] * [[Templat:Latest stable software release/Windows 11]] * [[Templat:Latest preview software release/Windows 11]] * [[Templat:Kumpulan JAL]] * [[Templat:Samsung Galaxy Z]] * [[Templat:Keluarga Microsoft Windows]] * [[Templat:Airreg]] * [[Templat:Google Pixel]] * [[Templat:Date range and age in years, months, weeks and days]] * [[Templat:Aviation accidents and incidents in 2026]] * [[Templat:Samsung Galaxy S]] * [[Templat:Boeing]] * [[Templat:Timeline-event]] * [[Templat:United Continental Holdings]] * [[Templat:Lapangan Terbang Antarabangsa O'Hare]] * [[Templat:' "]] * [[Templat:Electric-vehicle-stub]] * [[Templat:Tesla Inc.]] == Amat penting == Recana pertama yang saya ubah suai adalah [[Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Pa Yai]] pada '''25 April 2026 pada 7:13 petang (Waktu Malaysia). <br> Rencana pertama yang saya cipta dan juga ke Laman Wikipedia Bahasa Melayu untuk awam ialah [[Samsung Galaxy M14 5G]] pada '''28 April 2026 pada pukul 9:17 petang (Waktu Malaysia)'''. Rencana pertama yang saya cipta di [[Wikipedia Bahasa Inggeris]] adalah [[:en:Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack|Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack]] pada '''4 April 2026 pada pukul 2:59 petang (Waktu Malaysia)''' dengan nota berkata ''Creating my personal sandbox with a draft of the 2025 Kluang arson report'' yang telah ditolak dari masuk ke laman utama (bukan draf) oleh Tarlby pada 8 April 2026. == Akhir sekali == Apa-apa pun, 1 tahun yang bagus di [[Wikipedia Bahasa Melayu]]. Saya masih melakukan edit di Wikipedia Bahasa Melayu dan gambar untuk Wikimedia Commons.<br>[https://en.wikipedia.org/wiki/User:DanielZayab Jangan tekan sini.] oayij3017fo3hvg68etl2n6hbumjy8g 6925794 6925402 2026-08-12T08:14:12Z Danielrayyan09 355514 /* Kereta */ 6925794 wikitext text/x-wiki {{User lives in|Kluang}} {{Apprentice Editor Userbox}} ==HELO DARI DRP di [[Bandar Kluang|Kluang]]== Hai, saya '''Daniel Rayyan''' atau alias dalam talian sebagai '''DRP''' dan hanya pengguna biasa Wikipedia. Saya telah melihat bahawa saya sentiasa ditolak daripada semua artikel yang saya buat, termasuk [[User:Tarlby|Tarlby]] untuk artikel serangan Ah Long api 2025 dan ChrysGalley untuk artikel Oppo A3s saya. Saya akan meneruskan menambah foto '''Wikimedia Commons''' dan mungkin meninggalkan Wikipedia dan meneruskan di '''Wikimedia'''. Pengalaman keseluruhan sebagai pencipta artikel Wikipedia adalah menyeronokkan dan mantap. Saya mula [[Wikipedia]] dari 22 Mac 2025. Saya cuma edit Wikipedia Inggeris tetapi jarang sangat. Saya masih kehilangan komputer riba abang saya untuk buat rencana, jadi saya menggunakan telefon utama saya [[Oppo A38]] untuk melakukan semua kerja. ==Sejarah sebagai YouTuber== Saya memulakan Kerjaya YouTube pertamanya pada usia '''8''' tahun. Pada tahun 2021, salurannya telah dibuat dan telah dipadamkan pada tahun yang sama. Pada tahun 2022, dia terus mencipta saluran baharu dan dia memperoleh 600+ Pelanggan tetapi pada Januari 2024, Dia mendapat pengesahan umur dan dia gagal mematuhi umurnya dan akaunnya telah dipadamkan serta-merta. Pada Februari 2024, Saya membuat saluran baharu sekali lagi. Ia aktif sehingga Mac 2026. Anda boleh mencari dengan menaip danielrayyan08 pada carian. Dia memang berkolaborasi dengan Naufal untuk membuat video yang bernama '''Experiment Super Naufal''' pada Julai 2024. Video itu entah bagaimana bagus. Saya akhirnya menamatkan perjalanannya kerana siri '''D Smashing''' telah ditamatkan pada Januari 2026 kerana dia akan terus melakukan perubahan kepada Wikipedia Bahasa Melayu. Pos pada 26 Mac 2026 di mana saya mungkin kadangkala membuat video Tech dalam '''DRP Tech''' di YouTube, Saya memutuskan bahawa perkara menghancurkan barang itu tidak berbaloi.<ref>drp2025.unaux.com</ref> == Rencana Wikipedia Bahasa Melayu yang dicipta == Inilah rencana saya sudah cipta, ini yang saya boleh ingat. Dan juga rencana pertama yang saya cipta ialah halaman ini atau dikenali sebagai ''user page'' dalam Bahasa Inggeris. Anda sekarang berada di Halaman pertama saya cipta. Halaman ini dicipta pada '''25 April 2026, pukul 2:11 petang (Waktu Malaysia)'''. === Kemalangan dan insiden pesawat === * [[Insiden penyingkiran penumpang United Express 2017]] (Insiden) * [[Nahas Cessna 208 Aerodiana 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Athens]] * [[Penerbangan 1885 Swiss International Air Lines]] * [[Penerbangan 63 American Airlines (2001)]] (Insiden) * [[Penerbangan 006 Singapore Airlines]] * [[Penerbangan 3591 Atlas Air]] * [[Penerbangan 759 Air Canada]] * [[Penerbangan 1549 US Airways]] * [[Penerbangan 526A Pan Am]] * [[Insiden Horizon Air Q400 2018]] * [[2003 kehilangan Boeing 727 Angola]] * [[Nahas Boeing B-52 Tentera Udara Amerika Syarikat 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Rio de Janeiro]] * [[Penerbangan 1732 K2 Airways]] * [[Penerbangan 007 Korean Air Lines]] * [[Penerbangan 810 Transair]] * [[Penerbangan 1907 Gol Transportes Aéreos]] * [[2025 perlanggaran di udara Sungai Potomac]] * [[Penerbangan 2216 Jeju Air]] * [[Penerbangan 1380 Southwest Airlines]] * [[Penerbangan 2976 UPS Airlines]] * [[Penerbangan 32 Qantas]] (Insiden) === Pesawat === * [[Airbus Corporate Jets]] * [[Boeing Sonic Cruiser]] * [[Boeing 2707]] * [[Bombardier CRJ]] (siri pesawat) * [[Boeing 747-8]] * [[Siri Bombardier CRJ700]] * [[Boeing 777X]] * [[Airbus A321neo]] * [[Airbus A320neo]] * [[Airbus A318]] * [[Boeing 720]] * [[Airbus A330neo]] * [[Airbus A220]] * [[Boeing 737 Classic]] * [[McDonnell Douglas MD-12]] * [[McDonnell Douglas MD-80]] * [[Boeing 747-400]] dan [[Boeing 747SP]] (Laman ini sebelumnya ialah laman lencongan (bukan dicipta oleh saya) ke [[Boeing 747]] tetapi saya tambah semua Infobox dan lain ke laman lencongan yang kosong itu) * [[Boom Overture]] * [[Boom XB-1]] * [[Airbus Beluga]] * [[Airbus BelugaXL]] * [[B-HNL]] (pesawat pertama [[Boeing 777-200]]) * [[Comac C919]] === Jenis pesawat === * [[Pesawat kombi]] * [[Pesawat berbadan lebar]] * [[Pengangkutan supersonik]] * [[Pesawat berbadan sempit]] === Lain-lain (Pesawat) === * [[Penerbangan pertama]] * [[Project Sunrise (Qantas)]] * [[Maneuvering Characteristics Augmentation System]] === Telefon pintar/bimbit === * [[Microsoft Kin]] * [[Samsung Galaxy S II]] * [[Samsung Galaxy S5]] * [[Samsung Galaxy S6]] * [[Infinix Note 60 Pro]] * [[Infinix Smart 10]] * [[Samsung Galaxy S4]] * [[Samsung Galaxy S8]] * [[Samsung Galaxy S4 Zoom]] * [[Samsung Galaxy S9]] * [[Samsung Galaxy S10]] * [[Samsung Galaxy S20]] * [[Pixel 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip]] * [[Pixel (generasi pertama)]] * [[Samsung Ativ S]] * [[Samsung Galaxy S21]] * [[iPhone 17e]] * [[Samsung Galaxy (telefon pintar 2009)]] * [[Samsung Galaxy S (generasi pertama)]] * [[Samsung Galaxy S22]] * [[Samsung Galaxy Fold]] * [[Samsung Galaxy Note 7]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 7]] * [[Samsung Galaxy Z TriFold]] * [[Samsung Galaxy A26 5G]] * [[Oppo A3s]] * [[Samsung Galaxy Note 20]] * [[Samsung Galaxy A27 5G]] * [[Samsung Galaxy A80]] * [[Samsung Galaxy A37 5G]] * [[Samsung Galaxy A57 5G]] * [[Samsung Galaxy A07]] * [[Samsung Galaxy A17]] * [[Clicks Communicator]] * [[Samsung Galaxy M14 5G]] * [[Samsung Galaxy A05]] * [[Oppo A38]] (telefon utama saya) * [[Oppo Find X9]] * [[Samsung Galaxy S26]] * [[Samsung Galaxy S25]] * [[Samsung Galaxy S24]] * [[Samsung Galaxy S23]] * [[Pixel 10 Pro]] * [[Pixel 10]] * [[Pixel 10a]] * [[Pixel 10 Pro Fold]] * [[Redmi 9C]] * [[Redmi A1]] * [[Redmi Note 2]] === Set kepala === * [[Samsung Galaxy XR]] === Kamera digital === * [[Nikon D5000]] === Barisan teknologi === * [[Google Pixel]] * [[Siri Samsung Galaxy M]] * [[Siri Samsung Galaxy A]] * [[Siri Samsung Galaxy Z]] * [[Siri Samsung Galaxy S]] === Perisian === * [[Microsoft Edge]] * [[Windows Phone 8]] * [[Windows Server 2012]] * [[Microsoft Flight Simulator]] * [[Windows Server 2025]] * [[Google One]] * [[Samsung Experience]] * [[Android SDK]] * [[Android Debug Bridge]] * [[fastboot]] * [[Android 17]] * [[Android 16]] * [[Android 15]] * [[Android 14]] * [[Android 13]] * [[Android 12]] * [[Android Jelly Bean]] * [[Android Ice Cream Sandwich]] * [[Android Froyo]] * [[Good Lock]] * [[Samsung DeX]] * [[Samsung Knox]] * [[Android Studio]] * [[Aluminium OS]] === Komputer riba === * [[Chromebook Pixel]] * [[Pixelbook]] * [[Pixelbook Go]] * [[Googlebook]] === CPU === * [[Intel Pentium]] (bukan [[Pentium (asal)]] itu) * [[Xeon|Intel Xeon]] * [[Intel Core]] * [[Intel Celeron]] * [[Intel Atom]] * [[Google Tensor]] * [[Samsung Exynos]] === Lain lain (teknologi) === * [[eSIM]] === Kabel === * [[USB-C]] === Resolusi komputer === * [[Resolusi 32K]] * [[Resolusi 16K]] * [[Resolusi 10K]] * [[Resolusi 8K]] * [[Resolusi 5K]] === Syarikat === * [[USB Implementers Forum]] * [[Boom Technology]] === Syarikat penerbangan === * [[Spirit Airlines]] * [[Régional]] * [[Brit Air]] * [[Air France Hop]] * [[K2 Airways]] * [[UPS Airlines]] * [[Riyadh Air]] === Penggabungan (syarikat penerbangan) === * [[Penggabungan Delta Air Lines dan Northwest Airlines]] * [[Penggabungan Korean Air dan Asiana Airlines]] === Orang === * [[Steven He]] * [[King Liang]] * [[Beluga (YouTuber)]] === Lagu === * [[United Breaks Guitars]] === Kereta === * [[Tesla Roadster (generasi kedua)]] * [[Perodua QV-E]] * [[Proton EMAS (kereta)]] * [[Tesla Cybertruck]] * [[Tesla Cybercab]] === Lori === * [[Tesla Semi]] === Van === * [[Tesla Robovan]] === Motosikal === * [[Tesla Cyberquad]] === Tempat === * [[Pusat Promosi Keselamatan]] (''[[Japan Airlines|JAL]]'') * [[Bliss (fotografi)]] * [[Kilang Everett Boeing]] === Acara === * [[Consumer Electronics Show]] === Perkhidmatan awam === * [[Tesla Robotaxi]] === Insiden === * [[2025 Letupan Cybertruck Las Vegas]] * [[Ming Harlem]] (bukan insiden tapi seperti macam insiden) === Akta === * [[Akta Antibuli 2026]] === Sejarah Wikipedia === * [[Wikipedia:UuU]] === Lain-lain === * [[Pendaftaran pesawat]] * [[Kod IP]] * [[Binaan harian]] * [[Frutiger Aero]] === Barangan teknologi === * [[Samsung Galaxy Glasses]] === Templat === * [[Templat:Infobox smartwatch]] * [[Templat:Color icon]] * [[Templat:Tunas-telefon-Samsung]] * [[Templat:ASEAN NCAP]] * [[Templat:ASEAN NCAP/2017]] * [[Templat:ASEAN NCAP/doc]] * [[Templat:Latest stable software release/Windows 11]] * [[Templat:Latest preview software release/Windows 11]] * [[Templat:Kumpulan JAL]] * [[Templat:Samsung Galaxy Z]] * [[Templat:Keluarga Microsoft Windows]] * [[Templat:Airreg]] * [[Templat:Google Pixel]] * [[Templat:Date range and age in years, months, weeks and days]] * [[Templat:Aviation accidents and incidents in 2026]] * [[Templat:Samsung Galaxy S]] * [[Templat:Boeing]] * [[Templat:Timeline-event]] * [[Templat:United Continental Holdings]] * [[Templat:Lapangan Terbang Antarabangsa O'Hare]] * [[Templat:' "]] * [[Templat:Electric-vehicle-stub]] * [[Templat:Tesla Inc.]] == Amat penting == Recana pertama yang saya ubah suai adalah [[Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Pa Yai]] pada '''25 April 2026 pada 7:13 petang (Waktu Malaysia). <br> Rencana pertama yang saya cipta dan juga ke Laman Wikipedia Bahasa Melayu untuk awam ialah [[Samsung Galaxy M14 5G]] pada '''28 April 2026 pada pukul 9:17 petang (Waktu Malaysia)'''. Rencana pertama yang saya cipta di [[Wikipedia Bahasa Inggeris]] adalah [[:en:Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack|Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack]] pada '''4 April 2026 pada pukul 2:59 petang (Waktu Malaysia)''' dengan nota berkata ''Creating my personal sandbox with a draft of the 2025 Kluang arson report'' yang telah ditolak dari masuk ke laman utama (bukan draf) oleh Tarlby pada 8 April 2026. == Akhir sekali == Apa-apa pun, 1 tahun yang bagus di [[Wikipedia Bahasa Melayu]]. Saya masih melakukan edit di Wikipedia Bahasa Melayu dan gambar untuk Wikimedia Commons.<br>[https://en.wikipedia.org/wiki/User:DanielZayab Jangan tekan sini.] qk7yx3yubvq70z3bj5m4lbbeuufeuli 6925795 6925794 2026-08-12T08:14:55Z Danielrayyan09 355514 /* Telefon pintar/bimbit */ 6925795 wikitext text/x-wiki {{User lives in|Kluang}} {{Apprentice Editor Userbox}} ==HELO DARI DRP di [[Bandar Kluang|Kluang]]== Hai, saya '''Daniel Rayyan''' atau alias dalam talian sebagai '''DRP''' dan hanya pengguna biasa Wikipedia. Saya telah melihat bahawa saya sentiasa ditolak daripada semua artikel yang saya buat, termasuk [[User:Tarlby|Tarlby]] untuk artikel serangan Ah Long api 2025 dan ChrysGalley untuk artikel Oppo A3s saya. Saya akan meneruskan menambah foto '''Wikimedia Commons''' dan mungkin meninggalkan Wikipedia dan meneruskan di '''Wikimedia'''. Pengalaman keseluruhan sebagai pencipta artikel Wikipedia adalah menyeronokkan dan mantap. Saya mula [[Wikipedia]] dari 22 Mac 2025. Saya cuma edit Wikipedia Inggeris tetapi jarang sangat. Saya masih kehilangan komputer riba abang saya untuk buat rencana, jadi saya menggunakan telefon utama saya [[Oppo A38]] untuk melakukan semua kerja. ==Sejarah sebagai YouTuber== Saya memulakan Kerjaya YouTube pertamanya pada usia '''8''' tahun. Pada tahun 2021, salurannya telah dibuat dan telah dipadamkan pada tahun yang sama. Pada tahun 2022, dia terus mencipta saluran baharu dan dia memperoleh 600+ Pelanggan tetapi pada Januari 2024, Dia mendapat pengesahan umur dan dia gagal mematuhi umurnya dan akaunnya telah dipadamkan serta-merta. Pada Februari 2024, Saya membuat saluran baharu sekali lagi. Ia aktif sehingga Mac 2026. Anda boleh mencari dengan menaip danielrayyan08 pada carian. Dia memang berkolaborasi dengan Naufal untuk membuat video yang bernama '''Experiment Super Naufal''' pada Julai 2024. Video itu entah bagaimana bagus. Saya akhirnya menamatkan perjalanannya kerana siri '''D Smashing''' telah ditamatkan pada Januari 2026 kerana dia akan terus melakukan perubahan kepada Wikipedia Bahasa Melayu. Pos pada 26 Mac 2026 di mana saya mungkin kadangkala membuat video Tech dalam '''DRP Tech''' di YouTube, Saya memutuskan bahawa perkara menghancurkan barang itu tidak berbaloi.<ref>drp2025.unaux.com</ref> == Rencana Wikipedia Bahasa Melayu yang dicipta == Inilah rencana saya sudah cipta, ini yang saya boleh ingat. Dan juga rencana pertama yang saya cipta ialah halaman ini atau dikenali sebagai ''user page'' dalam Bahasa Inggeris. Anda sekarang berada di Halaman pertama saya cipta. Halaman ini dicipta pada '''25 April 2026, pukul 2:11 petang (Waktu Malaysia)'''. === Kemalangan dan insiden pesawat === * [[Insiden penyingkiran penumpang United Express 2017]] (Insiden) * [[Nahas Cessna 208 Aerodiana 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Athens]] * [[Penerbangan 1885 Swiss International Air Lines]] * [[Penerbangan 63 American Airlines (2001)]] (Insiden) * [[Penerbangan 006 Singapore Airlines]] * [[Penerbangan 3591 Atlas Air]] * [[Penerbangan 759 Air Canada]] * [[Penerbangan 1549 US Airways]] * [[Penerbangan 526A Pan Am]] * [[Insiden Horizon Air Q400 2018]] * [[2003 kehilangan Boeing 727 Angola]] * [[Nahas Boeing B-52 Tentera Udara Amerika Syarikat 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Rio de Janeiro]] * [[Penerbangan 1732 K2 Airways]] * [[Penerbangan 007 Korean Air Lines]] * [[Penerbangan 810 Transair]] * [[Penerbangan 1907 Gol Transportes Aéreos]] * [[2025 perlanggaran di udara Sungai Potomac]] * [[Penerbangan 2216 Jeju Air]] * [[Penerbangan 1380 Southwest Airlines]] * [[Penerbangan 2976 UPS Airlines]] * [[Penerbangan 32 Qantas]] (Insiden) === Pesawat === * [[Airbus Corporate Jets]] * [[Boeing Sonic Cruiser]] * [[Boeing 2707]] * [[Bombardier CRJ]] (siri pesawat) * [[Boeing 747-8]] * [[Siri Bombardier CRJ700]] * [[Boeing 777X]] * [[Airbus A321neo]] * [[Airbus A320neo]] * [[Airbus A318]] * [[Boeing 720]] * [[Airbus A330neo]] * [[Airbus A220]] * [[Boeing 737 Classic]] * [[McDonnell Douglas MD-12]] * [[McDonnell Douglas MD-80]] * [[Boeing 747-400]] dan [[Boeing 747SP]] (Laman ini sebelumnya ialah laman lencongan (bukan dicipta oleh saya) ke [[Boeing 747]] tetapi saya tambah semua Infobox dan lain ke laman lencongan yang kosong itu) * [[Boom Overture]] * [[Boom XB-1]] * [[Airbus Beluga]] * [[Airbus BelugaXL]] * [[B-HNL]] (pesawat pertama [[Boeing 777-200]]) * [[Comac C919]] === Jenis pesawat === * [[Pesawat kombi]] * [[Pesawat berbadan lebar]] * [[Pengangkutan supersonik]] * [[Pesawat berbadan sempit]] === Lain-lain (Pesawat) === * [[Penerbangan pertama]] * [[Project Sunrise (Qantas)]] * [[Maneuvering Characteristics Augmentation System]] === Telefon pintar/bimbit === * [[Samsung Galaxy Z Fold 5]] * [[Microsoft Kin]] * [[Samsung Galaxy S II]] * [[Samsung Galaxy S5]] * [[Samsung Galaxy S6]] * [[Infinix Note 60 Pro]] * [[Infinix Smart 10]] * [[Samsung Galaxy S4]] * [[Samsung Galaxy S8]] * [[Samsung Galaxy S4 Zoom]] * [[Samsung Galaxy S9]] * [[Samsung Galaxy S10]] * [[Samsung Galaxy S20]] * [[Pixel 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip]] * [[Pixel (generasi pertama)]] * [[Samsung Ativ S]] * [[Samsung Galaxy S21]] * [[iPhone 17e]] * [[Samsung Galaxy (telefon pintar 2009)]] * [[Samsung Galaxy S (generasi pertama)]] * [[Samsung Galaxy S22]] * [[Samsung Galaxy Fold]] * [[Samsung Galaxy Note 7]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 7]] * [[Samsung Galaxy Z TriFold]] * [[Samsung Galaxy A26 5G]] * [[Oppo A3s]] * [[Samsung Galaxy Note 20]] * [[Samsung Galaxy A27 5G]] * [[Samsung Galaxy A80]] * [[Samsung Galaxy A37 5G]] * [[Samsung Galaxy A57 5G]] * [[Samsung Galaxy A07]] * [[Samsung Galaxy A17]] * [[Clicks Communicator]] * [[Samsung Galaxy M14 5G]] * [[Samsung Galaxy A05]] * [[Oppo A38]] (telefon utama saya) * [[Oppo Find X9]] * [[Samsung Galaxy S26]] * [[Samsung Galaxy S25]] * [[Samsung Galaxy S24]] * [[Samsung Galaxy S23]] * [[Pixel 10 Pro]] * [[Pixel 10]] * [[Pixel 10a]] * [[Pixel 10 Pro Fold]] * [[Redmi 9C]] * [[Redmi A1]] * [[Redmi Note 2]] === Set kepala === * [[Samsung Galaxy XR]] === Kamera digital === * [[Nikon D5000]] === Barisan teknologi === * [[Google Pixel]] * [[Siri Samsung Galaxy M]] * [[Siri Samsung Galaxy A]] * [[Siri Samsung Galaxy Z]] * [[Siri Samsung Galaxy S]] === Perisian === * [[Microsoft Edge]] * [[Windows Phone 8]] * [[Windows Server 2012]] * [[Microsoft Flight Simulator]] * [[Windows Server 2025]] * [[Google One]] * [[Samsung Experience]] * [[Android SDK]] * [[Android Debug Bridge]] * [[fastboot]] * [[Android 17]] * [[Android 16]] * [[Android 15]] * [[Android 14]] * [[Android 13]] * [[Android 12]] * [[Android Jelly Bean]] * [[Android Ice Cream Sandwich]] * [[Android Froyo]] * [[Good Lock]] * [[Samsung DeX]] * [[Samsung Knox]] * [[Android Studio]] * [[Aluminium OS]] === Komputer riba === * [[Chromebook Pixel]] * [[Pixelbook]] * [[Pixelbook Go]] * [[Googlebook]] === CPU === * [[Intel Pentium]] (bukan [[Pentium (asal)]] itu) * [[Xeon|Intel Xeon]] * [[Intel Core]] * [[Intel Celeron]] * [[Intel Atom]] * [[Google Tensor]] * [[Samsung Exynos]] === Lain lain (teknologi) === * [[eSIM]] === Kabel === * [[USB-C]] === Resolusi komputer === * [[Resolusi 32K]] * [[Resolusi 16K]] * [[Resolusi 10K]] * [[Resolusi 8K]] * [[Resolusi 5K]] === Syarikat === * [[USB Implementers Forum]] * [[Boom Technology]] === Syarikat penerbangan === * [[Spirit Airlines]] * [[Régional]] * [[Brit Air]] * [[Air France Hop]] * [[K2 Airways]] * [[UPS Airlines]] * [[Riyadh Air]] === Penggabungan (syarikat penerbangan) === * [[Penggabungan Delta Air Lines dan Northwest Airlines]] * [[Penggabungan Korean Air dan Asiana Airlines]] === Orang === * [[Steven He]] * [[King Liang]] * [[Beluga (YouTuber)]] === Lagu === * [[United Breaks Guitars]] === Kereta === * [[Tesla Roadster (generasi kedua)]] * [[Perodua QV-E]] * [[Proton EMAS (kereta)]] * [[Tesla Cybertruck]] * [[Tesla Cybercab]] === Lori === * [[Tesla Semi]] === Van === * [[Tesla Robovan]] === Motosikal === * [[Tesla Cyberquad]] === Tempat === * [[Pusat Promosi Keselamatan]] (''[[Japan Airlines|JAL]]'') * [[Bliss (fotografi)]] * [[Kilang Everett Boeing]] === Acara === * [[Consumer Electronics Show]] === Perkhidmatan awam === * [[Tesla Robotaxi]] === Insiden === * [[2025 Letupan Cybertruck Las Vegas]] * [[Ming Harlem]] (bukan insiden tapi seperti macam insiden) === Akta === * [[Akta Antibuli 2026]] === Sejarah Wikipedia === * [[Wikipedia:UuU]] === Lain-lain === * [[Pendaftaran pesawat]] * [[Kod IP]] * [[Binaan harian]] * [[Frutiger Aero]] === Barangan teknologi === * [[Samsung Galaxy Glasses]] === Templat === * [[Templat:Infobox smartwatch]] * [[Templat:Color icon]] * [[Templat:Tunas-telefon-Samsung]] * [[Templat:ASEAN NCAP]] * [[Templat:ASEAN NCAP/2017]] * [[Templat:ASEAN NCAP/doc]] * [[Templat:Latest stable software release/Windows 11]] * [[Templat:Latest preview software release/Windows 11]] * [[Templat:Kumpulan JAL]] * [[Templat:Samsung Galaxy Z]] * [[Templat:Keluarga Microsoft Windows]] * [[Templat:Airreg]] * [[Templat:Google Pixel]] * [[Templat:Date range and age in years, months, weeks and days]] * [[Templat:Aviation accidents and incidents in 2026]] * [[Templat:Samsung Galaxy S]] * [[Templat:Boeing]] * [[Templat:Timeline-event]] * [[Templat:United Continental Holdings]] * [[Templat:Lapangan Terbang Antarabangsa O'Hare]] * [[Templat:' "]] * [[Templat:Electric-vehicle-stub]] * [[Templat:Tesla Inc.]] == Amat penting == Recana pertama yang saya ubah suai adalah [[Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Pa Yai]] pada '''25 April 2026 pada 7:13 petang (Waktu Malaysia). <br> Rencana pertama yang saya cipta dan juga ke Laman Wikipedia Bahasa Melayu untuk awam ialah [[Samsung Galaxy M14 5G]] pada '''28 April 2026 pada pukul 9:17 petang (Waktu Malaysia)'''. Rencana pertama yang saya cipta di [[Wikipedia Bahasa Inggeris]] adalah [[:en:Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack|Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack]] pada '''4 April 2026 pada pukul 2:59 petang (Waktu Malaysia)''' dengan nota berkata ''Creating my personal sandbox with a draft of the 2025 Kluang arson report'' yang telah ditolak dari masuk ke laman utama (bukan draf) oleh Tarlby pada 8 April 2026. == Akhir sekali == Apa-apa pun, 1 tahun yang bagus di [[Wikipedia Bahasa Melayu]]. Saya masih melakukan edit di Wikipedia Bahasa Melayu dan gambar untuk Wikimedia Commons.<br>[https://en.wikipedia.org/wiki/User:DanielZayab Jangan tekan sini.] iqunzgix4gdqbr85kra7epgbc4qquol 6925800 6925795 2026-08-12T08:21:48Z Danielrayyan09 355514 /* Syarikat penerbangan */ 6925800 wikitext text/x-wiki {{User lives in|Kluang}} {{Apprentice Editor Userbox}} ==HELO DARI DRP di [[Bandar Kluang|Kluang]]== Hai, saya '''Daniel Rayyan''' atau alias dalam talian sebagai '''DRP''' dan hanya pengguna biasa Wikipedia. Saya telah melihat bahawa saya sentiasa ditolak daripada semua artikel yang saya buat, termasuk [[User:Tarlby|Tarlby]] untuk artikel serangan Ah Long api 2025 dan ChrysGalley untuk artikel Oppo A3s saya. Saya akan meneruskan menambah foto '''Wikimedia Commons''' dan mungkin meninggalkan Wikipedia dan meneruskan di '''Wikimedia'''. Pengalaman keseluruhan sebagai pencipta artikel Wikipedia adalah menyeronokkan dan mantap. Saya mula [[Wikipedia]] dari 22 Mac 2025. Saya cuma edit Wikipedia Inggeris tetapi jarang sangat. Saya masih kehilangan komputer riba abang saya untuk buat rencana, jadi saya menggunakan telefon utama saya [[Oppo A38]] untuk melakukan semua kerja. ==Sejarah sebagai YouTuber== Saya memulakan Kerjaya YouTube pertamanya pada usia '''8''' tahun. Pada tahun 2021, salurannya telah dibuat dan telah dipadamkan pada tahun yang sama. Pada tahun 2022, dia terus mencipta saluran baharu dan dia memperoleh 600+ Pelanggan tetapi pada Januari 2024, Dia mendapat pengesahan umur dan dia gagal mematuhi umurnya dan akaunnya telah dipadamkan serta-merta. Pada Februari 2024, Saya membuat saluran baharu sekali lagi. Ia aktif sehingga Mac 2026. Anda boleh mencari dengan menaip danielrayyan08 pada carian. Dia memang berkolaborasi dengan Naufal untuk membuat video yang bernama '''Experiment Super Naufal''' pada Julai 2024. Video itu entah bagaimana bagus. Saya akhirnya menamatkan perjalanannya kerana siri '''D Smashing''' telah ditamatkan pada Januari 2026 kerana dia akan terus melakukan perubahan kepada Wikipedia Bahasa Melayu. Pos pada 26 Mac 2026 di mana saya mungkin kadangkala membuat video Tech dalam '''DRP Tech''' di YouTube, Saya memutuskan bahawa perkara menghancurkan barang itu tidak berbaloi.<ref>drp2025.unaux.com</ref> == Rencana Wikipedia Bahasa Melayu yang dicipta == Inilah rencana saya sudah cipta, ini yang saya boleh ingat. Dan juga rencana pertama yang saya cipta ialah halaman ini atau dikenali sebagai ''user page'' dalam Bahasa Inggeris. Anda sekarang berada di Halaman pertama saya cipta. Halaman ini dicipta pada '''25 April 2026, pukul 2:11 petang (Waktu Malaysia)'''. === Kemalangan dan insiden pesawat === * [[Insiden penyingkiran penumpang United Express 2017]] (Insiden) * [[Nahas Cessna 208 Aerodiana 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Athens]] * [[Penerbangan 1885 Swiss International Air Lines]] * [[Penerbangan 63 American Airlines (2001)]] (Insiden) * [[Penerbangan 006 Singapore Airlines]] * [[Penerbangan 3591 Atlas Air]] * [[Penerbangan 759 Air Canada]] * [[Penerbangan 1549 US Airways]] * [[Penerbangan 526A Pan Am]] * [[Insiden Horizon Air Q400 2018]] * [[2003 kehilangan Boeing 727 Angola]] * [[Nahas Boeing B-52 Tentera Udara Amerika Syarikat 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Rio de Janeiro]] * [[Penerbangan 1732 K2 Airways]] * [[Penerbangan 007 Korean Air Lines]] * [[Penerbangan 810 Transair]] * [[Penerbangan 1907 Gol Transportes Aéreos]] * [[2025 perlanggaran di udara Sungai Potomac]] * [[Penerbangan 2216 Jeju Air]] * [[Penerbangan 1380 Southwest Airlines]] * [[Penerbangan 2976 UPS Airlines]] * [[Penerbangan 32 Qantas]] (Insiden) === Pesawat === * [[Airbus Corporate Jets]] * [[Boeing Sonic Cruiser]] * [[Boeing 2707]] * [[Bombardier CRJ]] (siri pesawat) * [[Boeing 747-8]] * [[Siri Bombardier CRJ700]] * [[Boeing 777X]] * [[Airbus A321neo]] * [[Airbus A320neo]] * [[Airbus A318]] * [[Boeing 720]] * [[Airbus A330neo]] * [[Airbus A220]] * [[Boeing 737 Classic]] * [[McDonnell Douglas MD-12]] * [[McDonnell Douglas MD-80]] * [[Boeing 747-400]] dan [[Boeing 747SP]] (Laman ini sebelumnya ialah laman lencongan (bukan dicipta oleh saya) ke [[Boeing 747]] tetapi saya tambah semua Infobox dan lain ke laman lencongan yang kosong itu) * [[Boom Overture]] * [[Boom XB-1]] * [[Airbus Beluga]] * [[Airbus BelugaXL]] * [[B-HNL]] (pesawat pertama [[Boeing 777-200]]) * [[Comac C919]] === Jenis pesawat === * [[Pesawat kombi]] * [[Pesawat berbadan lebar]] * [[Pengangkutan supersonik]] * [[Pesawat berbadan sempit]] === Lain-lain (Pesawat) === * [[Penerbangan pertama]] * [[Project Sunrise (Qantas)]] * [[Maneuvering Characteristics Augmentation System]] === Telefon pintar/bimbit === * [[Samsung Galaxy Z Fold 5]] * [[Microsoft Kin]] * [[Samsung Galaxy S II]] * [[Samsung Galaxy S5]] * [[Samsung Galaxy S6]] * [[Infinix Note 60 Pro]] * [[Infinix Smart 10]] * [[Samsung Galaxy S4]] * [[Samsung Galaxy S8]] * [[Samsung Galaxy S4 Zoom]] * [[Samsung Galaxy S9]] * [[Samsung Galaxy S10]] * [[Samsung Galaxy S20]] * [[Pixel 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip]] * [[Pixel (generasi pertama)]] * [[Samsung Ativ S]] * [[Samsung Galaxy S21]] * [[iPhone 17e]] * [[Samsung Galaxy (telefon pintar 2009)]] * [[Samsung Galaxy S (generasi pertama)]] * [[Samsung Galaxy S22]] * [[Samsung Galaxy Fold]] * [[Samsung Galaxy Note 7]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 7]] * [[Samsung Galaxy Z TriFold]] * [[Samsung Galaxy A26 5G]] * [[Oppo A3s]] * [[Samsung Galaxy Note 20]] * [[Samsung Galaxy A27 5G]] * [[Samsung Galaxy A80]] * [[Samsung Galaxy A37 5G]] * [[Samsung Galaxy A57 5G]] * [[Samsung Galaxy A07]] * [[Samsung Galaxy A17]] * [[Clicks Communicator]] * [[Samsung Galaxy M14 5G]] * [[Samsung Galaxy A05]] * [[Oppo A38]] (telefon utama saya) * [[Oppo Find X9]] * [[Samsung Galaxy S26]] * [[Samsung Galaxy S25]] * [[Samsung Galaxy S24]] * [[Samsung Galaxy S23]] * [[Pixel 10 Pro]] * [[Pixel 10]] * [[Pixel 10a]] * [[Pixel 10 Pro Fold]] * [[Redmi 9C]] * [[Redmi A1]] * [[Redmi Note 2]] === Set kepala === * [[Samsung Galaxy XR]] === Kamera digital === * [[Nikon D5000]] === Barisan teknologi === * [[Google Pixel]] * [[Siri Samsung Galaxy M]] * [[Siri Samsung Galaxy A]] * [[Siri Samsung Galaxy Z]] * [[Siri Samsung Galaxy S]] === Perisian === * [[Microsoft Edge]] * [[Windows Phone 8]] * [[Windows Server 2012]] * [[Microsoft Flight Simulator]] * [[Windows Server 2025]] * [[Google One]] * [[Samsung Experience]] * [[Android SDK]] * [[Android Debug Bridge]] * [[fastboot]] * [[Android 17]] * [[Android 16]] * [[Android 15]] * [[Android 14]] * [[Android 13]] * [[Android 12]] * [[Android Jelly Bean]] * [[Android Ice Cream Sandwich]] * [[Android Froyo]] * [[Good Lock]] * [[Samsung DeX]] * [[Samsung Knox]] * [[Android Studio]] * [[Aluminium OS]] === Komputer riba === * [[Chromebook Pixel]] * [[Pixelbook]] * [[Pixelbook Go]] * [[Googlebook]] === CPU === * [[Intel Pentium]] (bukan [[Pentium (asal)]] itu) * [[Xeon|Intel Xeon]] * [[Intel Core]] * [[Intel Celeron]] * [[Intel Atom]] * [[Google Tensor]] * [[Samsung Exynos]] === Lain lain (teknologi) === * [[eSIM]] === Kabel === * [[USB-C]] === Resolusi komputer === * [[Resolusi 32K]] * [[Resolusi 16K]] * [[Resolusi 10K]] * [[Resolusi 8K]] * [[Resolusi 5K]] === Syarikat === * [[USB Implementers Forum]] * [[Boom Technology]] === Syarikat penerbangan === * [[Spirit Airlines]] * [[Régional]] * [[Brit Air]] * [[Air France Hop]] * [[K2 Airways]] * [[UPS Airlines]] * [[Riyadh Air]] * [[Nolinor Aviation]] === Penggabungan (syarikat penerbangan) === * [[Penggabungan Delta Air Lines dan Northwest Airlines]] * [[Penggabungan Korean Air dan Asiana Airlines]] === Orang === * [[Steven He]] * [[King Liang]] * [[Beluga (YouTuber)]] === Lagu === * [[United Breaks Guitars]] === Kereta === * [[Tesla Roadster (generasi kedua)]] * [[Perodua QV-E]] * [[Proton EMAS (kereta)]] * [[Tesla Cybertruck]] * [[Tesla Cybercab]] === Lori === * [[Tesla Semi]] === Van === * [[Tesla Robovan]] === Motosikal === * [[Tesla Cyberquad]] === Tempat === * [[Pusat Promosi Keselamatan]] (''[[Japan Airlines|JAL]]'') * [[Bliss (fotografi)]] * [[Kilang Everett Boeing]] === Acara === * [[Consumer Electronics Show]] === Perkhidmatan awam === * [[Tesla Robotaxi]] === Insiden === * [[2025 Letupan Cybertruck Las Vegas]] * [[Ming Harlem]] (bukan insiden tapi seperti macam insiden) === Akta === * [[Akta Antibuli 2026]] === Sejarah Wikipedia === * [[Wikipedia:UuU]] === Lain-lain === * [[Pendaftaran pesawat]] * [[Kod IP]] * [[Binaan harian]] * [[Frutiger Aero]] === Barangan teknologi === * [[Samsung Galaxy Glasses]] === Templat === * [[Templat:Infobox smartwatch]] * [[Templat:Color icon]] * [[Templat:Tunas-telefon-Samsung]] * [[Templat:ASEAN NCAP]] * [[Templat:ASEAN NCAP/2017]] * [[Templat:ASEAN NCAP/doc]] * [[Templat:Latest stable software release/Windows 11]] * [[Templat:Latest preview software release/Windows 11]] * [[Templat:Kumpulan JAL]] * [[Templat:Samsung Galaxy Z]] * [[Templat:Keluarga Microsoft Windows]] * [[Templat:Airreg]] * [[Templat:Google Pixel]] * [[Templat:Date range and age in years, months, weeks and days]] * [[Templat:Aviation accidents and incidents in 2026]] * [[Templat:Samsung Galaxy S]] * [[Templat:Boeing]] * [[Templat:Timeline-event]] * [[Templat:United Continental Holdings]] * [[Templat:Lapangan Terbang Antarabangsa O'Hare]] * [[Templat:' "]] * [[Templat:Electric-vehicle-stub]] * [[Templat:Tesla Inc.]] == Amat penting == Recana pertama yang saya ubah suai adalah [[Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Pa Yai]] pada '''25 April 2026 pada 7:13 petang (Waktu Malaysia). <br> Rencana pertama yang saya cipta dan juga ke Laman Wikipedia Bahasa Melayu untuk awam ialah [[Samsung Galaxy M14 5G]] pada '''28 April 2026 pada pukul 9:17 petang (Waktu Malaysia)'''. Rencana pertama yang saya cipta di [[Wikipedia Bahasa Inggeris]] adalah [[:en:Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack|Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack]] pada '''4 April 2026 pada pukul 2:59 petang (Waktu Malaysia)''' dengan nota berkata ''Creating my personal sandbox with a draft of the 2025 Kluang arson report'' yang telah ditolak dari masuk ke laman utama (bukan draf) oleh Tarlby pada 8 April 2026. == Akhir sekali == Apa-apa pun, 1 tahun yang bagus di [[Wikipedia Bahasa Melayu]]. Saya masih melakukan edit di Wikipedia Bahasa Melayu dan gambar untuk Wikimedia Commons.<br>[https://en.wikipedia.org/wiki/User:DanielZayab Jangan tekan sini.] 39hc6eixm7tasw1nbvwy4ng82h48ue6 6925849 6925800 2026-08-12T09:01:17Z Danielrayyan09 355514 /* Lagu */ 6925849 wikitext text/x-wiki {{User lives in|Kluang}} {{Apprentice Editor Userbox}} ==HELO DARI DRP di [[Bandar Kluang|Kluang]]== Hai, saya '''Daniel Rayyan''' atau alias dalam talian sebagai '''DRP''' dan hanya pengguna biasa Wikipedia. Saya telah melihat bahawa saya sentiasa ditolak daripada semua artikel yang saya buat, termasuk [[User:Tarlby|Tarlby]] untuk artikel serangan Ah Long api 2025 dan ChrysGalley untuk artikel Oppo A3s saya. Saya akan meneruskan menambah foto '''Wikimedia Commons''' dan mungkin meninggalkan Wikipedia dan meneruskan di '''Wikimedia'''. Pengalaman keseluruhan sebagai pencipta artikel Wikipedia adalah menyeronokkan dan mantap. Saya mula [[Wikipedia]] dari 22 Mac 2025. Saya cuma edit Wikipedia Inggeris tetapi jarang sangat. Saya masih kehilangan komputer riba abang saya untuk buat rencana, jadi saya menggunakan telefon utama saya [[Oppo A38]] untuk melakukan semua kerja. ==Sejarah sebagai YouTuber== Saya memulakan Kerjaya YouTube pertamanya pada usia '''8''' tahun. Pada tahun 2021, salurannya telah dibuat dan telah dipadamkan pada tahun yang sama. Pada tahun 2022, dia terus mencipta saluran baharu dan dia memperoleh 600+ Pelanggan tetapi pada Januari 2024, Dia mendapat pengesahan umur dan dia gagal mematuhi umurnya dan akaunnya telah dipadamkan serta-merta. Pada Februari 2024, Saya membuat saluran baharu sekali lagi. Ia aktif sehingga Mac 2026. Anda boleh mencari dengan menaip danielrayyan08 pada carian. Dia memang berkolaborasi dengan Naufal untuk membuat video yang bernama '''Experiment Super Naufal''' pada Julai 2024. Video itu entah bagaimana bagus. Saya akhirnya menamatkan perjalanannya kerana siri '''D Smashing''' telah ditamatkan pada Januari 2026 kerana dia akan terus melakukan perubahan kepada Wikipedia Bahasa Melayu. Pos pada 26 Mac 2026 di mana saya mungkin kadangkala membuat video Tech dalam '''DRP Tech''' di YouTube, Saya memutuskan bahawa perkara menghancurkan barang itu tidak berbaloi.<ref>drp2025.unaux.com</ref> == Rencana Wikipedia Bahasa Melayu yang dicipta == Inilah rencana saya sudah cipta, ini yang saya boleh ingat. Dan juga rencana pertama yang saya cipta ialah halaman ini atau dikenali sebagai ''user page'' dalam Bahasa Inggeris. Anda sekarang berada di Halaman pertama saya cipta. Halaman ini dicipta pada '''25 April 2026, pukul 2:11 petang (Waktu Malaysia)'''. === Kemalangan dan insiden pesawat === * [[Insiden penyingkiran penumpang United Express 2017]] (Insiden) * [[Nahas Cessna 208 Aerodiana 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Athens]] * [[Penerbangan 1885 Swiss International Air Lines]] * [[Penerbangan 63 American Airlines (2001)]] (Insiden) * [[Penerbangan 006 Singapore Airlines]] * [[Penerbangan 3591 Atlas Air]] * [[Penerbangan 759 Air Canada]] * [[Penerbangan 1549 US Airways]] * [[Penerbangan 526A Pan Am]] * [[Insiden Horizon Air Q400 2018]] * [[2003 kehilangan Boeing 727 Angola]] * [[Nahas Boeing B-52 Tentera Udara Amerika Syarikat 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Rio de Janeiro]] * [[Penerbangan 1732 K2 Airways]] * [[Penerbangan 007 Korean Air Lines]] * [[Penerbangan 810 Transair]] * [[Penerbangan 1907 Gol Transportes Aéreos]] * [[2025 perlanggaran di udara Sungai Potomac]] * [[Penerbangan 2216 Jeju Air]] * [[Penerbangan 1380 Southwest Airlines]] * [[Penerbangan 2976 UPS Airlines]] * [[Penerbangan 32 Qantas]] (Insiden) === Pesawat === * [[Airbus Corporate Jets]] * [[Boeing Sonic Cruiser]] * [[Boeing 2707]] * [[Bombardier CRJ]] (siri pesawat) * [[Boeing 747-8]] * [[Siri Bombardier CRJ700]] * [[Boeing 777X]] * [[Airbus A321neo]] * [[Airbus A320neo]] * [[Airbus A318]] * [[Boeing 720]] * [[Airbus A330neo]] * [[Airbus A220]] * [[Boeing 737 Classic]] * [[McDonnell Douglas MD-12]] * [[McDonnell Douglas MD-80]] * [[Boeing 747-400]] dan [[Boeing 747SP]] (Laman ini sebelumnya ialah laman lencongan (bukan dicipta oleh saya) ke [[Boeing 747]] tetapi saya tambah semua Infobox dan lain ke laman lencongan yang kosong itu) * [[Boom Overture]] * [[Boom XB-1]] * [[Airbus Beluga]] * [[Airbus BelugaXL]] * [[B-HNL]] (pesawat pertama [[Boeing 777-200]]) * [[Comac C919]] === Jenis pesawat === * [[Pesawat kombi]] * [[Pesawat berbadan lebar]] * [[Pengangkutan supersonik]] * [[Pesawat berbadan sempit]] === Lain-lain (Pesawat) === * [[Penerbangan pertama]] * [[Project Sunrise (Qantas)]] * [[Maneuvering Characteristics Augmentation System]] === Telefon pintar/bimbit === * [[Samsung Galaxy Z Fold 5]] * [[Microsoft Kin]] * [[Samsung Galaxy S II]] * [[Samsung Galaxy S5]] * [[Samsung Galaxy S6]] * [[Infinix Note 60 Pro]] * [[Infinix Smart 10]] * [[Samsung Galaxy S4]] * [[Samsung Galaxy S8]] * [[Samsung Galaxy S4 Zoom]] * [[Samsung Galaxy S9]] * [[Samsung Galaxy S10]] * [[Samsung Galaxy S20]] * [[Pixel 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip]] * [[Pixel (generasi pertama)]] * [[Samsung Ativ S]] * [[Samsung Galaxy S21]] * [[iPhone 17e]] * [[Samsung Galaxy (telefon pintar 2009)]] * [[Samsung Galaxy S (generasi pertama)]] * [[Samsung Galaxy S22]] * [[Samsung Galaxy Fold]] * [[Samsung Galaxy Note 7]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 7]] * [[Samsung Galaxy Z TriFold]] * [[Samsung Galaxy A26 5G]] * [[Oppo A3s]] * [[Samsung Galaxy Note 20]] * [[Samsung Galaxy A27 5G]] * [[Samsung Galaxy A80]] * [[Samsung Galaxy A37 5G]] * [[Samsung Galaxy A57 5G]] * [[Samsung Galaxy A07]] * [[Samsung Galaxy A17]] * [[Clicks Communicator]] * [[Samsung Galaxy M14 5G]] * [[Samsung Galaxy A05]] * [[Oppo A38]] (telefon utama saya) * [[Oppo Find X9]] * [[Samsung Galaxy S26]] * [[Samsung Galaxy S25]] * [[Samsung Galaxy S24]] * [[Samsung Galaxy S23]] * [[Pixel 10 Pro]] * [[Pixel 10]] * [[Pixel 10a]] * [[Pixel 10 Pro Fold]] * [[Redmi 9C]] * [[Redmi A1]] * [[Redmi Note 2]] === Set kepala === * [[Samsung Galaxy XR]] === Kamera digital === * [[Nikon D5000]] === Barisan teknologi === * [[Google Pixel]] * [[Siri Samsung Galaxy M]] * [[Siri Samsung Galaxy A]] * [[Siri Samsung Galaxy Z]] * [[Siri Samsung Galaxy S]] === Perisian === * [[Microsoft Edge]] * [[Windows Phone 8]] * [[Windows Server 2012]] * [[Microsoft Flight Simulator]] * [[Windows Server 2025]] * [[Google One]] * [[Samsung Experience]] * [[Android SDK]] * [[Android Debug Bridge]] * [[fastboot]] * [[Android 17]] * [[Android 16]] * [[Android 15]] * [[Android 14]] * [[Android 13]] * [[Android 12]] * [[Android Jelly Bean]] * [[Android Ice Cream Sandwich]] * [[Android Froyo]] * [[Good Lock]] * [[Samsung DeX]] * [[Samsung Knox]] * [[Android Studio]] * [[Aluminium OS]] === Komputer riba === * [[Chromebook Pixel]] * [[Pixelbook]] * [[Pixelbook Go]] * [[Googlebook]] === CPU === * [[Intel Pentium]] (bukan [[Pentium (asal)]] itu) * [[Xeon|Intel Xeon]] * [[Intel Core]] * [[Intel Celeron]] * [[Intel Atom]] * [[Google Tensor]] * [[Samsung Exynos]] === Lain lain (teknologi) === * [[eSIM]] === Kabel === * [[USB-C]] === Resolusi komputer === * [[Resolusi 32K]] * [[Resolusi 16K]] * [[Resolusi 10K]] * [[Resolusi 8K]] * [[Resolusi 5K]] === Syarikat === * [[USB Implementers Forum]] * [[Boom Technology]] === Syarikat penerbangan === * [[Spirit Airlines]] * [[Régional]] * [[Brit Air]] * [[Air France Hop]] * [[K2 Airways]] * [[UPS Airlines]] * [[Riyadh Air]] * [[Nolinor Aviation]] === Penggabungan (syarikat penerbangan) === * [[Penggabungan Delta Air Lines dan Northwest Airlines]] * [[Penggabungan Korean Air dan Asiana Airlines]] === Orang === * [[Steven He]] * [[King Liang]] * [[Beluga (YouTuber)]] === Lagu === * [[United Breaks Guitars]] * [[World Cup (Champions)]] * [[World Cup (lagu)]] === Kereta === * [[Tesla Roadster (generasi kedua)]] * [[Perodua QV-E]] * [[Proton EMAS (kereta)]] * [[Tesla Cybertruck]] * [[Tesla Cybercab]] === Lori === * [[Tesla Semi]] === Van === * [[Tesla Robovan]] === Motosikal === * [[Tesla Cyberquad]] === Tempat === * [[Pusat Promosi Keselamatan]] (''[[Japan Airlines|JAL]]'') * [[Bliss (fotografi)]] * [[Kilang Everett Boeing]] === Acara === * [[Consumer Electronics Show]] === Perkhidmatan awam === * [[Tesla Robotaxi]] === Insiden === * [[2025 Letupan Cybertruck Las Vegas]] * [[Ming Harlem]] (bukan insiden tapi seperti macam insiden) === Akta === * [[Akta Antibuli 2026]] === Sejarah Wikipedia === * [[Wikipedia:UuU]] === Lain-lain === * [[Pendaftaran pesawat]] * [[Kod IP]] * [[Binaan harian]] * [[Frutiger Aero]] === Barangan teknologi === * [[Samsung Galaxy Glasses]] === Templat === * [[Templat:Infobox smartwatch]] * [[Templat:Color icon]] * [[Templat:Tunas-telefon-Samsung]] * [[Templat:ASEAN NCAP]] * [[Templat:ASEAN NCAP/2017]] * [[Templat:ASEAN NCAP/doc]] * [[Templat:Latest stable software release/Windows 11]] * [[Templat:Latest preview software release/Windows 11]] * [[Templat:Kumpulan JAL]] * [[Templat:Samsung Galaxy Z]] * [[Templat:Keluarga Microsoft Windows]] * [[Templat:Airreg]] * [[Templat:Google Pixel]] * [[Templat:Date range and age in years, months, weeks and days]] * [[Templat:Aviation accidents and incidents in 2026]] * [[Templat:Samsung Galaxy S]] * [[Templat:Boeing]] * [[Templat:Timeline-event]] * [[Templat:United Continental Holdings]] * [[Templat:Lapangan Terbang Antarabangsa O'Hare]] * [[Templat:' "]] * [[Templat:Electric-vehicle-stub]] * [[Templat:Tesla Inc.]] == Amat penting == Recana pertama yang saya ubah suai adalah [[Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Pa Yai]] pada '''25 April 2026 pada 7:13 petang (Waktu Malaysia). <br> Rencana pertama yang saya cipta dan juga ke Laman Wikipedia Bahasa Melayu untuk awam ialah [[Samsung Galaxy M14 5G]] pada '''28 April 2026 pada pukul 9:17 petang (Waktu Malaysia)'''. Rencana pertama yang saya cipta di [[Wikipedia Bahasa Inggeris]] adalah [[:en:Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack|Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack]] pada '''4 April 2026 pada pukul 2:59 petang (Waktu Malaysia)''' dengan nota berkata ''Creating my personal sandbox with a draft of the 2025 Kluang arson report'' yang telah ditolak dari masuk ke laman utama (bukan draf) oleh Tarlby pada 8 April 2026. == Akhir sekali == Apa-apa pun, 1 tahun yang bagus di [[Wikipedia Bahasa Melayu]]. Saya masih melakukan edit di Wikipedia Bahasa Melayu dan gambar untuk Wikimedia Commons.<br>[https://en.wikipedia.org/wiki/User:DanielZayab Jangan tekan sini.] azba9hjdarvb35s0snsvm1hg15g5hi3 6925856 6925849 2026-08-12T09:05:50Z Danielrayyan09 355514 /* Templat */ 6925856 wikitext text/x-wiki {{User lives in|Kluang}} {{Apprentice Editor Userbox}} ==HELO DARI DRP di [[Bandar Kluang|Kluang]]== Hai, saya '''Daniel Rayyan''' atau alias dalam talian sebagai '''DRP''' dan hanya pengguna biasa Wikipedia. Saya telah melihat bahawa saya sentiasa ditolak daripada semua artikel yang saya buat, termasuk [[User:Tarlby|Tarlby]] untuk artikel serangan Ah Long api 2025 dan ChrysGalley untuk artikel Oppo A3s saya. Saya akan meneruskan menambah foto '''Wikimedia Commons''' dan mungkin meninggalkan Wikipedia dan meneruskan di '''Wikimedia'''. Pengalaman keseluruhan sebagai pencipta artikel Wikipedia adalah menyeronokkan dan mantap. Saya mula [[Wikipedia]] dari 22 Mac 2025. Saya cuma edit Wikipedia Inggeris tetapi jarang sangat. Saya masih kehilangan komputer riba abang saya untuk buat rencana, jadi saya menggunakan telefon utama saya [[Oppo A38]] untuk melakukan semua kerja. ==Sejarah sebagai YouTuber== Saya memulakan Kerjaya YouTube pertamanya pada usia '''8''' tahun. Pada tahun 2021, salurannya telah dibuat dan telah dipadamkan pada tahun yang sama. Pada tahun 2022, dia terus mencipta saluran baharu dan dia memperoleh 600+ Pelanggan tetapi pada Januari 2024, Dia mendapat pengesahan umur dan dia gagal mematuhi umurnya dan akaunnya telah dipadamkan serta-merta. Pada Februari 2024, Saya membuat saluran baharu sekali lagi. Ia aktif sehingga Mac 2026. Anda boleh mencari dengan menaip danielrayyan08 pada carian. Dia memang berkolaborasi dengan Naufal untuk membuat video yang bernama '''Experiment Super Naufal''' pada Julai 2024. Video itu entah bagaimana bagus. Saya akhirnya menamatkan perjalanannya kerana siri '''D Smashing''' telah ditamatkan pada Januari 2026 kerana dia akan terus melakukan perubahan kepada Wikipedia Bahasa Melayu. Pos pada 26 Mac 2026 di mana saya mungkin kadangkala membuat video Tech dalam '''DRP Tech''' di YouTube, Saya memutuskan bahawa perkara menghancurkan barang itu tidak berbaloi.<ref>drp2025.unaux.com</ref> == Rencana Wikipedia Bahasa Melayu yang dicipta == Inilah rencana saya sudah cipta, ini yang saya boleh ingat. Dan juga rencana pertama yang saya cipta ialah halaman ini atau dikenali sebagai ''user page'' dalam Bahasa Inggeris. Anda sekarang berada di Halaman pertama saya cipta. Halaman ini dicipta pada '''25 April 2026, pukul 2:11 petang (Waktu Malaysia)'''. === Kemalangan dan insiden pesawat === * [[Insiden penyingkiran penumpang United Express 2017]] (Insiden) * [[Nahas Cessna 208 Aerodiana 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Athens]] * [[Penerbangan 1885 Swiss International Air Lines]] * [[Penerbangan 63 American Airlines (2001)]] (Insiden) * [[Penerbangan 006 Singapore Airlines]] * [[Penerbangan 3591 Atlas Air]] * [[Penerbangan 759 Air Canada]] * [[Penerbangan 1549 US Airways]] * [[Penerbangan 526A Pan Am]] * [[Insiden Horizon Air Q400 2018]] * [[2003 kehilangan Boeing 727 Angola]] * [[Nahas Boeing B-52 Tentera Udara Amerika Syarikat 2026]] * [[2026 perlanggaran di udara Rio de Janeiro]] * [[Penerbangan 1732 K2 Airways]] * [[Penerbangan 007 Korean Air Lines]] * [[Penerbangan 810 Transair]] * [[Penerbangan 1907 Gol Transportes Aéreos]] * [[2025 perlanggaran di udara Sungai Potomac]] * [[Penerbangan 2216 Jeju Air]] * [[Penerbangan 1380 Southwest Airlines]] * [[Penerbangan 2976 UPS Airlines]] * [[Penerbangan 32 Qantas]] (Insiden) === Pesawat === * [[Airbus Corporate Jets]] * [[Boeing Sonic Cruiser]] * [[Boeing 2707]] * [[Bombardier CRJ]] (siri pesawat) * [[Boeing 747-8]] * [[Siri Bombardier CRJ700]] * [[Boeing 777X]] * [[Airbus A321neo]] * [[Airbus A320neo]] * [[Airbus A318]] * [[Boeing 720]] * [[Airbus A330neo]] * [[Airbus A220]] * [[Boeing 737 Classic]] * [[McDonnell Douglas MD-12]] * [[McDonnell Douglas MD-80]] * [[Boeing 747-400]] dan [[Boeing 747SP]] (Laman ini sebelumnya ialah laman lencongan (bukan dicipta oleh saya) ke [[Boeing 747]] tetapi saya tambah semua Infobox dan lain ke laman lencongan yang kosong itu) * [[Boom Overture]] * [[Boom XB-1]] * [[Airbus Beluga]] * [[Airbus BelugaXL]] * [[B-HNL]] (pesawat pertama [[Boeing 777-200]]) * [[Comac C919]] === Jenis pesawat === * [[Pesawat kombi]] * [[Pesawat berbadan lebar]] * [[Pengangkutan supersonik]] * [[Pesawat berbadan sempit]] === Lain-lain (Pesawat) === * [[Penerbangan pertama]] * [[Project Sunrise (Qantas)]] * [[Maneuvering Characteristics Augmentation System]] === Telefon pintar/bimbit === * [[Samsung Galaxy Z Fold 5]] * [[Microsoft Kin]] * [[Samsung Galaxy S II]] * [[Samsung Galaxy S5]] * [[Samsung Galaxy S6]] * [[Infinix Note 60 Pro]] * [[Infinix Smart 10]] * [[Samsung Galaxy S4]] * [[Samsung Galaxy S8]] * [[Samsung Galaxy S4 Zoom]] * [[Samsung Galaxy S9]] * [[Samsung Galaxy S10]] * [[Samsung Galaxy S20]] * [[Pixel 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip]] * [[Pixel (generasi pertama)]] * [[Samsung Ativ S]] * [[Samsung Galaxy S21]] * [[iPhone 17e]] * [[Samsung Galaxy (telefon pintar 2009)]] * [[Samsung Galaxy S (generasi pertama)]] * [[Samsung Galaxy S22]] * [[Samsung Galaxy Fold]] * [[Samsung Galaxy Note 7]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 6]] * [[Samsung Galaxy Z Flip 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 8]] * [[Samsung Galaxy Z Fold 7]] * [[Samsung Galaxy Z TriFold]] * [[Samsung Galaxy A26 5G]] * [[Oppo A3s]] * [[Samsung Galaxy Note 20]] * [[Samsung Galaxy A27 5G]] * [[Samsung Galaxy A80]] * [[Samsung Galaxy A37 5G]] * [[Samsung Galaxy A57 5G]] * [[Samsung Galaxy A07]] * [[Samsung Galaxy A17]] * [[Clicks Communicator]] * [[Samsung Galaxy M14 5G]] * [[Samsung Galaxy A05]] * [[Oppo A38]] (telefon utama saya) * [[Oppo Find X9]] * [[Samsung Galaxy S26]] * [[Samsung Galaxy S25]] * [[Samsung Galaxy S24]] * [[Samsung Galaxy S23]] * [[Pixel 10 Pro]] * [[Pixel 10]] * [[Pixel 10a]] * [[Pixel 10 Pro Fold]] * [[Redmi 9C]] * [[Redmi A1]] * [[Redmi Note 2]] === Set kepala === * [[Samsung Galaxy XR]] === Kamera digital === * [[Nikon D5000]] === Barisan teknologi === * [[Google Pixel]] * [[Siri Samsung Galaxy M]] * [[Siri Samsung Galaxy A]] * [[Siri Samsung Galaxy Z]] * [[Siri Samsung Galaxy S]] === Perisian === * [[Microsoft Edge]] * [[Windows Phone 8]] * [[Windows Server 2012]] * [[Microsoft Flight Simulator]] * [[Windows Server 2025]] * [[Google One]] * [[Samsung Experience]] * [[Android SDK]] * [[Android Debug Bridge]] * [[fastboot]] * [[Android 17]] * [[Android 16]] * [[Android 15]] * [[Android 14]] * [[Android 13]] * [[Android 12]] * [[Android Jelly Bean]] * [[Android Ice Cream Sandwich]] * [[Android Froyo]] * [[Good Lock]] * [[Samsung DeX]] * [[Samsung Knox]] * [[Android Studio]] * [[Aluminium OS]] === Komputer riba === * [[Chromebook Pixel]] * [[Pixelbook]] * [[Pixelbook Go]] * [[Googlebook]] === CPU === * [[Intel Pentium]] (bukan [[Pentium (asal)]] itu) * [[Xeon|Intel Xeon]] * [[Intel Core]] * [[Intel Celeron]] * [[Intel Atom]] * [[Google Tensor]] * [[Samsung Exynos]] === Lain lain (teknologi) === * [[eSIM]] === Kabel === * [[USB-C]] === Resolusi komputer === * [[Resolusi 32K]] * [[Resolusi 16K]] * [[Resolusi 10K]] * [[Resolusi 8K]] * [[Resolusi 5K]] === Syarikat === * [[USB Implementers Forum]] * [[Boom Technology]] === Syarikat penerbangan === * [[Spirit Airlines]] * [[Régional]] * [[Brit Air]] * [[Air France Hop]] * [[K2 Airways]] * [[UPS Airlines]] * [[Riyadh Air]] * [[Nolinor Aviation]] === Penggabungan (syarikat penerbangan) === * [[Penggabungan Delta Air Lines dan Northwest Airlines]] * [[Penggabungan Korean Air dan Asiana Airlines]] === Orang === * [[Steven He]] * [[King Liang]] * [[Beluga (YouTuber)]] === Lagu === * [[United Breaks Guitars]] * [[World Cup (Champions)]] * [[World Cup (lagu)]] === Kereta === * [[Tesla Roadster (generasi kedua)]] * [[Perodua QV-E]] * [[Proton EMAS (kereta)]] * [[Tesla Cybertruck]] * [[Tesla Cybercab]] === Lori === * [[Tesla Semi]] === Van === * [[Tesla Robovan]] === Motosikal === * [[Tesla Cyberquad]] === Tempat === * [[Pusat Promosi Keselamatan]] (''[[Japan Airlines|JAL]]'') * [[Bliss (fotografi)]] * [[Kilang Everett Boeing]] === Acara === * [[Consumer Electronics Show]] === Perkhidmatan awam === * [[Tesla Robotaxi]] === Insiden === * [[2025 Letupan Cybertruck Las Vegas]] * [[Ming Harlem]] (bukan insiden tapi seperti macam insiden) === Akta === * [[Akta Antibuli 2026]] === Sejarah Wikipedia === * [[Wikipedia:UuU]] === Lain-lain === * [[Pendaftaran pesawat]] * [[Kod IP]] * [[Binaan harian]] * [[Frutiger Aero]] === Barangan teknologi === * [[Samsung Galaxy Glasses]] === Templat === * [[Templat:Infobox smartwatch]] * [[Templat:Color icon]] * [[Templat:Tunas-telefon-Samsung]] * [[Templat:ASEAN NCAP]] * [[Templat:ASEAN NCAP/2017]] * [[Templat:ASEAN NCAP/doc]] * [[Templat:Latest stable software release/Windows 11]] * [[Templat:Latest preview software release/Windows 11]] * [[Templat:Kumpulan JAL]] * [[Templat:Samsung Galaxy Z]] * [[Templat:Keluarga Microsoft Windows]] * [[Templat:Airreg]] * [[Templat:Google Pixel]] * [[Templat:Date range and age in years, months, weeks and days]] * [[Templat:Aviation accidents and incidents in 2026]] * [[Templat:Samsung Galaxy S]] * [[Templat:Boeing]] * [[Templat:Timeline-event]] * [[Templat:United Continental Holdings]] * [[Templat:Lapangan Terbang Antarabangsa O'Hare]] * [[Templat:' "]] * [[Templat:Electric-vehicle-stub]] * [[Templat:Tesla Inc.]] * [[Templat:FIFA World Cup music]] == Amat penting == Recana pertama yang saya ubah suai adalah [[Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Pa Yai]] pada '''25 April 2026 pada 7:13 petang (Waktu Malaysia). <br> Rencana pertama yang saya cipta dan juga ke Laman Wikipedia Bahasa Melayu untuk awam ialah [[Samsung Galaxy M14 5G]] pada '''28 April 2026 pada pukul 9:17 petang (Waktu Malaysia)'''. Rencana pertama yang saya cipta di [[Wikipedia Bahasa Inggeris]] adalah [[:en:Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack|Draft:2025 Taman Sri Permai arson attack]] pada '''4 April 2026 pada pukul 2:59 petang (Waktu Malaysia)''' dengan nota berkata ''Creating my personal sandbox with a draft of the 2025 Kluang arson report'' yang telah ditolak dari masuk ke laman utama (bukan draf) oleh Tarlby pada 8 April 2026. == Akhir sekali == Apa-apa pun, 1 tahun yang bagus di [[Wikipedia Bahasa Melayu]]. Saya masih melakukan edit di Wikipedia Bahasa Melayu dan gambar untuk Wikimedia Commons.<br>[https://en.wikipedia.org/wiki/User:DanielZayab Jangan tekan sini.] m52q3x1m7vpo2aiavnhejo42wl9smwy 0 1288279 6925789 6904815 2026-08-12T08:11:19Z Danielrayyan09 355514 6925789 wikitext text/x-wiki {{About|varian 5G untuk Galaxy M14|varian 4G|Samsung Galaxy M14}} {{Penerangan ringkas|Telefon pintar Android 2023 yang dikeluarkan oleh Samsung}} {{Infobox mobile phone | name = Samsung Galaxy M14 5G | codename = | logo = | logosize = 260px | image = Samsung Galaxy M14 5G in Navy Blue.jpg | caption = Samsung Galaxy M14 5G menggunakan warna Navy Blue | imagesize = <!-- include "px" - Uses users default image size if omitted --> | alt = | brand = [[Samsung Galaxy]] | manufacturer = [[Samsung Electronics]] | colors = Navy Blue, Light Blue, Silver | series = Samsung Galaxy Siri M | modelnumber = SM-M146B, SM-M146B/DS, SM-M146B/DSN | networks = GSM / HSPA / LTE / 5G | released = <!-- {{Start date and age|2023|04|17}} --> | available = <!-- india{{Start date|2023|04|21}} (Samsung) --> Global Mei 2023 (Samsung) | discontinued = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | unitssold = | unitsshipped = | related = | type = [[Telefon pintar]] | size = {{convert|166.8|mm|in|abbr=on}} H <br /> {{convert|77.2|mm|in|abbr=on}} W <br /> {{convert|9.4|mm|in|abbr=on}} D | weight = {{convert|206|g|oz|abbr=on}} | os = [[Android (sistem pengendalian)|Android 13]] dengan [[One UI|One UI 5.1]]<br> boleh dinaik taraf kepada [[Android (sistem pengendalian)|Android 15]] with [[One UI|One UI 7]]<ref>{{Cite web |last=Tech |first=NDTV Profit |date=2025-05-30 |title=Samsung Provides Android 15-Based One UI 7 Update To Galaxy M14, Other Devices |url=https://www.ndtvprofit.com/technology/samsung-provides-android-15-based-one-ui-7-update-to-galaxy-m14-other-devices |access-date=2025-07-24 |website=NDTV Profit |language=en}}</ref> | soc = [[Samsung Exynos|Exynos 1330]] (5nm) | cpu = Octa-core (2x2.4 GHz Cortex-A78 & 6x2.0 GHz Cortex-A55) | gpu = Mali-G68 MP2 | modem = | memory = 4 and 6GB RAM | storage = 64/128GB UFS 2.2 | memory_card = microSDHC | sim = Single SIM (Nano-SIM) or Dual SIM (Nano-SIM, dwi-siap sedia) | battery = 6000 mAh | charging = Pengecasan pantas 15W (Global) dan 25W (India) | input = * Skrin sentuh berbilang * USB Type-C 2.0 * Pengesan jari (side-mounted) * Accelerometer * Penderia jarak * Kompas | display = 6.6 inci Full HD+ 90Hz dan Gorilla Glass 5 | rear_camera = {{ubl |50 MP, f/1.8, (lebar), PDAF |2 MP, f/2.4, (makro) |2 MP, f/2.4, (kedalaman) |denyar LED, panorama, HDR |1080p@30fps }} | front_camera = {{ubl | 13 MP, f/2.0, (lebar) |1080p@30fps }} | sound = Ya | connectivity = Wi-Fi 802.11 a/b/g/n/ac, dwi-band, Wi-Fi Direct<br />Bluetooth 5.2, A2DP, LE | other = | sar = * 0.48 W/kg (kepala) * 1.53 W/kg (badan) | hac = | website = <!-- {{URL|www.samsung.com/in}} --> | references = <ref>{{cite web |url= https://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_m14-12160.php|title= Samsung Galaxy M14|last= |first= |date= 8 March 2023|website= GSMArena|publisher= |access-date= |quote=}}</ref> <ref>{{cite web |url= https://techsgenie.com/samsung-galaxy-m14-5g-mobile-launching-today|title= Samsung Galaxy M14|last= |first= |date= 14 May 2023|website= Techs Genie|publisher= |access-date= |quote=}}</ref> | made_in = Vietnam(Global), United Kingdom(Global) dan India | predecessor = Samsung Galaxy M13 5G | successor = Samsung Galaxy M15 5G }} '''Samsung Galaxy M14 5G''' ialah telefon pintar berasaskan Android yang direka dan dihasilkan oleh Samsung Electronics. Telefon ini diumumkan pada 8 Mac 2023.<ref>{{cite web |url= https://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_m14_5g_price_availability-news-57822.php|title= Samsung Galaxy M14 5G brings Exynos 1330 and 6,000mAh battery|date= 8 March 2023|website= GSMArena}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.91mobiles.com/hub/samsung-galaxy-m14-5g-launched-support-page-live-india/|title= Samsung Galaxy M14 5G with Exynos 1330 SoC, 6,000mAh battery launched|last= Sai|first= Krishna|date= 8 March 2023|website= 91 Mobiles|publisher= |access-date= |quote= |archive-date= 23 March 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230323023108/https://www.91mobiles.com/hub/samsung-galaxy-m14-5g-launched-support-page-live-india/|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.msn.com/en-in/money/topstories/samsung-galaxy-m14-5g-launched-with-6-000mah-battery-50mp-camera-specs-price-and-more/amp/ar-AA18p2Ii|title= Samsung Galaxy M14 5G launched with 6,000mAh battery, 50MP camera: Specs, price and more|last= |first= |date= 8 March 2023|website= [[Microsoft Start]]|publisher= |access-date= |quote=}}</ref><ref>{{cite web |url= https://www.androidauthority.com/samsung-galaxy-m14-5g-3294171/|title= Samsung Galaxy M14 5G launched: This is a budget battery beast|last= Hadlee|first= Simons|date= 8 March 2023|website= Android Authority|publisher= |access-date= |quote=}}</ref> Ia dikeluarkan dengan Android 13 di luar kotak dan menerima kemas kini OS utama pertamanya, Android 14, pada Disember 2023 dan kemas kini utama terakhirnya, Android 15, berdasarkan One UI 7.<ref name="m14-update">{{Cite web |title=Samsung Galaxy M14 5G Firmware Update History & Software Specs |url=https://www.sammobile.com/samsung/galaxy-m14-5g/firmware/ |access-date=12 Ogos 2026 |website=SamMobile |language=en}}</ref> == Perisian == Samsung Galaxy M14 5G akan berhenti sokongan pada 2027 untuk keselamatan, sokongan naiktaraf telah dihentikan pada [[Android 15]] (One UI 7).<ref name="m14-update">{{Cite web |title=Samsung Galaxy M14 5G Firmware Update History & Software Specs |url=https://www.sammobile.com/samsung/galaxy-m14-5g/firmware/ |access-date=12 Ogos 2026 |website=SamMobile |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" | ! rowspan="2" |OS Pra-pasang ! colspan="2" |Sejarah Naiktaraf OS ! rowspan="2" |Tamat sokongan |- !Ke-1 !Ke-2 |- |'''Galaxy M14 5G''' | [[Android 13]]<br><small>(One UI Core 5.1)</small> | [[Android 14]]<br><small>(One UI 6.0)</small><br><small>''Disember 2023''</small><ref name="m14-android14">{{Cite web |last=Mishra |first=Abhijeet |date=2023-12-12 |title=Galaxy M14 5G Android 14 (One UI 6.0) update is now live! |url=https://www.sammobile.com/news/galaxy-m14-5g-android-14-one-ui-6-0-update-released/ |access-date=12 Ogos 2026 |website=SamMobile |language=en}}</ref> | [[Android 15]]<br><small>(One UI 7.0)</small><br><small>''2025''</small> | ''2027'' |- |} == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Telefon pintar Android]] [[Kategori:Produk Samsung Electronics]] [[Kategori:Samsung Galaxy]] hm2pn4xcba5xk587lz2w29n2ol6ehcs 0 1290755 6925538 6907777 2026-08-11T22:17:53Z ~2026-43537-39 411882 6925538 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Darien Aeldra | native_name = {{font color|green|دارين أيلدرا}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Muhammad Darian Aeldra bin Mohd Fadli | birth_date = {{Birth date and age|1999|6|27}} | birth_place = {{flag|Malaysia}} | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = | occupation = Pelakon, model, penyanyi | years_active = 2020–kini | works = | education = | alma_mater = | height = | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Muhammad Darien Aeldra Mohd Fadli''' (lahir 27 Jun 1999){{efn|Beliau berkongsi tarikh lahir bersama [[Raja Azmi]], [[Mohamad Riza bin Mahamad Amran|Empy]], [[Zed Zaidi]], [[Shakilla Khoriri]], [[Liang Chia]], [[Ara Johari]] dan [[Aiman Tino]] yang juga dilahirkan pada 27 Jun, tetapi berlainan tahun. Ini kerana Raja Azmi lahir 27 Jun 1959, Empy lahir 27 Jun 1967, Zed Zaidi lahir 27 Jun 1980, Shakilla Khoriri lahir 27 Jun 1989, Liang Chia lahir 27 Jun 1995, Ara Johari lahir 27 Jun 1997, Aiman Tino lahir 27 Jun 1998 dan Darien Aeldra lahir 27 Jun 1999.}} ialah seorang pelakon, model dan penyanyi lelaki [[Malaysia]]. Beliau mula terkenal menerusi watak Marzuki dalam drama ''[[Yang Tahu Je Tahu]]'' (2023–2024). ==Kerjaya== Pada tahun 2020, Beliau dalah pengasas The Models Lab KL, Ayman Rahim, menemui beliau di Instagram. Selepas beberapa minggu, Darien menandatangani kontrak dengan agensi tersebut, membuka lebaran baru dalam bidang hidupnya sebagai seorang model. Sebagai seorang pelakon, Beliau menyerlahkan bakatnya di layar kaca menerusi drama [[Yang Tahu Je Tahu]], [[Dari Mata Turun Ke Hati]], serta telefilem Terpaling Drama. Di layar perak, dia membuat penampilan dalam filem Lantera Dosa. Selain daripada kerjaya dalam dunia peragaan dan lakonan, dia juga berbakat dalam bidang nyanyian. Dia telah mengeluarkan dua EP hasil gandingan bersama Ssace. ==Filemografi== {{Expand list}} ===Filem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | TBA ! ''Lantera Dosa'' | | Filem pertama; penampilan khas |- |} === Drama === {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2023–2024 ! ''[[Yang Tahu Je Tahu]]'' | Marzuki | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | Drama pertama |- | 2024 ! ''[[Dari Mata Turun Ke Hati]]'' | Jaha Rimau | |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Thariq Ridzuwan: His Treasure]]'' | Ir Haider | |- ! ''[[Takdir Cinta Terlarang]]'' | Ashraf | rowspan="3" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2026 ! ''[[Susuk Rupawan]]'' | Fadli | |- ! ''[[Akad Tak Dipinta]]'' | Ikhmal | |- |} ===Telefilem=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2024 ! ''Terpaling Drama'' | Syafiq | [[Astro Ria]] | Telefilem pertama |- | 2025 ! ''Rombengan'' | Mahuzzi | [[Astro Prima]] | |- |} ==Catatan== {{Notelist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name}} * {{Instagram|darienaeld}} * {{Tiktok|darienaeld}} [[Kategori:Kelahiran 1999]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Peragawan Malaysia]] cps22sun4pawxn44s4sfmiczs208t2s 0 1292060 6925513 6923354 2026-08-11T20:15:20Z CommonsDelinker 5738 Fail Parti_Cinta_Malaysia_logo.jpg telah dibuang kerana ia telah dihapuskan di Commons oleh Infrogmation 6925513 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|"Parti Cinta Malaysia" dilencongkan di sini}}{{Bezakan2|[[Parti Sedar Rakyat]] yang telah menukarkan nama parti kepada Parti Wawasan Rakyat}} {{Kotak info parti politik | nama = Parti Wawasan Negara | singkatan = WAWASAN | logo = Parti Wawasan Negara logo.svg | alt_logo = | tegakan_logo = | saiz_logo = 180px | kapsyen = | subpengepala = | kod_warna = #002680 | bahasa1 = Inggeris | nama_bahasa1 = ''National Vision Party'' | presiden = [[Hamzah Zainudin]] | pengerusi = [[Rais Yatim]] | setiausaha_agung = [[Saifuddin Abdullah]] | gelaran_pemimpin1 = Timbalan Presiden | nama_pemimpin1 = Tan Lek Khang | gelaran_pemimpin2 = Naib Presiden | nama_pemimpin2 = [[Abdul Rahim Thamby Chik]] <br/> [[Wan Saiful Wan Jan|Wan Saifulruddin Wan Jan]] <br/> [[Leong Kim Soon]] <br/> [[Mohd Omar Mustapha Ong]] <br/> [[Huan Cheng Guan]] | gelaran_pemimpin3 = Bendahari Agung | nama_pemimpin3 = Arifin Tobias | gelaran_pemimpin4 = Ketua Penerangan | nama_pemimpin4 = [[Wan Ahmad Fayhsal Wan Ahmad Kamal]] | gelaran_pemimpin5 = Setiausaha Eksekutif | nama_pemimpin5 = Mohd Badrul Ezan Mohd Yusof | pengasas = [[Huan Cheng Guan]] | ditubuhkan = {{tarikh mula|2009|8|9}} {{small|(PCM)}} <br> {{tarikh mula|2026|6|13}} {{small|(WAWASAN)}} | didaftarkan = | disahkan = 6 Julai 2026 {{small|(WAWASAN)}} | dibubarkan = | pecahan = [[Parti Gerakan Rakyat Malaysia|GERAKAN]] {{small|(Huan Cheng Guan, 2009)}} <br/> [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia|BERSATU]] {{small|(Hamzah Zainudin, 2026)}} | predecessor = Parti Cinta Malaysia (2009–2026) | successor = | ibu_pejabat = | keanggotaan = 120,000 (2026)<ref>{{Cite web |date=23 Jun 2026 |title=Dokumen rasmi PCM yang digunakan untuk memohon menyertai PN tular, cetus persoalan apabila surat tersebut ditandatangani Datuk Seri Saifuddin Abdullah sedangkan pertukaran nama parti kepada Parti Wawasan Negara (PWN) masih belum mendapat kelulusan RoS. |url=https://www.facebook.com/MalaysiaGazette/posts/dokumen-rasmi-pcm-yang-digunakan-untuk-memohon-menyertai-pn-tular-cetus-persoala/1510516984453001/ |website=Facebook Malaysia Gazette|access-date=24 Jun 2026}}</ref> | tahun_keanggotaan = | ideologi = [[Nasionalisme]] <br/> [[Konservatisme kebangsaan]] <br/> [[Konservatisme sosial]] <br/> [[Kaum-kaum di Malaysia|Multiracialisme]] | kedudukan = [[Politik haluan kanan|Haluan kanan tengah]] | warna = {{Color box|#D71920|border=darkgray}} [[Merah]] <br/> {{Color box|#003DA5|border=darkgray}} [[Biru]] <br/> {{Color box|#FFFFF|border=darkgray}} [[Putih]] | kebangsaan = [[Gagasan Sejahtera]] (GS) <br/> (2015–2019) <br/> [[Barisan Nasional]] (BN) <br/> (2019–2026) <br/> [[Perikatan Nasional]] (PN) <br/> (2026–kini) | slogan = Membina Konsensus Nasional Baru <br/> {{small|({{lang|en|Forming New National Consensus)}}}} | simbol = [[File:Logo Perikatan Nasional.svg|180px]] | flag = | tajuk_kerusi1 = [[Dewan Negara (Malaysia)|Dewan Negara]]: | kerusi1 = {{Composition bar|0|70|hex=#003DA5}} | tajuk_kerusi2 = [[Dewan Rakyat (Malaysia)|Dewan Rakyat]]: | kerusi2 = {{Composition bar|6|222|hex=#003DA5}} | tajuk_kerusi3 = [[Dewan Undangan Negeri di Malaysia|Dewan Undangan Negeri]]: | kerusi3 = {{Composition bar|8|611|hex=#003DA5}} | laman_sesawang = | negara = Malaysia }} '''Parti Wawasan Negara''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ڤرتي واوسن نݢارا; singkatannya '''WAWASAN'''; [[Bahasa Inggeris|Inggeris]]: ''National Vision Party'') ialah sebuah parti politik berbilang kaum yang berhaluan kanan tengah di Malaysia. Parti politik ini telah diambil alih daripada '''Parti Cinta Malaysia''' ([[Tulisan Jawi|Jawi]]: ڤرتي چينتا مليسيا; singkatannya '''PCM'''; [[Bahasa Inggeris|Inggeris]]: ''Love Malaysia Party'') pada 13 Jun 2026 oleh beberapa ahli-ahli parlimen yang menamakan diri mereka "Gerakan Reset Malaysia" yang diketuai oleh Dato' Seri [[Hamzah Zainudin]].<ref>{{Cite web|url=https://berita.mediacorp.sg/dunia/ketua-gerakan-reset-malaysia-hamzah-zainudin-umum-penubuhan-parti-wawasan-negara-1038826|title=Ketua Gerakan Reset Malaysia Hamzah Zainudin umum penubuhan Parti Wawasan Negara|website=BERITA Mediacorp|language=en|access-date=2026-06-23}}</ref> Parti Wawasan Negara adalah sebuah parti komponen daripada gabungan [[Perikatan Nasional]] (PN).<ref>{{Cite web |last=Mokhtar |first=Ahmad Samsuri |date=22 Jun 2026 |title=Kenyataan Media Pengerusi Perikatan Nasional |url=https://www.facebook.com/DrAhmadSamsuri/posts/pfbid02pY2sPmE1hYop5SqpMJUDnLLM8GJhmjBXUjvnMBKwoZbZMjbWjsC9zYrZMxGznUn6l |website=Facebook |access-date=23 Jun 2026}}</ref> == Sejarah == === Parti Cinta Malaysia === Parti Cinta Malaysia (PCM) telah ditubuhkan oleh beberapa tokoh politik dari parti GERAKAN, termasuk bekas naib presiden GERAKAN dan Ahli Parlimen [[Huan Cheng Guan]],<ref>{{cite news|url=http://thesundaily.com|title=Koh: Departure of Huan and some members will not affect Gerakan|date=20 December 2009|work=Sun2Surf|access-date=20 Jun 2026|language=en}}</ref> dan bekas ahli bebas Dewan Undangan Negeri Sarawak bagi kerusi Ngemah; [[Gabriel Adit Demong]].<ref name="Demong">{{cite news|url=http://bernama.com.my|title=Independent Ngemah Assemblyman Joins Parti Cinta Malaysia|date=10 December 2009|work=[[Bernama]]|access-date=20 Jun 2026|language=en}}</ref> Buat pertama kalinya, parti itu bertanding pada [[Pilihan raya negeri Sarawak 2011|pilihan raya negeri Sarawak 2011]] menggunakan logo sendiri selepas kelulusan diberikan [[Suruhanjaya Pilihan Raya]] (SPR). Bagaimanapun, parti itu telah tewas pada satu-satunya kerusinya yang ada, [[Ngemah (kawasan negeri)|Ngemah]], dengan 995 undi kepada [[Barisan Nasional]] (BN) dan calon mereka tewas di kerusi lain seperti [[Simunjan (kawasan negeri)|Simunjan]], [[Balai Ringin (kawasan negeri)|Balai Ringin]], [[Machan (kawasan negeri)|Machan]] dan [[Bekenu (kawasan negeri)|Bekenu]]. Walaupun kalah, PCM telah bertanding di pelbagai kerusi di [[Pulau Pinang]] dan negeri-negeri lain di [[Malaysia]] serta dalam [[Pilihan raya umum Malaysia 2013|pilihan raya umum Malaysia 2013]]. Semasa PRU Malaysia ke-13, PCM masih gagal memenangi mana-mana kerusi yang ditandingi calonnya. Tambahan pula, kebanyakan calon mereka kehilangan deposit. Lantaran peristiwa tersebut, parti itu menutup semua pusat khidmatnya di negeri [[Pulau Pinang]]. Pada [[Pilihan raya umum Malaysia 2018|pilihan raya umum Malaysia 2018]], PCM menjadi rakan strategik [[Gagasan Sejahtera]] (GS). Semua calon mereka sekali lagi tewas di semua kerusi yang ditandinginya dan kehilangan deposit. Akibatnya, parti itu tidak diwakili di Dewan Rakyat atau mana-mana Dewan Undangan Negeri (DUN) di Malaysia. Huan Cheng Guan juga meletak jawatan daripada Timbalan Presiden PCM dan berhenti daripada politik aktif pada 14 Mei 2018 dalam menunaikan janjinya kerana Lim Guan Eng telah meletakkan jawatannya sebagai Ketua Menteri Pulau Pinang dan akan dilantik sebagai Menteri Kewangan.<ref>{{cite news |title=Huan keeps promise to quit active politics|date=14 May 2018|url=https://nst.com.my|author=Audrey Dermawan|work=[[New Straits Times]]|access-date=20 Jun 2026|language=en}}</ref> === ''Reset Malaysia'' dan rencana awal pengambilalihan dari Parti Keluarga Malaysia (PKM)=== Terdapat enam ahli parlimen yang dipecat oleh [[Parti Pribumi Bersatu Malaysia]] (BERSATU), termasuklah Datuk Seri [[Hamzah Zainudin]] (Larut), Datuk [[Wan Saiful Wan Jan]] (Tasek Gelugor), [[Wan Ahmad Fayhsal Wan Ahmad Kamal]] (Machang), Datuk [[Saifuddin Abdullah]] (Indera Mahkota), [[Fathul Huzir Ayob]] (Gerik) dan Kapten [[Azahari Hasan]] (Padang Rengas) susulan terdapat krisis perpecahan dalam parti politik tersebut sejak hujung tahun lepas.<ref>{{cite web |title=17 pemimpin BERSATU dipecat|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/02/1509388/17-pemimpin-bersatu-dipecat#google_vignette |website=Berita Harian |publisher=Berita Harian |access-date=13 Februari 2026}}</ref> Terdapat 19 Ahli Dewan Rakyat Malaysia yang hadir di Program ''Reset'' yang bertempat di Rumah Kelab Persatuan [[Universiti Malaya]] (PAUM) pada 14 Februari 2026, termasuklah enam ahli parlimen yang sudah dipecat oleh BERSATU.<ref>{{cite web |title=19 MP Bersatu hadir Taklimat Hala Tuju dan Reset Politik bersama Hamzah|url=https://www.sinarharian.com.my/article/768238/berita/politik/19-mp-bersatu-hadir-taklimat-hala-tuju-dan-reset-politik-bersama-hamzah |website=Sinar Harian |publisher=Sinar Harian |access-date=3 Mac 2026}}</ref> Program ini diadakan bagi membina "rumah baharu" yang lebih kukuh berbanding struktur politik yang sedia ada, melakukan pembaharuan dalam sistem pentadbiran dan perundangan negara, menyatukan rakyat pelbagai kaum, agama, dan wilayah demi kesejahteraan bersama, mengagihkan kekayaan negara dengan lebih adil dan membaiki perkhidmatan kerajaan. Di samping itu, Datuk Seri Hamzah juga mengisytiharkan bahawa [[Presiden BERSATU]], Tan Sri [[Muhyiddin Yassin]] merupakan "musuh no. 1" beliau. Pengasas [[Parti Keluarga Malaysia]], Khairi Jaya berkata bahawa perbincangan sebanyak dua kali telah berlaku, Beliau juga menambah bahawa kini usaha bagi membuka laluan terhadap Ketua Pembangkang terbabit memimpin parti terbabit hampir pasti. "Perbincangan sudah diadakan sebanyak dua kali bersama Datuk Seri Hamzah dan ahli Parlimen lain (yang dipecat BERSATU) termasuk Ahli Parlimen Tasek Gelugor, Datuk [[Wan Saiful Wan Jan]]. Perbincangan terbaharu adalah minggu lalu pada Khamis dan boleh dikatakan 90 peratus sudah pasti Hamzah akan mengambil alih [[Parti Keluarga Malaysia]]," beliau tambah. Walau bagaimanapun, proses selepas ini membabitkan persetujuan semua pihak dan isu berkaitan pelantikan perjawatan. Proses ini akan didahului dengan pemilihan parti yang akan diadakan kelak bagi menentukan kedudukan Ahli Parlimen Larut sebagai Presiden parti terbabit. Khairi Jaya juga berkata bahawa "akan ada pemilihan untuk lantik Datuk Seri Hamzah sebagai Presiden dan kita sedang susun perlembagaan parti bagi membolehkan perkara itu direalisasikan."<ref>{{cite web |last1=Halid |first1=Suzalina |title=Hamzah akan pimpin Parti Keluarga Malaysia|url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2026/03/1516203/hamzah-akan-pimpin-parti-keluarga-malaysia |website=Berita Harian |publisher=Berita Harian |access-date=3 Mac 2026}}</ref> === Pembatalan rancangan awal dan Pengambilalihan Parti Cinta Malaysia === [[Fail:Parti Wawasan Negara logo.jpg|thumb|116x116px|Logo awal Parti Wawasan Negara yang diperkenalkan pada Konvensyen Reset.]] Meskipun rundingan awal telah mencapai tahap akhir, rancangan pengambilalihan [[Parti Keluarga Malaysia]] oleh [[Hamzah Zainudin]] akhirnya tidak menjadi kenyataan. Hasrat untuk menggunakan platform penaja tersebut digugurkan sepenuhnya ekoran masalah status pendaftaran parti yang belum diluluskan oleh Jabatan Pendaftaran Pertubuhan Malaysia (ROS), selain bagi mengelakkan kekeliruan jenama dengan gagasan nasional milik bekas Perdana Menteri [[Ismail Sabri Yaakob]]. Sehubungan itu, Hamzah bersama kumpulan ahli politik serpihan BERSATU beralih strategi dengan mengambil alih entiti [[Parti Cinta Malaysia]] yang sedia berdaftar, sebelum menjenamakannya semula sebagai Parti Wawasan Negara pada 13 Jun. Pada 13 Jun 2026, Hamzah Zainudin semasa di Konvensyen Reset Malaysia 2026 mengumumkan bahawa sebuah parti baharu yang diambil alih daripada Parti Cinta Malaysia (PCM) yang diberi nama oleh [[Presiden PAS]], Tan Sri Datuk Seri Tuan Guru Haji [[Abdul Hadi Awang]] iaitu Parti Wawasan Negara.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharian.com.my/amp/berita/nasional/2026/06/1571297/terkini-hamzah-zainudin-tubuhkan-parti-wawasan-negara|title=TERKINI: Hamzah Zainudin tubuhkan Parti Wawasan Negara {{!}} Berita Harian|website=www.bharian.com.my|access-date=2026-06-13}}</ref> [[Parti Sedar Rakyat]] mendakwa kongres tahunannya pada Februari telah meluluskan pertukaran nama parti kepada Parti Wawasan Rakyat, dan permohonan rasmi telah dihantar kepada [[Jabatan Pendaftaran Pertubuhan Malaysia|RoS]] pada 8 April. Perkara itu mencetuskan isu pertindihan nama dengan Parti Wawasan Negara yang diumumkan Hamzah Zainudin.<ref>{{Cite web|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/bahasa/tempatan/2026/06/14/nama-wawasan-sudah-diambil-parti-sarawak-beritahu-hamzah|title=Nama ‘Wawasan’ sudah diambil, parti Sarawak beritahu Hamzah|last=|first=|date=2026-06-14|website=Free Malaysia Today {{!}} FMT|language=|url-status=live|access-date=2026-06-16}}</ref> RoS mengesahkan permohonan Sedar sedang diteliti, tetapi belum menerima permohonan rasmi bagi Parti Wawasan Negara atau pindaan nama daripada Parti Cinta Malaysia.<ref>{{Cite web|url=https://pru.sinarharian.com.my/info-berita/21704/ros-perjelas-status-parti-wawasan-rakyat-parti-wawasan-negara-dan-parti-cinta-malaysia|title=RoS perjelas status Parti Wawasan Rakyat, Parti Wawasan Negara dan Parti Cinta Malaysia|last=BASARUDDIN|first=AISYAH|date=2026-06-16|website=Sinar Harian|language=|url-status=live|access-date=2026-06-16}}</ref> == Struktur kepimpinan == {{colbegin}} * '''Pengerusi:''' ** [[Rais Yatim]] * '''Presiden:''' ** [[Hamzah Zainudin]] * '''Timbalan Presiden:''' ** Tan Lek Khang * '''Naib Presiden:''' ** [[Abdul Rahim Thamby Chik]] ** [[Wan Saiful Wan Jan|Wan Saifulruddin Wan Jan]] ** [[Leong Kim Soon]] ** [[Omar Mustapha Ong|Mohd Omar Mustapha Ong]] ** [[Huan Cheng Guan]] * '''Setiausaha Agung:''' ** [[Saifuddin Abdullah]] * '''Bendahari Agung:''' ** Arifin Tobias * '''Ketua Penerangan:''' ** [[Wan Ahmad Fayhsal Wan Ahmad Kamal]] * '''Setiausaha Eksekutif:''' ** Mohd Badrul Ezan Mohd Yusof * '''Ahli Jawatankuasa Pusat:''' ** [[Dzowahir Ab Ghani]] ** [[Mohamed Farid Mohamed Zawawi]] ** [[Fathul Huzir Ayob]] ** [[Azahari Hasan]] ** [[Ibrahim Shah Abu Shah]] ** [[Suhaimi Mohd Ghazali]] ** Zulkifli Bujang ** Simon Suresh V. Varunamegam ** [[Khaliq Mehtab Mohd Ishaq]] ** Asmawi Harun ** [[Abdul Aziz Ismail]] ** Dayang Saniah Awang Hamid ** Richard Ng Lai Kit ** Mohd Khoushaini Mohd Naim ** [[Tan Tee Beng]] ** Tun Fiqa Mohammad ** Phang Horng Woie ** Syed Hassan Syed Ali ** Yunus Nordin ** Muhammad Fadhli Ismail ** Wong Chan Giap ** Hussien Ridzuan Ibrahim Basri ** Bibi Sunita Sakandar Khan ** Richie Huan Xin Yun ** Mohd Hamdan Mohd Sharif ** Hazani Ghazali {{colend}} * '''Pengerusi Badan Perhubungan Negeri:''' ** Johor: Zulkifli Bujang ** Kedah: [[Abdul Razak Khamis]] ** Kelantan: Farid Zawawi ** Melaka: [[Rahim Thamby Chik]] ** Negeri Sembilan: [[Badrul Hisham Shaharin]] ** Pahang: Asmawi Harun ** Pulau Pinang: [[Khaliq Mehtab Mohd Ishaq]] ** Perak: [[Zainol Fadzi Paharudin]] ** Perlis: Azahar Hassan ** Sabah: Ariffin Tobias ** Sarawak: Duke Janteng ** Selangor: Suhaimi Ghazali ** Terengganu: Abdul Aziz Ismail ** Wilayah Persekutuan: Afnan Shahruddin == Senarai pemimpin utama == === Pengerusi === {| class="wikitable" style="text-align:center; |- bgcolor="#CCCCCC" ! rowspan=2 | No. ! rowspan=2 | Potret ! rowspan=2 | Nama ! colspan=3 | Tempoh jawatan |- !|Mula !|Akhir !|Tahun dan Hari |- | 1. | [[Fail:Rais Yatim_cropped.jpg|100px]] | [[Rais Yatim]] <br> {{small|(lahir 1942)}} | 21 Jun 2026 | ''Penyandang'' | {{ayd|2026|06|21|df=y|duration=on}} |- |} === Presiden === {| class="wikitable" style="text-align:center; |- bgcolor="#CCCCCC" ! rowspan=2 | No. ! rowspan=2 | Potret ! rowspan=2 | Nama ! colspan=3 | Tempoh jawatan |- !|Mula !|Akhir !|Tahun dan Hari |- | 1. | [[Fail:Hamzah Zainudin 2024-11-17.jpg|100px]] | [[Hamzah Zainudin]] <br> {{small|(lahir 1957)}} | 21 Jun 2026 | ''Penyandang'' | {{ayd|2026|06|21|df=y|duration=on}} |- |} === Setiausaha Agung === {| class="wikitable" style="text-align:center; |- bgcolor="#CCCCCC" ! rowspan=2 | No. ! rowspan=2 | Potret ! rowspan=2 | Nama ! colspan=3 | Tempoh jawatan |- !|Mula !|Akhir !|Tahun dan Hari |- | 1. | [[Fail:Saifuddin Abdullah in 2020.jpg|100px]] | [[Saifuddin Abdullah]] <br> {{small|(lahir 1961)}} | 21 Jun 2026 | ''Penyandang'' | {{ayd|2026|06|21|df=y|duration=on}} |- |} == Wakil Rakyat == === Dewan Rakyat === ==== Ahli Dewan Rakyat Malaysia ==== {{main|Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-15}} Terdapat 19 Ahli Dewan Rakyat Malaysia yang hadir di Program ''Reset'' yang bertempat di Rumah Kelab Persatuan [[Universiti Malaya]] (PAUM) pada 14 Februari 2026.<ref>{{cite web |title=19 MP Bersatu hadir Taklimat Hala Tuju dan Reset Politik bersama Hamzah|url=https://www.sinarharian.com.my/article/768238/berita/politik/19-mp-bersatu-hadir-taklimat-hala-tuju-dan-reset-politik-bersama-hamzah |website=Sinar Harian |publisher=Sinar Harian |access-date=3 Mac 2026}}</ref> Walau bagaimanapun, hanya 6 ahli Parlimen yang dibuang dari BERSATU dan menyertai WAWASAN secara rasmi. {| class="wikitable sortable" !Negeri !No. !Kawasan persekutuan !Ahli |- |{{Flag|Kelantan}} |P029 |[[Machang (kawasan persekutuan)|Machang]] |[[Wan Ahmad Fayhsal Wan Ahmad Kamal]] |- |{{Flag|Pulau Pinang}} |P042 |[[Tasek Gelugor (kawasan persekutuan)|Tasek Gelugor]] |[[Wan Saiful Wan Jan]] |- | rowspan="3" |{{Flag|Perak}} |P054 |[[Gerik (kawasan persekutuan)|Gerik]] |[[Fathul Huzir Ayob]] |- |P056 |[[Larut (kawasan persekutuan)|Larut]] |[[Hamzah Zainudin]] |- |P061 |[[Padang Rengas (kawasan persekutuan)|Padang Rengas]] |[[Azahari Hasan]] |- |{{Flag|Pahang}} |P082 |[[Indera Mahkota (kawasan persekutuan)|Indera Mahkota]] |[[Saifuddin Abdullah]] |- | Jumlah | colspan="3" |{{small|'''[[Kelantan]]''' (1), '''[[Pulau Pinang]]''' (1), '''[[Perak]]''' (3), '''[[Pahang]]''' (1)}} |} === Dewan Undangan Negeri === ==== Ahli Dewan Undangan Negeri Malaysia ==== {{main|Senarai Ahli Dewan Undangan Negeri Malaysia (2022–kini)}} {{col-begin}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Perlis]]{{Composition bar|0|15|hex=#002680}} [[Dewan Undangan Negeri Kedah]]{{Composition bar|2|36|hex=#002680}} [[Dewan Undangan Negeri Selangor]]{{Composition bar|0|56|hex=#002680}} [[Dewan Undangan Negeri Terengganu]]{{Composition bar|0|32|hex=#002680}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Perak]]{{Composition bar|1|59|hex=#002680}} [[Dewan Undangan Negeri Kelantan]]{{Composition bar|1|45|hex=#002680}} [[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang]]{{Composition bar|0|40|hex=#002680}} [[Dewan Undangan Negeri Melaka]]{{Composition bar|1|28|hex=#002680}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Sembilan]]{{Composition bar|3|36|hex=#002680}} [[Dewan Undangan Negeri Pahang]]{{Composition bar|0|47|hex=#002680}} [[Dewan Undangan Negeri Johor]]{{Composition bar|0|56|hex=#002680}} [[Dewan Undangan Negeri Sabah]]{{Composition bar|0|79|hex=#002680}} {{col-4}} [[Dewan Undangan Negeri Sarawak]]{{Composition bar|0|82|hex=#002680}} {{col-end}} {| class="wikitable sortable" ! style="width:100px;" |Negeri !No. !Kawasan persekutuan ! style="width:30px;" |No. ! style="width:150px;" |Kawasan negeri ! style="width:240px;" |Ahli |- | rowspan="2" |{{Flag|Kedah}} |P009 |[[Alor Setar (kawasan persekutuan)|Alor Setar]] |N12 |[[Suka Menanti (kawasan negeri)|Suka Menanti]] |[[Dzowahir Ab Ghani]] |- |P011 |[[Pendang (kawasan persekutuan)|Pendang]] |N19 |[[Sungai Tiang (kawasan negeri)|Sungai Tiang]] |[[Abdul Razak Khamis]] |- |{{Flag|Kelantan}} |P026 |[[Ketereh (kawasan persekutuan)|Ketereh]] |N25 |[[Kok Lanas (kawasan negeri)|Kok Lanas]] |[[Mohamed Farid Mohamed Zawawi]] |- |{{Flag|Perak}} |P073 |[[Pasir Salak (kawasan persekutuan)|Pasir Salak]] |N49 |[[Sungai Manik]] |[[Zainol Fadzi Paharudin]] |- |rowspan=3|{{Flag|Negeri Sembilan}} |P126 |{{Parlimen|Jelebu}} |N4 |{{DUN|Klawang}} |[[Danni Rais]] |- |P128 |{{Parlimen|Seremban}} |N13 |{{DUN|Sikamat}} |[[Razali Abu Samah]] |- |P133 |{{Parlimen|Tampin}} |N34 |{{DUN|Gemas}} |[[Ridzuan Ahmad]] |- |{{Flag|Melaka}} |P139 |[[Jasin (kawasan persekutuan)|Jasin]] |N24 |[[Bemban (kawasan negeri)|Bemban]] |[[Mohd Yadzil Yaakub]] |- | colspan="2" |Jumlah | colspan="4" |{{small|'''[[Kedah]]''' (2), '''[[Kelantan]]''' (1), '''[[Perak]]''' (1), '''[[Negeri Sembilan]]''' (3), '''[[Melaka]]''' (1)}} |} == Pejabat kerajaan == === Kerajaan negeri === * '''[[Kelantan]]''' (''2026–kini'') * '''[[Kedah]]''' (''2026–kini'') === Kepimpinan Dewan Undangan Negeri === {| class="wikitable sortable" ! style="width:180px;" |Negeri ! style="width:180px;" |Portfolio ! style="width:180px;" |Penyandang ! style="width:180px;" |Kawasan negeri |- |{{Flag|Kedah}} |Timbalan Yang di-Pertua |[[Abdul Razak Khamis]] |[[Sungai Tiang (kawasan negeri)|Sungai Tiang]] |- |{{Flag|Kelantan}} |Timbalan Yang di-Pertua |[[Mohamed Farid Mohamed Zawawi]] |[[Kok Lanas (kawasan negeri)|Kok Lanas]] |} === Pembangkang === {| class="sortable wikitable" ! style="width:180px;" |Negara ! style="width:180px;" |Portfolio ! style="width:180px;" |Penyandang ! style="width:180px;" |Kawasan persekutuan |- | align="left" |{{Flag|Malaysia}} |[[Ketua Pembangkang (Malaysia)|Ketua Pembangkang]] |[[Hamzah Zainudin]] |[[Larut (kawasan persekutuan)|Larut]] |} {| class="wikitable sortable" ! style="width:180px;" |Negeri ! style="width:180px;" |Portfolio ! style="width:180px;" |Penyandang ! style="width:180px;" |Kawasan negeri |- | align="left" |{{Flag|Melaka}} |Ketua Pembangkang |[[Mohd Yadzil Yaakub]] |[[Bemban (kawasan negeri)|Bemban]] |} == Keputusan pilihan raya umum == {| class="wikitable" !Pilihan raya !Jumlah kerusi dimenangi !Kerusi dipertandingkan !Jumlah undi !Peratusan mengundi !Keputusan pilihan raya !Pemimpin pilihan raya |- ![[Pilihan raya umum Malaysia 2013|2013]] (PCM) |{{Composition bar|0|222|hex={{party color|Love Malaysia Party}}}} |3 |2,129 |0.02% |{{steady}} 0 kerusi; '''Tiada perwakilan di Parlimen''' |[[Huan Cheng Guan]] |- ![[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] (PCM) |{{Composition bar|0|222|hex={{party color|Love Malaysia Party}}}} |1 |502 |0.00% |{{steady}} 0 kerusi; '''Tiada perwakilan di Parlimen''' {{small|([[Gagasan Sejahtera]])}} |Huan Cheng Guan |- ![[Pilihan raya umum Malaysia 2022|2022]] (PCM) |{{Composition bar|0|222|hex={{party color|Love Malaysia Party}}}} |1 |5,417 |0.03% |{{steady}} 0 kerusi; '''Tiada perwakilan di Parlimen''' {{small|([[Barisan Nasional|Friends of BN]])}} |Huan Cheng Guan |} == Keputusan pilihan raya negeri == <div style="height: px; overflow: auto;"> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%" ! rowspan="2" |Pilihan raya negeri ! colspan="14" |Dewan Undangan Negeri |- ![[Dewan Undangan Negeri Perlis|Perlis]] ![[Dewan Undangan Negeri Kedah|Kedah]] ![[Dewan Undangan Negeri Kelantan|Kelantan]] ![[Dewan Undangan Negeri Terengganu|Terengganu]] ![[Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang|Pulau Pinang]] ![[Dewan Undangan Negeri Perak|Perak]] ![[Dewan Undangan Negeri Pahang|Pahang]] ![[Dewan Undangan Negeri Selangor|Selangor]] ![[Dewan Undangan Negeri Negeri Sembilan|Negeri Sembilan]] ![[Dewan Undangan Negeri Melaka|Malacca]] ![[Dewan Undangan Negeri Johor|Johor]] ![[Dewan Undangan Negeri Sabah| Sabah]] ![[Dewan Undangan Negeri Sarawak|Sarawak]] !Jumlah kerusi menang / Jumlah kerusi yang dipertandingkan |- |Majoriti 2/3 |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |{{Composition bar|2|3|hex=#dcdcdc}} |- |[[Pilihan raya negeri Sarawak 2011|2011]] (PCM) | | | | | | | | | | | | |{{Composition bar|0|71|hex=#002680}} |{{Composition bar|0|6|hex=#002680}} |- |[[Pilihan raya negeri Malaysia 2013|2013]] (PCM) | | | | |{{Composition bar|0|40|hex=#002680}} | | | | | | | | |{{Composition bar|0|3|hex=#002680}} |- |[[Pilihan raya umum Malaysia 2018|2018]] (PCM) | | | | |{{Composition bar|0|40|hex=#002680}} | | | | | | | | |{{Composition bar|0|1|hex=#002680}} |- |[[Pilihan raya negeri Malaysia 2026|2026]] | | | | | | | | |{{Composition bar|3|36|hex=#002680}} | |{{Composition bar|0|56|hex=#002680}} | | | |- |} </div> == Lihat juga == * [[Parti Keluarga Malaysia]] == Rujukan == {{reflist}} {{Parti-parti politik Malaysia}} {{Kawalan kewibawaan}} [[Kategori:Penubuhan 2026 di Malaysia]] [[Kategori:Parti politik di Johor]] [[Kategori:Parti politik di Kedah]] [[Kategori:Parti politik di Kelantan]] [[Kategori:Parti politik di Melaka]] [[Kategori:Parti politik di Negeri Sembilan]] [[Kategori:Parti politik di Pahang]] [[Kategori:Parti politik di Perak]] [[Kategori:Parti politik di Perlis]] [[Kategori:Parti politik di Pulau Pinang]] [[Kategori:Parti politik di Sabah]] [[Kategori:Parti politik di Selangor]] [[Kategori:Parti politik di Terengganu]] [[Kategori:Parti politik di Wilayah Persekutuan]] sgfdnu455uv6whmbn6n5jpm0myjkqbg 0 1292198 6925834 6899156 2026-08-12T08:42:01Z Danielrayyan09 355514 /* Rujukan */ 6925834 wikitext text/x-wiki {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Infobox person | name = Oliver Tree | image = Oliver Tree, cantante en 2022 (cropped).png | caption = Tree pada tahun 2022 | birth_date = {{birth date|1993|6|29}} | death_date = {{death date and age|2026|06|14|1993|6|29}} | death_place = [[Rio de Janeiro]], Brazil<!--Jangan letak pautan melampau per MOS:GEOLINK--> | birth_name = Oliver Tree Nickell | birth_place = [[Santa Cruz]], [[California]], A.S. | occupation = {{hlist|Penyanyi-penulis lagu|rapper|penerbit rekod|pembuat filem|pelawak|personaliti internet<ref name="Guardian"/>}} | works = {{hlist|[[Diskografi Oliver Tree|Diskografi]]|[[Senarai lagu yang dirakamkan oleh Oliver Tree|lagu yang dirakamkan]]}} | years_active = 2010–2026 | other_names = | education = [[California Institute of the Arts]] ([[Sarjana Muda Sastera|BA]]) | signature = Signature of Oliver Tree.png | signature_size = 100px | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | genre = {{hlist|[[Rock alternatif]]<ref>{{cite web|first=Vivian|last=Xu|title=Concert review: Oliver Tree's over-the-top antics distract from music at Shrine Expo Hall show|newspaper=[[Daily Bruin]]|date=February 20, 2022|access-date=July 9, 2022|url=https://dailybruin.com/2022/02/20/concert-review-oliver-trees-over-the-top-antics-distract-from-music-at-shrine-expo-hall-show|archive-date=October 6, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006051405/https://dailybruin.com/2022/02/20/concert-review-oliver-trees-over-the-top-antics-distract-from-music-at-shrine-expo-hall-show|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|first=Elliot|last=Santiago|title=Lil Yachty and Oliver Tree Drop Music Video for "Asshole"|website=[[Hypebeast (website)|Hypebeast]]|date=February 10, 2021|access-date=July 10, 2022|url=https://hypebeast.com/2021/2/lil-yachty-oliver-tree-asshole-music-video|archive-date=July 10, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220710154650/https://hypebeast.com/2021/2/lil-yachty-oliver-tree-asshole-music-video|url-status=live}}</ref>|[[Indie pop]]<ref name="allmusic" />|[[Hip-hop]]<ref name="allmusic" />|[[Pop alternatif]]<ref>{{cite web|first=Kevin|last=Curtin|title= Oliver Tree on crying, his cowboy lineage, and his influences... which are none|newspaper= [[The Austin Chronicle]] |date=March 26, 2022 |access-date= July 10, 2022 |url= https://www.austinchronicle.com/daily/music/2022-03-26/oliver-tree-on-crying-his-cowboy-lineage-and-his-influences-which-are-none/}}</ref>|[[Muzik tarian|tarian]]<ref name="allmusic">{{cite web|title=Oliver Tree Biography|url=https://www.allmusic.com/artist/oliver-tree-mn0003629947|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20201013034246/https://www.allmusic.com/artist/oliver-tree-mn0003629947|archive-date=October 13, 2020|publisher=[[AllMusic]]}}</ref>}} | instruments = {{hlist|Vokal|gitar|papan nada|bes}} | label = {{hlist|[[Atlantic Records|Atlantic]]|[[R&S Records|R&S]]|Alien Boy}} | website = {{URL|olivertreemusic.com}} }} }} '''Oliver Tree Nickell''' (29 Jun 1993 – 14 Jun 2026) ialah seorang penyanyi-penulis lagu, rapper, penerbit rekod, pelawak dan pembuat filem Amerika Syarikat. Dilahirkan di [[Santa Cruz]], [[California]], Tree menandatangani kontrak dengan [[Atlantic Records]] pada tahun 2017 selepas lagunya "When I'm Down" menjadi [[tular]]<ref>{{Cite web|date=March 27, 2020|title=Here's what you need to know about the Oliver Tree album you can't hear|url=https://www.altpress.com/features/oliver-tree-ugly-is-beautiful-delay-retirement/|access-date=December 17, 2021|website=[[Alternative Press (magazine)|Alternative Press]]|archive-date=June 3, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220603151313/https://www.altpress.com/features/oliver-tree-ugly-is-beautiful-delay-retirement/|url-status=live}}</ref> dan mengeluarkan album studio sulungnya [[Ugly Is Beautiful]] pada 17 Julai 2020. Beliau mencapai pengiktirafan antarabangsa melalui lagu-lagunya seperti "[[Life Goes On (lagu)|Life Goes On]]" pada tahun 2021, "[[Miss You]]" pada tahun 2022, serta "[[Alien Boy]]" pada awal kerjayanya (2018). Tree menerbitkan album studio keduanya, [[Cowboy Tears]] pada 18 Februari 2022, album studio ketiganya, [[Alone in a Crowd]], pada 29 September 2023, dan album studio keempatnya, [[Love You Madly Hate You Badly]], pada 24 April 2026.<ref>{{Cite web |last=Sterdan|first=Darryl|date=April 24, 2026|title=Albums Of The Week: Oliver Tree {{!}} Love You Madly, Hate You Badly|url=https://tinnitist.com/2026/04/23/albums-of-the-week-oliver-tree-love-you-madly-hate-you-badly/|access-date=April 25, 2026|website=Tinnitist}}</ref><ref>{{Cite web|last=Magazine|first=Dork|date=April 24, 2026|title=Oliver Tree has put out his fourth studio album 'Love You Madly Hate You Badly'|url=https://readdork.com/news/oliver-tree-fourth-album-love-you-madly-hate-you-badly|access-date=April 25, 2026|website=readdork.com|archive-date=April 27, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260427161948/https://readdork.com/news/oliver-tree-fourth-album-love-you-madly-hate-you-badly|url-status=live}}</ref> Tree meninggal dunia pada 14 Jun 2026, dalam [[2026 perlanggaran di udara Rio de Janeiro|nahas helikopter]] di [[Rio de Janeiro]], Brazil.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/oliver-tree-dead-singer-helicopter-crash-brazil-1236621439/|title=Oliver Tree, "Life Goes On" and "Miss You" Singer, Dies in Helicopter Crash at 32|accessdate=14 June 2026|website=[[The Hollywood Reporter]]|last=Thomas|first=Carly|archive-date=June 14, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260614191636/https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/oliver-tree-dead-singer-helicopter-crash-brazil-1236621439/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-06-14 |title=Quem era Oliver Tree? Músico americano que morreu no Rio de Janeiro |url=https://g1.globo.com/pop-arte/noticia/2026/06/14/quem-era-oliver-tree-musico-americano-que-morreu-no-rio-tinha-11-milhoes-de-ouvintes-e-colaborou-com-david-guetta.ghtml |access-date=2026-06-14 |website=G1 |language=pt-BR}}</ref> == Kematian == {{main|2026 perlanggaran di udara Rio de Janeiro}} === Latar belakang dan jadual jelajah === Pada Jun 2026, Tree telah mengembara ke Amerika Selatan sebagai sebahagian daripada jelajah konsert utamanya bagi menyokong album studio keempat beliau, ''Love You Madly Hate You Badly'', yang bermula pada 30 Mei di [[Bandar Raya Mexico]].<ref>{{Cite web |last=Holaday|first=Carsen|date=June 15, 2026 |title=Viral sensation Oliver Tree dies after helicopters collide over Rio de Janeiro, killing six |url=https://www.aol.com/news/us-singer-oliver-tree-feared-183722961.html |access-date=June 15, 2026 |website=[[AOL]] |language=en-US}}</ref> Jelajah tersebut dirancang merangkumi lebih 70 persembahan di 30 buah negara dan kesemua tujuh benua, dengan tarikh prospektif dipromosikan di China, Jepun, New Zealand, Afrika Selatan, dan [[Antartika]].<ref name="Guardian">{{Cite news |date=June 15, 2026 |title=US musician Oliver Tree, 32, killed in helicopter crash in Brazil |url=https://www.theguardian.com/world/2026/jun/14/musician-oliver-tree-32-killed-in-helicopter-crash-in-brazil |access-date=June 15, 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Selepas persinggahan jelajah di [[Buenos Aires]] pada 4 Jun dan [[São Paulo]] pada 6 Jun, Tree tiba di [[Rio de Janeiro]].<ref name="Guardian" /> Aktif di media sosial pada hari-hari sebelum kemalangan itu, Tree mendokumenkan penginapannya di bandar tersebut dengan berinteraksi bersama penduduk tempatan di sebuah [[favela]], merakam dirinya bermain bola sepak, dan memuat naik [[Ciri Instagram|Instagram Stories]] bersama rakan pemuzik dari sebuah studio rakaman Rio hanya beberapa jam sebelum kematiannya.<ref name="Guardian" /><ref name="WAPO">{{Cite news |date=June 14, 2026 |title=U.S. singer Oliver Tree among six killed in helicopter crash in Brazil |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/06/14/us-singer-oliver-tree-among-six-killed-helicopter-crash-brazil/ |access-date=June 16, 2026 |work=[[The Washington Post]] |language=en}}</ref><ref name="CNN Brasil">{{Cite news |last=Saldanha |first=Rafael |date=June 15, 2026 |title=Cantor Oliver Tree é um dos mortos em acidente aéreo no Rio; veja vítimas |url=https://www.cnnbrasil.com.br/nacional/sudeste/rj/cantor-oliver-tree-e-um-dos-mortos-em-acidente-aereo-no-rio-veja-vitimas |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260614171646/https://www.cnnbrasil.com.br/nacional/sudeste/rj/cantor-oliver-tree-e-um-dos-mortos-em-acidente-aereo-no-rio-veja-vitimas |archive-date=June 14, 2026 |access-date=June 15, 2026 |work=[[CNN Brasil]] |language=pt-br|trans-title=Singer Oliver Tree among those killed in Rio plane crash; see list of victims}}</ref> === Pelanggaran helikopter === Pada pagi 14 Jun 2026, Tree merupakan salah seorang daripada lima penumpang di dalam helikopter [[Bell 206]] JetRanger yang dikendalikan oleh Turfik Comércio de Frutas.<ref name="Cultr">{{Cite web |date=June 15, 2026 |title=Oliver Tree Dead At 32, Following Helicopter Crash In Brazil |url=https://www.cultr.com/news/oliver-tree-dead-at-32-following-helicopter-crash-in-brazil/ |access-date=June 16, 2026 |website=Cultr |language=en|last=Tryon|first=Oliver}}</ref><ref name="Hindustan Times">{{Cite web |last=Banerjee |first=Shamik |date=June 15, 2026 |title=What happened to Oliver Tree? Singer among 6 dead in Rio helicopter crash; chilling details |url=https://www.hindustantimes.com/world-news/us-news/oliver-tree-nickell-death-rio-de-janeiro-101781458803447.html |access-date=June 15, 2026 |website=[[Hindustan Times]] |language=en |archive-date=June 14, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260614182612/https://www.hindustantimes.com/world-news/us-news/oliver-tree-nickell-death-rio-de-janeiro-helicopter-crash-singer-among-6-dead-chilling-details-101781458803447.html |url-status=live }}</ref> Kira-kira jam 9:00 pagi waktu tempatan, pesawat tersebut bertembung dengan helikopter kedua, sebuah [[Eurocopter AS350 Écureuil|Aérospatiale AS350 Ecureuil]], di ruang udara [[Recreio dos Bandeirantes]], sebuah kawasan perkejiranan tepi pantai di Zon Barat Rio.<ref name="WAPO" /><ref name="Cultr"/> Ekoran pelanggaran itu, pesawat terhempas ke kawasan tempat letak kereta komersial sebuah pengedar kereta elektrik [[BYD Auto]], mencetuskan letupan dan kebakaran besar yang memusnahkan kira-kira 20 buah kenderaan elektrik yang diletakkan di situ sebelum berjaya dikawal oleh Jabatan Bomba Tentera Rio de Janeiro.<ref name="WAPO"/><ref name="Cultr"/> === Mangsa dan penyiasatan === Kesemua enam individu dalam kedua-dua pesawat terkorban serta-merta akibat impak pertembungan. Bersama-sama Tree, mangsa terkorban di dalam Bell 206 termasuk YouTuber Argentina [[Gaspi]] (Gaspar Prim Díaz), pengarah filem Argentina [[Lucas A. Vignale]], penerbit muzik Brazil [[Lucas Frota]], dan juruterbang Alexandre Souza.<ref name="WAPO" /><ref name="CTV">{{Cite web |date=June 15, 2026 |title=Officials in Brazil investigate helicopter crash that killed 6 |url=https://www.ctvnews.ca/world/article/officials-in-brazil-investigate-helicopter-crash-that-killed-6/ |access-date=June 16, 2026 |website=[[CTV News]] |language=en}}</ref> Seseorang lagi mangsa tunggal di dalam AS350, iaitu juruterbang Charles Marsillac, turut terkorban.<ref name="Cultr" /> Walaupun pihak berkuasa penerbangan mengesahkan kehadiran Tree dalam manifes penerbangan rasmi, polis tempatan ambil maklum bahawa pengecaman forensik rasmi memerlukan proses rumit disebabkan oleh trauma terma yang teruk daripada kebakaran selepas kemalangan.<ref name="ITV">{{Cite web |date=June 15, 2026 |title=US singer Oliver Tree believed dead after helicopter crash in Brazil |url=https://www.itv.com/news/2026-06-15/us-singer-oliver-tree-believed-dead-after-helicopter-crash-in-brazil |access-date=June 16, 2026 |website=[[ITV News]] |language=en}}</ref> Pengecaman mayat Tree disahkan pada 16 Jun menggunakan rekod pergigian.<ref>{{Cite web |date=June 16, 2026 |title=Cantor Oliver Tree é a última vítima identificada de queda de helicóptero |url=https://www.cnnbrasil.com.br/nacional/sudeste/rj/cantor-oliver-tree-e-a-ultima-vitima-identificada-de-queda-de-helicoptero/ |access-date=2026-06-20 |website=[[CNN Brasil]] |language=pt-BR|last=Machado|first=Ana Clara|first2=Julia|last2=Farias|trans-title=Singer Oliver Tree is the last identified victim of a helicopter crash}}</ref> Satu penyiasatan rasmi mengenai punca pelanggaran telah dibuka oleh [[Pusat Penyiasatan dan Pencegahan Kemalangan Penerbangan]] (CENIPA), Perkhidmatan Regional Ketiga bagi Penyiasatan dan Pencegahan Kemalangan Penerbangan (SERIPA III), dan Agensi Penerbangan Awam Kebangsaan Brazil (ANAC), dengan siasatan awal polis menjurus kepada kesilapan manusia.<ref name="CNN Brasil" /><ref name="Cultr"/> === Reaksi === Ekoran pengesahan bencana tersebut, penghormatan awam telah dikongsi di seluruh industri hiburan. Personaliti internet, YouTuber, dan pemuzik British [[KSI]], yang pernah bekerjasama dengan Tree menerusi lagu tunggal tahun 2023 "[[Voices (lagu KSI)|Voices]]", menerbitkan kenyataan di media sosial yang menyifatkan Tree sebagai seorang "legenda" dan meluahkan rasa terkejut atas kematian mengejut beliau.<ref name="ITV" /><ref name="Sky">{{Cite web |date=June 15, 2026 |title=US musician Oliver Tree believed to be among six dead in mid-air helicopter crash in Brazil |url=https://www.thisisthecoast.co.uk/news/entertainment-news/us-musician-oliver-tree-believed-to-be-among-six-dead-in-mid-air-helicopter-crash-in-brazil/ |access-date=June 16, 2026 |website=[[This is the Coast]] |language=en}}</ref> [[Logan Paul]] memuat naik penghormatan untuk Tree di Instagram, menyatakan: "Saya masih tidak percaya bahawa salah seorang insan kegemaran saya sudah tiada lagi bersama kita. Saya amat bersedih, kata-kata tidak mampu menggambarkan betapa istimewanya Oliver kepada ramai orang. Tragedi telah mengambil nyawa terlalu awal, dengan begitu banyak kreativiti, semangat dan bakat... Sayang kamu saudara, kami semua akan merindui kamu Oliver Tree".<ref>{{Cite web |last=Antony |first=Kebin |date=2026-06-16 |title=Logan Paul Pays Tribute to Oliver Tree After Death in Helicopter Crash |url=https://sports.yahoo.com/articles/logan-paul-pays-tribute-oliver-174251280.html |access-date=2026-06-26 |website=[[Yahoo Sports]] |language=en-US}}</ref> ''[[The Hollywood Reporter]]'' menceritakan dalam satu artikel bahawa beliau paling dikenali melalui pemasaran meme dan gaya rambut mangkuk (bowl cut) kraf miliknya.<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/oliver-tree-dead-singer-helicopter-crash-brazil-1236621439/|title=Oliver Tree, "Life Goes On" and "Miss You" Singer, Dies in Helicopter Crash at 32|website=[[The Hollywood Reporter]] |accessdate=14 June 2026|date=14 June 2026|last=Thomas|first=Carly}}</ref> Ucapan takziah tambahan turut disampaikan oleh rakan sekerja, rakan-rakan, dan rakan kolaborasi muzik, termasuk bekas teman wanitanya [[Melanie Martinez]], [[Oliver Heldens]], [[T-Pain]], [[Robin Schulz]], [[Bebe Rexha]], [[Kid Cudi]], [[Whitney Cummings]], [[Diplo]], dan [[Post Malone]].{{Efn|Dirujuk daripada pelbagai sumber:<ref name="DM">{{Cite web |last=Bird|first=Daniel|date=2026-06-14|title=American singer dies aged 32 in tragic helicopter crash|url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/oliver-tree-dead-helicopter-crash-37294537|access-date=2026-06-14|website=[[Daily Mirror]]|language=en}}</ref><ref name="nbc">{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/world/brazil/rio-de-janeiro-helicopter-crash-rcna350022|title=American singer Oliver Tree among list of passengers in deadly Brazil helicopter crash|date=14 June 2026|website=[[NBC News]]|access-date=14 June 2026|archive-date=14 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260614212334/https://www.nbcnews.com/world/brazil/rio-de-janeiro-helicopter-crash-rcna350022|url-status=live|last=Ebert|first=Francie}}</ref><ref name="rova">{{Cite web|url=https://www.rova.nz/articles/oliver-tree-killed-in-helicopter-crash-in-brazil|title=Tributes flow after US Musician, Oliver Tree killed in helicopter crash|first=Mike|last=Nicholas|publisher=www.rova.nz|work=Cover Media|date=2026-06-15|access-date=2026-06-15}}</ref><ref>{{cite web|first=Lars|last=Brandle|work=[[Billboard (majalah)|Billboard]]|url=https://www.billboard.com/music/music-news/post-malone-dedicates-toronto-concert-oliver-tree-1236275833/|title=Post Malone Dedicates Toronto Concert to Oliver Tree|date=2026-06-18|access-date=2026-06-19}}</ref>}} Kenyataan rasmi turut dikeluarkan oleh entiti negeri dan badan korporat yang terjejas akibat kemalangan tersebut. Pemangku gabenor Rio de Janeiro, [[Ricardo Couto]], mengeluarkan dekri awam menyatakan solidariti bersama keluarga mangsa.<ref name="WAPO" /> Penerbit Victor Wao menyatakan bahawa beliau telah membatalkan niat untuk menaiki helikopter tersebut disebabkan rasa takut untuk terbang dan sebaliknya menaiki kereta, yang akhirnya menyelamatkan nyawanya.<ref>{{Cite web |last=Scott |first=Owen |date=2026-06-17 |title=Producer reveals last-minute decision not to get on helicopter before it crashed killing Oliver Tree and five others |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/oliver-tree-death-helicopter-crash-victor-wao-brazil-b2997640.html |access-date=2026-06-17 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref> === Pengebumian dan majlis peringatan === Pada 17 Jun, [[Kedutaan Besar Amerika Syarikat, Brasília|Kedutaan Besar Amerika Syarikat di Brasília]] membenarkan penghantaran pulang mayat Tree ke Amerika Syarikat untuk pengebumian.<ref>{{Cite web |date=June 19, 2026 |title=Corpo de cantor Oliver Tree é liberado do IML pela Embaixada dos EUA |url=https://oglobo.globo.com/rio/noticia/2026/06/19/corpo-de-cantor-oliver-tree-e-liberado-do-iml-pela-embaixada-dos-eua.ghtml |access-date=2026-06-20 |website=[[O Globo]] |language=pt-BR|trans-title=Singer Oliver Tree's body released from the medical examiner's office by the U.S. Embassy}}</ref> Pada 21 Jun, mayat beliau disahkan telah berada di California.<ref>{{Cite web |last=Romero |first=Dennis |date=June 22, 2026 |title=Singer Oliver Tree’s body back in California after helicopter crash in Brazil |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/singer-oliver-trees-body-back-california-helicopter-crash-brazil-rcna351088 |access-date=2026-06-22 |website=[[NBC News]] |language=en}}</ref> Beliau disemadikan di [[Tanah Perkuburan Evergreen (Santa Cruz, California)|Tanah Perkuburan Evergreen]] di [[Santa Cruz, California]], pada 24 Julai 2026.<ref>{{Cite web |author=mrawesomesauce1 |date=July 24, 2026 |title=Video showing Oliver Tree's grave at Evergreen Cemetery |url=https://www.tiktok.com/@mrawesomesauce1/video/7666319068516896031 |access-date=2026-07-25 |website=[[TikTok]]}}</ref> Pada Jun 2026, beberapa hari selepas kematian Tree, satu majlis peringatan telah diumumkan melalui platform media sosial Tree.<ref>{{Cite web |date=2026-07-24 |title=Oliver Tree’s Celebration Of Life Will Be A Tribute To His Artistic Legacy |url=https://www.yahoo.com/entertainment/music/articles/oliver-tree-celebration-life-tribute-084000260.html |access-date=2026-07-26 |website=Yahoo Entertainment |language=en-US}}</ref> Ia diumumkan bahawa majlis tersebut akan disiarkan secara langsung;<ref>{{Cite web |last=Burton |first=Poppy |date=2026-06-28 |title=Memorial service and 'celebration of life' for Oliver Tree to be livestreamed next month |url=https://www.nme.com/news/music/memorial-service-and-celebration-of-life-for-oliver-tree-to-be-livestreamed-next-month-3953762 |access-date=2026-07-26 |website=NME |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Talim |first=Ansh |date=2026-07-16 |title=Oliver Tree's Memorial Service to Be Livestreamed for Fans |url=https://edm.com/news/oliver-tree-memorial-service-livestream/ |access-date=2026-07-26 |website=EDM |language=en-US}}</ref> yang mana ia merangkumi lagu yang belum dikeluarkan, keranda bagi setiap watak Tree, serta persembahan langsung;<ref>{{Cite web |date=2026-07-23 |title=Oliver Tree's Memorial Will Have Celeb Speakers, Multiple Caskets for Characters |url=https://www.yahoo.com/entertainment/music/articles/oliver-trees-memorial-celeb-speakers-170656073.html |access-date=2026-07-26 |website=Yahoo Entertainment |language=en-US}}</ref> dan bahawa [[Logan Paul]], [[h3h3Productions|Ethan Klein]], dan [[Diplo]] dijadualkan untuk berucap pada acara tersebut, antara yang lain.<ref>{{Cite web |last=Art |first=Pop Culture & |date=2026-07-24 |title=Diplo, Logan Paul to honour Oliver Tree at public celebration of life in Santa Cruz |url=https://tribune.com.pk/story/2620025/diplo-logan-paul-to-honour-oliver-tree-at-public-celebration-of-life-in-santa-cruz |access-date=2026-07-26 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Oliver Tree’s friends and family are throwing a celebration of life |url=https://www.thefader.com/2026/07/23/oliver-tree-celebration-of-life-memorial-stream |access-date=2026-07-26 |website=The FADER |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Weir |first=Mat |date=2026-07-28 |title=Santa Cruz says goodbye to Oliver Tree in emotional hometown celebration |url=https://lookout.co/santa-cruz-says-goodbye-to-oliver-tree-in-emotional-hometown-celebration/story |access-date=2026-07-28 |website=Lookout Santa Cruz |language=en-US}}</ref> Acara tersebut berlangsung pada 25 Julai 2026 di [[Amfiteater Quarry]]. Jessica Lynch dari ''[[Billboard (majalah)|Billboard]]'' menulis bahawa acara itu "mengetengahkan kepekaan sureal dan absurd yang mentakrifkan kerjaya Tree." Tiga patung berpakaian seperti Tree telah diletakkan di dalam keranda. Kesemua hasil daripada acara tersebut disalurkan kepada Geran Epic Dr. Oliver Tree untuk Geni Bayi, iaitu geran kewangan untuk artis-artis baharu yang sedang meningkat naik, seperti yang ditetapkan dalam wasiat Tree.<ref>{{Cite news | last=Lynch | first=Jessica | date=2026-07-27 | title=Diplo, Logan Paul Honor Oliver Tree at Santa Cruz 'Celebration of Life' | url=https://www.billboard.com/music/music-news/oliver-tree-celebration-of-life-memorial-1236303152 | url-status=live | archive-url=https://ghostarchive.org/archive/4HY9X | archive-date=2026-07-27 | access-date=2026-07-27 | work=[[Billboard (majalah)|Billboard]] | publisher=[[Eldridge Industries]], [[Penske Media Corporation]] | issn=0006-2510 | oclc=732913734 }}</ref> == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luaran == {{Commons category|Oliver Tree}} * {{Official website|https://www.olivertreemusic.com/}} * {{IMDb name}} {{Authority control}} [[Kategori:Kelahiran 1993]] [[Kategori:Kematian 2026]] [[Kategori:Penyanyi Amerika Syarikat]] [[Kategori:Orang mati]] 7tm9wncqeq78lbfeszx2nl39hf07iwj 0 1292419 6925400 6922214 2026-08-11T13:47:15Z ~2026-43999-96 412466 /* Pelakon pembantu */ 6925400 wikitext text/x-wiki '''''Yes! Captain Zul Aaryan''''' merupakan sebuah drama televisyen Malaysia 2026 terbitan ''[[Zamriez Golden Pictures|Zamriez Golden Pictures Sdn. Bhd.]]'' yang diarahkan oleh '''Nizam Zakaria'''. Ia dibintangi oleh [[Jazmy Juma]] dan [[Anna Jobling]]. Drama ini memulakan tayangan perdana di [[Slot Akasia]], [[TV3]] pada 10 Julai 2026 hingga 20 Ogos 2026 menggantikan [[Luka Di Hujung Setia]]. {{Infobox television | show_name = Yes! Captain Zul Aaryan | image = | genre = {{hlist|[[Drama]]|[[Cinta]]|[[Konflik]]}} | based on = '''[[Yes Captain Zul Aaryan|Yes! Captain Zul Aaryan]]''' <br> karya Wnfhanna | starring = {{plainlist| * [[Jazmy Juma]] * [[Anna Jobling]] }} | opentheme = "Lumangad Oku Dika" oleh Ryenald Guntabid | endtheme = "Surat" oleh DUKES | composer = | creator = | num_episodes = 30 | director = Nizam Zakaria | writer = {{ubl|Rozie Rashid|PGR Team}} | editor = {{collapsible list| *Boss Kecik Studios {{small|(Pasca produksi)}} *IV Jackson {{small|(Penyunting)}} *Njohari {{small|(Penyunting)}} *Jazlyn {{small|(Penyunting)}} *Boss Kecik Team {{small|(Penyunting)}} }} | executive_producer = Wan Nur Syafiqa Wan Zamri | producer = {{ubl|Wan Zamri Wan Abdul Kadir|Fouziah Abdul Rahman (bersama)|Juliana Mazlan (bersama)}} | company = [[Zamriez Golden Pictures]] | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu]] | runtime = 42 Minit | audio_format = [[Dolby Digital]] | picture_format = {{plainlist| * [[480i]] ([[SDTV]]) * [[1080i]] ([[HDTV]]) }} | channel = {{ublist|[[TV3]]<br>{{small|([[Slot Akasia]])}}|[[iQIYI]]}} | status = | first_aired = 10 Julai 2026 | last_aired = 20 Ogos 2026 | preceded_by = [[Luka Di Hujung Setia]] | followed_by = }} ==Sinopsis== Pertemuan pertama antara Zul Aaryan dan Zara Andrea di Lapangan Terbang Melbourne telah mencetuskan permusuhan yang tidak dijangka. Salah faham yang berlaku membawa kepada pergaduhan berterusan sehingga mereka sekali lagi dipertemukan di dalam sebuah pesawat yang dipandu oleh Aaryan sebagai kapten. Keadaan menjadi semakin tegang apabila Andrea memiliki bukti yang mampu mengancam kerjaya Aaryan. Dalam usaha melindungi dirinya, Aaryan bertindak menghapuskan bukti tersebut dengan harapan hubungan mereka berakhir di situ. Namun, takdir terus menemukan mereka sehingga kebencian antara kedua-duanya semakin menebal. Segalanya berubah apabila keluarga memutuskan untuk menyatukan mereka dalam sebuah perkahwinan yang diatur. Walaupun masing-masing menolak, mereka akhirnya bersetuju untuk berkahwin atas dasar sebuah perjanjian yang hanya akan berlangsung selama sebulan. Persoalannya, mampukah dua insan yang saling membenci hidup sebumbung tanpa mencetuskan peperangan setiap hari? Atau benarkah kata orang, kebencian yang terlalu mendalam akhirnya mampu bertukar menjadi cinta? ==Pelakon== ===Pelakon utama=== * [[Jazmy Juma]] sebagai Zul Aaryan * [[Anna Jobling]] sebagai Zara Andrea ===Pelakon pembantu=== * [[Adriana Ghafar]] sebagai Salwa Khadijah * [[Nafiz Muaz]] sebagai Hazwan * [[Dina Allysha]] sebagai Jasmin (bekas kekasih kapten Aaryan) * [[Yusuf Bahrin]] sebagai Zack (Abang Jasmin) * [[Natasha Sass]] sebagai Rania (obses terhadap kapten Aaryan) ({{small|dalam babak/adegan Episod 1-16}}) * [[Zulkifli Ismail (pelakon)|Zulkifli Ismail]] sebagai Tan Sri Zul Azhar * [[Kuza Muzani]] sebagai Puan Sri Zulaikha * [[Daniel Fong]] sebagai Bahri * [[Balkisyh Semundur Khan]] sebagai Zuleen Arwiya * [[Hakimi Noordin]] sebagai Khairul (obses terhadap Andrea) * [[Fazlina Ahmad Daud]] sebagai Datin Melinda * [[Esma Daniel]] sebagai Dato' Abraham * [[Ikhram Juhari]] sebagai Zaim * [[Sarah Monika Sow|Sarah Monica]] sebagai Pramugari Syafa (housemate Talita dan Rania) * Atyka Jalil sebagai Pramugari Talita (housemate Syafa dan Rania) * [[Syahmi Shah|Syahmi Shah (Shaveems)]] sebagai Pramugara Adam * Danish Firdaus sebagai Pramugara Nizami * [[Sera Melissa]] sebagai Zulayla Arfina * Razeen Ahmad sebagai Fadhlan * [[Tony Eusoff]] sebagai Dato Idris * [[Atiq Azman|Raja Atiq]] sebagai Harraz * Pak Muda sebagai Pak Ayob * Ayu Azlina sebagai Mak Nab. ==Pautan luar== {{turutan-tv | stesen = [[TV3]] | slot = [[Slot Akasia]], Isnin-Jumaat, 7:00 malam | nama = '''''Yes! Captain Zul Aaryan''''' | sebelum = ''[[Luka Di Hujung Setia]]'' | selepas = ''TBA'' }} [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia berbahasa Melayu 2026]] cxi5v4j2j9sbbkd33mwpl5jom2d98l2 0 1292524 6925889 6903139 2026-08-12T09:48:21Z ~2026-39740-93 408849 /* */ 6925889 wikitext text/x-wiki {{infobox political party |country = Malaysia |name = Gerakan Bersatu Sabah |native_name = Sabah United Movement |logo = 0 |caption = 0 |singkatan = SUM |pengasas = 2026 |predecessor = [[Harakah Keadilan Rakyat]] (HAK), [[Gagasan Rakyat]] (GS) [[Gabungan Sabah]] bersatu]] |successor = 0 |membership_year = 2026 |membership = 197,980 * 1.[[Parti Solidariti Tanah Airku]] (STAR) * 2.[[Parti Maju Sabah]] (SAPP) |warna = 0 |website = 0 ||||||||||||||||||||| |religitious = - |symbol = 0 |flag = 0 |footnotes = [[senarai parti politik di Sabah]] }} * 1.[[Parti Solidariti Tanah Airku]] (STAR) * 2.[[Parti Maju Sabah]] (SAPP) se 6rprz24wndo79poijn3k6eteyo50mls 0 1292666 6925912 6896167 2026-08-12T10:10:09Z ~2026-44174-64 412571 /* */ 6925912 wikitext text/x-wiki {{Db|1=selfpromotion not notable}} {{tone|date=Julai 2026}} {{Infobox person | name = Hakimi Noordin | native_name = {{font color|green|القاضي نور الدين}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Muhammad Nurhakimi Bin Mohd Noordin | birth_date = {{Birth date and age|2000|12|20}} | birth_place = {{flag|Kuala Lumpur}}, {{flag|Malaysia}} | nationality = [[Malaysia]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = Hakimi Noordin | occupation = Model peragaan, pelakon, pempengaruh kecergasan | years_active = 2025–kini | works = | education = | alma_mater = | height = 185 cm | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = | father = | parents = | relatives = | family = }} '''Muhammad Nurhakimi Bin Mohd Noordin''' atau lebih dikenali sebagai '''Hakimi Noordin''' (lahir 20 Disember 2000) ialah seorang model peragaan, pelakon & pempengaruh kecergasan [[Malaysia]]. Beliau adalah salah seorang Juara program realiti Who's Your Bro anjuran majalah Maskulin yang disiarkan di [[Astro Ria]].<ref>[https://www.hmetro.com.my/rap/2025/03/1195937/serius-intai-dunia-lakonan Serius intai dunia lakonan]</ref> ==Kehidupan Peribadi== Dalam kehidupan peribadinya, Hakimi Noordin dibesarkan dalam keluarga yang amat mementingkan amalan gaya hidup sihat dan kecergasan fizikal. Beliau sering menyatakan bahawa bapanya merupakan inspirasi terbesar yang mendorong minat mendalam beliau terhadap dunia bina badan, larian, dan sukan ketahanan tinggi.<ref>[https://glamlelaki.my/personaliti/high-performance-2026-hakimi-noordin-ayah-saya-merupakan-inspirasi-terbesar-saya-dalam-bidang-kecergasan/ HIGH PERFORMANCE: HAKIMI NOORDIN, “AYAH SAYA MERUPAKAN INSPIRASI TERBESAR SAYA DALAM BIDANG KECERGASAN”]</ref> Di luar komitmen penggambaran, beliau dikenali sebagai seorang atlet hibrid yang aktif memperkasakan komuniti larian melalui penglibatan dalam kumpulan Challo Run serta menyertai pertandingan kecergasan peringkat antarabangsa seperti HYROX.<ref>[https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2024/11/20/bangga-dengan-tubuh-sasa-hakimi-noordin-buka-baju-selepas-berlari-sebab-panas-6-tahun-usaha-dapat-badan-berotot Bangga dengan tubuh sasa, Hakimi Noordin buka baju selepas berlari sebab panas... 6 tahun usaha dapat badan berotot]</ref> Melalui akaun media sosial rasminya, beliau kerap berkongsi video latihan serta kata-kata motivasi yang menekankan kepentingan kesihatan mental dan fizikal, menjadikannya ikon kecergasan yang dihormati oleh generasi muda.<ref>[https://www.lifestyleasia.com/kl/culture/people/the-z-list-hakimi-noordin/ The Z List: For Hakimi Noordin, his ultimate ‘dream role’ is to be a star athlete]</ref> ==Kerjaya Seni dan Garis Masa Lakonan== Kerjaya seni Hakimi Noordin bermula menerusi bidang peragaan fesyen, di mana bentuk fizikalnya yang tegap dan kebolehannya beraksi di atas pentas peragaan pantas menarik perhatian jenama tempatan. Kemuncak profil peragaan beliau tercapai pada awal tahun 2025 apabila beliau menyertai dan memenangi program realiti Maskulin: Who's Your Bro bersama rakan gandingannya, Ikmal Amry.<ref>[https://www.maskulin.com.my/profile_bro/hakimi-noordin/ HAKIMI NOORDIN]</ref> Kemenangan tersebut membuka lembaran baharu dan menjadi batu lonjakan utama bagi merealisasikan impian lama beliau yang ingin menceburi bidang lakonan secara serius, suatu impian yang telah beliau usahakan menerusi pelbagai sesi uji bakat sejak tahun 2020. Garis masa lakonannya mula berkembang pesat sebaik sahaja tamat program realiti tersebut. Bagi mempersiapkan diri agar tidak hanya bersandarkan kepada rupa paras semata-mata, beliau mengambil inisiatif proaktif dengan menghadiri kelas-kelas lakonan intensif. Usaha gigih ini membuahkan hasil apabila beliau mendapat tawaran berlakon daripada syarikat pengeluaran terkemuka, Zeel Production Sdn. Bhd., untuk membintangi sebuah drama bersiri pada tahun 2025.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=8uxweyCmwsw Superstar In The Making - Hakimi Noordin | MAN OF THE MOMENT]</ref> Profil lakonannya semakin kukuh selepas beliau terlibat dalam naskhah drama seperti Thariq Ridzuwan: His Treasure, di mana beliau diberi tanggungjawab mencabar untuk membawakan watak antagonis utama. Beliau juga terlibat sebagai barisan pelakon sokongan dalam siri drama televisyen adaptasi novel popular bertajuk Yes! Captain Zul Aaryan arahan Nizam Zakaria yang disiarkan di bawah slot utama TV3 pada tahun 2026. Dalam membina identiti lakonannya, beliau menjadikan pelakon berwibawa Zahiril Adzim sebagai idola dan rujukan utama bagi melahirkan mutu persembahan yang bersahaja tetapi mendalam. == Filemografi == ===Drama pendek=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2026 ! ''Prghhh Cintaan Kita'' |Adam |Majalah Keluarga | |} ===Drama=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Thariq Ridzuwan: His Treasure]]'' | Zafir | [[Astro Ria]] | Drama pertama |- | rowspan="2" | 2026 ! ''[[Kasih Yang Terkorban]]'' | Aiman | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Yes! Captain Zul Aaryan (drama)|Yes! Captain Zul Aaryan]]'' | Khairul | [[TV3]] | |} ===Televisyen=== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2024 ! ''Maskulin: Who's Your Bro''<ref>[https://www.sinarharian.com.my/article/711573/berita/hiburan/ikmal-hakimi-juara-maskulin-whos-your-bro Ikmal, Hakimi juara Maskulin Who’s Your Bro]</ref> | Peserta | [[Astro Ria]] | Juara |- |} ==Sumbangan kepada Industri dan Komuniti== Sumbangan terbesar Hakimi Noordin terletak pada usahanya membawa anjakan paradigma positif terhadap imej penggiat seni moden di Malaysia. Beliau berjaya membuktikan bahawa seorang pelakon baharu mampu membawa nilai tambah kepada industri kreatif dengan mengekalkan disiplin profesionalisme yang tinggi serta ilmu teknikal kecergasan yang baik. Di samping memeriahkan industri penyiaran televisyen menerusi lakonan, sumbangan komuniti beliau menerusi advokasi gaya hidup sihat telah memberi impak besar dalam menggalakkan masyarakat luar untuk menjadikan sukan sebagai sebahagian daripada rutin kehidupan harian tanpa tekanan. Strategi beliau yang memanfaatkan platform digital untuk menyebarkan kesedaran kesihatan sekali gus menyumbang kepada pembentukan komuniti belia Malaysia yang lebih cergas, berkualiti, dan berdaya saing. ==Rujukan== * [https://glamlelaki.my/personaliti/gl-5-under-25-hakimi-noordin-memiliki-circle-yang-solid-secara-tak-langsung-mengubah-cara-kita-berfikir/ GL ‘5 UNDER 25’: HAKIMI NOORDIN, “MEMILIKI CIRCLE YANG SOLID SECARA TAK LANGSUNG MENGUBAH CARA KITA BERFIKIR.”] * [https://ohbulan.com/hakimi-noordin-mengaku-sudah-terbiasa-buka-baju-selepas-bersukan-semua-orang-ada-persepsi-masing-masing/ Hakimi Noordin Mengaku Sudah Terbiasa Buka Baju Selepas Bersukan – ‘Semua Orang Ada Persepsi Masing-Masing’] * [https://www.sinarharian.com.my/article/711573/berita/hiburan/ikmal-hakimi-juara-maskulin-whos-your-bro Ikmal, Hakimi juara Maskulin Who’s Your Bro] * [https://www.mediahiburan.my/ikmal-amry-hakimi-noordin-terima-rezeki-wang-rm30000-juara-maskulin-whos-your-bro/ Ikmal Amry & Hakimi Noordin Terima Rezeki Wang RM30, ...] * [https://www.hmetro.com.my/rap/2025/03/1195937/serius-intai-dunia-lakonan Serius intai dunia lakonan] qkoq0i3pmnfiqwe0ckxw9grrvkf8smh 0 1292716 6925661 6924857 2026-08-12T04:03:47Z Udin Azmi 3 412354 6925661 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | nama = Sarah Monika Sow | imej = | saiz_imej = | kapsyen = | birth_name = Sarah Monika Sow | birth_date = | birth_place = Malaysia | warganegara = {{Flag|Malaysia}} | keturunan = Cina, Indonesia, Belanda | pendidikan = Master Sastera (M.A.) dalam Pengajian Persembahan | alma_mater = Universiti Pendidikan Sultan Idris (UPSI) | occupation = Pelakon, model, pegawai tentera | years_active = 2022–kini | ejen = | dikenali_kerana = Finalis Miss Grand Malaysia 2024, Leftenan Muda ATM | pasangan = | anak = | bapa = | ibu = | laman_web = }} == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable sortable" |- ! Tahun !! Tajuk !! Watak !! Catatan |- | 2024 || ''[[Pontianak 200Kg]]''|| Lily || Filem pertama |} === Drama === {| class="wikitable sortable" |- ! Tahun !! Tajuk !! Watak !! Saluran TV !! Catatan |- | rowspan="2" | 2026 || ''[[Yes! Captain Zul Aaryan (drama)|Yes! Captain Zul Aaryan]]'' || Syafa || [[TV3]] ||Drama pertama |- | ''[[Bulan Henti Bicara]]'' || Anita || [[Astro Ria]] || |} === Teater === {| class="wikitable sortable" |- ! Tahun !! Tajuk !! Watak !! Catatan |- | 2026 || ''Perempuan Dari Masa Lalu'' || Nadia || Dipentaskan di Revolution Stage |} 524dbm0vi67e8n5m1ti5yag55bgoo3z 0 1292770 6925760 6900167 2026-08-12T07:30:56Z ~2026-43537-39 411882 /* Pelakon */ 6925760 wikitext text/x-wiki '''''Stella On Stage''''' ialah sebuah siri drama televisyen Malaysia 2023 arahan Wan Hasliza Wan Zainuddin dan Wan Alauddin Wan Zainuddin. Ia dibintangi oleh [[Hannah Delisha]] dan [[Shukri Yahaya]]. Drama ini memulakan tayangan penstriman di platform [[Sooka]] pada 9 Januari 2023.<ref>[https://www.myinfotaip.com/2022/09/stella-on-stage.html Stella On Stage] Myinfotaip. (9 Januari 2023) Dicapai pada 25 Jun 2026.</ref> {{Infobox television | name = Stella On Stage | genre = {{hlist|[[Drama]]|[[Keluarga]]|[[Cinta|Percintaan]]||[[Konflik]]|[[Jenayah]]}} | writer = {{Plainlist| * Wan Hasliza Wan Zainuddin * [[Baizura Kahar]] * Keen Neek }} | director = {{Plainlist| * Wan Hasliza Wan Zainuddin * Wan Alauddin Wan Zainuddin }} | starring = {{Plainlist| * [[Hannah Delisha]] * [[Shukri Yahaya]] }} | company = [[KL Motion Pictures|KL Motion Pictures Company Sdn Bhd]] | opentheme = "Luluh" oleh Pesawat | endtheme = "Luluh" oleh Pesawat | country = {{flag|Malaysia}} | language = [[Bahasa Melayu]] | executive_producer = {{Plainlist| * Hazo Mahayuddin * Wan Hasliza Wan Zainuddin * Jamaludin Karim }} | producer = {{Plainlist| * Wan Hasliza Wan Zainuddin * Jamaludin Karim }} | runtime = 43–44 minit | channel = [[Sooka]] | picture_format = {{Plainlist| * [[480i]] ([[Televisyen definisi biasa|SDTV]]) * [[1080i]] ([[Televisyen definisi tinggi|HDTV]]) }} | num_episodes = 16 | num_seasons = | first_aired = 9 Januari 2023 | last_aired = | format_audio = [[Dolby Digital]] }} ==Sinopsis== Misteri kehilangan Stella ([[Hannah Delisha]]) menjadi spekulasi hangat netizen apabila polis menemui jasad yang mengerikan di sebuah tasik. Persoalan demi persoalan timbul berkisar pada kehilangan Stella. Mungkinkah Stella dibunuh. Siapakah suspek utama kes kehilangan Stella? Kisah perkenalan 20 tahun lalu dengan jirannya, Nik ([[Shukri Yahaya]]) merungkai misteri yang menimpa Stella on Stage. Siapakah Nik? Dan Apakah perkaitannya dengan kehilangan Stella? ==Pelakon== ===Pelakon utama=== * [[Hannah Delisha|'''Hannah Delisha''']] sebagai '''Stella / Nur Hastella binti Khairy Imran''' ** [[Puteri Rayyana Rayqa|'''Puteri Rayyana Rayqa''']] sebagai '''Stella (kanak-kanak)''' ** '''Emma Sofea''' sebagai '''Stella (remaja)''' * [[Shukri Yahaya|'''Shukri Yahaya''']] sebagai '''Nik / Aniq bin Abdul Rashid''' ** '''Kamarul Eqfashah''' sebagai '''Nik (kanak-kanak)''' ** [[Wafiy Ilhan|'''Wafiy Ilhan''']] sebagai '''Nik (remaja)''' ===Pelakon pembantu=== * [[Sobri Anuar|'''Sobri Anuar''']] sebagai '''Corrie / Khairy Imran''' * [[Zarina Zainoordin|'''Zarina Zainoordin''']] sebagai '''Rosie''' * [[Rashidi Ishak|'''Rashidi Ishak''']] sebagai '''Rashid''' * [[Zarynn Min|'''Zarynn Min''']] sebagai '''Latifah''' * [[Amanda Misbun|'''Amanda Misbun''']] sebagai '''Hannah binti Sulaiman''' * [[Raja Azmi|'''Raja Azmi''']] sebagai '''Che Loma''' * [[Haidar Hasanudin|'''Haidar Hasanudin''']] sebagai '''Ron''' * '''Keanu Azman''' sebagai '''DJ Mushmellow''' * [[Raff Roslee|'''Raff Roslee''']] sebagai '''Ben Rylan / Benjamin Roslan''' * '''Heidi Nur Aleesya Azri Aizat''' sebagai '''Atirah / Rara''' * '''Sophieja''' sebagai '''Diana / Nur Hasdiana binti Khairy Imran''' * '''Wan Nur Naaila''' sebagai '''Diana (kanak-kanak)''' * '''Nurul Farhana Fahizam''' sebagai '''Amnah binti Mahmud''' * [[Hafiz Halim|'''Hafiz Halim''']] sebagai '''Inspektor Hadi''' * [[Ahnaf Bakar|'''Ahnaf Bakar''']] sebagai '''Inspektor Rizal''' * '''Karanbir Signh Hundal''' sebagai '''Tpr Moses Matthew''' * '''Mazliana Mat Sor''' sebagai '''Abby''' * '''Azwan Serigala''' sebagai '''Sofi / Mohd Sofian bin Sulaiman''' * '''Khal Isyaf''' sebagai '''Tyzo''' * '''Saiful Zahairie Zainuddin''' sebagai '''Dek Wan''' * '''Lenny Jemat''' sebagai '''Jannah''' * '''Ku Farisah Ku Mohammad Sani''' sebagai '''Candy / Qamariah binti Abdul Latif''' * '''Aishah Sudin''' sebagai '''Mek''' * '''Wirda Izzaty Ludin''' sebagai '''Emma Riena''' * [[Shahril Sarjen|'''Shahril Sarjen''']] sebagai '''Tommy''' * '''Hafdzi Sofi (Lizart Rashid)''' sebagai '''Reza Aziz''' * [[Nizam Kama|'''Nizam Kama''']] sebagai '''Kabul''' * '''Adzim Hariz''' sebagai '''Izzad''' ===Pelakon tambahan=== * '''Nur Hisyam Abu Bakar''' * '''Norahasniza Rahmat''' * '''Ahmad Mohd Sharif''' * '''Mohd Ramizam Izwan''' * '''Hazuwan Norman''' * '''Mohd Nasir Abdullah''' * '''Nur Azila Reduhan''' * '''Mohd Erman Ibrahim''' * '''Mohd Hazril Hamzah''' * '''Nazrin Shah Shaharudin''' * '''Siti Amlina Amry''' * '''Satish Ganesh''' * '''Muhammad Asyraf Kamal Fahmi''' * '''Putri Diana Ellysa Zainol Abidin''' * '''Nasrul Hakim Ahmad''' * '''Nurfarra Ain Omar''' * '''Nur Azzalea Umaiza Muhammad Fitri''' * '''Putri Firzanah Amani Mohd Firzharizan''' * '''Juriah Awil @ Mohammad''' * '''Khairul Mu'azam Md Yusuf''' * '''Azreen Shah Shaharil Affandi''' * '''Ratno Apizal Abidin''' * '''Aniq Danial Ahmad Muhar''' * '''Norbaizurawati Mohd Barahim''' * '''Nurul Ulfah Aliyah Shaiefudin''' * '''Suzaini Jamean''' * '''Nazlinda Muhamad Yusof''' * '''Mohd Abdillah Abdullah''' * '''Mohamad Haziq Mohamad Zaini''' * '''Mahyuddin Mohamad''' * '''Ainaa Amirah Azahar''' * '''Syed Muhazam Syed Abd Wadut''' * '''Mohd Afandi Daud''' * '''Alhaiqal Sahar''' * '''Noradziah Abdullah''' * '''Darwish Aleron Putra''' * '''Ahmad Fateh Zhafri Ahmad Fuad''' * '''Dhia Batrisyia''' * '''Insyirah Mohamad Zulhafis''' * '''Aina Mushmallow''' * '''Ali Zahran Thurmoni''' * '''Hizral Mohamad Nor''' * '''Aleqa Laila Paiman''' * '''Fahmi Zin Darwan''' * '''Fadzil Aziz''' * '''Muhammad Al-Amin Khairi''' * '''Nurhaszlin Rabiatul Syadiyah Rosli''' * '''Mohd. Innuar''' * '''Shazamirul Zamuel''' * '''Muhammad Faizy Halim''' * '''Mohammad Ismail''' * '''Syamsul Anwar Zaini''' * '''Ishak Rominor''' * '''Nur Atiqah Soleha Mohd Zamari''' * '''Nurul Syafiqah Zainol''' * '''Ahmad Zulhairi Ahmad Zaffri''' * '''Muhammad Amirul Mohd Fadzil''' * '''Zaidah Mat Ali''' * '''Ak Mohd Syerkhan Afierozz Mohd Daris''' * '''Mohammad Nasrul Habil Mansor''' * '''Anuar Kamarudin''' * '''Ahmad Arif Shafie Anuar''' * '''Mohd Hairi Maarop''' * '''Nur Iman Sofea Fahrul Nizam''' * '''Haziq Mikhail Abdullah''' * '''Hazzim Muzzafar Mohd Airul Aizad''' * '''Mohamad Syahmi Ismail''' * '''Amer Hassan''' * '''Rosnani Ismail''' * '''Mohamad Nuramin Mohamad Hidir''' * '''Ahmad Fuad Abdul Maulid''' * '''Asnawiyah Kamarudin''' * '''Aaron Firdaus Ahmad Fuad''' * '''Nor Shareena Yahya''' * '''Nur Ayu Amanda Norhisam''' * '''Nur Ayu Arissa Norhisam''' * '''Ain Amiera Adriana Mohd Fairus''' * '''Ita Wijaya Ismail''' * [[Rayyan Mikail|'''Muhammad Rayyan Mikail Mohamad Nuramin''']] * '''Rafique Maradona Romaini''' * '''Ryan Fareed Ahmad Fuad''' * '''Haliza Othman''' * [[Mirza Idz Firash|'''Mirza Idz Firash Abdul Aziz''']] * '''Juliana Samat''' * '''Izz Anas Muzammil Saifful Rizal''' * '''Imm Qhalish Muzammil Saifful Rizal''' * '''Megat Mohd Hafiz Yusof''' * '''Nur' Farain Mohd Mizal''' * '''Zulkeflee Ismail''' * '''Busroyani Yusof''' * '''Muhammad Azmi A Aziz''' * '''Jafzur Aufar Jaafar''' * '''Nur Maisara Airisya Syaril Azhar''' * '''Nurul Nushafiqa A Rahim''' * '''Zulqornain Mohd Effendi''' * '''Nor Amin Mohd Isa Amirul Asyraff''' * '''Nazimah Nasir''' * '''Afiq Hafizan Al-Haqq Abdullah Thani''' * '''Muhammad Haziq Hassan''' * '''Muhammad Khaizuran Abdul Karim''' * '''Muhammad Ammar''' * '''Rusydi Abdul Rahman''' * '''Mohd Shahrulniza Md Yusof''' * '''Ainur Afiq Aizamuddin''' * [[Mikael Noah|'''Mikael Noah Mohd Nazrul Izham''']] * '''Azhar Hisham Mat Dan''' * '''Noraishahrahaya Abdul Majid''' * '''Norazliana Ahmad Yusof''' * '''Muhammad Fahim Zailani''' * '''Alias Rejab''' * '''Hizwan Shah Abu Bakar''' * '''Medina Nashwa''' * '''Lalitha Krishnasamy''' * '''Siti Nur Afiqah Abdullah''' * '''Tengku Nurul Fatihah Tengku Nor Izuzu''' * '''Nasita Nasrul''' * '''Chenta Farhanah Ahmad Fuad''' * '''Malaeka Nisreen Ahmad Zulhilmi''' * '''Muhammad Adrian Mikhael Sofyan''' * '''Nur Nabilah Jamidi''' * '''Puteri Lili Ayumi''' * '''Lai Hayati''' * '''Muhammad Abbas Alias''' * '''Shahril Ayob''' * '''Mohd Shahlan Jamaludin''' * '''Norrizan Idris''' * '''Mohames Faizzal Abdul Rahman''' * '''Zulkifli Jusoh''' * '''Nursuhada Baharudin''' * '''Nurul Shafika Mohd Sibi''' * '''Umie Fatin Mat Talib''' * '''Siti Hasmah Ariffin''' * '''Hajijul Radin''' * '''Anuar Parde''' * '''Rashimah Bee Abu Hassan''' * '''Nur Sabila Hamzah''' * '''Kartini Zakaria''' * '''Muhammad Nur Imran Mohamad Isa''' * '''Zul Helmi Alif Kamari''' * '''Mohamad Nazimutheen Mohamad''' * '''Umar Syafique Abdul Shariff''' * '''Mohd Aqilah Syamimi Mohamad Zamri''' * '''Mas Anita Abdullah''' * '''Khairul Izzudin Kasrin''' * '''Muhammad Hakim Azlan''' * '''Ku Aris Karnain Ku Mohd Azharizam''' * '''Aznim Khalidi''' * '''Wan Badhli Wan Hamat''' * '''Tan Juang Miin''' * '''Siti Nursyahirah Sabri''' * '''Mohamas Syafiq Abdul Samadu''' * '''Muhammad Iqmar Marjaeca''' * '''Rossailawati Alias''' * '''Norhisham Mohd Zain''' * '''Jaiman Justin''' * '''Ainan Amirah Azahar''' * '''Abdul Ghani Ismail''' * '''Mohd Razif Abdul Wahid''' * '''Rosnah Idris''' * '''Aira Maisarah Zaifulzan''' * '''Wan Alia Wan Johari''' * '''Azman Jemain''' * '''Bistari Mansor''' * '''Muhammad Arif Kambali''' * '''Roslinawati Mat''' * '''Mohamad Fairawani Seman''' * '''Nur Anis Afiqah Mohd Zamri''' * '''Nurul Atikah Mohamad Nawi''' * '''Shafira Mohd Shaarin''' * '''Widya Marlida Baharuddin''' * '''Mohd Amirul Zaman Mohd Khair''' * '''Nur Rabecca Issabella Mohamad Nuramin''' * '''Muhammad Jebat Benjamin Mohamad Nuramin''' * '''Nor Syuhada Muhammad Ikhsan''' * '''Nik Ahmad Afiq Ikhwansyah''' * '''Muhammad Syafiq Iskandar''' * '''Siti Nuraain Fitri Rahmat''' * '''Nur Syafiqah Ahmad Kamaruzaman''' * '''Shareen Naz Niaz Akhtar''' * '''Mayarina Nasaruddin''' * '''Suzana Yaakob''' * '''Azarudin Ellway''' * '''Nur Amira Sabahruddin''' * '''Zuliana Ernie Zainon''' * '''Muhammad Hafiz Ibrahim Mohammad Nazri''' * '''Norazlina Ismail''' * '''Mohamad Daniel Abdul Samad''' * '''Nur Khadijah Atieqab Abd Rashid''' * '''Mohamad Redzuan Mohd Suhaimi''' * '''Siti Norhafisah Mohd Fitri''' * '''Siti Norain Megat Zamir''' * '''Nazirul Syazwan Nor Azmi''' * '''Noyomi Khoo Ya Mun''' * '''Sugeng Prayetna Gondosupeno''' * '''Rezaki Daud''' * '''Mohamad Taufiq Hidayat Zulkipli''' * '''Muhammad Yasser Johari''' * '''Mohd Paizal Bidin''' * '''Raja Mohd Shafiq Raja Shaharudin''' * '''Muhammad Ridzuan Abdul Shokor''' * '''Sharma Azli Ramli''' * '''Melati Merdia Ishak''' * '''Nur Suraya Adina Alvis''' * '''Muhammad Hambali Aziz''' * '''Khairul Hazman Abdul Hadi''' * [[Mon Rasli|'''Mon Rasli''']] * '''Nurul Hafiy Syazwan Abd Rashid''' * '''Isniza Aizan Arjuna''' * '''Yusliza Yusoff''' * '''Muhammad Ammar Rusydi Abdul Rahman''' * '''Mohd Zamri Mohd Isa''' * '''Daing Fitri Daing Putera''' * '''Norhayati Lasiman''' * '''Mohd Amir Firdaus Abdul Gapar''' * '''Mohd Shahrulniza Md Yusof''' * '''Nurul Suehasa Azua Mohd Zain''' * '''Draman @ Ibrahim Muhammad''' * '''Mohd Izuan Saliman''' * '''Amiratul Sharazad Jamaluddin''' * '''Nurul Fakhri Aziz''' * '''Muhamad Shafiq Iskandar''' * '''Anizan Mat Ranihasmizura Zainal Abidin''' * '''Fitri Zariq Mohd Fadzil Noor Rudolph''' * '''Winda Mustiana''' * '''Amarul Hafiz Mohd Shah''' * '''Amirul Asyraf Mohd Bakri''' * '''Noraishahrahaya Abdul Majid''' * '''Juriatu Jamaluddin''' ==Rujukan== {{Reflist}} [[Kategori:Siri drama televisyen Malaysia berbahasa Melayu 2023]] kl3m71y6qos05w1lilwkieoe3id7cqp 0 1292881 6925369 6924015 2026-08-11T13:07:48Z ~2026-42901-50 411553 /* Drama */ 6925369 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Kamarool Haji Yusoff]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 1986 ! ''[[Gila-Gila Remaja]]'' | Farouk | Filem pertama |- | rowspan="2" | 1987 ! ''[[Rozana Cinta 87]]'' | Sanusi | |- ! ''[[Kepala Angin]]'' | Pemain Beli-beli | |- | 1990 ! ''[[Mat Gelap]]'' | Al Kepung | |- | 1991 ! ''[[Kanta Serigala]]'' | Rahim | |- | 1992 ! ''[[Kelisa (filem)|Kelisa]]'' | Farouk | |- | rowspan="2" | 1993 ! ''[[Antara Gadis]]'' | Amir | |- ! ''[[Perempuan, Isteri & .....?]]'' | Kamarul | |- | 1995 ! ''[[Sama Tak Serupa]]'' | Tan Sri Razali | |- | rowspan="2" | 1996 ! ''[[Suratan Kasih (filem)|Suratan Kasih]]'' | Samad | |- ! ''[[Merah (filem)|Merah]]'' | Jaafar | |- | 1998 ! ''[[Badai Mantera]]'' | Butet | |- | 2001 ! ''[[Kaki Bakar]]'' | Chot | |- | rowspan="3" | 2004 ! ''[[Gila-Gila Pengantin Remaja]]'' | Cikgu Disiplin | |- ! ''[[Bisikan Remaja]]'' | Encik Darus | |- ! ''[[Bicara Hati (filem)|Bicara Hati]]'' | Farouk | |- | rowspan="2" | 2005 ! ''[[Kemarau Cinta]]'' | Kassim | |- ! ''[[Rock (filem)|Rock]]'' | Cik Man MC | |- | rowspan="3" | 2006 ! ''[[Castello]]'' | Ketua Penyeludup | |- ! ''[[Salah Bapak]]'' | Awang | |- ! ''[[Senario Dalam Pemburu Emas Yamashita]]'' | Labu | |- | rowspan="2" | 2007 ! ''[[Jangan Pandang Belakang]]'' | Pak Megat | |- ! ''[[Orang Minyak (filem 2007)|Orang Minyak]]'' | Baroy | |- | rowspan="4" | 2010 ! ''[[V3 Samseng Jalanan]]'' | Wan Blost | |- ! ''[[Estet (filem)|Estet]]'' | Yaacop | |- ! ''[[Ngangkung]]'' | Bomoh Selendang | |- ! ''[[Hantu Kak Limah Balik Rumah]]'' | Chomprak | |- | 2011 ! ''[[Ombak Rindu (filem)|Ombak Rindu]]'' | Pak Toha | |- | rowspan="3" | 2012 ! ''[[Baik Giler]]'' | Pak Man | |- ! ''[[Leftwings]]'' | Awang Trasher | Penampilan khas |- ! ''[[Cinta Beruang]]'' | Atuk | |- | 2013 ! ''[[Rock Oo!]]'' | Cik Man | |- | rowspan="3" | 2014 ! ''[[Hantu Bukit Cina]]'' | Pak Tam | |- ! ''[[Kasut Ku Kusut]]'' | Father Dragon | |- ! ''[[Cerita Hantu Malaysia]]'' | Aizuddin | |- | rowspan="2" | 2015 ! ''[[Usop Wilcha Meghonjang Makhluk Muzium]]'' | Chomprak | |- ! ''[[Gangsterock Kasi Sengat]]'' | Tauke Konsert | |- | rowspan="4" | 2016 ! ''[[Mat Moto (filem 2016)|Mat Moto]]'' | Farouk | |- ! ''[[Kampung Drift]]'' | Ayah Acai | |- ! ''[[Kecoh! Primadona Kena Hantu]]'' | Saad | |- ! ''[[Rock Bro!]]'' | Cik Man | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''[[Mendidih Bro]]'' | | |- ! ''Jibam'' | Usin Singai | |- ! ''[[KL Wangan]]'' | Kawan Bapa Salleh | |- | 2019 ! ''[[Tiada Tajuk (filem)|Tiada Tajuk]]'' | Ustaz Mutawasitah | |- | rowspan="5" | 2020 ! ''Tyickoouns'' | | Filem ewayang.com |- ! ''[[Rock 4: Rockers Never Dai]]'' | Cik Man | Penampilan khas |- ! ''[[Jodoh Syaitan]]'' | Tok Salleh | |- ! ''[[Bikin Filem]]'' | Bomoh Hujan | rowspan="2" | Pelakon undangan |- ! ''[[Mael Totey The Movie]]'' | Tok Kadi dan Imam |- | rowspan="3" | 2021 ! ''[[Jangan Takut: Kau Takut Aku Pun Takut]]'' | Tuan Direktor | |- ! ''[[Khaenak: Serangan Pocong]]'' | Tok Bomoh | |- ! ''[[Rumah Madu Ku Berhantu]]'' | Tok Kadi | Penampilan khas |- | 2022 ! ''Hantu Mok Joh'' | Pok Nik | |- | rowspan="4" | 2023 ! ''Penanggal Mak Kiah?'' | Pak Usin | |- ! ''Satu Hari Sebelum Raya'' | Ketua Kampung | |- ! ''[[Sue-On]]'' | Che Man Batam | |- ! ''Mar Rak'' | Jurulatih | |- | rowspan="4" | 2024 ! ''Janna Endoro'' | Pok Kie | |- ! ''[[TAN-TI-ANA|Tan-Ti-Ana]]'' | Dato Kadir | |- ! ''Yie Prehhh...'' | Pok Ja | |- ! ''Asan Lembu'' | Naga | |- | rowspan="4" | 2025 ! ''[[Sahak Gangster]]'' | Ayah Mat | Penampilan khas |- ! ''[[6 Jilake]]'' | Serabai | |- ! ''[[ParaXNormal]]'' | Bomoh | |- ! ''[[Abu Si Raksasa]]'' | | |- | rowspan="2" | TBA ! ''Sahul Bhai'' | | Dikeluarkan secara anumerta |- ! ''Hantu Lompat Di Kampom Pisam'' | | Filem terakhir, dikeluarkan secara anumerta |} ==Drama== {| class="wikitable ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1989 ! ''Luk Tujuh'' | | [[TV3]] | Drama pertama |- | 1991 ! ''Berarak Memori Jingga'' | | [[TV1]] | |- | 2006 ! ''[[Misi: XX-Ray]]'' (Musim 1) | Mid | [[TV3]] | watak ejen perisik komedi |- | 2008 ! ''Melukut Tepian Gantang'' | Kassim | [[TV2]] | |- | 2009 ! ''[[Ceplos]]'' | Mail Pilin | [[TV9]] | |- | rowspan="2" | 2010 ! ''[[Siong (drama)|Siong]]'' | Sumaporn | rowspan="6" | [[TV3]] | |- ! ''[[Seribu Kali Cinta]]'' | Bomoh | |- | 2010–2011 ! ''[[Saka Jentayu]]'' | Bomoh Tok Empat | |- | rowspan="2" | 2011 ! ''Isteriku Bukan Queen Control'' | Tok Moh | |- ! ''Gulai Tempoyak Chicken Chop'' | Pyan Kambing | |- | 2012 ! ''[[Suri (drama)|Suri]]'' | Johan | |- | rowspan="3" | 2013 ! ''Sufiyah'' | Pak Su Nor | [[Astro Prima]] | |- ! ''Bujang 40'' | Pak Kassan | [[Astro Warna]] | |- ! ''Langit Yang Sama'' | | [[TV2]] | |- | 2013–2014 ! ''[[Syurga di Wajahmu]]'' | Pak Soh | [[TV1]] | |- | rowspan="5" | 2014 ! ''Sarafina'' | Pak Din | [[Astro Prima]] | |- ! ''Ladang'' | Resad | [[TV1]] | |- ! ''Projek Nadia'' | Jemey | [[TV9]] | |- ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 12) | Yusof | [[Astro Oasis]] | Episod: "Syubhah" |- ! ''Warden Stylo'' | Cikgu Osman | [[TV Okey|TVi]] | |- | rowspan="3" | 2015 ! ''Kias Ramadan'' | Pak Din | [[TV3]] | Episod: "Moreh Terakhir" |- ! ''[[Pengembaraan Jason Murad]]'' | Pak Manap | [[TV9]] | |- ! ''Ya Solihin'' | | rowspan="2" | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2016 ! ''[[Gondola Cinta Di Venice]]'' | Pak Razak | |- ! ''[[Budak Magik]]'' | Ahriman S | rowspan="4" | [[TV3]] | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''[[Perang Otai Andam]]'' | Tok Muiz | |- ! ''[[Muzium Misteri]]'' | Encik Tar | |- ! ''[[Bilo Nogori Jupo Kelate]]'' | Pok Nik | |- | 2018 ! ''Izinkan Aku Mencintaimu'' | Hassan | [[TV Okey]] | |- | 2018–2019 ! ''[[Destinasi Ukhuwah]]'' | Pak Pandir | rowspan="2" | [[TV1]] | Penampilan khas |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Misi Dania Cun'' | Pak Mat | Pelakon undangan |- ! ''[[Rumah Siti Khadijah]]'' | Saad | rowspan="2" | [[TV3]] | Episod: "Sumbang Mahram" |- | rowspan="4" | 2020 ! ''[[Nasi Kerabu Untuk Che Abe]]'' | Dali | |- ! ''Akulah Cinderella'' | Tok Mat | [[TV Okey]] | Penampilan khas |- ! ''[[Saat Aku Berpaling]]'' | Zawawi @ Pak Awi | rowspan="2" | [[TV1]] | |- ! ''Sekali Ku Jatuh Cinta'' | Pak Mat | |- | rowspan="2" | 2020–2021 ! ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | Chomprak | [[Astro Citra]] | rowspan="2" | Pelakon undangan |- ! ''Potong'' | Cupak | rowspan="2" | [[Astro Warna]] |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Kalau Dah Berbini]]'' | Abang Yob | |- ! ''Man Transform'' | Abang Kamarul | [[Awesome TV]] | Pelakon undangan |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Nurlaila]]'' | Tono | rowspan="2" | [[TV1]] | |- ! ''Pekan Kecil Kampung Terpencil'' | Tony | |- ! ''Tok Guru'' | Ayah Wan | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2024 ! ''Kasih Nelisa'' | Penghulu | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Perang Nasi Dagang: Kelate VS Ganu]]'' | Influencer Tua | [[Astro Warna]] | |- | 2025 ! ''Banyak Chanteq'' | Daddy Ngah | [[TV2]] | Drama terakhir |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Misteri Cempaka Tersepit (Mystery Cempaka)|Misteri Cempaka Tersepit]]'' | Tawfan | [[Do Drama]] | Drama web pertama dan terakhir |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 1991 ! ''Mahligai Impian'' | Hamid | VCD | Telefilem pertama |- | 1992 ! ''Studio Afendi'' | | [[TV3]] | |- | 1994 ! ''Abang Beca'' | | [[TV1]] | |- | rowspan="5" | 2003 ! ''Menantu Tanjung'' | | rowspan="2" | VCD | |- ! ''Batu Punya Pasal'' | Kucik | |- ! ''Kordi & Konah'' | Encik Farouk | [[TV3]] | |- ! ''[[Hang 2]]'' | Amir | rowspan="3" | VCD | |- ! ''Di Antara Satu'' | Doktor | |- | rowspan="2" | 2004 ! ''Nyanyian Langsuir'' | Ramdan | |- ! ''Cinta Sepahit Kayu Manis'' | Johari | [[TV1]] | |- | 2005 ! ''Sure Kecoh'' | Lelaki Kaya | VCD | |- | 2006 ! ''[[Misi: XX-Ray]]'' | Mid | [[TV3]] | watak ejen perisik komedi |- | rowspan="2" | 2009 ! ''Cucu Tok Wan'' | Darus | VCD | |- ! ''Tragedi Malam Raya'' | Pak Sudin | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Pak Nil Ibu Kirim Salam'' | | [[Astro Prima]] | Penampilan khas |- ! ''Cerita Satu Impian'' | | [[TV2]] | |- | 2011 ! ''Taubah'' | Lan | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2012 ! ''Calon Suamiku'' | Encik Samril | rowspan="3" | [[Astro Prima]] | |- ! ''Aiman Tempemania'' | | |- ! ''Sebuah Piala Seekor Kambing'' | Penghulu Haji Din @ Pok Teh | |- | rowspan="2" |2013 ! ''Hari-Hari Terakhir Seorang Seniman'' | | [[Astro Box Office]] | |- ! ''Sudah-Sudahlah'' | Alimin | rowspan="2" | [[TV1]] | |- | rowspan="6" | 2014 ! ''Biskut-Biskut Cinta'' | Yazid | |- ! ''Khilaf'' | Tuan Haji | [[TV Okey|TVi]] | |- ! ''Rock Sangkut'' | Cik Man | [[Astro Prima]] | |- ! ''Kem Cuci Tangan'' (Kecut) | Farouk / Tukang Sapu | [[Unifi TV]] | |- ! ''Novel Fana'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''Penyabong'' | Pak Raih | [[TV1]] | |- | rowspan="3" | 2015 ! ''Misteri Ubi Kayu'' | Pak Ali | [[TV2]] | |- ! ''Kalam Berakar Tanah'' | Majid | [[TV1]] | |- ! ''Gocoh'' | Razif | [[TV2]] | |- | rowspan="9" | 2016 ! ''Reza, Arman Dan Bill'' | Tuan Rumah | [[TV3]] | |- ! ''Budak Dari Tak Bai'' | Pak Ngah | [[Astro Ria]] | |- ! ''Kontras'' | Datuk Malek | [[TV9]] | |- ! ''Tiga Hari'' | Jais | [[Suria (saluran TV)|Suria]] | |- ! ''Bocey Mencecey'' | Abang Kamarul | [[Astro Warna]] | |- ! ''Stesen, Serondeng, Sampan Seringgit'' | Pak Wahi | [[TV1]] | |- ! ''Saka Ke Ni!'' | Tok Bomoh | [[TV9]] | |- ! ''5 Hari 4 Malam'' | Latif | rowspan="2" | [[TV2]] |- ! ''Naskhah Daripada Cikgu'' | Kamal | |- | rowspan="3" | 2017 ! ''Bunga Lalang'' | | [[TV1]] | |- ! ''[[Nisaa (drama)|Nisaa]]'' | Wan Dolek | [[TV2]] | |- ! ''Semerah Darah'' | Abang Cikgu Salbiah | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''Telingkah'' | Orang Kanan Megat Pawan | [[TV2]] | |- ! ''Hujan Manik'' | | rowspan="4" | [[TV1]] | |- | rowspan="4" | 2019 ! ''Detektif Kemon'' | | |- ! ''Jubakar'' | Brahim | |- ! ''Terpanah Asmara'' | Syed Osman Aklaken | |- ! ''Bisu'' | Borhan | rowspan="3" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Saka Viral'' | | |- ! ''[[Rahsia Malam Jumaat (telefilem)|Rahsia Malam Jumaat]]'' | Pak Nadim | |- | rowspan="4" | 2021 ! ''Atuk Buat PHD'' | Dr. Rosli | [[TV1]] | |- ! ''Dengar'' | | [[TV2]] | |- ! ''[[Hierarki (telefilem)|Hierarki]]'' | | [[Astro Ria]] | |- ! ''Mek Bunga'' | Jali | [[TV2]] | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''Cangkul Dahlan'' | Pak Dollah | [[TV1]] | |- ! ''Misi Penjejak'' | Kamarul | [[TV Okey]] | |- ! ''Jabat Erat-Erat'' | Surchai | [[TV2]] | |- | rowspan="3" | 2023 ! ''Hantu Telekung Kampung Lenggong'' | Pak Jidin | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[Enjit-Enjit Semut (telefilem)|Enjit-Enjit Semut]]'' | Pak Dollah | [[TV3]] | |- ! ''Latah Fighter'' | Pak Ishak | rowspan="3" | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="3" | 2024 ! ''Jodoh Geng G'' | Ayah Su | |- ! ''Manaf, Zahir & Bunian'' | Zahir | |- ! ''Rombongan Makciks Ke Dataran Merdeka'' | Pak Wan | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | 2025 ! ''Ustaz G Major'' | Ayah Jaki | |- | 2026 ! ''Seteguh Guillemard'' | | [[TV1]] | Telefilem terakhir, dikeluarkan secara anumerta |- |} ==Telefilem web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2019 ! ''Khaenak: Dendam Mek Nak'' | Tok Bomoh | rowspan="2" | [[YouTube]] Kctv Production | Telefilem web pertama |- | 2020 ! ''Khaenak 2: Mek Nak Kembali'' | Tok Bomoh | |- | 2023 ! ''Rombongan Cik Kiah Ke AJL'' | Pemandu Bas Buruk | [[Tonton]] | |- | 2025 ! ''Alamak Tok Ayah'' | Ayah Daud | rowspan="2" | [[RTMKlik]] | |- | 2026 ! ''Wishlist Terakhir'' | Pak Basha | Telefilem web terakhir, dikeluarkan secara anumerta |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2014]]'' | Artis Jemputan | rowspan="5" |[[Astro Warna]] | Minggu 8 |- | 2015 ! rowspan="2" | ''[[Betul ke Bohong?|Betul ke Bohong Sayang? (Musim 8)]]'' | rowspan="2" | Kumpulan Pasangan | Episod 4 |- | 2016 | Episod 9 |- | 2019 ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2019]]'' | Artis Jemputan | Minggu 9 |- | 2021 ! ''[[Maharaja Lawak Mega 2021]]'' | Artis Jemputan | Minggu 9 |- | rowspan="2" | 2025 ! ''[[Muzikal Lawak Superstar (musim 5)]]'' | Artis Jemputan | rowspan="2" | [[Astro Prima]] | Minggu 8 (Akhir) |- ! ''Romeo Returns'' | Bentara Guru | |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm7220337}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Kamarool Haji Yusoff]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Kamarool Haji Yusoff]] kgf2cqsz6pyvfycdbaxjzp5xgw7zmi0 0 1292914 6925383 6922516 2026-08-11T13:26:54Z ~2026-41106-81 409773 /* Telefilem */ 6925383 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan, nyanyian, penulis dan pengarah [[Soffi Jikan]] dalam karier seninya. [[Fail:Sofi.jpg|thumb|Soffi Jikan]] ==Filem== [[Imej:Soffijikan(watak).jpg|right|thumb|180px|Memegang pelbagai watak. Menegak, Junna ([[Estet]]); Atas, Zul Kapan ([[Rock (filem)|Rock]]); Bawah, Kolenel Buyong ([[Kala Malam Bulan Mengambang]])]] {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | rowspan="2" | 2003 ! ''[[Paloh (filem)|Paloh]]'' | Harun | Filem pertama |- ! ''[[Gedebe]]'' | | |- | 2004 ! ''[[Pontianak Harum Sundal Malam]]'' | Amang | |- | 2005 ! ''[[Rock (filem)|Rock]]'' | Zul Kapan | |- | rowspan="3" | 2006 ! ''[[Man Laksa]]'' | Fendi Hafifi | Pelakon undangan |- ! ''[[Cinta (filem)|Cinta]]'' | Joe | |- ! ''[[Bilut (filem)|Bilut]]'' | Ngah Busu | |- | rowspan="2" | 2007 ! ''[[Chermin]]'' | Zakaria | |- ! ''[[Zombi Kampung Pisang]]'' | Sofi | |- | rowspan="4" | 2008 ! ''[[Kala Malam Bulan Mengambang]]'' | Ketua Pergerakan Bawah Tanah Kolenel Buyong | |- ! ''[[Antoofighter: Amukan Drakulat!]]'' | Ariel Bajang | |- ! ''[[Los dan Faun]]'' | Pengawal keselamatan | |- ! ''[[Susuk (filem)|Susuk]]'' | Pemain Gitar | Penampilan khas |- | 2009 ! ''[[Setem (filem)|Setem]]'' | Mat Rempit | |- | rowspan="4" | 2010 ! ''[[Kapoww]]'' | Mi Belit | |- ! ''[[Estet]]'' | Junna | |- ! ''[[Hantu Kak Limah Balik Rumah]]'' | Wak Joko / Pak Salam Erwin Joko Anwar | |- ! ''[[V3 Samseng Jalanan]]'' | {{n/a}} | Juga sebagai penulis |- | rowspan="2" | 2011 ! ''[[KL Gangster]]'' | Ajib | Pemenang [[Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik (FFM)|Pelakon Pembantu Lelaki Terbaik]] [[Festival Filem Malaysia ke-24|FFM 24]] |- ! ''[[Karak]]'' | Pengemis | Penampilan khas |- | rowspan="4" | 2012 ! ''[[Bunohan]]'' | Awang Sonar | |- ! ''[[Jiwa Taiko]]'' | Boss | Penampilan khas |- ! ''[[Kahwin 5]]'' | Cico | |- ! ''[[Jalan Kembali: Bohsia 2]]'' | Keting | |- | rowspan="5" | 2013 ! ''[[Rock Oo!]]'' | Zul Kapan | |- ! ''[[Pecah (filem)|Pecah]]'' | Alan | |- ! ''[[KL Gangster 2]]'' | Ajib | |- ! ''[[Kolumpo]]'' | Komang | |- ! ''[[Tokan (filem)|Tokan]]'' | Solihin | |- | rowspan="5" | 2014 ! ''[[Zombie Kilang Biskut]]'' | M. A. Sofi | |- ! ''[[Abang Long Fadil]]'' | Ajib | |- ! ''[[Hantu Nan Sempit]]'' | Ribut | |- ! ''[[Amir dan Loqman Pergi ke Laut]]'' | Big Joe | |- ! ''[[Lelaki Harapan Dunia]]'' | Wan | |- | rowspan="4" | 2015 ! ''[[Romeo Kota]]'' | DSP Yusri | |- ! ''[[Darah Panas]]'' | Aloi | |- ! ''[[Gangsterock Kasi Sengat]]'' | Shakir | Juga sebagai pengarah dan penulis |- ! ''[[Bravo 5]]'' | Sidek Tapa | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''[[Radhi Rudy Bin Dadu]]'' | Radhi | |- ! ''[[Rock Bro!]]'' | Zul Kapan | |- ! ''[[Bo-Peng]]'' | Based | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''[[Dukun (filem)|Dukun]]'' | Fadzli | |- ! ''[[Polis EVO 2]]'' | Qalif | |- | 2020 ! ''[[Jodoh Syaitan]]'' | Megat | |- | 2022 ! ''[[Tiga Janda Melawan Dunia]]'' | Mat Todak | Penampilan khas |- | 2023 ! [[Memburu (filem) | Memburu]] | Bomoh | |- | 2024 ! ''[[The Experts (filem)|The Experts]]'' | Dirinya sendiri | rowspan="2" | Penampilan khas |- | 2025 ! ''[[Martabat: Misi Berdarah]]'' | Soffi |- | rowspan="2" | TBA ! ''[[The Original Gangster]]'' | Api | ''Pos-produksi'' |- ! ''[[Khawarij (filem)|Khawarij]]'' | | ''Pos-produksi'' |- |} ==Filem pendek== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | 2004 ! ''[[Malaikat di Jendela]]'' | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2008 ! ''[[Seri Budi Emas]]'' | | [[TV1]] | Drama pertama |- ! ''[[Frontpage (siri TV)|Frontpage]]'' | Pemandu Teksi | [[NTV7]] | Episod: "Pemandu Teksi" |- | rowspan="2" | 2009 ! ''[[Tok Ketua]]'' | {{n/a}} | [[Astro Warna]] | Sebagai pengarah |- ! ''[[Kapten Kit]]'' | Joe | [[TV3]] | Episod 3 |- | 2011 ! ''[[Gerak Khas]]'' (Musim 13) | | [[TV2]] | Episod: "Integriti" |- | 2012 ! ''[[Tanah Kubur (drama)|Tanah Kubur]]'' (Musim 3) | Syuib | [[Astro Oasis]] | Episod: "Lelaki Emas" |- | 2014 ! ''Jalan Kembali'' | Keting | [[TV2]] | |- | 2015 ! ''Sketso'' (Musim 1) | | [[Astro Warna]] | |- | 2019 ! ''Cerita Dalam Kain'' | Halim | [[Astro Prima]] | Episod: "Aku Bukan Hamba" |- | 2020 ! ''[[Kampong Pisang Bersiri-siri]]'' | Pak Salam Joko | [[Astro Citra]] | Pelakon undangan |- | 2021 ! ''Annyeonghaseyo Cikgu Maryam'' | Rangga | [[Astro Warna]] | |- | 2022 ! ''Reen Putus Cinta'' | | [[Awesome TV]] | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2014 ! ''Marco Polo'' (Musim 1) | Milo Boy | [[Netflix]] | 2 episod; drama web pertama |- | 2021 ! ''[[Ganjil]]'' | David | [[Viu]] | |- | 2023 ! ''[[Special Force: Anarchy]]'' | Cerpelai | [[Disney+ Hotstar]] | |- |} ==Drama radio== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Stesen |- | 2021 ! ''Akhirnya Bahagia Meluruh'' | | [[Nasional FM]] |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2001 ! ''Mat Nor Kushairi & The Velvet Boys'' | Nayan | [[NTV7]] | Telefilem pertama |- | rowspan="2" | 2003 ! ''Champion'' | Man Kok | rowspan="2" | [[Video CD|VCD]] | |- ! ''[[Neon (telefilem)|Neon]]'' | Kawan Ringgo II | Penampilan khas |- | 2011 ! ''7 Lagu'' | Effendi | [[Astro Citra]] | |- | rowspan="6" | 2012 ! ''Al-Ikhlas'' | Zaki | [[TV3]] | |- ! ''[[Taubat Seorang Samseng (telefilem)|Taubat Seorang Samseng]]'' | Rokiman | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Sebelum Kiamat'' | Zairy | [[TV3]] | |- ! ''Anak Tengi'' | Fitri | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''7 Hari Di Neraka'' | Saufi | rowspan="2" | [[TV9]] | |- ! ''Ampun Untukmu'' | | |- | 2013 ! ''Arman'' | Hamdan | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''7 Jam'' | Zahiril | [[TV9]] | |- ! ''Warkah Syurga'' | Shark | [[Astro Prima]] | |- | 2015 ! ''Rekah'' | Da' Ron | rowspan="2" | [[TV2]] | |- | rowspan="2" | 2016 ! ''Dari Asar Ke Isyak'' | Badron | |- ! ''Last Kopek Havoc'' | Taiko G | DVD | Penampilan khas |- | rowspan="2" | 2017 ! ''Bisik Pada Allah'' | Leman | rowspan="4" | [[Astro Citra]] | |- ! ''Semerah Darah'' | Ibrahim | |- | 2018 ! ''Kitab Sijjin'' | Toho | |- | 2021 ! ''Tanah Kubur: Hati Hitam'' | Taza | |- | 2024 ! ''Lumping Putih'' | | rowspan="2" | [[TV1]] | |- | 2025 ! [[Lembayung Senja (telefilem) |Lembayung Senja]] | | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | 2016 ! ''[[Gempak Superstar]]'' | Peserta | [[Astro Ria]] |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm2385862}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Soffi Jikan]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Soffi Jikan]] qryobo0a1grilmf7pr1ssyzw04a1vwq 0 1292955 6925677 6920761 2026-08-12T04:26:36Z ~2026-44039-10 412535 /* */ 6925677 wikitext text/x-wiki {{tiada rujukan|date=Ogos 2026}} Abang Zulkarnain Abang Abdu Rahman (dilahirkan pada 25 November 1965) ialah seorang tokoh sukan dan pentadbir bola sepak terkemuka Malaysia. Beliau pernah memegang peranan penting di peringkat kebangsaan dan negeri, termasuk sebagai Bekas Presiden [[Persatuan Bolasepak Sarawak]] (FAS)Pengarah Jabatan Pertandingan FAM serta Penolong Setiausaha Agung [[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] (FAM). {{Infobox officeholder | name = Abang Zulkarnain Abang Abdu Rahman | office = Pengerusi [[TV Kedah]] | term_start = 1 Julai 2026 | term_end = 30 Ogos 2026 | office1 = Pengerusi <br> [[Institut Kefahaman Islam Malaysia]] | term_start1 = 1 Mei 2026 | term_end1 = 30 Jun 2026 | office2 = Ketua Pegawai Eksekutif <br> [[TV Kedah]] | term_start2 = 18 Februari 2026 | term_end2 = 30 Jun 2026 | office3 = Presiden<br> [[Persatuan Bolasepak Sarawak]] | term_start3 = 2023 | term_end3 = 2025 | office4 = Pengarah Jabatan Pertandingan [[FAM]] | term_start4 = 2022 | term_end4 = Kini | office5 = Penolong Setiausaha Agung | term_start5 = 2013 | term_end5 = 2022 | office6 = Setiausaha Eksekutif [[Sarawak FA]] | term_start6 = 1988 | term_end6 = 2013 | birth_name = Abang Zulkarnain Abang Abdu Rahman | birth_date = {{birth date and age|1965|11|25}} | birth_place = [[Kuching]] {{Flag|Sarawak}} | spouse = {{Kahwin|Haryati Mohd Hamidi |1990}} | children = *[[Dayang Atul|Dayang Zainatull Aqma]] *[[Dayang Zainatull Nea Junia.| Dayang Zainatull Nea Junia]] *[[Dayang Zainatull Nur Souraya.|Dayang Zainatull Nur Souraya]] }} [[Kategori:Kelahiran 1965]] [[Kategori:Orang dari Sarawak]] j4wzqujrd7s1mb47eqfhqyf737dtb2p 10 1293028 6925639 6910703 2026-08-12T03:46:03Z ApanZ 279359 6925639 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{lc:{{{1}}}}} | 5 | lrt2 | kj | kjl | kelana jaya line | kelana jaya | laluan kelana jaya =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" valign="top">'''L2'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" valign="top">'''Aras Platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;"> → Platform 1: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|37}} {{Small|{{Lrts|Putra Heights}} ({{Lrts|Subang Jaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform tengah]], pintu tren akan dibuka di sebelah kanan}}</td><!-- --></tr><tr> --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">← Platform 2: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|01}} {{Small|{{Lrts|Gombak}} ({{Lrts|Ara Damansara}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Aras legar</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pintu pagar tambang, kaunter perkhidmatan pelanggan, dan laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Shah Alam]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>Aras tanah</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, Pusat Dagangan Kelana, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> | 11 | lrt3 | shah alam | shah alam line | laluan shah alam =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;" valign="top" rowspan="4">'''L3'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" valign="top">'''Aras Platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">→ Platform 1: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|01}} {{Small|{{Lrts|Bandar Utama}} ({{Lrts|Subang}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td width=100><span style=color:#{{NYCS color|blue}}></span> ← Platform 2: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|26}} {{Small|{{Lrts|Johan Setia}} ({{Lrts|Kerjaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;"></td><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L2'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Aras legar <br> atas</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pagar tambang, pusat khidmat pelanggan, dan laluan keluar terus ke Pintu C&nbsp;{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Aras legar <br> bawah</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Surau, laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Kelana Jaya]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>Aras tanah</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> }} <noinclude> [[Kategori:Templat Pelan Stesen]] [[Kategori:Laluan Kelana Jaya]] [[Kategori:Laluan Shah Alam]] </noinclude> 464fwsb1qjfqaapflacc5y4p9w89yho 6925643 6925639 2026-08-12T03:48:13Z ApanZ 279359 6925643 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{lc:{{{1}}}}} | 5 | lrt2 | kj | kjl | kelana jaya line | kelana jaya | laluan kelana jaya =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" valign="top">'''L2'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" valign="top">'''Aras platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;"> → Platform 1: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|37}} {{Small|{{Lrts|Putra Heights}} ({{Lrts|Subang Jaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform tengah]], pintu tren akan dibuka di sebelah kanan}}</td><!-- --></tr><tr> --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">← Platform 2: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|01}} {{Small|{{Lrts|Gombak}} ({{Lrts|Ara Damansara}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pintu pagar tambang, kaunter perkhidmatan pelanggan, dan laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Shah Alam]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>'''Aras tanah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, Pusat Dagangan Kelana, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> | 11 | lrt3 | shah alam | shah alam line | laluan shah alam =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;" valign="top" rowspan="4">'''L3'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="4" valign="top">'''Aras platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">→ Platform 1: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|01}} {{Small|{{Lrts|Bandar Utama}} ({{Lrts|Subang}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td width=100><span style=color:#{{NYCS color|blue}}></span> ← Platform 2: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|26}} {{Small|{{Lrts|Johan Setia}} ({{Lrts|Kerjaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;"></td><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L2'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar <br> atas'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pagar tambang, pusat khidmat pelanggan, dan laluan keluar terus ke Pintu C&nbsp;{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar <br> bawah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Surau, laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Kelana Jaya]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>'''Aras tanah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> }} <noinclude> [[Kategori:Templat Pelan Stesen]] [[Kategori:Laluan Kelana Jaya]] [[Kategori:Laluan Shah Alam]] </noinclude> prsx50014xl5se4sbsv7n590ujrcw50 6925648 6925643 2026-08-12T03:51:10Z ApanZ 279359 6925648 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{lc:{{{1}}}}} | 5 | lrt2 | kj | kjl | kelana jaya line | kelana jaya | laluan kelana jaya =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" valign="top">'''L2'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" valign="top">'''Aras platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;"> → Platform 1: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|37}} {{Small|{{Lrts|Putra Heights}} ({{Lrts|Subang Jaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform tengah]], pintu tren akan dibuka di sebelah kanan}}</td><!-- --></tr><tr> --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">← Platform 2: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|01}} {{Small|{{Lrts|Gombak}} ({{Lrts|Ara Damansara}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pintu pagar tambang, kaunter perkhidmatan pelanggan, dan laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Shah Alam]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>'''Aras tanah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, Pusat Dagangan Kelana, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> | 11 | lrt3 | shah alam | shah alam line | laluan shah alam =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;" valign="top" rowspan="4">'''L3'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" valign="top" rowspan="4">'''Aras platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">→ Platform 1: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|01}} {{Small|{{Lrts|Bandar Utama}} ({{Lrts|Subang}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td width=100><span style=color:#{{NYCS color|blue}}></span> ← Platform 2: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|26}} {{Small|{{Lrts|Johan Setia}} ({{Lrts|Kerjaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;"></td><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L2'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar <br> atas'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pagar tambang, pusat khidmat pelanggan, dan laluan keluar terus ke Pintu C&nbsp;{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar <br> bawah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Surau, laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Kelana Jaya]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>'''Aras tanah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> }} <noinclude> [[Kategori:Templat Pelan Stesen]] [[Kategori:Laluan Kelana Jaya]] [[Kategori:Laluan Shah Alam]] </noinclude> 32beq4bhor54jvc0etjr3uuqwo4eiov 6925651 6925648 2026-08-12T03:53:01Z ApanZ 279359 6925651 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{lc:{{{1}}}}} | 5 | lrt2 | kj | kjl | kelana jaya line | kelana jaya | laluan kelana jaya =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" valign="top">'''L2'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" valign="top">'''Aras platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;"> → Platform 1: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|37}} {{Small|{{Lrts|Putra Heights}} ({{Lrts|Subang Jaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform tengah]], pintu tren akan dibuka di sebelah kanan}}</td><!-- --></tr><tr> --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">← Platform 2: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|01}} {{Small|{{Lrts|Gombak}} ({{Lrts|Ara Damansara}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pintu pagar tambang, kaunter perkhidmatan pelanggan, dan laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Shah Alam]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>'''Aras tanah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, Pusat Dagangan Kelana, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> | 11 | lrt3 | shah alam | shah alam line | laluan shah alam =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;" valign="top" rowspan="4">'''L3'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" valign="top" rowspan="4">'''Aras platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">→ Platform 1: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|01}} {{Small|{{Lrts|Bandar Utama}} ({{Lrts|Subang}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">← Platform 2: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|26}} {{Small|{{Lrts|Johan Setia}} ({{Lrts|Kerjaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;"></td><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L2'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar <br> atas'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pagar tambang, pusat khidmat pelanggan, dan laluan keluar terus ke Pintu C&nbsp;{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar <br> bawah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Surau, laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Kelana Jaya]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>'''Aras tanah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> }} <noinclude> [[Kategori:Templat Pelan Stesen]] [[Kategori:Laluan Kelana Jaya]] [[Kategori:Laluan Shah Alam]] </noinclude> hkfe6td5utafotktd22a3d5hc8aly4i 6925652 6925651 2026-08-12T03:54:06Z ApanZ 279359 6925652 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{lc:{{{1}}}}} | 5 | lrt2 | kj | kjl | kelana jaya line | kelana jaya | laluan kelana jaya =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" valign="top">'''L2'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" valign="top">'''Aras platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;"> → Platform 1: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|37}} {{Small|{{Lrts|Putra Heights}} ({{Lrts|Subang Jaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform tengah]], pintu tren akan dibuka di sebelah kanan}}</td><!-- --></tr><tr> --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">← Platform 2: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|01}} {{Small|{{Lrts|Gombak}} ({{Lrts|Ara Damansara}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pintu pagar tambang, kaunter perkhidmatan pelanggan, dan laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Shah Alam]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>'''Aras tanah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, Pusat Dagangan Kelana, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> | 11 | lrt3 | shah alam | shah alam line | laluan shah alam =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;" valign="top" rowspan="4">'''L3'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" valign="top" rowspan="4">'''Aras platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">→ Platform 1: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|01}} {{Small|{{Lrts|Bandar Utama}} ({{Lrts|Subang}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">← Platform 2: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|26}} {{Small|{{Lrts|Johan Setia}} ({{Lrts|Kerjaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L2'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar <br> atas'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pagar tambang, pusat khidmat pelanggan, dan laluan keluar terus ke Pintu C&nbsp;{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar <br> bawah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Surau, laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Kelana Jaya]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>'''Aras tanah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> }} <noinclude> [[Kategori:Templat Pelan Stesen]] [[Kategori:Laluan Kelana Jaya]] [[Kategori:Laluan Shah Alam]] </noinclude> hdvjiuwhsglnvt9i06cpwhwjjcjrsqc 6925653 6925652 2026-08-12T03:56:21Z ApanZ 279359 6925653 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{lc:{{{1}}}}} | 5 | lrt2 | kj | kjl | kelana jaya line | kelana jaya | laluan kelana jaya =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" valign="top">'''L2'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" valign="top">'''Aras platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;">→ Platform 1: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|01}} {{Small|{{Lrts|Gombak}} ({{Lrts|Ara Damansara}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform tengah]], pintu tren akan dibuka di sebelah kanan}}</td><!-- --></tr><tr> --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">← Platform 2: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|37}} {{Small|{{Lrts|Putra Heights}} ({{Lrts|Subang Jaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pintu pagar tambang, kaunter perkhidmatan pelanggan, dan laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Shah Alam]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>'''Aras tanah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, Pusat Dagangan Kelana, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> | 11 | lrt3 | shah alam | shah alam line | laluan shah alam =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" valign="top" rowspan="4">'''L3'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" valign="top" rowspan="4">'''Aras platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">→ Platform 1: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|01}} {{Small|{{Lrts|Bandar Utama}} ({{Lrts|Subang}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">← Platform 2: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|26}} {{Small|{{Lrts|Johan Setia}} ({{Lrts|Kerjaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L2'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar <br> atas'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pagar tambang, pusat khidmat pelanggan, dan laluan keluar terus ke Pintu C&nbsp;{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar <br> bawah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Surau, laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Kelana Jaya]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>'''Aras tanah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> }} <noinclude> [[Kategori:Templat Pelan Stesen]] [[Kategori:Laluan Kelana Jaya]] [[Kategori:Laluan Shah Alam]] </noinclude> 4vx3lbqdmalkt6dyu5ajg9zpolo3e0t 6925654 6925653 2026-08-12T03:57:58Z ApanZ 279359 6925654 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{lc:{{{1}}}}} | 5 | lrt2 | kj | kjl | kelana jaya line | kelana jaya | laluan kelana jaya =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" valign="top">'''L2'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" rowspan="3" valign="top">'''Aras platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;">→ Platform 1: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|01}} {{Small|{{Lrts|Gombak}} ({{Lrts|Ara Damansara}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform tengah]], pintu tren akan dibuka di sebelah kanan}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">← Platform 2: {{rint|my|5}} {{KLRT line|5|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|KJ|37}} {{Small|{{Lrts|Putra Heights}} ({{Lrts|Subang Jaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pintu pagar tambang, kaunter perkhidmatan pelanggan, dan laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Shah Alam]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>'''Aras tanah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, Pusat Dagangan Kelana, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> | 11 | lrt3 | shah alam | shah alam line | laluan shah alam =<!-- --><table border="0" cellspacing="0" cellpadding="3"><!-- --><tr><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" valign="top" rowspan="4">'''L3'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" valign="top" rowspan="4">'''Aras platform'''</td><!-- --><td style="border-top:solid 1px gray;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center;" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">→ Platform 1: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|01}} {{Small|{{Lrts|Bandar Utama}} ({{Lrts|Subang}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;">← Platform 2: {{rint|my|11}} {{KLRT line|11|x}} {{Small|menghala ke}} {{KLRT color code|SA|26}} {{Small|{{Lrts|Johan Setia}} ({{Lrts|Kerjaya}})}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;text-align:center" colspan="2">{{Small|[[Platform sisi]], pintu tren akan dibuka di sebelah kiri}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L2'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar <br> atas'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Mesin tiket, pagar tambang, pusat khidmat pelanggan, dan laluan keluar terus ke Pintu C&nbsp;{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''L1'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>'''Aras legar <br> bawah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" valign=top>Surau, laluan hubungan pejalan kaki ke [[Laluan Kelana Jaya]]{{access icon}}</td><!-- --></tr><tr><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=50 valign=top>'''G'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=120 valign=top>'''Aras tanah'''</td><!-- --><td style="border-bottom:solid 1px gray;" width=500 valign=top>Pintu masuk/keluar, tempat letak kereta, hentian bas, teksi dan kenderaan persendirian{{access icon}}</td><!-- --></tr></table> }} <noinclude> [[Kategori:Templat Pelan Stesen]] [[Kategori:Laluan Kelana Jaya]] [[Kategori:Laluan Shah Alam]] </noinclude> eoa6yjgosadduzfbhum2jm9nnu269zo 0 1293149 6925497 6925287 2026-08-11T18:24:21Z ~2026-44051-93 412496 6925497 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = Chelot |image = |caption = |director = [[Adrian Teh]] |producer = {{plainlist| * [[Adrian Teh]] (penerbit & penerbit eksekutif) * Nabil Abdul Aziz (bersekutu) * Amir Rasyidi Johari (bersekutu) * Jesse Chan (penyelaras) * Guinevere Loh (penyelaras) * May Woo (eksekutif bersekutu) * Rahmat Adam (eksekutif bersekutu) * Tee Yee Peng (eksekutif) * Esther Hau (eksekutif) * [[Raja Jastina Raja Arshad]] (eksekutif) * [[:zh:林锦成|Datuk Wira Jment Lim]] (eksekutif) * Chris Tong (eksekutif) * Nini Yusof (eksekutif) }} |writer = {{plainlist| * Nadia Khan * Mamu Vies }} |starring = {{plainlist| * [[Shukri Yahaya]] * [[Beto Kusyairy]] * [[Shaheizy Sam]] * [[Nadhir Nasar]] * [[Alicia Amin]] * [[Azhan Rani]] }} |music = Rendra Zawawi |cinematography = Mohd Abudin Abdullah |editing = Lee Pai Seang |studio = {{plainlist| * [[ACT 2 Pictures]] * [[Golden Screen Cinemas]] * [[Astro Shaw]] * [[:zh:晟创娱乐|Sunstrong Entertainment]] * Marvelous Culture & Film * [[Primeworks Studios]] }} |distributor = [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] |released = {{film date|2026|8|27|Malaysia}} |runtime = |country = [[Malaysia]] |language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] |budget = RM 12.80 juta |gross = }} '''''Chelot''''' merupakan sebuah filem aksi Malaysia 2026 arahan [[Adrian Teh]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tgv.com.my/movie/chelot|title=Chelot (2026) Malaysia Showtimes|website=TGV Cinemas|language=en, ms|url-status=live|access-date=1 Julai 2026}}</ref> Dibintangi oleh [[Shukri Yahaya]], [[Beto Kusyairy]], [[Shaheizy Sam]], [[Nadhir Nasar]], [[Alicia Amin]], [[Azhan Rani]] dan ramai lagi, filem ini dijadualkan untuk ditayangkan pada 27 Ogos 2026 di pawagam seluruh Malaysia. ==Sinopsis== Mengisahkan Haqqim, seorang pegawai polis operasi khas, yang terpaksa menjadi pemberi maklumat kepada sindiket jenayah bagi mengatasi tekanan kewangan dan menyelamatkan keluarganya. Tindakan berisiko ini meletakkan diri dan orang tersayang dalam situasi bahaya. == Pelakon == * [[Shukri Yahaya]] sebagai Haqqim * [[Beto Kusyairy]] sebagai Azraf * [[Shaheizy Sam]] sebagai Dato' Bakri * [[Nadhir Nasar]] sebagai Chacko * [[Alicia Amin]] sebagai Zahra * [[Azhan Rani]] sebagai ACP Zafran * [[Theebaan G]] sebagai Desmond * [[Mustaqim Bahadon]] sebagai Fazri * [[Amir Nafis]] sebagai Kabir * [[Hannah Delisha]] sebagai Suraya * Maya Fathia sebagai * [[Chandni Nagadurga]] sebagai * [[Shaza Bae]] sebagai Misha * [[Arena Wan]] sebagai Eka * D'Boy Hamdan sebagai * Azri Sabri sebagai * [[Steve Yap]] sebagai Tuan Leong == Penerbitan == Filem ini telah mencipta rekod [[The Malaysia Book of Records]] untuk babak aksi 'Single Take' terpanjang tanpa CGI atau helah kamera. Babak aksi tersebut dirakam menggunakan satu kamera sepanjang 1.9 kilometer dan berdurasi 5 minit 19 saat, melibatkan 50 kereta dan 300 kru.<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2026/06/1571250/babak-aksi-single-take-filem-chelot-diiktiraf-mbr|title=Babak aksi 'single take' filem Chelot diiktiraf MBR|last=Mansor|first=Ahmad Saufi|date=13 Jun 2026|newspaper=BH Online|access-date=1 Julai 2026}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb title|tt39089152}} [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2026]] [[Kategori:Filem aksi Malaysia]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem terbitan Astro Shaw]] qogth92nyae4fc4g39vl5pk1w3d8ko3 6925604 6925497 2026-08-12T03:09:48Z Adrian19980430 354963 /* Pelakon */ 6925604 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name = Chelot |image = |caption = |director = [[Adrian Teh]] |producer = {{plainlist| * [[Adrian Teh]] (penerbit & penerbit eksekutif) * Nabil Abdul Aziz (bersekutu) * Amir Rasyidi Johari (bersekutu) * Jesse Chan (penyelaras) * Guinevere Loh (penyelaras) * May Woo (eksekutif bersekutu) * Rahmat Adam (eksekutif bersekutu) * Tee Yee Peng (eksekutif) * Esther Hau (eksekutif) * [[Raja Jastina Raja Arshad]] (eksekutif) * [[:zh:林锦成|Datuk Wira Jment Lim]] (eksekutif) * Chris Tong (eksekutif) * Nini Yusof (eksekutif) }} |writer = {{plainlist| * Nadia Khan * Mamu Vies }} |starring = {{plainlist| * [[Shukri Yahaya]] * [[Beto Kusyairy]] * [[Shaheizy Sam]] * [[Nadhir Nasar]] * [[Alicia Amin]] * [[Azhan Rani]] }} |music = Rendra Zawawi |cinematography = Mohd Abudin Abdullah |editing = Lee Pai Seang |studio = {{plainlist| * [[ACT 2 Pictures]] * [[Golden Screen Cinemas]] * [[Astro Shaw]] * [[:zh:晟创娱乐|Sunstrong Entertainment]] * Marvelous Culture & Film * [[Primeworks Studios]] }} |distributor = [[Golden Screen Cinemas|GSC Movies]] |released = {{film date|2026|8|27|Malaysia}} |runtime = |country = [[Malaysia]] |language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] |budget = RM 12.80 juta |gross = }} '''''Chelot''''' merupakan sebuah filem aksi Malaysia 2026 arahan [[Adrian Teh]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tgv.com.my/movie/chelot|title=Chelot (2026) Malaysia Showtimes|website=TGV Cinemas|language=en, ms|url-status=live|access-date=1 Julai 2026}}</ref> Dibintangi oleh [[Shukri Yahaya]], [[Beto Kusyairy]], [[Shaheizy Sam]], [[Nadhir Nasar]], [[Alicia Amin]], [[Azhan Rani]] dan ramai lagi, filem ini dijadualkan untuk ditayangkan pada 27 Ogos 2026 di pawagam seluruh Malaysia. ==Sinopsis== Mengisahkan Haqqim, seorang pegawai polis operasi khas, yang terpaksa menjadi pemberi maklumat kepada sindiket jenayah bagi mengatasi tekanan kewangan dan menyelamatkan keluarganya. Tindakan berisiko ini meletakkan diri dan orang tersayang dalam situasi bahaya. == Pelakon == * [[Shukri Yahaya]] sebagai Haqqim * [[Beto Kusyairy]] sebagai Azraf * [[Shaheizy Sam]] sebagai Dato' Bakri * [[Nadhir Nasar]] sebagai Chacko * [[Alicia Amin]] sebagai Zahra * [[Azhan Rani]] sebagai ACP Zafran * [[Theebaan G]] sebagai Desmond * [[Mustaqim Bahadon]] sebagai Fazri * [[Amir Nafis]] sebagai Kabir * [[Hannah Delisha]] sebagai Suraya * Maya Fathia sebagai Aisyah * [[Chandni Nagadurga]] sebagai * [[Shaza Bae]] sebagai Misha * [[Arena Wan]] sebagai Eka * D'Boy Hamdan sebagai * Azri Sabri sebagai * [[Steve Yap]] sebagai Tuan Leong == Penerbitan == Filem ini telah mencipta rekod [[The Malaysia Book of Records]] untuk babak aksi 'Single Take' terpanjang tanpa CGI atau helah kamera. Babak aksi tersebut dirakam menggunakan satu kamera sepanjang 1.9 kilometer dan berdurasi 5 minit 19 saat, melibatkan 50 kereta dan 300 kru.<ref>{{Cite news|url=https://www.bharian.com.my/hiburan/selebriti/2026/06/1571250/babak-aksi-single-take-filem-chelot-diiktiraf-mbr|title=Babak aksi 'single take' filem Chelot diiktiraf MBR|last=Mansor|first=Ahmad Saufi|date=13 Jun 2026|newspaper=BH Online|access-date=1 Julai 2026}}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb title|tt39089152}} [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2026]] [[Kategori:Filem aksi Malaysia]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem terbitan Astro Shaw]] flb321xulgj27f30y8dpnw1frfzstzo 0 1293371 6925605 6923719 2026-08-12T03:10:38Z Ihsan88888 372953 Kemasan laman, tidak perlu BOLD bagi watak dan insan lain kerana topik utama adalah mengenai Toh Tambak, BOLD cukup sekadar perkataan khas pertama di awalan perenggan. 6925605 wikitext text/x-wiki '''Dato Panglima Kinta Seri Amar Bangsa DiRaja Toh Tambak bin Maharaja Kinta Toh Chandang''' (1670 – 1710) merupakan Dato Panglima Kinta yang Pertama dalam Sistem Monarki Kerajaan [[Perak|Negeri Perak.]] Toh Tambak merupakan anak kepada Maharaja Kinta, Toh Chandang bin Kulop Kinta, Toh Changkat Piatu.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.orangperak.com/panglima-kinta-toh-tambak-bin-maharaja-kinta-toh-chandang.html|title=Panglima Kinta, Toh Tambak bin Maharaja Kinta Toh Chandang|date=2020-07-30|language=en-US|access-date=2026-07-04}}</ref> Beliau dikenali sebagai Panglima Kinta, '''Toh Tambak''' bin Maharaja Kinta Toh Chandang.<ref name=":0" /> Dokumen [[Istana Iskandariah|Istana Perak]], ''“Particulars on the Royal Family and Chiefs in Perak”''<ref>{{Cite web|url=https://ofa.arkib.gov.my/ofa/collection/asset/898542|title=PARTICULARS ON THE ROYAL FAMILY AND CHIEFS IN PERAK.|last=RAJA MANSUR|first=RAJA KAMARULZAMAN|date=2003|website=ARKIB NEGARA MALAYSIA|url-status=live|access-date=12 Ogos 2026}}</ref> menyatakan bahawa gelaran bagi [[Dato Panglima Kinta]] adalah “Orang Kaya Panglima Kinta Seri Amar Bangsa DiRaja, sayap kiri kerajaan penyangka bahaya daripada pihaknya”.<ref name=":0" /> Bangsanya, keturunan [[Tun Kelalang]] yang di [[Hulu Kinta (kawasan negeri)|Hulu Kinta]] dan daripada Toh Tambak benih Paloh dan Kepayang. Tempat dan miliknya, dari ocak-ocak air meleleh [[Ulu Kinta]] ke hilirnya hingga terus terhunjam Kuala Punti.<ref name=":0" /> Manakala syaratnya, setengah daripada syaratnya mangkubumi (bendahara atau perdana menteri daerah Kinta) dan syarat hulubalang seperti keadaan Raja dengan negeri demikianlah yang memegang rantau dengan rantaunya (hulubalang negeri di bawah Raja).<ref name=":0" /> == Keluarga == Toh Tambak memiliki dua orang isteri. Perkahwinan pertamanya di [[Aceh]] dan kemudian meneroka, membuka dan menetap di Kampung Paloh (benih Paloh) manakala perkahwinan keduanya adalah dengan Toh Puan Intan yang menetap di [[Kampung Kepayang]] (benih Kepayang) iaitu merupakan anak kepada seorang pembesar Kinta pada masa itu iaitu Toh Senongsa Seri Nara Wangsa IV iaitu Toh Nyior Manis bin Toh Senongsa Seri Nara Wangsa III, Toh Tempoyak (Keturunan Tun Kelalang bin Tun Saban Balik).<ref name=":0" /> Perkahwinan kedua ini dipercayai bertujuan untuk menyatukan antara dua keluarga yang berpengaruh di dalam pemerintahan [[Kinta, Perak|Daerah Kinta]] pada ketika itu iaitu Maharaja Kinta, Toh Chandang bin Kulop Kinta, Toh Changkat Piatu (Keturunan [[Sultan Mansur Shah I|Sultan Perak II, Sultan Mansur Shah I]] ibni [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Perak I, Sultan Muzaffar Shah I)]] dan Toh Senongsa Seri Nara Wangsa IV, Toh Nyior Manis bin Toh Senongsa Seri Nara Wangsa III, Toh Tempoyak (keturunan Pemerintah Melayu Terawal Kinta, Tun Kelalang bin Tun Saban Balik)<ref name=":0" /> Anak hasil perkahwinan dengan isteri pertamanya (Kampung Paloh) membenihkan Dato Panglima Kinta ke 2, Toh Changkat Saga (1710 – 1740) manakala anak hasil perkahwinannya dengan isteri kedua, Toh Puan Intan di [[Kampung Kepayang]] membenihkan Dato Panglima Kinta ke 3, Toh Changkat Rembiah (1740 – 1765).<ref name=":0" /> == Keturunan == Keturunan Dato Panglima Kinta ke 2, Toh Changkat Saga (benih Paloh) dan keturunan adindanya Dato Panglima Kinta ke 3, Toh Changkat Rembiah (benih Kepayang) bergilir-gilir memegang jawatan Dato Panglima Kinta bermula dengan Benih Paloh, Dato Panglima Kinta ke 4, Toh Paloh bin Dato Panglima Kinta Toh Changkat Saga (1765 – 1790).<ref name=":0" /> Diikuti semula Benih Kepayang, Dato Panglima Kinta Toh Ngah Gapor bin Dato Panglima Kinta Toh Changkat Rembiah (1790 – 1815) dan seterusnya bergilir antara kedua-dua benih, benih Paloh dan benih Kepayang.<ref name=":0" /> Penggiliran memegang jawatan Dato Panglima Kinta antara benih Paloh dan benih Kepayang adalah menjadi tradisi dalam pelantikan Dato Panglima Kinta. Benih Paloh atau Pasak Paloh mentadbir Daerah Kinta berpusatkan di Kampung Paloh manakala Benih Kepayang atau Pasak Kepayang mentadbir Daerah Kinta berpusatkan di [[Kampung Kepayang]].<ref name=":0" /> Secara tradisinya juga Pasak Kepayang akan memegang jawatan tambahan iaitu Toh Senongsa Seri Nara Wangsa. Lazimnya jawatan ini akan dipegang oleh adinda kepada Dato Panglima Kinta (benih Kepayang), ini adalah kerana pemegang bagi jawatan Toh Senongsa Seri Nara Wangsa perlu memiliki darah Tun Kelalang bin Tun Saban Balik. Toh Senongsa Seri Nara Wangsa merupakan Orang Besar 16 dalam Sistem Monarki [[Perak|Kerajaan Negeri Perak]].<ref name=":0" /> Menurut Dokumen Istana Perak, ''“Particulars on the Royal Famiy and Chiefs in Perak”,'' menyatakan Gelaran kepada Toh Senongsa adalah “Seri Nara Wangsa kapit Panglima Kinta”.<ref name=":0" /> Bangsanya ialah “Benih Panglima Kinta”. Tempat dan Miliknya ialah “Lazimnya di Kepayang perintahkannya segala dagangan Panglima Kinta”. Pekerjaannya ialah ''“Menjagakan daerah dan rakyat yang di dalam perintah Panglima, dialah berdaerah dan memiliki rakyat baruh dan darat”''.<ref name=":0" /> == Makam == Makam Dato Panglima Kinta Toh Tambak terletak bersebelahan [[Sungai Kinta]] dan berhampiran dengan Makam anakandanya, Dato Panglima Kinta ke 3, Toh Changkat Rembiah dan Makam cicindanya, Dato Panglima Kinta ke 7, [[Toh Ngah Abdul Jaafar]] atau Toh Ngah Jabor.<ref name=":0" /> Kedua-dua makam ini terletak di [[Kampung Kepayang]] berhampiran dengan Masjid Warisan (Seri Nara Wangsa), [[Kampung Kepayang]], Fair Park, Ipoh. Tiada makam cucundanya iaitu Dato Panglima Kinta ke 5, Toh Ngah Abdul Ghaffar atau Toh Ngah Gapor berikutan dipercayai telah hilang secara misteri di Gunung Datok, Tambun.<ref name=":0" /> == Rujukan == 1c13d0xa3qlxkjkbtrp24k93v52o1by 0 1293585 6925355 6924810 2026-08-11T12:09:28Z ~2026-34605-86 404237 /* Pelakon utama */ 6925355 wikitext text/x-wiki {{Sedang dibina}} {{Infobox film | name = Kudrat 1968: High Council | image = | caption = | director = Zulaikha Zakaria <br> Khairi Asyraff | producer = {{Plainlist| * [[Anwari Ashraf]] * [[Raja Jastina Raja Arshad]] (eksekutif) * [[Nazir Razak]] (eksekutif) * David Yap (eksekutif) * Angela Chua An Qi (eksekutif) }} | writer = Zulaikha Zakaria | based on = {{based on|''[[Projek: High Council]]''|[[Anwari Ashraf]]}} | starring = {{Plainlist| * [[Zarif Ghazzi]] * [[Mierul Aiman]] * [[Dai Fuad]] * [[Akmal Asyraf]] * Chech Harith * [[Evertts Gomes]] }} | music = | cinematography = | editing = | studio = {{Plainlist| * [[Astro Shaw]] * ZAK Capital * Enotech Pictures * Pegasus Motion Pictures * HM Entertainment }} | distributor = [[Astro Shaw]]<ref name="a1"/> | released = {{Tarikh filem|2026|10||Malaysia}} | runtime = | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu|Melayu]] | budget = | gross = }} '''''Kudrat 1968''''' atau '''''Kudrat 1968: High Council''''' ialah sebuah filem persekolahan Malaysia 2026 akan datang<!-- arahan [[Razaisyam Rashid]]--> terbitan<!-- bersama--> [[Astro Shaw]]. Ia akan dibintangi oleh [[Zarif Ghazzi]], [[Mierul Aiman]], [[Dai Fuad]], [[Akmal Asyraf]], Chech Harith, [[Evertts Gomes]], [[Zamarul Hisham]], dan [[Nabila Huda]].<ref name="castreveal">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/DbqOsTnzKyr/ |title=🚨OFFICIAL TEASER POSTER KUDRAT 1968🚨 |author=Astro Shaw |website=Instagram |date=2026-08-05 |access-date=2026-08-06 }}</ref> Filem ini merupakan filem prekuel kepada siri TV ''[[Projek: High Council]]'' (2023) serta filem ''[[Kahar: Kapla High Council]]'' (2024). Filem ini dijadualkan untuk bermula tayangan pada Oktober 2026.<ref name="a1">{{Cite web |url=https://www.instagram.com/p/Dae68uoRypm/ |title=Antara product-product yang bakal keluar tahun ni! |author=Astro Gempak |website=Instagram |date=2026-07-07 |access-date=2026-07-08}}</ref> == Sinopsis == == Pelakon == === Pelakon utama === * [[Zarif Ghazzi]] sebagai Abbas * [[Mierul Aiman]] sebagai Kuda * [[Dai Fuad]] sebagai Pa (Puteh Ahmad) * [[Akmal Asyraf]] sebagai Piji * Chech Harith sebagai Mazli * [[Evertts Gomes]] sebagai Ghafar === Pelakon pembantu === * [[Zamarul Hisham]] * [[Nabila Huda]] * [[Eizlan Yusof|Dato' Sri Eizlan Yusof]] === Penampilan khas === == Penerbitan == Pada Disember 2024 sejurus pengumuman Astro Shaw Cinematic Universe (ASCU) diumumkan, Kudrat 1968 pada rancangan asalnya akan ditayangkan sebagai siri TV dibawah "High Council Universe".<ref name="a2">{{Cite web |url=https://www.astroawani.com/berita-hiburan/astro-shaw-cinematic-universe-dilancarkan-jadi-perintis-era-baharu-sinema-malaysia-501221 |title=Astro Shaw Cinematic Universe dilancarkan, jadi perintis era baharu sinema Malaysia |author=Khalis Khadir |website=Astro Awani |date=2024-12-18 |access-date=2026-07-08}}</ref> Namun pada 3 Februari 2026, diumumkan secara iklan acah (''teaser'') bahawa Kudrat 1968 ditukar menjadi tayangan filem serta naratif kemasukan yang pertama dalam ASCU dan High Council Universe.<ref name="a3">{{Cite web |url=https://www.facebook.com/watch/?v=2826163791065625 |title=Kudrat 1968 akan menjadi filem pertama dalam universe Astro Shaw Cinematic Universe! |author=Suka Filem |website=Facebook |date=2025-02-03 |access-date=2026-07-08}}</ref> Pada 7 Julai 2026, diumumkan secara rasminya di acara Astro Fandom bahawa filem ini akan ditayangkan di pawagam pada Oktober 2026, dan Mierul Aiman diumumkan sebagai salah seorang pelakon utama.<ref name="a1"/> Pada 5 Ogos 2026, senarai pelakon utama serta poster rasmi filem telah diumumkan.<ref name="castreveal"/> == Keluaran == === Tayangan === Filem ini dijadualkan untuk ditayangkan pada Oktober 2026 di seluruh pawagam Malaysia.<ref name="a1"/> === Ulasan === == Lihat juga == {{Lihat juga |Projek: High Council |Kahar: Kapla High Council }} == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == * {{IMDb tajuk|tt35052365}} [[Kategori:Filem 2026]] [[Kategori:Filem Malaysia tahun 2026]] [[Kategori:Filem bahasa Melayu]] [[Kategori:Filem aksi Malaysia]] qwkoq52zmijn81myhru039syslsdmgb 10 1293705 6925730 6895776 2026-08-12T06:42:47Z Zayn al aziz 117578 6925730 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Marshals of the First French Empire |titlestyle = background:#d9cea0; |title = [[Marsyal Empayar|Marsyal]] [[Empayar Perancis Pertama]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |image = [[File:Napoleonic Marshal baton.svg|40px]] |imageleft = [[File:Imperial Coat of Arms of France (1804-1815).svg|60px]] |list1 = * [[Charles-Pierre Augereau|Augereau]] * [[Charles XIV John|Bernadotte]] * [[Louis-Alexandre Berthier|Berthier]] * [[Jean-Baptiste Bessières|Bessières]] * [[Guillaume Brune|Brune]] * [[Louis-Nicolas Davout|Davout]] * [[Laurent de Gouvion Saint-Cyr|Gouvion Saint-Cyr]] * [[Emmanuel de Grouchy, marquis de Grouchy|Grouchy]] * [[Jean-Baptiste Jourdan|Jourdan]] * [[François Christophe de Kellermann|Kellermann]] * [[Jean Lannes|Lannes]] * [[François Joseph Lefebvre|Lefebvre]] * [[Étienne Macdonald|MacDonald]] * [[Auguste de Marmont|Marmont]] * [[André Masséna|Masséna]] * [[Bon-Adrien Jeannot de Moncey|Moncey]] * [[Édouard Mortier, Duke Treviso|Mortier]] * [[Joachim Murat|Murat]] * [[Michel Ney|Ney]] * [[Nicolas Oudinot|Oudinot]] * [[Catherine-Dominique de Pérignon|Pérignon]] * [[Józef Poniatowski|Poniatowski]] * [[Jean-Mathieu-Philibert Sérurier|Sérurier]] * [[Jean-de-Dieu Soult|Soult]] * [[Louis-Gabriel Suchet|Suchet]] * [[Claude-Victor Perrin|Victor]] }}<noinclude> {{Documentation|content= {{Collapsible option}} [[Category:France navigational boxes]] [[Category:Napoleonic Wars navigational boxes]] }}</noinclude> ivbsncnz6725a4011dnf0w3bl5oelus 0 1293716 6925599 6925291 2026-08-12T02:54:27Z Ihsan88888 372953 Kemasan laman, tidak perlu BOLD bagi watak dan insan lain kerana topik utama adalah mengenai Tun Kelalang, BOLD cukup sekadar perkataan khas pertama di awalan perenggan. Selain itu, penambahan watak sejarah dan ahli keluarga beliau perlu disertakan dengan rujukan, sila link dengan rujukan bagi semakan ahli sejarah atau pengkaji di masa hadapan 6925599 wikitext text/x-wiki '''Tun Kelalang''' adalah salah satu watak penting dalam sejarah [[Perak]] yang membuka bandar [[Ipoh]] yang kini menjadi ibu negeri Perak Darul Ridzuan.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.orangperak.com/tun-kelalang-pemerintah-melayu-terawal-di-daerah-kinta.html|title=Tun Kelalang, Pemerintah Melayu Terawal di Daerah Kinta|date=2020-07-05|language=en-US|access-date=2026-07-10}}</ref> Beliau merupakan Pemerintah Melayu Terawal di [[Kinta, Perak|Kinta]]. Keturunan beliau memegang jawatan Toh Senongsa Seri Nara Wangsa. Toh Senongsa Seri Nara Wangsa yang pertama adalah merupakan anak beliau iaitu Toh Pasir Panjang bin Tun Kelalang. Pusat pemerintahan bagi pemegang gelaran ini adalah bertempat di [[Kampung Kepayang]], Ipoh. Gelaran Toh Senongsa Seri Nara Wangsa ini kemudian diserap ke dalam Sistem Monarki Kesultanan Negeri Perak sebagai Orang Besar 16 setelah berlakunya perkahwinan antara anak kepada Toh Senongsa Seri Nara Wangsa ke 4, Toh Nyior Manis iaitu Toh Puan Intan dengan anak kepada Maharaja Kinta Toh Chandang iaitu [[Toh Tambak]]. Hasil daripada perkahwinan ini menyebabkan gelaran [[Dato Panglima Kinta|Panglima Kinta Seri Amar Bangsa DiRaja]] dan Toh Senongsa Seri Nara Wangsa dipegang oleh ahli keluarga yang sama sehingga berlakunya [[Perang Perak]] 1875, dimana gelaran Toh Senongsa Seri Nara Wangsa telah dimansuhkan berikutan pemegang terakhirnya, Itam Dewi terlibat dalam pembunuhan [[J.W.W. Birch]]. == Tokoh Pelopor Pembukaan Lembah Kinta dan Warisan Kedaulatan Perak == Sejarah awal pembukaan kawasan pedalaman negeri Perak, khususnya di daerah [[Lembah Kinta]], tidak dapat dipisahkan daripada peranan para pembesar Melayu tradisional yang berhijrah dari kawasan pesisir pantai.<ref name=":0" /> Antara tokoh yang memainkan peranan paling penting dalam naratif pembukaan wilayah ini ialah Tun Kelalang.'''<ref name=":0" />''' Beliau bukan sekadar seorang peneroka, malah merupakan putera kepada tokoh penting dalam sejarah Perak, Tun Saban, dan diiktiraf dalam sejarah tempatan sebagai antara pemerintah Melayu terawal yang meletakkan batu asas tamadun di [[Kinta, Perak|Daerah Kinta]].<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.geni.com/people/Tok-Kelalang-of-Ulu-Perak-Ulu-Kinta/6000000007511300693|website=www.geni.com|access-date=2026-07-10}}</ref> Latar belakang Tun Kelalang berakar umbi daripada keturunan pembesar yang sangat berpengaruh.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ayahandanya, [[Tun Saban]], merupakan tokoh utama yang menjemput [[Sultan Mudzaffar Shah I (Perak)|Sultan Mudzaffar Shah I]] (putera Sultan Mahmud Shah dari Melaka) untuk menaiki takhta dan mengasaskan [[Kesultanan Perak]] pada tahun 1528. Selepas kestabilan politik di kawasan hilir mula kukuh, semangat penerokaan diteruskan oleh generasi muda.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Sekitar abad ke-16, Tun Kelalang bersama pengikutnya memulakan ekspedisi berani dengan menyusuri [[Sungai Perak]] sebelum melencong memasuki muara [[Sungai Kinta]]. Misi utama ekspedisi ini adalah untuk mencari kawasan baharu yang strategik bagi membina penempatan dan kota serta mengembangkan pengaruh kuasa.<ref name=":0" /> == Pembuka Bandar Ipoh == Ekspedisi Tun Kelalang akhirnya membawa kepada pembukaan [[Kampung Kepayang]] (yang kini sebahagian daripada kawasan Fair Park di Ipoh). Pembukaan penempatan ini menjadi titik tolak penting kepada pembangunan Lembah Kinta.<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://ipoh.pulasan.my/kg_kepayang|title=kg_kepayang [Cebisan Sejarah Ipoh]|website=ipoh.pulasan.my|access-date=2026-07-10}}</ref> Di bawah pentadbiran beliau, Kampung Kepayang berkembang menjadi sebuah pusat komuniti yang makmur kerana kedudukannya yang hampir dengan sumber alam.<ref name=":2" /> Keberhasilan beliau menguruskan penempatan awal ini membuka jalan kepada generasi keturunannya untuk meneroka lebih banyak kawasan di sekitarnya, termasuk pembukaan Kampung Paloh, yang akhirnya membentuk asas kepada bandar raya Ipoh moden.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> Salah satu aspek yang paling menarik dalam lipatan sejarah Tun Kelalang ialah keupayaan beliau dalam melakukan asimilasi sosial. Semasa meneroka Lembah Kinta, kawasan tersebut sudah pun dihuni oleh penduduk peribumi yang dikenali sebagai [[Orang Darat]] (suku kaum [[Orang Asli di Malaysia|Orang Asli]] tempatan).<ref name=":0" /> Bukannya memilih jalan peperangan, Tun Kelalang dan pengikutnya memilih untuk menjalinkan hubungan persahabatan, saling bertukar budaya, dan akhirnya berkahwin campur dengan masyarakat Orang Darat. Hubungan harmoni ini mengukuhkan lagi kedudukan politik beliau dan memastikan keselamatan penempatan Melayu yang baharu dibuka.<ref name=":0" /> == Warisan == Kesan jangka panjang daripada kepimpinan Tun Kelalang dapat dilihat melalui legasi keturunannya. Hubungan kekeluargaan dan asimilasi yang dibina oleh beliau melahirkan susur galur pembesar tradisi Perak yang amat dihormati. Keturunan daripada talian darah Tun Kelalang inilah yang kemudiannya dianugerahkan gelaran Orang Kaya-Kaya Seri Adika Raja Shahbandar Muda, iaitu salah seorang daripada Orang Besar Empat negeri Perak yang memegang wilayah pentadbiran di kawasan [[Hulu Perak, Perak|Hulu Perak]] dan [[Kinta, Perak|Kinta]].<ref name=":0" /> Kesimpulannya, Tun Kelalang ialah seorang tokoh berwawasan yang berjaya menggabungkan keberanian meneroka dengan kebijaksanaan berdiplomasi. Jasa beliau dalam membuka Kampung Kepayang bukan sahaja memulakan lembaran sejarah bertulis bagi Lembah Kinta, malah membentuk struktur sosial dan politik Perak yang bertahan selama beratus-ratus tahun. Terdapat permohonan daripada waris keturunan Tun Kelalang untuk dijenamakan semula 'Jalan Kompleks Sukan' kepada nama baru 'Jalan Ghazali Jawi' (sebagai pertukaran), manakala 'Jalan Ghazali Jawi' dijenamakan semula kepada 'Jalan Tun Kelalang'. Ini sebagai simbolik berikutan kedudukan jalan ini berada di pintu masuk utama [[Kampung Kepayang]] (''Fair Park'', Ipoh) yang pernah diterokai dan dinaungi oleh Tun Kelalang pada kira-kira tahun 1528. == Rujukan == ta7551jxfejzekrtjrpmppb6o08hh5v 0 1293823 6925804 6916990 2026-08-12T08:28:30Z ~2026-44356-53 412563 /* Kerjaya Antarabangsa */ 6925804 wikitext text/x-wiki {{rujukan}} {{Short description|Malaysian soccer player (born 1998)}} {{Malay name|Wan Kuzain|Wan Kamal|note=on}} {{Infobox football biography | embed = | name = Wan Kuzain | image = | upright = | alt = | full_name = Wan Kuzain bin Wan Kamal | birth_date = {{birth date and age|1998|09|14}} | birth_place = [[:en:Carbondale, Illinois|Carbondale, Illinois]], Amerika Syarikat | height = | position = [[Pemain tengah (bola sepak)|Pemain tengah]] | currentclub = [[:en:Sporting Club Jacksonville|Sporting JAX]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2015–2016 | youthclubs1 = [[St. Louis Scott Gallagher]] | youthyears2 = 2016–2017 | youthclubs2 = [[:en:Sporting Kansas City|Sporting Kansas City]] | years1 = 2016 | clubs1 = [[:en:Saint Louis FC|Saint Louis]] | caps1 = 0 | goals1 = 0 | years2 = 2017–2020 | clubs2 = [[:en:Swope Park Rangers|Swope Park Rangers]] | caps2 = 58 | goals2 = 4 | years3 = 2018–2020 | clubs3 = [[:en:Sporting Kansas City|Sporting Kansas City]] | caps3 = 6 | goals3 = 1 | years4 = 2021 | clubs4 = [[:en:Rio Grande Valley FC Toros|RGV FC Toros]] | caps4 = 19 | goals4 = 3 | years5 = 2022–2025 | clubs5 = [[:en:St. Louis City 2|St. Louis City 2]] | caps5 = 65 | goals5 = 13 | years6 = 2026– | clubs6 = [[:en: Sporting Club Jacksonville|Sporting JAX]] | caps6 = 16 | goals6 = 2 | nationalyears1 = 2015 | nationalteam1 = [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-17 Amerika Syarikat|Amerika Syarikat B-17]] | nationalcaps1 = 0 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2026– | nationalteam2 = [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 1 | club-update = 14 Julai 2026 | nationalteam-update = 28 Julai 2026 }} '''Wan Kuzain bin Wan Kamal''' (lahir 14 September 1998) ialah seorang pemain [[bola sepak]] profesional [[Malaysia]] yang bermain sebagai [[pemain tengah]] untuk kelab [[:en:USL Championship|USL Championship]] [[:en:Sporting Club Jacksonville|Sporting JAX]]. Dilahirkan di [[Amerika Syarikat]], dia berkhidmat untuk [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|pasukan kebangsaan Malaysia]]. ==Kehidupan awal== Wan Kuzain lahir daripada keluarga Melayu di [[:en:Carbondale, Illinois|Carbondale, Illinois]], [[Amerika Syarikat]]. ==Kerjaya Kelab== ==Kerjaya Antarabangsa== Dilahirkan di Amerika Syarikat dan berketurunan Malaysia, Wan Kuzain layak untuk mewakili sama ada [[Pasukan bola sepak kebangsaan Amerika Syarikat|Amerika Syarikat]] atau pun [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]]. Dia akhirnya memilih untuk mewakili Malaysia. Wan Kuzain telah mendapat beberapa panggilan untuk menyertai pasukan [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-17 Amerika Syarikat|bawah-17 Amerika Syarikat]] dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan bawah-23 Malaysia|bawah-23 Malaysia]]. Pada Julai 2026, Wan Kuzain bro panggilan senior antarabangsa pertamanya bersama [[Pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia|Malaysia]] bagi menghadapi kejohanan [[Piala AFF 2026]]. Dia membuat penampilan antarabangsa pertamanya pada 25 Julai ketika perlawanan menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Myanmar|Myanmar]] di [[Stadium Thuwunna]], dimasukkan sebagai pemain gantian pada separuh masa kedua. Wan Kuzain menjaringkan gol antarabangsa pertamanya pada 28 Julai 2026 ketika perlawanan menentang [[Pasukan bola sepak kebangsaan Laos|Laos]] di [[Stadium Kuala Lumpur]] melalui sepakan percuma pada minit ke-84 untuk memberi kemenangan 4–0 kepada pasukan Malaysia. ==Kehidupan peribadi== Kuzain ialah abang kepada [[Wan Kuzri]], seorang pemain bola sepak profesional di Amerika Syarikat.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en-us/news/minister-wan-fayhsal-visit-criticised-his-wan-kuzri-own-father/e2h6bkznw2ud1699tybbhrkf9|title=Wan Fayhsal's visit criticised by his and Wan Kuzri's own father|publisher=goal.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bolatimes.com/boladunia/2022/02/07/171500/profil-wan-kuzri-pemain-klub-amerika-serikat-incaran-timnas-malaysia-u-23|title=Profil Wan Kuzri, Pemain Klub Amerika Serikat Incaran Timnas Malaysia|date=7 February 2022 |publisher=bolatimes.com}}</ref> Abang tertuanya, [[Wan Ahmad Fayhsal Wan Ahmad Kamal|Wan Ahmad Fayhsal]] ialah seorang ahli politik di Malaysia. ==Rujukan== == Pautan luar == * {{Instagram|kuzain7}} * {{Twitter|LeKuz7}} [[Kategori:Kelahiran 1998]] [[Kategori:Orang dari Illinois]] [[Kategori:Orang Amerika berketurunan Malaysia]] 12x4ruaf22t77woji3boc23yil3a7pa 2 1294103 6925596 6900698 2026-08-12T02:50:59Z NuruddinPlays 279072 tambah pautan laman userpage versi bahasa Inggeris 6925596 wikitext text/x-wiki {| style="float:right" |- | {{Align|right| [https://en.wikipedia.org/wiki/User:NuruddinPlays '''English Version''']}} |- | {{Pengguna Malaysia}} |- | {{#babel:en-2|ms|id-1}} |- | {{Templat:Pengguna Jawi-N}} |- | {{Userbox | id = [[File:Userbox creeper.svg|45px]] | id-c = #3eae30 | info = Pengguna ini bermain ''[[Minecraft|<span style="color:black;">'''Minecraft'''</span>]]''. | info-c = #3eae30 | info-fc = black | info-s = 10 | info-a = center | nocat = {{{nocat|false}}} }} |- | {{Userbox | border-c = #999 | id-c = #FFFFFF | info-c = #FFFFFF | id = [[File:YouTube 2024.svg|50px]] | info = Pengguna ini mempunyai akaun '''[https://youtube.com/@NuruddinPlays YouTube]'''. }} |- | {{userbox |#00FFFF|white|[[File:Tiktok logo text.svg|60px|Logo TikTok|link=TikTok]] |Pengguna ini mempunyai '''[https://www.tiktok.com/@NuruddinPlays akaun TikTok]''' |logo-background=white |border-color=#00E9EC |info-color=#000000 |category = User TikTok }} |} == Selamat datang == Assalamualaikum, dan selamat datang ke laman pengguna saya! Nama saya '''NuruddinPlays''', seorang penyunting sukarela yang gemar menyumbang kepada komuniti permainan video melalui penyuntingan wiki, penterjemahan, dan projek kreatif. == Mengenai diri saya == Minat saya termasuklah permainan video, penterjemahan, dan pendokumentasian yang digerakkan oleh komuniti. Saya gemar menyelenggara dan menambah baik kandungan sedia ada, serta mencipta kandungan untuk permainan yang saya mainkan. == Nama pengguna == Saya menggunakan nama pengguna yang berbeza dalam komuniti yang berbeza: * '''NuruddinPlays''' - nama pengguna utama saya, digunakan di Wikipedia, Minecraft Wiki, dan kebanyakan platform lain. * '''NuruTheDoomer''' - nama pengguna saya dalam komuniti Doom, termasuk di The Doom Wiki. == Minat penyuntingan == Di Wikipedia, saya berminat dalam topik seperti: * Permainan video * Menambah baik rencana melalui suntingan kecil secara berperingkat == Sumbangan wiki lain == Selain Wikipedia, saya turut menyumbang kepada beberapa wiki komuniti. * '''Minecraft Wiki''' (sebagai '''NuruddinPlays''') * '''The Doom Wiki''' (sebagai '''NuruTheDoomer''') Kebanyakan sumbangan saya melibatkan penyelenggaraan dan penambahbaikan rencana sedia ada dengan membetulkan kesilapan, mengemas kini maklumat, memperbaiki pemformatan, dan menjadikan rencana lebih mudah dibaca. == Penterjemahan == Salah satu minat utama saya ialah penterjemahan perisian. Saya menyumbang terjemahan Bahasa Melayu untuk projek berkaitan Minecraft, termasuk '''Minecraft: Java Edition''' dan pelbagai mod yang dicipta oleh komuniti, bagi membantu menjadikannya lebih mudah diakses oleh pemain berbahasa Melayu. == Projek lain == Di luar penyuntingan wiki, saya gemar mencipta kandungan berkaitan permainan yang saya mainkan. Beberapa projek saya termasuklah: * Mencipta pek sumber (''resource pack'') dan mod Minecraft. * Mereka bentuk peta Doom tersuai untuk pelbagai projek komuniti. * Menghasilkan video berkaitan Minecraft, Doom, dan permainan lain yang saya gemari. Video saya kebanyakannya dicipta untuk hiburan dan biasanya menampilkan momen-momen lawak bersama rakan ketika bermain Minecraft, speedrun Doom, serta beberapa paparan projek saya sendiri seperti pek sumber dan peta tersuai. Saya biasanya memuat naik video di YouTube dan kadangkala di TikTok. == Permainan kegemaran == Antara permainan kegemaran saya termasuk: * [[Minecraft]] (Java Edition dan Bedrock Edition) * Doom klasik ([[:en:Doom (1993 video game)|Doom I]], [[:en:Doom II|Doom II]] dan ciptaan komuniti) * [[:en:Trackmania (2020 video game)|Trackmania (2020)]] * [[:en:AirAttack|AirAttack]] dan [[:en:AirAttack 2|AirAttack 2]] * [[:en:Sky Force (series)|Siri Sky Force]] (2014/Anniversary dan Reloaded (2016)) * [[:en:Plants vs. Zombies (video game)|Plants vs. Zombies]] dan [[:en:Plants vs. Zombies 2|Plants vs. Zombies 2]] == Bahasa == Saya boleh berkomunikasi dalam: * Bahasa Inggeris * Bahasa Melayu == Hubungi saya == Jika anda mempunyai sebarang soalan mengenai salah satu suntingan saya atau ingin bekerjasama, anda boleh meninggalkan mesej di laman perbincangan pengguna saya. Saya akan membalas apabila saya berkelapangan. Terima kasih kerana berkunjung! r3ppbmf7jv6okz5bu0tpy0ddzuxm16y 0 1294691 6925427 6925193 2026-08-11T14:26:35Z Robosyah 81575 /* Pusingan Play-off */ 6925427 wikitext text/x-wiki {{Short description|Play-off Konfederasi Bola Sepak Asia}} '''Kelayakan play-off [[Liga Cabaran AFC 2026–27]]''' akan dimainkan pada 11 Ogos 2026. Sejumlah 18 pasukan bersaing dalam play-off kelayakan untuk menentukan 9 tempat di [[Peringkat kumpulan Liga Cabaran AFC 2026–27|peringkat kumpulan]] [[Liga Cabaran AFC 2026–27]]. ==Pasukan== {| class="wikitable" |- !Wilayah !Pasukan yang memasuki [[#Pusingan Play-off|pusingan play-off]] |- !Wilayah Barat |valign="top"| *{{fbaicon|TJK}} Regar-Tadaz *{{fbaicon|KGZ}} Dordoi Bishkek *{{fbaicon|KGZ}} Muras United *{{fbaicon|BAN}} Fortis *{{fbaicon|BAN}} Bangladesh Police *{{fbaicon|SYR}} Al-Ittihad Aleppo *{{fbaicon|SYR}} Homs Al Fidaa SC *{{fbaicon|MDV}} Maziya *{{fbaicon|BHU}} [[Paro FC|Paro]] *{{fbaicon|AFG}} Abu Muslim |- !Wilayah Timur |valign="top"| *{{fbaicon|MYA}} [[Yangon United F.C.|Yangon United]] *{{fbaicon|TPE}} Tainan City TSG *{{fbaicon|TPE}} Hang Yuan *{{fbaicon|MNG}} Ulaanbaatar *{{fbaicon|MNG}} Central Stallions *{{fbaicon|LAO}} Ezra *{{fbaicon|BRU}} Kasuka *{{fbaicon|TLS}} Karketu Dili |} ==Format== ==Jadual== Jadual setiap pusingan adalah seperti berikut.<ref name="calendar">{{cite web|url=https://assets.the-afc.com/downloads/calendars/AFC-Competitions-Calendar-(Jul-2026-Jun-2027)-upd-10Jul.pdf|title=AFC Competitions Calendar (Jul 2026 - Jun 2027) |website=the-AFC.com|publisher=Asian Football Confederation|access-date=2026-07-23}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Pusingan !Tarikh perlawanan |- |Pusingan Play-off |11 Ogos 2026 & 8 September 2026 |} ==Gambaran== ==Pusingan Play-off== <section begin=Pusingan Play-off /> Sebanyak 18 pasukan bermain dalam pusingan play-off. <section begin=Pusingan Play-off/> {{OneLegStart}} !colspan=5|Wilayah Barat {{OneLegResult|'''Fortis'''|BAN|[[Kelayakan play-off Liga Cabaran AFC 2026–27#FOR v MUR|1 – 0]]|Muras United|KGZ}} {{OneLegResult|'''Paro'''|BHU|[[Kelayakan play-off Liga Cabaran AFC 2026–27#PRO v ABU|2 – 0]]|Abu Muslim|AFG}} {{OneLegResult|Al-Ittihad Aleppo|SYR|[[Kelayakan play-off Liga Cabaran AFC 2026–27#ITT v BPO|11 Ogos]]|Bangladesh Police|BAN}} {{OneLegResult|Dordoi|KGZ|[[Kelayakan play-off Liga Cabaran AFC 2026–27#DOR v HAF|11 Ogos]]|Homs Al Fidaa SC|SYR}} {{OneLegResult|Maziya|MDV|[[Kelayakan play-off Liga Cabaran AFC 2026–27#MAZ v REG|12 Ogos]]|Regar-Tadaz|TJK}} |- !colspan=5|Wilayah Timur {{OneLegResult|Kasuka|BRU|[[Kelayakan play-off Liga Cabaran AFC 2026–27#KAS v KAR|8 Sept]]|Karketu Dili|TLS}} {{OneLegResult|Ezra|LAO|[[Kelayakan play-off Liga Cabaran AFC 2026–27#EZR v YAN|8 Sept]]|[[Yangon United F.C.|Yangon United]]|MYA}} {{OneLegResult|Central Stallions|MNG|[[Kelayakan play-off Liga Cabaran AFC 2026–27#CEN v TCT|2 – 2 (3–5 p)]]|'''Tainan City'''|TPE}} {{OneLegResult|Ulaanbaatar|MNG|[[Kelayakan play-off Liga Cabaran AFC 2026–27#ULA v HAN|1 – 2]]|'''Hang Yuan'''|TPE}} |}<section end=Pusingan Play-off/> ===Wilayah Barat=== {{Football box |id = FOR v MUR |date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} |time = {{UTZ|15:00|3}} |team1 = Fortis {{Fbaicon|BAN}} |score = 1 – 0 |team2 = {{Fbaicon|KGZ}} Muras United |report = |goals1 = |goals2 = |stadium = Arena Bashundhara Kings, [[Dhaka]] |attendance = |referee = }} ---- {{Football box |id = PRO v ABU |date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} |time = {{UTZ|18:00|6}} |team1 = [[Paro FC|Paro]] {{Fbaicon|BHU}} |score = 2 – 0 |team2 = {{Fbaicon|AFG}} Abu Muslim |report = |goals1 = |goals2 = |stadium = Stadium Changlimithang, [[Thimphu]] |attendance = |referee = }} ---- {{Football box |id = ITT v BPO |date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} |time = {{UTZ|20:00|3}} |team1 = Al-Ittihad Aleppo {{Fbaicon|SYR}} |score = |team2 = {{Fbaicon|BAN}} Bangladesh Police |report = |goals1 = |goals2 = |stadium = Stadium Raja Abdullah II, [[Amman]], [[Jordan]] |attendance = |referee = }} ---- {{Football box |id = DOR v HAF |date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} |time = {{UTZ|20:00|3}} |team1 = Dordoi {{Fbaicon|KGZ}} |score = |team2 = {{Fbaicon|SYR}} Homs Al Fidaa SC |report = |goals1 = |goals2 = |stadium = Stadium Dolen Omurzakov, [[Bishkek]] |attendance = |referee = }} ---- {{Football box |id = MAZ v REG |date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} |time = {{UTZ|15:00|6}} |team1 = Maziya {{Fbaicon|MDV}} |score = |team2 = {{Fbaicon|TJK}} Regar-Tadaz |report = |goals1 = |goals2 = |stadium = Stadium Bolasepak Nasional Maldives, [[Malé]] |attendance = |referee = }} ---- ===Wilayah Timur=== {{Football box |id = CEN v TCT |date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} |time = {{UTZ|12:00|8}} |team1 = Central Stallions {{Fbaicon|MNG}} |score = 2 – 2 |team2 = {{Fbaicon|TPE}} Tainan City |report = |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Stadium MFF]], [[Ulaanbaatar]] |attendance = |referee = |aet = y |penaltyscore = 3 – 5 }} ---- {{Football box |id = ULA v HAN |date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} |time = {{UTZ|16:00|8}} |team1 = Ulaanbaatar {{Fbaicon|MNG}} |score = 1 – 2 |team2 = {{Fbaicon|TPE}} Hang Yuan |report = |goals1 = |goals2 = |stadium = Stadium MFF, [[Ulaanbaatar]] |attendance = |referee = }} ---- {{Football box |id = KAS v KAR |date = {{Start date|2026|9|8|df=y}} |time = {{UTZ||7}} |team1 = Kasuka {{Fbaicon|BRU}} |score = |team2 = {{Fbaicon|TLS}} Karketu Dili |report = |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Stadium Nasional Hassanal Bolkiah]], [[Bandar Seri Begawan]] |attendance = |referee = }} ---- {{Football box |id = EZR v YAN |date = {{Start date|2026|9|8|df=y}} |time = {{UTZ||}} |team1 = Ezra {{Fbaicon|LAO}} |score = |team2 = {{Fbaicon|MYA}} [[Yangon United F.C.|Yangon United]] |report = |goals1 = |goals2 = |stadium = Stadium Nasional Laos KM16, [[Vientiane]] |attendance = |referee = |aet= |penaltyscore = }} ==Rujukan== {{reflist}} sptl3exvx9iz4xssukj7bo7no5q4d3x 0 1294752 6925481 6925029 2026-08-11T16:51:25Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925481 wikitext text/x-wiki {{rujukan}} {{infobox company | name = Zeel Production Sdn. Bhd. | logo = | industry = [[Filem]], [[Televisyen]], [[Hiburan]] | foundation = {{start date and age|df=no|1995|6|16}} | founder = [[Fadzil Teh|Hj. Fadzil Teh]] | location_city = [[Ampang]],<br>[[Selangor]] | products = {{Plainlist| * [[Filem]] * [[Drama bersiri|Drama]] * Telefilem }} | location_country = [[Malaysia]] }} '''Zeel Production Sdn. Bhd.''' merupakan syarikat produksi drama, filem dan telefilem Malaysia, yang diasaskan oleh [[Fadzil Teh|Hj. Fadzil Teh]] sejak tahun 1995. Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan drama untuk rangkaian televisyen seperti [[Radio Televisyen Malaysia]] ([[TV1]], [[TV2]] dan [[TV Okey]]), [[Media Prima Berhad]] ([[TV3]], [[NTV7]] dan [[TV9]]), [[Astro]] ([[Astro Ria]], [[Astro Prima]] dan [[Astro Oasis]]), dan beberapa aplikasi seperti [[Viu]], [[Tonton]] dan [[IQIYI]].. ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Seandainya Kau Ada]]'' | {{plainlist| * Chad Abdul Rahman * [[Fadzil Teh]] }} | [[Fendy Bakry]], [[Raysha Rizrose]], [[Aidit Noh]], [[Ruhainies]] | [[Astro Shaw]] | |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''[[Obsesi (drama)|Obsesi]]'' | rowspan="2"|[[Murali Abdullah]] | [[Remy Ishak]], [[Lisa Surihani]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | 2009 ! ''[[Suraya (drama)|Suraya]]'' | [[Zizie Ezette]], [[Remy Ishak]], [[Fizo Omar]], [[Zain Saidin]] | |- | rowspan="2"|2010 ! ''[[Duyong Aridinata]]'' | Adam Hamid | [[Zachery Francis]], [[Fasha Sandha]] | |- ! ''Kiah Pekasam'' | rowspan="2"|[[Jamal Khan]] | [[Rozita Che Wan]], [[Azza Zawari|Azza Elite]], Che Puteh, [[Sabrina Ali]], [[Zain Saidin]], Fendi Seman | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | |- | rowspan="4"|2011 ! ''Kiah Mai Pulak'' | [[Rozita Che Wan]], [[Azza Zawari|Azza Elite]], [[Eizlan Yusof]], [[Zain Saidin]], [[Aiman Hakim Ridza]], Fendi Seman | |- ! ''Telah Dihalalkan Epal Itu'' | [[Raja Ahmad Alauddin]] | [[Shahz Jaszle]], [[Rahim Razali|Dato' Rahim Razali]], [[Fauziah Nawi|Hajah Fauziah Nawi]], [[Norman Hakim]], [[Rafidah Ibrahim]] | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Annissa]]'' | Amie Maziah | [[Fiza Halim]], [[Rozita Che Wan]], [[Aida Aris]], [[Farahdhiya]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Mata Ayer (drama)|Mata Ayer]]'' | rowspan="2"|Mazri Mustafa (Ayie) | [[Zamarul Hisham]], [[Sharifah Sakinah]], [[Ayu Raudhah]] | |- | rowspan="3"|2012 ! ''[[Lara Hati]]'' | [[Noorkhiriah]], [[Rusdi Ramli]] | [[TV9]] | |- ! ''[[Ameera (drama)|Ameera]]'' | [[Murali Abdullah]] | [[Rita Rudaini]], [[Syamsul Yusof]], [[Zarina Zainoordin]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Atas Nama Cinta (drama)|Atas Nama Cinta]]'' | {{plainlist| * [[Raja Ahmad Alauddin]] * Shaffi Khan }} | [[Fiza Halim]], [[Shah Iskandar]], [[Shahz Jaszle]], [[Tasha Shilla]] | |- | rowspan="6"|2013 ! ''Bedah Vs Joyah'' | rowspan="2"|Nazir Jamaluddin | [[Noorkhiriah]], [[Jasmin Hamid]], [[Bell Ngasri]] | [[TV9]] | |- ! ''Kiah The Spy'' | [[Rozita Che Wan]], [[Azza Zawari|Azza Elite]], [[Shah Iskandar]], [[Raja Ilya]] | [[Astro Warna]] | |- ! ''Cinta Agra'' | [[Jamal Khan]] | [[Kilafairy]], Nareth Rao Suamayah, [[Hairi Safwan]], [[Shah Iskandar]], [[Ezzaty Abdullah]] | [[TV2]] | |- ! ''Mencari Athirah'' | rowspan="2"|Mazri Mustafa (Ayie) | [[Aishah Ilias]], [[Rozita Che Wan]], [[Aida Aris]], [[Azlee Khairi]], [[Azlee Khairi]], [[Amar Baharin]] | [[TV1]] | |- ! ''[[Rindu Bertamu Di Abu Dhabi]]'' | [[Fahrin Ahmad]], [[Fouziah Gous]], [[Tasha Shilla]], [[Aiman Hakim Ridza]], [[Rahim Razali|Datuk Rahim Razali]], [[Lydiawati]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- ! ''[[Epilog Cinta Khirana]]'' | [[Azmi Hatta]] | [[Tasha Shilla]], [[Nazim Othman]], [[Aliff Aziz]] | |- | rowspan="4"|2014 ! ''[[Maaf Jika Aku Tak Sempurna (drama)|Maaf Jika Aku Tidak Sempurna]]'' | [[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Fahrin Ahmad]], [[Sara Ali]], [[Ika Nabila]], [[Hefny Sahad]] | |- ! ''[[Yes, Boss! (drama)|Yes, Boss!]]'' | Emi Suffian Sabhe | [[Fahrin Ahmad]], [[Emma Maembong]] | |- ! ''Bila Chacha Masuk Asrama'' | [[Tam Suhaimi]] | Nur Alis Mariya, [[Eyra Hazali]], [[Bella Dowanna]], Adly Imran Rajiani, [[Elisya Sandha]] | [[TV9]] | |- ! ''Walau Sedetik Cuma'' | Saipul Bahri | [[Zul Ariffin]], [[Sheera Iskandar]], [[Zain Saidin]], [[Nur Risteena]], [[Ana Dahlia]], [[Hairi Safwan]] | [[TV Alhijrah]] | |- | rowspan="4"|2015 ! ''Klon'' | Mazri Mustafa (Ayie) | [[Rozita Che Wan]], [[Tasha Shilla]], [[Reza Hasbi]], Akmal Rizal Ahmad Rakhli, [[Azza Zawari|Azza Elite]] | [[TV2]] | |- ! ''[[Nasuha (drama)|Nasuha]]'' | rowspan="2"|[[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Tasha Shilla]], [[Shah Iskandar]], [[Fattah Amin]], [[Miera Leyana]] | [[TV9]] | |- ! ''[[Bencinta (drama)|Bencinta]]'' | [[Fathia Latiff]], [[Fattah Amin]], [[Erwin Dawson]] | rowspan="4""|[[TV3]] | |- ! ''[[Eksperimen Cinta]]'' | rowspan="2"|Emi Suffian Sabhe | [[Izreen Azminda]], [[Fahrin Ahmad]] | |- | rowspan=3"|2016 ! ''[[Kak Marr]]'' | [[Rozita Che Wan]], [[Izreen Azminda]], [[Sherry Ibrahim]] | |- ! ''[[Seindah Takdir Cinta]]'' | [[Zul Huzaimy]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Amyra Rosli]], [[Redza Rosli]] | |- ! ''[[Amsyar (drama)|Amsyar]]'' | {{plainlist| * [[Murali Abdullah]] * Chad Abdul Rahman }} | [[Ben Ladin]], [[Redza Rosli]], [[Elly Mazlein]] | [[TV9]] | |- | rowspan=5"|2017 ! ''[[Meh Sandar Pada Aku]]'' | Emi Suffian Sabhe | rowspan="2"|[[Mira Filzah]], [[Aliff Aziz]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- ! ''[[Meh Sandar Lagi]]'' | Kyoll Hamzah | |- ! ''[[Misi Laksa dan Laksam]]'' | [[Azmi Hatta]] | [[Aqasha]], [[Rita Rudaini]], [[Raysha Rizrose]] | |- ! ''[[Jejak Karmila]]'' | [[Murali Abdullah]] | [[Fauziah Ahmad Daud]], [[Mia Ahmad]], [[Ruhainies]], [[Asyraf Aley]] | |- ! ''[[Kisah Dari Mekah]]'' | {{plainlist| * [[Fadzil Teh]] * [[Hairi Safwan]] }} | [[Redza Rosli]], [[Noorkumalasari]], [[Rozita Che Wan]], [[Zain Saidin]], [[Ruhainies]], [[Cik Manggis]], [[Lydiawati]] | rowspan="2"|[[Astro Oasis]] | |- | rowspan=4"|2018 ! ''[[Lelaki Kiriman Tuhan]]'' | [[Rashid Sibir]] | [[Mira Filzah]], [[Remy Ishak]] | |- ! ''Ahmad Rosli Arwahkan Ketua Kampung'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Hafidz Roshdi]], [[Risteena Munim]], [[Noorkhiriah]], [[Ezany Nizariff]] | rowspan="5"|[[TV3]] | |- ! ''[[Papa Nak Menantu]]'' | rowspan="2"|[[Murali Abdullah]] | [[Hafidz Roshdi]], [[Aman Graseka]], [[Jaja Iliyes]] | |- ! ''[[Kelip-kelip Di Kota London]]'' | [[Hafidz Roshdi]], [[Hanna Aqeela]] | |- | rowspan=5"|2019 ! ''[[Voice Note]]'' | [[Azmi Hatta]] | [[Sharifah Sakinah]], [[Shasha Abedul]], [[Amelia Henderson]], [[Scha Elinnea]] | |- ! ''[[Sara Sajeeda]]'' | {{plainlist| * [[Eoon Shuhaini]] * [[Feroz Kader]] * Rizwan Zaman }} | [[Tiz Zaqyah]], Arslan Asad Butt, Anmol Baloch | |- ! ''[[Patah Sayap Bertongkat Paruh]]'' | [[Along Kamaludin]] | [[Fasha Sandha]], [[Aaron Aziz]], [[Zarul Husin]] | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Rindu Yang Terlarang]]'' | [[Rashid Sibir]] | [[Zahirah MacWilson]], [[Fikry Ibrahim]] | |- ! ''[[Anugerah Cinta Aisyah]]'' | Khairil Anwar | [[Idris Khan]], [[Ruhainies]] | [[TV Okey]] | |- | 2020 ! ''[[Lelaki Lingkungan Cinta]]'' | Emi Suffian Sabhe | [[Naim Daniel]], [[Shasha Abedul]], [[Ismail Izzani]], [[Shalma Eliana]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- | rowspan="5"|2021 ! ''[[Tahyul (drama)|Tahyul]]'' | Che Mie | [[Aniq Suhair]], [[Wani Kayrie]], [[Cik B]] | |- ! ''[[Ayahanda (drama)|Ayahanda]]'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Jalil Hamid]], [[Fauziah Ahmad Daud]], [[Noorkhiriah]], [[Fikry Ibrahim]] | |- ! ''[[Tak Sempurna Mencintaimu]]'' | Emi Suffian | [[Redza Rosli]], [[Intan Najuwa]], [[Rita Nadira]] | |- ! ''[[Hari Kita Jatuh Cinta]]'' | Rahim Zali | [[Azlee Khairi]], [[Intan Ladyana]], [[Gambit Saifullah]], [[Oktovia Manrose]] | [[Awesome TV]] | |- ! ''[[Dayang Senandung (drama)|Dayang Senandung]]'' | Chad Abdul Rahman | [[Wani Kayrie]], [[Rozita Che Wan]], [[Scha Elinnea]] | [[TV Okey]] | |- | rowspan=7"|2022 ! ''[[Juliet]]'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Rita Nadira]], [[Redza Rosli]] | [[TV1]] | |- ! ''[[Bunga Hati]]'' | [[Jamal Khan]] | [[Redza Rosli]], [[Intan Najuwa]], [[Erwin Dawson]] | rowspan="3"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Akim & Mira - Kisah Cinta 1999]]'' | rowspan="2"|[[Feroz Kader]] | [[Adam Lee]], [[Mimi Lana]], [[Mierul Aiman]], [[Amir Ahnaf]], [[Kimberly Chuah]] | |- ! ''Kisah Cinta Phoebe Dan Ejoi'' | [[Amir Ahnaf]], [[Kimberly Chuah]] | Prequel dari drama ''[[Akim & Mira - Kisah Cinta 1999]]'' |- ! ''[[Jesnita]]'' | Emi Suffian Sabhe | [[Intan Najuwa]], [[Yusuf Bahrin]], [[Nasha Aziz]], [[Malek Mccrone]], [[Fikry Ibrahim]], [[Nina Smith]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''Rindu Darul Iman'' | Faisal Nadaxman | [[Trisha Ooi]], [[Nomad (penyanyi)|Nomad]], [[Nasha Aziz]], [[Rozita Che Wan]], [[Zain Saidin]], [[Asha Merican]], [[Afiq Hamidon]] | [[TV Okey]] | |- ! ''[[Kerana Dia Suka]]'' | rowspan="2"|Kyoll Hamzah | [[Fikry Ibrahim]], [[Rita Nadira]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Gadis Muzikal]]'' | Khodi, [[Fiza Thomas]], [[Aisha Retno]], [[Fauziah Ahmad Daud]] | |- ! ''[[Pemburu Rahsia]]'' | [[Feroz Kader]] | [[Adam Lee]], [[Intan Najuwa]], [[Scha Elinnea]] | |- | rowspan="5"|2024 ! ''[[Imam Instant Ustazah Scammer]]'' | Hadith Omar | [[Mira Filzah]], [[Hun Haqeem]], [[Mierul Aiman]], [[Qasrina Karim]] | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | |- ! ''[[Pewaris Cinta]]'' | Emi Suffian Sabhe | [[Fezrul Khan]], [[Rita Nadira]], [[Kartina Aziz]], [[Fauziah Latiff]] | |- ! ''[[Cinta Bersemi Di Wadi Safiyyah]]'' | [[Shuhaimi Zulkefli]] | [[Rita Nadira]], [[Aniq Suhair]], [[Aidit Noh]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- ! ''[[Racun Rihanna]]'' | {{plainlist| * Ejump Mohd * Islah Canrose Abdul }} | [[Intan Najuwa]], [[Rita Rudaini]], [[Jasmine Suraya]], [[Norazah Aziz]] | |- ! ''[[Cinta Bukan Milik Kita]]'' | Emi Suffian Sabhe | [[Sharifah Rose]], [[Khai Bahar]] | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Selamat Pengantin Haru]]'' | Kyoll Hamzah | [[Dini Schatzmann]], [[Janna Nick]] | |- ! ''[[Impiana: Karma]]'' | [[Eyra Rahman]] | [[Juliana Evans]], [[Tiz Zaqyah]], [[Ezzanie Jasny]], [[Yuna Rahim]], [[Adriana Adnan]], [[Haneesya Hanee]] | [[Astro Ria]] | |} ==Drama Web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''[[Jelma]]'' | [[Murali Abdullah]] | [[Norman Hakim]], [[Naim Daniel]], [[Fauziah Nawi]], [[Aida Aris]] | [[gua.com.my]] | |- | rowspan="4"|2025 ! ''[[Dosa Cinta]]'' | [[Rahila Ali]] | [[Rita Nadira]], [[Tiz Zaqyah]], [[Ikmal Amry]] | [[IQIYI]] | |- ! ''[[Anak-Anak Mafia]]'' | [[Shuhaimi Zulkefli]] | [[Mierul Aiman]], [[Fitri Farok]], [[Scha Elinnea]], [[Fariz Isqandar]], Zhen Ning | rowspan="2"|[[Tonton]] | |- ! ''[[Santau Perempuan Terlarang]]'' | Faisal Nadaxman | [[Emma Maembong]], [[Nabil Aqil]], [[Farid Kamil]], [[Fadlan Hazim]] | |- ! ''[[Abang Imam Minah Skuter]]'' | rowspan="2"|[[Helmi Yusof]] | [[Zarif Ghazzi]], [[Bella Dowanna]] | rowspan="3"|[[Viu]] | |- | rowspan="2"|2026 ! ''[[Ate Kome, I Love You]]'' | [[Aniq Suhair]], [[Bella Dowanna]] | |- ! ''Hening Cinta'' | [[Azmi Hatta]] | [[Kamal Adli]], [[Mimi Lana]] | |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2007 ! ''Janji Seorang Anak'' | rowspan="2"|[[Murali Abdullah]] | [[Fauziah Nawi]], [[Zizan Nin]], Tjut Mutia, [[Bell Ngasri]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2008 ! ''Noda Semalam'' | [[Fauziah Nawi]], [[Jasmin Hamid]], [[Ezany Nizariff]], [[Shaheizy Sam]] | |- ! ''Jalan Pintas Ke Neraka'' | [[Feroz Kader]] | [[Rita Rudaini]], [[Eizlan Yusoff]], [[Remy Ishak]], Razali Buyong, [[Maimon Mutalib]] | |- | rowspan="2"|2009 ! ''Payung Siti Fatimah'' | [[Along Kamaludin]] | [[Bienda]], [[Ako Mustapha]], [[Safura Yaacob]], [[Fauziah Nawi]] | |- ! ''Takbiratul Ihram'' | [[Murali Abdullah]] | [[Remy Ishak]], [[Jue Aziz]] | [[Astro Prima]] | |- | rowspan="6"|2010 ! ''Hijab Di Kalbu'' | [[Feroz Kader]] | [[Arash Mohamad]], [[Eja]], [[Mubarak Majid]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- ! ''Raya Musim Luruh'' | Emi Suffian | [[Remy Ishak]], [[Eja]], [[Kismah Johar]], [[Dottie]], [[Maimon Mutalib]] | |- ! ''Lillahi Taala'' | [[Murali Abdullah]] | [[Zamarul Hisham]], [[Rita Rudaini]], [[Jalaluddin Hassan]], [[Tony Eusoff]] | |- ! ''Azan'' | [[Along Kamaludin]] | [[Lisa Surihani]], [[Mahmud Ali Bashah]], [[Aida Aris]], [[Zulkifli Zain]], [[Razali Hussain]], [[Fiza Halim]], [[Normala Omar]] | [[TV1]] | |- ! ''Psiko Psikik'' | Hanafiah Shariff | [[Tony Eusoff]], [[Julia Ziegler]] | [[TV2]] | |- ! ''Tu Dia Kiah Nak Raya'' | rowspan="3"|[[Jamal Khan]] | [[Rozita Che Wan]], [[Azza Zawari]], Che Puteh, Fendi Seman | rowspan="2"|[[Astro Warna]] | |- | rowspan="6"|2011 ! ''Kiah Beraya Solo'' | [[Rozita Che Wan]], [[Azza Zawari]], [[Zain Saidin]], Che Puteh, Fendi Seman | |- ! ''Sekilas Qalbu'' | [[Zamarul Hisham]], [[Diana Rafar]] | rowspan="4"|[[TV9]] | |- ! ''Di Balik Tirai Kasih'' | [[Along Kamaludin]] | [[Elly Mazlein]], [[Ellie Suriaty]], [[Azhan Rani]], [[Hairi Safwan]] | |- ! ''Zuriat Yang Tercalar'' | [[Murali Abdullah]] | [[Azhan Rani]], [[Noorkhiriah]], [[Rosnah Mat Aris]], S. Sahlan | |- ! ''Takbur Seorang Isteri'' | rowspan="2"|Mazri Mustafa (Ayie) | [[Nabila Huda]], [[Beto Kusyairy]], [[Wan Hanafi Su]], [[Kismah Johar]] | |- ! ''Insya'Allah'' | [[Shah Iskandar]], [[Erin Malek]], [[Kismah Johar]], Rafael El Arash | [[Astro Oasis]] | |- | rowspan="12"|2012 ! ''Mak Sanggup'' | Shaffi Khan | [[Noorkhiriah]], [[Azlee Khairi]], [[Fouziah Gous]], [[Diana Amir]], Radzali Buyong | [[TV2]] | |- ! ''Mati Hidup Semula'' | rowspan="3"|Mazri Mustafa (Ayie) | [[Faizal Hussein]], [[Amerul Affendi]], [[Diana Amir]] | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Mungkir Bahagia'' | [[Noorkhiriah]], [[Sahronizam Noor]], [[Lydiawati]], [[Diana Amir]] | rowspan="6"|[[TV9]] | |- ! ''Janji Jujur Sepi'' | [[Beto Kusyairy]], [[Neelofa]], [[Izreen Azminda]], [[Shah Iskandar]] | |- ! ''Amarah Hawa'' | [[Isma Yusoof]] | [[Noorkhiriah]], [[Sharifah Amani]], [[Rusdi Ramli]] | |- ! ''Ke Pintu Bahagia'' | {{plainlist| * [[Murali Abdullah]] * Kyoll Hamzah }} | [[Fauziah Latiff]], [[Faizal Hussein]], [[Fahrin Ahmad]], [[Nad Zainal]] | |- ! ''Batu Belah Batu Terlungkup'' | M. Nazir Juhan | [[Bell Ngasri]], [[Joey Daud]], [[Noorkhiriah]], [[Jalil Hamid]] | |- ! ''Cinta Halal'' | [[Azmi Hatta]] | [[Fahrin Ahmad]], [[Fathia Latiff]], [[Hanez Suraya]] | |- ! ''Teratak Shamsiah'' | rowspan="2"|[[Murali Abdullah]] | [[Rita Rudaini]], [[Diana Rafar]], [[Jasmin Hamid]], [[Azhan Rani]], [[Ashraf Muslim]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Mr Labuci'' | [[Rozita Che Wan]], [[Azhan Rani]], [[Ifa Raziah]] | |- ! ''Bedah Tong Gas'' | rowspan="4"|Nazir Jamaluddin | [[Noorkhiriah]], [[Jalil Hamid]], [[Bell Ngasri]], [[Joey Daud]], [[Syanie]] | rowspan="3"|[[TV9]] | |- ! ''Bedah Tong Gas Nak Raya'' | [[Noorkhiriah]], [[Jalil Hamid]], [[Bell Ngasri]], [[Joey Daud]], [[Syanie]] | |- | rowspan="8"|2013 ! ''Bedah Tong Gas Muflis'' | [[Noorkhiriah]], [[Jalil Hamid]], [[Bell Ngasri]], [[Joey Daud]], [[Syanie]], [[Fazlina Ahmad Daud]] | |- ! ''Kiah Pi Jepun'' | [[Rozita Che Wan]], [[Azza Zawari|Azza Elite]], Che Puteh, Fendi Seman, [[Raja Ema]] | [[Astro Warna]] | |- ! ''Kasih Bersulam Daun Palas'' | Shaffi Khan | [[Nasha Aziz]], [[Zul Ariffin]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''Bukan Cinta Monyet'' | [[Azmi Hatta]] | [[Fahrin Ahmad]], [[Risteena Munim]], [[Oktovia Manrose]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Raya Pak Pak Pong'' | Keoi Hj Khalid | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Aliff Aziz]], [[Syafie Naswip]], Esliza Loy, [[Sharifah Shahirah]], [[Jalil Hamid]] | |- ! ''Mana Kuali Opah?'' | Shaffi Khan | [[Norlia Ghani]], [[Amy Mastura]], [[Azza Zawari|Azza Elite]], [[Ezany Nizariff]], [[Bell Ngasri]], [[Wahid Senario]] | rowspan="8"|[[TV9]] | |- ! ''Bini Aku Hantu Langsuir'' | rowspan="3"|[[Jamal Khan]] | [[Shuib Sepahtu]], [[Tasha Shilla]], [[Hairi Safwan]], [[Risteena Munim]] | |- ! ''Tetamu Maria'' | [[Aida Aris]], Nur Fatiha, [[Namron]], [[Ruminah Sidek]] | |- | rowspan="8"|2014 ! ''Lilinkah Aku'' | [[Rahim Razali]], [[Haliza Misbun]], [[Julia Ziegler]], [[Zul Ariffin]] | |- ! ''Atan & Atoi'' | rowspan="3"|Pyan Screw (Emi Suffian) | [[Shahrol Shiro]], [[Khatijah Tan]], [[Hamid Gurkha]], Puteri Nursyafiera, [[Pekin Ibrahim]] | |- ! ''Haji Tak Mabrur'' | [[Ebby Yus]], Hanif, [[Hairi Safwan]], Fendi Seman, [[Risteena Munim]], [[Ayda Jebat]] | |- ! ''Terpaku Pontianak'' | [[Abam Bocey]], [[Razak Ahmad]], [[Hairi Safwan]], [[Risteena Munim]] | |- ! ''Homestay Berhantu'' | Amor Rizan | [[Abam Bocey]], [[Achey Bocey]], [[Fad Bocey]], [[Izreen Azminda]] | |- ! ''Bejat'' | rowspan="2"|Joeza Rasidi | [[Fathia Latiff]], [[Tasha Shilla]], [[Pekin Ibrahim]] | [[TV2]] | |- ! ''Hati Untuk Siapa'' | [[Zul Ariffin]], [[Siti Saleha]], [[Amy Mastura]], [[Hisyam Hamid]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''Sejernih Hati Khadijah'' | [[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Eja]], [[Noorkhiriah]], [[Hisyam Hamid]] | rowspan="2"|[[TV Alhijrah]] | |- | rowspan="13"|2015 ! ''Cinta Riyadus Solihin'' | Khairul Anuar Mad Noor | [[Johan As'ari]], [[Rahim Razali|Datuk Rahim Razali]], [[Izara Aishah]] | |- ! ''Mimi Tapau'' | rowspan="3"|Pyan Screw (Emi Suffian) | [[Noorkhiriah]], [[Amy Mastura]], [[Sherry Ibrahim]], [[Siti Elizad]], [[Roy Azman]] | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''Sopeah Jin'' | [[Emma Maembong]], [[Shah Iskandar]], [[Hairi Safwan]], [[Raja Ema]], [[Fadlan Hazim]] | |- ! ''Hantu Botox'' | [[Shahz Jaszle]], [[Abam Bocey]], [[Risteena Munim]], Chef Fikri | |- ! ''Wan Embong'' | Amie Maziah | [[Neelofa]], [[Faizal Hussein]], [[Johan As'ari]], [[Vanidah Imran]], [[Izreen Azminda]], [[Rahim Razali|Dato Rahim Razali]] | |- ! ''Manisnya Bulan Madu'' | [[Fadzil Teh]] | [[Fahrin Ahmad]], [[Sherry Ibrahim]], [[Fattah Amin]], [[Faye Kusairi]], Abdul Rahman Suud | |- ! ''Neraka Dunia'' | Zamri Zakaria | [[Fathia Latiff]], [[Fahrin Ahmad]], [[Raja Ilya]] | |- ! ''Veteran Rock'' | [[Jamal Khan]] | [[Aweera]], [[Kazar Saisi]], [[Ezad Lazim]], [[Hairi Safwan]], [[Sherry Ibrahim]] | rowspan="3"|[[TV9]] | |- ! ''Laki Aku Drakula'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Achey Bocey]], [[Izreen Azminda]], [[Reza Hasbi]], [[Hairi Safwan]], [[Amy Mastura]] | |- ! ''Sebentuk Kunci Sedetik Cinta'' | {{plainlist| * Joeza Rasidi * Kyoll Hamzah }} | [[Fahrin Ahmad]], [[Rita Rudaini]], [[Syafie Naswip]], [[Mia Ahmad]], [[Ika Nabila]] | |- ! ''Abang Beduk'' | Azmir Affandi | [[Shukri Yahaya]], [[Mira Filzah]] | [[Astro Oasis]] | |- ! ''Aku Tunggu Kau Ni'' | rowspan="2"|Emi Suffian | [[Fathia Latiff]], [[Fattah Amin]], [[Faye Kusairi]], [[Erwin Dawson]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''Dalam Pelukan Ramadan'' | [[Hairul Azreen]], [[Fauziah Nawi]], [[Aishah Ilias]], [[Ben Amir]] | rowspan="4"|[[Astro Ria]] | |- | rowspan="10"|2016 ! ''Jatuh Cinta Buta'' | [[Fadzil Teh]] | [[Redza Rosli]], [[Zara Zya]] | |- ! ''Pontianak Sesat Masuk Kampung'' | [[Azmi Hatta]] | [[Kamal Adli]], [[Emma Maembong]], [[Rahmad Mega]], Arissa Afrina, [[Hairi Safwan]], [[Faye Kusairi]] | |- ! ''Dengan Nama Allah'' | [[Murali Abdullah]] | [[Beto Kusyairy]], [[Sherry Ibrahim]], [[Sharul Kamal]], [[Ika Nabila]], Farzana Latiff | |- ! ''Mengintai Syurga Mama'' | Tony Francis Gitom | [[Haliza Misbun]], [[Nad Zainal]] | [[TV2]] | |- ! ''Keluarga XXL'' | Chad Abdul Rahman | [[Syanie Hisham]], Kumin, [[Janet Khoo]], Mahendran, Mafa Mentor | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Bibah Bebel'' | [[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Puteri Balqis]], [[Elly Mazlein]], [[Fahrin Ahmad]], Maisarah, [[Nafiz Muaz]] | |- ! ''Cikgu Dina Pakai Prada'' | rowspan="2"|[[Fadzil Teh]] | [[Ruhainies]], [[Redza Rosli]], [[Jaja Iliyes]] | [[TV9]] | |- ! ''Kak Marr Raya'' | [[Rozita Che Wan]], [[Izreen Azminda]], [[Redza Rosli]] | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''Batu Nisan Ibu'' | [[Murali Abdullah]] | [[Redza Rosli]], [[Nabila Huda]], [[Ayu Raudhah]], [[Rahim Razali|Dato Rahim Razali]], [[Balkisyh Semundur Khan]] | |- ! ''Mek Kelate'' | Saipul Bahri Othman | [[Janna Nick]], [[Kilafairy]], [[Tisha Shamsir]] | |- | rowspan="5"|2017 ! ''Syawal Yang Kuinginkan'' | Mazri Mustafa (Ayie) | [[Azira Shafinaz]], [[Fauziah Ahmad Daud]], [[Izreen Azminda]], [[Idris Khan]] | |- ! ''Surat Mati Abah'' | rowspan="2"|[[Murali Abdullah]] | [[Aman Graseka]], [[Aida Aris]], [[Raysha Rizrose]], Juedian Omar | |- ! ''Dosa Perempuan'' | [[Redza Rosli]], [[Nad Zainal]], [[Mira Filzah]], [[Aidit Noh]] | |- ! ''Dodol Untuk Menantu'' | [[Pali Yahya]] | Saim Ali, [[Mimi Lana]], [[Shamsul Ghau Ghau]] | [[TV9]] | |- ! ''Pintu No.9 Masjid Nabawi'' | [[Fadzil Teh]] | [[Zulkifli Ismail]], [[Noorkumalasari]], [[Cik Manggis]], [[Aidit Noh]], [[Lydiawati]], [[Risteena Munim]] | rowspan="3"|[[Astro Citra]] | |- | rowspan="4"|2018 ! ''Syaitan'' | [[Murali Abdullah]] | [[Duerra Mitilda]], [[Rita Rudaini]], [[Idris Khan]], [[Tasha Shilla]] | |- ! ''Matilahnak'' | Azmir Affandi | [[Shuib Sepahtu]], [[Shukri Yahaya]], [[Mark Adam]], Mat Dan, [[Izzue Islam]], [[Ruhainies]] | |- ! ''Ayah'' | Amie Maziah | [[Fahrin Ahmad]], [[Rita Rudaini]], [[Rahim Razali|Dato Rahim Razali]] | [[TV3]] | |- ! ''Cruise Cinta Lebaran'' | [[Fadzil Teh]] | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Hannah Delisha]], [[Amy Mastura]], [[Jasper Supayah]] | [[NTV7]] | |- | rowspan="3"|2019 ! ''Kipas Sebelum Mati'' | [[Azmi Hatta]] | [[Fathia Latiff]], [[Nad Zainal]], [[Elizad Sharifuddin]], [[Bob Yusof]], Iswan Ismail, [[Isyariana Che Azmi]], [[Dottie]], [[Aman Aziz]], [[Jasper Supayah]], [[Aidit Noh]] | rowspan="2"|[[Astro Citra]] | |- ! ''Ustart Enjin'' | rowspan="2"|[[Murali Abdullah]] | [[Fattah Amin]], [[Mira Filzah]], [[Hairi Safwan]] | |- ! ''Aku Belum Mahu Mati'' | [[Zara Zya]], [[Adi Putra]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | 2020 ! ''Pemuja Rahsia'' | Riza Baharudin | [[Hun Haqeem]], [[Intan Najuwa]], [[Rita Rudaini]], [[Haliza Misbun]] | |- | rowspan="2"|2021 ! ''Dolla Watch Me Glow'' | Izuan Mokhtar | [[Dolla]], [[Azwan Ali]], [[Aniq Suhair]], [[Aida Aris]], [[Catriona Ross]], [[Angeline Tan]] | rowspan="4"|[[Astro Citra]] | |- ! ''My Future Husband'' | rowspan="2"|Faisal Nadaxman | [[Mira Filzah]], [[Sean Lee]], [[Amy Mastura]], [[Malek Mccrone]], [[Nelissa Nizam]], [[Rozita Che Wan]] | |- | rowspan="8"|2022 ! ''Survival 486'' | [[Nora Danish]], [[Redza Rosli]], [[Lydiawati]], [[Khairil Anwar Aman]], [[Ezany Nizariff]] | |- ! ''Bintang GV Dikejar Zombi'' | [[Jamal Khan]] | [[Yassin Yahya]], [[Suki Low]], [[Bandi Amuk]] | |- ! ''Pilih Aku Atau Dia'' | [[Rahila Ali]] | [[Wanna Ali]], [[Nora Danish]], [[Yusuf Bahrin]], [[Aidit Noh]] | [[TV9]] | |- ! ''Suri Rumah Terfeeling'' | rowspan="2"|Izuan Mokhtar | [[Intan Ladyana]], [[Atikah Suhaime]], [[Wafariena Roslan]] | [[Awesome TV]] | |- ! ''Bini-Bini Lockdown'' | [[Afdlin Shauki]], [[Nasha Aziz]], [[Eina Azman]], [[Nadia Brian]], [[Sangeeta Krishnasamy]] | rowspan="8"|[[TV3]] | |- ! ''Sempurna Mencintaimu'' | Emi Suffian | [[Redza Rosli]], [[Intan Najuwa]], [[Afifah Nasir]], [[Rita Nadira]] | |- ! ''Ayahanda: Ibrah Ramadan'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Jalil Hamid]], [[Fauziah Ahmad Daud]], [[Fikry Ibrahim]], [[Noorkhiriah]], [[Shahz Jaszle]], [[Hairi Safwan]], [[Rita Nadira]], [[Tasha Shilla]] | |- ! ''Sakanak'' | Emi Suffian | [[Tiz Zaqyah]], [[Farid Kamil]], [[Fify Azmi]], Chem Amar, Sherry Al Jeffry | |- | rowspan="6"|2023 ! ''Mendarat Di Syurga'' | [[Feroz Kader]] | [[Siti Saleha]], [[Syafiq Kyle]], [[Nad Zainal]], [[Riz Amin]] | |- ! ''Matahari Tak Bercahaya'' | Uchee Fukada | [[Nad Zainal]], [[Fattah Amin]], [[Noorkhiriah]], [[Lydiawati]], [[Mimi Ernida]] | |- ! ''Keikhlasan Cinta'' | Faliq Syarif | [[Syarul Ezani]], [[Daiyan Trisha]] | |- ! ''Saat Hilang Cintamu'' | rowspan="2"|[[Rahila Ali]] | [[Zamarul Hisham]], [[Rita Nadira]], [[Malek Mccrone]] | |- ! ''Papa Balik Raya'' | [[Fathia Latiff]], [[Malek Mccrone]], [[Abbas Mahmood]], [[Lydiawati]], Iman Aneesa | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''Pengantin Tangkap Muat'' | Faliq Syarif | [[Siti Saleha]], [[Raff Roslee]], [[Nafiez Zaidi]], [[Kimberly Chuah]] | rowspan="3"|[[Astro Ria]] | |- | rowspan="3"|2024 ! ''Mati Hidup Balik'' | Hadith Omar | [[Faizal Hussein]], [[Fiza Thomas]], [[Sahronizam Noor]], [[Usop Wilcha]], [[Jihaa Sham]] | |- ! ''Rombongan Makciks Ke Dataran Merdeka'' | Emi Suffian | [[Rozita Che Wan]], Mandy Chong, Satthiya Kandi, [[Zain Saidin]], Khaled Asharief, Fendi Seman, [[Kamarool Haji Yusoff]] | Kesinambungan watak Kiah Pekasam selepas drama ''Kiah The Spy'' 11 tahun lalu. |- ! ''[[Terompak Sana Tertukar Sini]]'' | rowspan="2"|Izuan Mokhtar | rowspan="2"|[[Zamarul Hisham]], [[Elly Mazlein]] | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="3"|2025 ! ''Terculik Sana Tertukar Sini'' | rowspan="2"|[[Astro Prima]] | Sambungan telefilem ''[[Terompak Sana Tertukar Sini]]'' |- ! ''Setia Di Hujung Ingatan'' | rowspan="2"|[[Shuhaimi Zulkefli]] | [[Fauziah Ahmad Daud]], [[Nad Zainal]], [[Sahronizam Noor]] | |- ! ''Aku Bapak Kau'' | [[Hariz Hamdan]], [[Aleeza Kasim]], [[Lydiawati]], [[Aleza Shadan]], [[Mas Anizan]] | [[TV2]] | |} ==Rujukan== [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Syarikat penerbitan filem Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1995]] 0l863cizutwsjuqjutqefn488f7uxwx 0 1295112 6925572 6925318 2026-08-12T01:18:07Z Ceball1923 253738 6925572 wikitext text/x-wiki {{Infobox country at games | country = Kedah | year = 2026 | games = Sukan Malaysia | website = | MSNname = Majlis Sukan Negeri Kedah | location = [[Selangor]] | start_date = {{Start date|2026|08|11|df=y}} | end_date = {{End date|2026|08|24|df=y}} | date = | competitors = 685 | competitors_men = | competitors_women = | sports = | events = | flagbearer = | flagbearer_open = | flagbearer_close = | rank = | gold = 0 | silver = 0 | bronze = 0 | appearances = {{team appearances list|team=Kedah|competition=Sukan Malaysia}} | previous = | next = }} '''Kedah''' menyertai [[Sukan Malaysia 2026]] yang diadakan di Selangor, Malaysia pada 15 Ogos hingga 24 Ogos 2026. Seramai 507 orang atlet mewakili Kedah pada edisi ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/arena/lain/2026/07/1390791/kedah-sasar-24-emas-88-keseluruhan-pingat|title=Kedah sasar 24 emas, 88 keseluruhan pingat|last=Ismail|first=Izzali|date=2026-07-28|website=Harian Metro|language=en|access-date=2026-08-09}}</ref> == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Bola sepak == {| class="wikitable" style="font-size:90%" |- !rowspan=2|Pasukan !rowspan=2|Acara !colspan=4|Peringkat Kumpulan !Suku Akhir !Separuh Akhir !colspan=2|Akhir |-style="font-size:95%" !Jaringan<br />Lawan !Jaringan<br />Lawan !Jaringan<br />Lawan !Kedudukan !Jaringan<br />Lawan !Jaringan<br />Lawan !Jaringan<br />Lawan !Kedudukan |-style="text-align:center" |style="text-align:left"|{{Flag|Kedah}} |style="text-align:left"| Bola sepak Lelaki |TBA |TBA |TBA |TBA |TBA | | | |} == Lihat juga == [[Kedah di Sukan Malaysia]] == Rujukan == frj5spzvkqeo96ogtrddn4g0plxtdhf 6925719 6925572 2026-08-12T05:30:45Z Mahawangsa Qataha 352955 6925719 wikitext text/x-wiki {{Infobox country at games | country = Kedah | year = 2026 | games = Sukan Malaysia | website = | MSNname = Majlis Sukan Negeri Kedah | location = [[Selangor]] | start_date = {{Start date|2026|08|11|df=y}} | end_date = {{End date|2026|08|24|df=y}} | date = | competitors = 685 | competitors_men = | competitors_women = | sports = | events = | flagbearer = | flagbearer_open = | flagbearer_close = | rank = | gold = 0 | silver = 0 | bronze = 0 | appearances = {{team appearances list|team=Kedah|competition=Sukan Malaysia}} | previous = | next = }} '''Kedah''' menyertai [[Sukan Malaysia 2026]] yang diadakan di Selangor, Malaysia pada 15 Ogos hingga 24 Ogos 2026. Seramai 507 orang atlet mewakili Kedah pada edisi ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/arena/lain/2026/07/1390791/kedah-sasar-24-emas-88-keseluruhan-pingat|title=Kedah sasar 24 emas, 88 keseluruhan pingat|last=Ismail|first=Izzali|date=2026-07-28|website=Harian Metro|language=en|access-date=2026-08-09}}</ref> == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Bola sepak == '''Ringkasan''' {| class="wikitable" style="font-size:90%" |- !rowspan=2|Pasukan !rowspan=2|Acara !colspan=4|Peringkat Kumpulan !Suku Akhir !Separuh Akhir !colspan=2|Akhir |-style="font-size:95%" !Jaringan<br />Lawan !Jaringan<br />Lawan !Jaringan<br />Lawan !Kedudukan !Jaringan<br />Lawan !Jaringan<br />Lawan !Jaringan<br />Lawan !Kedudukan |-style="text-align:center" |style="text-align:left"|{{Flag|Kedah}} |style="text-align:left"| Bola sepak Lelaki |TBA |TBA |TBA |TBA |TBA | | | |} ==Bola jaring== '''Ringkasan''' {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center" |- ! rowspan="2" |Pasukan ! rowspan="2" |Acara ! colspan="6" |Peringkat Kumpulan !Suku Akhir !Separuh Akhir ! colspan="2" |Akhir |- style="font-size:95%" !Skor <br />Lawan !Skor <br />Lawan !Skor <br />Lawan !Skor <br />Lawan !Skor <br />Lawan !Ked. !Skor <br />Lawan !Skor <br />Lawan !Skor <br />Lawan !Ked. |- | style="text-align:left" |{{Flag|Kedah}}<br />Yap Zen Haw<br />Hap Ji Xi<br />Tan Yu Xiang<br />Chang Yuan Biao | style="text-align:left" |3x3 Lelaki | {{Flag|Selangor}}<br />'''L''' 11—21 | TBA | TBA | TBA | | | | | | |- |} == Lihat juga == [[Kedah di Sukan Malaysia]] == Rujukan == oyros8u6tqz50nnqhjauv127shj8eij 6925720 6925719 2026-08-12T05:31:55Z Mahawangsa Qataha 352955 6925720 wikitext text/x-wiki {{Infobox country at games | country = Kedah | year = 2026 | games = Sukan Malaysia | website = | MSNname = Majlis Sukan Negeri Kedah | location = [[Selangor]] | start_date = {{Start date|2026|08|11|df=y}} | end_date = {{End date|2026|08|24|df=y}} | date = | competitors = 685 | competitors_men = | competitors_women = | sports = | events = | flagbearer = | flagbearer_open = | flagbearer_close = | rank = | gold = 0 | silver = 0 | bronze = 0 | appearances = {{team appearances list|team=Kedah|competition=Sukan Malaysia}} | previous = | next = }} '''Kedah''' menyertai [[Sukan Malaysia 2026]] yang diadakan di Selangor, Malaysia pada 15 Ogos hingga 24 Ogos 2026. Seramai 507 orang atlet mewakili Kedah pada edisi ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.hmetro.com.my/arena/lain/2026/07/1390791/kedah-sasar-24-emas-88-keseluruhan-pingat|title=Kedah sasar 24 emas, 88 keseluruhan pingat|last=Ismail|first=Izzali|date=2026-07-28|website=Harian Metro|language=en|access-date=2026-08-09}}</ref> == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Bola sepak == '''Ringkasan''' {| class="wikitable" style="font-size:90%" |- !rowspan=2|Pasukan !rowspan=2|Acara !colspan=4|Peringkat Kumpulan !Suku Akhir !Separuh Akhir !colspan=2|Akhir |-style="font-size:95%" !Jaringan<br />Lawan !Jaringan<br />Lawan !Jaringan<br />Lawan !Kedudukan !Jaringan<br />Lawan !Jaringan<br />Lawan !Jaringan<br />Lawan !Kedudukan |-style="text-align:center" |style="text-align:left"|{{Flag|Kedah}} |style="text-align:left"| Bola sepak Lelaki |TBA |TBA |TBA |TBA |TBA | | | |} ==Bola keranjang== '''Ringkasan''' {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center" |- ! rowspan="2" |Pasukan ! rowspan="2" |Acara ! colspan="6" |Peringkat Kumpulan !Suku Akhir !Separuh Akhir ! colspan="2" |Akhir |- style="font-size:95%" !Skor <br />Lawan !Skor <br />Lawan !Skor <br />Lawan !Skor <br />Lawan !Skor <br />Lawan !Ked. !Skor <br />Lawan !Skor <br />Lawan !Skor <br />Lawan !Ked. |- | style="text-align:left" |{{Flag|Kedah}}<br />Yap Zen Haw<br />Hap Ji Xi<br />Tan Yu Xiang<br />Chang Yuan Biao | style="text-align:left" |3x3 Lelaki | {{Flag|Selangor}}<br />'''L''' 11—21 | TBA | TBA | TBA | | | | | | |- |} == Lihat juga == [[Kedah di Sukan Malaysia]] == Rujukan == fpx0x7n3usdko47b6ssbs1y26ludpl6 0 1295497 6925681 6925179 2026-08-12T04:29:49Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925681 wikitext text/x-wiki {{rujukan}} {{infobox company | name = Orangetree Production Sdn. Bhd | logo = | industry = [[Televisyen]], [[Hiburan]] | foundation = {{start date and age|df=no|2006|3|}} | founder = Dato' Jaspal Singh Korotana | location_city = [[Klang]],<br>[[Selangor]] | products = {{Plainlist| * [[Drama bersiri|Drama]] * Telefilem }} | location_country = [[Malaysia]] }} '''Orangetree Production Sdn. Bhd.''' merupakan syarikat produksi drama, filem dan telefilem Malaysia, yang diuruskan oleh Dato' Jaspal Singh Korotana sejak tahun 2006. Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan drama untuk rangkaian televisyen seperti [[Radio Televisyen Malaysia]] ([[TV1]], [[TV2]] dan [[TV Okey]]), [[Media Prima Berhad]] ([[TV3]], [[NTV7]] dan [[TV9]]), [[Astro]] ([[Astro Ria]], [[Astro Prima]] dan [[Astro Oasis]]), dan beberapa aplikasi seperti [[Viu]], [[Tonton]] dan [[IQIYI]]. ==Drama== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2008 ! ''[[Puteri Salju (drama)|Puteri Salju]]'' | rowspan="2'|[[M. Hitler Zami]] | Puteri Chichi, [[Fizo Omar]], [[Sabrina Ali]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="2"|2010 ! ''[[Mayang Mengurai (drama)|Mayang Mengurai]]'' | [[Tania Hudson]], [[Amar Baharin]] | |- ! ''Opah Popular'' | rowspan="4"|Emi Suffian | [[Kartina Aziz]], [[Dafi]], [[Almy Nadia]], [[Eyra Hazali]] | [[Astro Warna]] | |- | 2011 ! ''Gulai Tempoyak Chicken Chop'' | [[Kartina Aziz]], [[Shamsul Ghau Ghau]], [[Intan Azura]], [[Kazar Saisi]], [[Ifa Raziah]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2012 ! ''[[Suri (drama)|Suri]]'' | [[Hanez Suraya]], [[Izreen Azminda]], [[Noniswara]], [[Eizlan Yusof]], [[Kazar Saisi]], [[Sharnaaz Ahmad]] | |- ! ''[[Cinta Itu Milikku]]'' | [[Emma Maembong]], [[Fazren Rafi]], [[Ana Dahlia]] | |- ! ''[[Naziha]]'' | rowspan="2"|[[Along Kamaludin]] | [[Izara Aishah]], [[Ryzal Jaafar]], [[Amar Baharin]] | |- | rowspan="3"|2013 ! ''[[Mira Sofea]]'' | [[Chacha Maembong]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Ryzal Jaafar]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Bangkitnya Seorang Perempuan]]'' | Emi Suffian | [[Anzalna Nasir]], [[Ryzal Jaafar]], [[Afiq Muiz]], [[Eina Azman]] | rowspan="7"|[[TV3]] | |- ! ''[[Cinta Jannah]]'' | rowspan="5"|[[Azmi Hatta]] | [[Nelydia Senrose]], [[Aeril Zafrel]] | |- | 2013-2015 ! ''[[Ema Emyliana]]'' | [[Eyka Farhana]], [[Erynne Erynna]], [[Harris Alif]], [[Naim Daniel]], Alis Mariya, [[Aedy Ashraf]] | 3 musim |- | rowspan="8"|2014 ! ''[[Istikharah Cinta]]'' | [[Zul Ariffin]], [[Faye Kusairi]], [[Nonny Nadirah]] | |- ! ''[[Kristal Maya]]'' | [[Amyra Rosli]], [[Shahz Jaszle]], [[Amar Baharin]] | |- ! ''[[Cerita Cinta Kita]]'' | [[Aeril Zafrel]], [[Wawa Zainal]] | |- ! ''[[Janji Jaslina]]'' | rowspan="2"|Pyan Screw (Emi Suffian) | [[Eira Syazira]], [[Norman Hakim]], [[Almy Nadia]], [[Nizen Ayob]], [[Ana Dahlia]] | |- ! ''3 Campur 2'' | [[Wafiy]], [[Mia Sara Nasuha]], [[Rykarl Iskandar]], [[Nur Qistina Raisah]], [[Dynas Mokhtar]], [[Scha Al-Yahya]], [[Shahz Jaszle]] | [[Astro Ceria]] | |- ! ''Sarafina'' | rowspan="2"|[[Along Kamaludin]] | [[Sari Yanti]], [[Amar Asyraf]], [[Josiah Hogan]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''Dendam 5 Beradik'' | [[Eizlan Yusof]], [[Shukri Yahaya]], [[Shahz Jaszle]], [[Ana Dahlia]], [[Sharifah Sakinah]], [[Sobri Anuar]], [[Nasir Bilal Khan]] | [[Astro Box Office]] | |- ! ''[[Astana Cinta Aleesa]]'' | rowspan="5'|[[Eoon Shuhaini]] | [[Emma Maembong]], [[Nazim Othman]], [[Amyra Rosli]] | [[TV9]] | |- | rowspan="2"|2015 ! ''[[Bidadari (drama)|Bidadari]]'' | [[Amyra Rosli]], [[Shahz Jaszle]], [[Nonny Nadirah]] | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Cik Cinderella dan Encik Tengku|Cik Cinderella & Encik Tengku]]'' | [[Zahirah MacWilson]], [[Shukri Yahaya]] | |- | rowspan="6"|2016 ! ''[[Nasi Minyak Kuah Cinta]]'' | [[Emma Maembong]], [[Nazrief Nazri]], [[Aishah Ilias]], [[Shahz Jaszle]] | |- ! ''[[Cinta Masam Manis]]'' | [[Zamarul Hisham]], [[Izara Aishah]] | |- ! ''[[Cinta Hati Abah]]'' | rowspan="3"|[[Azmi Hatta]] | [[Esma Daniel]], [[Zara Zya]], [[Nonny Nadirah]], [[Sweet Qismina]] | |- ! ''[[Lara Terindah]]'' | [[Nelydia Senrose]], [[Nazrief Nazri]] | |- ! ''[[Awak Sangat Nakal]]'' | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Ayda Jebat]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Bagaikan Kelip-Kelip]]'' | Nizam Zakaria | [[Aishah Azman]], [[Ben Amir]], [[Shahz Jaszle]], [[Ruhainies]], Alis Mariya, [[Esma Daniel]] | rowspan="2"|[[TV9]] | |- | rowspan="6"|2017 ! ''[[My Sweet Lavender]]'' | {{plainlist| * Bahri Uma Bajuri * [[Azmi Hatta]] }} | [[Zara Zya]], [[Adi Putra]], [[Aeril Zafrel]] | |- ! ''[[Cik Serba Tahu]]'' | [[Shuhaimi Zulkefli]] | [[Remy Ishak]], [[Sari Yanti]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Syurga Yang Kedua (drama)|Syurga Yang Kedua]]'' | {{plainlist| * Zamri Zakaria * Bahri Uma Bajuri }} | [[Elizad Sharifuddin]], [[Zarul Husin]], [[Fasha Sandha]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Jangan Ikut Aku]]'' | [[Azmi Hatta]] | [[Anas Ridzuan]], [[Ben Ladin]], [[Syanie Hisham]], [[Dazrin Kamarudin]], [[Aishah Azman]] | rowspan="8"|[[TV3]] | |- ! ''[[Dia (siri TV)|Dia]]'' | {{plainlist| * [[Eoon Shuhaini]] * Omar Olly Alaydrus * Zamri Zakaria }} | [[Irwansyah]], [[Janna Nick]], [[Izara Aishah]], [[Adi Putra]] | |- ! ''[[Raisha (drama)|Raisha]]'' | rowspan="2"|Nizam Zakaria | [[Diana Danielle]], [[Hafidz Roshdi]] | |- | rowspan="8"|2018 ! ''[[Raisha (musim 2)|Raisha 2]]'' | [[Diana Danielle]], [[Hafidz Roshdi]], [[Fadlan Hazim]], [[Hafreez Adam]], [[Mawar Rashid]], [[Azrel Ismail]], [[Reen Rahim]] | |- ! ''[[Melankolia (drama)|Melankolia]]'' | rowspan="2"|[[Shuhaimi Zulkefli]] | [[Nonny Nadirah]], [[Aliff Aziz]], [[Eizlan Yusof]] | |- ! ''[[Cinta Bukan Kristal]]'' | [[Ayda Jebat]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Nina Iskandar]], [[Raja Afiq]] | |- ! ''[[Seribu Rindu]]'' | rowspan="2"|Zamri Zakaria | [[Zul Ariffin]], [[Azira Shafinaz]], [[Fadlan Hazim]], [[Mona Allen]] | |- ! ''[[Semerah Cinta Humairah]]'' | [[Janna Nick]], [[Fahrin Ahmad]], [[Fadlan Hazim]] | |- ! ''[[Janji Arissa]]'' | [[Azmi Hatta]] | [[Janna Nick]], Fir Rahman, Jeff Catz, Mahadi, Yaya Hamid | [[Mediacorp Suria]] | Drama Singapura |- ! ''[[Pencuri Cinta Kelas Satu]]'' | Pyan Screw (Emi Suffian) | [[Emma Maembong]], [[Hafreez Adam]] | [[Astro Oasis]] | |- ! ''[[Nafas (drama)|Nafas]]'' | Bahri Uma Bajuri | [[Kilafairy]], [[Erwin Dawson]] | [[NTV7]] | |- | rowspan="6"|2019 ! ''[[Puteri Yang Ditukar]]'' | {{plainlist| * Bahri Uma Bajuri * Zamri Zakaria }} | [[Elisya Sandha]], [[Eyra Hazali]] | [[Astro Prima]] | |- ! ''[[Cikgu, Papa Kirim Salam]]'' | rowspan="2"|[[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Liyana Jasmay]], [[Amar Asyraf]], [[Aprena Manrose]] | rowspan="8"|[[TV3]] | |- ! ''[[Ajak Oh Ijal]]'' | [[Syazwan Zulkifly]], Chef Fikree Aznan | |- ! ''[[Cinta Tanpa Henti]]'' | Zamri Zakaria | [[Aeril Zafrel]], [[Elizad Sharifuddin]] | |- ! ''[[Cinta Non Grata]]'' | [[Feroz Kader]] | [[Amelia Henderson]], [[Raja Afiq]], [[Edika Yusof]] | |- ! ''[[Mama Papa Ekspres]]'' | rowspan="3"|Emi Suffian | [[Azrel Ismail]], [[Julia Farhana Marin]] | |- | rowspan="4"|2020 ! ''[[Rindu Yang Terindah]]'' | [[Redza Rosli]], [[Amelia Henderson]], [[Nazrief Nazri]] | |- ! ''[[Kebaya Kasut Kanvas]]'' | [[Nabila Razali]], [[Rozita Che Wan]], [[Fahrin Ahmad]] | |- ! ''[[Bila Cupid Jatuh Cinta]]'' | Bahri Uma Bajuri | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Oktovia Manrose]] | |- ! ''[[Leon Zalika]]'' | [[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Dini Schatzmann]], [[Riena Diana]] | [[TV Okey]] | |- | rowspan="9"|2021 ! ''[[Jangan Ganggu Jodohku]]'' | [[Jamal Khan]] | [[Yusuf Bahrin]], [[Shaza Bae]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Hilangkah Janji Kita]]'' | Zamri Zakaria | [[Eira Syazira]], [[Zarul Husin]], [[Fahrin Ahmad]], [[Zarynn Min]] | [[Hypp Sensasi]] | |- ! ''[[Budak Intern]]'' | rowspan="2"|Ng Ken Kin | [[Intan Najuwa]], [[Malek Mccrone]], [[Bella Dowanna]], [[Syafi Tee]] | [[TV9]] | |- ! ''[[28 Hari Mencari Cinta]]'' | [[Aiman Hakim Ridza]], [[Hannah Delisha]] | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Hatimu Sedingin Salju]]'' | Bahri Uma Bajuri | [[Aprena Manrose]], [[Hisyam Hamid]], [[Hafeez Mikail]] | |- ! ''[[Perisik Cinta Tak Diundang]]'' | rowspan="2"|[[Azmi Hatta]] | [[Shiha Zikir]], [[Andi Bernadee]] | |- ! ''[[Melastik Ke Hatimu]]'' | [[Janna Nick]], [[Andi Bernadee]] | |- ! ''[[Dear Cinta]]'' | rowspan="2"|Kyoll Hamzah | [[Nynaa Harizal]], [[Fahrin Ahmad]], [[Elfira Loy]], [[Sweet Qismina]], [[Mathni Razak]] | |- ! ''[[Madam E-Wallet]]'' | [[Ziana Zain]], [[Ning Baizura]], [[Anas Ridzuan]], [[Shiha Zikir]] | |- | rowspan="5"|2022 ! ''[[Guard Komando]]'' | MP. Roslin Md Syarif | [[Shamsul Ghau Ghau]], [[Fendy Bakry]], [[Mark Adam]], [[Jiggy Masin]] | [[TV9]] | |- ! ''[[3 Nota Cinta]]'' | rowspan="2"|[[Azmi Hatta]] | [[Ashraf Muslim]], [[Sharifah Rose]], [[Afifah Nasir]], [[Wani Kayrie]] | rowspan="10"|[[TV3]] | |- ! ''[[Adakah Engkau Menungguku]]'' | [[Adam Lee]], [[Wanna Ali]] | |- ! ''[[Cinta Buat Dara]]'' | Ng Ken Kin | [[Syafiq Kyle]], [[Riena Diana]] | |- ! ''[[Wanita Milik Tuan Putra]]'' | [[Shuhaimi Zulkefli]] | [[Intan Najuwa]], [[Hisyam Hamid]], [[Sherry Ibrahim]] | |- | rowspan="3"|2023 ! ''[[Bukan Lelaki Terhebat]]'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Adam Lee]], [[Sweet Qismina]] | |- ! ''[[Cikgu Terpaling A!]]'' | Kyoll Hamzah | [[Izzue Islam]], [[Zamarul Hisham]], [[Scha Elinnea]], [[Mark Adam]] | |- ! ''[[Melastik Ke Hatimu (musim 2)|Melastik Ke Hatimu 2]]'' | Zamri Zakaria | [[Janna Nick]], [[Andi Bernadee]], [[Shiha Zikir]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Hello Jodoh]]'' | [[Azmi Hatta]] | [[Syarul Ezani]], [[Riena Diana]], [[Fendy Bakry]] | |- ! ''[[Mentua (drama)|Mentua]]'' | Zamri Zakaria | [[Fauziah Ahmad Daud]], [[Syarul Ezani]], [[Elizad Sharifuddin]] | |- | rowspan="2"|2025 ! ''[[Hospital Loveline]]'' | Ng Ken Kin | [[Syarul Ezani]], [[Scha Elinnea]] | |- ! ''[[Ai Crush You]]'' | [[Azmi Hatta]] | [[Zarif Ghazzi]], [[Siti Hariesa]] | |} ==Drama Web== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Aplikasi ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Wifi Sebelah Rumah]]'' | [[Shuhaimi Zulkefli]] | [[Zul Ariffin]], [[Ruhainies]] | [[Disney+ Hotstar]] | |- | 2023 ! ''[[Penggali Kubur dan Miss Sleepwalker]]'' | rowspan="3"|[[Azmi Hatta]] | [[Izzue Islam]], [[Riena Diana]] | [[Tonton]] | |- | 2024 ! ''[[Terjerat]]'' | [[Aliff Aziz]], [[Ruhainies]], [[Fendy Bakry]], [[Jaja Iliyes]] | [[IQIYI]] | |- | 2026 ! ''[[Keturunan]]'' | [[Syarul Ezani]], [[Ruhainies]] | [[Tonton]] | |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2"|2012 ! ''Bapak Borek Anak Rintik'' | Nazir Jamaluddin | [[Rozita Che Wan]], [[Radhi Khalid]], [[Kamal Adli]], [[Ako Mustapha]] | rowspan="3"|[[TV9]] | |- ! ''Rahsia Hati'' | Emi Suffian | [[Sari Yanti]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Aiman Hakim Ridza]] | |- | rowspan="2"|2013 ! ''Tercipta Untukku'' | [[Azmi Hatta]] | [[Nazim Othman]], [[Fathia Latiff]], [[Sharnaaz Ahmad]], [[Anzalna Nasir]] | |- ! ''Miss Aaliyah'' | [[Hashim Rejab]] | [[Nelydia Senrose]], [[Mia Sara Nasuha]], [[Rykarl Iskandar]], [[Rashidi Ishak]], [[Azlee Khairi]], [[Farahdhiya]] | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="2"|2014 ! ''Habibah Vs Baby'' | Bahri Uma Bajuri | [[Faezah Elai]], [[Zul Ariffin]], [[Sherry Alhadad]], [[Erry Putra]] | [[TV9]] | |- ! ''Cinta Hati Suri'' | [[M. Hitler Zami]] | [[Aeril Zafrel]], [[Siti Saleha]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Tania Hudson]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2016 ! ''Cik Cinderella & Encik Tengku Raya'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Shukri Yahaya]], [[Zahirah MacWilson]] | |- ! ''Anak Mat Saleh Tapi Melayu'' | Nizam Zakaria | [[Diana Danielle]], [[Amelia Henderson]], Jelita Kako, [[Ridzuan Hashim]] | |- ! ''Yang Terakhir Untukku'' | rowspan="2"|[[Azmi Hatta]] | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Izara Aishah]] | |- | rowspan="3"|2017 ! ''Pergilah Air Mata Ramadan'' | [[Dira Abu Zahar]], [[Didie Alias]], [[Puteri Aishah]], [[Fauzi Nawawi]], Sharifah Aryana | [[TV9]] | |- ! ''Menantu Material'' | [[Tam Suhaimi]] | [[Janna Nick]], [[Nazim Othman]], [[Ilya Buang]], [[Fazlina Ahmad Daud]], [[Dazrin Kamarudin]] | [[Hypp Sensasi]] | |- ! ''Si Kijang Merah'' | rowspan="2"|Nizam Zakaria | [[Harris Alif]], [[Ezzrin Loy]], [[Firdaus Ghufran]], Alis Mariya, Izzy Reef | [[TV3]] | |- | rowspan="2"|2018 ! ''DM Hati Awak'' | [[Amelia Henderson]], [[Daler Yusuf]], [[Sweet Qismina]], [[Thanuja Ananthan]], [[Fadlan Hazim]], Donna Muslim | [[NTV7]] | |- ! ''Cucu Atuk'' | Zamri Zakaria | [[Jalil Hamid]], Danish Hazriq, [[Tasha Shila]], [[Amar Asyraf]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="4"|2019 ! ''Nana & Jam Atok'' | rowspan="3"|Emi Suffian | [[Nur Qistina Raisah]], [[Shukri Yahaya]], [[Nabila Razali]], [[Hafidzuddin Fazil]] | |- ! ''[[Misteri Krew: Harta Karun Jepun (telefilem)|Misteri Krew: Harta Karun Jepun]]'' | [[Danish Haziq]], Mia Deen, [[Ranea Azreen]], Krishvin Singh, [[Mamak Puteh]] | rowspan="2"|[[Astro Ceria]] | |- ! ''Ceria Megastar Ministar: Zap In'' | Aliff Idham, [[Ranea Azreen]], El Farabi, [[Fatimah Noryyah]], [[Chubb-E]] | |- ! ''Ustaz Evo The Movie'' | [[Azmi Hatta]] | [[Issey Fazlisham]], [[Acong Sweetchild]], Man Belon, [[PU Azman]], [[Intan Ladyana]], [[Nasz Sally]], Natasha Hamzah | [[Astro Warna]] | |- | 2020 ! ''[[Rahsia Malam Jumaat (telefilem)|Rahsia Malam Jumaat]]'' | Kyoll Hamzah | [[Janna Nick]], [[Elfira Loy]], [[Azlee Khairi]] | [[TV3]] | |- | 2024 ! ''Larian Terakhir'' | [[Azmi Hatta]] | [[Fattah Amin]], [[Amyra Rosli]], [[Fahrin Ahmad]] | [[DEGUP]] | |} ==Telefilem Web== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Menanti Yang Pasti'' | [[Jamal Khan]] | [[Hisyam Hamid]], [[Duerra Mitilda]], [[Zara Zya]] | [[Tonton]] | |} ==Rujukan== ==Pautan luar== * {{laman web rasmi|www.orangetree.com.my}} [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2006]] hy5l18hyvikgvz5zi5op6ihsx010u4f 0 1295509 6925363 6925042 2026-08-11T12:47:43Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925363 wikitext text/x-wiki {{infobox company | name = Mache All Star United Sdn. Bhd. | logo = | industry = [[Filem]], [[Televisyen]], [[Hiburan]] | foundation = {{start date and age|df=no|2012|8|8}} | founder = Arif Ab Rahman | location_city = [[Batu Caves]],<br>[[Selangor]] | products = {{Plainlist| * [[Filem]] * [[Drama bersiri|Drama]] * Telefilem }} | location_country = [[Malaysia]] }} '''Mache All Star United Sdn. Bhd.''' merupakan syarikat produksi drama, filem dan telefilem Malaysia, yang diasaskan oleh Arif Ab Rahman sejak tahun 2012. Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan drama untuk rangkaian televisyen seperti [[Radio Televisyen Malaysia]] ([[TV1]], [[TV2]] dan [[TV Okey]]), [[Media Prima Berhad]] ([[TV3]], [[NTV7]] dan [[TV9]]), [[Astro]] ([[Astro Ria]], [[Astro Prima]] dan [[Astro Oasis]]), dan beberapa aplikasi seperti [[Viu]], [[Tonton]] dan [[IQIYI]]. ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Renjana]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Nabila Huda]], [[Saharul Ridzwan]] | [[Astro Shaw]] | |- | 2023 ! ''Duan Nago Bogho'' | [[Sabri Yunus]] | Asrulfaizal Kamaruzzaman, [[Jojo Goh]], [[Sabri Yunus]], [[Rosyam Nor]], [[Sangeeta Krishnasamy]] | rowspan="2"|Empire Film Solution | |- | 2024 ! ''[[Memoir Seorang Guru]]'' | Kyoll Hamzah | [[Rosyam Nor]], [[Johan As'ari]], [[Nabila Huda]], [[Zul Huzaimy]] | |} ==Drama== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''[[Bibik-Bibikku]]'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Fasha Sandha]], [[Ungku Ismail Aziz]] | [[TV3]] | |- | 2017 ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Nazir Jamaluddin | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | [[TV9]] | |- | 2018 ! ''[[Pujaan Hati Kanda]]'' | rowspan="2"|[[Eoon Shuhaini]] | [[Remy Ishak]], [[Mira Filzah]], [[Sarah Hildebrand]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Lelakimu Yang Dulu]]'' | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Nelydia Senrose]], [[Redza Rosli]], [[Nadia Brian]] | |- ! ''[[Plan Cinta]]'' | Kyoll Hamzah | [[Redza Rosli]], [[Azar Azmi]], [[Nazrief Nazri]], [[Neera Azizi]] | |- ! ''[[Pengantin Lelaki Untuk Cik Gadis]]'' | [[Hashim Rejab]] | [[Nafiz Muaz]], [[Uqasha Senrose]], [[Elly Mazlein]], [[Yusuf Bahrin]] | [[Astro Ria]] | |- | 2020 ! ''[[Korban Kasih]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Azrel Ismail]], [[Zara Zya]], [[Ummi Nazeera]], [[Dynas Mokhtar]], [[Ezzaty Abdullah]], [[Hasnul Rahmat]] | [[TV1]] | |- | 2021 ! ''[[Hello, Jangan Tapau Cintaku]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Elisya Sandha]], [[Nafiz Muaz]], [[Eyka Farhana]] | [[TV3]] | |- | rowspan="5"|2022 ! ''[[Nusyuz Berkiblat Cinta]]'' | Hadith Omar | [[Emma Maembong]], [[Fikry Ibrahim]], [[Shaza Bae]], [[Nadhir Nasar]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Republik Gombak]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Azlee Jaafar]], [[Farouk Hussain]], [[Afieq Shazwan]] | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Tentang Hati Dia]]'' | Amor Rizan | [[Aliff Aziz]], [[Trisha Ooi]], [[Nafiz Muaz]] | |- ! ''[[Mem & Bibik Bibik]]'' | Wan Saiful Shahrizan | [[Rozita Che Wan]], [[Zain Saidin]], [[Nabila Razali]] | |- ! ''[[Honey-Moon]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Ben Amir]], [[Zara Zya]], [[Wanns Ahmad]], [[Hanna Aqeela]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Sekali Aku Bahagia]]'' | [[Ummi Nazeera]], [[Nabila Huda]], [[Keith Foo]], [[Azhan Rani]] | |- ! ''[[Surat Dari Tuhan]]'' | [[Shukri Yahaya]], [[Janna Nick]], [[Ummi Nazeera]], [[Sheila Mambo]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Si Jantung Hati (drama)|Si Jantung Hati]]'' | Zainorhisyam Shamsudin | [[Syarul Ezani]], [[Siti Hariesa]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Dia Dari Syurga]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Aliff Aziz]], [[Ummi Nazeera]] | [[TV1]] | |- | rowspan="3"|2026 ! ''[[Luka Dalam Rindu (drama)|Luka Dalam Rindu]]'' | [[Harun Hashim]], [[Aqasha]], [[Hanna Faresha]] | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Cahaya Anak Lorong]]'' | [[Izzue Islam]], [[Ranea Azreen]], Azrell Iskandar, [[Areef Amran]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Khianat Yang Terpilih]]'' | Ejump Mohd | [[Ben Amir]], [[Amyra Rosli]], [[Puteri Aishah]], [[Ikmal Amry]] | |} ==Drama Web== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Satu Hari Nanti'' | [[Pali Yahya]] | [[Ezaidi Aziz]], [[Eyka Farhana]], [[Bella Astillah]] | [[IQIYI]] | |} ==Telefilem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah | Pelakon ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 ! ''Beruk Tok Ayah'' | [[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Wan Hanafi Su]], [[Zamarul Hisham]], [[Azhan Rani]], [[Syafie Naswip]], [[Intan Ladyana]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- | rowspan="4"|2015 ! ''Mahar Cinta Alia'' | [[Along Kamaludin]] | [[Julia Ziegler]], [[Shukri Yahaya]], [[Azhan Rani]], [[Emma Maembong]], [[Eyka Farhana]] | |- ! ''Akhil Yang Bakhil'' | Nazir Jamaluddin | [[Syazwan Zulkifly]], [[Bell Ngasri]], [[Azlee Jaafar]], [[Aishah Atan]], [[Chacha Maembong]], [[Nazeera Sardi]] | [[TV9]] | |- * ''Firdaus'' (2015) * ''Din Sardin'' (2015) * ''Aisha dan Projek Dapur Ramadan'' (2016) * ''Ok Bah Kalau Kau'' (2016) * ''Luna Elvira'' (2016) * ''Kasih Seorang Ayah'' (2017) * ''Awak Kat Mana?'' (2017) * ''Siapa Dia Sebenarnya'' (2017) * ''Cinta Kucing Parsi'' (2017) * ''Kebaya Mek Hwa'' (2017) * ''Hanya Tuhan Yang Tahu'' (2017) * ''Cik Misi'' (2017) * ''Awak Kat Mana?'' (2017) * ''Bini Muda'' (2017) * ''Mengharap Sebuah Keredhaan'' (2017) * ''Misiku Sado'' (2017) * ''Milik Kita'' (2018) * ''Din Sardin Beraya'' (2018) * ''Pujaan Hati Kanda Raya'' (2019) * ''Takkan Gentar'' (2019) * ''Isa dan Bella'' (2020) * ''Ancak'' (2021) * ''Kerana Setitik Susu'' (2021) * ''Mache Fusion'' (2021) * ''Yek Icin Mahak'' (2022) * ''Titipan Kasih'' (2024) * ''Surat Dari Syurga'' (2025) * ''Bilal dan Abah'' (2025) ==Rujukan== [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] ekolmg0q6yzhh68f3sheu0u6pd0yqo2 6925419 6925363 2026-08-11T14:17:15Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925419 wikitext text/x-wiki {{infobox company | name = Mache All Star United Sdn. Bhd. | logo = | industry = [[Filem]], [[Televisyen]], [[Hiburan]] | foundation = {{start date and age|df=no|2012|8|8}} | founder = Arif Ab Rahman | location_city = [[Batu Caves]],<br>[[Selangor]] | products = {{Plainlist| * [[Filem]] * [[Drama bersiri|Drama]] * Telefilem }} | location_country = [[Malaysia]] }} '''Mache All Star United Sdn. Bhd.''' merupakan syarikat produksi drama, filem dan telefilem Malaysia, yang diasaskan oleh Arif Ab Rahman sejak tahun 2012. Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan drama untuk rangkaian televisyen seperti [[Radio Televisyen Malaysia]] ([[TV1]], [[TV2]] dan [[TV Okey]]), [[Media Prima Berhad]] ([[TV3]], [[NTV7]] dan [[TV9]]), [[Astro]] ([[Astro Ria]], [[Astro Prima]] dan [[Astro Oasis]]), dan beberapa aplikasi seperti [[Viu]], [[Tonton]] dan [[IQIYI]]. ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Renjana]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Nabila Huda]], [[Saharul Ridzwan]] | [[Astro Shaw]] | |- | 2023 ! ''Duan Nago Bogho'' | [[Sabri Yunus]] | Asrulfaizal Kamaruzzaman, [[Jojo Goh]], [[Sabri Yunus]], [[Rosyam Nor]], [[Sangeeta Krishnasamy]] | rowspan="2"|Empire Film Solution | |- | 2024 ! ''[[Memoir Seorang Guru]]'' | Kyoll Hamzah | [[Rosyam Nor]], [[Johan As'ari]], [[Nabila Huda]], [[Zul Huzaimy]] | |} ==Drama== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''[[Bibik-Bibikku]]'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Fasha Sandha]], [[Ungku Ismail Aziz]] | [[TV3]] | |- | 2017 ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Nazir Jamaluddin | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | [[TV9]] | |- | 2018 ! ''[[Pujaan Hati Kanda]]'' | rowspan="2"|[[Eoon Shuhaini]] | [[Remy Ishak]], [[Mira Filzah]], [[Sarah Hildebrand]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Lelakimu Yang Dulu]]'' | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Nelydia Senrose]], [[Redza Rosli]], [[Nadia Brian]] | |- ! ''[[Plan Cinta]]'' | Kyoll Hamzah | [[Redza Rosli]], [[Azar Azmi]], [[Nazrief Nazri]], [[Neera Azizi]] | |- ! ''[[Pengantin Lelaki Untuk Cik Gadis]]'' | [[Hashim Rejab]] | [[Nafiz Muaz]], [[Uqasha Senrose]], [[Elly Mazlein]], [[Yusuf Bahrin]] | [[Astro Ria]] | |- | 2020 ! ''[[Korban Kasih]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Azrel Ismail]], [[Zara Zya]], [[Ummi Nazeera]], [[Dynas Mokhtar]], [[Ezzaty Abdullah]], [[Hasnul Rahmat]] | [[TV1]] | |- | 2021 ! ''[[Hello, Jangan Tapau Cintaku]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Elisya Sandha]], [[Nafiz Muaz]], [[Eyka Farhana]] | [[TV3]] | |- | rowspan="5"|2022 ! ''[[Nusyuz Berkiblat Cinta]]'' | Hadith Omar | [[Emma Maembong]], [[Fikry Ibrahim]], [[Shaza Bae]], [[Nadhir Nasar]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Republik Gombak]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Azlee Jaafar]], [[Farouk Hussain]], [[Afieq Shazwan]] | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Tentang Hati Dia]]'' | Amor Rizan | [[Aliff Aziz]], [[Trisha Ooi]], [[Nafiz Muaz]] | |- ! ''[[Mem & Bibik Bibik]]'' | Wan Saiful Shahrizan | [[Rozita Che Wan]], [[Zain Saidin]], [[Nabila Razali]] | |- ! ''[[Honey-Moon]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Ben Amir]], [[Zara Zya]], [[Wanns Ahmad]], [[Hanna Aqeela]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Sekali Aku Bahagia]]'' | [[Ummi Nazeera]], [[Nabila Huda]], [[Keith Foo]], [[Azhan Rani]] | |- ! ''[[Surat Dari Tuhan]]'' | [[Shukri Yahaya]], [[Janna Nick]], [[Ummi Nazeera]], [[Sheila Mambo]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Si Jantung Hati (drama)|Si Jantung Hati]]'' | Zainorhisyam Shamsudin | [[Syarul Ezani]], [[Siti Hariesa]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Dia Dari Syurga]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Aliff Aziz]], [[Ummi Nazeera]] | [[TV1]] | |- | rowspan="3"|2026 ! ''[[Luka Dalam Rindu (drama)|Luka Dalam Rindu]]'' | [[Harun Hashim]], [[Aqasha]], [[Hanna Faresha]] | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Cahaya Anak Lorong]]'' | [[Izzue Islam]], [[Ranea Azreen]], Azrell Iskandar, [[Areef Amran]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Khianat Yang Terpilih]]'' | Ejump Mohd | [[Ben Amir]], [[Amyra Rosli]], [[Puteri Aishah]], [[Ikmal Amry]] | |} ==Drama Web== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Satu Hari Nanti'' | [[Pali Yahya]] | [[Ezaidi Aziz]], [[Eyka Farhana]], [[Bella Astillah]] | [[IQIYI]] | |} ==Telefilem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah | Pelakon ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 ! ''Beruk Tok Ayah'' | [[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Wan Hanafi Su]], [[Zamarul Hisham]], [[Azhan Rani]], [[Syafie Naswip]], [[Intan Ladyana]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="4"|2015 ! ''Mahar Cinta Alia'' | [[Along Kamaludin]] | [[Julia Ziegler]], [[Shukri Yahaya]], [[Azhan Rani]], [[Emma Maembong]], [[Eyka Farhana]] | |- ! ''Firdaus'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Danish Zakwan, [[Fizz Fairuz]], [[Amyza Aznan]], [[Fauziah Nawi]], [[Amar Asyraf]] | |- ! ''Akhil Yang Bakhil'' | rowspan="2"|Nazir Jamaluddin | [[Syazwan Zulkifly]], [[Bell Ngasri]], [[Azlee Jaafar]], [[Aishah Atan]], [[Chacha Maembong]], [[Nazeera Sardi]] | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Din Sardin'' | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | |} * ''Aisha dan Projek Dapur Ramadan'' (2016) * ''Ok Bah Kalau Kau'' (2016) * ''Luna Elvira'' (2016) * ''Kasih Seorang Ayah'' (2017) * ''Awak Kat Mana?'' (2017) * ''Siapa Dia Sebenarnya'' (2017) * ''Cinta Kucing Parsi'' (2017) * ''Kebaya Mek Hwa'' (2017) * ''Hanya Tuhan Yang Tahu'' (2017) * ''Cik Misi'' (2017) * ''Awak Kat Mana?'' (2017) * ''Bini Muda'' (2017) * ''Mengharap Sebuah Keredhaan'' (2017) * ''Misiku Sado'' (2017) * ''Milik Kita'' (2018) * ''Din Sardin Beraya'' (2018) * ''Pujaan Hati Kanda Raya'' (2019) * ''Takkan Gentar'' (2019) * ''Isa dan Bella'' (2020) * ''Ancak'' (2021) * ''Kerana Setitik Susu'' (2021) * ''Mache Fusion'' (2021) * ''Yek Icin Mahak'' (2022) * ''Titipan Kasih'' (2024) * ''Surat Dari Syurga'' (2025) * ''Bilal dan Abah'' (2025) ==Rujukan== [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] d28mqllcw9gwkx8udjthrt42dlqw3fq 6925455 6925419 2026-08-11T15:24:20Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925455 wikitext text/x-wiki {{infobox company | name = Mache All Star United Sdn. Bhd. | logo = | industry = [[Filem]], [[Televisyen]], [[Hiburan]] | foundation = {{start date and age|df=no|2012|8|8}} | founder = Arif Ab Rahman | location_city = [[Batu Caves]],<br>[[Selangor]] | products = {{Plainlist| * [[Filem]] * [[Drama bersiri|Drama]] * Telefilem }} | location_country = [[Malaysia]] }} '''Mache All Star United Sdn. Bhd.''' merupakan syarikat produksi drama, filem dan telefilem Malaysia, yang diasaskan oleh Arif Ab Rahman sejak tahun 2012. Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan drama untuk rangkaian televisyen seperti [[Radio Televisyen Malaysia]] ([[TV1]], [[TV2]] dan [[TV Okey]]), [[Media Prima Berhad]] ([[TV3]], [[NTV7]] dan [[TV9]]), [[Astro]] ([[Astro Ria]], [[Astro Prima]] dan [[Astro Oasis]]), dan beberapa aplikasi seperti [[Viu]], [[Tonton]] dan [[IQIYI]]. ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Renjana]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Nabila Huda]], [[Saharul Ridzwan]] | [[Astro Shaw]] | |- | 2023 ! ''Duan Nago Bogho'' | [[Sabri Yunus]] | Asrulfaizal Kamaruzzaman, [[Jojo Goh]], [[Sabri Yunus]], [[Rosyam Nor]], [[Sangeeta Krishnasamy]] | rowspan="2"|Empire Film Solution | |- | 2024 ! ''[[Memoir Seorang Guru]]'' | Kyoll Hamzah | [[Rosyam Nor]], [[Johan As'ari]], [[Nabila Huda]], [[Zul Huzaimy]] | |} ==Drama== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''[[Bibik-Bibikku]]'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Fasha Sandha]], [[Ungku Ismail Aziz]] | [[TV3]] | |- | 2017 ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Nazir Jamaluddin | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | [[TV9]] | |- | 2018 ! ''[[Pujaan Hati Kanda]]'' | rowspan="2"|[[Eoon Shuhaini]] | [[Remy Ishak]], [[Mira Filzah]], [[Sarah Hildebrand]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Lelakimu Yang Dulu]]'' | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Nelydia Senrose]], [[Redza Rosli]], [[Nadia Brian]] | |- ! ''[[Plan Cinta]]'' | Kyoll Hamzah | [[Redza Rosli]], [[Azar Azmi]], [[Nazrief Nazri]], [[Neera Azizi]] | |- ! ''[[Pengantin Lelaki Untuk Cik Gadis]]'' | [[Hashim Rejab]] | [[Nafiz Muaz]], [[Uqasha Senrose]], [[Elly Mazlein]], [[Yusuf Bahrin]] | [[Astro Ria]] | |- | 2020 ! ''[[Korban Kasih]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Azrel Ismail]], [[Zara Zya]], [[Ummi Nazeera]], [[Dynas Mokhtar]], [[Ezzaty Abdullah]], [[Hasnul Rahmat]] | [[TV1]] | |- | 2021 ! ''[[Hello, Jangan Tapau Cintaku]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Elisya Sandha]], [[Nafiz Muaz]], [[Eyka Farhana]] | [[TV3]] | |- | rowspan="5"|2022 ! ''[[Nusyuz Berkiblat Cinta]]'' | Hadith Omar | [[Emma Maembong]], [[Fikry Ibrahim]], [[Shaza Bae]], [[Nadhir Nasar]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Republik Gombak]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Azlee Jaafar]], [[Farouk Hussain]], [[Afieq Shazwan]] | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Tentang Hati Dia]]'' | Amor Rizan | [[Aliff Aziz]], [[Trisha Ooi]], [[Nafiz Muaz]] | |- ! ''[[Mem & Bibik Bibik]]'' | Wan Saiful Shahrizan | [[Rozita Che Wan]], [[Zain Saidin]], [[Nabila Razali]] | |- ! ''[[Honey-Moon]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Ben Amir]], [[Zara Zya]], [[Wanns Ahmad]], [[Hanna Aqeela]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Sekali Aku Bahagia]]'' | [[Ummi Nazeera]], [[Nabila Huda]], [[Keith Foo]], [[Azhan Rani]] | |- ! ''[[Surat Dari Tuhan]]'' | [[Shukri Yahaya]], [[Janna Nick]], [[Ummi Nazeera]], [[Sheila Mambo]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Si Jantung Hati (drama)|Si Jantung Hati]]'' | Zainorhisyam Shamsudin | [[Syarul Ezani]], [[Siti Hariesa]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Dia Dari Syurga]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Aliff Aziz]], [[Ummi Nazeera]] | [[TV1]] | |- | rowspan="3"|2026 ! ''[[Luka Dalam Rindu (drama)|Luka Dalam Rindu]]'' | [[Harun Hashim]], [[Aqasha]], [[Hanna Faresha]] | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Cahaya Anak Lorong]]'' | [[Izzue Islam]], [[Ranea Azreen]], Azrell Iskandar, [[Areef Amran]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Khianat Yang Terpilih]]'' | Ejump Mohd | [[Ben Amir]], [[Amyra Rosli]], [[Puteri Aishah]], [[Ikmal Amry]] | |} ==Drama Web== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Satu Hari Nanti'' | [[Pali Yahya]] | [[Ezaidi Aziz]], [[Eyka Farhana]], [[Bella Astillah]] | [[IQIYI]] | |} ==Telefilem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah | Pelakon ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 ! ''Beruk Tok Ayah'' | [[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Wan Hanafi Su]], [[Zamarul Hisham]], [[Azhan Rani]], [[Syafie Naswip]], [[Intan Ladyana]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="4"|2015 ! ''Mahar Cinta Alia'' | [[Along Kamaludin]] | [[Julia Ziegler]], [[Shukri Yahaya]], [[Azhan Rani]], [[Emma Maembong]], [[Eyka Farhana]] | |- ! ''Firdaus'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Danish Zakwan, [[Fizz Fairuz]], [[Amyza Aznan]], [[Fauziah Nawi]], [[Amar Asyraf]] | |- ! ''Akhil Yang Bakhil'' | rowspan="2"|Nazir Jamaluddin | [[Syazwan Zulkifly]], [[Bell Ngasri]], [[Azlee Jaafar]], [[Aishah Atan]], [[Chacha Maembong]], [[Nazeera Sardi]] | rowspan="4"|[[TV9]] | |- ! ''Din Sardin'' | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | |- | rowspan="3"|2016 ! ''Aisha dan Projek Dapur Ramadan'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Zahirah MacWilson]], [[Johan As'ari]], [[Anis Al-Idrus]] | |- ! ''Luna Elvira'' | Nizam Zakaria | [[Ruhainies]], [[Syazuwan Hassan]], [[Nadia Aqilah]], [[Amyza Aznan]], [[Iswan Ismail]] | |- ! ''Ok Bah Kalau Kau'' | Nazir Jamaluddin | [[Raja Afiq]], [[Nonny Nadirah]], [[Amyza Aznan]], [[Azhan Rani]], [[Bell Ngasri]] | [[TV3]] | |} * ''Kasih Seorang Ayah'' (2017) * ''Awak Kat Mana?'' (2017) * ''Siapa Dia Sebenarnya'' (2017) * ''Cinta Kucing Parsi'' (2017) * ''Kebaya Mek Hwa'' (2017) * ''Hanya Tuhan Yang Tahu'' (2017) * ''Cik Misi'' (2017) * ''Awak Kat Mana?'' (2017) * ''Bini Muda'' (2017) * ''Mengharap Sebuah Keredhaan'' (2017) * ''Misiku Sado'' (2017) * ''Milik Kita'' (2018) * ''Din Sardin Beraya'' (2018) * ''Pujaan Hati Kanda Raya'' (2019) * ''Takkan Gentar'' (2019) * ''Isa dan Bella'' (2020) * ''Ancak'' (2021) * ''Kerana Setitik Susu'' (2021) * ''Mache Fusion'' (2021) * ''Yek Icin Mahak'' (2022) * ''Titipan Kasih'' (2024) * ''Surat Dari Syurga'' (2025) * ''Bilal dan Abah'' (2025) ==Rujukan== [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] jw39ntusoccjusx0tanzrbs18kte3zn 6925463 6925455 2026-08-11T15:49:15Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925463 wikitext text/x-wiki {{infobox company | name = Mache All Star United Sdn. Bhd. | logo = | industry = [[Filem]], [[Televisyen]], [[Hiburan]] | foundation = {{start date and age|df=no|2012|8|8}} | founder = Arif Ab Rahman | location_city = [[Batu Caves]],<br>[[Selangor]] | products = {{Plainlist| * [[Filem]] * [[Drama bersiri|Drama]] * Telefilem }} | location_country = [[Malaysia]] }} '''Mache All Star United Sdn. Bhd.''' merupakan syarikat produksi drama, filem dan telefilem Malaysia, yang diasaskan oleh Arif Ab Rahman sejak tahun 2012. Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan drama untuk rangkaian televisyen seperti [[Radio Televisyen Malaysia]] ([[TV1]], [[TV2]] dan [[TV Okey]]), [[Media Prima Berhad]] ([[TV3]], [[NTV7]] dan [[TV9]]), [[Astro]] ([[Astro Ria]], [[Astro Prima]] dan [[Astro Oasis]]), dan beberapa aplikasi seperti [[Viu]], [[Tonton]] dan [[IQIYI]]. ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Renjana]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Nabila Huda]], [[Saharul Ridzwan]] | [[Astro Shaw]] | |- | 2023 ! ''Duan Nago Bogho'' | [[Sabri Yunus]] | Asrulfaizal Kamaruzzaman, [[Jojo Goh]], [[Sabri Yunus]], [[Rosyam Nor]], [[Sangeeta Krishnasamy]] | rowspan="2"|Empire Film Solution | |- | 2024 ! ''[[Memoir Seorang Guru]]'' | Kyoll Hamzah | [[Rosyam Nor]], [[Johan As'ari]], [[Nabila Huda]], [[Zul Huzaimy]] | |} ==Drama== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''[[Bibik-Bibikku]]'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Fasha Sandha]], [[Ungku Ismail Aziz]] | [[TV3]] | |- | 2017 ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Nazir Jamaluddin | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | [[TV9]] | |- | 2018 ! ''[[Pujaan Hati Kanda]]'' | rowspan="2"|[[Eoon Shuhaini]] | [[Remy Ishak]], [[Mira Filzah]], [[Sarah Hildebrand]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Lelakimu Yang Dulu]]'' | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Nelydia Senrose]], [[Redza Rosli]], [[Nadia Brian]] | |- ! ''[[Plan Cinta]]'' | Kyoll Hamzah | [[Redza Rosli]], [[Azar Azmi]], [[Nazrief Nazri]], [[Neera Azizi]] | |- ! ''[[Pengantin Lelaki Untuk Cik Gadis]]'' | [[Hashim Rejab]] | [[Nafiz Muaz]], [[Uqasha Senrose]], [[Elly Mazlein]], [[Yusuf Bahrin]] | [[Astro Ria]] | |- | 2020 ! ''[[Korban Kasih]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Azrel Ismail]], [[Zara Zya]], [[Ummi Nazeera]], [[Dynas Mokhtar]], [[Ezzaty Abdullah]], [[Hasnul Rahmat]] | [[TV1]] | |- | 2021 ! ''[[Hello, Jangan Tapau Cintaku]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Elisya Sandha]], [[Nafiz Muaz]], [[Eyka Farhana]] | [[TV3]] | |- | rowspan="5"|2022 ! ''[[Nusyuz Berkiblat Cinta]]'' | Hadith Omar | [[Emma Maembong]], [[Fikry Ibrahim]], [[Shaza Bae]], [[Nadhir Nasar]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Republik Gombak]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Azlee Jaafar]], [[Farouk Hussain]], [[Afieq Shazwan]] | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Tentang Hati Dia]]'' | Amor Rizan | [[Aliff Aziz]], [[Trisha Ooi]], [[Nafiz Muaz]] | |- ! ''[[Mem & Bibik Bibik]]'' | Wan Saiful Shahrizan | [[Rozita Che Wan]], [[Zain Saidin]], [[Nabila Razali]] | |- ! ''[[Honey-Moon]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Ben Amir]], [[Zara Zya]], [[Wanns Ahmad]], [[Hanna Aqeela]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Sekali Aku Bahagia]]'' | [[Ummi Nazeera]], [[Nabila Huda]], [[Keith Foo]], [[Azhan Rani]] | |- ! ''[[Surat Dari Tuhan]]'' | [[Shukri Yahaya]], [[Janna Nick]], [[Ummi Nazeera]], [[Sheila Mambo]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Si Jantung Hati (drama)|Si Jantung Hati]]'' | Zainorhisyam Shamsudin | [[Syarul Ezani]], [[Siti Hariesa]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Dia Dari Syurga]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Aliff Aziz]], [[Ummi Nazeera]] | [[TV1]] | |- | rowspan="3"|2026 ! ''[[Luka Dalam Rindu (drama)|Luka Dalam Rindu]]'' | [[Harun Hashim]], [[Aqasha]], [[Hanna Faresha]] | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Cahaya Anak Lorong]]'' | [[Izzue Islam]], [[Ranea Azreen]], Azrell Iskandar, [[Areef Amran]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Khianat Yang Terpilih]]'' | Ejump Mohd | [[Ben Amir]], [[Amyra Rosli]], [[Puteri Aishah]], [[Ikmal Amry]] | |} ==Drama Web== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Satu Hari Nanti'' | [[Pali Yahya]] | [[Ezaidi Aziz]], [[Eyka Farhana]], [[Bella Astillah]] | [[IQIYI]] | |} ==Telefilem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah | Pelakon ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 ! ''Beruk Tok Ayah'' | [[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Wan Hanafi Su]], [[Zamarul Hisham]], [[Azhan Rani]], [[Syafie Naswip]], [[Intan Ladyana]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="4"|2015 ! ''Mahar Cinta Alia'' | [[Along Kamaludin]] | [[Julia Ziegler]], [[Shukri Yahaya]], [[Azhan Rani]], [[Emma Maembong]], [[Eyka Farhana]] | |- ! ''Firdaus'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Danish Zakwan, [[Fizz Fairuz]], [[Amyza Aznan]], [[Fauziah Nawi]], [[Amar Asyraf]] | |- ! ''Akhil Yang Bakhil'' | rowspan="2"|Nazir Jamaluddin | [[Syazwan Zulkifly]], [[Bell Ngasri]], [[Azlee Jaafar]], [[Aishah Atan]], [[Chacha Maembong]], [[Nazeera Sardi]] | rowspan="4"|[[TV9]] | |- ! ''Din Sardin'' | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | |- | rowspan="3"|2016 ! ''Aisha dan Projek Dapur Ramadan'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Zahirah MacWilson]], [[Johan As'ari]], [[Anis Al-Idrus]] | |- ! ''Luna Elvira'' | Nizam Zakaria | [[Ruhainies]], [[Syazuwan Hassan]], [[Nadia Aqilah]], [[Amyza Aznan]], [[Iswan Ismail]] | |- ! ''Ok Bah Kalau Kau'' | Nazir Jamaluddin | [[Raja Afiq]], [[Nonny Nadirah]], [[Amyza Aznan]], [[Azhan Rani]], [[Bell Ngasri]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- | rowspan="5"|2017 ! ''Kasih Seorang Ayah'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Shukri Yahaya]], [[Mia Ahmad]], [[Eman Manan]], [[Ahmad Tamimi Siregar]], [[Amyza Aznan]] | |- ! ''Siapa Dia Sebenarnya'' | [[Ebby Saiful]] | [[Remy Ishak]], [[Izara Aishah]], [[Nina Iskandar]] | |- ! ''Hanya Tuhan Yang Tahu'' | [[Murali Abdullah]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Fasha Sandha]], [[Aida Khalida]], [[Shaharuddin Thamby]], [[Ozlynn Waty]] | |- ! ''Awak Kat Mana?'' | Din Glamour | [[Raja Afiq]], [[Chacha Maembong]], Sazrin Aizul, [[Annie Ariffin]], [[Bell Ngasri]], [[Jaja Iliyes]] | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Cinta Kucing Parsi'' | Zamri Zakaria | [[Sean Lee]], [[Adeline Tsen]], [[Acong Sweetchild]] | |} * ''Cik Misi'' (2017) * ''Bini Muda'' (2017) * ''Mengharap Sebuah Keredhaan'' (2017) * ''Misiku Sado'' (2017) * ''Kebaya Mek Hwa'' (2018) * ''Milik Kita'' (2018) * ''Din Sardin Beraya'' (2018) * ''Pujaan Hati Kanda Raya'' (2019) * ''Takkan Gentar'' (2019) * ''Isa dan Bella'' (2020) * ''Ancak'' (2021) * ''Kerana Setitik Susu'' (2021) * ''Mache Fusion'' (2021) * ''Yek Icin Mahak'' (2022) * ''Titipan Kasih'' (2024) * ''Surat Dari Syurga'' (2025) * ''Bilal dan Abah'' (2025) ==Rujukan== [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] efxzaarlmy8x78445et0wvqb4vvo1cc 6925464 6925463 2026-08-11T15:49:40Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925464 wikitext text/x-wiki {{infobox company | name = Mache All Star United Sdn. Bhd. | logo = | industry = [[Filem]], [[Televisyen]], [[Hiburan]] | foundation = {{start date and age|df=no|2012|8|8}} | founder = Arif Ab Rahman | location_city = [[Batu Caves]],<br>[[Selangor]] | products = {{Plainlist| * [[Filem]] * [[Drama bersiri|Drama]] * Telefilem }} | location_country = [[Malaysia]] }} '''Mache All Star United Sdn. Bhd.''' merupakan syarikat produksi drama, filem dan telefilem Malaysia, yang diasaskan oleh Arif Ab Rahman sejak tahun 2012. Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan drama untuk rangkaian televisyen seperti [[Radio Televisyen Malaysia]] ([[TV1]], [[TV2]] dan [[TV Okey]]), [[Media Prima Berhad]] ([[TV3]], [[NTV7]] dan [[TV9]]), [[Astro]] ([[Astro Ria]], [[Astro Prima]] dan [[Astro Oasis]]), dan beberapa aplikasi seperti [[Viu]], [[Tonton]] dan [[IQIYI]]. ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Renjana]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Nabila Huda]], [[Saharul Ridzwan]] | [[Astro Shaw]] | |- | 2023 ! ''Duan Nago Bogho'' | [[Sabri Yunus]] | Asrulfaizal Kamaruzzaman, [[Jojo Goh]], [[Sabri Yunus]], [[Rosyam Nor]], [[Sangeeta Krishnasamy]] | rowspan="2"|Empire Film Solution | |- | 2024 ! ''[[Memoir Seorang Guru]]'' | Kyoll Hamzah | [[Rosyam Nor]], [[Johan As'ari]], [[Nabila Huda]], [[Zul Huzaimy]] | |} ==Drama== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''[[Bibik-Bibikku]]'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Fasha Sandha]], [[Ungku Ismail Aziz]] | [[TV3]] | |- | 2017 ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Nazir Jamaluddin | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | [[TV9]] | |- | 2018 ! ''[[Pujaan Hati Kanda]]'' | rowspan="2"|[[Eoon Shuhaini]] | [[Remy Ishak]], [[Mira Filzah]], [[Sarah Hildebrand]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Lelakimu Yang Dulu]]'' | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Nelydia Senrose]], [[Redza Rosli]], [[Nadia Brian]] | |- ! ''[[Plan Cinta]]'' | Kyoll Hamzah | [[Redza Rosli]], [[Azar Azmi]], [[Nazrief Nazri]], [[Neera Azizi]] | |- ! ''[[Pengantin Lelaki Untuk Cik Gadis]]'' | [[Hashim Rejab]] | [[Nafiz Muaz]], [[Uqasha Senrose]], [[Elly Mazlein]], [[Yusuf Bahrin]] | [[Astro Ria]] | |- | 2020 ! ''[[Korban Kasih]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Azrel Ismail]], [[Zara Zya]], [[Ummi Nazeera]], [[Dynas Mokhtar]], [[Ezzaty Abdullah]], [[Hasnul Rahmat]] | [[TV1]] | |- | 2021 ! ''[[Hello, Jangan Tapau Cintaku]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Elisya Sandha]], [[Nafiz Muaz]], [[Eyka Farhana]] | [[TV3]] | |- | rowspan="5"|2022 ! ''[[Nusyuz Berkiblat Cinta]]'' | Hadith Omar | [[Emma Maembong]], [[Fikry Ibrahim]], [[Shaza Bae]], [[Nadhir Nasar]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Republik Gombak]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Azlee Jaafar]], [[Farouk Hussain]], [[Afieq Shazwan]] | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Tentang Hati Dia]]'' | Amor Rizan | [[Aliff Aziz]], [[Trisha Ooi]], [[Nafiz Muaz]] | |- ! ''[[Mem & Bibik Bibik]]'' | Wan Saiful Shahrizan | [[Rozita Che Wan]], [[Zain Saidin]], [[Nabila Razali]] | |- ! ''[[Honey-Moon]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Ben Amir]], [[Zara Zya]], [[Wanns Ahmad]], [[Hanna Aqeela]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Sekali Aku Bahagia]]'' | [[Ummi Nazeera]], [[Nabila Huda]], [[Keith Foo]], [[Azhan Rani]] | |- ! ''[[Surat Dari Tuhan]]'' | [[Shukri Yahaya]], [[Janna Nick]], [[Ummi Nazeera]], [[Sheila Mambo]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Si Jantung Hati (drama)|Si Jantung Hati]]'' | Zainorhisyam Shamsudin | [[Syarul Ezani]], [[Siti Hariesa]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Dia Dari Syurga]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Aliff Aziz]], [[Ummi Nazeera]] | [[TV1]] | |- | rowspan="3"|2026 ! ''[[Luka Dalam Rindu (drama)|Luka Dalam Rindu]]'' | [[Harun Hashim]], [[Aqasha]], [[Hanna Faresha]] | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Cahaya Anak Lorong]]'' | [[Izzue Islam]], [[Ranea Azreen]], Azrell Iskandar, [[Areef Amran]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Khianat Yang Terpilih]]'' | Ejump Mohd | [[Ben Amir]], [[Amyra Rosli]], [[Puteri Aishah]], [[Ikmal Amry]] | |} ==Drama Web== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Satu Hari Nanti'' | [[Pali Yahya]] | [[Ezaidi Aziz]], [[Eyka Farhana]], [[Bella Astillah]] | [[IQIYI]] | |} ==Telefilem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah | Pelakon ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 ! ''Beruk Tok Ayah'' | [[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Wan Hanafi Su]], [[Zamarul Hisham]], [[Azhan Rani]], [[Syafie Naswip]], [[Intan Ladyana]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="4"|2015 ! ''Mahar Cinta Alia'' | [[Along Kamaludin]] | [[Julia Ziegler]], [[Shukri Yahaya]], [[Azhan Rani]], [[Emma Maembong]], [[Eyka Farhana]] | |- ! ''Firdaus'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Danish Zakwan, [[Fizz Fairuz]], [[Amyza Aznan]], [[Fauziah Nawi]], [[Amar Asyraf]] | |- ! ''Akhil Yang Bakhil'' | rowspan="2"|Nazir Jamaluddin | [[Syazwan Zulkifly]], [[Bell Ngasri]], [[Azlee Jaafar]], [[Aishah Atan]], [[Chacha Maembong]], [[Nazeera Sardi]] | rowspan="4"|[[TV9]] | |- ! ''Din Sardin'' | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | |- | rowspan="3"|2016 ! ''Aisha dan Projek Dapur Ramadan'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Zahirah MacWilson]], [[Johan As'ari]], [[Anis Al-Idrus]] | |- ! ''Luna Elvira'' | Nizam Zakaria | [[Ruhainies]], [[Syazuwan Hassan]], [[Nadia Aqilah]], [[Amyza Aznan]], [[Iswan Ismail]] | |- ! ''Ok Bah Kalau Kau'' | Nazir Jamaluddin | [[Raja Afiq]], [[Nonny Nadirah]], [[Amyza Aznan]], [[Azhan Rani]], [[Bell Ngasri]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- | rowspan="5"|2017 ! ''Kasih Seorang Ayah'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Shukri Yahaya]], [[Mia Ahmad]], [[Eman Manan]], [[Ahmad Tamimi Siregar]], [[Amyza Aznan]] | |- ! ''Siapa Dia Sebenarnya'' | [[Ebby Saiful]] | [[Remy Ishak]], [[Izara Aishah]], [[Nina Iskandar]] | |- ! ''Hanya Tuhan Yang Tahu'' | [[Murali Abdullah]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Fasha Sandha]], [[Aida Khalida]], [[Shaharuddin Thamby]], [[Ozlynn Waty]] | |- ! ''Awak Kat Mana?'' | Din Glamour | [[Raja Afiq]], [[Chacha Maembong]], Sazrin Aizul, [[Annie Arifin]], [[Bell Ngasri]], [[Jaja Iliyes]] | rowspan="2"|[[TV9]] | |- ! ''Cinta Kucing Parsi'' | Zamri Zakaria | [[Sean Lee]], [[Adeline Tsen]], [[Acong Sweetchild]] | |} * ''Cik Misi'' (2017) * ''Bini Muda'' (2017) * ''Mengharap Sebuah Keredhaan'' (2017) * ''Misiku Sado'' (2017) * ''Kebaya Mek Hwa'' (2018) * ''Milik Kita'' (2018) * ''Din Sardin Beraya'' (2018) * ''Pujaan Hati Kanda Raya'' (2019) * ''Takkan Gentar'' (2019) * ''Isa dan Bella'' (2020) * ''Ancak'' (2021) * ''Kerana Setitik Susu'' (2021) * ''Mache Fusion'' (2021) * ''Yek Icin Mahak'' (2022) * ''Titipan Kasih'' (2024) * ''Surat Dari Syurga'' (2025) * ''Bilal dan Abah'' (2025) ==Rujukan== [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] luuls6bife4sztmxdhvoc33q9ur4029 6925483 6925464 2026-08-11T17:06:12Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925483 wikitext text/x-wiki {{infobox company | name = Mache All Star United Sdn. Bhd. | logo = | industry = [[Filem]], [[Televisyen]], [[Hiburan]] | foundation = {{start date and age|df=no|2012|8|8}} | founder = Arif Ab Rahman | location_city = [[Batu Caves]],<br>[[Selangor]] | products = {{Plainlist| * [[Filem]] * [[Drama bersiri|Drama]] * Telefilem }} | location_country = [[Malaysia]] }} '''Mache All Star United Sdn. Bhd.''' merupakan syarikat produksi drama, filem dan telefilem Malaysia, yang diasaskan oleh Arif Ab Rahman sejak tahun 2012. Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan drama untuk rangkaian televisyen seperti [[Radio Televisyen Malaysia]] ([[TV1]], [[TV2]] dan [[TV Okey]]), [[Media Prima Berhad]] ([[TV3]], [[NTV7]] dan [[TV9]]), [[Astro]] ([[Astro Ria]], [[Astro Prima]] dan [[Astro Oasis]]), dan beberapa aplikasi seperti [[Viu]], [[Tonton]] dan [[IQIYI]]. ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Renjana]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Nabila Huda]], [[Saharul Ridzwan]] | [[Astro Shaw]] | |- | 2023 ! ''Duan Nago Bogho'' | [[Sabri Yunus]] | Asrulfaizal Kamaruzzaman, [[Jojo Goh]], [[Sabri Yunus]], [[Rosyam Nor]], [[Sangeeta Krishnasamy]] | rowspan="2"|Empire Film Solution | |- | 2024 ! ''[[Memoir Seorang Guru]]'' | Kyoll Hamzah | [[Rosyam Nor]], [[Johan As'ari]], [[Nabila Huda]], [[Zul Huzaimy]] | |} ==Drama== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''[[Bibik-Bibikku]]'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Fasha Sandha]], [[Ungku Ismail Aziz]] | [[TV3]] | |- | 2017 ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Nazir Jamaluddin | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | [[TV9]] | |- | 2018 ! ''[[Pujaan Hati Kanda]]'' | rowspan="2"|[[Eoon Shuhaini]] | [[Remy Ishak]], [[Mira Filzah]], [[Sarah Hildebrand]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Lelakimu Yang Dulu]]'' | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Nelydia Senrose]], [[Redza Rosli]], [[Nadia Brian]] | |- ! ''[[Plan Cinta]]'' | Kyoll Hamzah | [[Redza Rosli]], [[Azar Azmi]], [[Nazrief Nazri]], [[Neera Azizi]] | |- ! ''[[Pengantin Lelaki Untuk Cik Gadis]]'' | [[Hashim Rejab]] | [[Nafiz Muaz]], [[Uqasha Senrose]], [[Elly Mazlein]], [[Yusuf Bahrin]] | [[Astro Ria]] | |- | 2020 ! ''[[Korban Kasih]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Azrel Ismail]], [[Zara Zya]], [[Ummi Nazeera]], [[Dynas Mokhtar]], [[Ezzaty Abdullah]], [[Hasnul Rahmat]] | [[TV1]] | |- | 2021 ! ''[[Hello, Jangan Tapau Cintaku]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Elisya Sandha]], [[Nafiz Muaz]], [[Eyka Farhana]] | [[TV3]] | |- | rowspan="5"|2022 ! ''[[Nusyuz Berkiblat Cinta]]'' | Hadith Omar | [[Emma Maembong]], [[Fikry Ibrahim]], [[Shaza Bae]], [[Nadhir Nasar]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Republik Gombak]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Azlee Jaafar]], [[Farouk Hussain]], [[Afieq Shazwan]] | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Tentang Hati Dia]]'' | Amor Rizan | [[Aliff Aziz]], [[Trisha Ooi]], [[Nafiz Muaz]] | |- ! ''[[Mem & Bibik Bibik]]'' | Wan Saiful Shahrizan | [[Rozita Che Wan]], [[Zain Saidin]], [[Nabila Razali]] | |- ! ''[[Honey-Moon]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Ben Amir]], [[Zara Zya]], [[Wanns Ahmad]], [[Hanna Aqeela]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Sekali Aku Bahagia]]'' | [[Ummi Nazeera]], [[Nabila Huda]], [[Keith Foo]], [[Azhan Rani]] | |- ! ''[[Surat Dari Tuhan]]'' | [[Shukri Yahaya]], [[Janna Nick]], [[Ummi Nazeera]], [[Sheila Mambo]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Si Jantung Hati (drama)|Si Jantung Hati]]'' | Zainorhisyam Shamsudin | [[Syarul Ezani]], [[Siti Hariesa]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Dia Dari Syurga]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Aliff Aziz]], [[Ummi Nazeera]] | [[TV1]] | |- | rowspan="3"|2026 ! ''[[Luka Dalam Rindu (drama)|Luka Dalam Rindu]]'' | [[Harun Hashim]], [[Aqasha]], [[Hanna Faresha]] | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Cahaya Anak Lorong]]'' | [[Izzue Islam]], [[Ranea Azreen]], Azrell Iskandar, [[Areef Amran]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Khianat Yang Terpilih]]'' | Ejump Mohd | [[Ben Amir]], [[Amyra Rosli]], [[Puteri Aishah]], [[Ikmal Amry]] | |} ==Drama Web== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Satu Hari Nanti'' | [[Pali Yahya]] | [[Ezaidi Aziz]], [[Eyka Farhana]], [[Bella Astillah]] | [[IQIYI]] | |} ==Telefilem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah | Pelakon ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 ! ''Beruk Tok Ayah'' | [[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Wan Hanafi Su]], [[Zamarul Hisham]], [[Azhan Rani]], [[Syafie Naswip]], [[Intan Ladyana]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="4"|2015 ! ''Mahar Cinta Alia'' | [[Along Kamaludin]] | [[Julia Ziegler]], [[Shukri Yahaya]], [[Azhan Rani]], [[Emma Maembong]], [[Eyka Farhana]] | |- ! ''Firdaus'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Danish Zakwan, [[Fizz Fairuz]], [[Amyza Aznan]], [[Fauziah Nawi]], [[Amar Asyraf]] | |- ! ''Akhil Yang Bakhil'' | rowspan="2"|Nazir Jamaluddin | [[Syazwan Zulkifly]], [[Bell Ngasri]], [[Azlee Jaafar]], [[Aishah Atan]], [[Chacha Maembong]], [[Nazeera Sardi]] | rowspan="5"|[[TV9]] | |- ! ''Din Sardin'' | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | |- | rowspan="4"|2016 ! ''Aisha dan Projek Dapur Ramadan'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Zahirah MacWilson]], [[Johan As'ari]], [[Anis Al-Idrus]] | |- ! ''Luna Elvira'' | Nizam Zakaria | [[Ruhainies]], [[Syazuwan Hassan]], [[Nadia Aqilah]], [[Amyza Aznan]], [[Iswan Ismail]] | |- ! ''Misiku Sado'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Azrel Ismail]], [[Izreen Azminda]], [[Sharifah Shahora]], [[Ku Fridah]] | |- ! ''Ok Bah Kalau Kau'' | Nazir Jamaluddin | [[Raja Afiq]], [[Nonny Nadirah]], [[Amyza Aznan]], [[Azhan Rani]], [[Bell Ngasri]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- | rowspan="8"|2017 ! ''Kasih Seorang Ayah'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Shukri Yahaya]], [[Mia Ahmad]], [[Eman Manan]], [[Ahmad Tamimi Siregar]], [[Amyza Aznan]] | |- ! ''Siapa Dia Sebenarnya'' | [[Ebby Saiful]] | [[Remy Ishak]], [[Izara Aishah]], [[Nina Iskandar]] | |- ! ''Hanya Tuhan Yang Tahu'' | [[Murali Abdullah]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Fasha Sandha]], [[Aida Khalida]], [[Shaharuddin Thamby]], [[Ozlynn Waty]] | |- ! ''Awak Kat Mana?'' | Din Glamour | [[Raja Afiq]], [[Chacha Maembong]], Sazrin Aizul, [[Annie Arifin]], [[Bell Ngasri]], [[Jaja Iliyes]] | rowspan="5"|[[TV9]] | |- ! ''Cinta Kucing Parsi'' | Zamri Zakaria | [[Sean Lee]], [[Adeline Tsen]], [[Acong Sweetchild]] | |- ! ''Cik Misi'' | [[Khir Rahman]] | [[Ruhainies]], [[Amyza Aznan]], [[Nadzmi Adhwa]], [[Syazuwan Hassan]] | |- ! ''Bini Muda'' | Nazir Jamaluddin | Zee Zainal, [[Aishah Azman]], [[Nina Iskandar]] | |- ! ''Mengharap Sebuah Keredhaan'' | rowspan="2"|[[Sabri Yunus]] | [[Namron]], [[Nad Zainal]], [[Aeril Zafrel]], Fana Azizan | |- | rowspan="2"|2018 ! ''Kebaya Mek Hwa'' | [[Pauline Tan]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Issey Fazlisham]], [[Wan Hanafi Su]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Din Sardin Beraya'' | Nazir Jamaluddin | [[Izzue Islam]], [[Aprena Manrose]], [[Kazar Saisi]] | |- ! ''Milik Kita'' | [[Tam Suhaimi]] | [[Rita Rudaini]], [[Josiah Hogan]], [[Eyra Hazali]], [[Mathni Razak]] | [[NTV7]] | |- | rowspan="2"|2019 ! ''Pujaan Hati Kanda Raya'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Remy Ishak]], [[Mira Filzah]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Takkan Gentar'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Nafiz Muaz]], [[Ahmad Tamimi Siregar]], [[Fauzi Nawawi]], [[Laila Nasir]], [[Zarina Zainuddin]] | |- | 2020 ! ''Isa dan Bella'' | Nazir Jamaluddin | [[Risteena Munim]], [[Nadiyah Shahab]] | [[Awesome TV]] | |- * ''Ancak'' (2021) * ''Kerana Setitik Susu'' (2021) * ''Mache Fusion'' (2021) * ''Yek Icin Mahak'' (2022) * ''Titipan Kasih'' (2024) * ''Surat Dari Syurga'' (2025) * ''Bilal dan Abah'' (2025) ==Rujukan== [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] hdoowc05gf52j2f39ymj90ic559l2oo 6925484 6925483 2026-08-11T17:15:09Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925484 wikitext text/x-wiki {{infobox company | name = Mache All Star United Sdn. Bhd. | logo = | industry = [[Filem]], [[Televisyen]], [[Hiburan]] | foundation = {{start date and age|df=no|2012|8|8}} | founder = Arif Ab Rahman | location_city = [[Batu Caves]],<br>[[Selangor]] | products = {{Plainlist| * [[Filem]] * [[Drama bersiri|Drama]] * Telefilem }} | location_country = [[Malaysia]] }} '''Mache All Star United Sdn. Bhd.''' merupakan syarikat produksi drama, filem dan telefilem Malaysia, yang diasaskan oleh Arif Ab Rahman sejak tahun 2012. Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan drama untuk rangkaian televisyen seperti [[Radio Televisyen Malaysia]] ([[TV1]], [[TV2]] dan [[TV Okey]]), [[Media Prima Berhad]] ([[TV3]], [[NTV7]] dan [[TV9]]), [[Astro]] ([[Astro Ria]], [[Astro Prima]] dan [[Astro Oasis]]), dan beberapa aplikasi seperti [[Viu]], [[Tonton]] dan [[IQIYI]]. ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Renjana]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Nabila Huda]], [[Saharul Ridzwan]] | [[Astro Shaw]] | |- | 2023 ! ''Duan Nago Bogho'' | [[Sabri Yunus]] | Asrulfaizal Kamaruzzaman, [[Jojo Goh]], [[Sabri Yunus]], [[Rosyam Nor]], [[Sangeeta Krishnasamy]] | rowspan="2"|Empire Film Solution | |- | 2024 ! ''[[Memoir Seorang Guru]]'' | Kyoll Hamzah | [[Rosyam Nor]], [[Johan As'ari]], [[Nabila Huda]], [[Zul Huzaimy]] | |} ==Drama== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''[[Bibik-Bibikku]]'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Fasha Sandha]], [[Ungku Ismail Aziz]] | [[TV3]] | |- | 2017 ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Nazir Jamaluddin | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | [[TV9]] | |- | 2018 ! ''[[Pujaan Hati Kanda]]'' | rowspan="2"|[[Eoon Shuhaini]] | [[Remy Ishak]], [[Mira Filzah]], [[Sarah Hildebrand]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Lelakimu Yang Dulu]]'' | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Nelydia Senrose]], [[Redza Rosli]], [[Nadia Brian]] | |- ! ''[[Plan Cinta]]'' | Kyoll Hamzah | [[Redza Rosli]], [[Azar Azmi]], [[Nazrief Nazri]], [[Neera Azizi]] | |- ! ''[[Pengantin Lelaki Untuk Cik Gadis]]'' | [[Hashim Rejab]] | [[Nafiz Muaz]], [[Uqasha Senrose]], [[Elly Mazlein]], [[Yusuf Bahrin]] | [[Astro Ria]] | |- | 2020 ! ''[[Korban Kasih]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Azrel Ismail]], [[Zara Zya]], [[Ummi Nazeera]], [[Dynas Mokhtar]], [[Ezzaty Abdullah]], [[Hasnul Rahmat]] | [[TV1]] | |- | 2021 ! ''[[Hello, Jangan Tapau Cintaku]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Elisya Sandha]], [[Nafiz Muaz]], [[Eyka Farhana]] | [[TV3]] | |- | rowspan="5"|2022 ! ''[[Nusyuz Berkiblat Cinta]]'' | Hadith Omar | [[Emma Maembong]], [[Fikry Ibrahim]], [[Shaza Bae]], [[Nadhir Nasar]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Republik Gombak]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Azlee Jaafar]], [[Farouk Hussain]], [[Afieq Shazwan]] | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Tentang Hati Dia]]'' | Amor Rizan | [[Aliff Aziz]], [[Trisha Ooi]], [[Nafiz Muaz]] | |- ! ''[[Mem & Bibik Bibik]]'' | Wan Saiful Shahrizan | [[Rozita Che Wan]], [[Zain Saidin]], [[Nabila Razali]] | |- ! ''[[Honey-Moon]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Ben Amir]], [[Zara Zya]], [[Wanns Ahmad]], [[Hanna Aqeela]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Sekali Aku Bahagia]]'' | [[Ummi Nazeera]], [[Nabila Huda]], [[Keith Foo]], [[Azhan Rani]] | |- ! ''[[Surat Dari Tuhan]]'' | [[Shukri Yahaya]], [[Janna Nick]], [[Ummi Nazeera]], [[Sheila Mambo]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Si Jantung Hati (drama)|Si Jantung Hati]]'' | Zainorhisyam Shamsudin | [[Syarul Ezani]], [[Siti Hariesa]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Dia Dari Syurga]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Aliff Aziz]], [[Ummi Nazeera]] | [[TV1]] | |- | rowspan="3"|2026 ! ''[[Luka Dalam Rindu (drama)|Luka Dalam Rindu]]'' | [[Harun Hashim]], [[Aqasha]], [[Hanna Faresha]] | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Cahaya Anak Lorong]]'' | [[Izzue Islam]], [[Ranea Azreen]], Azrell Iskandar, [[Areef Amran]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Khianat Yang Terpilih]]'' | Ejump Mohd | [[Ben Amir]], [[Amyra Rosli]], [[Puteri Aishah]], [[Ikmal Amry]] | |} ==Drama Web== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Satu Hari Nanti'' | [[Pali Yahya]] | [[Ezaidi Aziz]], [[Eyka Farhana]], [[Bella Astillah]] | [[IQIYI]] | |} ==Telefilem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah | Pelakon ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 ! ''Beruk Tok Ayah'' | [[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Wan Hanafi Su]], [[Zamarul Hisham]], [[Azhan Rani]], [[Syafie Naswip]], [[Intan Ladyana]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="4"|2015 ! ''Mahar Cinta Alia'' | [[Along Kamaludin]] | [[Julia Ziegler]], [[Shukri Yahaya]], [[Azhan Rani]], [[Emma Maembong]], [[Eyka Farhana]] | |- ! ''Firdaus'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Danish Zakwan, [[Fizz Fairuz]], [[Amyza Aznan]], [[Fauziah Nawi]], [[Amar Asyraf]] | |- ! ''Akhil Yang Bakhil'' | rowspan="2"|Nazir Jamaluddin | [[Syazwan Zulkifly]], [[Bell Ngasri]], [[Azlee Jaafar]], [[Aishah Atan]], [[Chacha Maembong]], [[Nazeera Sardi]] | rowspan="5"|[[TV9]] | |- ! ''Din Sardin'' | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | |- | rowspan="4"|2016 ! ''Aisha dan Projek Dapur Ramadan'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Zahirah MacWilson]], [[Johan As'ari]], [[Anis Al-Idrus]] | |- ! ''Luna Elvira'' | Nizam Zakaria | [[Ruhainies]], [[Syazuwan Hassan]], [[Nadia Aqilah]], [[Amyza Aznan]], [[Iswan Ismail]] | |- ! ''Misiku Sado'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Azrel Ismail]], [[Izreen Azminda]], [[Sharifah Shahora]], [[Ku Fridah]] | |- ! ''Ok Bah Kalau Kau'' | Nazir Jamaluddin | [[Raja Afiq]], [[Nonny Nadirah]], [[Amyza Aznan]], [[Azhan Rani]], [[Bell Ngasri]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- | rowspan="8"|2017 ! ''Kasih Seorang Ayah'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Shukri Yahaya]], [[Mia Ahmad]], [[Eman Manan]], [[Ahmad Tamimi Siregar]], [[Amyza Aznan]] | |- ! ''Siapa Dia Sebenarnya'' | [[Ebby Saiful]] | [[Remy Ishak]], [[Izara Aishah]], [[Nina Iskandar]] | |- ! ''Hanya Tuhan Yang Tahu'' | [[Murali Abdullah]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Fasha Sandha]], [[Aida Khalida]], [[Shaharuddin Thamby]], [[Ozlynn Waty]] | |- ! ''Awak Kat Mana?'' | Din Glamour | [[Raja Afiq]], [[Chacha Maembong]], Sazrin Aizul, [[Annie Arifin]], [[Bell Ngasri]], [[Jaja Iliyes]] | rowspan="5"|[[TV9]] | |- ! ''Cinta Kucing Parsi'' | Zamri Zakaria | [[Sean Lee]], [[Adeline Tsen]], [[Acong Sweetchild]] | |- ! ''Cik Misi'' | [[Khir Rahman]] | [[Ruhainies]], [[Amyza Aznan]], [[Nadzmi Adhwa]], [[Syazuwan Hassan]] | |- ! ''Bini Muda'' | Nazir Jamaluddin | Zee Zainal, [[Aishah Azman]], [[Nina Iskandar]] | |- ! ''Mengharap Sebuah Keredhaan'' | rowspan="2"|[[Sabri Yunus]] | [[Namron]], [[Nad Zainal]], [[Aeril Zafrel]], Fana Azizan | |- | rowspan="3"|2018 ! ''Kebaya Mek Hwa'' | [[Pauline Tan]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Issey Fazlisham]], [[Wan Hanafi Su]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Din Sardin Beraya'' | Nazir Jamaluddin | [[Izzue Islam]], [[Aprena Manrose]], [[Kazar Saisi]] | |- ! ''Milik Kita'' | [[Tam Suhaimi]] | [[Rita Rudaini]], [[Josiah Hogan]], [[Eyra Hazali]], [[Mathni Razak]] | [[NTV7]] | |- | rowspan="2"|2019 ! ''Pujaan Hati Kanda Raya'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Remy Ishak]], [[Mira Filzah]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Takkan Gentar'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Nafiz Muaz]], [[Ahmad Tamimi Siregar]], [[Fauzi Nawawi]], [[Laila Nasir]], [[Zarina Zainuddin]] | |- | 2020 ! ''Isa dan Bella'' | Nazir Jamaluddin | [[Risteena Munim]], [[Nadiyah Shahab]] | rowspan="2"|[[Awesome TV]] | |- | rowspan="3"|2021 ! ''Mache Fusion'' | [[Pali Yahya]] | [[Izzue Islam]], [[Kuna Muzani]], [[Zara Zya]], [[Dynas Mokhtar]] | |- ! ''Ancak'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Siti Saleha]], [[Aida Aris]], [[Aleza Shadan]], [[Ameerul Asyraf]], [[Rashdan Baba]] | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kerana Setitik Susu'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Azlee Khairi]], [[Izara Aishah]] | [[TV9]] | |- | 2024 ! ''Titipan Kasih'' | [[Pali Yahya]] | [[Nafiz Muaz]], [[Faizal Hussein]], [[Dynas Mokhtar]], Ayunie Rizal | [[TV3]] | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Surat Dari Syurga'' | rowspan="2"|[[Pali Yahya]] | [[Ahmad Tamimi Siregar|Dato Ahmad Tarmimi Siregar]], [[Izzue Islam]], [[Hanna Faresha]] | rowspan="2"|[[TV Alhijrah]] | |- ! ''Bilal dan Abah'' | [[Azhan Rani]], [[Ummi Nazeera]], [[Harun Hashim]], [[Luqman Hafidz]] | |} ==Rujukan== [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] frlw81v30goojat1t6gmhzyqogltszs 6925485 6925484 2026-08-11T17:19:44Z Syariah10 368991 /* Telefilem */ 6925485 wikitext text/x-wiki {{infobox company | name = Mache All Star United Sdn. Bhd. | logo = | industry = [[Filem]], [[Televisyen]], [[Hiburan]] | foundation = {{start date and age|df=no|2012|8|8}} | founder = Arif Ab Rahman | location_city = [[Batu Caves]],<br>[[Selangor]] | products = {{Plainlist| * [[Filem]] * [[Drama bersiri|Drama]] * Telefilem }} | location_country = [[Malaysia]] }} '''Mache All Star United Sdn. Bhd.''' merupakan syarikat produksi drama, filem dan telefilem Malaysia, yang diasaskan oleh Arif Ab Rahman sejak tahun 2012. Syarikat ini bertanggungjawab membekalkan kandungan drama untuk rangkaian televisyen seperti [[Radio Televisyen Malaysia]] ([[TV1]], [[TV2]] dan [[TV Okey]]), [[Media Prima Berhad]] ([[TV3]], [[NTV7]] dan [[TV9]]), [[Astro]] ([[Astro Ria]], [[Astro Prima]] dan [[Astro Oasis]]), dan beberapa aplikasi seperti [[Viu]], [[Tonton]] dan [[IQIYI]]. ==Filem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Pengedar ! Catatan |- | 2022 ! ''[[Renjana]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Nabila Huda]], [[Saharul Ridzwan]] | [[Astro Shaw]] | |- | 2023 ! ''Duan Nago Bogho'' | [[Sabri Yunus]] | Asrulfaizal Kamaruzzaman, [[Jojo Goh]], [[Sabri Yunus]], [[Rosyam Nor]], [[Sangeeta Krishnasamy]] | rowspan="2"|Empire Film Solution | |- | 2024 ! ''[[Memoir Seorang Guru]]'' | Kyoll Hamzah | [[Rosyam Nor]], [[Johan As'ari]], [[Nabila Huda]], [[Zul Huzaimy]] | |} ==Drama== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Saluran TV ! Catatan |- | 2016 ! ''[[Bibik-Bibikku]]'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Fasha Sandha]], [[Ungku Ismail Aziz]] | [[TV3]] | |- | 2017 ! ''[[Ops Cinta Din Sardin]]'' | Nazir Jamaluddin | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | [[TV9]] | |- | 2018 ! ''[[Pujaan Hati Kanda]]'' | rowspan="2"|[[Eoon Shuhaini]] | [[Remy Ishak]], [[Mira Filzah]], [[Sarah Hildebrand]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="3"|2019 ! ''[[Lelakimu Yang Dulu]]'' | [[Sharnaaz Ahmad]], [[Nelydia Senrose]], [[Redza Rosli]], [[Nadia Brian]] | |- ! ''[[Plan Cinta]]'' | Kyoll Hamzah | [[Redza Rosli]], [[Azar Azmi]], [[Nazrief Nazri]], [[Neera Azizi]] | |- ! ''[[Pengantin Lelaki Untuk Cik Gadis]]'' | [[Hashim Rejab]] | [[Nafiz Muaz]], [[Uqasha Senrose]], [[Elly Mazlein]], [[Yusuf Bahrin]] | [[Astro Ria]] | |- | 2020 ! ''[[Korban Kasih]]'' | [[Pali Yahya]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Azrel Ismail]], [[Zara Zya]], [[Ummi Nazeera]], [[Dynas Mokhtar]], [[Ezzaty Abdullah]], [[Hasnul Rahmat]] | [[TV1]] | |- | 2021 ! ''[[Hello, Jangan Tapau Cintaku]]'' | [[Idora Abdul Rahman]] | [[Elisya Sandha]], [[Nafiz Muaz]], [[Eyka Farhana]] | [[TV3]] | |- | rowspan="5"|2022 ! ''[[Nusyuz Berkiblat Cinta]]'' | Hadith Omar | [[Emma Maembong]], [[Fikry Ibrahim]], [[Shaza Bae]], [[Nadhir Nasar]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Republik Gombak]]'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Azlee Jaafar]], [[Farouk Hussain]], [[Afieq Shazwan]] | rowspan="6"|[[TV3]] | |- ! ''[[Tentang Hati Dia]]'' | Amor Rizan | [[Aliff Aziz]], [[Trisha Ooi]], [[Nafiz Muaz]] | |- ! ''[[Mem & Bibik Bibik]]'' | Wan Saiful Shahrizan | [[Rozita Che Wan]], [[Zain Saidin]], [[Nabila Razali]] | |- ! ''[[Honey-Moon]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Ben Amir]], [[Zara Zya]], [[Wanns Ahmad]], [[Hanna Aqeela]] | |- | rowspan="2"|2023 ! ''[[Sekali Aku Bahagia]]'' | [[Ummi Nazeera]], [[Nabila Huda]], [[Keith Foo]], [[Azhan Rani]] | |- ! ''[[Surat Dari Tuhan]]'' | [[Shukri Yahaya]], [[Janna Nick]], [[Ummi Nazeera]], [[Sheila Mambo]] | |- | rowspan="2"|2024 ! ''[[Si Jantung Hati (drama)|Si Jantung Hati]]'' | Zainorhisyam Shamsudin | [[Syarul Ezani]], [[Siti Hariesa]] | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Dia Dari Syurga]]'' | rowspan="3"|[[Pali Yahya]] | [[Aliff Aziz]], [[Ummi Nazeera]] | [[TV1]] | |- | rowspan="3"|2026 ! ''[[Luka Dalam Rindu (drama)|Luka Dalam Rindu]]'' | [[Harun Hashim]], [[Aqasha]], [[Hanna Faresha]] | [[TV Alhijrah]] | |- ! ''[[Cahaya Anak Lorong]]'' | [[Izzue Islam]], [[Ranea Azreen]], Azrell Iskandar, [[Areef Amran]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''[[Khianat Yang Terpilih]]'' | Ejump Mohd | [[Ben Amir]], [[Amyra Rosli]], [[Puteri Aishah]], [[Ikmal Amry]] | |} ==Drama Web== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah ! Dibintangi ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Satu Hari Nanti'' | [[Pali Yahya]] | [[Ezaidi Aziz]], [[Eyka Farhana]], [[Bella Astillah]] | [[IQIYI]] | |} ==Telefilem== {| class="wikitable" |+ ! Tahun ! Tajuk ! Pengarah | Pelakon ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 ! ''Beruk Tok Ayah'' | [[Shuhaimi Lua Abdullah]] | [[Wan Hanafi Su]], [[Zamarul Hisham]], [[Azhan Rani]], [[Syafie Naswip]], [[Intan Ladyana]] | rowspan="3"|[[TV3]] | |- | rowspan="5"|2015 ! ''Mahar Cinta Alia'' | [[Along Kamaludin]] | [[Julia Ziegler]], [[Shukri Yahaya]], [[Azhan Rani]], [[Emma Maembong]], [[Eyka Farhana]] | |- ! ''Firdaus'' | [[Isma Yusoof|Azma Aizal Yusoof]] | Danish Zakwan, [[Fizz Fairuz]], [[Amyza Aznan]], [[Fauziah Nawi]], [[Amar Asyraf]] | |- ! ''Wok Yoh, Samad Said'' | Nizam Jamaluddin | [[Issey Fazlisham]], [[Hushairi Husain]], [[Along Eyzendy]] | [[TV1]] | |- ! ''Akhil Yang Bakhil'' | rowspan="2"|Nazir Jamaluddin | [[Syazwan Zulkifly]], [[Bell Ngasri]], [[Azlee Jaafar]], [[Aishah Atan]], [[Chacha Maembong]], [[Nazeera Sardi]] | rowspan="5"|[[TV9]] | |- ! ''Din Sardin'' | [[Izzue Islam]], [[Mira Filzah]] | |- | rowspan="4"|2016 ! ''Aisha dan Projek Dapur Ramadan'' | [[Khalid Nadzri]] | [[Zahirah MacWilson]], [[Johan As'ari]], [[Anis Al-Idrus]] | |- ! ''Luna Elvira'' | Nizam Zakaria | [[Ruhainies]], [[Syazuwan Hassan]], [[Nadia Aqilah]], [[Amyza Aznan]], [[Iswan Ismail]] | |- ! ''Misiku Sado'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Azrel Ismail]], [[Izreen Azminda]], [[Sharifah Shahora]], [[Ku Fridah]] | |- ! ''Ok Bah Kalau Kau'' | Nazir Jamaluddin | [[Raja Afiq]], [[Nonny Nadirah]], [[Amyza Aznan]], [[Azhan Rani]], [[Bell Ngasri]] | rowspan="4"|[[TV3]] | |- | rowspan="8"|2017 ! ''Kasih Seorang Ayah'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Shukri Yahaya]], [[Mia Ahmad]], [[Eman Manan]], [[Ahmad Tamimi Siregar]], [[Amyza Aznan]] | |- ! ''Siapa Dia Sebenarnya'' | [[Ebby Saiful]] | [[Remy Ishak]], [[Izara Aishah]], [[Nina Iskandar]] | |- ! ''Hanya Tuhan Yang Tahu'' | [[Murali Abdullah]] | [[Saharul Ridzwan]], [[Fasha Sandha]], [[Aida Khalida]], [[Shaharuddin Thamby]], [[Ozlynn Waty]] | |- ! ''Awak Kat Mana?'' | Din Glamour | [[Raja Afiq]], [[Chacha Maembong]], Sazrin Aizul, [[Annie Arifin]], [[Bell Ngasri]], [[Jaja Iliyes]] | rowspan="5"|[[TV9]] | |- ! ''Cinta Kucing Parsi'' | Zamri Zakaria | [[Sean Lee]], [[Adeline Tsen]], [[Acong Sweetchild]] | |- ! ''Cik Misi'' | [[Khir Rahman]] | [[Ruhainies]], [[Amyza Aznan]], [[Nadzmi Adhwa]], [[Syazuwan Hassan]] | |- ! ''Bini Muda'' | Nazir Jamaluddin | Zee Zainal, [[Aishah Azman]], [[Nina Iskandar]] | |- ! ''Mengharap Sebuah Keredhaan'' | rowspan="2"|[[Sabri Yunus]] | [[Namron]], [[Nad Zainal]], [[Aeril Zafrel]], Fana Azizan | |- | rowspan="3"|2018 ! ''Kebaya Mek Hwa'' | [[Pauline Tan]], [[Syazwan Zulkifly]], [[Issey Fazlisham]], [[Wan Hanafi Su]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Din Sardin Beraya'' | Nazir Jamaluddin | [[Izzue Islam]], [[Aprena Manrose]], [[Kazar Saisi]] | |- ! ''Milik Kita'' | [[Tam Suhaimi]] | [[Rita Rudaini]], [[Josiah Hogan]], [[Eyra Hazali]], [[Mathni Razak]] | [[NTV7]] | |- | rowspan="2"|2019 ! ''Pujaan Hati Kanda Raya'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Remy Ishak]], [[Mira Filzah]] | rowspan="2"|[[TV3]] | |- ! ''Takkan Gentar'' | [[Ahmad Tamimi Siregar]] | [[Nafiz Muaz]], [[Ahmad Tamimi Siregar]], [[Fauzi Nawawi]], [[Laila Nasir]], [[Zarina Zainuddin]] | |- | 2020 ! ''Isa dan Bella'' | Nazir Jamaluddin | [[Risteena Munim]], [[Nadiyah Shahab]] | rowspan="2"|[[Awesome TV]] | |- | rowspan="3"|2021 ! ''Mache Fusion'' | [[Pali Yahya]] | [[Izzue Islam]], [[Kuna Muzani]], [[Zara Zya]], [[Dynas Mokhtar]] | |- ! ''Ancak'' | [[Eoon Shuhaini]] | [[Siti Saleha]], [[Aida Aris]], [[Aleza Shadan]], [[Ameerul Asyraf]], [[Rashdan Baba]] | [[Astro Citra]] | |- ! ''Kerana Setitik Susu'' | [[Rusdi Ramli]] | [[Azlee Khairi]], [[Izara Aishah]] | [[TV9]] | |- | 2024 ! ''Titipan Kasih'' | [[Pali Yahya]] | [[Nafiz Muaz]], [[Faizal Hussein]], [[Dynas Mokhtar]], Ayunie Rizal | [[TV3]] | |- | rowspan="2"|2025 ! ''Surat Dari Syurga'' | rowspan="2"|[[Pali Yahya]] | [[Ahmad Tamimi Siregar|Dato Ahmad Tarmimi Siregar]], [[Izzue Islam]], [[Hanna Faresha]] | rowspan="2"|[[TV Alhijrah]] | |- ! ''Bilal dan Abah'' | [[Azhan Rani]], [[Ummi Nazeera]], [[Harun Hashim]], [[Luqman Hafidz]] | |} ==Rujukan== [[Kategori:Syarikat penerbitan televisyen Malaysia]] [[Kategori:Syarikat media Malaysia]] [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2012]] 028qbkxy3iw9frj2jhhdow3bl8x0wti 0 1295661 6925357 6920737 2026-08-11T12:23:55Z Zayn al aziz 117578 /* */ 6925357 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | honorific_prefix = [[Marsyal Empayar]] | name = François Christophe de Kellermann | honorific_suffix = Duke [[Valmy]] | image = Marechal-Kellermann.jpg | caption = Potret karya [[Jeanne Zoé Goyet]], 1834 | birth_date = {{birth date|df=yes|1735|05|28}} | death_date = {{Death date and age|df=yes|1820|09|13|1735|05|28}} | birth_place = [[Strasbourg]], Perancis | death_place = [[Paris]], Perancis | allegiance = [[Kerajaan Beraja Perancis]] <br /> [[Republik Perancis Pertama]] <br /> [[Empayar Perancis Pertama]] | branch = [[Tentera Darat Diraja Perancis]] <br /> [[Tentera Darat Revolusioner Perancis]] <br /> [[Tentera Darat Imperial Perancis (1804–1815)|Tentera Darat Imperial Perancis]] | serviceyears = 1750{{ndash}}1820 | rank = [[Marsyal Empayar]] | awards = Grand Cross of the [[Legion of Honour]]<br>[[Order of the Red Eagle]]<br>Grand Cross of the [[Order of the Crown (Württemberg)|Order of the Württemberg Crown]]<br>Grand Dignitary of the [[House Order of Fidelity]]<br>Grand Cross of the [[Order of Saint Louis]]<ref>{{cite book|title=Dictionnaire des anoblissements|year=1869|author=Paris, Louis|language=fr|url=https://books.google.com/books?id=zgtBAQAAMAAJ|publisher=Bachelin-Deflorenne|location=Paris}}</ref> | other_work = }} '''François-Étienne-Christophe Kellermann''' atau '''de Kellermann, Duke [[Valmy]] Pertama''' ({{langx|de|Franz Stephan Christoph Edler{{efn|{{German title|Edler}}}} von Kellermann}}; 28 Mei 1735 – 23 September 1820) ialah seorang [[Panglima|panglima tentera]] Perancis dan ahli politik yang berkhidmat dalam [[Perang Revolusi Perancis dan Perang Napoleon]]. Beliau adalah salah seorang daripada lapan belas [[Marsyal Empayar]] yang asal, yang dilantik oleh [[Napoleon]]. Beliau juga merupakan panglima Napoleon yang paling tua dalam angkatan tentera Perancis dan paling dikenali kerana memimpin tentera Perancis mencapai kemenangan dalam [[Pertempuran Valmy]].{{sfn|Chisholm|1911|p=718}} Dilahirkan dalam sebuah keluarga bangsawan [[Sachsen|Saxon]] di [[Alsace]], Kellermann menyertai [[Tentera Darat Diraja Perancis]] pada tahun 1750 dan berkhidmat dengan cemerlang dalam [[Perang Tujuh Tahun]]. Beliau mencapai pangkat ''[[Maréchal de camp]]'' pada tahun 1785 dan merupakan marsyal Napoleon yang memiliki pangkat tertinggi di bawah ''[[Ancien Régime]]''. Seorang [[Freemason]], Kellermann menyambut [[Revolusi Perancis]] dengan penuh semangat. Beliau dilantik sebagai [[Leftenan Jeneral]] pada tahun 1789 dan mencapai kemenangan besar ke atas [[Tentera Darat Prusia|Tentera Prusia]] dalam [[Pertempuran Valmy]]. Kellermann kemudiannya terus menonjol sebagai panglima [[Tentera Darat Alps]], namun kemudian dipenjarakan kerana disyaki tidak setia semasa [[Pemerintahan Ganas]]. Selepas kejatuhan [[Maximilien Robespierre]], beliau dibebaskan daripada segala pertuduhan dan dilantik semula ke dalam perkhidmatan tentera. Selepas Napoleon mengambil alih tampuk pemerintahan, Kellermann yang lebih tua secara beransur-ansur digantikan oleh jeneral-jeneral yang lebih muda. Walaupun tidak lagi berkhidmat dalam tugas ketenteraan yang aktif, beliau kekal sebagai seorang pentadbir tentera yang berkebolehan dan merupakan antara pembantu Napoleon yang paling bernilai. Beliau kemudiannya dilantik secara berperingkat sebagai senator, [[Marsyal Empayar]] (19 Mei 1804) dan Duke. Selepas restorasi [[Louis XVIII dari Perancis|Louis XVIII]], Kellermann mengekalkan semua gelaran yang dimilikinya dan dilantik sebagai [[Dewan Bangsawan (Perancis)|Ahli Dewan Bangsawan]]. Beliau meninggal dunia pada tahun 1820. Nama '''Kellermann''' diabadikan sebagai salah satu daripada [[Arc de Triomphe|nama yang terukir pada Arc de Triomphe]], iaitu pada Lajur 3. ==Tarikh kenaikkan pangkat== * 1753 - ''Enseigne'' ([[Ensain]]) * 6 Mei 1756 - ''Sous-lieutenant'' ([[Leftenan Muda]]) * 9 April 1758 - ''Lieutenant'' ([[Leftenan]]) * 12 April 1763 - ''Capitaine'' ([[Kapten]]) * 14 November 1779 - ''Major'' ([[Mejar]]) * 2 April 1780 - ''Lieutenant-colonel'' ([[Leftenan Kolonel]]) * 1 Januari 1784 - ''Colonel'' ([[Kolonel]]) * 15 Februari 1784 - ''Brigadier des armées du roi'' ([[Brigedier Jeneral]]) * 9 Mac 1788 - ''Maréchal de camp'' ([[Mejar Jeneral]]) * 19 Mac 1792 - ''Lieutenant général des armées du roi'' ([[Leftenan Jeneral]]) * 19 Mei 1804 - ''Maréchal d'Empire'' ([[Marsyal Empayar]]) * 3 Jun 1808 - Dianugerahkan gelaran [[Duke Valmy]] (''Duc de Valmy'') ==Nota== {{Notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Sumber== * {{Cite book|last=Brown |first=Frederick |title=Père Lachaise: elysium as real estate |author-link= |year=1973 |publisher=Viking Press |location=New York |isbn=0-670-54804-9 |oclc=698450 |page=61 }} *{{Cite book|last=Kielland |first=Alexander Lange |author-link=Alexander Lange Kielland |year=1908 |title=Napoleon's men and methods |publisher=Brentano's |location=New York |oclc=3636503 |page=[https://archive.org/details/napoleonsmenand00mccagoog/page/n53 45] |url=https://archive.org/details/napoleonsmenand00mccagoog |quote=Battle of Valmy Napoleon -wikipedia. }} * {{EB1911|wstitle=Kellermann, François Christophe de |volume=15 |pages=718–719}} ==Pautan luar== {{Commons category|François Christophe Kellermann}} * {{cite EB9 |wstitle = Kellermann, François Christophe |volume= XIV |last= |first= |author-link= | page=29 |short=1}} * {{Cite NIE|wstitle=Kellermann, François Christophe|year=1905 |short=x}} * {{Cite Americana|wstitle=Kellermann, François Chistophe |short=x}} {{Marshals of the First French Empire}} {{French Revolution navbox}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kellerman, Francois Christophe}} [[Category:Kelahiran 1735]] [[Category:Kematian 1820]] [[Category:Ahli tentera Perancis]] [[Category:Keturunan Jerman]] [[Category:Perang Napoleon]] [[Category:Marsyal Perancis]] [[Category:Perang Pakatan]] [[Category:Empayar Perancis]] nt4j39kqqqryepw9otym16ol4i2qrok 6925820 6925357 2026-08-12T08:34:19Z Zayn al aziz 117578 /* */ 6925820 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | honorific_prefix = [[Marsyal Empayar]] | name = François Christophe de Kellermann | honorific_suffix = Duke [[Valmy]] | image = Marechal-Kellermann.jpg | caption = Potret karya [[Jeanne Zoé Goyet]], 1834 | birth_date = {{birth date|df=yes|1735|05|28}} | death_date = {{Death date and age|df=yes|1820|09|13|1735|05|28}} | birth_place = [[Strasbourg]], Perancis | death_place = [[Paris]], Perancis | allegiance = [[Kerajaan Beraja Perancis]] <br /> [[Republik Perancis Pertama]] <br /> [[Empayar Perancis Pertama]] | branch = [[Tentera Darat Diraja Perancis]] <br /> [[Tentera Darat Revolusioner Perancis]] <br /> [[Tentera Darat Imperial Perancis (1804–1815)|Tentera Darat Imperial Perancis]] | serviceyears = 1750{{ndash}}1820 | rank = [[Marsyal Empayar]] | awards = Grand Cross of the [[Legion of Honour]]<br>[[Order of the Red Eagle]]<br>Grand Cross of the [[Order of the Crown (Württemberg)|Order of the Württemberg Crown]]<br>Grand Dignitary of the [[House Order of Fidelity]]<br>Grand Cross of the [[Order of Saint Louis]]<ref>{{cite book|title=Dictionnaire des anoblissements|year=1869|author=Paris, Louis|language=fr|url=https://books.google.com/books?id=zgtBAQAAMAAJ|publisher=Bachelin-Deflorenne|location=Paris}}</ref> | other_work = }} '''François-Étienne-Christophe Kellermann''' atau '''de Kellermann, Duke [[Valmy]] Pertama''' ({{langx|de|Franz Stephan Christoph Edler{{efn|{{German title|Edler}}}} von Kellermann}}; 28 Mei 1735 – 23 September 1820) ialah seorang [[Panglima|panglima tentera]] Perancis dan ahli politik yang berkhidmat dalam [[Perang Revolusi Perancis dan Perang Napoleon]]. Beliau adalah salah seorang daripada lapan belas [[Marsyal Empayar]] yang asal, yang dilantik oleh [[Napoleon]]. Beliau juga merupakan panglima Napoleon yang paling tua dalam angkatan tentera Perancis dan paling dikenali kerana memimpin tentera Perancis mencapai kemenangan dalam [[Pertempuran Valmy]].{{sfn|Chisholm|1911|p=718}} Dilahirkan dalam sebuah keluarga bangsawan [[Sachsen|Saxon]] di [[Alsace]], Kellermann menyertai [[Tentera Darat Diraja Perancis]] pada tahun 1750 dan berkhidmat dengan cemerlang dalam [[Perang Tujuh Tahun]]. Beliau mencapai pangkat ''[[Maréchal de camp]]'' pada tahun 1785 dan merupakan marsyal Napoleon yang memiliki pangkat tertinggi di bawah ''[[Ancien Régime]]''. Seorang [[Freemason]], Kellermann menyambut [[Revolusi Perancis]] dengan penuh semangat. Beliau dilantik sebagai [[Leftenan Jeneral]] pada tahun 1789 dan mencapai kemenangan besar ke atas [[Tentera Darat Prusia|Tentera Prusia]] dalam [[Pertempuran Valmy]]. Kellermann kemudiannya terus menonjol sebagai panglima [[Tentera Darat Alps]], namun kemudian dipenjarakan kerana disyaki tidak setia semasa [[Pemerintahan Ganas]]. Selepas kejatuhan [[Maximilien Robespierre]], beliau dibebaskan daripada segala pertuduhan dan dilantik semula ke dalam perkhidmatan tentera. Selepas Napoleon mengambil alih tampuk pemerintahan, Kellermann yang lebih tua secara beransur-ansur digantikan oleh jeneral-jeneral yang lebih muda. Walaupun tidak lagi berkhidmat dalam tugas ketenteraan yang aktif, beliau kekal sebagai seorang pentadbir tentera yang berkebolehan dan merupakan antara pembantu Napoleon yang paling bernilai. Beliau kemudiannya dilantik secara berperingkat sebagai senator, [[Marsyal Empayar]] (19 Mei 1804) dan Duke. Selepas restorasi [[Louis XVIII dari Perancis|Louis XVIII]], Kellermann mengekalkan semua gelaran yang dimilikinya dan dilantik sebagai [[Dewan Bangsawan (Perancis)|Ahli Dewan Bangsawan]]. Beliau meninggal dunia pada tahun 1820. Nama '''Kellermann''' diabadikan sebagai salah satu daripada [[Arc de Triomphe|nama yang diabadikan di bawah Arc de Triomphe]], iaitu pada Tiang ke-3. ==Tarikh kenaikkan pangkat== * 1753 - ''Enseigne'' ([[Ensain]]) * 6 Mei 1756 - ''Sous-lieutenant'' ([[Leftenan Muda]]) * 9 April 1758 - ''Lieutenant'' ([[Leftenan]]) * 12 April 1763 - ''Capitaine'' ([[Kapten]]) * 14 November 1779 - ''Major'' ([[Mejar]]) * 2 April 1780 - ''Lieutenant-colonel'' ([[Leftenan Kolonel]]) * 1 Januari 1784 - ''Colonel'' ([[Kolonel]]) * 15 Februari 1784 - ''Brigadier des armées du roi'' ([[Brigedier Jeneral]]) * 9 Mac 1788 - ''Maréchal de camp'' ([[Mejar Jeneral]]) * 19 Mac 1792 - ''Lieutenant général des armées du roi'' ([[Leftenan Jeneral]]) * 19 Mei 1804 - ''Maréchal d'Empire'' ([[Marsyal Empayar]]) * 3 Jun 1808 - Dianugerahkan gelaran [[Duke Valmy]] (''Duc de Valmy'') ==Nota== {{Notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Sumber== * {{Cite book|last=Brown |first=Frederick |title=Père Lachaise: elysium as real estate |author-link= |year=1973 |publisher=Viking Press |location=New York |isbn=0-670-54804-9 |oclc=698450 |page=61 }} *{{Cite book|last=Kielland |first=Alexander Lange |author-link=Alexander Lange Kielland |year=1908 |title=Napoleon's men and methods |publisher=Brentano's |location=New York |oclc=3636503 |page=[https://archive.org/details/napoleonsmenand00mccagoog/page/n53 45] |url=https://archive.org/details/napoleonsmenand00mccagoog |quote=Battle of Valmy Napoleon -wikipedia. }} * {{EB1911|wstitle=Kellermann, François Christophe de |volume=15 |pages=718–719}} ==Pautan luar== {{Commons category|François Christophe Kellermann}} * {{cite EB9 |wstitle = Kellermann, François Christophe |volume= XIV |last= |first= |author-link= | page=29 |short=1}} * {{Cite NIE|wstitle=Kellermann, François Christophe|year=1905 |short=x}} * {{Cite Americana|wstitle=Kellermann, François Chistophe |short=x}} {{Marshals of the First French Empire}} {{French Revolution navbox}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kellerman, Francois Christophe}} [[Category:Kelahiran 1735]] [[Category:Kematian 1820]] [[Category:Ahli tentera Perancis]] [[Category:Keturunan Jerman]] [[Category:Perang Napoleon]] [[Category:Marsyal Perancis]] [[Category:Perang Pakatan]] [[Category:Empayar Perancis]] 7xoy3wqw008irwixadnx2cozbwrcy0z 6925821 6925820 2026-08-12T08:34:55Z Zayn al aziz 117578 /* */ 6925821 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | honorific_prefix = [[Marsyal Empayar]] | name = François Christophe de Kellermann | honorific_suffix = Duke [[Valmy]] | image = Marechal-Kellermann.jpg | caption = Potret karya [[Jeanne Zoé Goyet]], 1834 | birth_date = {{birth date|df=yes|1735|05|28}} | death_date = {{Death date and age|df=yes|1820|09|13|1735|05|28}} | birth_place = [[Strasbourg]], Perancis | death_place = [[Paris]], Perancis | allegiance = [[Kerajaan Beraja Perancis]] <br /> [[Republik Perancis Pertama]] <br /> [[Empayar Perancis Pertama]] | branch = [[Tentera Darat Diraja Perancis]] <br /> [[Tentera Darat Revolusioner Perancis]] <br /> [[Tentera Darat Imperial Perancis (1804–1815)|Tentera Darat Imperial Perancis]] | serviceyears = 1750{{ndash}}1820 | rank = [[Marsyal Empayar]] | awards = Grand Cross of the [[Legion of Honour]]<br>[[Order of the Red Eagle]]<br>Grand Cross of the [[Order of the Crown (Württemberg)|Order of the Württemberg Crown]]<br>Grand Dignitary of the [[House Order of Fidelity]]<br>Grand Cross of the [[Order of Saint Louis]]<ref>{{cite book|title=Dictionnaire des anoblissements|year=1869|author=Paris, Louis|language=fr|url=https://books.google.com/books?id=zgtBAQAAMAAJ|publisher=Bachelin-Deflorenne|location=Paris}}</ref> | other_work = }} '''François-Étienne-Christophe Kellermann''' atau '''de Kellermann, Duke [[Valmy]] Pertama''' ({{langx|de|Franz Stephan Christoph Edler{{efn|{{German title|Edler}}}} von Kellermann}}; 28 Mei 1735 – 23 September 1820) ialah seorang [[Panglima|panglima tentera]] Perancis dan ahli politik yang berkhidmat dalam [[Perang Revolusi Perancis dan Perang Napoleon]]. Beliau adalah salah seorang daripada lapan belas [[Marsyal Empayar]] yang asal, yang dilantik oleh [[Napoleon]]. Beliau juga merupakan panglima Napoleon yang paling tua dalam angkatan tentera Perancis dan paling dikenali kerana memimpin tentera Perancis mencapai kemenangan dalam [[Pertempuran Valmy]].{{sfn|Chisholm|1911|p=718}} Dilahirkan dalam sebuah keluarga bangsawan [[Sachsen|Saxon]] di [[Alsace]], Kellermann menyertai [[Tentera Darat Diraja Perancis]] pada tahun 1750 dan berkhidmat dengan cemerlang dalam [[Perang Tujuh Tahun]]. Beliau mencapai pangkat ''[[Maréchal de camp]]'' pada tahun 1785 dan merupakan marsyal Napoleon yang memiliki pangkat tertinggi di bawah ''[[Ancien Régime]]''. Seorang [[Freemason]], Kellermann menyambut [[Revolusi Perancis]] dengan penuh semangat. Beliau dilantik sebagai [[Leftenan Jeneral]] pada tahun 1789 dan mencapai kemenangan besar ke atas [[Tentera Darat Prusia|Tentera Prusia]] dalam [[Pertempuran Valmy]]. Kellermann kemudiannya terus menonjol sebagai panglima [[Tentera Darat Alps]], namun kemudian dipenjarakan kerana disyaki tidak setia semasa [[Pemerintahan Ganas]]. Selepas kejatuhan [[Maximilien Robespierre]], beliau dibebaskan daripada segala pertuduhan dan dilantik semula ke dalam perkhidmatan tentera. Selepas Napoleon mengambil alih tampuk pemerintahan, Kellermann yang lebih tua secara beransur-ansur digantikan oleh jeneral-jeneral yang lebih muda. Walaupun tidak lagi berkhidmat dalam tugas ketenteraan yang aktif, beliau kekal sebagai seorang pentadbir tentera yang berkebolehan dan merupakan antara pembantu Napoleon yang paling bernilai. Beliau kemudiannya dilantik secara berperingkat sebagai senator, [[Marsyal Empayar]] (19 Mei 1804) dan Duke. Selepas restorasi [[Louis XVIII dari Perancis|Louis XVIII]], Kellermann mengekalkan semua gelaran yang dimilikinya dan dilantik sebagai [[Dewan Bangsawan (Perancis)|Ahli Dewan Bangsawan]]. Beliau meninggal dunia pada tahun 1820. Nama '''Kellermann''' diabadikan sebagai salah satu daripada [[Arc de Triomphe|nama yang diukir di bawah Arc de Triomphe]], iaitu pada Tiang ke-3. ==Tarikh kenaikkan pangkat== * 1753 - ''Enseigne'' ([[Ensain]]) * 6 Mei 1756 - ''Sous-lieutenant'' ([[Leftenan Muda]]) * 9 April 1758 - ''Lieutenant'' ([[Leftenan]]) * 12 April 1763 - ''Capitaine'' ([[Kapten]]) * 14 November 1779 - ''Major'' ([[Mejar]]) * 2 April 1780 - ''Lieutenant-colonel'' ([[Leftenan Kolonel]]) * 1 Januari 1784 - ''Colonel'' ([[Kolonel]]) * 15 Februari 1784 - ''Brigadier des armées du roi'' ([[Brigedier Jeneral]]) * 9 Mac 1788 - ''Maréchal de camp'' ([[Mejar Jeneral]]) * 19 Mac 1792 - ''Lieutenant général des armées du roi'' ([[Leftenan Jeneral]]) * 19 Mei 1804 - ''Maréchal d'Empire'' ([[Marsyal Empayar]]) * 3 Jun 1808 - Dianugerahkan gelaran [[Duke Valmy]] (''Duc de Valmy'') ==Nota== {{Notelist}} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Sumber== * {{Cite book|last=Brown |first=Frederick |title=Père Lachaise: elysium as real estate |author-link= |year=1973 |publisher=Viking Press |location=New York |isbn=0-670-54804-9 |oclc=698450 |page=61 }} *{{Cite book|last=Kielland |first=Alexander Lange |author-link=Alexander Lange Kielland |year=1908 |title=Napoleon's men and methods |publisher=Brentano's |location=New York |oclc=3636503 |page=[https://archive.org/details/napoleonsmenand00mccagoog/page/n53 45] |url=https://archive.org/details/napoleonsmenand00mccagoog |quote=Battle of Valmy Napoleon -wikipedia. }} * {{EB1911|wstitle=Kellermann, François Christophe de |volume=15 |pages=718–719}} ==Pautan luar== {{Commons category|François Christophe Kellermann}} * {{cite EB9 |wstitle = Kellermann, François Christophe |volume= XIV |last= |first= |author-link= | page=29 |short=1}} * {{Cite NIE|wstitle=Kellermann, François Christophe|year=1905 |short=x}} * {{Cite Americana|wstitle=Kellermann, François Chistophe |short=x}} {{Marshals of the First French Empire}} {{French Revolution navbox}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Kellerman, Francois Christophe}} [[Category:Kelahiran 1735]] [[Category:Kematian 1820]] [[Category:Ahli tentera Perancis]] [[Category:Keturunan Jerman]] [[Category:Perang Napoleon]] [[Category:Marsyal Perancis]] [[Category:Perang Pakatan]] [[Category:Empayar Perancis]] 8v0p9fnxql3ecs4xigbcoqrb3pc36e5 2 1295864 6925752 6922936 2026-08-12T07:16:03Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 6925752 wikitext text/x-wiki '''Hajjah Siti Nurhayati, S.H. (Sarjana Hukum)''', adalah pesara penjawat awam. Beliau dilahirkan di [[Cirebon]], [[Jawa Barat]], [[Indonesia]] pada [[14 Ogos]] [[1950]]. Beliau menamatkan pengajian dari [[Sekolah Menengah Atas Negeri 8 Jakarta]] (Kelas [[1968]]) dan Fakulti [[Undang-undang]] di [[Universiti Indonesia]] ([[Depok]] Jawa Barat). Hajjah Siti Nurhayati, S.H. (Sarjana Hukum) mempunyai dua orang anak lelaki iaitu Imam Bagus Saputra, Sarjana Kehutanan, Magister Manajemen dan Iwan Budi Arta, S.H. (Sarjana Hukum). Hajjah Siti Nurhayati, S.H. (Sarjana Hukum) mempunyai seorang suami iaitu Insinyur (Ir.) Raden Haji Mohammad Syalendra dan mempunyai seorang Cucu, namanya Abraham Rizky Atalla. == Kerjaya == * Penjawat Awam (Bahagian Undang-undang), Majlis Penasihat Tertinggi (DPA RI): [[1977]]–[[1999]] * Notaris dan Pejabat Akta Tanah (PPAT), [[Tigaraksa]], [[Tangerang]], [[Banten]]: 1999–[[2002]] * Notaris dan Pejabat Akta Tanah (PPAT), [[Joglo]], [[Kembangan, Jakarta Barat]]: 2002–[[2010]] * Pensyarah (kursus Pendaftaran Tanah), Fakulti Undang-undang, Universiti Esa Unggul: [[2006]]–2010 5n08q5sux7z8s1z3opet81yx04ih5ap 0 1295975 6925644 6924553 2026-08-12T03:48:21Z Udin Azmi 3 412354 /* */ 6925644 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Sempurna | image = | image_size = | alt = | caption = | genre = [[Drama]] [[Keluarga]] | creator = | developer = | writer = Lynnda Sharudin | director = Ayie Mustafa | creative_director = | presenter = | starring = [[Siti Saleha]] [[Redza Rosli]] | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | opentheme = | endtheme = | composer = | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu]] | executive_producer = | producer = | editor = | location = | cinematography = | camera = | runtime = 100 minit (termasuk iklan) | company = Shas Media | distributor = | budget = | network = [[TV3]] | picture_format = [[Definisi tinggi|HDTV]] 1080i | audio_format = [[Stereo]] | first_run = | first_aired = {{Start date|2023|4|29}} | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = | production_website = }} '''Sempurna''' ialah sebuah telefilem [[Malaysia]] tahun 2023 arahan Ayie Mustafa yang ditayangkan di slot Cerekarama [[TV3]] [[Malaysia]] [[TV3]] pada 29 April 2023. Telefilem terbitan Shas Media ini menampilkan [[Siti Saleha]] dan [[Redza Rosli]] sebagai pelakon utama. == Sinopsis == Rossa, seorang wanita berkerjaya, sukses dalam rumahtangga dan dilihat sangat sempurna pada mata semua orang. Selepas kemalangan yang membabitkan anak kecilnya, Rossa mula tertekan. Ketika menjalani rawatan psikiatri barulah segalanya terbongkar. == Pelakon == === Pelakon utama === * [[Siti Saleha]] sebagai Rossa * [[Redza Rosli]] sebagai Amsyar === Pelakon pembantu === * [[Sera Melissa]] sebagai Rania * [[Jay Iswazir]] sebagai * [[Fadilah Mansor]] sebagai Hajah Rahimah * [[Silfeny Osman]] sebagai Doktor * [[Kween Keela]] sebagai Safiya * [[Doria Rachel Jolly]] sebagai otp28udt6eot6szgmuc18dgakrvdt5w 6925655 6925644 2026-08-12T03:59:30Z Udin Azmi 3 412354 /* */ 6925655 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Sempurna | image = | image_size = | alt = | caption = | genre = [[Drama]] [[Keluarga]] | creator = | developer = | writer = Lynnda Sharudin | director = Ayie Mustafa | creative_director = | presenter = | starring = [[Siti Saleha]] [[Redza Rosli]] | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | opentheme = | endtheme = | composer = | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu]] | executive_producer = | producer = | editor = | location = | cinematography = | camera = | runtime = 100 minit (termasuk iklan) | company = Shas Media | distributor = | budget = | network = [[TV3]] | picture_format = [[Definisi tinggi|HDTV]] 1080i | audio_format = [[Stereo]] | first_run = | first_aired = {{Start date|2023|4|29}} | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = | production_website = }} '''Sempurna''' ialah sebuah telefilem [[Malaysia]] tahun 2023 arahan Ayie Mustafa yang ditayangkan di slot Cerekarama [[TV3]] pada 29 April 2023. Telefilem terbitan Shas Media ini menampilkan [[Siti Saleha]] dan [[Redza Rosli]] sebagai pelakon utama. == Sinopsis == Rossa, seorang wanita berkerjaya, sukses dalam rumahtangga dan dilihat sangat sempurna pada mata semua orang. Selepas kemalangan yang membabitkan anak kecilnya, Rossa mula tertekan. Ketika menjalani rawatan psikiatri barulah segalanya terbongkar. == Pelakon == === Pelakon utama === * [[Siti Saleha]] sebagai Rossa * [[Redza Rosli]] sebagai Amsyar === Pelakon pembantu === * [[Sera Melissa]] sebagai Rania * [[Jay Iswazir]] sebagai * [[Fadilah Mansor]] sebagai Hajah Rahimah * [[Silfeny Osman]] sebagai Doktor * [[Kween Keela]] sebagai Safiya * [[Doria Rachel Jolly]] sebagai 06g4wl6qjgyvi75l8xl5777ov4wjfri 6925656 6925655 2026-08-12T03:59:48Z Udin Azmi 3 412354 /* */ 6925656 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Sempurna | image = | image_size = | alt = | caption = | genre = [[Drama]] [[Keluarga]] | creator = | developer = | writer = Lynnda Sharudin | director = Ayie Mustafa | creative_director = | presenter = | starring = [[Siti Saleha]]<br>[[Redza Rosli]] | judges = | voices = | narrated = | theme_music_composer = | opentheme = | endtheme = | composer = | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu]] | executive_producer = | producer = | editor = | location = | cinematography = | camera = | runtime = 100 minit (termasuk iklan) | company = Shas Media | distributor = | budget = | network = [[TV3]] | picture_format = [[Definisi tinggi|HDTV]] 1080i | audio_format = [[Stereo]] | first_run = | first_aired = {{Start date|2023|4|29}} | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = | website = | production_website = }} '''Sempurna''' ialah sebuah telefilem [[Malaysia]] tahun 2023 arahan Ayie Mustafa yang ditayangkan di slot Cerekarama [[TV3]] pada 29 April 2023. Telefilem terbitan Shas Media ini menampilkan [[Siti Saleha]] dan [[Redza Rosli]] sebagai pelakon utama. == Sinopsis == Rossa, seorang wanita berkerjaya, sukses dalam rumahtangga dan dilihat sangat sempurna pada mata semua orang. Selepas kemalangan yang membabitkan anak kecilnya, Rossa mula tertekan. Ketika menjalani rawatan psikiatri barulah segalanya terbongkar. == Pelakon == === Pelakon utama === * [[Siti Saleha]] sebagai Rossa * [[Redza Rosli]] sebagai Amsyar === Pelakon pembantu === * [[Sera Melissa]] sebagai Rania * [[Jay Iswazir]] sebagai * [[Fadilah Mansor]] sebagai Hajah Rahimah * [[Silfeny Osman]] sebagai Doktor * [[Kween Keela]] sebagai Safiya * [[Doria Rachel Jolly]] sebagai 616l5c6l2xl4e7xwbueocwodl95bn3s 0 1295977 6925662 6924208 2026-08-12T04:04:44Z Udin Azmi 3 412354 /* */ 6925662 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Rentak Dua Hati | image = | image_size = | image_alt = | caption = | genre = [[Drama (filem dan televisyen)|Drama]] | creator = | director = [[Siti Saleha]] | starring = {{Plainlist| * [[Auni Yusri]] * Zhen Ning }} | country = [[Malaysia]] | language = [[Bahasa Melayu]] | producer = Ano Films | runtime = 90 minit (anggaran) | company = Ano Films | network = [[TV3]] | picture_format = [[1080i]] ([[Televisyen definisi tinggi|HDTV]]) | audio_format = [[Stereo]] | first_aired = {{Start date|2025|7|5}} | related = }} Rentak Dua Hati ialah sebuah telefilem [[Malaysia]] [[2025]] arahan pertama pelakon popular [[Siti Saleha]] sempena projek "Dari Layar Ke Lensa" ulang tahun ke-41 [[TV3]]. Ia disiarkan pada 5 Julai [[2025]] di [[Slot Cerekarama]] Menampilakan pelakon utama [[Auni Yusri]] dan Zhen Ning sebagai pelakon utama 63bswfjzi8w05llez6z8uevytn634z4 0 1295993 6925673 6924455 2026-08-12T04:23:47Z Muhamadhaziq2010 399205 6925673 wikitext text/x-wiki {{Kotak info saluran televisyen | nama = Astro Tennis | logo =File:Astro 2024 logo.svg | logo_size = 200px | logo_caption = | format_gambar = [[16:9]] [[Televisyen definisi tinggi|HDTV]] ([[1080i]]) | pemilik = [[Astro Malaysia Holdings|Astro Malaysia Holdings Berhad]] | negara = {{MAS}} | kawasan_siaran = {{MAS}} | ibu_pejabat = {{flagicon|KUL}} [[Bukit Jalil]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | bahasa = [[Bahasa Inggeris|Inggeris]] | induk = Astro Sports Marketing Sdn. Bhd. | dilancarkan = {{Start date and age|2026|06|29|df=yes}} | ditutup = | menggantikan = | saluran_saudara = [[Astro Arena]]<br>[[Astro Arena 2]]<br>[[Astro Arena Bola]]<br>[[Astro Arena Bola 2]]<br>[[Astro Sports UHD]]<br>[[Astro Grandstand]]<br>[[Astro Premier League]]<br>[[Astro Premier League 2]]<br>[[Astro Football]]<br>[[Astro Badminton]]<br>[[Astro Sports Plus]]<br>[[Astro Golf]] | sat_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro Malaysia|Astro]] | sat_chan_1 = Saluran 819 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | sat_serv_2 = {{flagicon|MAS}} [[Astro NJOI|NJOI]] | sat_chan_2 = Saluran 819 ([[Televisyen definisi tinggi|HD]]) | online_serv_1 = {{flagicon|MAS}} [[Astro Malaysia|Astro]] | online_chan_1 = [[Astro GO]] / On Demand / [[Sooka]] |}} Astro Tennis menyediakan liputan menyeluruh kejohanan elit daripada kalendar ATP Tour dan kejohanan bertaraf dunia, menampilkan atlet-atlet terkemuka yang bersaing di peringkat global untuk dinobatkan sebagai pemain utama. ==Lihat juga== *[[Senarai saluran Astro]] [[Kategori:Saluran televisyen dalam Astro]] [[Kategori:Stesen televisyen yang ditubuhkan pada 2026]] [[Kategori:Stesen televisyen di Malaysia]] 3t577u2soymiw2oypx1l7mcgwp3y4v8 0 1296056 6925688 6925157 2026-08-12T04:35:51Z Emma Neru 412006 /* Penstriman/muat turun single */ pembetulan terjemahan 6925688 wikitext text/x-wiki '''BIN''' ialah sebuah kumpulan muzik Jepun yang terdiri daripada tiga ahli: Yamagami (vokalis), Tomato (ilustrator; terutamanya dikenali sebagai WOOMA), dan T (penerbit). <ref>{{Cite tweet|user=bin_0001|number=1567815636080033792|title=🏔🍅☕️}}</ref> Mereka telah menandatangani kontrak dengan label rakaman [[Pony Canyon]] . == Sejarah == Pada 16 Mac 2019, BIN menerbitkan video muzik untuk single pertama mereka 「チルドレン」 (''Children'') di YouTube. <ref>{{Cite web|url=https://tower.jp/article/feature_item/2020/09/19/0702|title=BIN{{pipe}}シングル『灰（カイ）』11月25日発売{{pipe}}タワーレコード限定発売 - TOWER RECORDS ONLINE|website=tower.jp|access-date=2021-02-19}}</ref> Pada 10 Februari 2020, single "Ash" telah dikeluarkan secara eksklusif dalam bentuk CD untuk Tower Records yang mempunyai lima lagu. Pada bulan November tahun yang sama kumpulan ini telah dipilih sebagai salah satu daripada empat kumpulan yang dipromosikan oleh Tower Records selama sebulan di bawah projek mereka タワレコメン (Tawarekomen), yang merupakan gabungan dua perkataan, タワー (Tower) dan レコメンド (recommend). <ref>{{Cite web|url=https://tower.jp/article/news/2020/10/15/n102|title=タワレコメン 11月度 ラインナップが決定！ammo・-真天地開闢集団-ジグザグ・daisansei・BIN 4組を全店大プッシュ！ - TOWER RECORDS ONLINE|website=tower.jp|access-date=2021-02-19}}</ref> Pada 24 Mac 2021, album pertama mereka "COLONY" telah dikeluarkan, <ref>{{Cite web|url=https://voicemediajp.net/?p=45071|title=ニュース：音楽ユニットBIN、1stアルバムをリリース – Voice Media {{!}} ボイスメディア|date=23 January 2021|language=ja|access-date=2021-02-19}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tower.jp/article/feature_item/2021/01/23/0704|title=BIN{{pipe}}ファーストアルバム『COLONY』3月24日発売 - TOWER RECORDS ONLINE|website=tower.jp|access-date=2021-02-19}}</ref> Pada 28 Februari 2021, album pertama mereka "Melt". <ref>{{Cite news|url=https://tower.jp/article/feature_item/2023/12/19/0705|title=BIN｜セカンドアルバム『Melt』2024年2月28日発売 - TOWER RECORDS ONLINE|access-date=2025-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20250614041921/https://tower.jp/article/feature_item/2023/12/19/0705|archive-date=2025-06-14}}</ref> == Diskografi == === Penstriman/muat turun single === {| class="wikitable" style="font-size: small;" ! Tarikh keluaran ! Tajuk ! Rujukan |- | rowspan="5" | 13 Mei 2020 |Children | |- | NEON | |- |Instant | |- |Akujiki | |- |龍の鳥 | |- | 3 Jun 2020 |シニカル | |- | 26 Ogos 2020 |因果 | |- | 18 November 2020 |灰燼 | |- | 13 September 2022 | Melt | |- | 28 Disember 2022 |シュシュタイト | |- | 20 April 2023 |朔の贄 | |- | 18 Oktober 2023 | Hollow | <ref>{{Cite web|url=https://www.barks.jp/news/?id=1000241003|title=BIN、"人間関係"がテーマの新曲「Hollow」リリース&MV公開|date=2023-10-18|website=BARKS|language=ja|access-date=2024-01-04}}</ref> |- | 20 Disember 2023 |ハイウェイローナー |<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.barks.jp/news/?id=1000243021|title=BIN、新たなサウンドアレンジに挑戦した2ndアルバム『Melt』リリース|date=2023-12-19|website=BARKS|language=ja|access-date=2024-01-04}}</ref> |} === CD tunggal === {| class="wikitable" style="font-size:small;" ! Tarikh keluaran ! Tajuk ! Bentuk ! Lagu-lagu |- | 10 Februari 2020 |'''灰''' |CD | 1.灰燼<br />2.鬼哭<br />3.4<br /> 4. CAERULA<br /> 5.灰燼 (Instrumental) |} === Album Penuh === {| class="wikitable" style="font-size:small" ! Tarikh keluaran ! Tajuk ! Lagu-lagu ! Pangkat tertinggi ! Rujukan |- ! colspan="5" |[[Pony Canyon]] |- | 24 Mac 2021 | '''COLONY''' | # チルドレン # 籠の鳥 # 悪食 # インスタント # NEON # シニカル # 因果 # 灰燼 # 遭難信号 # Colony | 43 <ref>{{Cite web|url=https://www.oricon.co.jp/prof/774512/products/1386985/1/|title=COLONY {{!}} BIN|website=ORICON NEWS|access-date=2021-08-19}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://www.barks.jp/news/?id=1000195686|title=音楽ユニットBIN、1stアルバム『COLONY』をリリース|date=2021-01-23|publisher=|access-date=2021-01-23}}</ref> |- | 28 Februari 2024 | '''Melt''' | # cair # ハイウェイローナー # さよなら # suasana hati # シュシュタイト # 朔の贄 # アンハッピーエンド # Hollow # Babylon # Sybil | | <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.barks.jp/news/?id=1000243021|title=BIN、新たなサウンドアレンジに挑戦した2ndアルバム『Melt』リリース|date=2023-12-19|website=BARKS|language=ja|access-date=2024-01-04}}</ref> |- |} == Pautan luaran == * [https://www.ponycanyon.co.jp/artist/31592600 Halaman Artis Pony Canyon] == Rujukan == [[Kategori:Kumpulan muzik ditubuhkan pada tahun 2020]] [[Kategori:Rencana yang mempunyai hCard]] 9r89vjhxsgrzmcuh4jy276vtirym0o4 0 1296062 6925370 6925209 2026-08-11T13:13:46Z Ceball1923 253738 /* Penyertaan */ 6925370 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == == Perlawanan wanita == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] a8tqe5en3uvwra7t1lye4ka128ltno7 6925371 6925370 2026-08-11T13:14:27Z Ceball1923 253738 /* Undian kumpulan */ 6925371 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == == Perlawanan wanita == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] lfdw9nv5x9yf5peteabu42smkn38fs0 6925373 6925371 2026-08-11T13:15:47Z Ceball1923 253738 /* Perlawanan lelaki */ 6925373 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === === Pusingan kalah mati === == Perlawanan wanita == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] m7bcup2lg5wy4fam6dzozqww3bvjnl9 6925376 6925373 2026-08-11T13:16:19Z Ceball1923 253738 /* Perlawanan wanita */ 6925376 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === === Pusingan kalah mati === == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] sk1hcss8hhjggtjrqgt0zsdtm1snt58 6925384 6925376 2026-08-11T13:37:46Z Ceball1923 253738 /* Peringkat kumpulan */ 6925384 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== ==== Kumpulan C ==== ==== Kumpulan D ==== === Pusingan kalah mati === == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] g6v68zanhg9h8gd36vqvcvvx2k21v5i 6925403 6925384 2026-08-11T13:49:46Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan B */ 6925403 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== ==== Kumpulan D ==== === Pusingan kalah mati === == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] 47gv6tdgcqquj17dsk8ibldiqaunf2n 6925404 6925403 2026-08-11T13:50:05Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan A */ 6925404 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== ==== Kumpulan D ==== === Pusingan kalah mati === == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] tq6gzkog455qrgo1o3rcf4bttrsqxet 6925408 6925404 2026-08-11T13:56:12Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan C */ 6925408 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=0 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== === Pusingan kalah mati === == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] m3921b5h2bx50p4zxkoqku9ylf9kf8p 6925410 6925408 2026-08-11T13:59:31Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan D */ 6925410 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=0 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KLN={{flag|Kelantan}} |name_MEL={{flag|Melaka}} |name_PRK={{flag|Perak}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KLN=0 |draw_KLN=0 |loss_KLN=0 |gf_KLN=0 |ga_KLN=0 |status_KLN= |win_MEL=0 |draw_MEL=0 |loss_MEL=0 |gf_MEL=0 |ga_MEL=0 |status_MEL= |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=0 |gf_PRK=0 |ga_PRK=0 |status_PRK= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KLN, MEL, PRK |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Kelantan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kelantan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] ombz9e1f3pjq90nftdqkknsmcrwe8q9 6925415 6925410 2026-08-11T14:04:55Z Ceball1923 253738 /* Peringkat kumpulan */ 6925415 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=0 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KLN={{flag|Kelantan}} |name_MEL={{flag|Melaka}} |name_PRK={{flag|Perak}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KLN=0 |draw_KLN=0 |loss_KLN=0 |gf_KLN=0 |ga_KLN=0 |status_KLN= |win_MEL=0 |draw_MEL=0 |loss_MEL=0 |gf_MEL=0 |ga_MEL=0 |status_MEL= |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=0 |gf_PRK=0 |ga_PRK=0 |status_PRK= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KLN, MEL, PRK |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Kelantan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kelantan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=0 |gf_SBH=0 |ga_SBH=0 |status_SBH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SBH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Sabah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] qhg4q2dz9lwtp2m8iwzyyu7lp2hcf4u 6925438 6925415 2026-08-11T14:59:09Z Ceball1923 253738 /* Peringkat kumpulan */ 6925438 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=0 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KLN={{flag|Kelantan}} |name_MEL={{flag|Melaka}} |name_PRK={{flag|Perak}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KLN=0 |draw_KLN=0 |loss_KLN=0 |gf_KLN=0 |ga_KLN=0 |status_KLN= |win_MEL=0 |draw_MEL=0 |loss_MEL=0 |gf_MEL=0 |ga_MEL=0 |status_MEL= |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=0 |gf_PRK=0 |ga_PRK=0 |status_PRK= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KLN, MEL, PRK |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Kelantan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kelantan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=0 |gf_SBH=0 |ga_SBH=0 |status_SBH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SBH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Sabah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ===== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_PRK={{flag|Perak}} |name_MLK={{flag|Melaka}} |name_PEN={{flag|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=0 |draw_PHG=1 |loss_PHG=0 |gf_PHG=1 |ga_PHG=1 |status_PHG= |win_PRK=0 |draw_PRK=1 |loss_PRK=0 |gf_PRK=1 |ga_PRK=1 |status_PRK= |win_MLK=0 |draw_MLK=0 |loss_MLK=0 |gf_MLK=0 |ga_MLK=0 |status_MLK= |win_PEN=0 |draw_PEN=0 |loss_PEN=0 |gf_PEN=0 |ga_PEN=0 |status_PEN= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, PRK, MLK, PEN |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |result4= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =1–1 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/be0b9953-0fcd-403c-bf1c-301eb52b6047?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Melaka}} | score = 0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pulau Pinang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] kd4z22ed61kqf7o5nzkcbritrcegzar 6925439 6925438 2026-08-11T14:59:33Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan B = */ 6925439 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=0 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KLN={{flag|Kelantan}} |name_MEL={{flag|Melaka}} |name_PRK={{flag|Perak}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KLN=0 |draw_KLN=0 |loss_KLN=0 |gf_KLN=0 |ga_KLN=0 |status_KLN= |win_MEL=0 |draw_MEL=0 |loss_MEL=0 |gf_MEL=0 |ga_MEL=0 |status_MEL= |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=0 |gf_PRK=0 |ga_PRK=0 |status_PRK= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KLN, MEL, PRK |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Kelantan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kelantan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=0 |gf_SBH=0 |ga_SBH=0 |status_SBH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SBH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Sabah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ===== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_PRK={{flag|Perak}} |name_MLK={{flag|Melaka}} |name_PEN={{flag|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=0 |draw_PHG=1 |loss_PHG=0 |gf_PHG=1 |ga_PHG=1 |status_PHG= |win_PRK=0 |draw_PRK=1 |loss_PRK=0 |gf_PRK=1 |ga_PRK=1 |status_PRK= |win_MLK=0 |draw_MLK=0 |loss_MLK=0 |gf_MLK=0 |ga_MLK=0 |status_MLK= |win_PEN=0 |draw_PEN=0 |loss_PEN=0 |gf_PEN=0 |ga_PEN=0 |status_PEN= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, PRK, MLK, PEN |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |result4= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =1–1 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/be0b9953-0fcd-403c-bf1c-301eb52b6047?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Melaka}} | score = 0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pulau Pinang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] teqcbctvsm2jm53xigg2r3n47q7tvx8 6925441 6925439 2026-08-11T15:01:32Z Ceball1923 253738 /* Peringkat kumpulan */ 6925441 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=0 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KLN={{flag|Kelantan}} |name_MEL={{flag|Melaka}} |name_PRK={{flag|Perak}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KLN=0 |draw_KLN=0 |loss_KLN=0 |gf_KLN=0 |ga_KLN=0 |status_KLN= |win_MEL=0 |draw_MEL=0 |loss_MEL=0 |gf_MEL=0 |ga_MEL=0 |status_MEL= |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=0 |gf_PRK=0 |ga_PRK=0 |status_PRK= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KLN, MEL, PRK |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Kelantan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kelantan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=0 |gf_SBH=0 |ga_SBH=0 |status_SBH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SBH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Sabah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ===== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_PRK={{flag|Perak}} |name_MLK={{flag|Melaka}} |name_PEN={{flag|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=0 |draw_PHG=1 |loss_PHG=0 |gf_PHG=1 |ga_PHG=1 |status_PHG= |win_PRK=0 |draw_PRK=1 |loss_PRK=0 |gf_PRK=1 |ga_PRK=1 |status_PRK= |win_MLK=0 |draw_MLK=0 |loss_MLK=0 |gf_MLK=0 |ga_MLK=0 |status_MLK= |win_PEN=0 |draw_PEN=0 |loss_PEN=0 |gf_PEN=0 |ga_PEN=0 |status_PEN= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, PRK, MLK, PEN |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |result4= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =1–1 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/be0b9953-0fcd-403c-bf1c-301eb52b6047?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Melaka}} | score = 0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pulau Pinang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] 28bgazkztn79oliwhdlqi5yawp81ixy 6925443 6925441 2026-08-11T15:09:10Z Ceball1923 253738 /* Pusingan kalah mati */ 6925443 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=0 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KLN={{flag|Kelantan}} |name_MEL={{flag|Melaka}} |name_PRK={{flag|Perak}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KLN=0 |draw_KLN=0 |loss_KLN=0 |gf_KLN=0 |ga_KLN=0 |status_KLN= |win_MEL=0 |draw_MEL=0 |loss_MEL=0 |gf_MEL=0 |ga_MEL=0 |status_MEL= |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=0 |gf_PRK=0 |ga_PRK=0 |status_PRK= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KLN, MEL, PRK |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Kelantan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kelantan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === {{#invoke:RoundN|N8 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=Suku akhir |RD2=Separuh akhir |RD3=Penentuan pingat emas |RD4=Penentuan pingat gangsa <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Quarter-finals--> |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | <!--Semi-finals--> |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | <!--Bronze medal match--> |22 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | |22 Ogos – [[Stadium Petaling Jaya|Petaling Jaya]]| | | | }} == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=0 |gf_SBH=0 |ga_SBH=0 |status_SBH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SBH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Sabah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ===== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_PRK={{flag|Perak}} |name_MLK={{flag|Melaka}} |name_PEN={{flag|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=0 |draw_PHG=1 |loss_PHG=0 |gf_PHG=1 |ga_PHG=1 |status_PHG= |win_PRK=0 |draw_PRK=1 |loss_PRK=0 |gf_PRK=1 |ga_PRK=1 |status_PRK= |win_MLK=0 |draw_MLK=0 |loss_MLK=0 |gf_MLK=0 |ga_MLK=0 |status_MLK= |win_PEN=0 |draw_PEN=0 |loss_PEN=0 |gf_PEN=0 |ga_PEN=0 |status_PEN= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, PRK, MLK, PEN |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |result4= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =1–1 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/be0b9953-0fcd-403c-bf1c-301eb52b6047?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Melaka}} | score = 0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pulau Pinang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] mgvtucdxum6bygogcj4cin3ejl7xs1u 6925444 6925443 2026-08-11T15:09:30Z Ceball1923 253738 /* Pusingan kalah mati */ 6925444 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=0 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KLN={{flag|Kelantan}} |name_MEL={{flag|Melaka}} |name_PRK={{flag|Perak}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KLN=0 |draw_KLN=0 |loss_KLN=0 |gf_KLN=0 |ga_KLN=0 |status_KLN= |win_MEL=0 |draw_MEL=0 |loss_MEL=0 |gf_MEL=0 |ga_MEL=0 |status_MEL= |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=0 |gf_PRK=0 |ga_PRK=0 |status_PRK= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KLN, MEL, PRK |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Kelantan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kelantan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === {{#invoke:RoundN|N8 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=Suku akhir |RD2=Separuh akhir |RD3=Penentuan pingat emas |RD4=Penentuan pingat gangsa <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Quarter-finals--> |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | <!--Semi-finals--> |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | <!--Bronze medal match--> |22 Ogos – [[Stadium Petaling Jaya|Petaling Jaya]]| | | | |22 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | }} == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=0 |gf_SBH=0 |ga_SBH=0 |status_SBH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SBH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Sabah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ===== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_PRK={{flag|Perak}} |name_MLK={{flag|Melaka}} |name_PEN={{flag|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=0 |draw_PHG=1 |loss_PHG=0 |gf_PHG=1 |ga_PHG=1 |status_PHG= |win_PRK=0 |draw_PRK=1 |loss_PRK=0 |gf_PRK=1 |ga_PRK=1 |status_PRK= |win_MLK=0 |draw_MLK=0 |loss_MLK=0 |gf_MLK=0 |ga_MLK=0 |status_MLK= |win_PEN=0 |draw_PEN=0 |loss_PEN=0 |gf_PEN=0 |ga_PEN=0 |status_PEN= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, PRK, MLK, PEN |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |result4= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =1–1 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/be0b9953-0fcd-403c-bf1c-301eb52b6047?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Melaka}} | score = 0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pulau Pinang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] jfuw6fot2l6xxoee3vrmiloyhn8l4iq 6925446 6925444 2026-08-11T15:11:32Z Ceball1923 253738 /* Pusingan kalah mati */ 6925446 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=0 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KLN={{flag|Kelantan}} |name_MEL={{flag|Melaka}} |name_PRK={{flag|Perak}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KLN=0 |draw_KLN=0 |loss_KLN=0 |gf_KLN=0 |ga_KLN=0 |status_KLN= |win_MEL=0 |draw_MEL=0 |loss_MEL=0 |gf_MEL=0 |ga_MEL=0 |status_MEL= |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=0 |gf_PRK=0 |ga_PRK=0 |status_PRK= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KLN, MEL, PRK |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Kelantan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kelantan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === {{#invoke:RoundN|N8 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=Suku akhir |RD2=Separuh akhir |RD3=Penentuan pingat emas |RD4=Penentuan pingat gangsa <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Quarter-finals--> |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | <!--Semi-finals--> |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | <!--Bronze medal match--> |22 Ogos – [[Stadium Petaling Jaya|Petaling Jaya]]| | | | |22 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | }} == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=0 |gf_SBH=0 |ga_SBH=0 |status_SBH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SBH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Sabah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ===== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_PRK={{flag|Perak}} |name_MLK={{flag|Melaka}} |name_PEN={{flag|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=0 |draw_PHG=1 |loss_PHG=0 |gf_PHG=1 |ga_PHG=1 |status_PHG= |win_PRK=0 |draw_PRK=1 |loss_PRK=0 |gf_PRK=1 |ga_PRK=1 |status_PRK= |win_MLK=0 |draw_MLK=0 |loss_MLK=0 |gf_MLK=0 |ga_MLK=0 |status_MLK= |win_PEN=0 |draw_PEN=0 |loss_PEN=0 |gf_PEN=0 |ga_PEN=0 |status_PEN= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, PRK, MLK, PEN |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |result4= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =1–1 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/be0b9953-0fcd-403c-bf1c-301eb52b6047?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Melaka}} | score = 0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pulau Pinang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === {{#invoke:RoundN|N4 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace= |RD1=Separuh akhir |RD2=Penentuan pingat emas <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Semi-finals--> |17 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | |17 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | <!--Gold medal match--> |19 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | }} == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] enequlhk4jsyw3okt6e3gu83vtbaykt 6925592 6925446 2026-08-12T02:44:02Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan A */ 6925592 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=0 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KLN={{flag|Kelantan}} |name_MEL={{flag|Melaka}} |name_PRK={{flag|Perak}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KLN=0 |draw_KLN=0 |loss_KLN=0 |gf_KLN=0 |ga_KLN=0 |status_KLN= |win_MEL=0 |draw_MEL=0 |loss_MEL=0 |gf_MEL=0 |ga_MEL=0 |status_MEL= |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=0 |gf_PRK=0 |ga_PRK=0 |status_PRK= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KLN, MEL, PRK |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Kelantan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kelantan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === {{#invoke:RoundN|N8 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=Suku akhir |RD2=Separuh akhir |RD3=Penentuan pingat emas |RD4=Penentuan pingat gangsa <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Quarter-finals--> |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | <!--Semi-finals--> |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | <!--Bronze medal match--> |22 Ogos – [[Stadium Petaling Jaya|Petaling Jaya]]| | | | |22 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | }} == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=0 |gf_SBH=0 |ga_SBH=0 |status_SBH= |win_SGR=1 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=7 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=1 |gf_WPE=0 |ga_WPE=7 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SGR, SBH, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =7–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d48e892c-80aa-403c-b366-63ec871e17fa?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = *Eusvewana Kadius {{goal|7}} *Atiqah Batrisya {{goal|25}} *Tegen Su-Yin {{goal|45+3}} *Thivashini {{goal|56}} *Laila Syamila {{goal|70||78}} *Zarifah Zulaikha {{goal|86}} | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Sabah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ===== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_PRK={{flag|Perak}} |name_MLK={{flag|Melaka}} |name_PEN={{flag|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=0 |draw_PHG=1 |loss_PHG=0 |gf_PHG=1 |ga_PHG=1 |status_PHG= |win_PRK=0 |draw_PRK=1 |loss_PRK=0 |gf_PRK=1 |ga_PRK=1 |status_PRK= |win_MLK=0 |draw_MLK=0 |loss_MLK=0 |gf_MLK=0 |ga_MLK=0 |status_MLK= |win_PEN=0 |draw_PEN=0 |loss_PEN=0 |gf_PEN=0 |ga_PEN=0 |status_PEN= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, PRK, MLK, PEN |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |result4= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =1–1 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/be0b9953-0fcd-403c-bf1c-301eb52b6047?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Melaka}} | score = 0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pulau Pinang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === {{#invoke:RoundN|N4 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace= |RD1=Separuh akhir |RD2=Penentuan pingat emas <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Semi-finals--> |17 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | |17 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | <!--Gold medal match--> |19 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | }} == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] hhs2kclhmqwonmlbttyxoirxyxu1y3a 6925594 6925592 2026-08-12T02:48:41Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan B = */ 6925594 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=0 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KLN={{flag|Kelantan}} |name_MEL={{flag|Melaka}} |name_PRK={{flag|Perak}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KLN=0 |draw_KLN=0 |loss_KLN=0 |gf_KLN=0 |ga_KLN=0 |status_KLN= |win_MEL=0 |draw_MEL=0 |loss_MEL=0 |gf_MEL=0 |ga_MEL=0 |status_MEL= |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=0 |gf_PRK=0 |ga_PRK=0 |status_PRK= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KLN, MEL, PRK |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Kelantan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kelantan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === {{#invoke:RoundN|N8 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=Suku akhir |RD2=Separuh akhir |RD3=Penentuan pingat emas |RD4=Penentuan pingat gangsa <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Quarter-finals--> |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | <!--Semi-finals--> |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | <!--Bronze medal match--> |22 Ogos – [[Stadium Petaling Jaya|Petaling Jaya]]| | | | |22 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | }} == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=0 |gf_SBH=0 |ga_SBH=0 |status_SBH= |win_SGR=1 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=7 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=1 |gf_WPE=0 |ga_WPE=7 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SGR, SBH, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =7–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d48e892c-80aa-403c-b366-63ec871e17fa?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = *Eusvewana Kadius {{goal|7}} *Atiqah Batrisya {{goal|25}} *Tegen Su-Yin {{goal|45+3}} *Thivashini {{goal|56}} *Laila Syamila {{goal|70||78}} *Zarifah Zulaikha {{goal|86}} | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Sabah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_PRK={{flag|Perak}} |name_MLK={{flag|Melaka}} |name_PEN={{flag|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=0 |draw_PHG=1 |loss_PHG=0 |gf_PHG=1 |ga_PHG=1 |status_PHG= |win_PRK=0 |draw_PRK=1 |loss_PRK=0 |gf_PRK=1 |ga_PRK=1 |status_PRK= |win_MLK=0 |draw_MLK=0 |loss_MLK=1 |gf_MLK=1 |ga_MLK=2 |status_MLK= |win_PEN=1 |draw_PEN=0 |loss_PEN=0 |gf_PEN=2 |ga_PEN=1 |status_PEN= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PEN, PRK, PHG, MLK |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |result4= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =1–1 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/be0b9953-0fcd-403c-bf1c-301eb52b6047?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = *Thurgasini {{goal|82}} | goals2 = *Zarin Saffiya {{goal|38}} | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Melaka}} | score = 1–2 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/7d2f2456-e28a-4c74-8e27-4e89f6172cae?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8&date=all&tab=results | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = *Zara Ardiella {{goal|90+3}} | goals2 = *Anis Alwani {{goal|49}} *Aufa Airish {{goal|67}} | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pulau Pinang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === {{#invoke:RoundN|N4 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace= |RD1=Separuh akhir |RD2=Penentuan pingat emas <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Semi-finals--> |17 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | |17 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | <!--Gold medal match--> |19 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | }} == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] n9f2nrjyla2cgtrjna675oxq52g0pfs 6925930 6925594 2026-08-12T10:45:41Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan D */ 6925930 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=0 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, SGR, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KLN={{flag|Kelantan}} |name_MEL={{flag|Melaka}} |name_PRK={{flag|Perak}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KLN=0 |draw_KLN=0 |loss_KLN=1 |gf_KLN=0 |ga_KLN=2 |status_KLN= |win_MEL=1 |draw_MEL=0 |loss_MEL=0 |gf_MEL=2 |ga_MEL=0 |status_MEL= |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=0 |gf_PRK=0 |ga_PRK=0 |status_PRK= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=MEL, PRK, KLN |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Kelantan}} | score =0–2 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/0b886733-802a-4f07-9102-01124b44f00a?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = *Angelo Christino {{goal|7}} *Hazriff Dalizan {{goal|68}} | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kelantan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === {{#invoke:RoundN|N8 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=Suku akhir |RD2=Separuh akhir |RD3=Penentuan pingat emas |RD4=Penentuan pingat gangsa <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Quarter-finals--> |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | <!--Semi-finals--> |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | <!--Bronze medal match--> |22 Ogos – [[Stadium Petaling Jaya|Petaling Jaya]]| | | | |22 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | }} == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=0 |gf_SBH=0 |ga_SBH=0 |status_SBH= |win_SGR=1 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=7 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=1 |gf_WPE=0 |ga_WPE=7 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SGR, SBH, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =7–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d48e892c-80aa-403c-b366-63ec871e17fa?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = *Eusvewana Kadius {{goal|7}} *Atiqah Batrisya {{goal|25}} *Tegen Su-Yin {{goal|45+3}} *Thivashini {{goal|56}} *Laila Syamila {{goal|70||78}} *Zarifah Zulaikha {{goal|86}} | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Sabah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_PRK={{flag|Perak}} |name_MLK={{flag|Melaka}} |name_PEN={{flag|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=0 |draw_PHG=1 |loss_PHG=0 |gf_PHG=1 |ga_PHG=1 |status_PHG= |win_PRK=0 |draw_PRK=1 |loss_PRK=0 |gf_PRK=1 |ga_PRK=1 |status_PRK= |win_MLK=0 |draw_MLK=0 |loss_MLK=1 |gf_MLK=1 |ga_MLK=2 |status_MLK= |win_PEN=1 |draw_PEN=0 |loss_PEN=0 |gf_PEN=2 |ga_PEN=1 |status_PEN= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PEN, PRK, PHG, MLK |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |result4= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =1–1 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/be0b9953-0fcd-403c-bf1c-301eb52b6047?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = *Thurgasini {{goal|82}} | goals2 = *Zarin Saffiya {{goal|38}} | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Melaka}} | score = 1–2 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/7d2f2456-e28a-4c74-8e27-4e89f6172cae?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8&date=all&tab=results | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = *Zara Ardiella {{goal|90+3}} | goals2 = *Anis Alwani {{goal|49}} *Aufa Airish {{goal|67}} | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pulau Pinang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === {{#invoke:RoundN|N4 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace= |RD1=Separuh akhir |RD2=Penentuan pingat emas <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Semi-finals--> |17 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | |17 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | <!--Gold medal match--> |19 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | }} == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] fgfbdssdcby5obdgsube2wmigu9is3g 6925931 6925930 2026-08-12T10:47:51Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan C */ 6925931 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola sepak |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Football_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Enam stadium sekitar [[Selangor]] |dates= 11-22 Ogos 2026 |teams= 12 (lelaki)<br/>7 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola sepak di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''Bola sepak''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] pada 11 hingga 22 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak enam stadium sekitar daerah [[Petaling, Selangor|Petaling]], [[Gombak, Selangor|Gombak]], [[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Sepang, Selangor|Sepang]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita. == Lokasi pertandingan == Sebanyak enam stadium di sekitar [[Selangor]] dipilih sebagai lokasi pertandingan bola sepak dalam temasya ini. Empat stadium menganjurkan acara perlawanan lelaki dan dua lagi stadium menganjurkan acara perlawanan wanita. Pusingan akhir acara lelaki diadakan di [[Stadium Petaling Jaya]] manakala pusingan wanita diadakan di [[Stadium Majlis Perbandaran Selayang|Stadium Selayang]].<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Football?tab=Football|title=Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-07}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=4|Perlawanan lelaki |- !rowspan=2|[[Petaling, Selangor|Petaling]] |[[Stadium Petaling Jaya]] |Kapasiti: 25,000 | [[Fail:Stadium-mbpj-front-20241027.jpg|200px]] |- |[[Stadium UiTM|Stadium UiTM Shah Alam]] |Kapasiti: 10,000 | |- ![[Sepang, Selangor|Sepang]] |Stadium Bandar Baru Salak Tinggi |Kapasiti: 5,000 | |- ![[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] |Stadium UKM |Kapasiti: 3,000 |[[File:UKM Bangi Stadium.jpg|200px]] |- ! colspan=4|Perlawanan wanita |- ![[Gombak, Selangor|Gombak]] |[[Stadium Selayang]] |Kapasiti: 16,000 |[[File:Stadium MPS (230616) 06.jpg|200px]] |- ![[Hulu Selangor, Selangor|Hulu Selangor]] |Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor |Kapasiti: 2,000 |[[File:Kuala Kubu Bharu landmark (4).jpg|200px]] |} == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || Jum 14 || Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || colspan=2| Sab 22 |- | align="left"| Lelaki || colspan="6" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| Wanita || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=4 {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 12 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala hanya tujuh negeri menyertai acara perlawanan wanita. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kedah}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 12 !! 7 |} === Undian kumpulan === Majlis undian bagi penentuan kumpulan telah dilaksanakan pada 9 Julai 2026 di Petals Event Space, Shah Alam.<ref>{{Cite news|title=SUKMA 2026: Undian sukan berpasukan sahkan laluan mencabar buat Johor, Selangor dan Wilayah Persekutuan|url=https://stadiumastro.com/sukan/sukma-2026-undian-sukan-berpasukan-sahkan-laluan-mencabar-buat-johor-selangor-dan-wilayah|last=Hakim|first=Ammar|date=9 Julai 2026|newspaper=Stadium Astro|access-date=11 Ogos 2026}}</ref> Bagi acara perlawanan lelaki, sebanyak empat kumpulan telah dibentuk dengan tiga pasukan dalam setiap kumpulan.<ref name="undian">{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/live-draw/BOLA%20SEPAK|title=Keputusan undian kumpulan - Bola sepak|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |valign=top|{{ordered list|start=1 |{{flag|Sabah}} |{{flag|Terengganu}} |{{flag|Sarawak}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Negeri Sembilan}} |{{flag|Johor}} }} |{{ordered list|start=7 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Kedah}} }} |{{ordered list|start=10 |{{flag|Kelantan}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} }} |} Bagi acara perlawanan wanita, sebanyak dua kumpulan telah dibentuk, satu kumpulan dengan tiga pasukan dan satu lagi dengan empat pasukan.<ref name="undian"/> {| class="wikitable" |- !width=50%|Kumpulan A !width=50%|Kumpulan B |- style="vertical-align: top;" |{{ordered list|start=1 |{{flag|Selangor}} (tuan rumah) |{{flag|Wilayah Persekutuan}} |{{flag|Sabah}} }} |{{ordered list|start=4 |{{flag|Pahang}} |{{flag|Melaka}} |{{flag|Perak}} |{{flag|Pulau Pinang}} }} |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SWK={{flag|Sarawak}} |name_TRG={{flag|Terengganu}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_TRG=1 |draw_TRG=0 |loss_TRG=0 |gf_TRG=1 |ga_TRG=0 |status_TRG= |win_SWK=0 |draw_SWK=0 |loss_SWK=0 |gf_SWK=0 |ga_SWK=0 |status_SWK= |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=1 |gf_SBH=0 |ga_SBH=1 |status_SBH= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=TRG, SWK, SBH |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =1–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/88cccffe-0179-4c17-a188-a4234bae60ad?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = *Arman Dhani {{goal|10}} | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Sarawak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Terengganu}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sarawak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium UKM, [[Bangi]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_JHR={{flag|Johor}} |name_NGS={{flag|Negeri Sembilan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=1 |draw_PHG=0 |loss_PHG=0 |gf_PHG=3 |ga_PHG=2 |status_PHG= |win_JHR=0 |draw_JHR=0 |loss_JHR=0 |gf_JHR=0 |ga_JHR=0 |status_JHR= |win_NGS=0 |draw_NGS=0 |loss_NGS=1 |gf_NGS=2 |ga_NGS=3 |status_NGS= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PHG, JHR, NGS |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Negeri Sembilan}} | score =2–3 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/970a22f6-9856-4656-940e-ecf1f392e7db?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = *Muhaimin Nor Azri {{goal|45+1|pen.}} *Airiel Zafran {{goal|45+4}} | goals2 = *Zulhaikal Zakaria {{goal|11}} *Ibrahim Firaz {{goal|29}} *Rieduan Murdi {{goal|87}} | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Johor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Johor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Negeri Sembilan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Bandar Baru Salak Tinggi, [[Sepang]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KDH={{flag|Kedah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KDH=0 |draw_KDH=1 |loss_KDH=0 |gf_KDH=0 |ga_KDH=0 |status_KDH= |win_SGR=0 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=0 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=1 |loss_WPE=0 |gf_WPE=0 |ga_WPE=0 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=KDH, WPE, SGR |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/50319dc0-8203-4442-a860-b5b53f5eebe2?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Kedah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Kedah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Petaling Jaya]], [[Daerah Petaling|Petaling]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_KLN={{flag|Kelantan}} |name_MEL={{flag|Melaka}} |name_PRK={{flag|Perak}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_KLN=0 |draw_KLN=0 |loss_KLN=1 |gf_KLN=0 |ga_KLN=2 |status_KLN= |win_MEL=1 |draw_MEL=0 |loss_MEL=0 |gf_MEL=2 |ga_MEL=0 |status_MEL= |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=0 |gf_PRK=0 |ga_PRK=0 |status_PRK= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=MEL, PRK, KLN |class_rules= |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|12|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Kelantan}} | score =0–2 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/0b886733-802a-4f07-9102-01124b44f00a?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = *Angelo Christino {{goal|7}} *Hazriff Dalizan {{goal|68}} | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|14|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Kelantan}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|16|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium UiTM]], [[Shah Alam]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === {{#invoke:RoundN|N8 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace=yes |RD1=Suku akhir |RD2=Separuh akhir |RD3=Penentuan pingat emas |RD4=Penentuan pingat gangsa <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Quarter-finals--> |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | |18 Ogos – [[Stadium UKM|Bangi]]| | | | <!--Semi-finals--> |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | |20 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | <!--Bronze medal match--> |22 Ogos – [[Stadium Petaling Jaya|Petaling Jaya]]| | | | |22 Ogos – [[Stadium UiTM|Shah Alam]]| | | | }} == Perlawanan wanita == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_SBH={{flag|Sabah}} |name_SGR={{flag|Selangor}} |name_WPE={{flag|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standing below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_SBH=0 |draw_SBH=0 |loss_SBH=0 |gf_SBH=0 |ga_SBH=0 |status_SBH= |win_SGR=1 |draw_SGR=0 |loss_SGR=0 |gf_SGR=7 |ga_SGR=0 |status_SGR=H |win_WPE=0 |draw_WPE=0 |loss_WPE=1 |gf_WPE=0 |ga_WPE=7 |status_WPE= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SGR, SBH, WPE |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Selangor}} | score =7–0 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d48e892c-80aa-403c-b366-63ec871e17fa?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | goals1 = *Eusvewana Kadius {{goal|7}} *Atiqah Batrisya {{goal|25}} *Tegen Su-Yin {{goal|45+3}} *Thivashini {{goal|56}} *Laila Syamila {{goal|70||78}} *Zarifah Zulaikha {{goal|86}} | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Sabah}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Selangor}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Wilayah Persekutuan}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Sabah}} | goals1 = | goals2 = | stadium = [[Stadium Selayang]], [[Gombak]] | attendance = | referee = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |source= [https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8?tab=competition SUKMA Selangor 2026] |name_PHG={{flag|Pahang}} |name_PRK={{flag|Perak}} |name_MLK={{flag|Melaka}} |name_PEN={{flag|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=11 Ogos 2026 |win_PHG=0 |draw_PHG=1 |loss_PHG=0 |gf_PHG=1 |ga_PHG=1 |status_PHG= |win_PRK=0 |draw_PRK=1 |loss_PRK=0 |gf_PRK=1 |ga_PRK=1 |status_PRK= |win_MLK=0 |draw_MLK=0 |loss_MLK=1 |gf_MLK=1 |ga_MLK=2 |status_MLK= |win_PEN=1 |draw_PEN=0 |loss_PEN=0 |gf_PEN=2 |ga_PEN=1 |status_PEN= <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team_order=PEN, PRK, PHG, MLK |class_rules= |res_col_header=Q |result1= |result2= |result3= |result4= |col_KO=green1 |text_KO=[[#Pusingan kalah mati|Pusingan kalah mati]] }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =1–1 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/be0b9953-0fcd-403c-bf1c-301eb52b6047?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8 | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = *Thurgasini {{goal|82}} | goals2 = *Zarin Saffiya {{goal|38}} | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|11|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Melaka}} | score = 1–2 | report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/7d2f2456-e28a-4c74-8e27-4e89f6172cae?sport_id=4bf23a2c-d8a5-4726-aa7f-d99d17e0efd8&date=all&tab=results | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = *Zara Ardiella {{goal|90+3}} | goals2 = *Anis Alwani {{goal|49}} *Aufa Airish {{goal|67}} | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Melaka}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pahang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|13|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pulau Pinang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Perak}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} ---- {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 16:00 | team1 = {{flag|Perak}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Melaka}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} {{Football box | date = {{Start date|2026|8|15|df=y}} | time = 20:30 | team1 = {{flag|Pahang}} | score =0–0 | report = | team2 = {{flag|Pulau Pinang}} | goals1 = | goals2 = | stadium = Stadium Majlis Perbandaran Hulu Selangor, [[Kuala Kubu Bharu]] | attendance = | referee = }} === Pusingan kalah mati === {{#invoke:RoundN|N4 |style=white-space:nowrap|widescore=yes|bold_winner=high|3rdplace= |RD1=Separuh akhir |RD2=Penentuan pingat emas <!--Date-Place|Team 1|Score 1|Team 2|Score 2--> <!--Semi-finals--> |17 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | |17 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | <!--Gold medal match--> |19 Ogos – [[Stadium Selayang|Selayang]]| | | | }} == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] illpylhqtct3fhfbc39eb3sd8x27iyf 12 1296084 6925349 2026-08-11T12:00:49Z ~2026-44173-04 412450 mnb 6925349 wikitext text/x-wiki jhhfss 0wj8ahfc05e6k9mj4ts5ieibxxkhzmm 6925350 6925349 2026-08-11T12:01:23Z ~2026-44173-04 412450 Mengosongkan laman 6925350 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 1296085 6925352 2026-08-11T12:07:13Z Wiki Farazi 262662 rencana baharu 6925352 wikitext text/x-wiki {{infobox enzyme | Name = RNA polymerase | EC_number = 2.7.7.6 | CAS_number = 9014-24-8 | GO_code = 0034062 | image = 5iy8.jpg | width = 270 | caption = RNA polimerase heteromerik 27-mer pada manusia }} Dalam [[biologi molekul]], '''RNA polimerase''' (disingkatkan menjadi '''RNAP''' atau '''RNApol'''), atau secara khususnya RNA polimerase bersandarkan DNA, ialah [[enzim]] yang memangkinkan tindak balas kimia dalam proses sintesis molekul [[RNA]] daripada bebenang [[DNA]] yang bertindak sebagai templat. Bersama-sama dengan enzim [[helikase]], dalam proses [[transkripsi]], RNA polimerase akan membuka pintalan bebenang heliks ganda dua DNA setempat supaya bebenang DNA tunggal boleh terbentuk dengan [[nukleotida]] terdedah, yang mana ia digunakan sebagai templat untuk mensintesis molekul mRNA belum matang. [[Faktor transkripsi]] dan [[kompleks perantara]] transkripsi berkaitan mestilah bergabung pada [[tapak pengikatan DNA]], yang dikenali sebagai bahagian [[penggalak]] sejurus sebelum RNA polimerase boleh membuka pintalan bebenang heliks ganda dua DNA pada kedudukan berkenaan untuk memulakan proses transkripsi. RNA polimerase bukan sahaja memulakan transkripsi, malah turut membantu meletakkan nukleotida berada pada kedudukannya, mempermudah pelekatan dan pemanjangan, mempunyai pembacaan pruf (''proofreading'') dan penggantian secara intrinsik, serta keupayaan mengenal pasti penamatan. RNA polimerase sangat berguna dalam kehidupan seharian dan dijumpai dalam semua organisma hidup dan kebanyakannya virus. Bergantung kepada organisma, RNA polimerase boleh menjadi kompleks protein atau hanya mempunyai subunit tunggal, masing-masing dipersembahkan sebagai galur keturunan bebas. Yang terdahulu dijumpai dalam [[bakteria]], [[arkea]], dan [[eukariot]] berkongsi struktur teras dan mekanisme yang serupa.<ref name="pmid21233849">{{cite journal | vauthors = Werner F, Grohmann D | title = Evolution of multisubunit RNA polymerases in the three domains of life | journal = Nature Reviews. Microbiology | volume = 9 | issue = 2 | pages = 85–98 | date = February 2011 | pmid = 21233849 | doi = 10.1038/nrmicro2507 | s2cid = 30004345 }} See also Cramer 2002: {{cite journal | vauthors = Cramer P | title = Multisubunit RNA polymerases | journal = Current Opinion in Structural Biology | volume = 12 | issue = 1 | pages = 89–97 | date = February 2002 | pmid = 11839495 | doi = 10.1016/s0959-440x(02)00294-4 }}</ref> Yang kemudian dijumpai dalam [[bakteriofaj]], begitu juga [[kloroplas]] dan [[mitokondria]] eukariot, dan ia saling berkaitan dengan DNA polimerase moden.<ref name="pmid9419244">{{cite journal | vauthors = Cermakian N, Ikeda TM, Miramontes P, Lang BF, Gray MW, Cedergren R | title = On the evolution of the single-subunit RNA polymerases | journal = Journal of Molecular Evolution | volume = 45 | issue = 6 | pages = 671–681 | date = December 1997 | pmid = 9419244 | doi = 10.1007/PL00006271 | s2cid = 1624391 | citeseerx = 10.1.1.520.3555 | bibcode = 1997JMolE..45..671C }}</ref> == Rujukan == <references/> [[Kategori:Ekspresi gen]] [[Kategori:Enzim]] [[Kategori:RNA]] aaekyc0lztsxdvxlvtxjca90ern1ti2 6925935 6925352 2026-08-12T10:53:00Z Wiki Farazi 262662 /* */ tambah kandungan 6925935 wikitext text/x-wiki {{infobox enzyme | Name = RNA polymerase | EC_number = 2.7.7.6 | CAS_number = 9014-24-8 | GO_code = 0034062 | image = 5iy8.jpg | width = 270 | caption = RNA polimerase heteromerik 27-mer pada manusia }} Dalam [[biologi molekul]], '''RNA polimerase''' (disingkatkan menjadi '''RNAP''' atau '''RNApol'''), atau secara khususnya RNA polimerase bersandarkan DNA, ialah [[enzim]] yang memangkinkan tindak balas kimia dalam proses sintesis molekul [[RNA]] daripada bebenang [[DNA]] yang bertindak sebagai templat. Bersama-sama dengan enzim [[helikase]], dalam proses [[transkripsi]], RNA polimerase akan membuka pintalan bebenang heliks ganda dua DNA setempat supaya bebenang DNA tunggal boleh terbentuk dengan [[nukleotida]] terdedah, yang mana ia digunakan sebagai templat untuk mensintesis molekul mRNA belum matang. [[Faktor transkripsi]] dan [[kompleks perantara]] transkripsi berkaitan mestilah bergabung pada [[tapak pengikatan DNA]], yang dikenali sebagai bahagian [[penggalak]] sejurus sebelum RNA polimerase boleh membuka pintalan bebenang heliks ganda dua DNA pada kedudukan berkenaan untuk memulakan proses transkripsi. RNA polimerase bukan sahaja memulakan transkripsi, malah turut membantu meletakkan nukleotida berada pada kedudukannya, mempermudah pelekatan dan pemanjangan, mempunyai pembacaan pruf (''proofreading'') dan penggantian secara intrinsik, serta keupayaan mengenal pasti penamatan. RNA polimerase sangat berguna dalam kehidupan seharian dan dijumpai dalam semua organisma hidup dan kebanyakannya virus. Bergantung kepada organisma, RNA polimerase boleh menjadi kompleks protein atau hanya mempunyai subunit tunggal, masing-masing dipersembahkan sebagai galur keturunan bebas. Yang terdahulu dijumpai dalam [[bakteria]], [[arkea]], dan [[eukariot]] berkongsi struktur teras dan mekanisme yang serupa.<ref name="pmid21233849">{{cite journal | vauthors = Werner F, Grohmann D | title = Evolution of multisubunit RNA polymerases in the three domains of life | journal = Nature Reviews. Microbiology | volume = 9 | issue = 2 | pages = 85–98 | date = February 2011 | pmid = 21233849 | doi = 10.1038/nrmicro2507 | s2cid = 30004345 }} See also Cramer 2002: {{cite journal | vauthors = Cramer P | title = Multisubunit RNA polymerases | journal = Current Opinion in Structural Biology | volume = 12 | issue = 1 | pages = 89–97 | date = February 2002 | pmid = 11839495 | doi = 10.1016/s0959-440x(02)00294-4 }}</ref> Yang kemudian dijumpai dalam [[bakteriofaj]], begitu juga [[kloroplas]] dan [[mitokondria]] eukariot, dan ia saling berkaitan dengan DNA polimerase moden.<ref name="pmid9419244">{{cite journal | vauthors = Cermakian N, Ikeda TM, Miramontes P, Lang BF, Gray MW, Cedergren R | title = On the evolution of the single-subunit RNA polymerases | journal = Journal of Molecular Evolution | volume = 45 | issue = 6 | pages = 671–681 | date = December 1997 | pmid = 9419244 | doi = 10.1007/PL00006271 | s2cid = 1624391 | citeseerx = 10.1.1.520.3555 | bibcode = 1997JMolE..45..671C }}</ref> == Peranan == RNA polimerase mengawal proses transkripsi [[gen]] menyebabkan corak pada [[ekspresi gen]], dan membenarkan sell untuk beradaptasi mengikut persekitaran yang berubah-ubah. Selain itu, RNA polimerase memainkan peranan khusus dalam organisasi multisel, dengan mengekalkan proses metabolisme asas untuk kemandirian organisma. Aktiviti RNA polimerase adalah kompleks, dan sentiasa dikawal atur. Dalam bakteria ''[[E. coli]]'', lebih daripada 100 faktor transkripsi telah dikenal pasti, yang telah mengubah suai aktiviti RNA polimerase.<ref>{{cite journal | vauthors = Ishihama A | title = Functional modulation of Escherichia coli RNA polymerase | journal = Annual Review of Microbiology | volume = 54 | pages = 499–518 | year = 2000 | pmid = 11018136 | doi = 10.1146/annurev.micro.54.1.499 }}</ref> == Rujukan == <references/> [[Kategori:Ekspresi gen]] [[Kategori:Enzim]] [[Kategori:RNA]] 5eg0ga52cwzq03uro5bdc47fyv68d3u 6925955 6925935 2026-08-12T11:51:51Z Wiki Farazi 262662 /* Peranan */ Tambah 6925955 wikitext text/x-wiki {{infobox enzyme | Name = RNA polymerase | EC_number = 2.7.7.6 | CAS_number = 9014-24-8 | GO_code = 0034062 | image = 5iy8.jpg | width = 270 | caption = RNA polimerase heteromerik 27-mer pada manusia }} Dalam [[biologi molekul]], '''RNA polimerase''' (disingkatkan menjadi '''RNAP''' atau '''RNApol'''), atau secara khususnya RNA polimerase bersandarkan DNA, ialah [[enzim]] yang memangkinkan tindak balas kimia dalam proses sintesis molekul [[RNA]] daripada bebenang [[DNA]] yang bertindak sebagai templat. Bersama-sama dengan enzim [[helikase]], dalam proses [[transkripsi]], RNA polimerase akan membuka pintalan bebenang heliks ganda dua DNA setempat supaya bebenang DNA tunggal boleh terbentuk dengan [[nukleotida]] terdedah, yang mana ia digunakan sebagai templat untuk mensintesis molekul mRNA belum matang. [[Faktor transkripsi]] dan [[kompleks perantara]] transkripsi berkaitan mestilah bergabung pada [[tapak pengikatan DNA]], yang dikenali sebagai bahagian [[penggalak]] sejurus sebelum RNA polimerase boleh membuka pintalan bebenang heliks ganda dua DNA pada kedudukan berkenaan untuk memulakan proses transkripsi. RNA polimerase bukan sahaja memulakan transkripsi, malah turut membantu meletakkan nukleotida berada pada kedudukannya, mempermudah pelekatan dan pemanjangan, mempunyai pembacaan pruf (''proofreading'') dan penggantian secara intrinsik, serta keupayaan mengenal pasti penamatan. RNA polimerase sangat berguna dalam kehidupan seharian dan dijumpai dalam semua organisma hidup dan kebanyakannya virus. Bergantung kepada organisma, RNA polimerase boleh menjadi kompleks protein atau hanya mempunyai subunit tunggal, masing-masing dipersembahkan sebagai galur keturunan bebas. Yang terdahulu dijumpai dalam [[bakteria]], [[arkea]], dan [[eukariot]] berkongsi struktur teras dan mekanisme yang serupa.<ref name="pmid21233849">{{cite journal | vauthors = Werner F, Grohmann D | title = Evolution of multisubunit RNA polymerases in the three domains of life | journal = Nature Reviews. Microbiology | volume = 9 | issue = 2 | pages = 85–98 | date = February 2011 | pmid = 21233849 | doi = 10.1038/nrmicro2507 | s2cid = 30004345 }} See also Cramer 2002: {{cite journal | vauthors = Cramer P | title = Multisubunit RNA polymerases | journal = Current Opinion in Structural Biology | volume = 12 | issue = 1 | pages = 89–97 | date = February 2002 | pmid = 11839495 | doi = 10.1016/s0959-440x(02)00294-4 }}</ref> Yang kemudian dijumpai dalam [[bakteriofaj]], begitu juga [[kloroplas]] dan [[mitokondria]] eukariot, dan ia saling berkaitan dengan DNA polimerase moden.<ref name="pmid9419244">{{cite journal | vauthors = Cermakian N, Ikeda TM, Miramontes P, Lang BF, Gray MW, Cedergren R | title = On the evolution of the single-subunit RNA polymerases | journal = Journal of Molecular Evolution | volume = 45 | issue = 6 | pages = 671–681 | date = December 1997 | pmid = 9419244 | doi = 10.1007/PL00006271 | s2cid = 1624391 | citeseerx = 10.1.1.520.3555 | bibcode = 1997JMolE..45..671C }}</ref> == Peranan == RNA polimerase mengawal proses transkripsi [[gen]] menyebabkan corak pada [[ekspresi gen]], dan membenarkan sell untuk beradaptasi mengikut persekitaran yang berubah-ubah. Selain itu, RNA polimerase memainkan peranan khusus dalam organisasi multisel, dengan mengekalkan proses metabolisme asas untuk kemandirian organisma. Aktiviti RNA polimerase adalah kompleks, dan sentiasa dikawal atur. Dalam bakteria ''[[E. coli]]'', lebih daripada 100 faktor transkripsi telah dikenal pasti, yang telah mengubah suai aktiviti RNA polimerase.<ref>{{cite journal | vauthors = Ishihama A | title = Functional modulation of Escherichia coli RNA polymerase | journal = Annual Review of Microbiology | volume = 54 | pages = 499–518 | year = 2000 | pmid = 11018136 | doi = 10.1146/annurev.micro.54.1.499 }}</ref> RNA polimerase boleh memulakan proses transkripsi pada jujukan DNA yang khusus, pada bahagian [[penggalak]]. RNA polimerase akan menghasilkan bebenang RNA baharu dengan bes yang saling melengkapi dengan bes pada templat bebenang DNA. Proses menambahkan nukleotida pada beberapa RNA dikenali sebagai pemanjangan dalam eukariot. RNA polimerase boleh menghasilkan bebenang RNA sangat panjang mengandungi 2.4 juta nukleotida (panjang keseluruhan bagi gen distrofin). RNA polimerase akan melepaskan bebenang RNA baharu, sejurus sebelum RNA polimerase tiba di jujukan DNA khusus, yang dikenali dengan penamat. == Rujukan == <references/> [[Kategori:Ekspresi gen]] [[Kategori:Enzim]] [[Kategori:RNA]] jytdgk4lst8z0j7u5daglyczaqpph6y 0 1296086 6925358 2026-08-11T12:26:11Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Mencipta laman baru dengan kandungan ''''Dewan Pertimbangan Agung (DPA)''' merupakan badan penasihat kepada **Presiden Indonesia** yang beroperasi dari tahun [[1945]] hingga [[1950]], dan sekali lagi dari tahun [[1959]] hingga [[2003]]. DPA sebahagian besarnya dianggotai oleh tokoh-tokoh kanan kerajaan serta pesara, dan secara umumnya dianggap tidak mempunyai kuasa sebenar. Fungsinya terhad kepada mengemukakan cadangan kepada kerajaan mengenai isu-isu nasional yang penting serta memberikan...' 6925358 wikitext text/x-wiki '''Dewan Pertimbangan Agung (DPA)''' merupakan badan penasihat kepada **Presiden Indonesia** yang beroperasi dari tahun [[1945]] hingga [[1950]], dan sekali lagi dari tahun [[1959]] hingga [[2003]]. DPA sebahagian besarnya dianggotai oleh tokoh-tokoh kanan kerajaan serta pesara, dan secara umumnya dianggap tidak mempunyai kuasa sebenar. Fungsinya terhad kepada mengemukakan cadangan kepada kerajaan mengenai isu-isu nasional yang penting serta memberikan pendapat terhadap perkara-perkara yang dirujuk kepadanya oleh presiden.{{sfn|Cribb|Kahin|2004|p=116}} DPA telah digantikan oleh **Dewan Pertimbangan Presiden** pada tahun [[2007]]. == Sejarah == Susulan pengisytiharan kemerdekaan Indonesia pada [[17 Ogos]] [[1945]]—yang diumumkan kepada dunia oleh [[Sukarno]] dan Hatta—Republik Indonesia telah ditubuhkan. Dalam sidangnya pada [[18 Ogos]] 1945, Jawatankuasa Persediaan Kemerdekaan Indonesia (PPKI) telah mengesahkan Perlembagaan 1945, yang meletakkan asas bagi penubuhan Majlis Penasihat Agung. Semasa perbincangan BPUPK mengenai struktur negara, DPA (Dewan Pertimbangan Agung) tidak menjadi topik perdebatan yang ketara; akibatnya, rasional khusus di sebalik penubuhannya kekal tidak jelas. Penjelasan Perlembagaan 1945 membuat perbandingan dengan "Council of State" (Majlis Negara), yang membayangkan bahawa Jawatankuasa Kecil Penggubalan Undang-Undang Dasar membentuk DPA berdasarkan model *Raad van State* di Belanda atau *Raad van Indië* di Hindia Timur [[Belanda]]. Dalam kalangan pengasas negara, terdapat pandangan bahawa konsep badan penasihat negara selaras sepenuhnya dengan adat resam Indonesia, yang secara tradisinya merangkumi Majlis Orang Tua-tua. Berhubung dengan DPA—yang digariskan secara ringkas dalam Perkara 16 Perlembagaan 1945—jika ditinjau dari perspektif perlembagaan yang berakar umbi pada struktur dan sifat masyarakat Indonesia, [[DPA]] boleh ditafsirkan sebagai sebuah badan yang dianggotai oleh individu-individu yang berpengalaman luas dalam hal ehwal sosial dan kenegaraan, dengan tugas memberikan nasihat kepada Ketua Negara. Model ini tercermin dalam unit pentadbiran masyarakat yang paling kecil, di mana tadbir urus dijalankan dengan kuasa sebenar namun berlandaskan prinsip musyawarah dan muafakat; dalam melaksanakan tugas eksekutif, pemimpin masyarakat dibantu oleh golongan tua-tua yang berpengalaman. DPA ditubuhkan pada [[25 September]] [[1945]]. Penubuhannya tidak dilaksanakan melalui undang-undang formal, sebaliknya melalui satu Pengumuman Kerajaan yang diterbitkan dalam *Berita Republik Indonesia* (Warta Republik Indonesia) No. 4 Tahun 1945. Pengumuman yang dikeluarkan oleh Presiden Sukarno ini menjadi keputusan awal untuk menubuhkan DPA dan turut merangkumi pelantikan sementara bagi kesemua sebelas orang ahlinya. Berdasarkan pengumuman kerajaan tersebut, sebelas orang anggota telah dilantik menganggotai Majlis Penasihat Agung (DPA): R. Margono Djojohadikusumo berkhidmat sebagai Pengerusi, bersama sepuluh anggota lain termasuk Dr. KRT Radjiman Widiodiningrat, Syekh Djamil Djambek, H. Agus Salim, KRMT H. Wurjaningrat, H. Adnan Moh. Enoch, Dr. Latumeten, Ir. Pangeran Moch. Noor, Dr. Soekiman Wirjosandjojo, dan Puan Soewarni Pringgodigdo. DPA peringkat awal ini tidak banyak mencapai hasil; apabila sistem pemerintahan beralih kepada sistem berparlimen, kewujudan DPA menjadi kurang signifikan. Walaupun ia terus wujud sehingga tahun [[1949]], status DPA sebagai institusi perlembagaan telah merosot dengan ketara. Pada tempoh berikutnya, kedudukan DPA menjadi semakin tidak jelas. Keadaan ini berterusan sehingga Presiden Sukarno mengeluarkan Dekri [[5 Julai]] 1959. Sebuah DPA Sementara telah ditubuhkan menurut Dekri Presiden No. 3 Tahun 1959, bertarikh [[22 Julai]] [[1959]], dengan Presiden Sukarno sendiri memegang jawatan sebagai Pengerusi. DPA yang tetap (definitif) hanya ditubuhkan pada tahun [[1967]], melalui Undang-Undang No. 3 Tahun 1967 yang disahkan oleh Pemangku Presiden [[Suharto]]. Berdasarkan [[UUD 45]] yang telah [[Perubahan Keempat Undang-Undang Dasar Negara Republik Indonesia Tahun 1945|diamendemen]], [[lembaga]] ini dihapuskan dengan Keputusan Presiden Nomor 135 /M/ 2003 pada tanggal [[31 Juli]] [[2003]]. <ref>{{Cite news|url=http://news.liputan6.com/read/59479/anggota-dpa-reformasi-dibubarkan |title=Anggota DPA Reformasi Dibubarkan |date=31 Juli 2003 |access-date=11 Desember 2016 |work=[[Liputan6.com]] |last=DEN |first= |editor-first= |editor-last=|language=id }}</ref> == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Sejarah Indonesia]] 3dw8f6hubc0r95cj3r9jordnba05iwf 0 1296087 6925359 2026-08-11T12:28:42Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Melencong ke [[Dewan Pertimbangan Agung Republik Indonesia]] 6925359 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Dewan Pertimbangan Agung Republik Indonesia]] 91s2fraw9pu6y1hpzryp1qnthgb9fsx 0 1296088 6925361 2026-08-11T12:32:29Z Zayn al aziz 117578 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox military person | honorific_prefix = [[Marsyal Empayar]] | honorific_suffix = Duke [[Conegliano]] | name = Bon-Adrien Jeannot de Moncey | image = Marechal Moncey.jpg | caption = Potret karya [[Jacques-Luc Barbier-Walbonne]] (1806) | birth_date = {{birth date|1754|7|31|df=y}} | death_date = {{death-date and age|20 April 1842|31 July 1754}} | birth_place = [[Moncey, Doubs|Moncey]], Franche-Comt...' 6925361 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | honorific_prefix = [[Marsyal Empayar]] | honorific_suffix = Duke [[Conegliano]] | name = Bon-Adrien Jeannot de Moncey | image = Marechal Moncey.jpg | caption = Potret karya [[Jacques-Luc Barbier-Walbonne]] (1806) | birth_date = {{birth date|1754|7|31|df=y}} | death_date = {{death-date and age|20 April 1842|31 July 1754}} | birth_place = [[Moncey, Doubs|Moncey]], [[Franche-Comté]], [[Kerajaan Beraja Perancis]] | death_place = [[Paris]], [[Monarki Julai|Kerajaan Perancis]] | allegiance = {{flag|Kingdom of France}}<br>[[File:Flag of France (1790–1794).svg|25px]] [[Keberajaan Perancis (1791–92)|Keberajaan Perancis]]<br>{{flag|French First Republic}}<br>{{Flag|First French Empire}}<br>{{flagdeco|France|1814}} [[Restorasi Bourbon]]<br>[[Fail:Flag of France.svg|25px]] [[Monarki Julai]] | branch = [[Tentera Darat Imperial Perancis (1804–1815)|Tentera Darat]] | serviceyears = 1774–1814<br>1816–1823 | rank = [[Marsyal Empayar]] | unit = [[Tentera Darat Pyrene Barat]] | battles = {{tree list}} * [[Perang Revolusioner Perancis]] ** [[Perang Pakatan Pertama]] *** [[Perang Pyrene]] * [[Perang Napoleon]] ** [[Perang Semenanjung]] *** [[Pertempuran Valencia (1808)|Pertempuran Valencia]] *** [[Pengepungan Zaragoza (1809)|Pengepungan Zaragoza]] ** [[Perang Pakatan Keenam]] *** [[Pertempuran Paris (1814)|Pertempuran Paris]] {{tree list/end}} | spouse = {{marriage|Charlotte Prospère Remillet|1790}} | children = 3 | other_work = [[Gabenor (Les Invalides, Perancis)|Gabenor Les Invalides]] }} '''Bon-Adrien Jeannot de Moncey''' (atau '''Jannot de Moncey'''), '''Duc de [[Conegliano]] Pertama''' (31 Julai 1754 – 20 April 1842) ialah seorang [[Panglima|panglima tentera]] Perancis dan menjadi terkenal dalam [[Perang Revolusioner Perancis]] dan kemudian dilantik sebagai [[Marsyal Empayar]] semasa [[Perang Napoleon]]. Berkhidmat sebagai [[Inspektor Jeneral]] bagi pasukan [[Gendarmerie]] Perancis dan selepas itu beliau menjadi [[Gabenor (Les Invalides, Perancis)|gabenor]] [[Les Invalides|Hôtel des Invalides]]. Nama Moncey telah diukir dibawah [[Arc de Triomphe]], pada Tiang 33. Selepas [[Penurunan takhta pertama Napoleon|Napoleon turun takhta]], [[Restorasi Bourbon]] mengekalkan Moncey sebagai Inspektor Jeneral ''Gendarmerie'' dan melantiknya sebagai [[Sistem Kebangsawanan Perancis|Ahli Bangsawan Perancis]]. Apabila Napoleon melarikan diri daripada pengasingannya pada tahun 1815 untuk tempoh [[Seratus Hari]], Moncey kembali menyokongnya, tetapi tidak diberikan sebarang jawatan pemerintahan. Selepas [[Penurunan takhta kedua Napoleon|Napoleon turun takhta buat kali kedua]], [[Wangsa Bourbon|Dinasti Bourbon]] menggugurkan nama Moncey daripada senarai Bangsawan Perancis, dan kemudian mengarahkannya untuk mempengerusikan mahkamah tentera yang membicarakan [[Michel Ney|Marsyal Ney]]. Moncey enggan mengambil bahagian dalam perbicaraan tersebut sambil menyatakan: “...Jika saya tidak dibenarkan menyelamatkan negara saya, mahupun menyelamatkan nyawa saya sendiri, maka sekurang-kurangnya saya akan menyelamatkan maruah saya.” Walaupun diancam terhadap kerjaya dan nyawanya, Moncey tetap enggan berkhidmat dalam perbicaraan itu. Sebagai tindak balas, Dinasti Bourbon memenjarakannya selama tiga bulan. Akhirnya, beliau dikembalikan semula ke dalam perkhidmatan tentera pada Julai 1816. ==Rujukan== {{reflist}} ==Sumber== *{{EB1911|wstitle=Moncey, Bon Adrien Jeannot de|volume=18|page=693}} *{{cite book|last=Beckett |first=Ian F. W. |editor=Chandler, David G. |editor-link=David G. Chandler |title=Napoleon's Marshals |article=Moncey: An Honest Man |location=New York, N.Y. |publisher=Macmillan |year=1987 |isbn=0-02-905930-5 }} *{{cite book|last=Clerget |first=Charles |title=Tableaux des Armées Françaises pendant les Guerres de la Révolution |year=1905 |location=Paris |publisher=Librarie Militaire R. Chapelot et Cie |url=https://books.google.com/books?id=dwAbAAAAYAAJ |access-date=25 July 2015 |language=fr }} {{s-start}} {{s-mil}} {{succession box | title=Panglima Tertinggi [[Tentera Darat Pyrene Barat]] | before=[[Jacques Léonard Muller]] | after=dibubarkan | years=1 September 1794–12 Oktober 1795 }} {{succession box | title=Panglima Tertinggi Interim [[Tentera Darat Itali (Perancis)|Tentera Darat Itali]] | before=[[Guillaume Brune]] | after=dibubarkan | years=8 Mac–19 Jun 1801 }} {{s-end}} {{Marshals of the First French Empire}} {{French Revolution navbox}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Moncey, Bon-Adrien Jeannot de}} [[Category:Kelahiran 1754]] [[Category:Kematian 1842]] [[Category:Ahli tentera Perancis]] [[Category:Orang Perancis]] [[Category:Perang Napoleon]] [[Category:Marsyal Perancis]] [[Category:Perang Pakatan]] [[Category:Empayar Perancis]] p7w0vdvngl6gusg71c8mud9t6yank6b 6925549 6925361 2026-08-11T23:55:23Z Zayn al aziz 117578 /* Tarikh kenaikkan pangkat */ 6925549 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | honorific_prefix = [[Marsyal Empayar]] | honorific_suffix = Duke [[Conegliano]] | name = Bon-Adrien Jeannot de Moncey | image = Marechal Moncey.jpg | caption = Potret karya [[Jacques-Luc Barbier-Walbonne]] (1806) | birth_date = {{birth date|1754|7|31|df=y}} | death_date = {{death-date and age|20 April 1842|31 July 1754}} | birth_place = [[Moncey, Doubs|Moncey]], [[Franche-Comté]], [[Kerajaan Beraja Perancis]] | death_place = [[Paris]], [[Monarki Julai|Kerajaan Perancis]] | allegiance = {{flag|Kingdom of France}}<br>[[File:Flag of France (1790–1794).svg|25px]] [[Keberajaan Perancis (1791–92)|Keberajaan Perancis]]<br>{{flag|French First Republic}}<br>{{Flag|First French Empire}}<br>{{flagdeco|France|1814}} [[Restorasi Bourbon]]<br>[[Fail:Flag of France.svg|25px]] [[Monarki Julai]] | branch = [[Tentera Darat Imperial Perancis (1804–1815)|Tentera Darat]] | serviceyears = 1774–1814<br>1816–1823 | rank = [[Marsyal Empayar]] | unit = [[Tentera Darat Pyrene Barat]] | battles = {{tree list}} * [[Perang Revolusioner Perancis]] ** [[Perang Pakatan Pertama]] *** [[Perang Pyrene]] * [[Perang Napoleon]] ** [[Perang Semenanjung]] *** [[Pertempuran Valencia (1808)|Pertempuran Valencia]] *** [[Pengepungan Zaragoza (1809)|Pengepungan Zaragoza]] ** [[Perang Pakatan Keenam]] *** [[Pertempuran Paris (1814)|Pertempuran Paris]] {{tree list/end}} | spouse = {{marriage|Charlotte Prospère Remillet|1790}} | children = 3 | other_work = [[Gabenor (Les Invalides, Perancis)|Gabenor Les Invalides]] }} '''Bon-Adrien Jeannot de Moncey''' (atau '''Jannot de Moncey'''), '''Duc de [[Conegliano]] Pertama''' (31 Julai 1754 – 20 April 1842) ialah seorang [[Panglima|panglima tentera]] Perancis dan menjadi terkenal dalam [[Perang Revolusioner Perancis]] dan kemudian dilantik sebagai [[Marsyal Empayar]] semasa [[Perang Napoleon]]. Berkhidmat sebagai [[Inspektor Jeneral]] bagi pasukan [[Gendarmerie]] Perancis dan selepas itu beliau menjadi [[Gabenor (Les Invalides, Perancis)|gabenor]] [[Les Invalides|Hôtel des Invalides]]. Nama Moncey telah diukir dibawah [[Arc de Triomphe]], pada Tiang 33. Selepas [[Penurunan takhta pertama Napoleon|Napoleon turun takhta]], [[Restorasi Bourbon]] mengekalkan Moncey sebagai Inspektor Jeneral ''Gendarmerie'' dan melantiknya sebagai [[Sistem Kebangsawanan Perancis|Ahli Bangsawan Perancis]]. Apabila Napoleon melarikan diri daripada pengasingannya pada tahun 1815 untuk tempoh [[Seratus Hari]], Moncey kembali menyokongnya, tetapi tidak diberikan sebarang jawatan pemerintahan. Selepas [[Penurunan takhta kedua Napoleon|Napoleon turun takhta buat kali kedua]], [[Wangsa Bourbon|Dinasti Bourbon]] menggugurkan nama Moncey daripada senarai Bangsawan Perancis, dan kemudian mengarahkannya untuk mempengerusikan mahkamah tentera yang membicarakan [[Michel Ney|Marsyal Ney]]. Moncey enggan mengambil bahagian dalam perbicaraan tersebut sambil menyatakan: “...Jika saya tidak dibenarkan menyelamatkan negara saya, mahupun menyelamatkan nyawa saya sendiri, maka sekurang-kurangnya saya akan menyelamatkan maruah saya.” Walaupun diancam terhadap kerjaya dan nyawanya, Moncey tetap enggan berkhidmat dalam perbicaraan itu. Sebagai tindak balas, Dinasti Bourbon memenjarakannya selama tiga bulan. Akhirnya, beliau dikembalikan semula ke dalam perkhidmatan tentera pada Julai 1816. ==Tarikh kenaikkan pangkat== * 16 Ogos 1779 - ''Sous-lieutenant'' ([[Leftenan Muda]]) * 1 Julai 1785 - ''Lieutenant'' ([[Leftenan]]) * 1 April 1791 - ''Capitaine'' ([[Kapten]]) * 26 Jun 1793 - ''Chef de bataillon'' ([[Mejar]]) * 1793 - ''Lieutenant-colonel'' ([[Leftenan Kolonel]]) * 1794 - ''Chef de brigade'' ([[Kolonel]]) * 18 Februari 1794 - ''Général de brigade'' ([[Brigedier Jeneral|Jeneral Briged]]) * 9 Jun 1794 - ''Général de division'' ([[Jeneral Divisyen]]) * 19 Mei 1804 - ''Maréchal d'Empire'' ([[Marsyal Empayar]]) * 2 Julai 1808 - Dianugerahkan gelaran [[Duke Conegliano]] (''Duc de Conegliano'') ==Rujukan== {{reflist}} ==Sumber== *{{EB1911|wstitle=Moncey, Bon Adrien Jeannot de|volume=18|page=693}} *{{cite book|last=Beckett |first=Ian F. W. |editor=Chandler, David G. |editor-link=David G. Chandler |title=Napoleon's Marshals |article=Moncey: An Honest Man |location=New York, N.Y. |publisher=Macmillan |year=1987 |isbn=0-02-905930-5 }} *{{cite book|last=Clerget |first=Charles |title=Tableaux des Armées Françaises pendant les Guerres de la Révolution |year=1905 |location=Paris |publisher=Librarie Militaire R. Chapelot et Cie |url=https://books.google.com/books?id=dwAbAAAAYAAJ |access-date=25 July 2015 |language=fr }} {{s-start}} {{s-mil}} {{succession box | title=Panglima Tertinggi [[Tentera Darat Pyrene Barat]] | before=[[Jacques Léonard Muller]] | after=dibubarkan | years=1 September 1794–12 Oktober 1795 }} {{succession box | title=Panglima Tertinggi Interim [[Tentera Darat Itali (Perancis)|Tentera Darat Itali]] | before=[[Guillaume Brune]] | after=dibubarkan | years=8 Mac–19 Jun 1801 }} {{s-end}} {{Marshals of the First French Empire}} {{French Revolution navbox}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Moncey, Bon-Adrien Jeannot de}} [[Category:Kelahiran 1754]] [[Category:Kematian 1842]] [[Category:Ahli tentera Perancis]] [[Category:Orang Perancis]] [[Category:Perang Napoleon]] [[Category:Marsyal Perancis]] [[Category:Perang Pakatan]] [[Category:Empayar Perancis]] hn1sqa6ohfa6ivmxklgfkl1e203jgbe 0 1296089 6925366 2026-08-11T12:57:09Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Mencipta laman baru dengan kandungan ''''Institut Bantuan Guaman Jakarta (disingkatkan sebagai LBH Jakarta)''' ialah sebuah organisasi bantuan guaman yang beroperasi di bawah naungan Yayasan Bantuan Guaman Indonesia (YLBHI). Ia merupakan institusi bantuan guaman terbesar di Indonesia—yang memegang akreditasi "A"—dan menyediakan bantuan guaman kepada golongan miskin, mereka yang kurang pengetahuan tentang undang-undang, serta golongan yang tertindas. Skop operasi LBH Jakarta meliputi ...' 6925366 wikitext text/x-wiki '''Institut Bantuan Guaman Jakarta (disingkatkan sebagai LBH Jakarta)''' ialah sebuah organisasi bantuan guaman yang beroperasi di bawah naungan Yayasan Bantuan Guaman Indonesia (YLBHI). Ia merupakan institusi bantuan guaman terbesar di Indonesia—yang memegang akreditasi "A"—dan menyediakan bantuan guaman kepada golongan miskin, mereka yang kurang pengetahuan tentang undang-undang, serta golongan yang tertindas. Skop operasi LBH Jakarta meliputi [[Jakarta]], [[Bogor]], [[Depok]], [[Tangerang]], [[Bekasi]] dan [[Banten]]. == Sejarah == Penubuhan LBH Jakarta bermula daripada idea [[Adnan Buyung Nasution]] untuk menyediakan pembelaan undang-undang bagi golongan yang kurang bernasib baik. Cadangan ini dikemukakan pada Kongres ke-3 Persatuan Peguam Indonesia (PERADIN) pada tahun [[1969]]. Idea tersebut kemudiannya diluluskan oleh Lembaga Eksekutif Pusat PERADIN melalui Dekri No. 001/KEP/10/1970, bertarikh [[26 Oktober]] [[1970]], yang memberi kuasa untuk menubuhkan Institut Bantuan Guaman dan Institut Pembela Awam di wilayah [[DKI Jakarta]]—inisiatif yang berfungsi sebagai projek perintis PERADIN. Walau bagaimanapun, LBH Jakarta secara rasminya memulakan operasi di pejabat pertamanya—yang terletak di Jalan Kiai Haji Zainul Arifin 3, Ketapang, [[Jakarta Pusat]]—pada [[1 April]] [[1971]].<ref>''25 Tahun LBH: Memberdayakan Rakyat Membangun Demokrasi,'' YLBHI, 1995 </ref> Permulaan operasi LBH Jakarta ditandai dengan satu majlis *selamatan* (kesyukuran) yang sederhana, yang menampilkan upacara memotong *tumpeng* (hidangan nasi kuning berbentuk kon). Penubuhan Institut Bantuan Guaman Jakarta (LBH Jakarta) mendapat sokongan daripada pelbagai pihak, termasuk Allahyarham [[Ali Sadikin]], yang ketika itu memegang jawatan sebagai Gabenor [[DKI Jakarta]]. Mewakili pentadbiran DKI Jakarta, Gabenor Ali Sadikin secara rasmi meluluskan penubuhan LBH Jakarta melalui Dekri Gabenor No. Ib.3/31/70 mengenai penubuhan institusi Bantuan Guaman/Pembela Awam di wilayah DKI Jakarta, bertarikh [[14 November]] [[1970]].<ref>"Klinik Hukum" (Klinik Guaman), Majalah TEMPO, 6 Mac 1971</ref> Sokongan ini turut diberikan dalam bentuk subsidi kewangan dan kemudahan lain yang dibiayai oleh Belanjawan Wilayah (APBD) [[DKI Jakarta]]. Pihak media massa—atau akhbar—juga memberikan sokongan yang besar kepada LBH Jakarta. Hal ini terbukti melalui liputan media yang meluas mengenai aktiviti LBH Jakarta dalam mengendalikan pelbagai kes. LBH Jakarta juga diberi ruang yang luas untuk menyuarakan pandangan kritis terhadap dasar-dasar kerajaan. Hasilnya, orang ramai mudah mengenali dan mengaitkan LBH Jakarta sebagai institusi yang menyediakan perkhidmatan bantuan guaman kepada golongan kurang berkemampuan; ini terbukti dengan hakikat bahawa LBH Jakarta menerima tidak kurang daripada 1,000 aduan kes setiap tahun. LBH Jakarta secara teguh mendukung prinsip teras yang melangkaui sekadar penyediaan bantuan guaman percuma kepada golongan kurang bernasib baik; ia memperjuangkan nasib anak guam tanpa diskriminasi berdasarkan jantina, agama, suku kaum, etnik, atau kepercayaan politik. LBH Jakarta bukan sahaja bertindak sebagai pembela dari segi perundangan, malah turut menyepadukan peranan tersebut dengan gerakan pemerkasaan rakyat. Konsep advokasi dan pemerkasaan komuniti ini telah digelar sebagai gerakan Bantuan Guaman Struktural (BHS) oleh [[Prof. Paul Moedikdo Moeliono]]<ref>''Adnan Buyung Nasution'', dalam "Bantuan Hukum di [[Indonesia]]," LP3ES, 2007, hlm. 136</ref>—suatu gerakan yang kemudiannya menjadi sinonim dengan LBH Jakarta. Dalam perjalanannya, LBH Jakarta telah menangani kasus-kasus besar diantaranya: [[Penggusuran Simprug]] (1970), Penggusuran dibalik pembangunan [[Taman Mini Indonesia Indah|TMII]] (1970), Persitiwa Tanjung Priok: Tuduhan Subversif terhadap [[A.M. Fatwa|AM Fatwa]] ([[1984]]), Peradilan Sesat terhadap perkara Terbunuhnya Peragawati “Dice” ([[1985]]), 5000 Penarik Becak Menggugat Pemerintah DKI Jakarta ([[2000]]), Gugatan Warga Negara atas penelantaran Negara terhadap TKI migran yang dideportasi di Nunukan ([[2002]]), Gugatan Warga Negera terhadap Ujian Nasional ([[2005]]), Menggugat Penguasaan Air Jakarta oleh Asing ([[2012]]) dan deretan kasus publik lainnya.<ref>http://www.bantuanhukum.or.id/web/tentang-kami/</ref> == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 1970]] [[Kategori:Syarikat Indonesia]] [[Kategori:Sejarah Indonesia]] fe9tizdk4qttbq01h2u6jfxe5ojxnfa 0 1296090 6925367 2026-08-11T13:01:23Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Melencong ke [[Lembaga Bantuan Hukum Jakarta]] 6925367 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Lembaga Bantuan Hukum Jakarta]] i6hsq74ecso7hwag6z6f7plrsjlgma1 0 1296091 6925378 2026-08-11T13:19:12Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Mencipta laman baru dengan kandungan ''''LBH Mawar Saron (Institut Bantuan Guaman Mawar Saron)''' ialah sebuah pertubuhan bukan untung yang bergabung dengan Yayasan Hotma Sitompoel, yang diasaskan oleh peguam [[Hotma Sitompoel]]. Institut ini berdedikasi untuk menyediakan bantuan dan khidmat guaman percuma (*pro deo* dan *pro bono*) kepada golongan miskin dan terpinggir, tanpa mengira etnik, agama, atau kaum. LBH Mawar Saron mengendalikan pelbagai perkara perundangan melalui beberapa baha...' 6925378 wikitext text/x-wiki '''LBH Mawar Saron (Institut Bantuan Guaman Mawar Saron)''' ialah sebuah pertubuhan bukan untung yang bergabung dengan Yayasan Hotma Sitompoel, yang diasaskan oleh peguam [[Hotma Sitompoel]]. Institut ini berdedikasi untuk menyediakan bantuan dan khidmat guaman percuma (*pro deo* dan *pro bono*) kepada golongan miskin dan terpinggir, tanpa mengira etnik, agama, atau kaum. LBH Mawar Saron mengendalikan pelbagai perkara perundangan melalui beberapa bahagian utama: Bahagian Jenayah, Bahagian Sivil, dan Bahagian Bukan Litigasi (yang merangkumi pendidikan perundangan, perundingan, dan mediasi). <ref>"LBH Mawar Saron Open to Training Lawyer Candidates - UPH | Universitas Pelita Harapan" https://www.uph.edu/id/2014/03/18/lbh-mawar-mawar-saron-open-opportunities-for-training-lawyer-candidates-3/</ref> LBH Mawar Saron beroperasi berdasarkan prinsip membela sesiapa sahaja yang menghadapi ketidakadilan undang-undang—tanpa mengira latar belakang sosial, politik, etnik, atau agama—serta menjadi contoh pelaksanaan undang-undang yang menjunjung keadilan bagi golongan yang kurang bernasib baik. Institut Bantuan Guaman Mawar Saron (LBH Mawar Saron) termasuk pertubuhan bukan berasaskan keuntungan di bawah Yayasan Hotma Sitompoel, yang ditubuhkan oleh peguam Hotma P.D. Sitompoel pada [[8 Julai]] [[2002]]. Institut ini diasaskan atas keprihatinan terhadap kesukaran yang dihadapi oleh golongan kurang bernasib baik dan tertindas dalam mendapatkan akses kepada keadilan serta perwakilan guaman secara percuma. LBH Mawar Saron beribu pejabat di Graha Mitra Sunter Blok D No 9-11, Jalan Sunter Boulevard Raya, [[Jakarta Utara]]. <ref>"LBH Mawar Saron, Jambatan Keadilan Bagi Orang Miskin di Solo" https://regional.kompas.com/read/2024/08/05/191500478/lbh-mawar-saron-jembatan-keadilan-bagi-masyarakat-miskin-di-solo?page=all</ref> == Rujukan == {{Reflist}} [[[[Kategori:Syarikat yang ditubuhkan pada 2002]] [[Kategori:Syarikat Indonesia]] 9g8y7zh1mh2e70ziukywba0775tmqws 0 1296092 6925380 2026-08-11T13:20:52Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Melencong ke [[Hotma Sitompul]] 6925380 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Hotma Sitompul]] 2y16f1ehlk4awcfkvziyfupbwegtn2d 0 1296093 6925381 2026-08-11T13:23:00Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Melencong ke [[Mawar Saron]] 6925381 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Mawar Saron]] 83mq9ewlfqxuixnnxhdh27z5a3awf3u 0 1296094 6925388 2026-08-11T13:41:02Z Danielrayyan09 355514 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox automobile | name = Tesla Robovan | image = | caption = | alt = | manufacturer = [[Tesla, Inc.]] | production = | assembly = | designer = [[Franz von Holzhausen]] | class = | body_style = [[Van]] | layout = | motor = | transmission = | battery = | electric_range = | charging = | wheelbase = | length = | width...' 6925388 wikitext text/x-wiki {{Infobox automobile | name = Tesla Robovan | image = | caption = | alt = | manufacturer = [[Tesla, Inc.]] | production = | assembly = | designer = [[Franz von Holzhausen]] | class = | body_style = [[Van]] | layout = | motor = | transmission = | battery = | electric_range = | charging = | wheelbase = | length = | width = | height = | weight = }} '''Tesla Robovan''' ialah sebuah [[kenderaan konsep|konsep]] [[van]] [[pemanduan kendiri|otonomos]] [[kenderaan elektrik|elektrik]] yang dicadangkan untuk pembangunan masa depan oleh [[Tesla, Inc.|Tesla]].<ref name="tc20241010" /> Diumumkan pada Oktober 2024 semasa acara "We, Robot", kenderaan ini direka untuk membawa sehingga 20 orang penumpang.<ref name="verge20241010" /> == Sejarah == === Latar belakang === Plan Induk Tesla Bahagian Kedua (Master Plan Part Deux) yang dikeluarkan pada tahun 2016 mencadangkan pembangunan "pengangkut orang" (people-mover),<ref>{{cite news |url=https://www.tesla.com/master-plan-part-deux |title=Master Plan, Part Deux |work=tesla.com |date=20 July 2016 |access-date=25 October 2024}}</ref> dan pada tahun 2022, CEO Tesla Elon Musk bercakap mengenai pembangunan "Robovan yang sangat boleh dikonfigurasikan untuk orang & kargo."<ref>{{cite web|url=https://www.drive.com.au/news/2024-tesla-robovan-coming-soon-report/ |title=Tesla Robovan could arrive in 2024 based on Cybertruck platform |work=drive.com.au |date=14 December 2022 |access-date=25 October 2024}}</ref> Kenderaan besar masa depan itu diacah pada Hari Pelabur Tesla 2023 pada Mac 2023,<ref name="tc20241010" /> dan Plan Induk Tesla Bahagian 3 (Master Plan Part 3) yang dikeluarkan sebulan kemudian menggariskan pengeluaran sebuah van komersial sebagai salah satu daripada dua kenderaan yang bakal dilancarkan bersama-sama sebuah robotaxi.<ref>{{cite news |url=https://www.tesla.com/master-plan-part-3 |title=Master Plan Part 3 |date=5 April 2023 |access-date=25 October 2024}}</ref> === Pengumuman === Versi [[kenderaan konsep|konsep]] Robovan [[kenderaan elektrik|elektrik]] [[robot otonomos|otonomos]] ini telah diumumkan pada 10 Oktober 2024 di acara "We, Robot" di [[Warner Bros. Studios Burbank|Studio Warner Brothers]] di [[Los Angeles]], dengan sebuah prototaip dipandu hingga berdekatan pentas utama, dan 14 orang keluar dari kenderaan tersebut. [[Tesla Cybercab|Cybercab]] dan robot humanoid [[Optimus (robot)|Optimus]] pertama yang boleh berjalan secara bebas merupakan ciri-ciri utama acara berkenaan.<ref name="tc20241010">{{cite news |url=https://www.msn.com/en-us/news/technology/elon-musk-unveils-the-robovan-the-biggest-surprise-from-tesla-s-we-robot-event/ar-AA1s4hW3 |title=Elon Musk unveils the Robovan: the biggest surprise from Tesla's We, Robot event |work=TechCrunch |date=10 October 2024 |access-date=24 October 2024 }}</ref> Robovan boleh membawa sehingga 20 orang penumpang dan juga berungsi secara berasingan sebagai van kargo.<ref name="rt20241010" /> [[TechCrunch]] menyatakan bahawa kenderaan itu mempunyai "penampilan retro-futuristik" tanpa stereng.<ref name="tc20241010" /> CEO Tesla [[Elon Musk]] berkata "Kami akan menghasilkan ini, dan ia akan kelihatan seperti itu."<ref name="tc20241010" /><ref name="rt20241010">{{cite news |url=https://www.roadandtrack.com/news/a62573810/tesla-robovan-revealed/ |title=The Tesla Robovan Is Elon Musk's Vision of Group Transport for the Future |work=roadandtrack.com |date=10 October 2024 |access-date=25 October 2024 }}</ref> Robovan bertujuan untuk beroperasi di bawah [[Rangkaian Tesla]] (Tesla Network), iaitu perkhidmatan e-hailing Tesla bagi kenderaan pemanduan kendiri.<ref name="verge20241010">{{Cite news |url=https://www.theverge.com/2024/10/10/24267158/tesla-van-robotaxi-autonomous-price-release-date |title=Tesla's robovan is the surprise of the night |work=The Verge |date=10 October 2024}}</ref> Tiada butiran pengeluaran atau kos lanjut yang dikeluarkan.<ref name="tc20241010" /> == Lihat juga == * [[Tesla Cybercab]] == Rujukan == {{Reflist}} {{Tesla Inc.}} aogwnu0we55cjp3wafk02iuejt28zwt 0 1296095 6925401 2026-08-11T13:49:05Z Danielrayyan09 355514 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{hatnote|Untuk kereta sukan pertama Tesla atau generasi pertamanya, lihat [[Tesla Roadster (generasi pertama)]].}} {{Infobox automobile | name = Tesla Roadster | image = NextGenTeslaRoadster (cropped).jpg | manufacturer = [[Tesla, Inc.]] | production = belum bermula<!--Musk telah "berjanji" pengeluaran pada tahun 2020, 2021, 2023, 2024, 2025, 2026, 2027 - mari tunggu sehingga ia benar-benar bermula --> | designer = [[Franz von Holzhausen]] | class = [...' 6925401 wikitext text/x-wiki {{hatnote|Untuk kereta sukan pertama Tesla atau generasi pertamanya, lihat [[Tesla Roadster (generasi pertama)]].}} {{Infobox automobile | name = Tesla Roadster | image = NextGenTeslaRoadster (cropped).jpg | manufacturer = [[Tesla, Inc.]] | production = belum bermula<!--Musk telah "berjanji" pengeluaran pada tahun 2020, 2021, 2023, 2024, 2025, 2026, 2027 - mari tunggu sehingga ia benar-benar bermula --> | designer = [[Franz von Holzhausen]] | class = [[Kereta sukan]] ([[S-segment|S]])<!-- mengikut [[WP:CARCLASS]], ini tidak sepatutnya diubah kepada "supercar atau hypercar" --> | body_style = Kupe (Cope) 2 pintu | layout = Tiga motor, [[pemacu semua roda]] | platform = | motor = Tiga motor elektrik (satu di hadapan, dua di belakang) | powerout = | battery = 200 [[kWh]] | electric_range = {{convert|1000|km|mi|-1|abbr=in|order=flip}} | charging = Supercharger V3 pada >350&nbsp;kW DC | transmission = | predecessor = [[Tesla Roadster (generasi pertama)]] }} '''Tesla Roadster''' generasi kedua ialah sebuah [[kenderaan elektrik bateri]] empat tempat duduk [[kereta sukan|kereta sukan]] yang bakal dikeluarkan dan dirancang untuk dibina oleh [[Tesla, Inc.]] Syarikat itu mendakwa ia bakal mampu memecut dari [[0 hingga 60 mph]] dalam masa 1.9 saat,<ref>Masa pecutan:<ul><li>1.9s: permulaan pegun {{convert |0|–|100|km/h|mph|0|order=flip}}, tanpa elaun pergerakan awal (rollout).</li><li>1.9s: permulaan bergerak ~{{convert|6|–|60|mph|km/h|0}}, dengan elaun [[rollout (drag racing)|pergerakan awal]] 1 kaki</li></ul></ref><ref name="musk-20190627-1.9s">{{cite twitter|number=1144241444435238913|title=2.1 sec 0–60 mph is base mode|date=June 27, 2019|first= Elon|last=Musk|user=elonmusk|authorlink= Elon Musk}}</ref><ref name= ":3" /> yang sepatutnya menjadi [[Senarai kereta pengeluaran terpantas mengikut pecutan|lebih pantas]] daripada mana-mana [[kenderaan sah jalan raya]] [[kereta pengeluaran|kereta pengeluaran]] pada tarikh pengumumannya pada November 2017.<ref name="Reuters">{{cite news |url= https://www.reuters.com/article/us-tesla-truck/new-200000-tesla-roadster-speeds-in-front-of-electric-big-rig-truck-idUSKBN1DG1LW |title= New $200,000 Tesla Roadster speeds in front of electric big-rig truck |first= Alexandria |last= Sage |date= November 16, 2017 |work= Reuters |url-status= live |archiveurl= https://web.archive.org/web/20171117090831/https://www.reuters.com/article/us-tesla-truck/new-200000-tesla-roadster-speeds-in-front-of-electric-big-rig-truck-idUSKBN1DG1LW |archivedate= November 17, 2017}}</ref> Roadster ini akan menjadi pengganti kepada kereta pengeluaran pertama Tesla, iaitu [[Tesla Roadster (generasi pertama)|Tesla Roadster 2008]]. Diperkenalkan sebagai prototaip konsep pada November 2017 dan pada asalnya dijadualkan untuk memulakan pengeluaran pada tahun 2020 dengan 10,000 unit, pelancarannya telah ditangguhkan berkali-kali. Pada November 2025, CEO Tesla [[Elon Musk]] menyatakan bahawa Roadster akan memulakan pengeluaran pada tahun 2027 atau 2028.<ref>{{cite news |url=https://electrek.co/2025/11/06/tesla-delays-roadster-demo-to-april-1-next-year-production-to-2027-28/ |title=Tesla delays ‘flying’ Roadster demo to April Fools’ Day, production to 2027/28 |first=Jameson |last=Dow |work=Electrek |location=US |date=2025-11-06 |access-date=2026-04-12}}</ref> Musk berkata bahawa [[Trim level (automobile)|kemasan]] berprestasi lebih tinggi akan tersedia di samping spesifikasi asas.<ref>{{cite tweet |first=Elon |last=Musk |user=elonmusk |number=1005577738332172289 |title=SpaceX option package for new Tesla Roadster will include ~10 small rocket thrusters arranged seamlessly around car. These rocket engines dramatically improve acceleration, top speed, braking & cornering. Maybe they will even allow a Tesla to fly … |date=June 9, 2018|access-date=March 25, 2019}}</ref> == Gambaran keseluruhan == === Sejarah === Pada tahun 2011, di penghujung tempoh pengeluaran [[Tesla Roadster (generasi pertama)|Tesla Roadster]] asal, Musk membayangkan bahawa versi baharu Roadster, tanpa [[Sasis|casis]] [[Lotus Elise]], boleh kembali ke fasa pengeluaran menjelang tahun 2014.<ref name=Verge-2011-10-31>{{cite news |url= https://www.theverge.com/2011/10/31/2527364/tesla-roadster-resume-production-available-2014 |title= Tesla Roadster to return in 2014 |first= Jaime |last= Keene |date= October 31, 2011 |website= [[The Verge]] |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20171117124448/https://www.theverge.com/2011/10/31/2527364/tesla-roadster-resume-production-available-2014 |archive-date= November 17, 2017}}</ref> Roadster baharu itu diacah buat pertama kali pada tahun 2014.<ref name="electrek_2017-06-13">{{cite news|url=https://electrek.co/2017/06/13/tesla-roadster-next-gen-elon-musk-maximum-plaid/ |title= Tesla Roadster next-gen: Elon Musk considers target under 2-second for 'Maximum Plaid'|first=Fred |last= Lambert |date= June 13, 2017 |website=electrek|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117175503/https://electrek.co/2017/06/13/tesla-roadster-next-gen-elon-musk-maximum-plaid/|archive-date=November 17, 2017 }}</ref> Pada masa itu, ia juga dirujuk sebagai ''Tesla Model R''.<ref name=InsideEVs-2014-09-03>{{cite web |url= https://insideevs.com/2020-tesla-selling-5-electric-models-simultaneously/ |title= By 2020, Tesla Could Be Selling 5 Electric Models Simultaneously |author= Eric Loveday |date= September 3, 2014 |publisher= Inside EVs |access-date= March 15, 2019 |archive-date= April 4, 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190404224603/https://insideevs.com/2020-tesla-selling-5-electric-models-simultaneously/ |url-status= live }}</ref> Pada tahun 2015, Musk membayangkan Roadster baharu selewat-lewatnya pada tahun 2019, dengan keupayaan [[pecutan]] yang lebih pantas.<ref>{{cite web |url=http://www.teslamotors.com/blog/three-dog-day |first=Elon |last=Musk |title=Three Dog Day |publisher=[[Tesla, Inc.]] |date=July 17, 2015 |access-date=August 30, 2015 |archive-date=August 24, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150824204142/http://www.teslamotors.com/blog/three-dog-day |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=http://hothardware.com/news/tesla-launching-all-new-maximum-plaid-roadster-within-four-years |title=Tesla Motors Will Launch All-New 'Maximum Plaid' Roadster Within Four Years |first=Brandon |last=Hill |website=HotHardware |date=July 18, 2015 |access-date=August 31, 2015 |archive-date=June 22, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622074445/https://hothardware.com/news/tesla-launching-all-new-maximum-plaid-roadster-within-four-years |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://mashable.com/2015/07/17/new-tesla-roadster/ |title=Tesla will launch a new roadster in 4 years (with nod to 'Spaceballs') |first=Chris |last=Perkins |website=Mashable |date=July 18, 2015 |access-date=August 31, 2015 |archive-date=September 6, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906002005/http://mashable.com/2015/07/17/new-tesla-roadster/ |url-status=live }}</ref> Satu ciapan oleh Musk pada Disember 2016 menyatakan bahawa Roadster kedua berada dalam perancangan Tesla, tetapi masih "beberapa tahun lagi".<ref>{{cite news |url=http://www.motortrend.com/news/elon-musk-confirms-new-roadster/ |title=New Tesla Roadster Planned, Says Elon Musk |first=Jonathon |last=Klein |magazine=[[Motor Trend]] |location=US |date=December 28, 2016 |access-date=June 2, 2017 |archive-date=May 27, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170527082131/http://www.motortrend.com/news/elon-musk-confirms-new-roadster/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite tweet |user=elonmusk |number=812440156531662848 |title=@jelleprins Some years away, but yes |first=Elon |last=Musk |date=December 23, 2016 |access-date=June 1, 2017}}</ref> Roadster kedua telah direka bentuk oleh [[Franz von Holzhausen]].<ref name=AutoWeek-11-17-2017>{{cite news |url= http://autoweek.com/article/car-news/tesla-roadster-sounds-incredible-it |title= Tesla Roadster Sounds Incredible But Will It Be That Good? |first= Mark |last=Vaughn |date= November 17, 2017 |magazine= [[AutoWeek]] |url-status= live |archive-url= https://web.archive.org/web/20171117175637/http://autoweek.com/article/car-news/tesla-roadster-sounds-incredible-it |archive-date= November 17, 2017}}</ref> Sebuah [[kenderaan konsep|prototaip]] Roadster telah ditunjukkan secara mengejut pada penghujung acara [[Tesla Semi]] pada 16 November 2017, apabila sebuah Roadster dipandu keluar dari bahagian belakang salah satu treler trak semi beriringan dengan lagu "[[Sabotage (Beastie Boys song)|Sabotage]]",<ref name="barlow">{{cite magazine|url=http://www.gq-magazine.co.uk/article/new-tesla-roadster|title=The new Tesla Roadster is Formula One car fast|magazine=[[British GQ]] |first=Jason |last=Barlow |authorlink=Jason Barlow|date=17 November 2017|accessdate=21 November 2017|quote=Beastie Boys classic "[[Sabotage (Beastie Boys song)|Sabotage]]" was playing as the Roadster was disgorged from the Semi's trailer in front of a whooping audience.}}</ref> beserta acahan ketersediaan pada tahun 2020 dengan harga permulaan AS$200,000.<ref>{{cite web|url=https://techcrunch.com/2017/11/16/tesla-unveils-the-new-roadster|title=Tesla unveils the new Roadster|first=Darrell|last=Etherington|date=November 17, 2017 |publisher=[[TechCrunch]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2017/11/17/for-200000-tesla-will-sell-you-the-worlds-fastest-consumer-car/ |title=For $200,000, Tesla will sell you the 'world's fastest' consumer car |first=Hamza |last=Shaban |date=November 17, 2017 |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=November 20, 2017 |archive-date=November 20, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171120235134/https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2017/11/17/for-200000-tesla-will-sell-you-the-worlds-fastest-consumer-car/ |url-status=live }}</ref> Musk menjelaskan konsep tersebut sebagai: "Tujuan melakukan ini adalah untuk memberikan pukulan hebat kepada kereta berkuasa petrol. Memandu kereta sukan petrol akan terasa seperti enjin stim dengan hidangan sampingan quiche."<ref name="auto">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2017/nov/17/tesla-roadster-electric-supercar-elon-musk-fast|title=Tesla Roadster: nine things we know about the 'smackdown to gasoline cars'|first=Samuel|last=Gibbs|date=November 17, 2017 |newspaper=[[The Guardian]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20171117132834/https://www.theguardian.com/technology/2017/nov/17/tesla-roadster-electric-supercar-elon-musk-fast|archive-date=November 17, 2017 }}</ref> Sesi pandu uji telah diberikan pada acara tersebut untuk mereka yang membayar $5,000 pertama daripada deposit $50,000 serta-merta bagi pra-tempahan kenderaan berkenaan.<ref name="auto"/><ref>{{Cite news|url=https://www.drive.com.au/motor-news/tesla-unveils-new-roadster-116378|title=Tesla unveils new Roadster|last=Maclean|first=Andrew|date=November 17, 2017 |website=Drive |access-date=November 18, 2017 |language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171119165455/https://www.drive.com.au/motor-news/tesla-unveils-new-roadster-116378 |archive-date=November 19, 2017}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newsfactor.com/story.xhtml?story_id=106686 |title=Surprise! Tesla Announces New Roadster Amid Electric Truck Reveal |website=NewsFactor |language=en |access-date=November 18, 2017 |url-status=dead |archive-date=November 19, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119165455/https://www.newsfactor.com/story.xhtml?story_id=106686 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://autospies.com/news/All-new-Tesla-Roadster-STEALS-The-SEMI-s-Show-Musk-Plants-A-Flag-In-The-Ground-To-END-ICE-Vehicles-For-Good-94795/ |title=All-new Tesla Roadster STEALS The SEMI's Show – Musk Plants A Flag In The Ground To END ICE Vehicles For Good |website=AutoSpies Auto News |language=en|access-date=November 18, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171118073628/http://www.autospies.com/news/All-new-Tesla-Roadster-STEALS-The-SEMI-s-Show-Musk-Plants-A-Flag-In-The-Ground-To-END-ICE-Vehicles-For-Good-94795/|archive-date=November 18, 2017}}</ref> Maklumat tambahan menyusul selepas acahan tersebut, seperti pelbagai rekod kelajuan dunia yang Tesla katakan akan dipecahkannya.<ref name="electrek_2015-07-17">{{cite news|url=https://electrek.co/2015/07/17/teslas-insanely-fast-model-s-just-got-faster-ludicrously-faster/|title=Tesla's insanely fast Model S just got faster, ludicrously faster |first=Jon |last= Jivan |date=July 17, 2015|website=electrek |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171117174943/https://electrek.co/2015/07/17/teslas-insanely-fast-model-s-just-got-faster-ludicrously-faster/|archive-date=November 17, 2017 }}</ref><ref name="Verge">{{cite news|url=https://www.theverge.com/2015/7/17/8994649/new-tesla-roadster-four-years|title=It's official: Tesla is launching a new Roadster in four years|last=Ziegler|first=Chris|date=July 17, 2015|website=[[The Verge]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117175500/https://www.theverge.com/2015/7/17/8994649/new-tesla-roadster-four-years|archive-date=November 17, 2017 }}</ref><ref name="AE">{{cite news|url=http://www.autoexpress.co.uk/car-news/99251/2019-tesla-roadster-elon-musk-hints-at-two-second-0-60-target|title=2019 Tesla Roadster: Elon Musk hints at two second 0–60 target |first=James |last= Brodie |date=June 16, 2017 |website=Auto Express |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170922054030/http://www.autoexpress.co.uk/car-news/99251/2019-tesla-roadster-elon-musk-hints-at-two-second-0-60-target|archive-date=September 22, 2017 }}</ref><ref name="dt">{{cite news |url=https://www.digitaltrends.com/cars/2019-tesla-roadster-performance-specs-news-range/|title=Tesla's next Roadster will be one of the quickest cars in the world |first=Ronan |last= Glon|date=December 28, 2016 |website=Digital Trends |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170621140720/https://www.digitaltrends.com/cars/2019-tesla-roadster-performance-specs-news-range/|archive-date=June 21, 2017 }}</ref> Pada Jun 2018, Musk mendedahkan potensi ciri yang dipanggil "pakej pilihan SpaceX" untuk Roadster.<ref>{{cite news |url=https://www.autoblog.com/2018/06/09/tesla-roadster-spacex-option-package-performance/ |title=SpaceX option package for 2020 Tesla Roadster could add more performance |first=Jonathon |last=Ramsey |work=Auto Blog |location=US |date=June 9, 2018 |access-date=July 14, 2018 |archive-date=July 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713201815/https://www.autoblog.com/2018/06/09/tesla-roadster-spacex-option-package-performance/ |url-status=live }}</ref> Ini akan menambah kira-kira sepuluh [[penolak gas sejuk]] pada kereta untuk meningkatkan kebolehkawalan; ia merangkumi pam elektrik untuk mengecas semula tangki udara yang digunakan bagi menyediakan [[udara terperangkap]] yang mengalir melalui [[muncung penolak]] untuk menghasilkan tujahan jet sejuk. Tangki udara, berdasarkan "[[bekas tekanan berbalut komposit]]" (COPV) yang juga digunakan dalam roket [[Falcon 9]] dan [[Falcon Heavy]], akan menggantikan tempat duduk belakang. Penolak tersebut akan digunakan untuk meningkatkan keupayaan membelok, pecutan, kelajuan maksimum dan pembrekan.<ref name=eletrek-2018-06-10>{{cite news |url=https://electrek.co/2018/06/10/tesla-roadster-elon-musk-thruster-backseat/ |title=Elon Musk is serious about adding thrusters to the new Tesla Roadster, the option will replace the back seats |first=Fred |last=Lambert |date=June 10, 2018 |publisher=Electrek |access-date=June 12, 2018 |archive-date=June 12, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612015701/https://electrek.co/2018/06/10/tesla-roadster-elon-musk-thruster-backseat/ |url-status=live }}</ref><ref name=Fortune-2018-06-10>{{cite news |url=http://fortune.com/2018/06/10/musk-tesla-roadster-spacex-rocket-thrusters/ |title=Elon Musk Says Tesla's Next Roadster Will Feature Actual SpaceX Rocket Thrusters |first=David Z. |last=Morris |publisher=Fortune Magazine |date=June 10, 2018 |access-date=June 12, 2018 |archive-date=June 11, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180611165930/http://fortune.com/2018/06/10/musk-tesla-roadster-spacex-rocket-thrusters/ |url-status=live }}</ref><ref name=CNET-Roadshow-2018-06-11>{{cite news |url=https://www.cnet.com/roadshow/news/elon-musk-tesla-roadster-thrusters-very-serious/ |title=Elon Musk is 100 percent serious about Roadster thrusters |first=Andrew |last=Krok |publisher=CNET |work=Roadshow |date=June 11, 2018 |access-date=June 12, 2018 |archive-date=June 12, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612125709/https://www.cnet.com/roadshow/news/elon-musk-tesla-roadster-thrusters-very-serious/ |url-status=live }}</ref> Tekanan kerja adalah {{convert|10000|psi|bar|abbr=on}}.<ref>{{cite interview|first=Elon|last=Musk|author-link=Elon Musk|interviewer=[[Joe Rogan]]|title=Elon Musk|work=[[The Joe Rogan Experience]]|date=September 7, 2018|access-date=September 8, 2018|url=http://podcasts.joerogan.net/podcasts/elon-musk|issue=1169|format=offset: 1.14:46–1.15:25|quote=The next generation Roadster, … where you put rocket thrusters on it … ultra high compressed air … cold gas thrusters … electric pump … pump it up to like 10,000 psi … could make it fly|archive-date=September 8, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180908120030/http://podcasts.joerogan.net/podcasts/elon-musk|url-status=live}}</ref> Pada 27 Jun 2019, Musk menciap bahawa "2.1 saat 0-60 mph adalah untuk model asas sebelum menambah pilihan penolak roket".<ref>{{cite tweet |last=Musk |first=Elon |user=elonmusk |number=1144241444435238913|title=2.1 sec 0-60 mph is base model before adding rocket thruster option}}</ref> Pada Februari 2025, Naib Presiden Kejuruteraan Tesla Lars Moravy mengesahkan bahawa kerja-kerja pembangunan Roadster dan penolak gas sejuk sedang dijalankan.<ref>{{cite tweet|first=Sawyer |last=Merritt |user=SawyerMerritt|number=1893753993643303414 |title=Lars Moravy, VP of Vehicle Engineering at @Tesla in new interview on the next-gen Roadster and the SpaceX package: "Oh it is definitely real. We're working with SpaceX on that now; Cold gas thrusters are super cool and they add a certain level of breaking the laws of motors physics. I promise you it (the new Roadster) will come out; I last worked on it this past Tuesday." |date=2025-02-24 |access-date=2026-03-02}}</ref> Pada Julai 2025, Moravy berkata bahawa pembangunan Roadster sedang giat dijalankan, ia bakal menjadi "Kereta Pemandu Terbaik Terakhir", dan demonstrasi berkemungkinan dilakukan menjelang akhir tahun 2025.<ref>{{cite news |url=https://www.motor1.com/news/767123/tesla-roadster-last-best-driver-car/ |title=Tesla Claims the New Roadster Will Be the 'Last Best Driver's Car' |first=Adrian |last=Padeanu |work=Motor1.com |location=US |date=2025-07-28 |access-date=2025-07-30}}</ref> Pada Ogos 2025, Tesla memfailkan paten untuk teknologi [[kesan darat (kereta)|kesan darat]] bagi Roadster baharu.<ref>{{cite news |url=https://electrek.co/2025/08/06/teslas-new-roadster-patent-doesnt-do-what-elon-said-it-would-and-thats-good/ |title=Elon Musk said the Tesla Roadster can fly. This new patent suggests otherwise. |first=Jameson |last=Dow |work=Electrek |location=US |date=2025-08-06 |access-date=2026-03-07}}</ref> Pada Oktober 2025, von Holzhausen mengesahkan bahawa pelancaran dan demonstrasi Roadster masih mengikut jadual untuk akhir tahun 2025.<ref>{{cite news |url=https://teslanorth.com/2025/10/19/tesla-roadster-unveil-still-on-track-for-2025-says-design-chief/ |title=Tesla Roadster Unveil Still on Track for 2025, Says Design Chief |first=Nehal |last=Malik |work=Tesla North |location=US |date=2025-10-19 |access-date=2026-03-02}}</ref> Pada 28 Oktober, Tesla menyiarkan senarai jawatan kosong untuk jawatan "jurutera pembuatan Roadster" yang berpusat di Fremont, California.<ref>{{cite news |url=https://wwwwww.teslarati.com/tesla-posts-job-opening-next-generation-roadster-production/ |title=Tesla posts job opening for next-generation Roadster production |first=Simon |last=Alvarez |work=Teslarati |location=US|date=2025-10-28 |access-date=2026-03-02}}</ref> Pada 31 Oktober, Musk menyatakan perancangan untuk sebuah demonstrasi "yang tidak dapat dilupakan" menjelang akhir tahun 2025.<ref>{{cite news |url=https://electrek.co/2025/10/31/elon-musk-tesla-roadster-flying-demo/ |title=Elon Musk says Tesla Roadster 'flying' demo is coming |first=Fred |last=Lambert |work=Electrek |location=US |date=2025-10-31 |access-date=2026-03-02}}</ref> Pada Februari 2026, Tesla memfailkan cap dagangan untuk logo dan siluet reka bentuk Roadster.<ref>{{cite news |url=https://www.businessinsider.com/tesla-roadster-trademark-filings-logos-2026-2 |title=Tesla filings reveal possible new Roadster logos |first=Grace |last=Kay |work=Business Insider |location=US |date=2026-02-06 |access-date=2026-03-02}}</ref> Pada Mac 2026, Tesla memfailkan paten untuk tempat duduk satu bahagian bagi Roadster.<ref>{{cite news |url=https://www.notateslaapp.com/news/3741/tesla-patents-one-piece-seat-design-for-next-gen-roadster |title=Tesla Patents One-Piece Seat Design for Next-Gen Roadster |first=Nehal |last=Malik |work=not a tesla app |location=US |date=2026-03-05 |access-date=2026-03-07}}</ref> Dalam bulan yang sama, Musk mengumumkan bahawa versi pengeluaran Roadster "diharapkan" akan diumumkan pada akhir April 2026.<ref>{{cite web |last=East |first=George |title=New Tesla Roadster to arrive in April 2026, says Elon Musk |url=https://evpowered.co.uk/news/elon-musk-new-tesla-roadster-set-for-april-2026-arrival-apparently/ |website=EV Powered |date=15 March 2026 |access-date=17 April 2026}}</ref> Pada April 2026, semasa panggilan penyata kewangan suku pertama, Musk menyatakan bahawa Roadster akan diperkenalkan dalam masa sebulan atau lebih, dan demonstrasi tersebut memerlukan banyak ujian.<ref>{{cite news |url=https://electrek.co/2026/04/22/tesla-roadster-unveil-delayed-again-earnings-call/ |title=Elon Musk pushes Tesla Roadster unveil again — now 'maybe in a month or so' |first=Fred |last=Lambert |work=Electrek |location=US |date=2026-04-22 |access-date=2026-04-24}}</ref> Pada May 2026, Tesla memfailkan cap dagangan untuk lencana Roadster generasi kedua.<ref>{{cite news |url=https://www.teslarati.com/tesla-roadster-update-not-the-one-fans-were-looking-for/ |title=NewsTesla Roadster gets an update, but not the one fans were looking for |first=Joey |last=Klender |work=Teslarati |location=US |date=2026-05-06 |access-date=2026-06-25}}</ref> Pada bulan yang sama, von Holzhausen mengesahkan bahawa Roadster baharu ini akan dibina di Gigafactory Texas.<ref>{{cite news |url=https://www.notateslaapp.com/news/4201/tesla-says-roadster-is-currently-in-testing-will-be-built-in-texas |title=Tesla Says Roadster Is Currently in Testing, Will Be Built In Texas |first=Karan |last=Singh |work=not a tesla app |location=US |date=2026-05-25 |access-date=2026-06-25}}</ref> Pada Jun 2026, Tesla menangguhkan pelancaran Roadster baharu sehingga Ogos.<ref>{{cite news |url=https://www.teslarati.com/tesla-roadster-unveiling-gets-pushed-again-new-event-details-emerge/ |title=Tesla Roadster unveiling gets pushed again, but new event details emerge |first=Joey |last=Klender |work=Teslarati |location=US |date=2026-06-05 |access-date=2026-06-25}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.teslarati.com/tesla-roadster-unveiling-teased-few-weeks-exec/ |title=Tesla exec says Roadster unveil is soon — for real this time |first=Joey |last=Klender |work=Teslarati |location=US |date=2026-06-07 |access-date=2026-06-25}}</ref> === Pengeluaran === Pada November 2017, Musk mengumumkan bahawa pengeluaran Tesla Roadster dijadualkan bermula pada tahun 2020 semasa acara pelancaran Semi.<ref>{{cite news |url=https://www.caranddriver.com/news/a15338755/new-tesla-roadster-first-look-zero-to-60-in-1-9-seconds-250-mph-top-speed-620-mile-range/ |title=New Tesla Roadster First Look: Zero to 60 in 1.9 Seconds, 250-MPH Top Speed, 620-Mile Range |first=Steve |last=Siler |work=Car and Driver |location=US |date=2017-11-17 |access-date=2026-06-25}}</ref> Pada Mei 2018, Musk menyatakan bahawa pandu uji untuk Roadster baharu akan mula ditawarkan pada akhir tahun 2019.<ref>{{cite news |url=https://www.teslarati.com/tesla-roadster-test-drives-2019-elon-musk/ |title=Tesla Roadster test drives will begin ‘towards end’ of 2019, says Elon Musk |first=Simon |last=Alvarez |work=Teslarati |location=US |date=2018-05-11 |access-date=2026-06-25}}</ref> Pada Julai 2020, semasa panggilan penyata kewangan suku kedua 2020, Musk menyatakan bahawa Tesla merancang secara tentatif untuk membina Roadster di California dan pengeluaran akan berlaku dalam tempoh 12 hingga 18 bulan akan datang, menandakan pertengahan hingga akhir tahun 2021.<ref name="eletrek-2020-07-22">{{cite news |url=https://electrek.co/2020/07/22/tesla-roadster-elon-musk-production-california-12-18-months/ |title=Elon Musk hints at Tesla Roadster production in California within 12–18 months |first=Fred |last=Lambert |date=July 22, 2020 |website=Electrek |access-date=July 23, 2020 |archive-date=July 23, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723032254/https://electrek.co/2020/07/22/tesla-roadster-elon-musk-production-california-12-18-months/ |url-status=live }}</ref> Pada Januari 2021, Musk menciap bahawa pengeluaran akan ditangguhkan sehingga tahun 2022. Beliau mengulas mengenai ciapan tersebut pada tahun 2021, bahawa syarikat akan menyelesaikan kejuruteraan Roadster dengan matlamat untuk mempunyai "reka bentuk calon yang boleh dipandu pada akhir musim panas".<ref name=":0">{{Cite web|last=Porter|first=Jon|date=2021-01-29|title=Tesla Roadster production delayed to 2022|url=https://www.theverge.com/2021/1/29/22255902/tesla-roadster-production-2022-elon-musk-ceo-tweet|access-date=2021-01-29|website=The Verge|language=en|archive-date=January 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129125027/https://www.theverge.com/2021/1/29/22255902/tesla-roadster-production-2022-elon-musk-ceo-tweet|url-status=live}}</ref> Pada September 2021, Musk berkata pengeluaran akan ditangguhkan sehingga tahun 2023.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-09-01 |title=Elon Musk: Tesla Roadster Delayed (Again), This Time to 2023 |url=https://www.motortrend.com/news/tesla-roadster-delayed-again-2023-elon-musk-twitter/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210903004810/https://www.motortrend.com/news/tesla-roadster-delayed-again-2023-elon-musk-twitter/ |archive-date=September 3, 2021 |access-date=2021-09-03 |website=MotorTrend |language=en}}</ref> Musk mengesahkan lagi sasaran pengeluaran 2023 pada [[Mesyuarat agung tahunan|mesyuarat pemegang saham]] 2021 pada bulan Oktober.<ref>{{Cite web|title=2021 Shareholder Meeting|url=https://www.tesla.com/2021shareholdermeeting|access-date=2021-10-11|website=Tesla|language=en}}</ref> Pada April 2022, semasa malam pembukaan Cyber Rodeo, Musk mengumumkan bahawa Gigafactory di Texas bakal memulakan pengeluaran Cybertruck, Roadster, dan Semi, yang mana pengeluarannya telah dipindahkan dari kilang Fremont di California.<ref>{{cite web | url=https://www.teslarati.com/tesla-gigafactory-texas-hiring-ramp/ | title=Tesla ramps hiring efforts in Giga Texas | date=April 13, 2022 }}</ref> Dalam mesyuarat pemegang saham Mei 2023, Musk berharap bahawa kejuruteraan dan reka bentuk Roadster akan siap menjelang akhir tahun tersebut, dan berharap dapat memulakan pengeluaran pada tahun 2024.<ref name=":2">{{Cite web |last=Merano |first=Maria |date=2023-05-17 |title=Elon Musk sets expectations for next-gen Tesla Roadster production |url=https://www.teslarati.com/elon-musk-tesla-roadster-production/ |access-date=2023-05-17 |website=TESLARATI |language=en-US}}</ref> Pada Februari 2024, tarikh pengeluaran diubah kepada tahun 2025.<ref name="Fitzgerald">{{Cite web |last=Fitzgerald |first=Jack |date=February 28, 2024 |title=Tesla Roadster Can Hit 60 MPH under 1 Second, Coming Next Year, Claims Musk |url=https://www.caranddriver.com/news/a60006649/tesla-roadster-coming-deposits-details/ |access-date=March 1, 2024 |website=Car and Driver}}</ref> Pada Februari 2024, Musk membuat hantaran di [[X (rangkaian sosial)|X]] bahawa versi pengeluaran Roadster akan diumumkan pada akhir tahun 2024, dan penghantaran akan bermula pada awal tahun 2025, kereta itu akan mampu memecut sehingga {{cvt|60|mph|km/h|0}} dalam masa kurang dari 1 saat,<ref name="Fitzgerald"/> dan kawalan [[kendalikan melalui wayar]] (steer-by-wire) yang serupa dengan [[Cybertruck]] akan disertakan.<ref>{{cite web | url=https://www.teslarati.com/elon-musk-tesla-roadster-two-new-features-steer-by-wire/ | title=Elon Musk hints at two crazy features for new Tesla Roadster | date=March 18, 2024 }}</ref> Semasa panggilan penyata kewangan suku ketiga pada Oktober 2024, Musk berkata reka bentuk Roadster hampir dimuktamadkan, dan pengeluaran akan ditangguhkan ke tahun 2025.<ref>{{Citation| url=https://www.topgear.com/car-news/electric/elon-musk-tesla-roadster-delayed-regular-25k-car-pointless | title = Elon Musk: Tesla Roadster delayed, regular $25k car "pointless" |date= October 28, 2024 }}</ref> Dalam mesyuarat pemegang saham November 2025, Musk berkata versi pengeluaran Roadster akan diperkenalkan pada 1 April 2026, dan pengeluaran akan bermula 12 hingga 18 bulan kemudian.<ref>{{cite news |url=https://electrek.co/2025/11/06/tesla-delays-roadster-demo-to-april-1-next-year-production-to-2027-28/ |title=Tesla delays ‘flying’ Roadster demo to April Fools’ Day, production to 2027/28 |first=Jameson |last=Dow |work=Electrek |location=US|date=2025-11-06 |access-date=2026-03-02}}</ref> Pada Januari 2026, Tesla mengambil maklum dalam nota penyata kewangan suku keempat mereka bahawa persiapan untuk pengeluaran Roadster masih berterusan.<ref>{{cite tweet|first=Sawyer |last=Merritt |user=SawyerMerritt|number=2016619526725550356 |title=NEWS: Tesla says it is preparing for next-generation Roadster production. "Preparations continue in North America for the production ramps of Tesla Semi and Cybercab, both commencing 1H26, and production of the next-generation Roadster." |date=2026-01-29 |access-date=2026-03-02}}</ref> === Pemasaran pra-tempahan === [[Pra-tempahan]] Roadster bermula pada tahun 2017, dengan deposit sebanyak $50,000 diperlukan.<ref name="auto"/> Pemilik Tesla yang menyertai program promosi rujukan mula mengumpul potongan harga untuk pembelian Roadster berdasarkan bilangan rujukan. Mereka yang mencapai 55 rujukan disahkan menerima rebat 100% untuk pembelian Roadster pada masa hadapan.<ref name="Jalopnik">{{cite news|url=https://jalopnik.com/tesla-is-offering-people-a-free-next-generation-roadste-1796866266|title=Tesla Is Offering People A Free Next Generation Roadster (If You Sell 50 Cars For Them) |first=Justin T. |last= Westbrook|date=July 12, 2017 |website=[[Jalopnik]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171117174844/https://jalopnik.com/tesla-is-offering-people-a-free-next-generation-roadste-1796866266|archive-date=November 17, 2017 }}</ref><ref name="electrek_2017-09-28">{{cite news|url=https://electrek.co/2017/09/28/tesla-referral-program-solar-panels-1000-credit-cars/|title=Tesla updates its referral program to include solar panels, new prizes, removing $1,000 credit on cars|first=Fred |last= Lambert|date=September 28, 2017|publisher=electrek|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117175442/https://electrek.co/2017/09/28/tesla-referral-program-solar-panels-1000-credit-cars/|archive-date=November 17, 2017 }}</ref> === Harga === Model asas pada mulanya disenaraikan di laman web Tesla pada harga $200,000, tetapi 1,000 unit pertama yang dihasilkan, dikenali sebagai Founder's Series, akan dijual pada harga $250,000.<ref name="auto"/><ref>{{cite web |url=https://www.tesla.com/roadster |title=Roadster {{!}} Tesla |publisher=Tesla |location=US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510115946/https://www.tesla.com/roadster |archive-date=2020-05-10}}</ref> Pembayaran penuh diperlukan untuk pra-tempahan kenderaan siri khas tersebut. Harga itu kemudiannya dikeluarkan dari laman web, meninggalkan hanya harga deposit/tempahan untuk model asas iaitu sebanyak $50,000.<ref>{{cite web |url=https://www.tesla.com/roadster |title=Roadster {{!}} Tesla |publisher=Tesla |location=US |archive-url=https://web.archive.org/web/20221017115946/https://www.tesla.com/roadster |archive-date=2022-10-17}}</ref> == Reka bentuk == [[File:Inside the new Tesla Roadster.jpg|thumb|Ruang dalaman Tesla Roadster generasi kedua]] Tesla Roadster generasi kedua ialah sebuah [[kupe]] [[2+2 (gaya badan kereta)|2+2]]<ref>{{cite news |url=https://jalopnik.com/the-new-tesla-roadster-isn-t-actually-a-roadster-1820545274 |title=The New Tesla Roadster Isn't Actually A Roadster |first=Tom |last=McParland |work=Jalopnik |location=US |date=November 17, 2017 |access-date=March 23, 2019 |archive-date=November 8, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191108194733/https://jalopnik.com/the-new-tesla-roadster-isn-t-actually-a-roadster-1820545274 |url-status=live }}</ref> dengan [[bumbung kereta|bumbung kaca]] yang boleh ditanggalkan. Ia direka oleh [[Franz von Holzhausen]], ketua pereka Tesla yang bertanggungjawab ke atas sebahagian besar kenderaan Tesla. Roadster mempunyai susunan tempat duduk 2+2, dengan tempat duduk belakang yang lebih kecil untuk dua orang penumpang.<ref name="auto"/> Roadster mempunyai tiga motor elektrik: satu di hadapan dan dua di belakang,<ref name="auto"/> membolehkan pacuan semua roda dan pemvektoran tork semasa mengambil selekoh. Kenderaan ini akan mempunyai bateri berkuasa {{val|200|ul=kWh}}, dua kali ganda kapasiti bateri terbesar dalam kereta Tesla sedia ada ([[Tesla Model S]] atau [[Tesla Model X|Model X]]), dan jauh lebih besar daripada bateri 123 kWh milik [[Tesla Cybertruck]]. Roadster akan mempunyai jarak pemanduan {{convert|620|mi|km|-1|abbr=out}} pada satu pengecasan pada kelajuan [[lebuh raya]]. Tesla menyatakan tork pada roda ialah {{Convert|10000|Nm|lbft|abbr=on|order=flip}}. Roda belakang adalah lebih besar berbanding roda hadapan.<ref name="dow">{{cite news|url=https://electrek.co/2017/11/20/teslas-next-gen-roadster-technical-analysis/|title=Tesla's Next-Gen Roadster: A (speculative) technical look at the car that will "smack down" gasoline powered cars|date=November 20, 2017|access-date=November 22, 2017|website=Electrek|first=Jameson|last=Dow|quote=tires on the prototype are Michelin Pilot Sport Cup 2 325/30ZR21 (104Y) rear and 295/35ZR20 front. These have a "Y" speed rating, which means they have a maximum speed of "over (300kmph)." They are the same tires used on the Porsche 918 Spyder (which has a /340kmph top speed).|archive-date=November 26, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171126075102/https://electrek.co/2017/11/20/teslas-next-gen-roadster-technical-analysis/|url-status=live}}</ref> == Prestasi == [[File:Tesla Roadster 2.0 (47619421652).jpg|thumb|Tesla Roadster generasi kedua (2019)]] [[File:The_Wicked-Fast_Next_Gen_Roadster.jpg|thumb|Tesla Roadster dilihat pada Acara Hari Bateri Tesla 2020]] Musk membuat kenyataan berikut berkenaan pecutan prototaip Roadster: * {{Convert|0|–|60|mph|km/h|abbr=on}} dalam masa 1.1 saat dengan pilihan penolak roket ditambah (tanpa menyatakan sama ada ini termasuk elaun [[rollout (drag racing)|pergerakan awal]] 1 kaki).<ref>{{Cite tweet |user=elonmusk |last=Musk |first=Elon |number=1395474465794838528 |title=0 to 100 km/h in 1.1 |date=May 20, 2021 |access-date=August 17, 2021}}</ref> * {{Convert|0|–|60|mph|km/h|abbr=on}} dalam masa 2.1 saat untuk model asas sebelum menambah pilihan penolak roket (tanpa menyatakan sama ada ini termasuk elaun [[rollout (drag racing)|pergerakan awal]] 1 kaki).<ref>{{citetweet |user=elonmusk |last=Musk |first=Elon |number=1144241444435238913 |title=2.1 sec 0–60 mph is base model before adding rocket thruster option |date=June 27, 2019}}</ref> Laman web Tesla kemudiannya menyatakan 1.9 saat.<ref name=":3">{{cite web |url=https://www.tesla.com/roadster |title=Roadster |publisher=Tesla |location=US |access-date=2023-01-22}}</ref> Masa {{convert|0|to|1/4|miles|m|-1|abbr=in}} yang dinyatakan adalah 8.88 saat, dengan kelajuan tertinggi melebihi {{convert|250|mph|abbr=on|}}.<ref name="Tracy2017">{{Cite news |last=Tracy |first=David |title=Here's What A Battery Researcher Told Us About The Tesla Roadster's Crazy Performance Claims |url=https://jalopnik.com/heres-what-a-battery-researcher-told-us-about-the-tesla-1820558723 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118090127/https://jalopnik.com/heres-what-a-battery-researcher-told-us-about-the-tesla-1820558723 |archive-date=November 18, 2017 |access-date=November 18, 2017 |website=[[Jalopnik]] |language=en-US}}</ref><ref name="Nerdist">{{Cite news |date=November 17, 2017 |title=Elon Musk Unveils Tesla Semi, Roadster in 'Smackdown to Gasoline Cars' |url=https://archive.nerdist.com/elon-musk-tesla-semi-roadster/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171119075700/https://nerdist.com/elon-musk-tesla-semi-roadster/ |archive-date=November 19, 2017 |access-date=November 18, 2017 |website=Nerdist |language=en}}</ref> Sekiranya versi pengeluaran Roadster mencapai angka prestasi ini, ia akan mengatasi [[kereta super]] tahun 2019, dan akan mencipta rekod [[kereta pengeluaran]] baharu, yang mana tiada satu pun yang mencapai keputusan lebih baik daripada {{Convert|0|–|100|km/h|abbr=on|}} dalam masa 2.0 saat atau 9.0 saat dalam suku batu (1/4 batu). Merujuk kepada prestasi tersebut, Musk menyatakan, "inilah yang sedang kami capai dalam prototaip"; beliau juga menunjukkan bahawa angka yang dinyatakan itu merujuk kepada "model asas" yang dijangkakan.<ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Cadie |title=Tesla just revealed its new Roadster, and it's a complete game-changer |url=https://www.businessinsider.com/new-tesla-roadster-2017-2017-11 |url-access=subscription |access-date=2025-07-30 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> [[Tesla Model S#Palladium (Plaid)|Model S Plaid]] terkini yang dikeluarkan pada tahun 2021 telah mencipta beberapa rekod kereta pengeluaran dengan statistik prestasi yang menghampiri angka yang dijangkakan untuk Roadster. Pada Februari 2024, Musk menyatakan di X bahawa matlamat reka bentuk baharu untuk versi pengeluaran Roadster merangkumi pecutan {{Convert|0|–|60|mph|km/h|abbr=on}} dalam masa kurang daripada satu saat, tanpa menyatakan sama ada "pakej SpaceX" akan menjadi pilihan atau tidak.<ref name=":4">{{cite tweet |number=1762716007913652650 |user=elonmusk |title=Tonight, we radically increased the design goals for the new Tesla Roadster. There will never be another car like this, if you could even call it a car. |first=Elon |last=Musk |date=February 28, 2024 |access-date=June 17, 2024}}</ref><ref name=":5">{{cite tweet |number=1762718427775410295 |user=elonmusk |title=0-60mph < 1 sec And that is the least interesting part |first=Elon |last=Musk |date=February 28, 2024 |access-date=June 17, 2024}}</ref> == Analisis == Satu penyelidikan yang disiapkan pada tahun 2017 oleh [[Bloomberg L.P.]] menunjukkan bahawa anggaran jarak pemanduan bagi setiap pengecasan adalah terlalu optimistik, berdasarkan ulasan daripada Salim Morsy, penganalisis kenderaan elektrik di Bloomberg New Energy Finance. Dalam sebuah artikel bertajuk ''Tesla's Newest Promises Break the Laws of Batteries'', Morsy menunjukkan bahawa kapasiti bateri yang didakwa itu memerlukan bateri yang terlalu besar untuk rangka kecil Roadster. "Saya tidak fikir kereta yang anda lihat minggu lepas mempunyai 200 kilowatt-jam penuh di dalamnya. Saya tidak fikir ia adalah mustahil secara fizikal untuk melakukannya buat masa ini."<ref name="randall-lippert">{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-11-24/tesla-s-newest-promises-break-the-laws-of-batteries |title=Tesla's Newest Promises Break the Laws of Batteries |first1=Tom |last1=Randall |first2=John |last2=Lippert |work=Bloomberg |date=November 24, 2017 |access-date=June 12, 2018 |archive-date=June 12, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162559/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-11-24/tesla-s-newest-promises-break-the-laws-of-batteries |url-status=live }}</ref> Analisis Morsy secara langsung bercanggah dengan Musk, yang pernah menyatakan terdahulu pada tahun tersebut bahawa "inilah yang sedang kami capai dalam prototaip".<ref name="Tracy2017" /><ref name="Nerdist" /> Venkat Viswanathan, seorang profesor [[kejuruteraan mekanikal]] di [[Universiti Carnegie Mellon]],<ref>{{cite web |url=https://www.meche.engineering.cmu.edu/faculty/viswanathan.html |title=Venkat Viswanathan |publisher=Carnegie Mellon University |access-date=June 12, 2018 |archive-date=June 12, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162245/https://www.meche.engineering.cmu.edu/faculty/viswanathan.html |url-status=live }}</ref> memberitahu ''[[Jalopnik]]'' bahawa angka 1.9 saat untuk {{Convert|0|–|60|mph|km/h|abbr=on}} kelihatan munasabah berdasar anggaran berat bateri iaitu {{Convert|833|kg|lbs|order=flip}}. Beliau menambah bahawa kebolehlaksanaan dakwaan pecutan tersebut mengandaikan tayar yang sesuai bakal tersedia untuk daya tarikan yang diperlukan.<ref>{{cite web |url=https://jalopnik.com/heres-what-a-battery-researcher-told-us-about-the-tesla-1820558723 |title=Here's What A Battery Researcher Told Us About The Tesla Roadster's Crazy Performance Claims |first=David |last=Tracy |work=Jalopnik |date=November 17, 2017 |access-date=June 12, 2018 |archive-date=November 18, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171118090127/https://jalopnik.com/heres-what-a-battery-researcher-told-us-about-the-tesla-1820558723 |url-status=live }}</ref> == Dalam media == Dalam siri 4, episod 12 rancangan ''[[Jay Leno's Garage]],'' yang disiarkan pada 23 Ogos 2018, [[Jay Leno]] telah menaiki prototaip Tesla Roadster bersama pereka bentuknya, Franz von Holzhausen.<ref name="hanley">{{cite news|url=https://cleantechnica.com/2018/08/20/new-tesla-roadster-featured-on-jay-lenos-garage-august-23/|title=Tesla's next-gen Roadster unleashes Jay Leno's inner child in 'Jay Leno's Garage' segment|first=Steve|last=Hanley|work=[[CleanTechnica]]|date=October 23, 2019|access-date=October 23, 2019|archive-date=October 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024051558/https://cleantechnica.com/2018/08/20/new-tesla-roadster-featured-on-jay-lenos-garage-august-23/|url-status=live}}</ref> == Rujukan == {{reflist}} == Pautan luar == {{commons category|Tesla Roadster (second generation)}} * {{Official website}} {{Tesla Motors}} d4awulbgbcvt5lnhykspmyx33w0qyu2 10 1296096 6925405 2026-08-11T13:51:26Z Danielrayyan09 355514 Melencong ke [[Templat:Tesla Inc.]] 6925405 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Templat:Tesla Inc.]] lbmu33bdyl8yvyg25dq3cuv1qyhgupv 0 1296097 6925406 2026-08-11T13:54:04Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Mencipta laman baru dengan kandungan ''''Sekolah Dasar Islam Terpadu (SDIT) Sholahuddin''' ialah sebuah sekolah rendah swasta yang terletak di Daerah Bogor Barat, Bandar [[Bogor]], [[Jawa Barat]]. Ditubuhkan pada [[20 April]] [[2014]]—di bawah naungan Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan [[Republik Indonesia]] serta memegang Surat Keputusan Penubuhan Nombor 16/KEP/ANZ/IV/2014—sekolah ini menampung seramai 350 orang murid dengan bimbingan 36 orang guru yang profesional dalam bidang mas...' 6925406 wikitext text/x-wiki '''Sekolah Dasar Islam Terpadu (SDIT) Sholahuddin''' ialah sebuah sekolah rendah swasta yang terletak di Daerah Bogor Barat, Bandar [[Bogor]], [[Jawa Barat]]. Ditubuhkan pada [[20 April]] [[2014]]—di bawah naungan Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan [[Republik Indonesia]] serta memegang Surat Keputusan Penubuhan Nombor 16/KEP/ANZ/IV/2014—sekolah ini menampung seramai 350 orang murid dengan bimbingan 36 orang guru yang profesional dalam bidang masing-masing. Guru Besar SDIT Sholahuddin pada masa ini ialah Riska Salsiah, manakala pengendali (operator) yang dilantik ialah Ana Farida.<ref>"SDIT SHOLAHUDDIN" https://sekolah.data.kemendikdasmen.go.id/profil-sekolah/EEDA7C95-6019-4B6D-A28D-85240831BA6C</ref> Sekolah ini beroperasi di bawah naungan Yayasan Annizariyyah, memiliki Nombor Pengenalan Sekolah Kebangsaan (NPSN) 69995756, serta berhasrat melahirkan generasi yang soleh, cerdas, dan berdikari. Moto dan visi sekolah ini ialah berakhlak mulia, cerdas, berdikari. Fokus pendidikannya ialah mengintegrasikan kurikulum kebangsaan dengan pendidikan berasaskan nilai-nilai [[Islam]] bagi membentuk sahsiah kanak-kanak—memupuk ketaatan beragama, kecerdasan, dan sifat berdikari. <ref>"Sdit Sholahuddin - Kota Bogor - Sekolah Anak" https://sekolahanak.com/sekolah/sdit-sholahuddin/</ref> == Rujukan == {{reflist}} [[Kategori:Sekolah di Indonesia]] c34qy6v54bi56w1jqofgo06g8pmichb 0 1296098 6925409 2026-08-11T13:56:25Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Melencong ke [[Sekolah Dasar Islam Terpadu Sholahuddin]] 6925409 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Sekolah Dasar Islam Terpadu Sholahuddin]] rrbrq0zler41ee1u16pc5cwsqic2d4e 0 1296099 6925412 2026-08-11T14:03:02Z Danielrayyan09 355514 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox automobile | name = Tesla Semi | image = Tesla Semi Pepsi 2023-10-31-13-39-37 DSCF2583 dllu.jpg | caption = Tesla Semi yang dikendalikan oleh [[PepsiCo]] di [[Sacramento]], California, Oktober 2023. Ini adalah salah satu unit yang pertama kali dihantar pada Disember 2022. | manufacturer = [[Tesla, Inc.]] | production = 2022–kini | assembly = Amerika Syarikat: [[Storey County, Nevada]] ([[Gigafactory Nevada]]) | designer = | class = Lori...' 6925412 wikitext text/x-wiki {{Infobox automobile | name = Tesla Semi | image = Tesla Semi Pepsi 2023-10-31-13-39-37 DSCF2583 dllu.jpg | caption = Tesla Semi yang dikendalikan oleh [[PepsiCo]] di [[Sacramento]], California, Oktober 2023. Ini adalah salah satu unit yang pertama kali dihantar pada Disember 2022. | manufacturer = [[Tesla, Inc.]] | production = 2022–kini | assembly = Amerika Syarikat: [[Storey County, Nevada]] ([[Gigafactory Nevada]]) | designer = | class = [[Lori semi-treler]] ([[Pengelasan lori#Kelas 8|Kelas 8]]) | body_style = [[Unit penarik]] | layout = | platform = | chassis = | related = | motor = | powerout = | battery = 822 & 548 kWh, 1,000 V<ref name="riz2026"/><ref name="EnsideEv-1000v">{{cite news |url=https://insideevs.com/news/624822/tesla-1000volt-powertrain-semi-first/ |title=Tesla Launches 1,000-Volt Powertrain: Semi Is First But Not The Last |first=Mark |last=Kane |work=Inside EVs |location=US |date=December 4, 2022 |access-date=December 30, 2022 |archive-date=December 30, 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221230012347/https://insideevs.com/news/624822/tesla-1000volt-powertrain-semi-first/ |url-status=live }}</ref> | electric_range = {{convert|500|mi|km|abbr=on}}, {{cvt|325|miles|km|round=10}} | charging = 1.2 [[Watt#Megawatt|MW]] [[Sistem Pengecasan Megawatt|MCS]] | transmission = | propulsion = 3 motor elektrik | wheelbase = | length = | width = | height = | weight = | predecessor = | successor = | sp = us | doors = }} '''Tesla Semi''' ialah sebuah [[lori semi-treler]] elektrik bateri yang dibina oleh [[Tesla, Inc.]] sejak tahun 2022. Lori ini dikuasakan oleh tiga buah motor, mempunyai kira-kira tiga kali ganda kuasa lori semi diesel tipikal, dan boleh beroperasi pada penggunaan tenaga kurang daripada {{Convert|2|kWh/mile|kWh/km|abbr=out|spell=in}}.<ref name=yahooNews20221205/> Semi mempunyai dua model: satu dinilai untuk {{cvt|325|miles|km|round=10}}, dan satu lagi untuk {{cvt|500|miles|km|round=10}}. Ia mampu menarik muatan sebanyak {{cvt|45,000|lb|ton|adj=on}}.<ref name=":0">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=BCXSq1dmEB8 |title=Jay Leno Drives the 500-Mile Tesla Semi: The Death of Diesel? {{!}} Jay Leno's Garage |date=2026-03-23 |last=Jay Leno's Garage |access-date=2026-03-25 |via=YouTube}}</ref> Dua [[kenderaan konsep]] telah dipertontonkan pada November 2017. Ketua Pegawai Eksekutif (CEO) Tesla [[Elon Musk]] meramalkan pengeluaran akan bermula pada tahun 2019,<ref name="beckford">{{Cite magazine |last=Beckford |first=Andrew |date=October 21, 2022 |title=Long-Delayed Tesla Semi Truck Seemingly Breaks Down, Causing Highway Delays |url=https://www.motortrend.com/news/tesla-semi-truck-breaks-down-video/ |access-date=February 25, 2023 |magazine=[[Motor Trend]]|publisher=[[Motor Trend Group]] |language=en}}</ref> tetapi ia hanya bermula pada Oktober 2022,<ref>{{cite magazine |last= Montanez|first=Abby |date= October 7, 2022|title= Tesla Will Deliver Its First Hotly Anticipated Semi Trucks to PepsiCo This December |url= https://robbreport.com/motors/cars/tesla-semi-trucks-pepsi-1234757840/ |magazine=[[Robb Report]] |location= |publisher=[[Penske Media Corporation]] |access-date=January 6, 2024}}</ref> dengan penghantaran awal kepada [[PepsiCo]]<!-- Both Pepsi Beverages and FritoLay branded trucks in the initial deliveries. --> pada Disember 2022.<ref name=engadget20221202/> Pengeluaran kemudiannya terhenti.<ref>{{cite news |url=https://electrek.co/2025/04/04/tesla-semi-suffers-delays-dramatic-price-increase/ |title=Tesla Semi suffers more delays and 'dramatic' price increase |first=Fred |last=Lambert |date=April 4, 2025 |access-date=April 5, 2025}}</ref> [[Pengeluaran besar-besaran|Pengeluaran volum]] Semi bermula pada 29 April 2026. Kemudahan pembuatan yang terletak bersebelahan dengan kemudahan [[Gigafactory Nevada|Giga Nevada]] sedia ada dirancang untuk mengeluarkan 50,000 unit Semi setiap tahun. Semi pengeluaran volum dijangkakan oleh Tesla mempunyai berat yang sama dengan lori diesel yang setara.<ref>{{Cite web |last=Aregay |first=Tinsae |date=July 18, 2024 |title=Tesla's Semi Factory Construction Advancing Rapidly to 50,000 Tesla Semis a Year {{!}} Torque News |url=https://www.torquenews.com/11826/teslas-semi-factory-construction-advancing-rapidly-50000-tesla-semis-year |access-date=July 21, 2024 |website=TorqueNews |location=US |archive-date=July 21, 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240721011920/https://www.torquenews.com/11826/teslas-semi-factory-construction-advancing-rapidly-50000-tesla-semis-year |url-status=live }}</ref> == Sejarah == Semi pertama kali disebut dalam Pelan Induk Tesla 2016.<ref>{{cite news|last1=Bhuiyan|first1=Johana |title=Elon Musk's Master Plan: Solar power, Tesla trucks, self-driving cars and car-sharing|url=https://www.recode.net/2016/7/20/12243702/elon-musk-master-plan-solarcity-tesla |publisher=Recode|date=July 20, 2016|access-date=November 18, 2017 |archive-date=December 1, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171201035411/https://www.recode.net/2016/7/20/12243702/elon-musk-master-plan-solarcity-tesla |url-status=live}}</ref> Tesla menyatakan pada masa itu bahawa mereka mempunyai prototaip berfungsi yang menggunakan 'beberapa' motor elektrik [[Tesla Model 3]].<ref>{{cite news|title=Tesla Semi is using 'a bunch' of Model 3 electric motors, says Elon Musk|url=https://electrek.co/2017/05/03/tesla-semi-model-3-electric-motors-elon-musk/ |publisher=Electrek|date=May 3, 2017|last=Lambert|first=Fred|access-date=November 17, 2017 |archive-date=November 12, 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201112014216/https://electrek.co/2017/05/03/tesla-semi-model-3-electric-motors-elon-musk/ |url-status=live}}</ref> {{as of|2017|04}}, [[Jerome Guillen]] telah mengetuai program Tesla Semi. Guillen pernah bertanggungjawab ke atas lori semi [[Freightliner Cascadia|Freightliner Cascadia]] berenjin [[Enjin diesel|diesel]] [[Pengelasan lori#Kelas 8|Kelas 8]], sebelum menyertai Tesla untuk mengonfigurasikan talian pengeluaran [[Tesla Model S|Model S]],<ref>{{cite web|title=Tesla Semi all-electric truck to be unveiled in September and be 'next level', says Elon Musk|url=https://electrek.co/2017/04/13/tesla-semi-all-electric-truck-september-elon-musk/ |date=April 13, 2017|last=Lambert|first=Fred|work=Electrek |access-date=November 17, 2017 |archive-date=September 8, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170908111720/https://electrek.co/2017/04/13/tesla-semi-all-electric-truck-september-elon-musk/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Lambert|first1=Fred |title=Tesla's VP of Trucks talks about new electric semi, weight, charging, and more|url=https://electrek.co/2017/11/26/tesla-semi-vp-trucks-electric-presentation/ |work=Electrek|date=November 26, 2017|access-date=November 26, 2017 |archive-date=December 1, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171201032022/https://electrek.co/2017/11/26/tesla-semi-vp-trucks-electric-presentation/ |url-status=live}}</ref> tetapi meninggalkan program Semi setahun kemudian untuk mengetuai salah satu talian pemasangan umum Model 3<ref name=cnbc20180616>{{cite news |url=https://www.cnbc.com/2018/06/16/elon-musk-e-mail-to-tesla-employees-says-radical-improvements-needed.html |title=Elon Musk tells Tesla employees that 'radical improvements' are needed to hit quarterly targets |date=June 16, 2018 |accessdate=October 16, 2019 |work=CNBC News |first=Lora |last=Kolodny |archive-date=October 17, 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191017003757/https://www.cnbc.com/2018/06/16/elon-musk-e-mail-to-tesla-employees-says-radical-improvements-needed.html |url-status=live }}</ref> dan kemudiannya menjadi presiden bahagian automotif Tesla pada September 2018.<ref name=cnbc20170917>{{cite news |url=https://www.cnbc.com/2018/09/07/tesla-says-jerome-guillen-has-been-promoted-to-president-of-automotive.html |title=Tesla says Jerome Guillen has been promoted to president of automotive |date=September 7, 2018 |accessdate=October 16, 2019 |work=CNBC News |first=Christine |last=Wang |archive-date=October 17, 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191017003751/https://www.cnbc.com/2018/09/07/tesla-says-jerome-guillen-has-been-promoted-to-president-of-automotive.html |url-status=live }}</ref> Ketua semasa bagi program Semi ialah Dan Priestly, seorang jurutera Tesla sejak tahun 2015.<ref>{{Cite web | title=The Tesla Semi effort is growing fast! {{!}} Dan Priestley | url=https://www.linkedin.com/posts/dan-priestley_build-your-career-at-tesla-activity-7018932028788137984-qitI | access-date=August 18, 2025 | website=www.linkedin.com}}</ref> Prototaip [[kereta konsep|konsep]] Semi telah dipertontonkan di satu sidang akhbar pada 16 November 2017, di mana [[Elon Musk]] memberikan butiran lanjut. Beliau mendakwa bahawa Semi elektrik akan menelan kos pengendalian {{convert|20|¢/mi|¢/km|abbr=on}} lebih rendah berbanding lori diesel jika dicas di [[Tesla Megacharger|Megacharger]], yang mana Tesla menyatakan pada tahun 2017 bahawa mereka boleh menjamin harga 7 ¢/kWh (di Amerika Syarikat).<ref name=WaPo2017>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2017/11/17/teslas-latest-creation-an-electric-big-rig-that-can-travel-500-miles-on-a-single-charge/ |title=Tesla's latest creation: An electric big rig that can travel up to 500 miles on a single charge |first1=Peter |last1=Holley |date=November 17, 2017 |newspaper=The Washington Post |access-date=December 7, 2022 |archive-date=November 20, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171120081227/https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2017/11/17/teslas-latest-creation-an-electric-big-rig-that-can-travel-500-miles-on-a-single-charge/ |url-status=live }}</ref><ref name="CarDriverBlog2017">{{Cite news |last1=Harris |first1=Mark |date=November 20, 2017 |title=More Logical Than Ludicrous: Tesla Semi Will Need to Deliver Reliability |magazine=Car and Driver |url=https://www.caranddriver.com/news/a15338914/more-logical-than-ludicrous-tesla-semi-will-need-to-deliver-reliability/ |access-date=December 7, 2022 |archive-date=June 13, 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200613171547/https://www.caranddriver.com/news/a15338914/more-logical-than-ludicrous-tesla-semi-will-need-to-deliver-reliability/ |url-status=live }}</ref> [[Fail:Tesla Semi 5.jpg|thumb|Dua prototaip Tesla Semi di [[Rocklin, California]]]] Tesla menunjukkan bahawa Semi akan dilengkapi dengan Autopilot Dipertingkat sebagai peralatan standard, menawarkan keupayaan separa autonomi,<ref name=Verge2017>{{cite news|last1=Estrada|first1=Zac |title=This is the Tesla Semi truck|url=https://www.theverge.com/2017/11/16/16667366/tesla-semi-truck-announced-price-release-date-electric-self-driving |work=The Verge|date=November 16, 2017}}</ref> dan teknologi baharu dengan [[Kawalan kestabilan elektronik|kawalan keselamatan aktif]] pada motor dan roda bebas akan mengesan serta mengelakkan kejengketan (jackknifing).<ref name=CarDriverBlog2017/> Musk berkata bahawa sistem itu akhirnya boleh membolehkan beberapa unit beroperasi dalam konvoi berasaskan autopilot, yang diketuai oleh lori dengan pemandu, yang akan menjadi alternatif lebih murah berbanding pengangkutan kereta api.<ref name=LAT2017/> Pada masa itu, [[Konvoi kenderaan|pembentukan konvoi (platooning)]] hanya sah di lapan negeri AS dan kesemuanya memerlukan pemandu manusia dalam setiap lori, jadi perubahan perundangan adalah perlu untuk mencapai keupayaan teknologi tersebut.<ref name="LAT2017">{{Cite news |last1=Lien |first1=Russ |last2=Mitchell |first2=Tracey |title=Tesla's Semi and Roadster impress, but "production hell" raises doubts about follow-through |url=http://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-tesla-stock-20171117-story.html |access-date=November 25, 2017 |work=Los Angeles Times |language=en-US |archive-date=November 24, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171124115558/http://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-tesla-stock-20171117-story.html |url-status=live }}</ref> Pek bateri terletak di bawah lantai kabin, di antara roda hadapan dan roda pemandu.<ref name=wired2017>{{cite magazine|last1=Davies|first1=Alex|title=Elon Musk Has Unveiled Tesla's All-Electric Semitruck|url=https://www.wired.com/story/tesla-truck-revealed/|magazine=Wired|date=November 16, 2017|access-date=November 20, 2017 |archive-date=January 24, 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210124193944/https://www.wired.com/story/tesla-truck-revealed/|url-status=live}}</ref> Apabila bergerak tanpa muatan, Semi berjarak jauh dijangka mempunyai jarak pemanduan {{convert|997|km|mi|disp=flip}}.<ref>{{cite news|url=https://www.usine-digitale.fr/article/tesla-semi-ce-qu-il-faut-savoir-sur-le-camion-electrique-semi-autonome-de-tesla.N615453 |title=Tesla Semi : ce qu'il faut savoir sur le camion électrique semi-autonome de Tesla|trans-title=Tesla Semi: What you need to know|first=Klervi|last=Drouglazet |work=L'Usine nouvelle|date=November 17, 2017|access-date=September 18, 2018|language=fr|quote=Il a une autonomie de 997 km à vide et de 804 km à charge maximum : 40 tonnes de marchandises.}}</ref> Pada tahun 2017, Tesla mengunjurkan bahawa harga versi pengeluaran bagi versi jarak {{Convert|300|mile|km|abbr=out|disp=|adj=on}} dan {{Convert|500|mile|km|abbr=out|disp=|adj=on}} masing-masing adalah {{USD|150,000}} dan {{USD|180,000}}. Syarikat menyatakan mereka akan menawarkan Semi Siri Pengasas (Founder's Series) pada harga {{USD|200,000}}.<ref>{{cite news |last1=Tung |first1=Liam |title=Tesla's all-electric Semi truck: Prices start at $150,000 and you can reserve one today |url=https://www.zdnet.com/article/teslas-all-electric-semi-truck-prices-start-at-150000-and-you-can-reserve-one-today/ |publisher=ZDNet |date=November 24, 2017 |language=en |access-date=December 7, 2022}}</ref>{{update after|2023|4|6}} Semasa majlis pelancaran Semi dan Roadster, Musk menyatakan "Pengeluaran [Semi] bermula pada 2019, jadi jika anda menempah sekarang, anda akan mendapat lori ini dalam masa 2 tahun." Tesla berhasrat untuk memberi jaminan penjana kuasa (drivetrain) selama 1 juta batu.<ref name=tesla20171204>{{cite AV media |title=Tesla Semi & Roadster Unveil |via=YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=5RRmepp7i5g |date=December 14, 2017 |publisher=Tesla |access-date=December 7, 2022 |archive-date=September 13, 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240913160800/https://www.youtube.com/watch?v=5RRmepp7i5g |url-status=live }}</ref> Pada tahun 2018, Tesla mengumumkan bahawa prototaip Semi sedang diuji dengan kargo sebenar, mengangkut pek bateri dari Nevada ke California.<ref>{{Cite news |last1=Fingas |first1=Jon |url=https://www.msn.com/en-us/news/technology/teslas-semi-truck-is-traveling-cross-country-alone/ar-BBMu9hH |title=Tesla's Semi truck is traveling cross-country 'alone' |date=August 27, 2018 |publisher=MSN |language=en-US |access-date=August 27, 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180827142521/https://www.msn.com/en-us/news/technology/teslas-semi-truck-is-traveling-cross-country-alone/ar-BBMu9hH |archive-date=August 27, 2018 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Lambert |first1=Fred |url=https://electrek.co/2018/08/25/tesla-semi-drove-across-country-supercharger-elon-musk/ |title=Tesla Semi made it 'across the country alone' with only Supercharger network and an extension cord, says Elon Musk |date=August 25, 2018 |work=Electrek |access-date=August 27, 2018 |language=en-US |archive-date=August 27, 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180827142448/https://electrek.co/2018/08/25/tesla-semi-drove-across-country-supercharger-elon-musk/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last1=Fingas |first1=Jon |url=https://www.engadget.com/2018/08/26/tesla-semi-truck-travels-cross-country-alone/ |title=Tesla's Semi truck is traveling cross-country 'alone' |date=August 27, 2018 |work=Engadget |access-date=August 27, 2018 |language=en-US |archive-date=September 13, 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240913160639/https://www.engadget.com/2018-08-26-tesla-semi-truck-travels-cross-country-alone.html |url-status=live }}</ref> Rancangan syarikat untuk memulakan pengeluaran Semi mengalami penangguhan yang ketara. Semasa pelancaran 2017, pengeluaran dijadualkan bermula pada tahun 2019.<ref name=tesla20171204/> Pada Januari 2020, Musk menyatakan bahawa kekurangan keupayaan pengeluaran bateri merupakan faktor penghad bagi garis masa pengeluaran Semi yang konservatif, dengan syarikat memilih untuk menggunakan bekalan baterinya untuk kereta penumpang.<ref>{{Cite web |url = https://www.nasdaq.com/articles/tesla-inc.-tsla-q4-2019-earnings-call-transcript-2020-01-30 |title = Tesla, Inc. (TSLA) Q4 2019 Earnings Call Transcript |last = Motley Fool Transcribers |date = January 29, 2020 |publisher = NASDAQ |language = en |access-date = February 9, 2020 |archive-date = September 13, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240913160649/https://www.nasdaq.com/articles/tesla-inc.-tsla-q4-2019-earnings-call-transcript-2020-01-30 |url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web |last = Kolodny |first = Lora |url = https://www.cnbc.com/2020/01/29/elon-musk-tesla-wont-raise-capital-will-focus-on-battery-cost.html |title = Elon Musk says Tesla won't raise capital, will focus on lowering cost of batteries |website = [[CNBC]] |language = en |date = January 30, 2020 |access-date = February 9, 2020 |archive-date = September 13, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240913160707/https://www.cnbc.com/2020/01/29/elon-musk-tesla-wont-raise-capital-will-focus-on-battery-cost.html |url-status = live }}</ref> Pada Januari 2021, syarikat mengumumkan bahawa pengeluaran Semi akan ditangguhkan sehingga akhir tahun 2021,<ref>{{Cite web|last=Kolodny|first=Lora |date=January 28, 2021|title=Tesla Semi production on hold until company can make its own batteries|url=https://www.cnbc.com/2021/01/28/tesla-semi-production-on-hold-until-company-can-make-its-own-batteries.html |access-date=March 4, 2021|publisher=CNBC|language=en|archive-date=February 9, 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210209182807/https://www.cnbc.com/2021/01/28/tesla-semi-production-on-hold-until-company-can-make-its-own-batteries.html |url-status=live}}</ref> memandangkan syarikat berharap untuk meningkatkan pengeluaran volum tinggi [[sel bateri 4680]] "tanpa tab" (tabless)<ref>{{Cite web|last=Field|first=Kyle|date=September 22, 2020|title=Everything You Need To Know About Tesla's New 4680 Battery Cell|url=https://cleantechnica.com/2020/09/22/everything-you-need-to-know-about-teslas-new-4680-battery-cell/ |access-date=March 4, 2021|website=CleanTechnica|language=en-US|archive-date=December 8, 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231208083020/https://cleantechnica.com/2020/09/22/everything-you-need-to-know-about-teslas-new-4680-battery-cell/ |url-status=live}}</ref> (dipertontonkan pada September 2020) bagi memenuhi permintaan untuk Semi dan kenderaan lain. Pada Oktober 2021, Musk mengumumkan bahawa pengeluaran Semi akan beranjak ke tahun 2023.<ref>{{Cite web |title = 2021 Shareholder Meeting |url = https://www.tesla.com/2021shareholdermeeting |date = October 7, 2021 |access-date = October 10, 2021 |work = [[Tesla, Inc.]] |language = en |archive-date = October 9, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211009121518/https://www.tesla.com/2021shareholdermeeting |url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web |last = Shahan |first = Zachary |title = Tesla Cybertruck Delayed Till End Of 2022, Semi 2023 – Lot Of Supply Chain Challenges |url = https://cleantechnica.com/2021/10/08/tesla-cybertruck-delayed-till-end-of-2022-semi-2023-lot-of-supply-chain-challenges/ |date = October 8, 2021 |access-date = January 3, 2022 |work = [[CleanTechnica]] |language = en |archive-date = September 13, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240913160641/https://cleantechnica.com/2021/10/08/tesla-cybertruck-delayed-till-end-of-2022-semi-2023-lot-of-supply-chain-challenges/ |url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web |last = Lockridge |first = Deborah |title = Tesla Semi in 2023? |url = https://www.truckinginfo.com/10153675/tesla-semi-in-2023 |date = October 11, 2021 |access-date = January 3, 2022 |work = Heavy Duty Trucking |language = en |archive-date = January 3, 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220103231838/https://www.truckinginfo.com/10153675/tesla-semi-in-2023 |url-status = live }}</ref> Pada Oktober 2022, Musk mengumumkan di Twitter permulaan pengeluaran model jarak {{convert|500|mile|km|abbr=out|adj=on}} yang akan dihantar pada bulan Disember.<ref>{{cite web |url=https://www.cnn.com/2022/10/07/business/tesla-semi-truck-production/index.html |title=Tesla set to deliver long-delayed electric trucks to Pepsi in December |date=October 7, 2022 |website=CNN Business |last=McFarland |first=Matt |access-date=October 10, 2022 |archive-date=November 2, 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221102120652/https://www.cnn.com/2022/10/07/business/tesla-semi-truck-production/index.html |url-status=live }}</ref> Pada November 2022, syarikat itu melaporkan bahawa Tesla Semi telah melengkapkan pemanduan sejauh {{convert|500|mile|km|abbr=out|adj=on}} sambil membawa muatan seberat {{Convert|81000|lb|kg}}.<ref>{{cite news |url=https://www.drive.com.au/news/tesla-semi-reportedly-completes-800km-range-test-us-deliveries-to-begin-within-days/ |website=Drive |title=Tesla Semi reportedly completes 800km range test, US deliveries to begin within days |first1=Jordan |last1=Mulach |date=November 29, 2022 |access-date=November 29, 2022 |archive-date=November 29, 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221129202055/https://www.drive.com.au/news/tesla-semi-reportedly-completes-800km-range-test-us-deliveries-to-begin-within-days/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last1=Sriram |first1=Akash |date=December 2, 2022 |title=Musk delivers first Tesla truck, but no update on output, pricing |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/musk-delivers-first-tesla-semi-trucks-2022-12-02/ |access-date=December 2, 2022}}</ref> Pada 1 Disember 2022, Tesla memulakan penghantaran pelanggan pada majlis malam yang dianjurkan di kemudahan pembuatan di Nevada. [[PepsiCo]] menerima unit Semi pertama daripada pesanan besar mereka untuk digunakan bagi armada pengangkutan minuman [[Pepsi]] dan makanan ringan [[Frito-Lay]].<ref name=engadget20221202>{{cite news |url=https://www.engadget.com/tesla-finally-delivers-its-first-production-semi-to-pepsi-014214184.html |title=Tesla finally delivers its first production Semi |first1=A. |last1=Tarantola |work=Engadget |date=December 1, 2022 |access-date=December 2, 2022 |archive-date=January 31, 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230131081212/https://www.engadget.com/tesla-finally-delivers-its-first-production-semi-to-pepsi-014214184.html |url-status=live }}</ref> Naib Presiden PepsiCo Mike O'Connell menyatakan bahawa Semi boleh mengangkut produk makanan Frito-Lay sejauh kira-kira 425 batu (684 km), tetapi bagi muatan minuman ringan yang lebih berat, lori tersebut akan melakukan perjalanan yang lebih pendek kira-kira 100 batu (160 km).<ref>{{cite news |url=https://www.cnbc.com/2022/12/16/pepsico-is-using-36-tesla-semis-in-its-fleet-and-is-upgrading-facilities-for-more-in-2023-exec-says.html |title=PepsiCo is using 36 Tesla Semis in its fleet and is upgrading facilities for more in 2023, exec says |work=CNBC |location=US |date=December 16, 2022 |access-date=December 30, 2022 |archive-date=April 4, 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230404084223/https://www.cnbc.com/2022/12/16/pepsico-is-using-36-tesla-semis-in-its-fleet-and-is-upgrading-facilities-for-more-in-2023-exec-says.html |url-status=live }}</ref> Pada akhir tahun 2023, Tesla mengumumkan rancangan untuk mewujudkan rangkaian pengecasan bagi Semi di barat daya AS. Rangkaian tersebut dijangka menelan kos kira-kira $100 juta.<ref>{{cite web | url=https://www.greencarreports.com/news/1140373_report-tesla-seeks-100m-from-us-for-semi-charging-route | title=Report: Tesla seeks $100M from US for Semi charging route | date=August 2, 2023 | access-date=October 18, 2023 | archive-date=November 2, 2023 | archive-url= https://web.archive.org/web/20231102005922/https://www.greencarreports.com/news/1140373_report-tesla-seeks-100m-from-us-for-semi-charging-route | url-status=live }}</ref> Selepas beberapa tahun mengalami penangguhan, Tesla menggunakan ACT Expo 2024 untuk menyediakan rancangan pengeluaran dan penempatan terkini bagi program Tesla Semi, termasuk rancangan untuk pengeluaran volum Semi bermula pada tahun 2026 serta menggariskan penempatan tambahan bagi armada [[PepsiCo]].<ref>{{Cite web |last=Ohnsman |first=Alan |title=Elon Musk Said Tesla’s Semi Would Transform Trucking. 6 Years Later, Customers Are Still Waiting |url=https://www.forbes.com/sites/alanohnsman/2023/05/10/elon-musk-said-teslas-semi-would-transform-trucking-6-years-later-customers-are-still-waiting/ |access-date=2026-06-02 |website=Forbes |language=en}}</ref> Setakat Mei 2024, [[Walmart]], [[Costco]], [[Sysco]], [[Martin-Brower|Martin Brower]], dan [[US Foods]] turut menguji Semi.<ref>{{cite news |date=May 9, 2024 |title=Tesla's Power Play: Costco, Sysco, and US Foods Jump on the 'Electric Semi Bandwagon' |url=https://ev-a2z.com/news/teslas-power-play-costco-sysco-and-us-foods-jump-on-the-electric-semi-bandwagon/ |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20240913160640/https://ev-a2z.com/news/teslas-power-play-costco-sysco-and-us-foods-jump-on-the-electric-semi-bandwagon/ |archive-date=September 13, 2024 |access-date=May 10, 2024 |work=EV-a2z |location=US}}</ref> Pada Ogos 2024, penyedia logistik pihak ketiga NFI menguji Semi dan melaporkan kecekapan sebanyak {{cvt|1.64|kWh/mile|kWh/km}}.<ref>{{Cite web |last=Klender |first=Joey |date=August 20, 2024 |title=Tesla Semi's latest fleet customer details efficiency advantages |url=https://www.teslarati.com/tesla-semi-latest-fleet-customer-details-efficiency-advantages/}}</ref> Pada Oktober 2024, [[DHL]] melaporkan kecekapan sebanyak {{cvt|1.72|kWh/mile|kWh/km}} dengan berat kasar gabungan bermuatan {{Convert|34000|kg|order=flip}} merentasi {{cvt|625|km|miles|order=flip|0}} dalam satu pengecasan tunggal.<ref>{{Cite web |last=Lambert |first=Fred |date=October 14, 2024 |title=DHL tests Tesla Semi and confirms the electric truck's impressive performance |url=https://electrek.co/2024/10/14/dhl-tests-tesla-semi-and-confirms-the-electric-trucks-impressive-performance/ |access-date=October 18, 2024 |website=Electrek |language=en-US}}</ref> Pada 19 Ogos 2024, sebuah Tesla Semi terbakar selepas kemalangan di [[Placer County, California]], yang mengakibatkan penutupan [[Interstate 80|I-80]] selama enam belas jam.<ref>{{Cite web |last=Sandra |first=McDonald |date=August 19, 2024 |title=Tesla big-rig battery ignites after crash, spewing fumes and shutting California freeway |url=https://www.latimes.com/california/story/2024-08-19/tesla-semi-fire-toxic-fumes-highway |access-date=August 20, 2024 |website=Los Angeles Times |language=en-US |archive-date=September 13, 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240913160719/https://www.latimes.com/california/story/2024-08-19/tesla-semi-fire-toxic-fumes-highway |url-status=live }}</ref> Pada Mei 2025, Tesla mengumumkan rancangan di ACT Expo untuk membangunkan [https://electrek.co/2025/04/30/tesla-semi-public-charging-network-coming-with-46-stations-in-2027/ rangkaian Megacharger awam dengan 46 stesen] bagi menyokong penempatan Tesla Semi secara lebih meluas.<ref>{{Cite news |last=Lambert |first=Fred |date=2025-04-30 |title=Tesla Semi public charging network coming with 46 stations in 2027 |url=https://electrek.co/2025/04/30/tesla-semi-public-charging-network-coming-with-46-stations-in-2027/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250723102140/https://electrek.co/2025/04/30/tesla-semi-public-charging-network-coming-with-46-stations-in-2027/ |archive-date=2025-07-23 |access-date=2026-06-02 |work=Electrek |language=en-US}}</ref> Pada 23 Mac 2026, model baharu Tesla Semi dipertontonkan dengan kemasan hadapan yang lebih aerodinamik dan pengurangan berat hampir {{cvt|1000|lb|kg}}.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=BCXSq1dmEB8 |title=Jay Leno Drives the 500-Mile Tesla Semi: The Death of Diesel? {{!}} Jay Leno's Garage |date=2026-03-23 |last=Jay Leno's Garage |access-date=2026-03-24 |via=YouTube}}</ref> Pada 29 April, pengeluaran bersiri diumumkan secara rasmi oleh Tesla.<ref name=":1">{{Cite web |last=John |first=Darryn |date=2026-04-29 |title=Tesla Semi finally reaches high-volume production after years of delays |url=https://driveteslacanada.ca/semi/tesla-semi-high-volume-production/ |access-date=2026-04-29 |website=Drive Tesla |language=en-US}}</ref> == Reka bentuk == [[Fail:Tesla Semi cockpit.jpg|thumb|Kabin bagi prototaip Semi]] Tesla Semi dikuasakan oleh tiga buah motor yang dibalut gentian karbon; satu motor beroperasi secara berterusan pada kecekapan optimum, manakala dua motor lagi membekalkan kuasa tambahan untuk pecutan dan pendakian bukit.<ref name=yahooNews20221205>{{Cite news |last1=Subramanian |first1=Pras |date=December 2, 2022 |title=Tesla Semi unveiled with tri-motor setup, megawatt charging tech |url=https://finance.yahoo.com/news/tesla-semi-unveiled-with-tri-motor-setup-megawatt-charging-tech-121619247.html |access-date=December 5, 2022 |publisher=Yahoo! Finance |language=en-US |archive-date=December 4, 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221204233255/https://finance.yahoo.com/news/tesla-semi-unveiled-with-tri-motor-setup-megawatt-charging-tech-121619247.html |url-status=live }}</ref> Stator dan penyongsang (inverter) yang digunakan adalah sama seperti pada [[Tesla Cybertruck]].<ref name=":0" /> Tempat duduk pemandu terletak di bahagian tengah dalam kabin berbentuk peluru. Ketinggian siling membolehkan seorang dewasa berdiri di dalamnya. Paparan [[Skrin sentuh|skrin sentuh]] dipasang pada kedua-dua belah stereng tanpa sebarang panel instrumen lain.<ref name="truckscom2017-11-17">{{cite web |last1=O'Dell |first1=John |date=November 17, 2017 |title=Elon Musk Unveils Superfast, 500-mile Range Tesla Electric Semi-Truck |url=https://www.trucks.com/2017/11/17/elon-musk-unveils-tesla-electric-semi-truck/ |access-date=November 17, 2017 |publisher=Trucks.com |quote=He provided no pricing information or specifics as to horsepower or torque figures. |archive-date=November 22, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171122142424/https://www.trucks.com/2017/11/17/elon-musk-unveils-tesla-electric-semi-truck/ |url-status=live }}</ref> Model pengeluaran dilengkapi tingkap sisi yang boleh diturunkan sepenuhnya.<ref name=":0" /> Ia mempunyai of Cd=0.4.<ref name=":0" /> Penurunan prestasi dalam cuaca sejuk adalah serupa dengan lori diesel (tayar lebih sejuk, dsb.). Pengurusan terma adalah aktif, menyalurkan haba ke mana-mana bahagian yang diperlukan (ruang dalaman, bateri).<ref name=":0" /> Ia merangkumi set kamera yang sama seperti kenderaan penumpang Tesla. Tesla mendakwa bahawa sistem keselamatannya mampu mengelakkan kejadian kejengketan (jackknifing).<ref name="CarDriverBlog2017" />{{better source needed|date=December 2022}} Tesla Semi mempunyai penjana kuasa dan sistem pengecasan 1.2 megawatt. Ia menggunakan [[Sel 4680|sel 4680]] [[Lithium nikel mangan kobalt oksida|NMCA]]<ref name="riz2026"/> yang sama seperti pada Cybertruck. Bateri ini dinilai mampu bertahan sehingga 1 juta batu (1.6 juta kilometer). Pengecasan kelajuan tinggi disokong di stesen Tesla Megacharger. Bateri diletakkan berhampiran dengan tanah bagi mengekalkan pusat graviti yang rendah.<ref name=":0" /> Lori ini menyokong penggunaan tayar semi komersial. Pemanduan menuruni bukit menggunakan [[Pembrekan regeneratif|pembrekan semula jadi (regeneratif)]], yang mengecas semula bateri tanpa perlu menekan pedal brek.<ref name=":0" /> Lori ini berkeupayaan membekalkan kuasa kepada treler bertetulang atau mesin berkuasa tinggi lain tanpa memerlukan [[Penjana kuasa tambahan|motor pembantu (pony motor)]].<ref name=":0" /> Kabin mempunyai dua gandar belakang. Satu gandar membekalkan tork maksimum: untuk mula bergerak dan memandu menaik bukit. Gandar kedua adalah untuk kecekapan semasa pemanduan pelayaran (cruising), mengelakkan penggunaan transmisi pelbagai kelajuan.<ref name=":0" /> Ia mempunyai jarak roda yang lebih pendek dan bateri yang lebih kecil.<ref name=":0" /> Sistem infotainmen adalah sama dengan kenderaan Tesla yang lain, serta menyokong akses telefon Bluetooth.<ref name=":0" /> Berbanding dengan versi awal, model tahun 2026 menawarkan:<ref name=":0" /> * Pengurangan berat sebanyak {{cvt|1,000|lb|kg|adj=on}}, sebahagian daripadanya dicapai melalui peralihan ke sistem 48 volt * Peningkatan kecekapan aerodinamik sebanyak 7% * Bantuan stereng elektrik dan bukannya hidraulik (bukan steer-by-wire) == Kos == Harga Semi adalah di bawah US$300,000, iaitu dua kali ganda harga lori diesel, tetapi $100,000 lebih murah berbanding lori elektrik bateri yang lain.{{r | WSJ_2026-03-19 }} Disebabkan oleh subsidi California sebanyak $200,000, syarikat-syarikat di California telah membuat lebih daripada 1,000 tempahan Semi, yang akan menggandakan jumlah lori elektrik bateri yang berkhidmat di [[Pelabuhan Long Beach]] dan [[Pelabuhan Los Angeles]].<ref name="WSJ_2026-03-19"> {{cite news | url=https://www.wsj.com/business/logistics/truckers-tesla-fans-semi-b0a66e6e | title=Tesla Finally Has Its First Semi-Truck and It’s Already a Hit With Truckers | last=Berger | first=Paul | newspaper=[[Wall Street Journal]] | date=2026-03-19 }} </ref> Syarikat menyatakan bahawa kos pengendalian adalah 20% lebih rendah berbanding lori diesel yang setara di seluruh AS, dan 50% lebih rendah di California.<ref name=":0" /> == Spesifikasi == Semi didatangkan dalam dua varian, Jarak Jauh (Long Range) dan Jarak Standard (Standard Range):<ref name=":1" /><ref name=":0" /><ref name="jay leno">{{Cite web |last=Levin |first=Tim |date=October 3, 2023 |title=Jay Leno towed 30 tons with a Tesla Semi and said it felt like nothing |url=https://www.businessinsider.com/tesla-semi-truck-jay-leno-drive-review-video-2023-10 |website=Business Insider |access-date=November 2, 2023 |archive-date=September 13, 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240913161207/https://www.businessinsider.com/tesla-semi-truck-jay-leno-drive-review-video-2023-10 |url-status=live }}</ref> === Jarak Jauh (Long Range) === * Jarak pemanduan: ~500 batu * Sel 4680 * Bantuan stereng elektrik * Aktuator [[Tesla Cybertruck]] yang dipertingkatkan * Seni bina 48 volt (menyokong aksesori 12 volt) * Motor: 3 motor bebas pada gandar belakang * Kuasa: sehingga 800 kW * Bateri: 822 kWh<ref name="riz2026">{{cite web |last1=Akhtar |first1=Riz |title=Tesla Semi electric truck features massive 822 kWh battery pack and 800 km of range |url=https://thedriven.io/2026/05/09/tesla-semi-electric-truck-features-massive-822-kwh-battery-pack-and-800-km-of-range/ |website=The Driven |language=en-AU |date=9 May 2026}}</ref> * Berat tanpa muatan: 23,000 lbs * Penggunaan tenaga: 1.7 kWh/batu * Kelajuan pengecasan: ~60% jarak dalam masa 30 minit * Jenis pengecas: MCS 3.2 * ePTO ([[Pengambilan kuasa|pengambilan kuasa elektrik]]): ~25 kW === Jarak Standard (Standard Range - versi lebih pendek) === * Jarak pemanduan: ~325 batu * Jejari pusingan: serupa dengan [[Tesla Model Y]] * Sel 4680 * Bantuan stereng elektrik * Aktuator Cybertruck yang dipertingkatkan * Seni bina 48 volt (menyokong aksesori 12 volt) * Motor: 3 motor bebas pada gandar belakang * Kuasa: sehingga 800 kW * Bateri: 548 kWh<ref name="riz2026"/> * Berat tanpa muatan: <20,000 lbs * Penggunaan tenaga: 1.7 kWh setiap batu * Kelajuan pengecasan: ~60% jarak dalam masa 30 minit * Jenis pengecas: MCS 3.2 * ePTO: ~ 25 kW == Keputusan prototaip == Sebelum keluaran pengeluaran 2026:<ref name=":0" /> * Armada prototaip (beberapa ratus lori) telah mencatatkan pemanduan melebihi 13.5 juta batu (21.7 juta kilometer). * Lori yang paling aktif digunakan telah mencatatkan jarak {{cvt|440,000|miles|km}}. * Masa operasi (uptime) armada adalah sebanyak 95%. * 75–80% kerosakan Semi telah diselesaikan dan dikembalikan kepada pelanggan dalam tempoh kurang daripada 24 jam, dengan >50% dikembalikan dalam masa 30 minit. == Lihat juga == * [[Sistem Pengecasan Megawatt]] – Sistem pengecasan arus terus (DC) untuk kenderaan elektrik bateri bersaiz besar == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == {{Commons category}} * {{Official website}} * "[https://www.reuters.com/article/us-dhl-tesla/numbers-starting-to-add-up-for-tesla-trucks-dhl-executive-idUSKCN1G71DW Numbers starting to add up for Tesla trucks: DHL executive]", eksekutif di DHL Supply Chain memberi ulasan, [[Reuters]], 23 Februari 2018 * [https://docs.google.com/spreadsheets/u/1/d/1g8545si6JX6PWpffxI4ovzAHa64y0IRhmaJHH9_ma9A/preview Senarai tempahan Tesla Semi]; 646 setakat 29 Julai 2019 {{Tesla, Inc.}} rto8nmwqiykgzj7b4wsh5hyp2tyi2r4 6925425 6925412 2026-08-11T14:24:57Z Countryball mys123 367530 /* */ Baiki link 6925425 wikitext text/x-wiki {{Infobox automobile | name = Tesla Semi | image = Tesla Semi Pepsi 2023-10-31-13-39-37 DSCF2583 dllu.jpg | caption = Tesla Semi yang dikendalikan oleh [[PepsiCo]] di [[Sacramento, California]], Oktober 2023. Ini adalah salah satu unit yang pertama kali dihantar pada Disember 2022. | manufacturer = [[Tesla, Inc.]] | production = 2022–kini | assembly = Amerika Syarikat: [[Storey County, Nevada]] ([[Gigafactory Nevada]]) | designer = | class = [[Lori semi-treler]] ([[Pengelasan lori#Kelas 8|Kelas 8]]) | body_style = [[Unit penarik]] | layout = | platform = | chassis = | related = | motor = | powerout = | battery = 822 & 548 kWh, 1,000 V<ref name="riz2026"/><ref name="EnsideEv-1000v">{{cite news |url=https://insideevs.com/news/624822/tesla-1000volt-powertrain-semi-first/ |title=Tesla Launches 1,000-Volt Powertrain: Semi Is First But Not The Last |first=Mark |last=Kane |work=Inside EVs |location=US |date=December 4, 2022 |access-date=December 30, 2022 |archive-date=December 30, 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221230012347/https://insideevs.com/news/624822/tesla-1000volt-powertrain-semi-first/ |url-status=live }}</ref> | electric_range = {{convert|500|mi|km|abbr=on}}, {{cvt|325|miles|km|round=10}} | charging = 1.2 [[Watt#Megawatt|MW]] [[Sistem Pengecasan Megawatt|MCS]] | transmission = | propulsion = 3 motor elektrik | wheelbase = | length = | width = | height = | weight = | predecessor = | successor = | sp = us | doors = }} '''Tesla Semi''' ialah sebuah [[lori semi-treler]] elektrik bateri yang dibina oleh [[Tesla, Inc.]] sejak tahun 2022. Lori ini dikuasakan oleh tiga buah motor, mempunyai kira-kira tiga kali ganda kuasa lori semi diesel tipikal, dan boleh beroperasi pada penggunaan tenaga kurang daripada {{Convert|2|kWh/mile|kWh/km|abbr=out|spell=in}}.<ref name=yahooNews20221205/> Semi mempunyai dua model: satu dinilai untuk {{cvt|325|miles|km|round=10}}, dan satu lagi untuk {{cvt|500|miles|km|round=10}}. Ia mampu menarik muatan sebanyak {{cvt|45,000|lb|ton|adj=on}}.<ref name=":0">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=BCXSq1dmEB8 |title=Jay Leno Drives the 500-Mile Tesla Semi: The Death of Diesel? {{!}} Jay Leno's Garage |date=2026-03-23 |last=Jay Leno's Garage |access-date=2026-03-25 |via=YouTube}}</ref> Dua [[kenderaan konsep]] telah dipertontonkan pada November 2017. Ketua Pegawai Eksekutif (CEO) Tesla [[Elon Musk]] meramalkan pengeluaran akan bermula pada tahun 2019,<ref name="beckford">{{Cite magazine |last=Beckford |first=Andrew |date=October 21, 2022 |title=Long-Delayed Tesla Semi Truck Seemingly Breaks Down, Causing Highway Delays |url=https://www.motortrend.com/news/tesla-semi-truck-breaks-down-video/ |access-date=February 25, 2023 |magazine=[[Motor Trend]]|publisher=[[Motor Trend Group]] |language=en}}</ref> tetapi ia hanya bermula pada Oktober 2022,<ref>{{cite magazine |last= Montanez|first=Abby |date= October 7, 2022|title= Tesla Will Deliver Its First Hotly Anticipated Semi Trucks to PepsiCo This December |url= https://robbreport.com/motors/cars/tesla-semi-trucks-pepsi-1234757840/ |magazine=[[Robb Report]] |location= |publisher=[[Penske Media Corporation]] |access-date=January 6, 2024}}</ref> dengan penghantaran awal kepada [[PepsiCo]]<!-- Both Pepsi Beverages and FritoLay branded trucks in the initial deliveries. --> pada Disember 2022.<ref name=engadget20221202/> Pengeluaran kemudiannya terhenti.<ref>{{cite news |url=https://electrek.co/2025/04/04/tesla-semi-suffers-delays-dramatic-price-increase/ |title=Tesla Semi suffers more delays and 'dramatic' price increase |first=Fred |last=Lambert |date=April 4, 2025 |access-date=April 5, 2025}}</ref> [[Pengeluaran besar-besaran|Pengeluaran volum]] Semi bermula pada 29 April 2026. Kemudahan pembuatan yang terletak bersebelahan dengan kemudahan [[Gigafactory Nevada|Giga Nevada]] sedia ada dirancang untuk mengeluarkan 50,000 unit Semi setiap tahun. Semi pengeluaran volum dijangkakan oleh Tesla mempunyai berat yang sama dengan lori diesel yang setara.<ref>{{Cite web |last=Aregay |first=Tinsae |date=July 18, 2024 |title=Tesla's Semi Factory Construction Advancing Rapidly to 50,000 Tesla Semis a Year {{!}} Torque News |url=https://www.torquenews.com/11826/teslas-semi-factory-construction-advancing-rapidly-50000-tesla-semis-year |access-date=July 21, 2024 |website=TorqueNews |location=US |archive-date=July 21, 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240721011920/https://www.torquenews.com/11826/teslas-semi-factory-construction-advancing-rapidly-50000-tesla-semis-year |url-status=live }}</ref> == Sejarah == Semi pertama kali disebut dalam Pelan Induk Tesla 2016.<ref>{{cite news|last1=Bhuiyan|first1=Johana |title=Elon Musk's Master Plan: Solar power, Tesla trucks, self-driving cars and car-sharing|url=https://www.recode.net/2016/7/20/12243702/elon-musk-master-plan-solarcity-tesla |publisher=Recode|date=July 20, 2016|access-date=November 18, 2017 |archive-date=December 1, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171201035411/https://www.recode.net/2016/7/20/12243702/elon-musk-master-plan-solarcity-tesla |url-status=live}}</ref> Tesla menyatakan pada masa itu bahawa mereka mempunyai prototaip berfungsi yang menggunakan 'beberapa' motor elektrik [[Tesla Model 3]].<ref>{{cite news|title=Tesla Semi is using 'a bunch' of Model 3 electric motors, says Elon Musk|url=https://electrek.co/2017/05/03/tesla-semi-model-3-electric-motors-elon-musk/ |publisher=Electrek|date=May 3, 2017|last=Lambert|first=Fred|access-date=November 17, 2017 |archive-date=November 12, 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201112014216/https://electrek.co/2017/05/03/tesla-semi-model-3-electric-motors-elon-musk/ |url-status=live}}</ref> {{as of|2017|04}}, [[Jerome Guillen]] telah mengetuai program Tesla Semi. Guillen pernah bertanggungjawab ke atas lori semi [[Freightliner Cascadia|Freightliner Cascadia]] berenjin [[Enjin diesel|diesel]] [[Pengelasan lori#Kelas 8|Kelas 8]], sebelum menyertai Tesla untuk mengonfigurasikan talian pengeluaran [[Tesla Model S|Model S]],<ref>{{cite web|title=Tesla Semi all-electric truck to be unveiled in September and be 'next level', says Elon Musk|url=https://electrek.co/2017/04/13/tesla-semi-all-electric-truck-september-elon-musk/ |date=April 13, 2017|last=Lambert|first=Fred|work=Electrek |access-date=November 17, 2017 |archive-date=September 8, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170908111720/https://electrek.co/2017/04/13/tesla-semi-all-electric-truck-september-elon-musk/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last1=Lambert|first1=Fred |title=Tesla's VP of Trucks talks about new electric semi, weight, charging, and more|url=https://electrek.co/2017/11/26/tesla-semi-vp-trucks-electric-presentation/ |work=Electrek|date=November 26, 2017|access-date=November 26, 2017 |archive-date=December 1, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171201032022/https://electrek.co/2017/11/26/tesla-semi-vp-trucks-electric-presentation/ |url-status=live}}</ref> tetapi meninggalkan program Semi setahun kemudian untuk mengetuai salah satu talian pemasangan umum Model 3<ref name=cnbc20180616>{{cite news |url=https://www.cnbc.com/2018/06/16/elon-musk-e-mail-to-tesla-employees-says-radical-improvements-needed.html |title=Elon Musk tells Tesla employees that 'radical improvements' are needed to hit quarterly targets |date=June 16, 2018 |accessdate=October 16, 2019 |work=CNBC News |first=Lora |last=Kolodny |archive-date=October 17, 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191017003757/https://www.cnbc.com/2018/06/16/elon-musk-e-mail-to-tesla-employees-says-radical-improvements-needed.html |url-status=live }}</ref> dan kemudiannya menjadi presiden bahagian automotif Tesla pada September 2018.<ref name=cnbc20170917>{{cite news |url=https://www.cnbc.com/2018/09/07/tesla-says-jerome-guillen-has-been-promoted-to-president-of-automotive.html |title=Tesla says Jerome Guillen has been promoted to president of automotive |date=September 7, 2018 |accessdate=October 16, 2019 |work=CNBC News |first=Christine |last=Wang |archive-date=October 17, 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191017003751/https://www.cnbc.com/2018/09/07/tesla-says-jerome-guillen-has-been-promoted-to-president-of-automotive.html |url-status=live }}</ref> Ketua semasa bagi program Semi ialah Dan Priestly, seorang jurutera Tesla sejak tahun 2015.<ref>{{Cite web | title=The Tesla Semi effort is growing fast! {{!}} Dan Priestley | url=https://www.linkedin.com/posts/dan-priestley_build-your-career-at-tesla-activity-7018932028788137984-qitI | access-date=August 18, 2025 | website=www.linkedin.com}}</ref> Prototaip [[kereta konsep|konsep]] Semi telah dipertontonkan di satu sidang akhbar pada 16 November 2017, di mana [[Elon Musk]] memberikan butiran lanjut. Beliau mendakwa bahawa Semi elektrik akan menelan kos pengendalian {{convert|20|¢/mi|¢/km|abbr=on}} lebih rendah berbanding lori diesel jika dicas di [[Tesla Megacharger|Megacharger]], yang mana Tesla menyatakan pada tahun 2017 bahawa mereka boleh menjamin harga 7 ¢/kWh (di Amerika Syarikat).<ref name=WaPo2017>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2017/11/17/teslas-latest-creation-an-electric-big-rig-that-can-travel-500-miles-on-a-single-charge/ |title=Tesla's latest creation: An electric big rig that can travel up to 500 miles on a single charge |first1=Peter |last1=Holley |date=November 17, 2017 |newspaper=The Washington Post |access-date=December 7, 2022 |archive-date=November 20, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171120081227/https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2017/11/17/teslas-latest-creation-an-electric-big-rig-that-can-travel-500-miles-on-a-single-charge/ |url-status=live }}</ref><ref name="CarDriverBlog2017">{{Cite news |last1=Harris |first1=Mark |date=November 20, 2017 |title=More Logical Than Ludicrous: Tesla Semi Will Need to Deliver Reliability |magazine=Car and Driver |url=https://www.caranddriver.com/news/a15338914/more-logical-than-ludicrous-tesla-semi-will-need-to-deliver-reliability/ |access-date=December 7, 2022 |archive-date=June 13, 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200613171547/https://www.caranddriver.com/news/a15338914/more-logical-than-ludicrous-tesla-semi-will-need-to-deliver-reliability/ |url-status=live }}</ref> [[Fail:Tesla Semi 5.jpg|thumb|Dua prototaip Tesla Semi di [[Rocklin, California]]]] Tesla menunjukkan bahawa Semi akan dilengkapi dengan Autopilot Dipertingkat sebagai peralatan standard, menawarkan keupayaan separa autonomi,<ref name=Verge2017>{{cite news|last1=Estrada|first1=Zac |title=This is the Tesla Semi truck|url=https://www.theverge.com/2017/11/16/16667366/tesla-semi-truck-announced-price-release-date-electric-self-driving |work=The Verge|date=November 16, 2017}}</ref> dan teknologi baharu dengan [[Kawalan kestabilan elektronik|kawalan keselamatan aktif]] pada motor dan roda bebas akan mengesan serta mengelakkan kejengketan (jackknifing).<ref name=CarDriverBlog2017/> Musk berkata bahawa sistem itu akhirnya boleh membolehkan beberapa unit beroperasi dalam konvoi berasaskan autopilot, yang diketuai oleh lori dengan pemandu, yang akan menjadi alternatif lebih murah berbanding pengangkutan kereta api.<ref name=LAT2017/> Pada masa itu, [[Konvoi kenderaan|pembentukan konvoi (platooning)]] hanya sah di lapan negeri AS dan kesemuanya memerlukan pemandu manusia dalam setiap lori, jadi perubahan perundangan adalah perlu untuk mencapai keupayaan teknologi tersebut.<ref name="LAT2017">{{Cite news |last1=Lien |first1=Russ |last2=Mitchell |first2=Tracey |title=Tesla's Semi and Roadster impress, but "production hell" raises doubts about follow-through |url=http://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-tesla-stock-20171117-story.html |access-date=November 25, 2017 |work=Los Angeles Times |language=en-US |archive-date=November 24, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171124115558/http://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-tesla-stock-20171117-story.html |url-status=live }}</ref> Pek bateri terletak di bawah lantai kabin, di antara roda hadapan dan roda pemandu.<ref name=wired2017>{{cite magazine|last1=Davies|first1=Alex|title=Elon Musk Has Unveiled Tesla's All-Electric Semitruck|url=https://www.wired.com/story/tesla-truck-revealed/|magazine=Wired|date=November 16, 2017|access-date=November 20, 2017 |archive-date=January 24, 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210124193944/https://www.wired.com/story/tesla-truck-revealed/|url-status=live}}</ref> Apabila bergerak tanpa muatan, Semi berjarak jauh dijangka mempunyai jarak pemanduan {{convert|997|km|mi|disp=flip}}.<ref>{{cite news|url=https://www.usine-digitale.fr/article/tesla-semi-ce-qu-il-faut-savoir-sur-le-camion-electrique-semi-autonome-de-tesla.N615453 |title=Tesla Semi : ce qu'il faut savoir sur le camion électrique semi-autonome de Tesla|trans-title=Tesla Semi: What you need to know|first=Klervi|last=Drouglazet |work=L'Usine nouvelle|date=November 17, 2017|access-date=September 18, 2018|language=fr|quote=Il a une autonomie de 997 km à vide et de 804 km à charge maximum : 40 tonnes de marchandises.}}</ref> Pada tahun 2017, Tesla mengunjurkan bahawa harga versi pengeluaran bagi versi jarak {{Convert|300|mile|km|abbr=out|disp=|adj=on}} dan {{Convert|500|mile|km|abbr=out|disp=|adj=on}} masing-masing adalah {{USD|150,000}} dan {{USD|180,000}}. Syarikat menyatakan mereka akan menawarkan Semi Siri Pengasas (Founder's Series) pada harga {{USD|200,000}}.<ref>{{cite news |last1=Tung |first1=Liam |title=Tesla's all-electric Semi truck: Prices start at $150,000 and you can reserve one today |url=https://www.zdnet.com/article/teslas-all-electric-semi-truck-prices-start-at-150000-and-you-can-reserve-one-today/ |publisher=ZDNet |date=November 24, 2017 |language=en |access-date=December 7, 2022}}</ref>{{update after|2023|4|6}} Semasa majlis pelancaran Semi dan Roadster, Musk menyatakan "Pengeluaran [Semi] bermula pada 2019, jadi jika anda menempah sekarang, anda akan mendapat lori ini dalam masa 2 tahun." Tesla berhasrat untuk memberi jaminan penjana kuasa (drivetrain) selama 1 juta batu.<ref name=tesla20171204>{{cite AV media |title=Tesla Semi & Roadster Unveil |via=YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=5RRmepp7i5g |date=December 14, 2017 |publisher=Tesla |access-date=December 7, 2022 |archive-date=September 13, 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240913160800/https://www.youtube.com/watch?v=5RRmepp7i5g |url-status=live }}</ref> Pada tahun 2018, Tesla mengumumkan bahawa prototaip Semi sedang diuji dengan kargo sebenar, mengangkut pek bateri dari Nevada ke California.<ref>{{Cite news |last1=Fingas |first1=Jon |url=https://www.msn.com/en-us/news/technology/teslas-semi-truck-is-traveling-cross-country-alone/ar-BBMu9hH |title=Tesla's Semi truck is traveling cross-country 'alone' |date=August 27, 2018 |publisher=MSN |language=en-US |access-date=August 27, 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180827142521/https://www.msn.com/en-us/news/technology/teslas-semi-truck-is-traveling-cross-country-alone/ar-BBMu9hH |archive-date=August 27, 2018 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Lambert |first1=Fred |url=https://electrek.co/2018/08/25/tesla-semi-drove-across-country-supercharger-elon-musk/ |title=Tesla Semi made it 'across the country alone' with only Supercharger network and an extension cord, says Elon Musk |date=August 25, 2018 |work=Electrek |access-date=August 27, 2018 |language=en-US |archive-date=August 27, 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180827142448/https://electrek.co/2018/08/25/tesla-semi-drove-across-country-supercharger-elon-musk/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last1=Fingas |first1=Jon |url=https://www.engadget.com/2018/08/26/tesla-semi-truck-travels-cross-country-alone/ |title=Tesla's Semi truck is traveling cross-country 'alone' |date=August 27, 2018 |work=Engadget |access-date=August 27, 2018 |language=en-US |archive-date=September 13, 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240913160639/https://www.engadget.com/2018-08-26-tesla-semi-truck-travels-cross-country-alone.html |url-status=live }}</ref> Rancangan syarikat untuk memulakan pengeluaran Semi mengalami penangguhan yang ketara. Semasa pelancaran 2017, pengeluaran dijadualkan bermula pada tahun 2019.<ref name=tesla20171204/> Pada Januari 2020, Musk menyatakan bahawa kekurangan keupayaan pengeluaran bateri merupakan faktor penghad bagi garis masa pengeluaran Semi yang konservatif, dengan syarikat memilih untuk menggunakan bekalan baterinya untuk kereta penumpang.<ref>{{Cite web |url = https://www.nasdaq.com/articles/tesla-inc.-tsla-q4-2019-earnings-call-transcript-2020-01-30 |title = Tesla, Inc. (TSLA) Q4 2019 Earnings Call Transcript |last = Motley Fool Transcribers |date = January 29, 2020 |publisher = NASDAQ |language = en |access-date = February 9, 2020 |archive-date = September 13, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240913160649/https://www.nasdaq.com/articles/tesla-inc.-tsla-q4-2019-earnings-call-transcript-2020-01-30 |url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web |last = Kolodny |first = Lora |url = https://www.cnbc.com/2020/01/29/elon-musk-tesla-wont-raise-capital-will-focus-on-battery-cost.html |title = Elon Musk says Tesla won't raise capital, will focus on lowering cost of batteries |website = [[CNBC]] |language = en |date = January 30, 2020 |access-date = February 9, 2020 |archive-date = September 13, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240913160707/https://www.cnbc.com/2020/01/29/elon-musk-tesla-wont-raise-capital-will-focus-on-battery-cost.html |url-status = live }}</ref> Pada Januari 2021, syarikat mengumumkan bahawa pengeluaran Semi akan ditangguhkan sehingga akhir tahun 2021,<ref>{{Cite web|last=Kolodny|first=Lora |date=January 28, 2021|title=Tesla Semi production on hold until company can make its own batteries|url=https://www.cnbc.com/2021/01/28/tesla-semi-production-on-hold-until-company-can-make-its-own-batteries.html |access-date=March 4, 2021|publisher=CNBC|language=en|archive-date=February 9, 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210209182807/https://www.cnbc.com/2021/01/28/tesla-semi-production-on-hold-until-company-can-make-its-own-batteries.html |url-status=live}}</ref> memandangkan syarikat berharap untuk meningkatkan pengeluaran volum tinggi [[sel bateri 4680]] "tanpa tab" (tabless)<ref>{{Cite web|last=Field|first=Kyle|date=September 22, 2020|title=Everything You Need To Know About Tesla's New 4680 Battery Cell|url=https://cleantechnica.com/2020/09/22/everything-you-need-to-know-about-teslas-new-4680-battery-cell/ |access-date=March 4, 2021|website=CleanTechnica|language=en-US|archive-date=December 8, 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231208083020/https://cleantechnica.com/2020/09/22/everything-you-need-to-know-about-teslas-new-4680-battery-cell/ |url-status=live}}</ref> (dipertontonkan pada September 2020) bagi memenuhi permintaan untuk Semi dan kenderaan lain. Pada Oktober 2021, Musk mengumumkan bahawa pengeluaran Semi akan beranjak ke tahun 2023.<ref>{{Cite web |title = 2021 Shareholder Meeting |url = https://www.tesla.com/2021shareholdermeeting |date = October 7, 2021 |access-date = October 10, 2021 |work = [[Tesla, Inc.]] |language = en |archive-date = October 9, 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211009121518/https://www.tesla.com/2021shareholdermeeting |url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web |last = Shahan |first = Zachary |title = Tesla Cybertruck Delayed Till End Of 2022, Semi 2023 – Lot Of Supply Chain Challenges |url = https://cleantechnica.com/2021/10/08/tesla-cybertruck-delayed-till-end-of-2022-semi-2023-lot-of-supply-chain-challenges/ |date = October 8, 2021 |access-date = January 3, 2022 |work = [[CleanTechnica]] |language = en |archive-date = September 13, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240913160641/https://cleantechnica.com/2021/10/08/tesla-cybertruck-delayed-till-end-of-2022-semi-2023-lot-of-supply-chain-challenges/ |url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web |last = Lockridge |first = Deborah |title = Tesla Semi in 2023? |url = https://www.truckinginfo.com/10153675/tesla-semi-in-2023 |date = October 11, 2021 |access-date = January 3, 2022 |work = Heavy Duty Trucking |language = en |archive-date = January 3, 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220103231838/https://www.truckinginfo.com/10153675/tesla-semi-in-2023 |url-status = live }}</ref> Pada Oktober 2022, Musk mengumumkan di Twitter permulaan pengeluaran model jarak {{convert|500|mile|km|abbr=out|adj=on}} yang akan dihantar pada bulan Disember.<ref>{{cite web |url=https://www.cnn.com/2022/10/07/business/tesla-semi-truck-production/index.html |title=Tesla set to deliver long-delayed electric trucks to Pepsi in December |date=October 7, 2022 |website=CNN Business |last=McFarland |first=Matt |access-date=October 10, 2022 |archive-date=November 2, 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221102120652/https://www.cnn.com/2022/10/07/business/tesla-semi-truck-production/index.html |url-status=live }}</ref> Pada November 2022, syarikat itu melaporkan bahawa Tesla Semi telah melengkapkan pemanduan sejauh {{convert|500|mile|km|abbr=out|adj=on}} sambil membawa muatan seberat {{Convert|81000|lb|kg}}.<ref>{{cite news |url=https://www.drive.com.au/news/tesla-semi-reportedly-completes-800km-range-test-us-deliveries-to-begin-within-days/ |website=Drive |title=Tesla Semi reportedly completes 800km range test, US deliveries to begin within days |first1=Jordan |last1=Mulach |date=November 29, 2022 |access-date=November 29, 2022 |archive-date=November 29, 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221129202055/https://www.drive.com.au/news/tesla-semi-reportedly-completes-800km-range-test-us-deliveries-to-begin-within-days/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last1=Sriram |first1=Akash |date=December 2, 2022 |title=Musk delivers first Tesla truck, but no update on output, pricing |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/musk-delivers-first-tesla-semi-trucks-2022-12-02/ |access-date=December 2, 2022}}</ref> Pada 1 Disember 2022, Tesla memulakan penghantaran pelanggan pada majlis malam yang dianjurkan di kemudahan pembuatan di Nevada. [[PepsiCo]] menerima unit Semi pertama daripada pesanan besar mereka untuk digunakan bagi armada pengangkutan minuman [[Pepsi]] dan makanan ringan [[Frito-Lay]].<ref name=engadget20221202>{{cite news |url=https://www.engadget.com/tesla-finally-delivers-its-first-production-semi-to-pepsi-014214184.html |title=Tesla finally delivers its first production Semi |first1=A. |last1=Tarantola |work=Engadget |date=December 1, 2022 |access-date=December 2, 2022 |archive-date=January 31, 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230131081212/https://www.engadget.com/tesla-finally-delivers-its-first-production-semi-to-pepsi-014214184.html |url-status=live }}</ref> Naib Presiden PepsiCo Mike O'Connell menyatakan bahawa Semi boleh mengangkut produk makanan Frito-Lay sejauh kira-kira 425 batu (684 km), tetapi bagi muatan minuman ringan yang lebih berat, lori tersebut akan melakukan perjalanan yang lebih pendek kira-kira 100 batu (160 km).<ref>{{cite news |url=https://www.cnbc.com/2022/12/16/pepsico-is-using-36-tesla-semis-in-its-fleet-and-is-upgrading-facilities-for-more-in-2023-exec-says.html |title=PepsiCo is using 36 Tesla Semis in its fleet and is upgrading facilities for more in 2023, exec says |work=CNBC |location=US |date=December 16, 2022 |access-date=December 30, 2022 |archive-date=April 4, 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230404084223/https://www.cnbc.com/2022/12/16/pepsico-is-using-36-tesla-semis-in-its-fleet-and-is-upgrading-facilities-for-more-in-2023-exec-says.html |url-status=live }}</ref> Pada akhir tahun 2023, Tesla mengumumkan rancangan untuk mewujudkan rangkaian pengecasan bagi Semi di barat daya AS. Rangkaian tersebut dijangka menelan kos kira-kira $100 juta.<ref>{{cite web | url=https://www.greencarreports.com/news/1140373_report-tesla-seeks-100m-from-us-for-semi-charging-route | title=Report: Tesla seeks $100M from US for Semi charging route | date=August 2, 2023 | access-date=October 18, 2023 | archive-date=November 2, 2023 | archive-url= https://web.archive.org/web/20231102005922/https://www.greencarreports.com/news/1140373_report-tesla-seeks-100m-from-us-for-semi-charging-route | url-status=live }}</ref> Selepas beberapa tahun mengalami penangguhan, Tesla menggunakan ACT Expo 2024 untuk menyediakan rancangan pengeluaran dan penempatan terkini bagi program Tesla Semi, termasuk rancangan untuk pengeluaran volum Semi bermula pada tahun 2026 serta menggariskan penempatan tambahan bagi armada [[PepsiCo]].<ref>{{Cite web |last=Ohnsman |first=Alan |title=Elon Musk Said Tesla’s Semi Would Transform Trucking. 6 Years Later, Customers Are Still Waiting |url=https://www.forbes.com/sites/alanohnsman/2023/05/10/elon-musk-said-teslas-semi-would-transform-trucking-6-years-later-customers-are-still-waiting/ |access-date=2026-06-02 |website=Forbes |language=en}}</ref> Setakat Mei 2024, [[Walmart]], [[Costco]], [[Sysco]], [[Martin-Brower|Martin Brower]], dan [[US Foods]] turut menguji Semi.<ref>{{cite news |date=May 9, 2024 |title=Tesla's Power Play: Costco, Sysco, and US Foods Jump on the 'Electric Semi Bandwagon' |url=https://ev-a2z.com/news/teslas-power-play-costco-sysco-and-us-foods-jump-on-the-electric-semi-bandwagon/ |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20240913160640/https://ev-a2z.com/news/teslas-power-play-costco-sysco-and-us-foods-jump-on-the-electric-semi-bandwagon/ |archive-date=September 13, 2024 |access-date=May 10, 2024 |work=EV-a2z |location=US}}</ref> Pada Ogos 2024, penyedia logistik pihak ketiga NFI menguji Semi dan melaporkan kecekapan sebanyak {{cvt|1.64|kWh/mile|kWh/km}}.<ref>{{Cite web |last=Klender |first=Joey |date=August 20, 2024 |title=Tesla Semi's latest fleet customer details efficiency advantages |url=https://www.teslarati.com/tesla-semi-latest-fleet-customer-details-efficiency-advantages/}}</ref> Pada Oktober 2024, [[DHL]] melaporkan kecekapan sebanyak {{cvt|1.72|kWh/mile|kWh/km}} dengan berat kasar gabungan bermuatan {{Convert|34000|kg|order=flip}} merentasi {{cvt|625|km|miles|order=flip|0}} dalam satu pengecasan tunggal.<ref>{{Cite web |last=Lambert |first=Fred |date=October 14, 2024 |title=DHL tests Tesla Semi and confirms the electric truck's impressive performance |url=https://electrek.co/2024/10/14/dhl-tests-tesla-semi-and-confirms-the-electric-trucks-impressive-performance/ |access-date=October 18, 2024 |website=Electrek |language=en-US}}</ref> Pada 19 Ogos 2024, sebuah Tesla Semi terbakar selepas kemalangan di [[Placer County, California]], yang mengakibatkan penutupan [[Interstate 80|I-80]] selama enam belas jam.<ref>{{Cite web |last=Sandra |first=McDonald |date=August 19, 2024 |title=Tesla big-rig battery ignites after crash, spewing fumes and shutting California freeway |url=https://www.latimes.com/california/story/2024-08-19/tesla-semi-fire-toxic-fumes-highway |access-date=August 20, 2024 |website=Los Angeles Times |language=en-US |archive-date=September 13, 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240913160719/https://www.latimes.com/california/story/2024-08-19/tesla-semi-fire-toxic-fumes-highway |url-status=live }}</ref> Pada Mei 2025, Tesla mengumumkan rancangan di ACT Expo untuk membangunkan [https://electrek.co/2025/04/30/tesla-semi-public-charging-network-coming-with-46-stations-in-2027/ rangkaian Megacharger awam dengan 46 stesen] bagi menyokong penempatan Tesla Semi secara lebih meluas.<ref>{{Cite news |last=Lambert |first=Fred |date=2025-04-30 |title=Tesla Semi public charging network coming with 46 stations in 2027 |url=https://electrek.co/2025/04/30/tesla-semi-public-charging-network-coming-with-46-stations-in-2027/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250723102140/https://electrek.co/2025/04/30/tesla-semi-public-charging-network-coming-with-46-stations-in-2027/ |archive-date=2025-07-23 |access-date=2026-06-02 |work=Electrek |language=en-US}}</ref> Pada 23 Mac 2026, model baharu Tesla Semi dipertontonkan dengan kemasan hadapan yang lebih aerodinamik dan pengurangan berat hampir {{cvt|1000|lb|kg}}.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=BCXSq1dmEB8 |title=Jay Leno Drives the 500-Mile Tesla Semi: The Death of Diesel? {{!}} Jay Leno's Garage |date=2026-03-23 |last=Jay Leno's Garage |access-date=2026-03-24 |via=YouTube}}</ref> Pada 29 April, pengeluaran bersiri diumumkan secara rasmi oleh Tesla.<ref name=":1">{{Cite web |last=John |first=Darryn |date=2026-04-29 |title=Tesla Semi finally reaches high-volume production after years of delays |url=https://driveteslacanada.ca/semi/tesla-semi-high-volume-production/ |access-date=2026-04-29 |website=Drive Tesla |language=en-US}}</ref> == Reka bentuk == [[Fail:Tesla Semi cockpit.jpg|thumb|Kabin bagi prototaip Semi]] Tesla Semi dikuasakan oleh tiga buah motor yang dibalut gentian karbon; satu motor beroperasi secara berterusan pada kecekapan optimum, manakala dua motor lagi membekalkan kuasa tambahan untuk pecutan dan pendakian bukit.<ref name=yahooNews20221205>{{Cite news |last1=Subramanian |first1=Pras |date=December 2, 2022 |title=Tesla Semi unveiled with tri-motor setup, megawatt charging tech |url=https://finance.yahoo.com/news/tesla-semi-unveiled-with-tri-motor-setup-megawatt-charging-tech-121619247.html |access-date=December 5, 2022 |publisher=Yahoo! Finance |language=en-US |archive-date=December 4, 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20221204233255/https://finance.yahoo.com/news/tesla-semi-unveiled-with-tri-motor-setup-megawatt-charging-tech-121619247.html |url-status=live }}</ref> Stator dan penyongsang (inverter) yang digunakan adalah sama seperti pada [[Tesla Cybertruck]].<ref name=":0" /> Tempat duduk pemandu terletak di bahagian tengah dalam kabin berbentuk peluru. Ketinggian siling membolehkan seorang dewasa berdiri di dalamnya. Paparan [[Skrin sentuh|skrin sentuh]] dipasang pada kedua-dua belah stereng tanpa sebarang panel instrumen lain.<ref name="truckscom2017-11-17">{{cite web |last1=O'Dell |first1=John |date=November 17, 2017 |title=Elon Musk Unveils Superfast, 500-mile Range Tesla Electric Semi-Truck |url=https://www.trucks.com/2017/11/17/elon-musk-unveils-tesla-electric-semi-truck/ |access-date=November 17, 2017 |publisher=Trucks.com |quote=He provided no pricing information or specifics as to horsepower or torque figures. |archive-date=November 22, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171122142424/https://www.trucks.com/2017/11/17/elon-musk-unveils-tesla-electric-semi-truck/ |url-status=live }}</ref> Model pengeluaran dilengkapi tingkap sisi yang boleh diturunkan sepenuhnya.<ref name=":0" /> Ia mempunyai of Cd=0.4.<ref name=":0" /> Penurunan prestasi dalam cuaca sejuk adalah serupa dengan lori diesel (tayar lebih sejuk, dsb.). Pengurusan terma adalah aktif, menyalurkan haba ke mana-mana bahagian yang diperlukan (ruang dalaman, bateri).<ref name=":0" /> Ia merangkumi set kamera yang sama seperti kenderaan penumpang Tesla. Tesla mendakwa bahawa sistem keselamatannya mampu mengelakkan kejadian kejengketan (jackknifing).<ref name="CarDriverBlog2017" />{{better source needed|date=December 2022}} Tesla Semi mempunyai penjana kuasa dan sistem pengecasan 1.2 megawatt. Ia menggunakan [[Sel 4680|sel 4680]] [[Lithium nikel mangan kobalt oksida|NMCA]]<ref name="riz2026"/> yang sama seperti pada Cybertruck. Bateri ini dinilai mampu bertahan sehingga 1 juta batu (1.6 juta kilometer). Pengecasan kelajuan tinggi disokong di stesen Tesla Megacharger. Bateri diletakkan berhampiran dengan tanah bagi mengekalkan pusat graviti yang rendah.<ref name=":0" /> Lori ini menyokong penggunaan tayar semi komersial. Pemanduan menuruni bukit menggunakan [[Pembrekan regeneratif|pembrekan semula jadi (regeneratif)]], yang mengecas semula bateri tanpa perlu menekan pedal brek.<ref name=":0" /> Lori ini berkeupayaan membekalkan kuasa kepada treler bertetulang atau mesin berkuasa tinggi lain tanpa memerlukan [[Penjana kuasa tambahan|motor pembantu (pony motor)]].<ref name=":0" /> Kabin mempunyai dua gandar belakang. Satu gandar membekalkan tork maksimum: untuk mula bergerak dan memandu menaik bukit. Gandar kedua adalah untuk kecekapan semasa pemanduan pelayaran (cruising), mengelakkan penggunaan transmisi pelbagai kelajuan.<ref name=":0" /> Ia mempunyai jarak roda yang lebih pendek dan bateri yang lebih kecil.<ref name=":0" /> Sistem infotainmen adalah sama dengan kenderaan Tesla yang lain, serta menyokong akses telefon Bluetooth.<ref name=":0" /> Berbanding dengan versi awal, model tahun 2026 menawarkan:<ref name=":0" /> * Pengurangan berat sebanyak {{cvt|1,000|lb|kg|adj=on}}, sebahagian daripadanya dicapai melalui peralihan ke sistem 48 volt * Peningkatan kecekapan aerodinamik sebanyak 7% * Bantuan stereng elektrik dan bukannya hidraulik (bukan steer-by-wire) == Kos == Harga Semi adalah di bawah US$300,000, iaitu dua kali ganda harga lori diesel, tetapi $100,000 lebih murah berbanding lori elektrik bateri yang lain.{{r | WSJ_2026-03-19 }} Disebabkan oleh subsidi California sebanyak $200,000, syarikat-syarikat di California telah membuat lebih daripada 1,000 tempahan Semi, yang akan menggandakan jumlah lori elektrik bateri yang berkhidmat di [[Pelabuhan Long Beach]] dan [[Pelabuhan Los Angeles]].<ref name="WSJ_2026-03-19"> {{cite news | url=https://www.wsj.com/business/logistics/truckers-tesla-fans-semi-b0a66e6e | title=Tesla Finally Has Its First Semi-Truck and It’s Already a Hit With Truckers | last=Berger | first=Paul | newspaper=[[Wall Street Journal]] | date=2026-03-19 }} </ref> Syarikat menyatakan bahawa kos pengendalian adalah 20% lebih rendah berbanding lori diesel yang setara di seluruh AS, dan 50% lebih rendah di California.<ref name=":0" /> == Spesifikasi == Semi didatangkan dalam dua varian, Jarak Jauh (Long Range) dan Jarak Standard (Standard Range):<ref name=":1" /><ref name=":0" /><ref name="jay leno">{{Cite web |last=Levin |first=Tim |date=October 3, 2023 |title=Jay Leno towed 30 tons with a Tesla Semi and said it felt like nothing |url=https://www.businessinsider.com/tesla-semi-truck-jay-leno-drive-review-video-2023-10 |website=Business Insider |access-date=November 2, 2023 |archive-date=September 13, 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240913161207/https://www.businessinsider.com/tesla-semi-truck-jay-leno-drive-review-video-2023-10 |url-status=live }}</ref> === Jarak Jauh (Long Range) === * Jarak pemanduan: ~500 batu * Sel 4680 * Bantuan stereng elektrik * Aktuator [[Tesla Cybertruck]] yang dipertingkatkan * Seni bina 48 volt (menyokong aksesori 12 volt) * Motor: 3 motor bebas pada gandar belakang * Kuasa: sehingga 800 kW * Bateri: 822 kWh<ref name="riz2026">{{cite web |last1=Akhtar |first1=Riz |title=Tesla Semi electric truck features massive 822 kWh battery pack and 800 km of range |url=https://thedriven.io/2026/05/09/tesla-semi-electric-truck-features-massive-822-kwh-battery-pack-and-800-km-of-range/ |website=The Driven |language=en-AU |date=9 May 2026}}</ref> * Berat tanpa muatan: 23,000 lbs * Penggunaan tenaga: 1.7 kWh/batu * Kelajuan pengecasan: ~60% jarak dalam masa 30 minit * Jenis pengecas: MCS 3.2 * ePTO ([[Pengambilan kuasa|pengambilan kuasa elektrik]]): ~25 kW === Jarak Standard (Standard Range - versi lebih pendek) === * Jarak pemanduan: ~325 batu * Jejari pusingan: serupa dengan [[Tesla Model Y]] * Sel 4680 * Bantuan stereng elektrik * Aktuator Cybertruck yang dipertingkatkan * Seni bina 48 volt (menyokong aksesori 12 volt) * Motor: 3 motor bebas pada gandar belakang * Kuasa: sehingga 800 kW * Bateri: 548 kWh<ref name="riz2026"/> * Berat tanpa muatan: <20,000 lbs * Penggunaan tenaga: 1.7 kWh setiap batu * Kelajuan pengecasan: ~60% jarak dalam masa 30 minit * Jenis pengecas: MCS 3.2 * ePTO: ~ 25 kW == Keputusan prototaip == Sebelum keluaran pengeluaran 2026:<ref name=":0" /> * Armada prototaip (beberapa ratus lori) telah mencatatkan pemanduan melebihi 13.5 juta batu (21.7 juta kilometer). * Lori yang paling aktif digunakan telah mencatatkan jarak {{cvt|440,000|miles|km}}. * Masa operasi (uptime) armada adalah sebanyak 95%. * 75–80% kerosakan Semi telah diselesaikan dan dikembalikan kepada pelanggan dalam tempoh kurang daripada 24 jam, dengan >50% dikembalikan dalam masa 30 minit. == Lihat juga == * [[Sistem Pengecasan Megawatt]] – Sistem pengecasan arus terus (DC) untuk kenderaan elektrik bateri bersaiz besar == Rujukan == {{Reflist}} == Pautan luar == {{Commons category}} * {{Official website}} * "[https://www.reuters.com/article/us-dhl-tesla/numbers-starting-to-add-up-for-tesla-trucks-dhl-executive-idUSKCN1G71DW Numbers starting to add up for Tesla trucks: DHL executive]", eksekutif di DHL Supply Chain memberi ulasan, [[Reuters]], 23 Februari 2018 * [https://docs.google.com/spreadsheets/u/1/d/1g8545si6JX6PWpffxI4ovzAHa64y0IRhmaJHH9_ma9A/preview Senarai tempahan Tesla Semi]; 646 setakat 29 Julai 2019 {{Tesla, Inc.}} 0gas03gsycpnd7xlgpzpvpae4audwi3 10 1296100 6925413 2026-08-11T14:04:10Z Danielrayyan09 355514 Melencong ke [[Templat:Tesla Inc.]] 6925413 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Templat:Tesla Inc.]] lbmu33bdyl8yvyg25dq3cuv1qyhgupv 0 1296101 6925424 2026-08-11T14:23:33Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Mencipta laman baru dengan kandungan ''''Sekolah Rendah Swasta (SDS) Yayasan Triguna 1956''' merupakan unit pendidikan peringkat rendah yang beroperasi di bawah naungan Yayasan Triguna [[1956]] di [[Jakarta]], [[Indonesia]]. Yayasan tersebut turut menguruskan institusi pendidikan peringkat lebih tinggi, seperti Sekolah Menengah Atas (SMA) dan Sekolah Menengah Kejuruan (SMK) Triguna 1956, di [[Jakarta Selatan]]. Sekolah ini menyediakan pendidikan rendah berdasarkan kurikulum kebangsaan. Ia...' 6925424 wikitext text/x-wiki '''Sekolah Rendah Swasta (SDS) Yayasan Triguna 1956''' merupakan unit pendidikan peringkat rendah yang beroperasi di bawah naungan Yayasan Triguna [[1956]] di [[Jakarta]], [[Indonesia]]. Yayasan tersebut turut menguruskan institusi pendidikan peringkat lebih tinggi, seperti Sekolah Menengah Atas (SMA) dan Sekolah Menengah Kejuruan (SMK) Triguna 1956, di [[Jakarta Selatan]]. Sekolah ini menyediakan pendidikan rendah berdasarkan kurikulum kebangsaan. Ia memupuk nilai-nilai disiplin dan pembentukan sahsiah di bawah bimbingan Yayasan Triguna, yang mempunyai pengalaman luas dalam mengendalikan institusi pendidikan dari peringkat rendah hingga menengah.<ref>"Sekolah Dasar (SD) Yayasan Triguna 1956 contact information. Sekolah, SD / Sekolah Dasar, in JAKARTA" https://id421050-sekolah-dasar-sd-yayasan-triguna-1956.contact.page</ref> == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Sekolah di Indonesia]] a3793i3dxi7czhlomimggmmjj9yg4zf 6925440 6925424 2026-08-11T15:01:18Z Countryball mys123 367530 Tambah tunas 6925440 wikitext text/x-wiki '''Sekolah Rendah Swasta (SDS) Yayasan Triguna 1956''' merupakan unit pendidikan peringkat rendah yang beroperasi di bawah naungan Yayasan Triguna [[1956]] di [[Jakarta]], [[Indonesia]]. Yayasan tersebut turut menguruskan institusi pendidikan peringkat lebih tinggi, seperti Sekolah Menengah Atas (SMA) dan Sekolah Menengah Kejuruan (SMK) Triguna 1956, di [[Jakarta Selatan]]. Sekolah ini menyediakan pendidikan rendah berdasarkan kurikulum kebangsaan. Ia memupuk nilai-nilai disiplin dan pembentukan sahsiah di bawah bimbingan Yayasan Triguna, yang mempunyai pengalaman luas dalam mengendalikan institusi pendidikan dari peringkat rendah hingga menengah.<ref>"Sekolah Dasar (SD) Yayasan Triguna 1956 contact information. Sekolah, SD / Sekolah Dasar, in JAKARTA" https://id421050-sekolah-dasar-sd-yayasan-triguna-1956.contact.page</ref> == Rujukan == {{Reflist}}{{Tunas-sekolah-Indonesia}} [[Kategori:Sekolah di Indonesia]] mdm8kjz7eytnbgvlvftu5pkjyz8s0h5 0 1296102 6925426 2026-08-11T14:26:29Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Melencong ke [[Sekolah Dasar Swasta Yayasan Triguna 1956 Jakarta]] 6925426 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Sekolah Dasar Swasta Yayasan Triguna 1956 Jakarta]] n2cbycsl0o916ft9o3bmmls80oe8pol 10 1296103 6925451 2026-08-11T15:16:08Z Ceball1923 253738 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Navbox |name = Acara di Sukan Malaysia 2026 |title = [[File:Logo-sukma.jpg|30px]] Acara di [[Sukan Malaysia 2026]] |listclass = hlist |titlestyle = background:#BFD7FF; |list1 = * [[Angkat berat di Sukan Malaysia 2026|Angkat berat]] * [[Badminton di Sukan Malaysia 2026|Badminton]] * [[Bola jaring di Sukan Malaysia 2026|Bola jaring]] * [[Bola keranjang di Sukan Malaysia 2026|Bola keranjang]] * [[Bola sepak di Sukan Malaysia 2026|Bola sepak]] * Bola...' 6925451 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Acara di Sukan Malaysia 2026 |title = [[File:Logo-sukma.jpg|30px]] Acara di [[Sukan Malaysia 2026]] |listclass = hlist |titlestyle = background:#BFD7FF; |list1 = * [[Angkat berat di Sukan Malaysia 2026|Angkat berat]] * [[Badminton di Sukan Malaysia 2026|Badminton]] * [[Bola jaring di Sukan Malaysia 2026|Bola jaring]] * [[Bola keranjang di Sukan Malaysia 2026|Bola keranjang]] * [[Bola sepak di Sukan Malaysia 2026|Bola sepak]] * [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026|Bola tampar]] * [[Boling sepuluh pin di Sukan Malaysia 2026|Boling sepuluh pin]] * [[Boling padang di Sukan Malaysia 2026|Boling padang]] * [[Catur di Sukan Malaysia 2026|Catur]] * [[E-sukan di Sukan Malaysia 2026|E-sukan]] * [[Futsal di Sukan Malaysia 2026|Futsal]] * [[Gimnastik di Sukan Malaysia 2026|Gimnastik]] * [[Golf di Sukan Malaysia 2026|Golf]] * [[Hoki di Sukan Malaysia 2026|Hoki]] * [[Judo di Sukan Malaysia 2026|Judo]] * [[Kabaddi di Sukan Malaysia 2026|Kabaddi]] * [[Karate di Sukan Malaysia 2026|Karate]] * [[Kriket di Sukan Malaysia 2026|Kriket]] * [[Lawan pedang di Sukan Malaysia 2026|Lawan pedang]] * [[Lumba basikal di Sukan Malaysia 2026|Lumba basikal]] * [[Lumba layar di Sukan Malaysia 2026|Lumba layar]] * [[Memanah di Sukan Malaysia 2026|Memanah]] * [[Menembak di Sukan Malaysia 2026|Menembak]] * [[Muay Thai di Sukan Malaysia 2026|Muay Thai]] * [[Olahraga di Sukan Malaysia 2026|Olahraga]] * [[Pencak silat di Sukan Malaysia 2026|Pencak silat]] * [[Petanque di Sukan Malaysia 2026|Petanque]] * [[Pingpong di Sukan Malaysia 2026|Pingpong]] * [[Polo air di Sukan Malaysia 2026|Polo air]] * [[Ragbi di Sukan Malaysia 2026|Ragbi]] * [[Renang di Sukan Malaysia 2026|Renang]] * [[Sepak takraw di Sukan Malaysia 2026|Sepak takraw]] * [[Silambam di Sukan Malaysia 2026|Silambam]] * [[Sofbol di Sukan Malaysia 2026|Sofbol]] * [[Skuasy di Sukan Malaysia 2026|Skuasy]] * [[Taekwondo di Sukan Malaysia 2026|Taekwondo]] * [[Tenis di Sukan Malaysia 2026|Tenis]] * [[Terjun di Sukan Malaysia 2026|Terjun]] * [[Tinju di Sukan Malaysia 2026|Tinju]] * [[Wushu di Sukan Malaysia 2026|Wushu]] }} <noinclude>[[Kategori:Templat acara Sukan Malaysia]]</noinclude> 7tj7nhj3yi28bqlvhx3nr8vpm9atmzr 6925452 6925451 2026-08-11T15:21:08Z Ceball1923 253738 6925452 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Acara di Sukan Malaysia 2026 |title = [[File:Logo-sukma.jpg|30px]] Acara di [[Sukan Malaysia 2026]] |listclass = hlist |titlestyle = background:#BFD7FF; |list1 = * [[Angkat berat di Sukan Malaysia 2026|Angkat berat]] * [[Badminton di Sukan Malaysia 2026|Badminton]] * [[Bola jaring di Sukan Malaysia 2026|Bola jaring]] * [[Bola keranjang di Sukan Malaysia 2026|Bola keranjang]] * [[Bola sepak di Sukan Malaysia 2026|Bola sepak]] * [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026|Bola tampar]] * [[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026|Bola tampar pantai]] * [[Boling sepuluh pin di Sukan Malaysia 2026|Boling sepuluh pin]] * [[Boling padang di Sukan Malaysia 2026|Boling padang]] * [[Catur di Sukan Malaysia 2026|Catur]] * [[E-sukan di Sukan Malaysia 2026|E-sukan]] * [[Futsal di Sukan Malaysia 2026|Futsal]] * [[Gimnastik di Sukan Malaysia 2026|Gimnastik]] * [[Golf di Sukan Malaysia 2026|Golf]] * [[Hoki di Sukan Malaysia 2026|Hoki]] * [[Judo di Sukan Malaysia 2026|Judo]] * [[Kabaddi di Sukan Malaysia 2026|Kabaddi]] * [[Karate di Sukan Malaysia 2026|Karate]] * [[Kriket di Sukan Malaysia 2026|Kriket]] * [[Lawan pedang di Sukan Malaysia 2026|Lawan pedang]] * [[Lumba basikal di Sukan Malaysia 2026|Lumba basikal]] * [[Lumba layar di Sukan Malaysia 2026|Lumba layar]] * [[Memanah di Sukan Malaysia 2026|Memanah]] * [[Menembak di Sukan Malaysia 2026|Menembak]] * [[Muay Thai di Sukan Malaysia 2026|Muay Thai]] * [[Olahraga di Sukan Malaysia 2026|Olahraga]] * [[Pencak silat di Sukan Malaysia 2026|Pencak silat]] * [[Petanque di Sukan Malaysia 2026|Petanque]] * [[Pingpong di Sukan Malaysia 2026|Pingpong]] * [[Polo air di Sukan Malaysia 2026|Polo air]] * [[Ragbi di Sukan Malaysia 2026|Ragbi]] * [[Renang di Sukan Malaysia 2026|Renang]] * [[Sepak takraw di Sukan Malaysia 2026|Sepak takraw]] * [[Silambam di Sukan Malaysia 2026|Silambam]] * [[Sofbol di Sukan Malaysia 2026|Sofbol]] * [[Skuasy di Sukan Malaysia 2026|Skuasy]] * [[Taekwondo di Sukan Malaysia 2026|Taekwondo]] * [[Tenis di Sukan Malaysia 2026|Tenis]] * [[Terjun di Sukan Malaysia 2026|Terjun]] * [[Tinju di Sukan Malaysia 2026|Tinju]] * [[Wushu di Sukan Malaysia 2026|Wushu]] }} <noinclude>[[Kategori:Templat acara Sukan Malaysia]]</noinclude> bloikhkvdok3vae4bmjop3nwyo6skvu 0 1296104 6925459 2026-08-11T15:34:09Z Ceball1923 253738 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |teams= 10 (lelaki)<br/>11 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''[[Bola tampar pantai]]''' di Suk...' 6925459 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |teams= 10 (lelaki)<br/>11 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''[[Bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] pada 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Acara perlawanan diadakan di Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> == Jadual pertandingan == == Penyertaan == == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == == Perlawanan wanita == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] pu4so4yzc8l2wnp8km52y77jdk2ipc8 6925461 6925459 2026-08-11T15:41:14Z Ceball1923 253738 /* Jadual pertandingan */ 6925461 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |teams= 10 (lelaki)<br/>11 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''[[Bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] pada 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Acara perlawanan diadakan di Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|PK||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|G||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|E||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || colspan=2|Jum 14 || colspan=2| Sab 15 |- | align="left"| Lelaki || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |- | align="left"| Wanita || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |} == Penyertaan == == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == == Perlawanan wanita == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] 1s054i064acffkkvem6dddm2scke305 6925462 6925461 2026-08-11T15:47:56Z Ceball1923 253738 /* Penyertaan */ 6925462 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |teams= 10 (lelaki)<br/>11 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''[[Bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] pada 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Acara perlawanan diadakan di Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|PK||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|G||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|E||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || colspan=2|Jum 14 || colspan=2| Sab 15 |- | align="left"| Lelaki || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |- | align="left"| Wanita || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |} == Penyertaan == Sebanyak 12 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 10 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala 11 negeri menyertai acara perlawanan wanita.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perlis}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:12 !! 10 !! 11 |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == == Perlawanan wanita == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] tqfxpw30t6xhcsijrnqargxhjgo0ofe 6925467 6925462 2026-08-11T16:00:55Z Ceball1923 253738 Ceball1923 telah memindahkan laman [[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] ke [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026]]: Penggabungan disiplin sukan 6925462 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |teams= 10 (lelaki)<br/>11 (wanita) |gold= |silver= |bronze= |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''[[Bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] pada 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Acara perlawanan diadakan di Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19. Dua acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan perlawanan wanita.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|PK||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|G||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|E||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || colspan=2|Jum 14 || colspan=2| Sab 15 |- | align="left"| Lelaki || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |- | align="left"| Wanita || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |} == Penyertaan == Sebanyak 12 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 10 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala 11 negeri menyertai acara perlawanan wanita.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perlis}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:12 !! 10 !! 11 |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == == Perlawanan wanita == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] tqfxpw30t6xhcsijrnqargxhjgo0ofe 6925475 6925467 2026-08-11T16:18:13Z Ceball1923 253738 6925475 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Volleyball_pictogram.svg|80px]] [[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Dewan Bola Tampar MBSA Seksyen 4, [[Shah Alam]]<br/>Dewan Besar Tanjung MBSA Seksyen 19<br/>Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 (Pantai) |dates= 11–23 Ogos 2026 |teams= 11 (dewan)<br/>12 (pantai) |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''[[Bola tampar]]''' dan '''[[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 23 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak tiga lokasi di sekitar Shah Alam telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Acara bola tampar dalam dewan diadakan di Dewan Bola Tampar MBSA Seksyen 4 dan Dewan Besar Tanjung MBSA Seksyen 19. Acara bola tampar pantai pula diadakan di Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19. Sebanyak empat acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan wanita bagi setiap disiplin.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|PK||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|G||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|E||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || colspan=2|Jum 14 || colspan=2| Sab 15 |- | align="left"| Lelaki || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |- | align="left"| Wanita || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |} == Penyertaan == Sebanyak 12 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 10 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala 11 negeri menyertai acara perlawanan wanita.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perlis}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:12 !! 10 !! 11 |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == == Perlawanan wanita == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] gg9mysgumsgktqyasxml15vo299vdz9 6925477 6925475 2026-08-11T16:26:59Z Ceball1923 253738 /* Jadual pertandingan */ 6925477 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Volleyball_pictogram.svg|80px]] [[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Dewan Bola Tampar MBSA Seksyen 4, [[Shah Alam]]<br/>Dewan Besar Tanjung MBSA Seksyen 19<br/>Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 (Pantai) |dates= 11–23 Ogos 2026 |teams= 11 (dewan)<br/>12 (pantai) |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''[[Bola tampar]]''' dan '''[[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 23 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak tiga lokasi di sekitar Shah Alam telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Acara bola tampar dalam dewan diadakan di Dewan Bola Tampar MBSA Seksyen 4 dan Dewan Besar Tanjung MBSA Seksyen 19. Acara bola tampar pantai pula diadakan di Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19. Sebanyak empat acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan wanita bagi setiap disiplin.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|PK||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|G||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|E||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || colspan=2|Jum 14 || colspan=2| Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || Sab 22 || colspan=2 |Aha 23 |- | align="left"| [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki|Lelaki]] || colspan="8" {{n/a}} || colspan="5" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |- | align="left"| [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan wanita|Wanita]] || colspan="8" {{n/a}} || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |- | align="left"| [[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki|Pantai lelaki]] || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E || colspan="9" {{n/a}} |- | align="left"| [[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki|Pantai wanita]] || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E || colspan="9" {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 12 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 10 negeri menyertai acara perlawanan lelaki manakala 11 negeri menyertai acara perlawanan wanita.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Negeri || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perlis}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:12 !! 10 !! 11 |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == == Perlawanan wanita == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] d47ndpeos8plhw7nzhopzh180msugkg 6925479 6925477 2026-08-11T16:39:36Z Ceball1923 253738 /* Penyertaan */ 6925479 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Volleyball_pictogram.svg|80px]] [[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Dewan Bola Tampar MBSA Seksyen 4, [[Shah Alam]]<br/>Dewan Besar Tanjung MBSA Seksyen 19<br/>Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 (Pantai) |dates= 11–23 Ogos 2026 |teams= 11 (dewan)<br/>12 (pantai) |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''[[Bola tampar]]''' dan '''[[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 23 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak tiga lokasi di sekitar Shah Alam telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Acara bola tampar dalam dewan diadakan di Dewan Bola Tampar MBSA Seksyen 4 dan Dewan Besar Tanjung MBSA Seksyen 19. Acara bola tampar pantai pula diadakan di Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19. Sebanyak empat acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan wanita bagi setiap disiplin.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|PK||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|G||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|E||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || colspan=2|Jum 14 || colspan=2| Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || Sab 22 || colspan=2 |Aha 23 |- | align="left"| [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki|Lelaki]] || colspan="8" {{n/a}} || colspan="5" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |- | align="left"| [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan wanita|Wanita]] || colspan="8" {{n/a}} || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |- | align="left"| [[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki|Pantai lelaki]] || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E || colspan="9" {{n/a}} |- | align="left"| [[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki|Pantai wanita]] || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E || colspan="9" {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 11 negeri menyertai sukan bola tampar dalam dewan manakala 12 negeri menyertai sukan bola tampar pantai.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/a8b2398a-79f2-4b07-9d25-f593c08d1cd3?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> Bagi sukan bola tampar dalam dewan, jumlah maksimum pemain dalam satu pasukan ialah 14 orang, dan setiap negeri menghantar hanya satu pasukan bagi setiap jantina. Bagi sukan bola tampar pantai, jumlah pemain dalam satu pasukan ialah dua orang, dan setiap negeri boleh menghantar dua pasukan untuk setiap jantina. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan=2 |Negeri || colspan=2| Bola tampar || colspan=2| Bola tampar pantai |- ! Lelaki || Wanita || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perlis}} || {{na}} || {{na}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{na}} || {{na}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{ya}} || {{na}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 11 !! 8 !! 10 !! 11 |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Perlawanan lelaki == == Perlawanan wanita == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] 98syxckxi8poxbzq0jb4llxwximcjxf 6925480 6925479 2026-08-11T16:41:31Z Ceball1923 253738 /* Pemenang pingat */ 6925480 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Volleyball_pictogram.svg|80px]] [[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Dewan Bola Tampar MBSA Seksyen 4, [[Shah Alam]]<br/>Dewan Besar Tanjung MBSA Seksyen 19<br/>Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 (Pantai) |dates= 11–23 Ogos 2026 |teams= 11 (dewan)<br/>12 (pantai) |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''[[Bola tampar]]''' dan '''[[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 23 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak tiga lokasi di sekitar Shah Alam telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Acara bola tampar dalam dewan diadakan di Dewan Bola Tampar MBSA Seksyen 4 dan Dewan Besar Tanjung MBSA Seksyen 19. Acara bola tampar pantai pula diadakan di Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19. Sebanyak empat acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan wanita bagi setiap disiplin.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|PK||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|G||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|E||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || colspan=2|Jum 14 || colspan=2| Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || Sab 22 || colspan=2 |Aha 23 |- | align="left"| [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki|Lelaki]] || colspan="8" {{n/a}} || colspan="5" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |- | align="left"| [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan wanita|Wanita]] || colspan="8" {{n/a}} || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |- | align="left"| [[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki|Pantai lelaki]] || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E || colspan="9" {{n/a}} |- | align="left"| [[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki|Pantai wanita]] || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E || colspan="9" {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 11 negeri menyertai sukan bola tampar dalam dewan manakala 12 negeri menyertai sukan bola tampar pantai.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/a8b2398a-79f2-4b07-9d25-f593c08d1cd3?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> Bagi sukan bola tampar dalam dewan, jumlah maksimum pemain dalam satu pasukan ialah 14 orang, dan setiap negeri menghantar hanya satu pasukan bagi setiap jantina. Bagi sukan bola tampar pantai, jumlah pemain dalam satu pasukan ialah dua orang, dan setiap negeri boleh menghantar dua pasukan untuk setiap jantina. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan=2 |Negeri || colspan=2| Bola tampar || colspan=2| Bola tampar pantai |- ! Lelaki || Wanita || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perlis}} || {{na}} || {{na}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{na}} || {{na}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{ya}} || {{na}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 11 !! 8 !! 10 !! 11 |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == {| {{MedalistTable|type=Acara}} |- | Lelaki (dalam dewan)<br />{{DetailsLink|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki}} | | | |- | Wanita (dalam dewan)<br />{{DetailsLink|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan wanita}} | | | |- | Lelaki (pantai)<br />{{DetailsLink|Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki}} | | | |- | Wanita (pantai)<br />{{DetailsLink|Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan wanita}} | | | |} == Perlawanan lelaki == == Perlawanan wanita == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] 49leb2tr5prm47v5luk7nbwu8x1x3pb 6925743 6925480 2026-08-12T07:11:20Z Ceball1923 253738 /* Jadual pertandingan */ 6925743 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Volleyball_pictogram.svg|80px]] [[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Dewan Bola Tampar MBSA Seksyen 4, [[Shah Alam]]<br/>Dewan Besar Tanjung MBSA Seksyen 19<br/>Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 (Pantai) |dates= 11–23 Ogos 2026 |teams= 11 (dewan)<br/>12 (pantai) |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''[[Bola tampar]]''' dan '''[[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 23 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak tiga lokasi di sekitar Shah Alam telah dipilih sebagai lokasi pertandingan. Acara bola tampar dalam dewan diadakan di Dewan Bola Tampar MBSA Seksyen 4 dan Dewan Besar Tanjung MBSA Seksyen 19. Acara bola tampar pantai pula diadakan di Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19. Sebanyak empat acara dipertandingkan dalam sukan ini, iaitu perlawanan lelaki dan wanita bagi setiap disiplin.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> == Jadual pertandingan == {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|PK||Peringkat kumpulan |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Suku akhir |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Separuh akhir |bgcolor="#FEDCBA" align=center|G||Perlawanan pingat gangsa |bgcolor="#FFFFB" align=center|E||Perlawanan pingat emas |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Acara|Tarikh}}||Sel 11 || Rab 12 || Kha 13 || colspan=2|Jum 14 || colspan=2| Sab 15 || Aha 16 || Isn 17 || Sel 18 || Rab 19 || Kha 20 || Jum 21 || Sab 22 || colspan=2 |Aha 23 |- | align="left"| [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki|Lelaki]] || colspan="8" {{n/a}} || colspan="5" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |- | align="left"| [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan wanita|Wanita]] || colspan="8" {{n/a}} || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E |- | align="left"| [[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki|Pantai lelaki]] || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E || colspan="9" {{n/a}} |- | align="left"| [[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan wanita|Pantai wanita]] || colspan="3" bgcolor="#FFBBBB" |PK || bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || bgcolor="#FEDCBA" |G || bgcolor="#FFFFB" |E || colspan="9" {{n/a}} |} == Penyertaan == Sebanyak 13 kontinjen negeri menghantar pasukan masing-masing dalam pertandingan ini. 11 negeri menyertai sukan bola tampar dalam dewan manakala 12 negeri menyertai sukan bola tampar pantai.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/a8b2398a-79f2-4b07-9d25-f593c08d1cd3?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> Bagi sukan bola tampar dalam dewan, jumlah maksimum pemain dalam satu pasukan ialah 14 orang, dan setiap negeri menghantar hanya satu pasukan bagi setiap jantina. Bagi sukan bola tampar pantai, jumlah pemain dalam satu pasukan ialah dua orang, dan setiap negeri boleh menghantar dua pasukan untuk setiap jantina. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan=2 |Negeri || colspan=2| Bola tampar || colspan=2| Bola tampar pantai |- ! Lelaki || Wanita || Lelaki || Wanita |- | style="text-align:left;" |{{flag|Johor}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perlis}} || {{na}} || {{na}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Kelantan}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Melaka}} || {{na}} || {{na}} || {{na}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Negeri Sembilan}} || {{ya}} || {{ya}} || {{na}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pahang}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Perak}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Pulau Pinang}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sabah}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Sarawak}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Selangor}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Terengganu}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|Wilayah Persekutuan}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- !Jumlah:13 !! 11 !! 8 !! 10 !! 11 |} == Jadual pingat == == Pemenang pingat == {| {{MedalistTable|type=Acara}} |- | Lelaki (dalam dewan)<br />{{DetailsLink|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki}} | | | |- | Wanita (dalam dewan)<br />{{DetailsLink|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan wanita}} | | | |- | Lelaki (pantai)<br />{{DetailsLink|Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan lelaki}} | | | |- | Wanita (pantai)<br />{{DetailsLink|Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026 – Perlawanan wanita}} | | | |} == Perlawanan lelaki == == Perlawanan wanita == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] 3t7i6t2k33rp95zc2zoe8dhttlrb477 0 1296105 6925468 2026-08-11T16:00:56Z Ceball1923 253738 Ceball1923 telah memindahkan laman [[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] ke [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026]]: Penggabungan disiplin sukan 6925468 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Bola tampar di Sukan Malaysia 2026]] {{R from move}} 2fdf2hg33wo49agkmbcc5axiibzdhxx 0 1296106 6925541 2026-08-11T22:43:07Z ~2026-43537-39 411882 Mencipta laman baru dengan kandungan 'Berikut senarai karya nyanyian dan lakonan [[Ara Johari]] dalam karier seninya. ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Tasha | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Episod: “Ulek Mayang” |- | 2023 ! ''[[One Million Dollar Voice]]'' | Ara | Penampilan khas |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2025 ! ''Seadanya Ki...' 6925541 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya nyanyian dan lakonan [[Ara Johari]] dalam karier seninya. ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Malaysian Ghost Stories]]'' | Tasha | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | Episod: “Ulek Mayang” |- | 2023 ! ''[[One Million Dollar Voice]]'' | Ara | Penampilan khas |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2025 ! ''[[Seadanya Kita]]'' | Maria | [[Viu]] | Drama pertama |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2021 ! ''C.H.A: Cinta Hati Ayam'' | Acha | [[TV2]] | Telefilem pertama |- | 2024 ! ''[[My Famous Ex-Boyfriend Raya]]'' | Bella | [[Astro Ria]] | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV |- | rowspan="2" | 2022 ! ''[[The Masked Singer Malaysia (musim 2)]]'' | Peserta sebagai Ratu Semut | [[Astro Warna]] |- ! ''[[Famili Duo (musim 2)]]'' | Peserta pasangan selebriti bersama Shafiq Erwin | [[TV3]] |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm17540212}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Ara Johari]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Ara Johari]] rtco966fuio8g2101760xc7c4tp4ams 0 1296107 6925547 2026-08-11T23:20:53Z ~2026-43537-39 411882 Mencipta laman baru dengan kandungan 'Berikut senarai karya lakonan, nyanyian dan pengacara [[Sherry Alhadad]] dalam karier seninya. [[Fail:Sherry Alhadad on Let's Du-it 2016.jpg|thumb|Sherry Alhadad]] ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2013 ! ''[[Kolumpo (filem)|Kolumpo]]'' | Sherry | Filem pertama |- | 2015 ! ''[[Rembat (filem)|Rembat]]'' | Pembunuh | |- | 2016 ! ''[[My Stupid Boss]]'' | Azizah | |- | 2018 ! ''[[Gol & Gincu Vol. 2]]'' | Dekan Mar...' 6925547 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan, nyanyian dan pengacara [[Sherry Alhadad]] dalam karier seninya. [[Fail:Sherry Alhadad on Let's Du-it 2016.jpg|thumb|Sherry Alhadad]] ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2013 ! ''[[Kolumpo (filem)|Kolumpo]]'' | Sherry | Filem pertama |- | 2015 ! ''[[Rembat (filem)|Rembat]]'' | Pembunuh | |- | 2016 ! ''[[My Stupid Boss]]'' | Azizah | |- | 2018 ! ''[[Gol & Gincu Vol. 2]]'' | Dekan Mardiah | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Bikin Filem]]'' | Khaty | |- ! ''[[Saka Nan Sepi]]'' | Zaiton | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2012 ! ''[[7 Ramadan (drama)|7 Ramadan]]'' | Chah | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2013 ! ''[[Misiku Kuza]]'' | | [[Astro Ria]] | |- | 2014–2017 ! ''[[Oh My English! (siri TV)|Oh My English!]]'' | Cikgu Bedah | [[Astro TVIQ]] | Sitkom |- | rowspan="2" | 2015 ! ''[[Suami Sebelah Rumah]]'' | Anis | rowspan="5" | [[TV3]] | |- ! ''[[Cik Cinderella dan Encik Tengku]]'' | Kak Tim | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''[[Cinta 100kg]]'' | Dian | |- ! ''[[Ahli Mesyuarat Tingkap]]'' | Ira | |- ! ''Kias Ramadan'' | Isteri | Episod: "Wudhu Palsu" |- | rowspan="2" | 2017 ! ''Bas Stop'' | Julie | [[Astro Warna]] | Sitkom |- ! ''[[Misteri Wan Peah]]'' | Cikgu Zaiton | [[TV3]] | |- | 2021 ! ''[[The Maid (musim 1)|The Maid]]'' (Musim 1) | rowspan="2" | Suhana | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | 2022 ! ''[[The Maid (musim 2)|The Maid]]'' (Musim 2) | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''Famili Yang Popular'' | Maimun | [[Astro Ceria]] | |- ! ''[[B.A.R.I.S.T.A : Misi Terpaling Sulit]]'' | Ejen M | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | 2024 ! ''[[Khunsa (siri TV)|Khunsa]]'' | Zaiton | Watak antagonis |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2006 ! ''Sutun 2'' | Yam | rowspan="4" | [[Astro Ria]] | Telefilem pertama |- | 2008 ! ''Rampas'' | | |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Seratus Hari Jadi'' | Ida | |- ! ''Pontianak Kampung Batu'' | Piah | |- | rowspan="3" | 2014 ! ''Oh My English!: Villa Isabellaaa!'' | Cikgu Bedah | [[Astro TVIQ]] | |- ! ''Pekerja Terbaik'' | Miss Jue | [[TV9]] | |- ! ''Nostalgila'' | | [[Astro Mustika HD]] | |- | 2015 ! ''[[Aku, Dia dan Tong Gas]]'' | Pensyarah | [[TV9]] | |- | 2016 ! ''Hey Missy'' | | [[TV1]] | |- | 2017 ! ''Yam Melaram'' | Mariam | [[TV9]] | |- | 2018 ! ''[[Hantu Rumah Sakit Jiwa]]'' | Nurse Molly | rowspan="2" | [[Astro First|Astro First Ekslusif]] | Filem televisyen |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Geng'' | Isabella | |- ! ''Geng Big Stage Beraya'' | Anggerik | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Aku Benci Kpop'' | Melati | |- ! ''Sally Boss'' | Sally | [[Awesome TV]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Diva Dari Jakarta'' | Erin | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | |- ! ''[[Delen]]'' | Jenny | |- | 2022 ! ''Peti Ais Mak'' | Lola | [[Astro Ria]] | |- | 2026 ! ''[[Mentua Pujaan (telefilem)|Mentua Pujaan]]'' | Natalia | [[Astro Prima]] | |- |} ==Telefilem web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Dendam Penunggu]]'' | Makcik Tijah | [[Tonton]] | Telefilem web pertama |- | 2026 ! ''Fantasi Fiksi'' | | UTV Usanita | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Sebagai ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2015 ! ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' | Pengacara | [[TV3]] | |- ! ''[[Betul ke Bohong?]] (Musim 6)'' | Artis Jemputan | [[Astro Warna]] | Episod 13 (Akhir) |- | 2016 ! ''Extreme Roadtrip'' | rowspan="23" | Pengacara | [[Astro Bella]] | Beliau mengacara bersama [[Elfira Loy]] & [[Ardell Aryana]] |- | 2017 ! ''[[Rockanova 2017]]'' | [[Astro Prima]] & [[Astro Maya HD]] | mengacara bersama [[Alif Satar]] |- | 2017–2021 ! ''[[The Sherry Show]]'' | [[TV3]] | |- | 2018–2022 ! ''[[Big Stage]]'' | [[Astro Ria]] | mengacara bersama Alif Satar |- | 2018 ! ''[[Drop The Beat]]'' | [[NTV7]] | mengacara bersama Dennis Yin |- | 2018–2019 ! ''[[Muzik Muzik]]'' | rowspan="2" | [[TV3]] | mengacara bersama [[Haziq Hussni]] |- | rowspan="2" | 2019 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-33]]'' | mengacara bersama Alif Satar |- ! ''Resepi Mak Esah'' | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | mengacara bersama [[Mira Filzah]] |- | 2020–kini ! ''[[MeleTOP]]'' | Pengacara jemputan |- | 2020 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-34]]'' | rowspan="3" | [[TV3]] | mengacara bersama [[Awal Ashaari]] & Haziq Hussni |- | rowspan="3" | 2021 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-35]]'' | mengacara bersama Awal Ashaari & Haziq Hussni |- ! ''Havoc Nak Raya'' | mengacara bersama Haziq Hussni |- ! ''[[Betul ke Bohong Kuasa 2?]]'' | [[Astro Warna]] | Edisi Khas Episod 1&4 |- | 2021–2023 ! ''[[All Together Now Malaysia]]'' | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="4" | 2022 ! ''Mystery Ranking Show Malaysia'' | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[Anugerah MeleTOP Era 2021]]'' | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | mengacara bersama [[Nabil Ahmad]] & [[Jihan Muse]] |- ! ''[[Anugerah Industri Muzik ke-23]]'' | mengacara bersama Awal Ashaari & [[Azad Jasmin]] |- ! ''[[Gegar Vaganza (musim 9)]]'' | Pengacara jemputan |- | rowspan="5" | 2023 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-37]]'' | rowspan="2" | [[TV3]] | mengacara bersama Jihan Muse |- ! ''[[Tonton Anugerah Drama Sangat 2023]]'' | mengacara bersama [[Sharifah Shahirah]] |- ! ''[[Mega Spontan]]'' | [[Astro Warna]] | mengacara bersama [[Amir Raja Lawak]] |- ! ''TikTok Awards Malaysia 2023'' | [[TV3]] | mengacara bersama [[Izzue Islam]] dan [[Amelia Henderson]] |- ! ''Battleground Malaysia'' | [[Astro Ria]] | |- | 2023–2024 ! ''[[The Masked Singer Malaysia (musim 4)]]'' | Juri | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="6" | 2024 ! ''[[Gempak Most Wanted Awards 2023]]'' | rowspan="2" | Pengacara | [[Astro Ria]] | mengacara bersama [[Zizan Razak]], [[Sean Lee]] & [[Amelia Henderson]] |- ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-38]]'' | [[TV3]] | mengacara bersama [[Alif Satar]] |- ! ''You Know Nothing About Cooking!'' | Dirinya Sendiri | rowspan="8" | [[Astro Ria]] | |- ! ''TikTok Live Astro Gimme The Mic Malaysia'' | Pengacara | mengacara bersama [[Sean Lee]] |- ! ''You Know Nothing About Sport'' | Dirinya sendiri | |- ! ''Call Me Handsome Malaysia Kita'' | rowspan="3" | Pengacara | mengacara bersama Dennis Yin & [[Sanjna Suri]] |- | 2024–2025 ! ''[[Gegar Vaganza (musim 11)]]'' | mengacara gantian bersama [[Nabil Ahmad]] sehingga minggu 6-12 |- | rowspan="5" | 2025 ! ''[[Gempak Most Wanted Awards 2024]]'' | mengacara bersama Sean Lee & Amelia Henderson |- ! ''Dapur Goodday: Misi Sarimah & Tuyah VS Che Ton'' | Che Ton | |- ! ''Raise The Star Malaysia'' | rowspan="4" | Pengacara | mengacara bersama Alif Satar |- ! ''[[Anugerah Industri Muzik ke-24]]'' | [[TV2]] | mengacara bersama Alif Satar |- ! ''[[Anugerah MeleTOP Era 2025]] | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | mengacara bersama [[Nabil Ahmad]], [[Namie Smy]] dan [[Hawa Rizwana]] |- | 2025–2026 ! ''[[Gegar Vaganza (musim 12)]]'' | mengacara bersama Nabil Ahmad |- |} ==Peserta== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Kumpulan ! Catatan |- | 2015 ! ''[[Juara Parodi]]'' | Skru | bersama [[Zulin Aziz]] & [[Zahid Baharuddin]] |- |} ==Teater== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Sebagai ! Catatan |- | 2004 ! ''Atap Genting Atap Rumbia'' | | |- |} ==Siniar== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan |- | 2024 ! ''[[Borak Selebriti]]'' | Tetamu Jemputan |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm6434459}}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Sherry Alhadad]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Sherry Alhadad]] 30qw9twvib0lym45o9jxejr9woh75ec 6925548 6925547 2026-08-11T23:21:13Z ~2026-43537-39 411882 /* Pautan luar */ 6925548 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan, nyanyian dan pengacara [[Sherry Alhadad]] dalam karier seninya. [[Fail:Sherry Alhadad on Let's Du-it 2016.jpg|thumb|Sherry Alhadad]] ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2013 ! ''[[Kolumpo (filem)|Kolumpo]]'' | Sherry | Filem pertama |- | 2015 ! ''[[Rembat (filem)|Rembat]]'' | Pembunuh | |- | 2016 ! ''[[My Stupid Boss]]'' | Azizah | |- | 2018 ! ''[[Gol & Gincu Vol. 2]]'' | Dekan Mardiah | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Bikin Filem]]'' | Khaty | |- ! ''[[Saka Nan Sepi]]'' | Zaiton | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2012 ! ''[[7 Ramadan (drama)|7 Ramadan]]'' | Chah | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2013 ! ''[[Misiku Kuza]]'' | | [[Astro Ria]] | |- | 2014–2017 ! ''[[Oh My English! (siri TV)|Oh My English!]]'' | Cikgu Bedah | [[Astro TVIQ]] | Sitkom |- | rowspan="2" | 2015 ! ''[[Suami Sebelah Rumah]]'' | Anis | rowspan="5" | [[TV3]] | |- ! ''[[Cik Cinderella dan Encik Tengku]]'' | Kak Tim | |- | rowspan="3" | 2016 ! ''[[Cinta 100kg]]'' | Dian | |- ! ''[[Ahli Mesyuarat Tingkap]]'' | Ira | |- ! ''Kias Ramadan'' | Isteri | Episod: "Wudhu Palsu" |- | rowspan="2" | 2017 ! ''Bas Stop'' | Julie | [[Astro Warna]] | Sitkom |- ! ''[[Misteri Wan Peah]]'' | Cikgu Zaiton | [[TV3]] | |- | 2021 ! ''[[The Maid (musim 1)|The Maid]]'' (Musim 1) | rowspan="2" | Suhana | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | 2022 ! ''[[The Maid (musim 2)|The Maid]]'' (Musim 2) | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''Famili Yang Popular'' | Maimun | [[Astro Ceria]] | |- ! ''[[B.A.R.I.S.T.A : Misi Terpaling Sulit]]'' | Ejen M | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | 2024 ! ''[[Khunsa (siri TV)|Khunsa]]'' | Zaiton | Watak antagonis |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2006 ! ''Sutun 2'' | Yam | rowspan="4" | [[Astro Ria]] | Telefilem pertama |- | 2008 ! ''Rampas'' | | |- | rowspan="2" | 2010 ! ''Seratus Hari Jadi'' | Ida | |- ! ''Pontianak Kampung Batu'' | Piah | |- | rowspan="3" | 2014 ! ''Oh My English!: Villa Isabellaaa!'' | Cikgu Bedah | [[Astro TVIQ]] | |- ! ''Pekerja Terbaik'' | Miss Jue | [[TV9]] | |- ! ''Nostalgila'' | | [[Astro Mustika HD]] | |- | 2015 ! ''[[Aku, Dia dan Tong Gas]]'' | Pensyarah | [[TV9]] | |- | 2016 ! ''Hey Missy'' | | [[TV1]] | |- | 2017 ! ''Yam Melaram'' | Mariam | [[TV9]] | |- | 2018 ! ''[[Hantu Rumah Sakit Jiwa]]'' | Nurse Molly | rowspan="2" | [[Astro First|Astro First Ekslusif]] | Filem televisyen |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Geng'' | Isabella | |- ! ''Geng Big Stage Beraya'' | Anggerik | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Aku Benci Kpop'' | Melati | |- ! ''Sally Boss'' | Sally | [[Awesome TV]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Diva Dari Jakarta'' | Erin | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | |- ! ''[[Delen]]'' | Jenny | |- | 2022 ! ''Peti Ais Mak'' | Lola | [[Astro Ria]] | |- | 2026 ! ''[[Mentua Pujaan (telefilem)|Mentua Pujaan]]'' | Natalia | [[Astro Prima]] | |- |} ==Telefilem web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Dendam Penunggu]]'' | Makcik Tijah | [[Tonton]] | Telefilem web pertama |- | 2026 ! ''Fantasi Fiksi'' | | UTV Usanita | |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Sebagai ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2015 ! ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' | Pengacara | [[TV3]] | |- ! ''[[Betul ke Bohong?]] (Musim 6)'' | Artis Jemputan | [[Astro Warna]] | Episod 13 (Akhir) |- | 2016 ! ''Extreme Roadtrip'' | rowspan="23" | Pengacara | [[Astro Bella]] | Beliau mengacara bersama [[Elfira Loy]] & [[Ardell Aryana]] |- | 2017 ! ''[[Rockanova 2017]]'' | [[Astro Prima]] & [[Astro Maya HD]] | mengacara bersama [[Alif Satar]] |- | 2017–2021 ! ''[[The Sherry Show]]'' | [[TV3]] | |- | 2018–2022 ! ''[[Big Stage]]'' | [[Astro Ria]] | mengacara bersama Alif Satar |- | 2018 ! ''[[Drop The Beat]]'' | [[NTV7]] | mengacara bersama Dennis Yin |- | 2018–2019 ! ''[[Muzik Muzik]]'' | rowspan="2" | [[TV3]] | mengacara bersama [[Haziq Hussni]] |- | rowspan="2" | 2019 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-33]]'' | mengacara bersama Alif Satar |- ! ''Resepi Mak Esah'' | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | mengacara bersama [[Mira Filzah]] |- | 2020–kini ! ''[[MeleTOP]]'' | Pengacara jemputan |- | 2020 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-34]]'' | rowspan="3" | [[TV3]] | mengacara bersama [[Awal Ashaari]] & Haziq Hussni |- | rowspan="3" | 2021 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-35]]'' | mengacara bersama Awal Ashaari & Haziq Hussni |- ! ''Havoc Nak Raya'' | mengacara bersama Haziq Hussni |- ! ''[[Betul ke Bohong Kuasa 2?]]'' | [[Astro Warna]] | Edisi Khas Episod 1&4 |- | 2021–2023 ! ''[[All Together Now Malaysia]]'' | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="4" | 2022 ! ''Mystery Ranking Show Malaysia'' | [[Astro Warna]] | |- ! ''[[Anugerah MeleTOP Era 2021]]'' | rowspan="3" | [[Astro Ria]] | mengacara bersama [[Nabil Ahmad]] & [[Jihan Muse]] |- ! ''[[Anugerah Industri Muzik ke-23]]'' | mengacara bersama Awal Ashaari & [[Azad Jasmin]] |- ! ''[[Gegar Vaganza (musim 9)]]'' | Pengacara jemputan |- | rowspan="5" | 2023 ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-37]]'' | rowspan="2" | [[TV3]] | mengacara bersama Jihan Muse |- ! ''[[Tonton Anugerah Drama Sangat 2023]]'' | mengacara bersama [[Sharifah Shahirah]] |- ! ''[[Mega Spontan]]'' | [[Astro Warna]] | mengacara bersama [[Amir Raja Lawak]] |- ! ''TikTok Awards Malaysia 2023'' | [[TV3]] | mengacara bersama [[Izzue Islam]] dan [[Amelia Henderson]] |- ! ''Battleground Malaysia'' | [[Astro Ria]] | |- | 2023–2024 ! ''[[The Masked Singer Malaysia (musim 4)]]'' | Juri | [[Astro Warna]] | |- | rowspan="6" | 2024 ! ''[[Gempak Most Wanted Awards 2023]]'' | rowspan="2" | Pengacara | [[Astro Ria]] | mengacara bersama [[Zizan Razak]], [[Sean Lee]] & [[Amelia Henderson]] |- ! ''[[Anugerah Juara Lagu ke-38]]'' | [[TV3]] | mengacara bersama [[Alif Satar]] |- ! ''You Know Nothing About Cooking!'' | Dirinya Sendiri | rowspan="8" | [[Astro Ria]] | |- ! ''TikTok Live Astro Gimme The Mic Malaysia'' | Pengacara | mengacara bersama [[Sean Lee]] |- ! ''You Know Nothing About Sport'' | Dirinya sendiri | |- ! ''Call Me Handsome Malaysia Kita'' | rowspan="3" | Pengacara | mengacara bersama Dennis Yin & [[Sanjna Suri]] |- | 2024–2025 ! ''[[Gegar Vaganza (musim 11)]]'' | mengacara gantian bersama [[Nabil Ahmad]] sehingga minggu 6-12 |- | rowspan="5" | 2025 ! ''[[Gempak Most Wanted Awards 2024]]'' | mengacara bersama Sean Lee & Amelia Henderson |- ! ''Dapur Goodday: Misi Sarimah & Tuyah VS Che Ton'' | Che Ton | |- ! ''Raise The Star Malaysia'' | rowspan="4" | Pengacara | mengacara bersama Alif Satar |- ! ''[[Anugerah Industri Muzik ke-24]]'' | [[TV2]] | mengacara bersama Alif Satar |- ! ''[[Anugerah MeleTOP Era 2025]] | rowspan="2"|[[Astro Ria]] | mengacara bersama [[Nabil Ahmad]], [[Namie Smy]] dan [[Hawa Rizwana]] |- | 2025–2026 ! ''[[Gegar Vaganza (musim 12)]]'' | mengacara bersama Nabil Ahmad |- |} ==Peserta== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Kumpulan ! Catatan |- | 2015 ! ''[[Juara Parodi]]'' | Skru | bersama [[Zulin Aziz]] & [[Zahid Baharuddin]] |- |} ==Teater== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Sebagai ! Catatan |- | 2004 ! ''Atap Genting Atap Rumbia'' | | |- |} ==Siniar== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan |- | 2024 ! ''[[Borak Selebriti]]'' | Tetamu Jemputan |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm6434459}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Sherry Alhadad]] [[Kategori:Filemografi pelakon wanita|Sherry Alhadad]] hlfs6ylextcvjibo5gthlnafwxbtw6y 0 1296108 6925574 2026-08-12T01:20:24Z Tofeiku 106751 cipta 6925574 wikitext text/x-wiki {{For-text|pemain tenis|[[Pauline Hanson (tenis)|Pauline Hanson]]}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Australian Senate|Senator]] | name = Pauline Hanson | image = Pauline Hanson 2017 05 (3x4 cropped).jpg | caption = Hanson pada 2016 | office = [[Senat Australia|Senator]] untuk [[Queensland]] | term_start = 2 Julai 2016 | term_end = | predecessor = [[Glenn Lazarus]] | successor = | office1 = Pemimpin [[Satu Bangsa]] | term_start1 = 29 November 2014 | term_end1 = | predecessor1 = Jim Savage | successor1 = | term_start2 = 11 April 1997 | term_end2 = 27 Januari 2002 | predecessor2 = Parti ditubuhkan | successor2 = [[John Fischer (ahli politik)|John Fischer]] | office3 = Pemimpin [[Parti Australia Bersatu Pauline]] | deputy3 = [[Brian Burston]] | term_start3 = 24 Mei 2007 | term_end3 = 31 Mac 2010 | predecessor3 = Party ditubuhkan | successor3 = Party dibubarkan | office4 = Ahli [[Dewan Perwakilan Australia|Parlimen Australia]]<br />untuk [[Bahagian Oxley|Oxley]] | term_start4 = 2 Mac 1996 | term_end4 = 3 Oktober 1998 | predecessor4 = [[Les Scott]] | successor4 = [[Bernie Ripoll]] | office5 = Ahli majlis [[Bandar Ipswich|Majlis Bandar Ipswich]]<br />untuk Bahagian 7 | term_start5 = 3 April 1994 | term_end5 = 22 Mac 1995 | predecessor5 = [[Paul Pisasale]] | successor5 = Denise Hanly | birth_name = Pauline Lee Seccombe | birth_date = {{birth date and age|df=y|1954|5|27}} | birth_place = [[Brisbane]], Queensland, Australia | death_date = | death_place = | party = [[Satu Bangsa]] (1997–2002, 2013–kini) | other_party = [[Ahli politik bebas di Australia|Bebas]] (sebelum 1995, 1996–1997, 2010–2013)<br />[[Parti Liberal Australia|Liberal]] (1995–1996)<br />[[Parti Australia Bersatu Pauline|Australia Bersatu]] (2007–2010) | spouse = {{marriage|Walter Zagorski|||end=div}}<br />{{marriage|Mark Hanson|1980||end=div}} | children = 4 | signature = Pauline Hanson signature.svg | module = {{infobox criminal | embed = yes | conviction_status = Sabitan diubah atas rayuan (2 bulan 17 hari) | conviction = [[Penipuan pilihan raya]] | conviction_penalty = 3 tahun (2003)}} | honorific_suffix = }} {{Pauline Hanson sidebar}} '''Pauline Lee Hanson''' ([[née]] '''Seccombe''', dahulu '''Zagorski'''; lahir 27 Mei 1954) ialah ahli politik Australia yang merupakan pemimpin [[Satu Bangsa]]. Beliau telah menjadi [[Senat Australia|senator]] untuk [[Queensland]] sejak 2016, dan [[Dewan Perwakilan Australia|ahli Parlimen]] (AP) untuk bahagian Queensland di [[Bahagian Oxley|Oxley]] dari 1996 hingga 1998. Lahir di [[Brisbane]], Hanson bekerja dalam perniagaan kecil dan merupakan ahli majlis [[Majlis Bandar Ipswich]], menyertai [[Parti Liberal Australia|Parti Liberal]] pada 1995. She was [[Prapemilihan|prapilih]] sebagai calon Liberal untuk bahagian Oxley pada [[Pilihan raya persekutuan Australia 1996|pilihan raya persekutuan 1996]], tetapi ditarik semula sokongan oleh parti tidak lama sebelum pilihan raya atas ulasan kontroversinya mengenai [[orang asli Australia]]. Hanson kekal pada kertas undi sebagai calon Liberal, memenangi pilihan raya untuk menjawat sebagai ahli politik bebas, sebelum mengasas bersama Satu Bangsa pada 1997. Beliau tidak berjaya dalam cubaan pemilihan semula pada [[Pilihan raya persekutuan Australia 1998|pilihan raya 1998]]. Hanson tidak berjaya bertanding dalam [[Pilihan raya persekutuan Australia 2001|pilihan raya 2001]] sebagai pemimpin Satu Bangsa, tetapi dibuang daripada parti pada 2002. Juri [[Mahkamah Daerah Queensland|Mahkamah Daerah]] mendapati Hanson bersalah atas penipuan pilihan raya pada 2003, tetapi sabitannya kemudian diubah oleh [[Mahkamah Rayuan Queensland]]. She menghabiskan 11 minggu dalam penjara sebelum rayuan diperdengarkan. Berikutan pembebasannya, Hanson bertanding dalam beberapa pilihan raya negeri dan persekutuan, sebagai pemimpin [[Parti Australia Bersatu Pauline|Parti Australia Bersatu]] beliau dan sebagai ahli politik bebas sebelum menyertai semula Satu Bangsa pada 2013 dan menjadi pemimpin lagi pada tahun berikutnya. She was narrowly defeated at the [[Pilihan raya negeri Queensland 2015]], tetapi dipilih ke Senat pada [[Pilihan raya persekutuan Australia 2016|pilihan raya 2016]], bersama dengan tiga ahli parti yang lain. Beliau dipilih semula pada [[Pilihan raya persekutuan Australia 2022|pilihan raya 2022]]. Sejak 1996, Hanson banyak disifatkan sebagai [[Kanan radikal (Eropah)|kanan radikal]], [[Politik pelampau kanan|pelampau kanan]] dan [[populis sayap kanan]].<ref name="Sengul-2023" /><ref name="Fenton-Smith-2020" /><ref name="Crosby-2019" /> Beliau menyeru atas pengurangan besar-besaran dalam bilangan penghijrah dibenarkan ke dalam Australia, dan telah membuat ulasan genting yang kontroversi mengenai Orang Asal Australia, Orang Asia Australia, penghijrah Islam dan Afrika. Pada 2017 dan 2025, Hanson mendapat perhatian media kerana [[Kejadian burqa Pauline Hanson|memakai burqa ke dalam Senat Australia]]. Beliau digantung daripada Senat selama tujuh hari kerana peristiwa 2025 tersebut. ==Rujukan== {{reflist | colwidth = 30em | refs = }} == Bacaan lanjut == {{refbegin}} * Pal Ahluwalia and Greg McCarthy, (1998) "'Political Correctness': Pauline Hanson and the Construction of Australian Identity". ''Australian Journal of Public Administration'' 57#3 (1998): 79–85. * Scott Balson (2000), ''Inside One Nation. The inside story on a people's party born to fail'', Interactive Presentations, Mt Crosby News (Queensland), {{ISBN|0-9577415-2-9}} * Helen J Dodd (1997), ''Pauline. The Hanson Phenomenon'', Boolarong Press, Moorooka (Queensland), {{ISBN|0-646-33217-1}} * David Ettridge (2004), ''Consider Your Verdict'', New Holland Publishers, Frenchs Forest (New South Wales) {{ISBN|1-74110-232-4}} * Bligh Grant (ed.) (1997), ''Pauline Hanson. One Nation and Australian Politics'', University of New England Press, Armidale (NSW), {{ISBN|1-875821-38-4}} * Pauline Hanson; Tom Ravlic (2018), ''Pauline: In Her Own Words'', Wilkinson Publishing, Melbourne (Victoria), {{ISBN|978-1-925642-38-4}} * Pauline Hanson (2007), ''Untamed and Unashamed – Pauline Hanson's autobiography'', Jo–Jo Publishing, Docklands (Victoria) {{ISBN|978-0-9802836-2-4}} * [[James Jupp]] (1998), 'Populism in the land of Oz,' in ''[[Meanjin]]'', Vol.57, No.4, pp.&nbsp;740–747 * [[Margo Kingston]] (1999), ''Off the Rails. The Pauline Hanson Trip'', Allen and Unwin, St Leonards (NSW) {{ISBN|1-86508-159-0}} * Michael Leach, Geoffrey Stokes, Ian Ward (eds.) (2000), ''The Rise and Fall of One Nation'', University of Queensland Press, St Lucia (Queensland) {{ISBN|0-7022-3136-3}} * George J Merritt (1997), ''Pauline Hanson. The Truth'', St George Publications, Parkholme (South Australia), {{ISBN|0-646-32012-2}} * John Pasquarelli (1998), ''The Pauline Hanson Story by the Man Who Knows'', New Holland Publishers, Frenchs Forest (NSW), {{ISBN|1-86436-341-X}} *{{cite journal|last1=Deutchman|first1=Iva|last2=Ellison|first2=Anne|title=When Feminists Don't Fit The Case of Pauline Hanson|journal=[[International Feminist Journal of Politics]]|date=January 2004|volume=6|issue=1|pages=29–52|doi=10.1080/1461674032000165923|s2cid=145125144}} *{{cite journal|last1=Hill|first1=Lisa|title=Pauline Hanson, free speech and reconciliation|journal=Journal of Australian Studies|date=January 1998|volume=22|issue=57|pages=10–22|doi=10.1080/14443059809387376|hdl=2440/40655|url=https://www.api-network.com/main/pdf/scholars/jas57_hill.pdf|hdl-access=free|access-date=20 April 2018|archive-date=13 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113142808/https://www.api-network.com/main/pdf/scholars/jas57_hill.pdf|url-status=live}} *{{cite journal|last1=Shoemaker|first1=Adam|title='Don't cry for me, Diamantina': An alternative reading of Pauline Hanson|journal=Journal of Australian Studies|date=18 May 2009|volume=21|issue=53|pages=20–28|doi=10.1080/14443059709387313}} *{{cite book|last=Hage|first=Ghassan|title=White Nation: Fantasies of White Supremacy in a Multicultural Society|year=2000|publisher=Psychology Press|isbn=9780415929233|url=https://books.google.com/books?id=XCNVkK2pzQAC|access-date=7 November 2020|archive-date=21 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240221022313/https://books.google.com/books?id=XCNVkK2pzQAC|url-status=live}} {{refend}} ==Pautan luar== {{Commons category|Pauline Hanson}} {{wikiquote}} * [http://www.aph.gov.au/Senators_and_Members/Parliamentarian?MPID=BK6 Profile at Australian Parliament] {{OpenAustralia}} {{S-start}} {{s-par|au}} {{s-bef|before=[[Les Scott]]}} {{s-ttl|title=Ahli untuk [[Bahagian Oxley|Oxley]]|years=1996–1998}} {{s-aft|after=[[Bernie Ripoll]]}} {{S-end}} {{Current Senate crossbench}} {{Australian Senators}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Hanson, Pauline}} [[Kategori:Pauline Hanson| ]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Kelahiran 1954]] 31ecysrbt74aa5d7cp1fnpv016d2r14 0 1296109 6925577 2026-08-12T01:31:07Z Ceball1923 253738 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 202...' 6925577 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == == Penentuan kumpulan == == Keputusan == == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] 34gausdcri8jon3ebmn75y7dsz5somd 6925589 6925577 2026-08-12T02:32:56Z Ceball1923 253738 /* Penyertaan */ 6925589 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == == Keputusan == == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] cljap23wp3v1wkhs6dipg4ecg1b3wiw 6925590 6925589 2026-08-12T02:33:18Z Ceball1923 253738 /* Penyertaan */ 6925590 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == == Keputusan == == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] gdt1yiikdpcae356w2vt7r7puepxrs6 6925607 6925590 2026-08-12T03:16:03Z Ceball1923 253738 /* Penentuan kumpulan */ 6925607 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] 9hh9514p958ihb6pnfba5adrq3rcsai 6925608 6925607 2026-08-12T03:17:41Z Ceball1923 253738 /* Keputusan */ 6925608 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] jvx6sc2y3gep3f7wna7sd20oahql4sc 6925650 6925608 2026-08-12T03:52:50Z Ceball1923 253738 /* Peringkat kumpulan */ 6925650 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=23 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] ee1gln36a0ar5e1pnyzjh6oalsavtku 6925670 6925650 2026-08-12T04:20:35Z Ceball1923 253738 /* Peringkat kumpulan */ 6925670 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=23 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan}} |name_B={{flagathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=0 |sloss_A=1 |sw_A=0 |sl_A=2 |spw_A=36|spl_A=43 |swin_B=1 |sloss_B=0 |sw_B=2 |sl_B=0 |spw_B=43|spl_B=36 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=C |team3=A <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = (16–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/3b7f02c1-c00c-4b05-9175-119e2052995d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Jeremy – Ernest |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jeremy – Ernest {{flagicon|Sarawak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== ==== Kumpulan D ==== ==== Kumpulan E ==== ==== Kumpulan F ==== === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] ei4oq4a2pwzp4pglsny1mwnbmgk776y 6925678 6925670 2026-08-12T04:26:51Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan C */ 6925678 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=23 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan}} |name_B={{flagathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=0 |sloss_A=1 |sw_A=0 |sl_A=2 |spw_A=36|spl_A=43 |swin_B=1 |sloss_B=0 |sw_B=2 |sl_B=0 |spw_B=43|spl_B=36 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=C |team3=A <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = (16–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/3b7f02c1-c00c-4b05-9175-119e2052995d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Jeremy – Ernest |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jeremy – Ernest {{flagicon|Sarawak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Jacky|Perak}} |name_B={{flagathlete|Aman – Fauzan|Kelantan}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=34 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=34 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Adam |set = (21–18, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2deffa11-1987-4d3b-b5f0-2dea908aa2a9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Hafiz – Adam {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== ==== Kumpulan E ==== ==== Kumpulan F ==== === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] p0her9fgx5ddaadepaeqirdghge4ksl 6925682 6925678 2026-08-12T04:30:48Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan D */ 6925682 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=23 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan}} |name_B={{flagathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=0 |sloss_A=1 |sw_A=0 |sl_A=2 |spw_A=36|spl_A=43 |swin_B=1 |sloss_B=0 |sw_B=2 |sl_B=0 |spw_B=43|spl_B=36 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=C |team3=A <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = (16–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/3b7f02c1-c00c-4b05-9175-119e2052995d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Jeremy – Ernest |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jeremy – Ernest {{flagicon|Sarawak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Jacky|Perak}} |name_B={{flagathlete|Aman – Fauzan|Kelantan}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=34 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=34 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Adam |set = (21–18, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2deffa11-1987-4d3b-b5f0-2dea908aa2a9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Hafiz – Adam {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jonathan – Tan|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Sam – Chai|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=27 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=27 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jonathan – Tan {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Danial |set = (21–13, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/94acd842-a667-4b90-9171-11f1f52ba481?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Sam – Chai {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Jonathan – Tan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Hafiz – Danial {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pahang}} Sam – Chai |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== ==== Kumpulan F ==== === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] hzl65696alkhj1e67n4cxqh64lkjlwf 6925699 6925682 2026-08-12T04:47:47Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan E */ 6925699 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=23 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan}} |name_B={{flagathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=0 |sloss_A=1 |sw_A=0 |sl_A=2 |spw_A=36|spl_A=43 |swin_B=1 |sloss_B=0 |sw_B=2 |sl_B=0 |spw_B=43|spl_B=36 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=C |team3=A <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = (16–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/3b7f02c1-c00c-4b05-9175-119e2052995d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Jeremy – Ernest |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jeremy – Ernest {{flagicon|Sarawak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Jacky|Perak}} |name_B={{flagathlete|Aman – Fauzan|Kelantan}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=34 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=34 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Adam |set = (21–18, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2deffa11-1987-4d3b-b5f0-2dea908aa2a9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Hafiz – Adam {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jonathan – Tan|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Sam – Chai|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=27 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=27 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jonathan – Tan {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Danial |set = (21–13, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/94acd842-a667-4b90-9171-11f1f52ba481?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Sam – Chai {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Jonathan – Tan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Hafiz – Danial {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pahang}} Sam – Chai |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Chee – Lee|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Tay – Danny|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Low – Chua|Johor}} |name_D={{flagathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=1 |spw_A=81|spl_A=21 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=3 |sl_B=2 |spw_B=63|spl_B=39 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=0 |spl_C=88 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=46|spl_D=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Tay – Danny {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |set = (21–15, 21–11) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/42d85eb4-23e8-4ad1-bfb7-cef4c4ea3132?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Chee – Lee {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (21–10, 21–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/811d1092-5128-445a-a702-9b3dbfd7320c?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (23–25, 21–19) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2b2a25b5-84a3-423c-8e91-579f8935b08d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = (21–15, 22–24, 13–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/21c0da48-6d55-4fe4-8d6b-b6c0b5513cc0?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] 7a5ilfnehob4oqm74q1qr64av59zhwa 6925705 6925699 2026-08-12T05:03:17Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan E */ 6925705 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=23 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan}} |name_B={{flagathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=0 |sloss_A=1 |sw_A=0 |sl_A=2 |spw_A=36|spl_A=43 |swin_B=1 |sloss_B=0 |sw_B=2 |sl_B=0 |spw_B=43|spl_B=36 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=C |team3=A <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = (16–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/3b7f02c1-c00c-4b05-9175-119e2052995d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Jeremy – Ernest |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jeremy – Ernest {{flagicon|Sarawak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Jacky|Perak}} |name_B={{flagathlete|Aman – Fauzan|Kelantan}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=34 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=34 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Adam |set = (21–18, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2deffa11-1987-4d3b-b5f0-2dea908aa2a9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Hafiz – Adam {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jonathan – Tan|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Sam – Chai|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=27 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=27 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jonathan – Tan {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Danial |set = (21–13, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/94acd842-a667-4b90-9171-11f1f52ba481?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Sam – Chai {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Jonathan – Tan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Hafiz – Danial {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pahang}} Sam – Chai |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Chee – Lee|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Tay – Danny|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Low – Chua|Johor}} |name_D={{flagathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=1 |spw_A=96|spl_A=81 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=3 |sl_B=2 |spw_B=98|spl_B=80 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=68 |spl_C=88 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=71|spl_D=84 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Tay – Danny {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |set = (21–15, 21–11) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/42d85eb4-23e8-4ad1-bfb7-cef4c4ea3132?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Chee – Lee {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (21–10, 21–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/811d1092-5128-445a-a702-9b3dbfd7320c?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (23–25, 21–19) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2b2a25b5-84a3-423c-8e91-579f8935b08d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = (21–15, 22–24, 13–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/21c0da48-6d55-4fe4-8d6b-b6c0b5513cc0?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] 52iza254uzk9112ett9tg59d81vzt9x 6925710 6925705 2026-08-12T05:19:53Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan F */ 6925710 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=23 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan}} |name_B={{flagathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=0 |sloss_A=1 |sw_A=0 |sl_A=2 |spw_A=36|spl_A=43 |swin_B=1 |sloss_B=0 |sw_B=2 |sl_B=0 |spw_B=43|spl_B=36 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=C |team3=A <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = (16–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/3b7f02c1-c00c-4b05-9175-119e2052995d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Jeremy – Ernest |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jeremy – Ernest {{flagicon|Sarawak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Jacky|Perak}} |name_B={{flagathlete|Aman – Fauzan|Kelantan}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=34 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=34 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Adam |set = (21–18, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2deffa11-1987-4d3b-b5f0-2dea908aa2a9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Hafiz – Adam {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jonathan – Tan|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Sam – Chai|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=27 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=27 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jonathan – Tan {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Danial |set = (21–13, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/94acd842-a667-4b90-9171-11f1f52ba481?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Sam – Chai {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Jonathan – Tan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Hafiz – Danial {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pahang}} Sam – Chai |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Chee – Lee|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Tay – Danny|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Low – Chua|Johor}} |name_D={{flagathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=1 |spw_A=96|spl_A=81 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=3 |sl_B=2 |spw_B=98|spl_B=80 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=68 |spl_C=88 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=71|spl_D=84 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Tay – Danny {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |set = (21–15, 21–11) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/42d85eb4-23e8-4ad1-bfb7-cef4c4ea3132?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Chee – Lee {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (21–10, 21–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/811d1092-5128-445a-a702-9b3dbfd7320c?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (23–25, 21–19) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2b2a25b5-84a3-423c-8e91-579f8935b08d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = (21–15, 22–24, 13–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/21c0da48-6d55-4fe4-8d6b-b6c0b5513cc0?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aba – Shahrin|Kelantan}} |name_B={{flagathlete|Noraiman – Isma|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Chang – Ong|Johor}} |name_D={{flagathlete|Ardy – Kenner|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=3 |sl_A=2 |spw_A=85|spl_A=70 |swin_B=2 |sloss_B=0 |sw_B=4 |sl_B=1 |spw_B=97|spl_B=60 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=42|spl_C=84 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=59|spl_D=69 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=A |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Aba – Shahrin {{flagicon|Kelantan}} |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |set = (15–21, 21–19, 7–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d1da42c6-4418-4c1a-b259-d3faba52f949?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Chang – Ong {{flagicon|Johor}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (13–21, 14–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/080ba66b-eb3b-4921-b4b2-2e4f9527da2a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (21–10, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/e9f3eaa9-72ca-4831-aa8c-30cdd8bbcfff?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = (21–8, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/dbf5e24d-ab73-4078-aae2-e0c4db7f86a5?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] 9r3yc7ymzdluzi7sveiat6lrr1uenwm 6925740 6925710 2026-08-12T07:08:23Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan A */ 6925740 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=23 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = (21–9, 21–8) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d4b5bb7c-4832-4250-b29b-8163dfc3de28?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan}} |name_B={{flagathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=0 |sloss_A=1 |sw_A=0 |sl_A=2 |spw_A=36|spl_A=43 |swin_B=1 |sloss_B=0 |sw_B=2 |sl_B=0 |spw_B=43|spl_B=36 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=C |team3=A <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = (16–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/3b7f02c1-c00c-4b05-9175-119e2052995d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Jeremy – Ernest |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jeremy – Ernest {{flagicon|Sarawak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Jacky|Perak}} |name_B={{flagathlete|Aman – Fauzan|Kelantan}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=34 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=34 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Adam |set = (21–18, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2deffa11-1987-4d3b-b5f0-2dea908aa2a9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Hafiz – Adam {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jonathan – Tan|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Sam – Chai|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=27 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=27 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jonathan – Tan {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Danial |set = (21–13, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/94acd842-a667-4b90-9171-11f1f52ba481?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Sam – Chai {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Jonathan – Tan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Hafiz – Danial {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pahang}} Sam – Chai |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Chee – Lee|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Tay – Danny|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Low – Chua|Johor}} |name_D={{flagathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=1 |spw_A=96|spl_A=81 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=3 |sl_B=2 |spw_B=98|spl_B=80 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=68 |spl_C=88 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=71|spl_D=84 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Tay – Danny {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |set = (21–15, 21–11) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/42d85eb4-23e8-4ad1-bfb7-cef4c4ea3132?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Chee – Lee {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (21–10, 21–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/811d1092-5128-445a-a702-9b3dbfd7320c?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (23–25, 21–19) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2b2a25b5-84a3-423c-8e91-579f8935b08d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = (21–15, 22–24, 13–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/21c0da48-6d55-4fe4-8d6b-b6c0b5513cc0?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aba – Shahrin|Kelantan}} |name_B={{flagathlete|Noraiman – Isma|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Chang – Ong|Johor}} |name_D={{flagathlete|Ardy – Kenner|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=3 |sl_A=2 |spw_A=85|spl_A=70 |swin_B=2 |sloss_B=0 |sw_B=4 |sl_B=1 |spw_B=97|spl_B=60 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=42|spl_C=84 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=59|spl_D=69 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=A |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Aba – Shahrin {{flagicon|Kelantan}} |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |set = (15–21, 21–19, 7–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d1da42c6-4418-4c1a-b259-d3faba52f949?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Chang – Ong {{flagicon|Johor}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (13–21, 14–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/080ba66b-eb3b-4921-b4b2-2e4f9527da2a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (21–10, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/e9f3eaa9-72ca-4831-aa8c-30cdd8bbcfff?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = (21–8, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/dbf5e24d-ab73-4078-aae2-e0c4db7f86a5?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] hu3v84oxv4g68updijp039b8l8zfd3v 6925742 6925740 2026-08-12T07:10:43Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan A */ 6925742 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=40 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=17 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = (21–9, 21–8) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d4b5bb7c-4832-4250-b29b-8163dfc3de28?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan}} |name_B={{flagathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=0 |sloss_A=1 |sw_A=0 |sl_A=2 |spw_A=36|spl_A=43 |swin_B=1 |sloss_B=0 |sw_B=2 |sl_B=0 |spw_B=43|spl_B=36 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0 |spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=C |team3=A <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = (16–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/3b7f02c1-c00c-4b05-9175-119e2052995d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Jeremy – Ernest |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jeremy – Ernest {{flagicon|Sarawak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Jacky|Perak}} |name_B={{flagathlete|Aman – Fauzan|Kelantan}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=34 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=34 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Adam |set = (21–18, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2deffa11-1987-4d3b-b5f0-2dea908aa2a9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Hafiz – Adam {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jonathan – Tan|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Sam – Chai|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=27 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=27 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jonathan – Tan {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Danial |set = (21–13, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/94acd842-a667-4b90-9171-11f1f52ba481?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Sam – Chai {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Jonathan – Tan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Hafiz – Danial {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pahang}} Sam – Chai |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Chee – Lee|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Tay – Danny|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Low – Chua|Johor}} |name_D={{flagathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=1 |spw_A=96|spl_A=81 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=3 |sl_B=2 |spw_B=98|spl_B=80 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=68 |spl_C=88 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=71|spl_D=84 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Tay – Danny {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |set = (21–15, 21–11) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/42d85eb4-23e8-4ad1-bfb7-cef4c4ea3132?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Chee – Lee {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (21–10, 21–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/811d1092-5128-445a-a702-9b3dbfd7320c?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (23–25, 21–19) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2b2a25b5-84a3-423c-8e91-579f8935b08d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = (21–15, 22–24, 13–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/21c0da48-6d55-4fe4-8d6b-b6c0b5513cc0?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aba – Shahrin|Kelantan}} |name_B={{flagathlete|Noraiman – Isma|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Chang – Ong|Johor}} |name_D={{flagathlete|Ardy – Kenner|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=3 |sl_A=2 |spw_A=85|spl_A=70 |swin_B=2 |sloss_B=0 |sw_B=4 |sl_B=1 |spw_B=97|spl_B=60 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=42|spl_C=84 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=59|spl_D=69 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=A |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Aba – Shahrin {{flagicon|Kelantan}} |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |set = (15–21, 21–19, 7–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d1da42c6-4418-4c1a-b259-d3faba52f949?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Chang – Ong {{flagicon|Johor}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (13–21, 14–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/080ba66b-eb3b-4921-b4b2-2e4f9527da2a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (21–10, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/e9f3eaa9-72ca-4831-aa8c-30cdd8bbcfff?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = (21–8, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/dbf5e24d-ab73-4078-aae2-e0c4db7f86a5?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] ow78setd6j02857tihrdbtpjhvz4dw7 6925859 6925742 2026-08-12T09:07:59Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan B */ 6925859 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=40 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=17 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = (21–9, 21–8) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d4b5bb7c-4832-4250-b29b-8163dfc3de28?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan}} |name_B={{flagathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=2 |sl_A=2 |spw_A=78|spl_A=71 |swin_B=1 |sloss_B=0 |sw_B=2 |sl_B=0 |spw_B=43|spl_B=36 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=28|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=C |team3=A <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = (16–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/3b7f02c1-c00c-4b05-9175-119e2052995d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Jeremy – Ernest |set = (21–15, 21–13) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/91bcefa5-867c-417d-85ba-f7dbb3c94caf?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jeremy – Ernest {{flagicon|Sarawak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Jacky|Perak}} |name_B={{flagathlete|Aman – Fauzan|Kelantan}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=34 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=34 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Adam |set = (21–18, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2deffa11-1987-4d3b-b5f0-2dea908aa2a9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Hafiz – Adam {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jonathan – Tan|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Sam – Chai|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=27 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=27 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jonathan – Tan {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Danial |set = (21–13, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/94acd842-a667-4b90-9171-11f1f52ba481?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Sam – Chai {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Jonathan – Tan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Hafiz – Danial {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pahang}} Sam – Chai |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Chee – Lee|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Tay – Danny|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Low – Chua|Johor}} |name_D={{flagathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=1 |spw_A=96|spl_A=81 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=3 |sl_B=2 |spw_B=98|spl_B=80 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=68 |spl_C=88 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=71|spl_D=84 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Tay – Danny {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |set = (21–15, 21–11) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/42d85eb4-23e8-4ad1-bfb7-cef4c4ea3132?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Chee – Lee {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (21–10, 21–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/811d1092-5128-445a-a702-9b3dbfd7320c?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (23–25, 21–19) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2b2a25b5-84a3-423c-8e91-579f8935b08d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = (21–15, 22–24, 13–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/21c0da48-6d55-4fe4-8d6b-b6c0b5513cc0?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aba – Shahrin|Kelantan}} |name_B={{flagathlete|Noraiman – Isma|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Chang – Ong|Johor}} |name_D={{flagathlete|Ardy – Kenner|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=3 |sl_A=2 |spw_A=85|spl_A=70 |swin_B=2 |sloss_B=0 |sw_B=4 |sl_B=1 |spw_B=97|spl_B=60 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=42|spl_C=84 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=59|spl_D=69 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=A |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Aba – Shahrin {{flagicon|Kelantan}} |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |set = (15–21, 21–19, 7–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d1da42c6-4418-4c1a-b259-d3faba52f949?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Chang – Ong {{flagicon|Johor}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (13–21, 14–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/080ba66b-eb3b-4921-b4b2-2e4f9527da2a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (21–10, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/e9f3eaa9-72ca-4831-aa8c-30cdd8bbcfff?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = (21–8, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/dbf5e24d-ab73-4078-aae2-e0c4db7f86a5?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] 9cgja77dqhloh7c5wdh7h8d9wwsa55f 6925861 6925859 2026-08-12T09:08:40Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan B */ 6925861 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=40 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=17 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = (21–9, 21–8) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d4b5bb7c-4832-4250-b29b-8163dfc3de28?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan}} |name_B={{flagathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=2 |sl_A=2 |spw_A=78|spl_A=71 |swin_B=1 |sloss_B=0 |sw_B=2 |sl_B=0 |spw_B=43|spl_B=36 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=28|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=A |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = (16–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/3b7f02c1-c00c-4b05-9175-119e2052995d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Jeremy – Ernest |set = (21–15, 21–13) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/91bcefa5-867c-417d-85ba-f7dbb3c94caf?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jeremy – Ernest {{flagicon|Sarawak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Jacky|Perak}} |name_B={{flagathlete|Aman – Fauzan|Kelantan}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=34 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=34 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Adam |set = (21–18, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2deffa11-1987-4d3b-b5f0-2dea908aa2a9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Hafiz – Adam {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jonathan – Tan|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Sam – Chai|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=27 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=27 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jonathan – Tan {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Danial |set = (21–13, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/94acd842-a667-4b90-9171-11f1f52ba481?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Sam – Chai {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Jonathan – Tan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Hafiz – Danial {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pahang}} Sam – Chai |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Chee – Lee|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Tay – Danny|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Low – Chua|Johor}} |name_D={{flagathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=1 |spw_A=96|spl_A=81 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=3 |sl_B=2 |spw_B=98|spl_B=80 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=68 |spl_C=88 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=71|spl_D=84 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Tay – Danny {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |set = (21–15, 21–11) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/42d85eb4-23e8-4ad1-bfb7-cef4c4ea3132?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Chee – Lee {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (21–10, 21–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/811d1092-5128-445a-a702-9b3dbfd7320c?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (23–25, 21–19) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2b2a25b5-84a3-423c-8e91-579f8935b08d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = (21–15, 22–24, 13–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/21c0da48-6d55-4fe4-8d6b-b6c0b5513cc0?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aba – Shahrin|Kelantan}} |name_B={{flagathlete|Noraiman – Isma|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Chang – Ong|Johor}} |name_D={{flagathlete|Ardy – Kenner|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=3 |sl_A=2 |spw_A=85|spl_A=70 |swin_B=2 |sloss_B=0 |sw_B=4 |sl_B=1 |spw_B=97|spl_B=60 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=42|spl_C=84 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=59|spl_D=69 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=A |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Aba – Shahrin {{flagicon|Kelantan}} |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |set = (15–21, 21–19, 7–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d1da42c6-4418-4c1a-b259-d3faba52f949?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Chang – Ong {{flagicon|Johor}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (13–21, 14–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/080ba66b-eb3b-4921-b4b2-2e4f9527da2a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (21–10, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/e9f3eaa9-72ca-4831-aa8c-30cdd8bbcfff?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = (21–8, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/dbf5e24d-ab73-4078-aae2-e0c4db7f86a5?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] 75dnc1vjottxc93cqwwoc7hd43lv3na 6925863 6925861 2026-08-12T09:11:55Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan C */ 6925863 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=40 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=17 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = (21–9, 21–8) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d4b5bb7c-4832-4250-b29b-8163dfc3de28?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan}} |name_B={{flagathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=2 |sl_A=2 |spw_A=78|spl_A=71 |swin_B=1 |sloss_B=0 |sw_B=2 |sl_B=0 |spw_B=43|spl_B=36 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=28|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=A |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = (16–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/3b7f02c1-c00c-4b05-9175-119e2052995d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Jeremy – Ernest |set = (21–15, 21–13) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/91bcefa5-867c-417d-85ba-f7dbb3c94caf?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jeremy – Ernest {{flagicon|Sarawak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Jacky|Perak}} |name_B={{flagathlete|Aman – Fauzan|Kelantan}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=61 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=27|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=34 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Adam |set = (21–18, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2deffa11-1987-4d3b-b5f0-2dea908aa2a9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = (21–10, 21–17) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/eb90ae43-3de1-4010-a10a-0c08e4508be8?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Hafiz – Adam {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jonathan – Tan|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Sam – Chai|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=27 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=27 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jonathan – Tan {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Danial |set = (21–13, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/94acd842-a667-4b90-9171-11f1f52ba481?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Sam – Chai {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Jonathan – Tan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Hafiz – Danial {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pahang}} Sam – Chai |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Chee – Lee|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Tay – Danny|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Low – Chua|Johor}} |name_D={{flagathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=1 |spw_A=96|spl_A=81 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=3 |sl_B=2 |spw_B=98|spl_B=80 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=68 |spl_C=88 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=71|spl_D=84 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Tay – Danny {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |set = (21–15, 21–11) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/42d85eb4-23e8-4ad1-bfb7-cef4c4ea3132?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Chee – Lee {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (21–10, 21–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/811d1092-5128-445a-a702-9b3dbfd7320c?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (23–25, 21–19) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2b2a25b5-84a3-423c-8e91-579f8935b08d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = (21–15, 22–24, 13–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/21c0da48-6d55-4fe4-8d6b-b6c0b5513cc0?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aba – Shahrin|Kelantan}} |name_B={{flagathlete|Noraiman – Isma|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Chang – Ong|Johor}} |name_D={{flagathlete|Ardy – Kenner|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=3 |sl_A=2 |spw_A=85|spl_A=70 |swin_B=2 |sloss_B=0 |sw_B=4 |sl_B=1 |spw_B=97|spl_B=60 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=42|spl_C=84 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=59|spl_D=69 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=A |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Aba – Shahrin {{flagicon|Kelantan}} |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |set = (15–21, 21–19, 7–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d1da42c6-4418-4c1a-b259-d3faba52f949?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Chang – Ong {{flagicon|Johor}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (13–21, 14–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/080ba66b-eb3b-4921-b4b2-2e4f9527da2a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (21–10, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/e9f3eaa9-72ca-4831-aa8c-30cdd8bbcfff?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = (21–8, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/dbf5e24d-ab73-4078-aae2-e0c4db7f86a5?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] s9iking894jz12pulplkk9yc00ttpyd 6925934 6925863 2026-08-12T10:52:16Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan D */ 6925934 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan lelaki |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan lelaki [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 10 kontinjen negeri menyertai acara ini, di mana setiap kontinjen menghantar empat atlet dalam dua pasukan. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 10 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Low Cheng Wei / Chua Zhong Le |- |Ong Li Wei / Chang Kai Zhe |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Aba Khair / Syahrin |- |Aman Irfan / Fauzan Mustaqim |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Eng Ejeff / Chong Skyren |- |Sam Junyi / Chai Hong Huan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Yong Xuan / Low Jeng Yih |- |Jacky Teh / Yong Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Hafiz Akasyaf / Danial |- |Hafiz Azmi / Adam Adnan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Ardy Shamsuddin / Kenner Palanius |- |Nicky Apolius / Saharil Salleh |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Tay Wen Qiang / Danny Lau |- |Jeremy Naiker / Ernest Lau |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Jonathan Wong / Tan Yong Jen |- |Chee Wei Shen / Lee Ting Jian |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}} |Noraiman Shah / Isma Haziq |- |Ashraf Baginda / Zuhairi |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Givreedo Edmund / Hariz |- |Marcus Chin / Ilham Adili |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Yong – Low|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eng – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Nicky – Saharil|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Yong – Jacky|Perak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Aman – Fauzan|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Jonathan – Tan|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Sam – Chai|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Tay – Danny|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Low – Chua|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chee – Lee|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Aba – Shahrin|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Noraiman – Isma|Terengganu|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Chang – Ong|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Ardy – Kenner|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Low|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eng – Chong|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Nicky – Saharil|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=40 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=23|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=17 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Eng – Chong |set = (21–9, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9a3a3f65-40fb-4691-ba0c-4cb3e5f38b6f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Yong – Low {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = (21–9, 21–8) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d4b5bb7c-4832-4250-b29b-8163dfc3de28?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eng – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Nicky – Saharil |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Marcus – Ilham|Wilayah Persekutuan}} |name_B={{flagathlete|Ashraf – Zuhairi|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Jeremy – Ernest|Sarawak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=2 |sl_A=2 |spw_A=78|spl_A=71 |swin_B=1 |sloss_B=0 |sw_B=2 |sl_B=0 |spw_B=43|spl_B=36 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=28|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=A |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = (16–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/3b7f02c1-c00c-4b05-9175-119e2052995d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Marcus – Ilham {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Jeremy – Ernest |set = (21–15, 21–13) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/91bcefa5-867c-417d-85ba-f7dbb3c94caf?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jeremy – Ernest {{flagicon|Sarawak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Ashraf – Zuhairi |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Yong – Jacky|Perak}} |name_B={{flagathlete|Aman – Fauzan|Kelantan}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Adam|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=61 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=27|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=34 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Adam |set = (21–18, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2deffa11-1987-4d3b-b5f0-2dea908aa2a9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Yong – Jacky {{flagicon|Perak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = (21–10, 21–17) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/eb90ae43-3de1-4010-a10a-0c08e4508be8?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Hafiz – Adam {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Kelantan}} Aman – Fauzan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jonathan – Tan|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Sam – Chai|Pahang}} |name_C={{flagathlete|Hafiz – Danial|Pulau Pinang}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=52 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=25|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=27 |spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Jonathan – Tan {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Hafiz – Danial |set = (21–13, 21–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/94acd842-a667-4b90-9171-11f1f52ba481?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Sam – Chai {{flagicon|Pahang}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Jonathan – Tan |set = (14–21, 11–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/e6936557-ed98-4228-868e-629aa6b0e395?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Hafiz – Danial {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pahang}} Sam – Chai |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Chee – Lee|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Tay – Danny|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Low – Chua|Johor}} |name_D={{flagathlete|Givreedo – Hariz|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=1 |spw_A=96|spl_A=81 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=3 |sl_B=2 |spw_B=98|spl_B=80 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=68 |spl_C=88 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=71|spl_D=84 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Tay – Danny {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |set = (21–15, 21–11) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/42d85eb4-23e8-4ad1-bfb7-cef4c4ea3132?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Chee – Lee {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (21–10, 21–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/811d1092-5128-445a-a702-9b3dbfd7320c?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |set = (23–25, 21–19) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/2b2a25b5-84a3-423c-8e91-579f8935b08d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = (21–15, 22–24, 13–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/21c0da48-6d55-4fe4-8d6b-b6c0b5513cc0?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Givreedo – Hariz |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Tay – Danny |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = {{flagicon|Johor}} Low – Chua |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Chee – Lee |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aba – Shahrin|Kelantan}} |name_B={{flagathlete|Noraiman – Isma|Terengganu}} |name_C={{flagathlete|Chang – Ong|Johor}} |name_D={{flagathlete|Ardy – Kenner|Sabah}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=3 |sl_A=2 |spw_A=85|spl_A=70 |swin_B=2 |sloss_B=0 |sw_B=4 |sl_B=1 |spw_B=97|spl_B=60 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=42|spl_C=84 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=59|spl_D=69 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=B |team2=A |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Aba – Shahrin {{flagicon|Kelantan}} |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |set = (15–21, 21–19, 7–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d1da42c6-4418-4c1a-b259-d3faba52f949?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Chang – Ong {{flagicon|Johor}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (13–21, 14–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/080ba66b-eb3b-4921-b4b2-2e4f9527da2a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = (21–10, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/e9f3eaa9-72ca-4831-aa8c-30cdd8bbcfff?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = (21–8, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/dbf5e24d-ab73-4078-aae2-e0c4db7f86a5?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = {{flagicon|Terengganu}} Noraiman – Isma |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Chang – Ong |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = {{flagicon|Kelantan}} Aba – Shahrin |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Ardy – Kenner |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] 0dago1384ll7z59uwvf5fxuks3gtdnk 14 1296110 6925578 2026-08-12T01:31:23Z Ceball1923 253738 Mencipta laman kosong 6925578 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 10 1296111 6925600 2026-08-12T02:57:05Z Ceball1923 253738 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{#if:{{{2|}}}|{{flag icon|{{{2|}}}|{{{variant|}}}}}|{{no flag}}}}&nbsp;{{{1}}}{{#if:{{{2|}}}|&nbsp;<span style="font-size:90%;">([[{{getalias|{{{2|}}}|shortname}} at the {{#if:{{{3|}}}|{{{3|}}}|{{#ifeq:{{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|–}}|0|{{PAGENAME}}|{{#invoke:String|sub|{{PAGENAME}}|1|{{#expr:{{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|–}} - 2}}}}}}}}|{{{2}}}]])</span>}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude>' 6925600 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{2|}}}|{{flag icon|{{{2|}}}|{{{variant|}}}}}|{{no flag}}}}&nbsp;{{{1}}}{{#if:{{{2|}}}|&nbsp;<span style="font-size:90%;">([[{{getalias|{{{2|}}}|shortname}} at the {{#if:{{{3|}}}|{{{3|}}}|{{#ifeq:{{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|–}}|0|{{PAGENAME}}|{{#invoke:String|sub|{{PAGENAME}}|1|{{#expr:{{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|–}} - 2}}}}}}}}|{{{2}}}]])</span>}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> rhfk0n4o8tmr7ux2r95ekvek870gpog 6925603 6925600 2026-08-12T03:09:27Z Ceball1923 253738 6925603 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{2|}}}|{{flag icon|{{{2|}}}|{{{variant|}}}}}|{{no flag}}}}&nbsp;{{{1}}}{{#if:{{{2|}}}|&nbsp;<span style="font-size:90%;">([[{{getalias|{{{2|}}}|shortname}} di {{#if:{{{3|}}}|{{{3|}}}|{{#ifeq:{{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|–}}|0|{{PAGENAME}}|{{#invoke:String|sub|{{PAGENAME}}|1|{{#expr:{{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}|–}} - 2}}}}}}}}|{{{2}}}]])</span>}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 7pcoji4b97w6hh76yeghaf575lmftce 0 1296112 6925606 2026-08-12T03:10:39Z Ranee Narendranath 131745 Mencipta laman baru dengan kandungan 'Apastamba Dharmasutra Apastamba Dharmasutra (Sanskrit: आपस्तम्ब धर्मसूत्र) ialah sebuah teks Sanskrit dan salah satu teks Dharma pasca-Veda yang berkaitan dengan Smriti dalam agama Hindu yang tertua dan masih bertahan hingga zaman moden, yang berasal dari milenium pertama SM. Ia merupakan salah satu daripada tiga teks Dharmasutra daripada aliran Taittiriya yang masih wujud. Aliran ini secara relatifnya lebih baharu be...' 6925606 wikitext text/x-wiki Apastamba Dharmasutra Apastamba Dharmasutra (Sanskrit: आपस्तम्ब धर्मसूत्र) ialah sebuah teks Sanskrit dan salah satu teks Dharma pasca-Veda yang berkaitan dengan Smriti dalam agama Hindu yang tertua dan masih bertahan hingga zaman moden, yang berasal dari milenium pertama SM. Ia merupakan salah satu daripada tiga teks Dharmasutra daripada aliran Taittiriya yang masih wujud. Aliran ini secara relatifnya lebih baharu berbanding Maitrayaniya Shakha daripada Krishna Yajurveda. Dua teks Dharmasutra yang lain ialah Baudhayana Dharmasutra dan Hiranyakesin Dharmasutra. Apastamba Dharmasutra merupakan sebahagian daripada himpunan Apastamba Kalpasutra, bersama-sama Apastamba Srautasutra dan Apastamba Grihyasutra. Ia merupakan antara teks purba tentang Dharma yang paling terpelihara. Teks ini juga penting kerana menyebut dan memetik pandangan sepuluh orang tokoh purba dalam bidang Dharma. Hal ini menyebabkan para sarjana menyimpulkan bahawa sebelum teks ini disusun, telah wujud suatu tradisi kesusasteraan Dharmasutra yang kaya di India purba. Dharmasutra ini dinisbahkan kepada Apastamba, pengasas sebuah Shakha (aliran atau sekolah Veda) dalam tradisi Yajurveda. Menurut tradisi Hindu, Apastamba merupakan murid Baudhayana, manakala Apastamba sendiri mempunyai seorang murid bernama Hiranyakesin. Ketiga-tiga tokoh ini dikatakan mengasaskan sekolah Veda masing-masing, dan setiap sekolah menghasilkan himpunan kesusasteraan dalam tradisi Krishna Yajurveda, termasuk kompilasi Kalpasutra yang tersendiri. Walaupun mereka dianggap sebagai pengasas tradisi masing-masing, tidak dapat dipastikan sama ada mereka sendiri yang mengarang Dharmasutra tersebut. Menurut Patrick Olivelle, ada kemungkinan bahawa Apastamba Dharmasutra dinisbahkan kepada Apastamba, tetapi sebenarnya disusun oleh tokoh-tokoh lain daripada sekolah atau tradisinya. Tradisi Apastamba mungkin berasal dari India Selatan, mungkin dari kawasan berhampiran wilayah Andhra Pradesh dan Telangana moden, antara Sungai Godavari dengan Sungai Krishna. Namun, perkara ini tidak dapat dipastikan. Ayat 2.17.17 daripada Apastamba Dharmasutra menyebut suatu amalan yang dilakukan oleh “orang-orang utara”, tetapi tidak jelas apakah yang dimaksudkan dengan “utara” dalam konteks tersebut. Beberapa tafsiran mengaitkan istilah ini dengan Uttaradi. Dalam tradisi Madhva, misalnya, terdapat tiga Matha utama—Uttaradi, Vyasara dan Mantralaya. Namun, kaitan langsung antara istilah “orang-orang utara” dalam Apastamba Dharmasutra dengan pembahagian Matha dalam tradisi Madhva tidak dapat dipastikan berdasarkan petikan ini. Ahli tatabahasa purba Panini juga merujuk kepada tradisi ini, sedangkan Panini pada umumnya ditempatkan oleh para sarjana di bahagian barat laut benua kecil India. Olivelle menyatakan bahawa ketiga-tiga Dharmasutra daripada sekolah Taittiriya menyebut amalan orang dari utara dan selatan, tetapi tidak pernah menjelaskan sejauh mana wilayah yang dimaksudkan dengan “utara” atau “selatan” itu. Meletakkan asal-usul Dharmasutra secara khusus di semenanjung India Selatan boleh membawa kepada kesimpulan bahawa gagasan Brahmanikal telah bertapak atau muncul di wilayah selatan menjelang milenium pertama SM. Namun, menurut Olivelle, sekolah-sekolah Yajurveda mungkin sebenarnya terletak di wilayah yang kini dikenali sebagai India Utara, dan Apastamba Dharmasutra mungkin telah disusun di India Utara, bukannya di Selatan. Sebaliknya, Robert Lingat berpendapat bahawa bukti epigrafi, termasuk inskripsi-inskripsi Pallava, mengesahkan bahawa tradisi Apastamba telah wujud di India Selatan sejak zaman purba, khususnya di beberapa kawasan yang kemudiannya menjadi sebahagian daripada Madras Presidency di bawah pemerintahan British di India. Kane menganggarkan bahawa Apastamba Dharmasutra berasal dari sekitar 600–300 SM, dan kemudiannya mempersempit anggaran tersebut kepada sekitar 450–350 SM. Lingat pula menyatakan bahawa bukti dalaman dalam teks menunjukkan zaman yang sangat awal. Antaranya, teks ini—berbeza daripada teks-teks Dharma yang muncul kemudian—tidak menyebut agama Buddha. Namun, sarjana lain seperti Hopkins berpendapat bahawa ketiadaan rujukan kepada agama Buddha boleh dijelaskan oleh asal-usul geografinya yang agak terpencil di wilayah Andhra. Olivelle dan beberapa sarjana lain pula mengambil pandangan yang berbeza. Menurut mereka, versi pertama Apastamba Dharmasutra mungkin disusun selepas beberapa teks Dharma yang lain. Namun, versi teks Apastamba yang masih wujud pada hari ini merupakan teks Dharma tertua dari India purba yang diketahui masih bertahan. Walau apa pun kedudukan relatifnya dalam susunan kronologi, Apastamba Dharmasutra purba ini, menurut Olivelle, menunjukkan tanda-tanda yang jelas bahawa tradisi prosedur perundangan pada ketika itu telah mencapai tahap kematangan tertentu. Teks tersebut juga memberikan petunjuk bahawa tradisi teks Dharma telah pun wujud di India purba sebelum Apastamba Dharmasutra disusun. Susunan dan Kandungan Teks ini disusun dalam bentuk sutra dan merupakan sebahagian daripada tiga puluh prashna (प्रश्न, bahagian, persoalan atau perkara) dalam himpunan Apastamba Kalpasutra. Apastamba Dharmasutra merupakan prashna ke-28 dan ke-29 dalam himpunan tersebut. Dua puluh empat prashna pertama membincangkan Srautasutra, iaitu ritual Veda; prashna ke-25 merupakan bahagian mantra tambahan; prashna ke-26 dan ke-27 ialah Grihyasutra, yang membincangkan upacara peralihan dalam kehidupan berumah tangga; manakala prashna terakhir, iaitu ke-30, ialah Shulbasutra, yang berkaitan dengan matematik untuk pembinaan altar. Teks ini disusun secara sistematik dan membuat rujukan silang kepada bahagian-bahagian lain dalam himpunan Kalpasutra dengan begitu meluas dan tepat, sehingga seolah-olah keseluruhan karya tersebut dihasilkan oleh seorang pengarang yang sama. Daripada dua kitab dalam Dharmasutra ini, kitab pertama dikhususkan kepada kehidupan pelajar, manakala kitab kedua membincangkan kehidupan berumah tangga. Kitab 1 — Kehidupan Pelajar (Kitab ke-28 dalam Apastamba Kalpasutra) Bab Kandungan 1.1.1–3 Asal-usul dan sumber undang-undang yang boleh dipercayai 1.1.4–1.7.30 Kehidupan pelajar di sekolah; pakaian dan kebersihan; tempat tinggal; tatakelakuan; makanan; kelas sosial; peraturan umum; kewajipan terhadap guru dan keluarga guru; serta tamat pengajian 1.7.31–1.19.15 Tanggungjawab guru; pengajian Veda; kewajipan mengajar; penyucian diri; dan peraturan berkaitan makanan 1.20.1–1.32.29 Undang-undang; perdagangan; pengasingan daripada masyarakat sebagai bentuk hukuman atas perbuatan jahat; penebusan dosa; pengetahuan tentang diri; dan upacara tamat pengajian Kitab 2 — Kehidupan Berumah Tangga (Kitab ke-29 dalam Apastamba Kalpasutra) Bab Kandungan 2.1.1–2.14.20 Perkahwinan; upacara; hubungan seksual; makanan; penghormatan terhadap tetamu; pengajian selepas tamat persekolahan; sedekah; pekerjaan yang sah; perkahwinan semula; penjagaan anak; tanggungjawab terhadap anak perempuan dan anak lelaki; serta pewarisan 2.15.1–2.20.23 Adat keluarga; adat wilayah; kematian dalam keluarga; kewajipan terhadap nenek moyang; dan persembahan bulanan 2.21.1–2.24.14 Tahap-tahap kehidupan: pelajar, pertapa pengembara, pertapa yang tinggal di hutan, serta perbandingan kedudukan antara tahap-tahap tersebut 2.25.1–2.26.17 Raja; kewajipan raja; pemerintahan; cukai; pemungutan cukai; dan sistem kehakiman 2.26.18–2.29.15 Salah laku seksual; hukuman bagi rogol; zina; peraturan niyoga (perkahwinan atau hubungan yang dibenarkan dalam keadaan tertentu untuk mendapatkan zuriat); jenayah dan hukuman; hak milik; sistem mahkamah; peraturan saksi; serta bahagian akhir pengajian tentang undang-undang Secara keseluruhannya, kandungan Apastamba Dharmasutra merangkumi pendidikan, disiplin pelajar, kehidupan berumah tangga, perkahwinan, keluarga, pewarisan, kewajipan sosial, adat, upacara terhadap nenek moyang, tahap-tahap kehidupan, pemerintahan, percukaian, kehakiman, jenayah dan hukuman. Oleh itu, teks ini bukan sekadar manual ritual, tetapi merupakan sumber penting untuk memahami bagaimana masyarakat Veda memahami Dharma sebagai prinsip yang mengatur kehidupan peribadi, keluarga, masyarakat dan pemerintahan. Kepentingan Apastamba Dharmasutra penting kerana memberikan kedudukan yang agak berbeza kepada kitab suci Veda dan adat masyarakat dalam menentukan Dharma. Menurut teks ini, kitab Veda bukanlah satu-satunya atau sumber utama undang-undang, sebaliknya samayacarika, iaitu adat dan amalan yang telah dipersetujui serta diterima bersama oleh masyarakat, diberikan kedudukan yang lebih utama. Apastamba berpendapat bahawa kitab suci semata-mata tidak dapat menjadi satu-satunya sumber Dharma kerana Dharma mempunyai sifat empirik, iaitu perlu difahami melalui amalan kehidupan sebenar. Menurut Patrick Olivelle, Apastamba menegaskan bahawa sukar untuk menemukan sumber undang-undang yang mutlak, sama ada dalam kitab-kitab purba mahupun daripada manusia yang hidup pada zaman semasa. Golongan yang benar (dharma) dan golongan yang tidak benar (adharma) tidak berjalan-jalan sambil mengisytiharkan, “Inilah kami!” Begitu juga para dewa, Gandharva dan nenek moyang tidak tampil untuk menyatakan, “Ini benar dan itu salah.” Menurut Apastamba, kebanyakan undang-undang berasaskan kesepakatan antara golongan Arya mengenai perkara yang benar dan yang salah. Undang-undang juga perlu berubah mengikut zaman. Pandangan ini kemudiannya dikenali dalam tradisi Hindu sebagai Yuga Dharma, iaitu prinsip bahawa bentuk dan penerapan Dharma boleh berubah mengikut keadaan sesuatu zaman. Dalam ayat 2.29.11–15, Apastamba juga memperlihatkan pandangan yang luas dan terbuka. Menurut Olivelle, aspek-aspek Dharma yang tidak diajarkan dalam Dharmasastra boleh dipelajari daripada wanita dan masyarakat daripada semua golongan. Ini menunjukkan bahawa pengetahuan tentang Dharma tidak semestinya terbatas kepada golongan tertentu sahaja. Apastamba Dharmasutra turut mengiktiraf hak milik wanita serta hak mereka untuk mewarisi harta daripada ibu bapa. Sita Anantha Raman menyatakan bahawa sebagai tokoh dari Andhra di selatan India, Apastamba mungkin mengenali adat-adat masyarakat Selatan, termasuk sistem keturunan melalui sebelah ibu. Beliau memberikan kepentingan kepada pasangan suami isteri yang bersama-sama melaksanakan upacara Veda demi kesejahteraan keluarga. Teori "Veda yang Hilang" Apastamba menggunakan suatu pendekatan hermeneutik untuk menjelaskan mengapa adat masyarakat boleh menjadi sumber Dharma. Menurutnya, Veda pada asalnya mengandungi seluruh pengetahuan, termasuk pengetahuan tentang Dharma yang ideal, tetapi sebahagian daripada Veda tersebut telah hilang. Adat manusia berkembang daripada Veda yang asalnya lengkap itu. Oleh sebab sebahagian teks Veda telah hilang, manusia perlu menggunakan amalan orang-orang yang baik dan berakhlak untuk membuat kesimpulan tentang kandungan Veda yang telah hilang serta menentukan perkara yang benar menurut Dharma. Teori ini sering disebut sebagai teori "Veda yang hilang" (lost Veda theory). Menurut Olivelle, teori tersebut menjadikan kajian terhadap adat dan amalan orang yang baik sebagai salah satu sumber penting Dharma serta sebagai panduan untuk menjalani kehidupan yang benar. Pengetahuan Matematik Tradisi Apastamba juga terkenal dalam bidang matematik. Dalam Sulbasutra, Apastamba memberikan nilai yang sangat tepat bagi punca kuasa dua 2, iaitu tepat sehingga lima tempat perpuluhan. Nilai yang diberikan ialah: √2 = 1.4142156862745098... Bentuk pengiraan yang digunakan oleh Apastamba memberikan nilai hampiran: 577/408 = 1.4142156862745098... Hal ini menunjukkan tahap pengetahuan matematik yang tinggi dalam tradisi Sulbasutra, khususnya berkaitan dengan pengukuran dan pembinaan altar Veda. Ulasa Beberapa ulasan purba (bhasya) pernah ditulis terhadap Apastamba Dharmasutra, tetapi hanya satu yang diketahui masih bertahan hingga zaman moden, iaitu Ujjvala karya Haradatta. Haradatta, yang mungkin berasal dari India Selatan dan hidup sekitar abad ke-12 atau ke-13, turut menulis ulasan terhadap Apastamba Grihyasutra dan Gautama Dharmasutra. Pada tahun 1885, ulasan Haradatta terhadap Apastamba Dharmasutra dikritik oleh Boehtlingk kerana dikatakan tidak mempunyai "sikap kritis Eropah". Namun, sarjana moden seperti Patrick Olivelle menganggap kritikan tersebut tidak wajar dan tidak tepat. Menurut Olivelle, Haradatta sebenarnya merupakan seorang pengulas yang sangat teliti, malah ketelitiannya jauh mengatasi Boehtlingk dan ramai sarjana Orientalis abad ke-19 yang lain. 92d7lkepm1j7q4d2ibna8gmkgdzu3ia 6925610 6925606 2026-08-12T03:21:03Z Ranee Narendranath 131745 6925610 wikitext text/x-wiki '''TerjemeApastamba Dharmasutra''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: आपस्तम्ब धर्मसूत्र) ialah sebuah teks Sanskrit dan salah satu teks Dharma pasca-Veda yang berkaitan dengan Smriti dalam agama Hindu yang tertua dan masih bertahan hingga zaman moden, yang berasal dari milenium pertama SM. Ia merupakan salah satu daripada tiga teks Dharmasutra daripada aliran Taittiriya yang masih wujud. Aliran ini secara relatifnya lebih baharu berbanding Maitrayaniya Shakha daripada Krishna Yajurveda. Dua teks Dharmasutra yang lain ialah Baudhayana Dharmasutra dan Hiranyakesin Dharmasutra. Apastamba Dharmasutra merupakan sebahagian daripada himpunan Apastamba Kalpasutra, bersama-sama Apastamba Srautasutra dan Apastamba Grihyasutra. Ia merupakan antara teks purba tentang Dharma yang paling terpelihara. Teks ini juga penting kerana menyebut dan memetik pandangan sepuluh orang tokoh purba dalam bidang Dharma. Hal ini menyebabkan para sarjana menyimpulkan bahawa sebelum teks ini disusun, telah wujud suatu tradisi kesusasteraan Dharmasutra yang kaya di India purba. Dharmasutra ini dinisbahkan kepada Apastamba, pengasas sebuah Shakha (aliran atau sekolah Veda) dalam tradisi Yajurveda. Menurut tradisi Hindu, Apastamba merupakan murid Baudhayana, manakala Apastamba sendiri mempunyai seorang murid bernama Hiranyakesin. Ketiga-tiga tokoh ini dikatakan mengasaskan sekolah Veda masing-masing, dan setiap sekolah menghasilkan himpunan kesusasteraan dalam tradisi Krishna Yajurveda, termasuk kompilasi Kalpasutra yang tersendiri. Walaupun mereka dianggap sebagai pengasas tradisi masing-masing, tidak dapat dipastikan sama ada mereka sendiri yang mengarang Dharmasutra tersebut. Menurut Patrick Olivelle, ada kemungkinan bahawa Apastamba Dharmasutra dinisbahkan kepada Apastamba, tetapi sebenarnya disusun oleh tokoh-tokoh lain daripada sekolah atau tradisinya. Tradisi Apastamba mungkin berasal dari India Selatan, mungkin dari kawasan berhampiran wilayah Andhra Pradesh dan Telangana moden, antara Sungai Godavari dengan Sungai Krishna. Namun, perkara ini tidak dapat dipastikan. Ayat 2.17.17 daripada Apastamba Dharmasutra menyebut suatu amalan yang dilakukan oleh “orang-orang utara”, tetapi tidak jelas apakah yang dimaksudkan dengan “utara” dalam konteks tersebut. Beberapa tafsiran mengaitkan istilah ini dengan Uttaradi. Dalam tradisi Madhva, misalnya, terdapat tiga Matha utama—Uttaradi, Vyasara dan Mantralaya. Namun, kaitan langsung antara istilah “orang-orang utara” dalam Apastamba Dharmasutra dengan pembahagian Matha dalam tradisi Madhva tidak dapat dipastikan berdasarkan petikan ini. Ahli tatabahasa purba Panini juga merujuk kepada tradisi ini, sedangkan Panini pada umumnya ditempatkan oleh para sarjana di bahagian barat laut benua kecil India. Olivelle menyatakan bahawa ketiga-tiga Dharmasutra daripada sekolah Taittiriya menyebut amalan orang dari utara dan selatan, tetapi tidak pernah menjelaskan sejauh mana wilayah yang dimaksudkan dengan “utara” atau “selatan” itu. Meletakkan asal-usul Dharmasutra secara khusus di semenanjung India Selatan boleh membawa kepada kesimpulan bahawa gagasan Brahmanikal telah bertapak atau muncul di wilayah selatan menjelang milenium pertama SM. Namun, menurut Olivelle, sekolah-sekolah Yajurveda mungkin sebenarnya terletak di wilayah yang kini dikenali sebagai India Utara, dan Apastamba Dharmasutra mungkin telah disusun di India Utara, bukannya di Selatan. Sebaliknya, Robert Lingat berpendapat bahawa bukti epigrafi, termasuk inskripsi-inskripsi Pallava, mengesahkan bahawa tradisi Apastamba telah wujud di India Selatan sejak zaman purba, khususnya di beberapa kawasan yang kemudiannya menjadi sebahagian daripada Madras Presidency di bawah pemerintahan British di India. Kane menganggarkan bahawa Apastamba Dharmasutra berasal dari sekitar 600–300 SM, dan kemudiannya mempersempit anggaran tersebut kepada sekitar 450–350 SM. Lingat pula menyatakan bahawa bukti dalaman dalam teks menunjukkan zaman yang sangat awal. Antaranya, teks ini—berbeza daripada teks-teks Dharma yang muncul kemudian—tidak menyebut agama Buddha. Namun, sarjana lain seperti Hopkins berpendapat bahawa ketiadaan rujukan kepada agama Buddha boleh dijelaskan oleh asal-usul geografinya yang agak terpencil di wilayah Andhra. Olivelle dan beberapa sarjana lain pula mengambil pandangan yang berbeza. Menurut mereka, versi pertama Apastamba Dharmasutra mungkin disusun selepas beberapa teks Dharma yang lain. Namun, versi teks Apastamba yang masih wujud pada hari ini merupakan teks Dharma tertua dari India purba yang diketahui masih bertahan. Walau apa pun kedudukan relatifnya dalam susunan kronologi, Apastamba Dharmasutra purba ini, menurut Olivelle, menunjukkan tanda-tanda yang jelas bahawa tradisi prosedur perundangan pada ketika itu telah mencapai tahap kematangan tertentu. Teks tersebut juga memberikan petunjuk bahawa tradisi teks Dharma telah pun wujud di India purba sebelum Apastamba Dharmasutra disusun. == Susunan dan Kandungan == Teks ini disusun dalam bentuk sutra dan merupakan sebahagian daripada tiga puluh prashna (प्रश्न, bahagian, persoalan atau perkara) dalam himpunan Apastamba Kalpasutra. Apastamba Dharmasutra merupakan prashna ke-28 dan ke-29 dalam himpunan tersebut. Dua puluh empat prashna pertama membincangkan Srautasutra, iaitu ritual Veda; prashna ke-25 merupakan bahagian mantra tambahan; prashna ke-26 dan ke-27 ialah Grihyasutra, yang membincangkan upacara peralihan dalam kehidupan berumah tangga; manakala prashna terakhir, iaitu ke-30, ialah Shulbasutra, yang berkaitan dengan matematik untuk pembinaan altar. Teks ini disusun secara sistematik dan membuat rujukan silang kepada bahagian-bahagian lain dalam himpunan Kalpasutra dengan begitu meluas dan tepat, sehingga seolah-olah keseluruhan karya tersebut dihasilkan oleh seorang pengarang yang sama. Daripada dua kitab dalam Dharmasutra ini, kitab pertama dikhususkan kepada kehidupan pelajar, manakala kitab kedua membincangkan kehidupan berumah tangga. {| class="wikitable" align="center" style=" background: transparent; " |+Apastamba Dharmasutras |- style="text-align: center;" | width="80px" |Bab | width="450px" |Topik | width="80px" |Terjemahan |- | colspan="3" | {| class="wikitable collapsible" ! colspan="3" style="background: #ffcd66;" |Buku 1. Kehidupan Pelajar (Buku 28 Apastamba Kalpasutra) |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.1.1-3 | width="450px" style="text-align: left;" |Asal-usul dan sumber undang-undang yang boleh dipercayai | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|p=7}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.1.4-1.7.30 | width="450px" style="text-align: left;" |Kehidupan pelajar di sekolah; pakaian dan kebersihan; tempat tinggal; tatakelakuan; makanan; kelas sosial; peraturan umum; kewajipan terhadap guru dan keluarga guru; serta tamat pengajian | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=7-16}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.7.31-1.19.15 | width="450px" style="text-align: left;" |Tanggungjawab guru; pengajian Veda; kewajipan mengajar; penyucian diri; dan peraturan berkaitan makanan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=16-31}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.20.1-1.32-29 | width="450px" style="text-align: left;" |Undang-undang; perdagangan; pengasingan daripada masyarakat sebagai bentuk hukuman atas perbuatan jahat; penebusan dosa; pengetahuan tentang diri; dan upacara tamat pengajian | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=31-43}} |} |- | colspan="3" | {| class="wikitable collapsible" ! colspan="3" style="background: #ffcd66;" |Buku 2. Kehidupan Berumah Tangga (Buku 29 Apastamba Kalpasutra) |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.1.1-2.14.20 | width="450px" style="text-align: left;" |Perkahwinan; upacara; hubungan seksual; makanan; penghormatan terhadap tetamu; pengajian selepas tamat persekolahan; sedekah; pekerjaan yang sah; perkahwinan semula; penjagaan anak; tanggungjawab terhadap anak perempuan dan anak lelaki; serta pewarisan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=43-58}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.15.1-2.20.23 | width="450px" style="text-align: left;" |Adat keluarga; adat wilayah; kematian dalam keluarga; kewajipan terhadap nenek moyang; dan persembahan bulanan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=58-65}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.21.1-2.24.14 | width="450px" style="text-align: left;" |Tahap-tahap kehidupan: pelajar, pertapa pengembara, pertapa yang tinggal di hutan, serta perbandingan kedudukan antara tahap-tahap tersebut | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=65-68}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.25.1-2.26.17 | width="450px" style="text-align: left;" |Raja; kewajipan raja; pemerintahan; cukai; pemungutan cukai; dan sistem kehakiman | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=68-70}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.26.18-2.29.15 | width="450px" style="text-align: left;" |Salah laku seksual; hukuman bagi rogol; zina; peraturan niyoga (perkahwinan atau hubungan yang dibenarkan dalam keadaan tertentu untuk mendapatkan zuriat); jenayah dan hukuman; hak milik; sistem mahkamah; peraturan saksi; serta bahagian akhir pengajian tentang undang-undang | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=70-73}}{{sfn|Ludo Rocher|2014|pp=361-386}} |} |} Secara keseluruhannya, kandungan Apastamba Dharmasutra merangkumi pendidikan, disiplin pelajar, kehidupan berumah tangga, perkahwinan, keluarga, pewarisan, kewajipan sosial, adat, upacara terhadap nenek moyang, tahap-tahap kehidupan, pemerintahan, percukaian, kehakiman, jenayah dan hukuman. Oleh itu, teks ini bukan sekadar manual ritual, tetapi merupakan sumber penting untuk memahami bagaimana masyarakat Veda memahami Dharma sebagai prinsip yang mengatur kehidupan peribadi, keluarga, masyarakat dan pemerintahan. == Kepentingan == Apastamba Dharmasutra penting kerana memberikan kedudukan yang agak berbeza kepada kitab suci Veda dan adat masyarakat dalam menentukan Dharma. Menurut teks ini, kitab Veda bukanlah satu-satunya atau sumber utama undang-undang, sebaliknya samayacarika, iaitu adat dan amalan yang telah dipersetujui serta diterima bersama oleh masyarakat, diberikan kedudukan yang lebih utama. Apastamba berpendapat bahawa kitab suci semata-mata tidak dapat menjadi satu-satunya sumber Dharma kerana Dharma mempunyai sifat empirik, iaitu perlu difahami melalui amalan kehidupan sebenar. Menurut Patrick Olivelle, Apastamba menegaskan bahawa sukar untuk menemukan sumber undang-undang yang mutlak, sama ada dalam kitab-kitab purba mahupun daripada manusia yang hidup pada zaman semasa. Golongan yang benar (dharma) dan golongan yang tidak benar (adharma) tidak berjalan-jalan sambil mengisytiharkan, “Inilah kami!” Begitu juga para dewa, Gandharva dan nenek moyang tidak tampil untuk menyatakan, “Ini benar dan itu salah.” Menurut Apastamba, kebanyakan undang-undang berasaskan kesepakatan antara golongan Arya mengenai perkara yang benar dan yang salah. Undang-undang juga perlu berubah mengikut zaman. Pandangan ini kemudiannya dikenali dalam tradisi Hindu sebagai Yuga Dharma, iaitu prinsip bahawa bentuk dan penerapan Dharma boleh berubah mengikut keadaan sesuatu zaman. Dalam ayat 2.29.11–15, Apastamba juga memperlihatkan pandangan yang luas dan terbuka. Menurut Olivelle, aspek-aspek Dharma yang tidak diajarkan dalam Dharmasastra boleh dipelajari daripada wanita dan masyarakat daripada semua golongan. Ini menunjukkan bahawa pengetahuan tentang Dharma tidak semestinya terbatas kepada golongan tertentu sahaja. Apastamba Dharmasutra turut mengiktiraf hak milik wanita serta hak mereka untuk mewarisi harta daripada ibu bapa. Sita Anantha Raman menyatakan bahawa sebagai tokoh dari Andhra di selatan India, Apastamba mungkin mengenali adat-adat masyarakat Selatan, termasuk sistem keturunan melalui sebelah ibu. Beliau memberikan kepentingan kepada pasangan suami isteri yang bersama-sama melaksanakan upacara Veda demi kesejahteraan keluarga. Teori "Veda yang Hilang" Apastamba menggunakan suatu pendekatan hermeneutik untuk menjelaskan mengapa adat masyarakat boleh menjadi sumber Dharma. Menurutnya, Veda pada asalnya mengandungi seluruh pengetahuan, termasuk pengetahuan tentang Dharma yang ideal, tetapi sebahagian daripada Veda tersebut telah hilang. Adat manusia berkembang daripada Veda yang asalnya lengkap itu. Oleh sebab sebahagian teks Veda telah hilang, manusia perlu menggunakan amalan orang-orang yang baik dan berakhlak untuk membuat kesimpulan tentang kandungan Veda yang telah hilang serta menentukan perkara yang benar menurut Dharma. Teori ini sering disebut sebagai teori "Veda yang hilang" (lost Veda theory). Menurut Olivelle, teori tersebut menjadikan kajian terhadap adat dan amalan orang yang baik sebagai salah satu sumber penting Dharma serta sebagai panduan untuk menjalani kehidupan yang benar. Pengetahuan Matematik Tradisi Apastamba juga terkenal dalam bidang matematik. Dalam Sulbasutra, Apastamba memberikan nilai yang sangat tepat bagi punca kuasa dua 2, iaitu tepat sehingga lima tempat perpuluhan. Nilai yang diberikan ialah: √2 = 1.4142156862745098... Bentuk pengiraan yang digunakan oleh Apastamba memberikan nilai hampiran: 577/408 = 1.4142156862745098... Hal ini menunjukkan tahap pengetahuan matematik yang tinggi dalam tradisi Sulbasutra, khususnya berkaitan dengan pengukuran dan pembinaan altar Veda. Ulasa Beberapa ulasan purba (bhasya) pernah ditulis terhadap Apastamba Dharmasutra, tetapi hanya satu yang diketahui masih bertahan hingga zaman moden, iaitu Ujjvala karya Haradatta. Haradatta, yang mungkin berasal dari India Selatan dan hidup sekitar abad ke-12 atau ke-13, turut menulis ulasan terhadap Apastamba Grihyasutra dan Gautama Dharmasutra. Pada tahun 1885, ulasan Haradatta terhadap Apastamba Dharmasutra dikritik oleh Boehtlingk kerana dikatakan tidak mempunyai "sikap kritis Eropah". Namun, sarjana moden seperti Patrick Olivelle menganggap kritikan tersebut tidak wajar dan tidak tepat. Menurut Olivelle, Haradatta sebenarnya merupakan seorang pengulas yang sangat teliti, malah ketelitiannya jauh mengatasi Boehtlingk dan ramai sarjana Orientalis abad ke-19 yang lain. sqfb46nn4xnvomips339e3kutnuj4pu 6925613 6925610 2026-08-12T03:27:02Z Ranee Narendranath 131745 6925613 wikitext text/x-wiki '''Apastamba Dharmasutra''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: आपस्तम्ब धर्मसूत्र) ialah sebuah teks Sanskrit dan salah satu teks Dharma pasca-Veda yang berkaitan dengan Smriti dalam agama Hindu yang tertua dan masih bertahan hingga zaman moden, yang berasal dari milenium pertama SM. Ia merupakan salah satu daripada tiga teks Dharmasutra daripada aliran Taittiriya yang masih wujud. Aliran ini secara relatifnya lebih baharu berbanding Maitrayaniya Shakha daripada Krishna Yajurveda. Dua teks Dharmasutra yang lain ialah Baudhayana Dharmasutra dan Hiranyakesin Dharmasutra. Apastamba Dharmasutra merupakan sebahagian daripada himpunan Apastamba Kalpasutra, bersama-sama Apastamba Srautasutra dan Apastamba Grihyasutra. Ia merupakan antara teks purba tentang Dharma yang paling terpelihara. Teks ini juga penting kerana menyebut dan memetik pandangan sepuluh orang tokoh purba dalam bidang Dharma. Hal ini menyebabkan para sarjana menyimpulkan bahawa sebelum teks ini disusun, telah wujud suatu tradisi kesusasteraan Dharmasutra yang kaya di India purba. Dharmasutra ini dinisbahkan kepada Apastamba, pengasas sebuah Shakha (aliran atau sekolah Veda) dalam tradisi Yajurveda. Menurut tradisi Hindu, Apastamba merupakan murid Baudhayana, manakala Apastamba sendiri mempunyai seorang murid bernama Hiranyakesin. Ketiga-tiga tokoh ini dikatakan mengasaskan sekolah Veda masing-masing, dan setiap sekolah menghasilkan himpunan kesusasteraan dalam tradisi Krishna Yajurveda, termasuk kompilasi Kalpasutra yang tersendiri. Walaupun mereka dianggap sebagai pengasas tradisi masing-masing, tidak dapat dipastikan sama ada mereka sendiri yang mengarang Dharmasutra tersebut. Menurut Patrick Olivelle, ada kemungkinan bahawa Apastamba Dharmasutra dinisbahkan kepada Apastamba, tetapi sebenarnya disusun oleh tokoh-tokoh lain daripada sekolah atau tradisinya. Tradisi Apastamba mungkin berasal dari India Selatan, mungkin dari kawasan berhampiran wilayah Andhra Pradesh dan Telangana moden, antara Sungai Godavari dengan Sungai Krishna. Namun, perkara ini tidak dapat dipastikan. Ayat 2.17.17 daripada Apastamba Dharmasutra menyebut suatu amalan yang dilakukan oleh “orang-orang utara”, tetapi tidak jelas apakah yang dimaksudkan dengan “utara” dalam konteks tersebut. Beberapa tafsiran mengaitkan istilah ini dengan Uttaradi. Dalam tradisi Madhva, misalnya, terdapat tiga Matha utama—Uttaradi, Vyasara dan Mantralaya. Namun, kaitan langsung antara istilah “orang-orang utara” dalam Apastamba Dharmasutra dengan pembahagian Matha dalam tradisi Madhva tidak dapat dipastikan berdasarkan petikan ini. Ahli tatabahasa purba Panini juga merujuk kepada tradisi ini, sedangkan Panini pada umumnya ditempatkan oleh para sarjana di bahagian barat laut benua kecil India. Olivelle menyatakan bahawa ketiga-tiga Dharmasutra daripada sekolah Taittiriya menyebut amalan orang dari utara dan selatan, tetapi tidak pernah menjelaskan sejauh mana wilayah yang dimaksudkan dengan “utara” atau “selatan” itu. Meletakkan asal-usul Dharmasutra secara khusus di semenanjung India Selatan boleh membawa kepada kesimpulan bahawa gagasan Brahmanikal telah bertapak atau muncul di wilayah selatan menjelang milenium pertama SM. Namun, menurut Olivelle, sekolah-sekolah Yajurveda mungkin sebenarnya terletak di wilayah yang kini dikenali sebagai India Utara, dan Apastamba Dharmasutra mungkin telah disusun di India Utara, bukannya di Selatan. Sebaliknya, Robert Lingat berpendapat bahawa bukti epigrafi, termasuk inskripsi-inskripsi Pallava, mengesahkan bahawa tradisi Apastamba telah wujud di India Selatan sejak zaman purba, khususnya di beberapa kawasan yang kemudiannya menjadi sebahagian daripada Madras Presidency di bawah pemerintahan British di India. Kane menganggarkan bahawa Apastamba Dharmasutra berasal dari sekitar 600–300 SM, dan kemudiannya mempersempit anggaran tersebut kepada sekitar 450–350 SM. Lingat pula menyatakan bahawa bukti dalaman dalam teks menunjukkan zaman yang sangat awal. Antaranya, teks ini—berbeza daripada teks-teks Dharma yang muncul kemudian—tidak menyebut agama Buddha. Namun, sarjana lain seperti Hopkins berpendapat bahawa ketiadaan rujukan kepada agama Buddha boleh dijelaskan oleh asal-usul geografinya yang agak terpencil di wilayah Andhra. Olivelle dan beberapa sarjana lain pula mengambil pandangan yang berbeza. Menurut mereka, versi pertama Apastamba Dharmasutra mungkin disusun selepas beberapa teks Dharma yang lain. Namun, versi teks Apastamba yang masih wujud pada hari ini merupakan teks Dharma tertua dari India purba yang diketahui masih bertahan. Walau apa pun kedudukan relatifnya dalam susunan kronologi, Apastamba Dharmasutra purba ini, menurut Olivelle, menunjukkan tanda-tanda yang jelas bahawa tradisi prosedur perundangan pada ketika itu telah mencapai tahap kematangan tertentu. Teks tersebut juga memberikan petunjuk bahawa tradisi teks Dharma telah pun wujud di India purba sebelum Apastamba Dharmasutra disusun. == Susunan dan Kandungan == Teks ini disusun dalam bentuk sutra dan merupakan sebahagian daripada tiga puluh prashna (प्रश्न, bahagian, persoalan atau perkara) dalam himpunan Apastamba Kalpasutra. Apastamba Dharmasutra merupakan prashna ke-28 dan ke-29 dalam himpunan tersebut. Dua puluh empat prashna pertama membincangkan Srautasutra, iaitu ritual Veda; prashna ke-25 merupakan bahagian mantra tambahan; prashna ke-26 dan ke-27 ialah Grihyasutra, yang membincangkan upacara peralihan dalam kehidupan berumah tangga; manakala prashna terakhir, iaitu ke-30, ialah Shulbasutra, yang berkaitan dengan matematik untuk pembinaan altar. Teks ini disusun secara sistematik dan membuat rujukan silang kepada bahagian-bahagian lain dalam himpunan Kalpasutra dengan begitu meluas dan tepat, sehingga seolah-olah keseluruhan karya tersebut dihasilkan oleh seorang pengarang yang sama. Daripada dua kitab dalam Dharmasutra ini, kitab pertama dikhususkan kepada kehidupan pelajar, manakala kitab kedua membincangkan kehidupan berumah tangga. {| class="wikitable" align="center" style=" background: transparent; " |+Apastamba Dharmasutras |- style="text-align: center;" | width="80px" |Bab | width="450px" |Topik | width="80px" |Terjemahan |- | colspan="3" | {| class="wikitable collapsible" ! colspan="3" style="background: #ffcd66;" |Buku 1. Kehidupan Pelajar (Buku 28 Apastamba Kalpasutra) |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.1.1-3 | width="450px" style="text-align: left;" |Asal-usul dan sumber undang-undang yang boleh dipercayai | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|p=7}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.1.4-1.7.30 | width="450px" style="text-align: left;" |Kehidupan pelajar di sekolah; pakaian dan kebersihan; tempat tinggal; tatakelakuan; makanan; kelas sosial; peraturan umum; kewajipan terhadap guru dan keluarga guru; serta tamat pengajian | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=7-16}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.7.31-1.19.15 | width="450px" style="text-align: left;" |Tanggungjawab guru; pengajian Veda; kewajipan mengajar; penyucian diri; dan peraturan berkaitan makanan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=16-31}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.20.1-1.32-29 | width="450px" style="text-align: left;" |Undang-undang; perdagangan; pengasingan daripada masyarakat sebagai bentuk hukuman atas perbuatan jahat; penebusan dosa; pengetahuan tentang diri; dan upacara tamat pengajian | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=31-43}} |} |- | colspan="3" | {| class="wikitable collapsible" ! colspan="3" style="background: #ffcd66;" |Buku 2. Kehidupan Berumah Tangga (Buku 29 Apastamba Kalpasutra) |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.1.1-2.14.20 | width="450px" style="text-align: left;" |Perkahwinan; upacara; hubungan seksual; makanan; penghormatan terhadap tetamu; pengajian selepas tamat persekolahan; sedekah; pekerjaan yang sah; perkahwinan semula; penjagaan anak; tanggungjawab terhadap anak perempuan dan anak lelaki; serta pewarisan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=43-58}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.15.1-2.20.23 | width="450px" style="text-align: left;" |Adat keluarga; adat wilayah; kematian dalam keluarga; kewajipan terhadap nenek moyang; dan persembahan bulanan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=58-65}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.21.1-2.24.14 | width="450px" style="text-align: left;" |Tahap-tahap kehidupan: pelajar, pertapa pengembara, pertapa yang tinggal di hutan, serta perbandingan kedudukan antara tahap-tahap tersebut | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=65-68}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.25.1-2.26.17 | width="450px" style="text-align: left;" |Raja; kewajipan raja; pemerintahan; cukai; pemungutan cukai; dan sistem kehakiman | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=68-70}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.26.18-2.29.15 | width="450px" style="text-align: left;" |Salah laku seksual; hukuman bagi rogol; zina; peraturan niyoga (perkahwinan atau hubungan yang dibenarkan dalam keadaan tertentu untuk mendapatkan zuriat); jenayah dan hukuman; hak milik; sistem mahkamah; peraturan saksi; serta bahagian akhir pengajian tentang undang-undang | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=70-73}}{{sfn|Ludo Rocher|2014|pp=361-386}} |} |} Secara keseluruhannya, kandungan Apastamba Dharmasutra merangkumi pendidikan, disiplin pelajar, kehidupan berumah tangga, perkahwinan, keluarga, pewarisan, kewajipan sosial, adat, upacara terhadap nenek moyang, tahap-tahap kehidupan, pemerintahan, percukaian, kehakiman, jenayah dan hukuman. Oleh itu, teks ini bukan sekadar manual ritual, tetapi merupakan sumber penting untuk memahami bagaimana masyarakat Veda memahami Dharma sebagai prinsip yang mengatur kehidupan peribadi, keluarga, masyarakat dan pemerintahan. == Kepentingan == Apastamba Dharmasutra penting kerana memberikan kedudukan yang agak berbeza kepada kitab suci Veda dan adat masyarakat dalam menentukan Dharma. Menurut teks ini, kitab Veda bukanlah satu-satunya atau sumber utama undang-undang, sebaliknya samayacarika, iaitu adat dan amalan yang telah dipersetujui serta diterima bersama oleh masyarakat, diberikan kedudukan yang lebih utama. Apastamba berpendapat bahawa kitab suci semata-mata tidak dapat menjadi satu-satunya sumber Dharma kerana Dharma mempunyai sifat empirik, iaitu perlu difahami melalui amalan kehidupan sebenar. Menurut Patrick Olivelle, Apastamba menegaskan bahawa sukar untuk menemukan sumber undang-undang yang mutlak, sama ada dalam kitab-kitab purba mahupun daripada manusia yang hidup pada zaman semasa. Golongan yang benar (dharma) dan golongan yang tidak benar (adharma) tidak berjalan-jalan sambil mengisytiharkan, “Inilah kami!” Begitu juga para dewa, Gandharva dan nenek moyang tidak tampil untuk menyatakan, “Ini benar dan itu salah.” Menurut Apastamba, kebanyakan undang-undang berasaskan kesepakatan antara golongan Arya mengenai perkara yang benar dan yang salah. Undang-undang juga perlu berubah mengikut zaman. Pandangan ini kemudiannya dikenali dalam tradisi Hindu sebagai Yuga Dharma, iaitu prinsip bahawa bentuk dan penerapan Dharma boleh berubah mengikut keadaan sesuatu zaman. Dalam ayat 2.29.11–15, Apastamba juga memperlihatkan pandangan yang luas dan terbuka. Menurut Olivelle, aspek-aspek Dharma yang tidak diajarkan dalam Dharmasastra boleh dipelajari daripada wanita dan masyarakat daripada semua golongan. Ini menunjukkan bahawa pengetahuan tentang Dharma tidak semestinya terbatas kepada golongan tertentu sahaja. Apastamba Dharmasutra turut mengiktiraf hak milik wanita serta hak mereka untuk mewarisi harta daripada ibu bapa. Sita Anantha Raman menyatakan bahawa sebagai tokoh dari Andhra di selatan India, Apastamba mungkin mengenali adat-adat masyarakat Selatan, termasuk sistem keturunan melalui sebelah ibu. Beliau memberikan kepentingan kepada pasangan suami isteri yang bersama-sama melaksanakan upacara Veda demi kesejahteraan keluarga. Teori "Veda yang Hilang" Apastamba menggunakan suatu pendekatan hermeneutik untuk menjelaskan mengapa adat masyarakat boleh menjadi sumber Dharma. Menurutnya, Veda pada asalnya mengandungi seluruh pengetahuan, termasuk pengetahuan tentang Dharma yang ideal, tetapi sebahagian daripada Veda tersebut telah hilang. Adat manusia berkembang daripada Veda yang asalnya lengkap itu. Oleh sebab sebahagian teks Veda telah hilang, manusia perlu menggunakan amalan orang-orang yang baik dan berakhlak untuk membuat kesimpulan tentang kandungan Veda yang telah hilang serta menentukan perkara yang benar menurut Dharma. Teori ini sering disebut sebagai teori "Veda yang hilang" (lost Veda theory). Menurut Olivelle, teori tersebut menjadikan kajian terhadap adat dan amalan orang yang baik sebagai salah satu sumber penting Dharma serta sebagai panduan untuk menjalani kehidupan yang benar. Pengetahuan Matematik Tradisi Apastamba juga terkenal dalam bidang matematik. Dalam Sulbasutra, Apastamba memberikan nilai yang sangat tepat bagi punca kuasa dua 2, iaitu tepat sehingga lima tempat perpuluhan. Nilai yang diberikan ialah: √2 = 1.4142156862745098... Bentuk pengiraan yang digunakan oleh Apastamba memberikan nilai hampiran: 577/408 = 1.4142156862745098... Hal ini menunjukkan tahap pengetahuan matematik yang tinggi dalam tradisi Sulbasutra, khususnya berkaitan dengan pengukuran dan pembinaan altar Veda. Ulasa Beberapa ulasan purba (bhasya) pernah ditulis terhadap Apastamba Dharmasutra, tetapi hanya satu yang diketahui masih bertahan hingga zaman moden, iaitu Ujjvala karya Haradatta. Haradatta, yang mungkin berasal dari India Selatan dan hidup sekitar abad ke-12 atau ke-13, turut menulis ulasan terhadap Apastamba Grihyasutra dan Gautama Dharmasutra. Pada tahun 1885, ulasan Haradatta terhadap Apastamba Dharmasutra dikritik oleh Boehtlingk kerana dikatakan tidak mempunyai "sikap kritis Eropah". Namun, sarjana moden seperti Patrick Olivelle menganggap kritikan tersebut tidak wajar dan tidak tepat. Menurut Olivelle, Haradatta sebenarnya merupakan seorang pengulas yang sangat teliti, malah ketelitiannya jauh mengatasi Boehtlingk dan ramai sarjana Orientalis abad ke-19 yang lain. 596b1nr39soqsoow29khloh1k9zknll 6925617 6925613 2026-08-12T03:32:11Z Ranee Narendranath 131745 6925617 wikitext text/x-wiki '''Apastamba Dharmasutra''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: आपस्तम्ब धर्मसूत्र) ialah sebuah [[teks Hindu]] dan salah satu [[Dharmasastra|teks Dharma]] pasca-[[Veda]] yang berkaitan dengan Smriti dalam agama [[Hinduisme|Hindu]] yang tertua dan masih bertahan hingga zaman moden, yang berasal dari milenium pertama SM. Ia merupakan salah satu daripada tiga teks Dharmasutra daripada aliran Taittiriya yang masih wujud. Aliran ini secara relatifnya lebih baharu berbanding Maitrayaniya Shakha daripada Krishna [[Yajur Veda|Yajurveda]]. Dua teks [[Dharmasastra|Dharmasutra]] yang lain ialah [[Baudhayana Dharmasutra]] dan [[Hiranyakesin Dharmasutra]]. Apastamba Dharmasutra merupakan sebahagian daripada himpunan Apastamba Kalpasutra, bersama-sama Apastamba Srautasutra dan Apastamba Grihyasutra. Ia merupakan antara teks purba tentang [[Dharma]] yang paling terpelihara. Teks ini juga penting kerana menyebut dan memetik pandangan sepuluh orang tokoh purba dalam bidang Dharma. Hal ini menyebabkan para sarjana menyimpulkan bahawa sebelum teks ini disusun, telah wujud suatu tradisi kesusasteraan Dharmasutra yang kaya di [[India]] purba. Penulis Dharmasutra ini ialah [[Apastamba]], pengasas sebuah Shakha (aliran atau sekolah Veda) dalam tradisi Yajurveda. Menurut tradisi Hindu, Apastamba merupakan murid Baudhayana, manakala Apastamba sendiri mempunyai seorang murid bernama Hiranyakesin. Ketiga-tiga tokoh ini dikatakan mengasaskan sekolah Veda masing-masing, dan setiap sekolah menghasilkan himpunan kesusasteraan dalam tradisi Krishna Yajurveda, termasuk kompilasi [[Kalpasutra]] yang tersendiri. Walaupun mereka dianggap sebagai pengasas tradisi masing-masing, tidak dapat dipastikan sama ada mereka sendiri yang mengarang Dharmasutra tersebut. Menurut Patrick Olivelle, ada kemungkinan bahawa Apastamba Dharmasutra dinisbahkan kepada Apastamba, tetapi sebenarnya disusun oleh tokoh-tokoh lain daripada sekolah atau tradisinya. Tradisi Apastamba mungkin berasal dari India Selatan, mungkin dari kawasan berhampiran wilayah Andhra Pradesh dan Telangana moden, antara Sungai Godavari dengan Sungai Krishna. Namun, perkara ini tidak dapat dipastikan. Ayat 2.17.17 daripada Apastamba Dharmasutra menyebut suatu amalan yang dilakukan oleh “orang-orang utara”, tetapi tidak jelas apakah yang dimaksudkan dengan “utara” dalam konteks tersebut. Beberapa tafsiran mengaitkan istilah ini dengan Uttaradi. Dalam tradisi Madhva, misalnya, terdapat tiga Matha utama—Uttaradi, Vyasara dan Mantralaya. Namun, kaitan langsung antara istilah “orang-orang utara” dalam Apastamba Dharmasutra dengan pembahagian Matha dalam tradisi Madhva tidak dapat dipastikan berdasarkan petikan ini. Ahli tatabahasa purba Panini juga merujuk kepada tradisi ini, sedangkan Panini pada umumnya ditempatkan oleh para sarjana di bahagian barat laut benua kecil India. Olivelle menyatakan bahawa ketiga-tiga Dharmasutra daripada sekolah Taittiriya menyebut amalan orang dari utara dan selatan, tetapi tidak pernah menjelaskan sejauh mana wilayah yang dimaksudkan dengan “utara” atau “selatan” itu. Meletakkan asal-usul Dharmasutra secara khusus di semenanjung India Selatan boleh membawa kepada kesimpulan bahawa gagasan Brahmanikal telah bertapak atau muncul di wilayah selatan menjelang milenium pertama SM. Namun, menurut Olivelle, sekolah-sekolah Yajurveda mungkin sebenarnya terletak di wilayah yang kini dikenali sebagai India Utara, dan Apastamba Dharmasutra mungkin telah disusun di India Utara, bukannya di Selatan. Sebaliknya, Robert Lingat berpendapat bahawa bukti epigrafi, termasuk inskripsi-inskripsi Pallava, mengesahkan bahawa tradisi Apastamba telah wujud di India Selatan sejak zaman purba, khususnya di beberapa kawasan yang kemudiannya menjadi sebahagian daripada Madras Presidency di bawah pemerintahan British di India. Kane menganggarkan bahawa Apastamba Dharmasutra berasal dari sekitar 600–300 SM, dan kemudiannya mempersempit anggaran tersebut kepada sekitar 450–350 SM. Lingat pula menyatakan bahawa bukti dalaman dalam teks menunjukkan zaman yang sangat awal. Antaranya, teks ini—berbeza daripada teks-teks Dharma yang muncul kemudian—tidak menyebut agama Buddha. Namun, sarjana lain seperti Hopkins berpendapat bahawa ketiadaan rujukan kepada agama Buddha boleh dijelaskan oleh asal-usul geografinya yang agak terpencil di wilayah Andhra. Olivelle dan beberapa sarjana lain pula mengambil pandangan yang berbeza. Menurut mereka, versi pertama Apastamba Dharmasutra mungkin disusun selepas beberapa teks Dharma yang lain. Namun, versi teks Apastamba yang masih wujud pada hari ini merupakan teks Dharma tertua dari India purba yang diketahui masih bertahan. Walau apa pun kedudukan relatifnya dalam susunan kronologi, Apastamba Dharmasutra purba ini, menurut Olivelle, menunjukkan tanda-tanda yang jelas bahawa tradisi prosedur perundangan pada ketika itu telah mencapai tahap kematangan tertentu. Teks tersebut juga memberikan petunjuk bahawa tradisi teks Dharma telah pun wujud di India purba sebelum Apastamba Dharmasutra disusun. == Susunan dan Kandungan == Teks ini disusun dalam bentuk sutra dan merupakan sebahagian daripada tiga puluh prashna (प्रश्न, bahagian, persoalan atau perkara) dalam himpunan Apastamba Kalpasutra. Apastamba Dharmasutra merupakan prashna ke-28 dan ke-29 dalam himpunan tersebut. Dua puluh empat prashna pertama membincangkan Srautasutra, iaitu ritual Veda; prashna ke-25 merupakan bahagian mantra tambahan; prashna ke-26 dan ke-27 ialah Grihyasutra, yang membincangkan upacara peralihan dalam kehidupan berumah tangga; manakala prashna terakhir, iaitu ke-30, ialah Shulbasutra, yang berkaitan dengan matematik untuk pembinaan altar. Teks ini disusun secara sistematik dan membuat rujukan silang kepada bahagian-bahagian lain dalam himpunan Kalpasutra dengan begitu meluas dan tepat, sehingga seolah-olah keseluruhan karya tersebut dihasilkan oleh seorang pengarang yang sama. Daripada dua kitab dalam Dharmasutra ini, kitab pertama dikhususkan kepada kehidupan pelajar, manakala kitab kedua membincangkan kehidupan berumah tangga. {| class="wikitable" align="center" style=" background: transparent; " |+Apastamba Dharmasutras |- style="text-align: center;" | width="80px" |Bab | width="450px" |Topik | width="80px" |Terjemahan |- | colspan="3" | {| class="wikitable collapsible" ! colspan="3" style="background: #ffcd66;" |Buku 1. Kehidupan Pelajar (Buku 28 Apastamba Kalpasutra) |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.1.1-3 | width="450px" style="text-align: left;" |Asal-usul dan sumber undang-undang yang boleh dipercayai | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|p=7}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.1.4-1.7.30 | width="450px" style="text-align: left;" |Kehidupan pelajar di sekolah; pakaian dan kebersihan; tempat tinggal; tatakelakuan; makanan; kelas sosial; peraturan umum; kewajipan terhadap guru dan keluarga guru; serta tamat pengajian | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=7-16}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.7.31-1.19.15 | width="450px" style="text-align: left;" |Tanggungjawab guru; pengajian Veda; kewajipan mengajar; penyucian diri; dan peraturan berkaitan makanan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=16-31}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.20.1-1.32-29 | width="450px" style="text-align: left;" |Undang-undang; perdagangan; pengasingan daripada masyarakat sebagai bentuk hukuman atas perbuatan jahat; penebusan dosa; pengetahuan tentang diri; dan upacara tamat pengajian | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=31-43}} |} |- | colspan="3" | {| class="wikitable collapsible" ! colspan="3" style="background: #ffcd66;" |Buku 2. Kehidupan Berumah Tangga (Buku 29 Apastamba Kalpasutra) |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.1.1-2.14.20 | width="450px" style="text-align: left;" |Perkahwinan; upacara; hubungan seksual; makanan; penghormatan terhadap tetamu; pengajian selepas tamat persekolahan; sedekah; pekerjaan yang sah; perkahwinan semula; penjagaan anak; tanggungjawab terhadap anak perempuan dan anak lelaki; serta pewarisan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=43-58}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.15.1-2.20.23 | width="450px" style="text-align: left;" |Adat keluarga; adat wilayah; kematian dalam keluarga; kewajipan terhadap nenek moyang; dan persembahan bulanan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=58-65}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.21.1-2.24.14 | width="450px" style="text-align: left;" |Tahap-tahap kehidupan: pelajar, pertapa pengembara, pertapa yang tinggal di hutan, serta perbandingan kedudukan antara tahap-tahap tersebut | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=65-68}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.25.1-2.26.17 | width="450px" style="text-align: left;" |Raja; kewajipan raja; pemerintahan; cukai; pemungutan cukai; dan sistem kehakiman | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=68-70}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.26.18-2.29.15 | width="450px" style="text-align: left;" |Salah laku seksual; hukuman bagi rogol; zina; peraturan niyoga (perkahwinan atau hubungan yang dibenarkan dalam keadaan tertentu untuk mendapatkan zuriat); jenayah dan hukuman; hak milik; sistem mahkamah; peraturan saksi; serta bahagian akhir pengajian tentang undang-undang | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=70-73}}{{sfn|Ludo Rocher|2014|pp=361-386}} |} |} Secara keseluruhannya, kandungan Apastamba Dharmasutra merangkumi pendidikan, disiplin pelajar, kehidupan berumah tangga, perkahwinan, keluarga, pewarisan, kewajipan sosial, adat, upacara terhadap nenek moyang, tahap-tahap kehidupan, pemerintahan, percukaian, kehakiman, jenayah dan hukuman. Oleh itu, teks ini bukan sekadar manual ritual, tetapi merupakan sumber penting untuk memahami bagaimana masyarakat Veda memahami Dharma sebagai prinsip yang mengatur kehidupan peribadi, keluarga, masyarakat dan pemerintahan. == Kepentingan == Apastamba Dharmasutra penting kerana memberikan kedudukan yang agak berbeza kepada kitab suci Veda dan adat masyarakat dalam menentukan Dharma. Menurut teks ini, kitab Veda bukanlah satu-satunya atau sumber utama undang-undang, sebaliknya samayacarika, iaitu adat dan amalan yang telah dipersetujui serta diterima bersama oleh masyarakat, diberikan kedudukan yang lebih utama. Apastamba berpendapat bahawa kitab suci semata-mata tidak dapat menjadi satu-satunya sumber Dharma kerana Dharma mempunyai sifat empirik, iaitu perlu difahami melalui amalan kehidupan sebenar. Menurut Patrick Olivelle, Apastamba menegaskan bahawa sukar untuk menemukan sumber undang-undang yang mutlak, sama ada dalam kitab-kitab purba mahupun daripada manusia yang hidup pada zaman semasa. Golongan yang benar (dharma) dan golongan yang tidak benar (adharma) tidak berjalan-jalan sambil mengisytiharkan, “Inilah kami!” Begitu juga para dewa, Gandharva dan nenek moyang tidak tampil untuk menyatakan, “Ini benar dan itu salah.” Menurut Apastamba, kebanyakan undang-undang berasaskan kesepakatan antara golongan Arya mengenai perkara yang benar dan yang salah. Undang-undang juga perlu berubah mengikut zaman. Pandangan ini kemudiannya dikenali dalam tradisi Hindu sebagai Yuga Dharma, iaitu prinsip bahawa bentuk dan penerapan Dharma boleh berubah mengikut keadaan sesuatu zaman. Dalam ayat 2.29.11–15, Apastamba juga memperlihatkan pandangan yang luas dan terbuka. Menurut Olivelle, aspek-aspek Dharma yang tidak diajarkan dalam Dharmasastra boleh dipelajari daripada wanita dan masyarakat daripada semua golongan. Ini menunjukkan bahawa pengetahuan tentang Dharma tidak semestinya terbatas kepada golongan tertentu sahaja. Apastamba Dharmasutra turut mengiktiraf hak milik wanita serta hak mereka untuk mewarisi harta daripada ibu bapa. Sita Anantha Raman menyatakan bahawa sebagai tokoh dari Andhra di selatan India, Apastamba mungkin mengenali adat-adat masyarakat Selatan, termasuk sistem keturunan melalui sebelah ibu. Beliau memberikan kepentingan kepada pasangan suami isteri yang bersama-sama melaksanakan upacara Veda demi kesejahteraan keluarga. Teori "Veda yang Hilang" Apastamba menggunakan suatu pendekatan hermeneutik untuk menjelaskan mengapa adat masyarakat boleh menjadi sumber Dharma. Menurutnya, Veda pada asalnya mengandungi seluruh pengetahuan, termasuk pengetahuan tentang Dharma yang ideal, tetapi sebahagian daripada Veda tersebut telah hilang. Adat manusia berkembang daripada Veda yang asalnya lengkap itu. Oleh sebab sebahagian teks Veda telah hilang, manusia perlu menggunakan amalan orang-orang yang baik dan berakhlak untuk membuat kesimpulan tentang kandungan Veda yang telah hilang serta menentukan perkara yang benar menurut Dharma. Teori ini sering disebut sebagai teori "Veda yang hilang" (lost Veda theory). Menurut Olivelle, teori tersebut menjadikan kajian terhadap adat dan amalan orang yang baik sebagai salah satu sumber penting Dharma serta sebagai panduan untuk menjalani kehidupan yang benar. Pengetahuan Matematik Tradisi Apastamba juga terkenal dalam bidang matematik. Dalam Sulbasutra, Apastamba memberikan nilai yang sangat tepat bagi punca kuasa dua 2, iaitu tepat sehingga lima tempat perpuluhan. Nilai yang diberikan ialah: √2 = 1.4142156862745098... Bentuk pengiraan yang digunakan oleh Apastamba memberikan nilai hampiran: 577/408 = 1.4142156862745098... Hal ini menunjukkan tahap pengetahuan matematik yang tinggi dalam tradisi Sulbasutra, khususnya berkaitan dengan pengukuran dan pembinaan altar Veda. Ulasa Beberapa ulasan purba (bhasya) pernah ditulis terhadap Apastamba Dharmasutra, tetapi hanya satu yang diketahui masih bertahan hingga zaman moden, iaitu Ujjvala karya Haradatta. Haradatta, yang mungkin berasal dari India Selatan dan hidup sekitar abad ke-12 atau ke-13, turut menulis ulasan terhadap Apastamba Grihyasutra dan Gautama Dharmasutra. Pada tahun 1885, ulasan Haradatta terhadap Apastamba Dharmasutra dikritik oleh Boehtlingk kerana dikatakan tidak mempunyai "sikap kritis Eropah". Namun, sarjana moden seperti Patrick Olivelle menganggap kritikan tersebut tidak wajar dan tidak tepat. Menurut Olivelle, Haradatta sebenarnya merupakan seorang pengulas yang sangat teliti, malah ketelitiannya jauh mengatasi Boehtlingk dan ramai sarjana Orientalis abad ke-19 yang lain. n2sdn0cch5c9l9t24r6efweq0n1zqg0 6925645 6925617 2026-08-12T03:48:38Z Ranee Narendranath 131745 6925645 wikitext text/x-wiki '''Apastamba Dharmasutra''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: आपस्तम्ब धर्मसूत्र) ialah sebuah [[teks Hindu]] dan salah satu [[Dharmasastra|teks Dharma]] pasca-[[Veda]] yang berkaitan dengan Smriti dalam agama [[Hinduisme|Hindu]] yang tertua dan masih bertahan hingga zaman moden, yang berasal dari milenium pertama SM. Ia merupakan salah satu daripada tiga teks Dharmasutra daripada aliran Taittiriya yang masih wujud. Aliran ini secara relatifnya lebih baharu berbanding Maitrayaniya Shakha daripada Krishna [[Yajur Veda|Yajurveda]]. Dua teks [[Dharmasastra|Dharmasutra]] yang lain ialah [[Baudhayana Dharmasutra]] dan [[Hiranyakesin Dharmasutra]]. Apastamba Dharmasutra merupakan sebahagian daripada himpunan Apastamba Kalpasutra, bersama-sama Apastamba Srautasutra dan Apastamba Grihyasutra. Ia merupakan antara teks purba tentang [[Dharma]] yang paling terpelihara. Teks ini juga penting kerana menyebut dan memetik pandangan sepuluh orang tokoh purba dalam bidang Dharma. Hal ini menyebabkan para sarjana menyimpulkan bahawa sebelum teks ini disusun, telah wujud suatu tradisi kesusasteraan Dharmasutra yang kaya di [[India]] purba. Tokoh yang dikaitkan dengan Dharmasutra ini ialah [[Apastamba]], pengasas sebuah Shakha (aliran atau sekolah Veda) dalam tradisi Yajurveda. Menurut tradisi Hindu, Apastamba merupakan murid Baudhayana, manakala Apastamba sendiri mempunyai seorang murid bernama Hiranyakesin. Ketiga-tiga tokoh ini dikatakan mengasaskan sekolah Veda masing-masing, dan setiap sekolah menghasilkan himpunan kesusasteraan dalam tradisi Krishna Yajurveda, termasuk kompilasi Kalpasutra yang tersendiri. Walaupun mereka dianggap sebagai pengasas tradisi masing-masing, tidak dapat dipastikan sama ada mereka sendiri yang mengarang Dharmasutra tersebut. Menurut [[Patrick Olivelle]], ada kemungkinan bahawa Apastamba Dharmasutra dinisbahkan kepada Apastamba, tetapi sebenarnya disusun oleh tokoh-tokoh lain daripada sekolah atau tradisinya. Tradisi Apastamba mungkin berasal dari [[India Selatan]], mungkin dari kawasan berhampiran wilayah [[Andhra Pradesh]] dan [[Telangana]] moden, antara [[Sungai Godavari]] dengan [[Sungai Krishna]]. Namun, perkara ini tidak dapat dipastikan. Ayat 2.17.17 daripada Apastamba Dharmasutra menyebut suatu amalan yang dilakukan oleh “orang-orang utara”, tetapi tidak jelas apakah yang dimaksudkan dengan “utara” dalam konteks tersebut. Beberapa tafsiran mengaitkan istilah ini dengan Uttaradi. Dalam tradisi [[Madhvacharya|Madhva]], misalnya, terdapat tiga Matha utama—Uttaradi, Vyasara dan Mantralaya. Namun, kaitan langsung antara istilah “orang-orang utara” dalam Apastamba Dharmasutra dengan pembahagian Matha dalam tradisi Madhva tidak dapat dipastikan berdasarkan petikan ini. Ahli tatabahasa purba [[Panini]] juga merujuk kepada tradisi ini, sedangkan Panini pada umumnya ditempatkan oleh para sarjana di bahagian barat laut benua kecil India. Olivelle menyatakan bahawa ketiga-tiga Dharmasutra daripada sekolah Taittiriya menyebut amalan orang dari utara dan selatan, tetapi tidak pernah menjelaskan sejauh mana wilayah yang dimaksudkan dengan “utara” atau “selatan” itu. Meletakkan asal-usul Dharmasutra secara khusus di semenanjung [[India Selatan]] boleh membawa kepada kesimpulan bahawa gagasan Brahmanikal telah bertapak atau muncul di wilayah selatan menjelang milenium pertama SM. Namun, menurut Olivelle, sekolah-sekolah Yajurveda mungkin sebenarnya terletak di wilayah yang kini dikenali sebagai India Utara, dan Apastamba Dharmasutra mungkin telah disusun di [[India Utara]], bukannya di Selatan. Sebaliknya, Robert Lingat berpendapat bahawa bukti epigrafi, termasuk inskripsi-inskripsi [[Dinasti Pallava|Pallava]], mengesahkan bahawa tradisi Apastamba telah wujud di India Selatan sejak zaman purba, khususnya di beberapa kawasan yang kemudiannya menjadi sebahagian daripada Madras Presidency di bawah pemerintahan British di India. Kane menganggarkan bahawa Apastamba Dharmasutra berasal dari sekitar 600–300 SM, dan kemudiannya mengurangkan anggaran tersebut kepada sekitar 450–350 SM. Lingat pula menyatakan bahawa bukti dalaman dalam teks menunjukkan zaman yang sangat awal. Antaranya, teks ini—berbeza daripada teks-teks Dharma yang muncul kemudian—tidak menyebut [[agama Buddha]]. Namun, sarjana lain seperti Hopkins berpendapat bahawa ketiadaan rujukan kepada agama Buddha boleh dijelaskan oleh asal-usul geografinya yang agak terpencil di wilayah Andhra. Olivelle dan beberapa sarjana lain pula mengambil pandangan yang berbeza. Menurut mereka, versi pertama Apastamba Dharmasutra mungkin disusun selepas beberapa teks Dharma yang lain. Namun, versi teks Apastamba yang masih wujud pada hari ini merupakan teks Dharma tertua dari India purba yang diketahui masih bertahan. Walau apa pun kedudukan relatifnya dalam susunan kronologi, Apastamba Dharmasutra purba ini, menurut Olivelle, menunjukkan tanda-tanda yang jelas bahawa tradisi prosedur perundangan pada ketika itu telah mencapai tahap kematangan tertentu. Teks tersebut juga memberikan petunjuk bahawa tradisi teks Dharma telah pun wujud di India purba sebelum Apastamba Dharmasutra disusun. == Susunan dan Kandungan == Teks ini disusun dalam bentuk sutra dan merupakan sebahagian daripada tiga puluh prashna (प्रश्न, bahagian, persoalan atau perkara) dalam himpunan Apastamba Kalpasutra. Apastamba Dharmasutra merupakan prashna ke-28 dan ke-29 dalam himpunan tersebut. Dua puluh empat prashna pertama membincangkan Srautasutra, iaitu ritual Veda; prashna ke-25 merupakan bahagian mantra tambahan; prashna ke-26 dan ke-27 ialah Grihyasutra, yang membincangkan upacara peralihan dalam kehidupan berumah tangga; manakala prashna terakhir, iaitu ke-30, ialah Shulbasutra, yang berkaitan dengan matematik untuk pembinaan altar. Teks ini disusun secara sistematik dan membuat rujukan silang kepada bahagian-bahagian lain dalam himpunan Kalpasutra dengan begitu meluas dan tepat, sehingga seolah-olah keseluruhan karya tersebut dihasilkan oleh seorang pengarang yang sama. Daripada dua kitab dalam Dharmasutra ini, kitab pertama dikhususkan kepada kehidupan pelajar, manakala kitab kedua membincangkan kehidupan berumah tangga. {| class="wikitable" align="center" style=" background: transparent; " |+Apastamba Dharmasutras |- style="text-align: center;" | width="80px" |Bab | width="450px" |Topik | width="80px" |Terjemahan |- | colspan="3" | {| class="wikitable collapsible" ! colspan="3" style="background: #ffcd66;" |Buku 1. Kehidupan Pelajar (Buku 28 Apastamba Kalpasutra) |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.1.1-3 | width="450px" style="text-align: left;" |Asal-usul dan sumber undang-undang yang boleh dipercayai | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|p=7}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.1.4-1.7.30 | width="450px" style="text-align: left;" |Kehidupan pelajar di sekolah; pakaian dan kebersihan; tempat tinggal; tatakelakuan; makanan; kelas sosial; peraturan umum; kewajipan terhadap guru dan keluarga guru; serta tamat pengajian | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=7-16}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.7.31-1.19.15 | width="450px" style="text-align: left;" |Tanggungjawab guru; pengajian Veda; kewajipan mengajar; penyucian diri; dan peraturan berkaitan makanan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=16-31}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.20.1-1.32-29 | width="450px" style="text-align: left;" |Undang-undang; perdagangan; pengasingan daripada masyarakat sebagai bentuk hukuman atas perbuatan jahat; penebusan dosa; pengetahuan tentang diri; dan upacara tamat pengajian | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=31-43}} |} |- | colspan="3" | {| class="wikitable collapsible" ! colspan="3" style="background: #ffcd66;" |Buku 2. Kehidupan Berumah Tangga (Buku 29 Apastamba Kalpasutra) |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.1.1-2.14.20 | width="450px" style="text-align: left;" |Perkahwinan; upacara; hubungan seksual; makanan; penghormatan terhadap tetamu; pengajian selepas tamat persekolahan; sedekah; pekerjaan yang sah; perkahwinan semula; penjagaan anak; tanggungjawab terhadap anak perempuan dan anak lelaki; serta pewarisan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=43-58}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.15.1-2.20.23 | width="450px" style="text-align: left;" |Adat keluarga; adat wilayah; kematian dalam keluarga; kewajipan terhadap nenek moyang; dan persembahan bulanan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=58-65}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.21.1-2.24.14 | width="450px" style="text-align: left;" |Tahap-tahap kehidupan: pelajar, pertapa pengembara, pertapa yang tinggal di hutan, serta perbandingan kedudukan antara tahap-tahap tersebut | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=65-68}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.25.1-2.26.17 | width="450px" style="text-align: left;" |Raja; kewajipan raja; pemerintahan; cukai; pemungutan cukai; dan sistem kehakiman | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=68-70}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.26.18-2.29.15 | width="450px" style="text-align: left;" |Salah laku seksual; hukuman bagi rogol; zina; peraturan niyoga (perkahwinan atau hubungan yang dibenarkan dalam keadaan tertentu untuk mendapatkan zuriat); jenayah dan hukuman; hak milik; sistem mahkamah; peraturan saksi; serta bahagian akhir pengajian tentang undang-undang | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=70-73}}{{sfn|Ludo Rocher|2014|pp=361-386}} |} |} Secara keseluruhannya, kandungan Apastamba Dharmasutra merangkumi pendidikan, disiplin pelajar, kehidupan berumah tangga, perkahwinan, keluarga, pewarisan, kewajipan sosial, adat, upacara terhadap nenek moyang, tahap-tahap kehidupan, pemerintahan, percukaian, kehakiman, jenayah dan hukuman. Oleh itu, teks ini bukan sekadar manual ritual, tetapi merupakan sumber penting untuk memahami bagaimana masyarakat Veda memahami Dharma sebagai prinsip yang mengatur kehidupan peribadi, keluarga, masyarakat dan pemerintahan. == Kepentingan == Apastamba Dharmasutra penting kerana memberikan kedudukan yang agak berbeza kepada kitab suci Veda dan adat masyarakat dalam menentukan Dharma. Menurut teks ini, kitab Veda bukanlah satu-satunya atau sumber utama undang-undang, sebaliknya ''samayacarika'', iaitu adat dan amalan yang telah dipersetujui serta diterima bersama oleh masyarakat, diberikan kedudukan yang lebih utama. Apastamba berpendapat bahawa kitab suci semata-mata tidak dapat menjadi satu-satunya sumber [[Dharma]] kerana Dharma mempunyai sifat empirik, iaitu perlu difahami melalui amalan kehidupan sebenar. Menurut Patrick Olivelle, Apastamba menegaskan bahawa sukar untuk menemukan sumber undang-undang yang mutlak, sama ada dalam kitab-kitab purba mahupun daripada manusia yang hidup pada zaman semasa. Golongan yang benar (dharma) dan golongan yang tidak benar (adharma) tidak berjalan-jalan sambil mengisytiharkan, “Inilah kami!” Begitu juga para dewa, Gandharva dan nenek moyang tidak tampil untuk menyatakan, “Ini benar dan itu salah.” Menurut Apastamba, kebanyakan undang-undang berasaskan kesepakatan antara golongan Arya mengenai perkara yang benar dan yang salah. Undang-undang juga perlu berubah mengikut zaman. Pandangan ini kemudiannya dikenali dalam tradisi Hindu sebagai [[Yuga Dharma]], iaitu prinsip bahawa bentuk dan penerapan Dharma boleh berubah mengikut keadaan sesuatu zaman. Dalam ayat 2.29.11–15, Apastamba juga memperlihatkan pandangan yang luas dan terbuka. Menurut Olivelle, aspek-aspek Dharma yang tidak diajarkan dalam Dharmasastra boleh dipelajari daripada wanita dan masyarakat daripada semua golongan. Ini menunjukkan bahawa pengetahuan tentang Dharma tidak semestinya terbatas kepada golongan tertentu sahaja. Apastamba Dharmasutra turut mengiktiraf hak milik wanita serta hak mereka untuk mewarisi harta daripada ibu bapa. Sita Anantha Raman menyatakan bahawa sebagai tokoh dari Andhra di selatan India, Apastamba mungkin mengenali adat-adat masyarakat Selatan, termasuk sistem keturunan melalui sebelah ibu. Beliau memberikan kepentingan kepada pasangan suami isteri yang bersama-sama melaksanakan upacara Veda demi kesejahteraan keluarga. ==== Teori "Veda yang Hilang" ==== Apastamba menggunakan suatu pendekatan hermeneutik untuk menjelaskan mengapa adat masyarakat boleh menjadi sumber Dharma. Menurutnya, Veda pada asalnya mengandungi seluruh pengetahuan, termasuk pengetahuan tentang Dharma yang ideal, tetapi sebahagian daripada Veda tersebut telah hilang. Adat manusia berkembang daripada Veda yang asalnya lengkap itu. Oleh sebab sebahagian teks Veda telah hilang, manusia perlu menggunakan amalan orang-orang yang baik dan berakhlak untuk membuat kesimpulan tentang kandungan Veda yang telah hilang serta menentukan perkara yang benar menurut Dharma. Teori ini sering disebut sebagai teori "Veda yang hilang" (lost Veda theory). Menurut Olivelle, teori tersebut menjadikan kajian terhadap adat dan amalan orang yang baik sebagai salah satu sumber penting Dharma serta sebagai panduan untuk menjalani kehidupan yang benar. ==== Pengetahuan Matematik ==== Tradisi Apastamba juga terkenal dalam bidang matematik. Dalam ''[[Sulbasutra]]'', Apastamba memberikan nilai yang sangat tepat bagi punca kuasa dua 2, iaitu tepat sehingga lima tempat perpuluhan. Nilai yang diberikan ialah: √2 = 1.4142156862745098... Bentuk pengiraan yang digunakan oleh Apastamba memberikan nilai hampiran: 577/408 = 1.4142156862745098... Hal ini menunjukkan tahap pengetahuan matematik yang tinggi dalam tradisi Sulbasutra, khususnya berkaitan dengan pengukuran dan pembinaan altar Veda. == Ulasan == Beberapa ulasan purba (bhasya) pernah ditulis terhadap Apastamba Dharmasutra, tetapi hanya satu yang diketahui masih wujud hingga zaman moden, iaitu Ujjvala karya Haradatta. Haradatta, yang mungkin berasal dari India Selatan dan hidup sekitar abad ke-12 atau ke-13, turut menulis ulasan terhadap Apastamba Grihyasutra dan Gautama Dharmasutra. Pada tahun 1885, ulasan Haradatta terhadap Apastamba Dharmasutra dikritik oleh Boehtlingk kerana dikatakan tidak mempunyai "sikap kritis Eropah". Namun, sarjana moden seperti Patrick Olivelle menganggap kritikan tersebut tidak wajar dan tidak tepat. Menurut Olivelle, Haradatta sebenarnya merupakan seorang pengulas yang sangat teliti, malah ketelitiannya jauh mengatasi Boehtlingk dan ramai sarjana Orientalis abad ke-19 yang lain. == Rujukan == 8g1zoe5zsyi10rgoj8nl6zpiwjr8tbf 6925646 6925645 2026-08-12T03:50:02Z Ranee Narendranath 131745 /* Ulasan */ 6925646 wikitext text/x-wiki '''Apastamba Dharmasutra''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: आपस्तम्ब धर्मसूत्र) ialah sebuah [[teks Hindu]] dan salah satu [[Dharmasastra|teks Dharma]] pasca-[[Veda]] yang berkaitan dengan Smriti dalam agama [[Hinduisme|Hindu]] yang tertua dan masih bertahan hingga zaman moden, yang berasal dari milenium pertama SM. Ia merupakan salah satu daripada tiga teks Dharmasutra daripada aliran Taittiriya yang masih wujud. Aliran ini secara relatifnya lebih baharu berbanding Maitrayaniya Shakha daripada Krishna [[Yajur Veda|Yajurveda]]. Dua teks [[Dharmasastra|Dharmasutra]] yang lain ialah [[Baudhayana Dharmasutra]] dan [[Hiranyakesin Dharmasutra]]. Apastamba Dharmasutra merupakan sebahagian daripada himpunan Apastamba Kalpasutra, bersama-sama Apastamba Srautasutra dan Apastamba Grihyasutra. Ia merupakan antara teks purba tentang [[Dharma]] yang paling terpelihara. Teks ini juga penting kerana menyebut dan memetik pandangan sepuluh orang tokoh purba dalam bidang Dharma. Hal ini menyebabkan para sarjana menyimpulkan bahawa sebelum teks ini disusun, telah wujud suatu tradisi kesusasteraan Dharmasutra yang kaya di [[India]] purba. Tokoh yang dikaitkan dengan Dharmasutra ini ialah [[Apastamba]], pengasas sebuah Shakha (aliran atau sekolah Veda) dalam tradisi Yajurveda. Menurut tradisi Hindu, Apastamba merupakan murid Baudhayana, manakala Apastamba sendiri mempunyai seorang murid bernama Hiranyakesin. Ketiga-tiga tokoh ini dikatakan mengasaskan sekolah Veda masing-masing, dan setiap sekolah menghasilkan himpunan kesusasteraan dalam tradisi Krishna Yajurveda, termasuk kompilasi Kalpasutra yang tersendiri. Walaupun mereka dianggap sebagai pengasas tradisi masing-masing, tidak dapat dipastikan sama ada mereka sendiri yang mengarang Dharmasutra tersebut. Menurut [[Patrick Olivelle]], ada kemungkinan bahawa Apastamba Dharmasutra dinisbahkan kepada Apastamba, tetapi sebenarnya disusun oleh tokoh-tokoh lain daripada sekolah atau tradisinya. Tradisi Apastamba mungkin berasal dari [[India Selatan]], mungkin dari kawasan berhampiran wilayah [[Andhra Pradesh]] dan [[Telangana]] moden, antara [[Sungai Godavari]] dengan [[Sungai Krishna]]. Namun, perkara ini tidak dapat dipastikan. Ayat 2.17.17 daripada Apastamba Dharmasutra menyebut suatu amalan yang dilakukan oleh “orang-orang utara”, tetapi tidak jelas apakah yang dimaksudkan dengan “utara” dalam konteks tersebut. Beberapa tafsiran mengaitkan istilah ini dengan Uttaradi. Dalam tradisi [[Madhvacharya|Madhva]], misalnya, terdapat tiga Matha utama—Uttaradi, Vyasara dan Mantralaya. Namun, kaitan langsung antara istilah “orang-orang utara” dalam Apastamba Dharmasutra dengan pembahagian Matha dalam tradisi Madhva tidak dapat dipastikan berdasarkan petikan ini. Ahli tatabahasa purba [[Panini]] juga merujuk kepada tradisi ini, sedangkan Panini pada umumnya ditempatkan oleh para sarjana di bahagian barat laut benua kecil India. Olivelle menyatakan bahawa ketiga-tiga Dharmasutra daripada sekolah Taittiriya menyebut amalan orang dari utara dan selatan, tetapi tidak pernah menjelaskan sejauh mana wilayah yang dimaksudkan dengan “utara” atau “selatan” itu. Meletakkan asal-usul Dharmasutra secara khusus di semenanjung [[India Selatan]] boleh membawa kepada kesimpulan bahawa gagasan Brahmanikal telah bertapak atau muncul di wilayah selatan menjelang milenium pertama SM. Namun, menurut Olivelle, sekolah-sekolah Yajurveda mungkin sebenarnya terletak di wilayah yang kini dikenali sebagai India Utara, dan Apastamba Dharmasutra mungkin telah disusun di [[India Utara]], bukannya di Selatan. Sebaliknya, Robert Lingat berpendapat bahawa bukti epigrafi, termasuk inskripsi-inskripsi [[Dinasti Pallava|Pallava]], mengesahkan bahawa tradisi Apastamba telah wujud di India Selatan sejak zaman purba, khususnya di beberapa kawasan yang kemudiannya menjadi sebahagian daripada Madras Presidency di bawah pemerintahan British di India. Kane menganggarkan bahawa Apastamba Dharmasutra berasal dari sekitar 600–300 SM, dan kemudiannya mengurangkan anggaran tersebut kepada sekitar 450–350 SM. Lingat pula menyatakan bahawa bukti dalaman dalam teks menunjukkan zaman yang sangat awal. Antaranya, teks ini—berbeza daripada teks-teks Dharma yang muncul kemudian—tidak menyebut [[agama Buddha]]. Namun, sarjana lain seperti Hopkins berpendapat bahawa ketiadaan rujukan kepada agama Buddha boleh dijelaskan oleh asal-usul geografinya yang agak terpencil di wilayah Andhra. Olivelle dan beberapa sarjana lain pula mengambil pandangan yang berbeza. Menurut mereka, versi pertama Apastamba Dharmasutra mungkin disusun selepas beberapa teks Dharma yang lain. Namun, versi teks Apastamba yang masih wujud pada hari ini merupakan teks Dharma tertua dari India purba yang diketahui masih bertahan. Walau apa pun kedudukan relatifnya dalam susunan kronologi, Apastamba Dharmasutra purba ini, menurut Olivelle, menunjukkan tanda-tanda yang jelas bahawa tradisi prosedur perundangan pada ketika itu telah mencapai tahap kematangan tertentu. Teks tersebut juga memberikan petunjuk bahawa tradisi teks Dharma telah pun wujud di India purba sebelum Apastamba Dharmasutra disusun. == Susunan dan Kandungan == Teks ini disusun dalam bentuk sutra dan merupakan sebahagian daripada tiga puluh prashna (प्रश्न, bahagian, persoalan atau perkara) dalam himpunan Apastamba Kalpasutra. Apastamba Dharmasutra merupakan prashna ke-28 dan ke-29 dalam himpunan tersebut. Dua puluh empat prashna pertama membincangkan Srautasutra, iaitu ritual Veda; prashna ke-25 merupakan bahagian mantra tambahan; prashna ke-26 dan ke-27 ialah Grihyasutra, yang membincangkan upacara peralihan dalam kehidupan berumah tangga; manakala prashna terakhir, iaitu ke-30, ialah Shulbasutra, yang berkaitan dengan matematik untuk pembinaan altar. Teks ini disusun secara sistematik dan membuat rujukan silang kepada bahagian-bahagian lain dalam himpunan Kalpasutra dengan begitu meluas dan tepat, sehingga seolah-olah keseluruhan karya tersebut dihasilkan oleh seorang pengarang yang sama. Daripada dua kitab dalam Dharmasutra ini, kitab pertama dikhususkan kepada kehidupan pelajar, manakala kitab kedua membincangkan kehidupan berumah tangga. {| class="wikitable" align="center" style=" background: transparent; " |+Apastamba Dharmasutras |- style="text-align: center;" | width="80px" |Bab | width="450px" |Topik | width="80px" |Terjemahan |- | colspan="3" | {| class="wikitable collapsible" ! colspan="3" style="background: #ffcd66;" |Buku 1. Kehidupan Pelajar (Buku 28 Apastamba Kalpasutra) |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.1.1-3 | width="450px" style="text-align: left;" |Asal-usul dan sumber undang-undang yang boleh dipercayai | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|p=7}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.1.4-1.7.30 | width="450px" style="text-align: left;" |Kehidupan pelajar di sekolah; pakaian dan kebersihan; tempat tinggal; tatakelakuan; makanan; kelas sosial; peraturan umum; kewajipan terhadap guru dan keluarga guru; serta tamat pengajian | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=7-16}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.7.31-1.19.15 | width="450px" style="text-align: left;" |Tanggungjawab guru; pengajian Veda; kewajipan mengajar; penyucian diri; dan peraturan berkaitan makanan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=16-31}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.20.1-1.32-29 | width="450px" style="text-align: left;" |Undang-undang; perdagangan; pengasingan daripada masyarakat sebagai bentuk hukuman atas perbuatan jahat; penebusan dosa; pengetahuan tentang diri; dan upacara tamat pengajian | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=31-43}} |} |- | colspan="3" | {| class="wikitable collapsible" ! colspan="3" style="background: #ffcd66;" |Buku 2. Kehidupan Berumah Tangga (Buku 29 Apastamba Kalpasutra) |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.1.1-2.14.20 | width="450px" style="text-align: left;" |Perkahwinan; upacara; hubungan seksual; makanan; penghormatan terhadap tetamu; pengajian selepas tamat persekolahan; sedekah; pekerjaan yang sah; perkahwinan semula; penjagaan anak; tanggungjawab terhadap anak perempuan dan anak lelaki; serta pewarisan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=43-58}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.15.1-2.20.23 | width="450px" style="text-align: left;" |Adat keluarga; adat wilayah; kematian dalam keluarga; kewajipan terhadap nenek moyang; dan persembahan bulanan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=58-65}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.21.1-2.24.14 | width="450px" style="text-align: left;" |Tahap-tahap kehidupan: pelajar, pertapa pengembara, pertapa yang tinggal di hutan, serta perbandingan kedudukan antara tahap-tahap tersebut | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=65-68}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.25.1-2.26.17 | width="450px" style="text-align: left;" |Raja; kewajipan raja; pemerintahan; cukai; pemungutan cukai; dan sistem kehakiman | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=68-70}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.26.18-2.29.15 | width="450px" style="text-align: left;" |Salah laku seksual; hukuman bagi rogol; zina; peraturan niyoga (perkahwinan atau hubungan yang dibenarkan dalam keadaan tertentu untuk mendapatkan zuriat); jenayah dan hukuman; hak milik; sistem mahkamah; peraturan saksi; serta bahagian akhir pengajian tentang undang-undang | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=70-73}}{{sfn|Ludo Rocher|2014|pp=361-386}} |} |} Secara keseluruhannya, kandungan Apastamba Dharmasutra merangkumi pendidikan, disiplin pelajar, kehidupan berumah tangga, perkahwinan, keluarga, pewarisan, kewajipan sosial, adat, upacara terhadap nenek moyang, tahap-tahap kehidupan, pemerintahan, percukaian, kehakiman, jenayah dan hukuman. Oleh itu, teks ini bukan sekadar manual ritual, tetapi merupakan sumber penting untuk memahami bagaimana masyarakat Veda memahami Dharma sebagai prinsip yang mengatur kehidupan peribadi, keluarga, masyarakat dan pemerintahan. == Kepentingan == Apastamba Dharmasutra penting kerana memberikan kedudukan yang agak berbeza kepada kitab suci Veda dan adat masyarakat dalam menentukan Dharma. Menurut teks ini, kitab Veda bukanlah satu-satunya atau sumber utama undang-undang, sebaliknya ''samayacarika'', iaitu adat dan amalan yang telah dipersetujui serta diterima bersama oleh masyarakat, diberikan kedudukan yang lebih utama. Apastamba berpendapat bahawa kitab suci semata-mata tidak dapat menjadi satu-satunya sumber [[Dharma]] kerana Dharma mempunyai sifat empirik, iaitu perlu difahami melalui amalan kehidupan sebenar. Menurut Patrick Olivelle, Apastamba menegaskan bahawa sukar untuk menemukan sumber undang-undang yang mutlak, sama ada dalam kitab-kitab purba mahupun daripada manusia yang hidup pada zaman semasa. Golongan yang benar (dharma) dan golongan yang tidak benar (adharma) tidak berjalan-jalan sambil mengisytiharkan, “Inilah kami!” Begitu juga para dewa, Gandharva dan nenek moyang tidak tampil untuk menyatakan, “Ini benar dan itu salah.” Menurut Apastamba, kebanyakan undang-undang berasaskan kesepakatan antara golongan Arya mengenai perkara yang benar dan yang salah. Undang-undang juga perlu berubah mengikut zaman. Pandangan ini kemudiannya dikenali dalam tradisi Hindu sebagai [[Yuga Dharma]], iaitu prinsip bahawa bentuk dan penerapan Dharma boleh berubah mengikut keadaan sesuatu zaman. Dalam ayat 2.29.11–15, Apastamba juga memperlihatkan pandangan yang luas dan terbuka. Menurut Olivelle, aspek-aspek Dharma yang tidak diajarkan dalam Dharmasastra boleh dipelajari daripada wanita dan masyarakat daripada semua golongan. Ini menunjukkan bahawa pengetahuan tentang Dharma tidak semestinya terbatas kepada golongan tertentu sahaja. Apastamba Dharmasutra turut mengiktiraf hak milik wanita serta hak mereka untuk mewarisi harta daripada ibu bapa. Sita Anantha Raman menyatakan bahawa sebagai tokoh dari Andhra di selatan India, Apastamba mungkin mengenali adat-adat masyarakat Selatan, termasuk sistem keturunan melalui sebelah ibu. Beliau memberikan kepentingan kepada pasangan suami isteri yang bersama-sama melaksanakan upacara Veda demi kesejahteraan keluarga. ==== Teori "Veda yang Hilang" ==== Apastamba menggunakan suatu pendekatan hermeneutik untuk menjelaskan mengapa adat masyarakat boleh menjadi sumber Dharma. Menurutnya, Veda pada asalnya mengandungi seluruh pengetahuan, termasuk pengetahuan tentang Dharma yang ideal, tetapi sebahagian daripada Veda tersebut telah hilang. Adat manusia berkembang daripada Veda yang asalnya lengkap itu. Oleh sebab sebahagian teks Veda telah hilang, manusia perlu menggunakan amalan orang-orang yang baik dan berakhlak untuk membuat kesimpulan tentang kandungan Veda yang telah hilang serta menentukan perkara yang benar menurut Dharma. Teori ini sering disebut sebagai teori "Veda yang hilang" (lost Veda theory). Menurut Olivelle, teori tersebut menjadikan kajian terhadap adat dan amalan orang yang baik sebagai salah satu sumber penting Dharma serta sebagai panduan untuk menjalani kehidupan yang benar. ==== Pengetahuan Matematik ==== Tradisi Apastamba juga terkenal dalam bidang matematik. Dalam ''[[Sulbasutra]]'', Apastamba memberikan nilai yang sangat tepat bagi punca kuasa dua 2, iaitu tepat sehingga lima tempat perpuluhan. Nilai yang diberikan ialah: √2 = 1.4142156862745098... Bentuk pengiraan yang digunakan oleh Apastamba memberikan nilai hampiran: 577/408 = 1.4142156862745098... Hal ini menunjukkan tahap pengetahuan matematik yang tinggi dalam tradisi Sulbasutra, khususnya berkaitan dengan pengukuran dan pembinaan altar Veda. == Ulasan == Beberapa ulasan purba (bhasya) pernah ditulis terhadap Apastamba Dharmasutra, tetapi hanya satu yang diketahui masih wujud hingga zaman moden, iaitu Ujjvala karya Haradatta. Haradatta, yang mungkin berasal dari India Selatan dan hidup sekitar abad ke-12 atau ke-13, turut menulis ulasan terhadap Apastamba Grihyasutra dan Gautama Dharmasutra. Pada tahun [[1885]], ulasan Haradatta terhadap Apastamba Dharmasutra dikritik oleh Boehtlingk kerana dikatakan tidak mempunyai "sikap kritis Eropah". Namun, sarjana moden seperti Patrick Olivelle menganggap kritikan tersebut tidak wajar dan tidak tepat. Menurut Olivelle, Haradatta sebenarnya merupakan seorang pengulas yang sangat teliti, malah ketelitiannya jauh mengatasi Boehtlingk dan ramai sarjana Orientalis abad ke-19 yang lain. == Rujukan == cmbwqd9y72wm9etu48vfpg1fnfjfdzg 6925702 6925646 2026-08-12T04:55:25Z Ranee Narendranath 131745 /* Rujukan */ 6925702 wikitext text/x-wiki '''Apastamba Dharmasutra''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: आपस्तम्ब धर्मसूत्र) ialah sebuah [[teks Hindu]] dan salah satu [[Dharmasastra|teks Dharma]] pasca-[[Veda]] yang berkaitan dengan Smriti dalam agama [[Hinduisme|Hindu]] yang tertua dan masih bertahan hingga zaman moden, yang berasal dari milenium pertama SM. Ia merupakan salah satu daripada tiga teks Dharmasutra daripada aliran Taittiriya yang masih wujud. Aliran ini secara relatifnya lebih baharu berbanding Maitrayaniya Shakha daripada Krishna [[Yajur Veda|Yajurveda]]. Dua teks [[Dharmasastra|Dharmasutra]] yang lain ialah [[Baudhayana Dharmasutra]] dan [[Hiranyakesin Dharmasutra]]. Apastamba Dharmasutra merupakan sebahagian daripada himpunan Apastamba Kalpasutra, bersama-sama Apastamba Srautasutra dan Apastamba Grihyasutra. Ia merupakan antara teks purba tentang [[Dharma]] yang paling terpelihara. Teks ini juga penting kerana menyebut dan memetik pandangan sepuluh orang tokoh purba dalam bidang Dharma. Hal ini menyebabkan para sarjana menyimpulkan bahawa sebelum teks ini disusun, telah wujud suatu tradisi kesusasteraan Dharmasutra yang kaya di [[India]] purba. Tokoh yang dikaitkan dengan Dharmasutra ini ialah [[Apastamba]], pengasas sebuah Shakha (aliran atau sekolah Veda) dalam tradisi Yajurveda. Menurut tradisi Hindu, Apastamba merupakan murid Baudhayana, manakala Apastamba sendiri mempunyai seorang murid bernama Hiranyakesin. Ketiga-tiga tokoh ini dikatakan mengasaskan sekolah Veda masing-masing, dan setiap sekolah menghasilkan himpunan kesusasteraan dalam tradisi Krishna Yajurveda, termasuk kompilasi Kalpasutra yang tersendiri. Walaupun mereka dianggap sebagai pengasas tradisi masing-masing, tidak dapat dipastikan sama ada mereka sendiri yang mengarang Dharmasutra tersebut. Menurut [[Patrick Olivelle]], ada kemungkinan bahawa Apastamba Dharmasutra dinisbahkan kepada Apastamba, tetapi sebenarnya disusun oleh tokoh-tokoh lain daripada sekolah atau tradisinya. Tradisi Apastamba mungkin berasal dari [[India Selatan]], mungkin dari kawasan berhampiran wilayah [[Andhra Pradesh]] dan [[Telangana]] moden, antara [[Sungai Godavari]] dengan [[Sungai Krishna]]. Namun, perkara ini tidak dapat dipastikan. Ayat 2.17.17 daripada Apastamba Dharmasutra menyebut suatu amalan yang dilakukan oleh “orang-orang utara”, tetapi tidak jelas apakah yang dimaksudkan dengan “utara” dalam konteks tersebut. Beberapa tafsiran mengaitkan istilah ini dengan Uttaradi. Dalam tradisi [[Madhvacharya|Madhva]], misalnya, terdapat tiga Matha utama—Uttaradi, Vyasara dan Mantralaya. Namun, kaitan langsung antara istilah “orang-orang utara” dalam Apastamba Dharmasutra dengan pembahagian Matha dalam tradisi Madhva tidak dapat dipastikan berdasarkan petikan ini. Ahli tatabahasa purba [[Panini]] juga merujuk kepada tradisi ini, sedangkan Panini pada umumnya ditempatkan oleh para sarjana di bahagian barat laut benua kecil India. Olivelle menyatakan bahawa ketiga-tiga Dharmasutra daripada sekolah Taittiriya menyebut amalan orang dari utara dan selatan, tetapi tidak pernah menjelaskan sejauh mana wilayah yang dimaksudkan dengan “utara” atau “selatan” itu. Meletakkan asal-usul Dharmasutra secara khusus di semenanjung [[India Selatan]] boleh membawa kepada kesimpulan bahawa gagasan Brahmanikal telah bertapak atau muncul di wilayah selatan menjelang milenium pertama SM. Namun, menurut Olivelle, sekolah-sekolah Yajurveda mungkin sebenarnya terletak di wilayah yang kini dikenali sebagai India Utara, dan Apastamba Dharmasutra mungkin telah disusun di [[India Utara]], bukannya di Selatan. Sebaliknya, Robert Lingat berpendapat bahawa bukti epigrafi, termasuk inskripsi-inskripsi [[Dinasti Pallava|Pallava]], mengesahkan bahawa tradisi Apastamba telah wujud di India Selatan sejak zaman purba, khususnya di beberapa kawasan yang kemudiannya menjadi sebahagian daripada Madras Presidency di bawah pemerintahan British di India. Kane menganggarkan bahawa Apastamba Dharmasutra berasal dari sekitar 600–300 SM, dan kemudiannya mengurangkan anggaran tersebut kepada sekitar 450–350 SM. Lingat pula menyatakan bahawa bukti dalaman dalam teks menunjukkan zaman yang sangat awal. Antaranya, teks ini—berbeza daripada teks-teks Dharma yang muncul kemudian—tidak menyebut [[agama Buddha]]. Namun, sarjana lain seperti Hopkins berpendapat bahawa ketiadaan rujukan kepada agama Buddha boleh dijelaskan oleh asal-usul geografinya yang agak terpencil di wilayah Andhra. Olivelle dan beberapa sarjana lain pula mengambil pandangan yang berbeza. Menurut mereka, versi pertama Apastamba Dharmasutra mungkin disusun selepas beberapa teks Dharma yang lain. Namun, versi teks Apastamba yang masih wujud pada hari ini merupakan teks Dharma tertua dari India purba yang diketahui masih bertahan. Walau apa pun kedudukan relatifnya dalam susunan kronologi, Apastamba Dharmasutra purba ini, menurut Olivelle, menunjukkan tanda-tanda yang jelas bahawa tradisi prosedur perundangan pada ketika itu telah mencapai tahap kematangan tertentu. Teks tersebut juga memberikan petunjuk bahawa tradisi teks Dharma telah pun wujud di India purba sebelum Apastamba Dharmasutra disusun. == Susunan dan Kandungan == Teks ini disusun dalam bentuk sutra dan merupakan sebahagian daripada tiga puluh prashna (प्रश्न, bahagian, persoalan atau perkara) dalam himpunan Apastamba Kalpasutra. Apastamba Dharmasutra merupakan prashna ke-28 dan ke-29 dalam himpunan tersebut. Dua puluh empat prashna pertama membincangkan Srautasutra, iaitu ritual Veda; prashna ke-25 merupakan bahagian mantra tambahan; prashna ke-26 dan ke-27 ialah Grihyasutra, yang membincangkan upacara peralihan dalam kehidupan berumah tangga; manakala prashna terakhir, iaitu ke-30, ialah Shulbasutra, yang berkaitan dengan matematik untuk pembinaan altar. Teks ini disusun secara sistematik dan membuat rujukan silang kepada bahagian-bahagian lain dalam himpunan Kalpasutra dengan begitu meluas dan tepat, sehingga seolah-olah keseluruhan karya tersebut dihasilkan oleh seorang pengarang yang sama. Daripada dua kitab dalam Dharmasutra ini, kitab pertama dikhususkan kepada kehidupan pelajar, manakala kitab kedua membincangkan kehidupan berumah tangga. {| class="wikitable" align="center" style=" background: transparent; " |+Apastamba Dharmasutras |- style="text-align: center;" | width="80px" |Bab | width="450px" |Topik | width="80px" |Terjemahan |- | colspan="3" | {| class="wikitable collapsible" ! colspan="3" style="background: #ffcd66;" |Buku 1. Kehidupan Pelajar (Buku 28 Apastamba Kalpasutra) |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.1.1-3 | width="450px" style="text-align: left;" |Asal-usul dan sumber undang-undang yang boleh dipercayai | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|p=7}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.1.4-1.7.30 | width="450px" style="text-align: left;" |Kehidupan pelajar di sekolah; pakaian dan kebersihan; tempat tinggal; tatakelakuan; makanan; kelas sosial; peraturan umum; kewajipan terhadap guru dan keluarga guru; serta tamat pengajian | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=7-16}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.7.31-1.19.15 | width="450px" style="text-align: left;" |Tanggungjawab guru; pengajian Veda; kewajipan mengajar; penyucian diri; dan peraturan berkaitan makanan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=16-31}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |1.20.1-1.32-29 | width="450px" style="text-align: left;" |Undang-undang; perdagangan; pengasingan daripada masyarakat sebagai bentuk hukuman atas perbuatan jahat; penebusan dosa; pengetahuan tentang diri; dan upacara tamat pengajian | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=31-43}} |} |- | colspan="3" | {| class="wikitable collapsible" ! colspan="3" style="background: #ffcd66;" |Buku 2. Kehidupan Berumah Tangga (Buku 29 Apastamba Kalpasutra) |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.1.1-2.14.20 | width="450px" style="text-align: left;" |Perkahwinan; upacara; hubungan seksual; makanan; penghormatan terhadap tetamu; pengajian selepas tamat persekolahan; sedekah; pekerjaan yang sah; perkahwinan semula; penjagaan anak; tanggungjawab terhadap anak perempuan dan anak lelaki; serta pewarisan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=43-58}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.15.1-2.20.23 | width="450px" style="text-align: left;" |Adat keluarga; adat wilayah; kematian dalam keluarga; kewajipan terhadap nenek moyang; dan persembahan bulanan | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=58-65}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.21.1-2.24.14 | width="450px" style="text-align: left;" |Tahap-tahap kehidupan: pelajar, pertapa pengembara, pertapa yang tinggal di hutan, serta perbandingan kedudukan antara tahap-tahap tersebut | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=65-68}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.25.1-2.26.17 | width="450px" style="text-align: left;" |Raja; kewajipan raja; pemerintahan; cukai; pemungutan cukai; dan sistem kehakiman | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=68-70}} |- style="text-align: center;" | width="80px" |2.26.18-2.29.15 | width="450px" style="text-align: left;" |Salah laku seksual; hukuman bagi rogol; zina; peraturan niyoga (perkahwinan atau hubungan yang dibenarkan dalam keadaan tertentu untuk mendapatkan zuriat); jenayah dan hukuman; hak milik; sistem mahkamah; peraturan saksi; serta bahagian akhir pengajian tentang undang-undang | width="80px" |{{sfn|Patrick Olivelle|1999|pp=70-73}}{{sfn|Ludo Rocher|2014|pp=361-386}} |} |} Secara keseluruhannya, kandungan Apastamba Dharmasutra merangkumi pendidikan, disiplin pelajar, kehidupan berumah tangga, perkahwinan, keluarga, pewarisan, kewajipan sosial, adat, upacara terhadap nenek moyang, tahap-tahap kehidupan, pemerintahan, percukaian, kehakiman, jenayah dan hukuman. Oleh itu, teks ini bukan sekadar manual ritual, tetapi merupakan sumber penting untuk memahami bagaimana masyarakat Veda memahami Dharma sebagai prinsip yang mengatur kehidupan peribadi, keluarga, masyarakat dan pemerintahan. == Kepentingan == Apastamba Dharmasutra penting kerana memberikan kedudukan yang agak berbeza kepada kitab suci Veda dan adat masyarakat dalam menentukan Dharma. Menurut teks ini, kitab Veda bukanlah satu-satunya atau sumber utama undang-undang, sebaliknya ''samayacarika'', iaitu adat dan amalan yang telah dipersetujui serta diterima bersama oleh masyarakat, diberikan kedudukan yang lebih utama. Apastamba berpendapat bahawa kitab suci semata-mata tidak dapat menjadi satu-satunya sumber [[Dharma]] kerana Dharma mempunyai sifat empirik, iaitu perlu difahami melalui amalan kehidupan sebenar. Menurut Patrick Olivelle, Apastamba menegaskan bahawa sukar untuk menemukan sumber undang-undang yang mutlak, sama ada dalam kitab-kitab purba mahupun daripada manusia yang hidup pada zaman semasa. Golongan yang benar (dharma) dan golongan yang tidak benar (adharma) tidak berjalan-jalan sambil mengisytiharkan, “Inilah kami!” Begitu juga para dewa, Gandharva dan nenek moyang tidak tampil untuk menyatakan, “Ini benar dan itu salah.” Menurut Apastamba, kebanyakan undang-undang berasaskan kesepakatan antara golongan Arya mengenai perkara yang benar dan yang salah. Undang-undang juga perlu berubah mengikut zaman. Pandangan ini kemudiannya dikenali dalam tradisi Hindu sebagai [[Yuga Dharma]], iaitu prinsip bahawa bentuk dan penerapan Dharma boleh berubah mengikut keadaan sesuatu zaman. Dalam ayat 2.29.11–15, Apastamba juga memperlihatkan pandangan yang luas dan terbuka. Menurut Olivelle, aspek-aspek Dharma yang tidak diajarkan dalam Dharmasastra boleh dipelajari daripada wanita dan masyarakat daripada semua golongan. Ini menunjukkan bahawa pengetahuan tentang Dharma tidak semestinya terbatas kepada golongan tertentu sahaja. Apastamba Dharmasutra turut mengiktiraf hak milik wanita serta hak mereka untuk mewarisi harta daripada ibu bapa. Sita Anantha Raman menyatakan bahawa sebagai tokoh dari Andhra di selatan India, Apastamba mungkin mengenali adat-adat masyarakat Selatan, termasuk sistem keturunan melalui sebelah ibu. Beliau memberikan kepentingan kepada pasangan suami isteri yang bersama-sama melaksanakan upacara Veda demi kesejahteraan keluarga. ==== Teori "Veda yang Hilang" ==== Apastamba menggunakan suatu pendekatan hermeneutik untuk menjelaskan mengapa adat masyarakat boleh menjadi sumber Dharma. Menurutnya, Veda pada asalnya mengandungi seluruh pengetahuan, termasuk pengetahuan tentang Dharma yang ideal, tetapi sebahagian daripada Veda tersebut telah hilang. Adat manusia berkembang daripada Veda yang asalnya lengkap itu. Oleh sebab sebahagian teks Veda telah hilang, manusia perlu menggunakan amalan orang-orang yang baik dan berakhlak untuk membuat kesimpulan tentang kandungan Veda yang telah hilang serta menentukan perkara yang benar menurut Dharma. Teori ini sering disebut sebagai teori "Veda yang hilang" (lost Veda theory). Menurut Olivelle, teori tersebut menjadikan kajian terhadap adat dan amalan orang yang baik sebagai salah satu sumber penting Dharma serta sebagai panduan untuk menjalani kehidupan yang benar. ==== Pengetahuan Matematik ==== Tradisi Apastamba juga terkenal dalam bidang matematik. Dalam ''[[Sulbasutra]]'', Apastamba memberikan nilai yang sangat tepat bagi punca kuasa dua 2, iaitu tepat sehingga lima tempat perpuluhan. Nilai yang diberikan ialah: √2 = 1.4142156862745098... Bentuk pengiraan yang digunakan oleh Apastamba memberikan nilai hampiran: 577/408 = 1.4142156862745098... Hal ini menunjukkan tahap pengetahuan matematik yang tinggi dalam tradisi Sulbasutra, khususnya berkaitan dengan pengukuran dan pembinaan altar Veda. == Ulasan == Beberapa ulasan purba (bhasya) pernah ditulis terhadap Apastamba Dharmasutra, tetapi hanya satu yang diketahui masih wujud hingga zaman moden, iaitu Ujjvala karya Haradatta. Haradatta, yang mungkin berasal dari India Selatan dan hidup sekitar abad ke-12 atau ke-13, turut menulis ulasan terhadap Apastamba Grihyasutra dan Gautama Dharmasutra. Pada tahun [[1885]], ulasan Haradatta terhadap Apastamba Dharmasutra dikritik oleh Boehtlingk kerana dikatakan tidak mempunyai "sikap kritis Eropah". Namun, sarjana moden seperti Patrick Olivelle menganggap kritikan tersebut tidak wajar dan tidak tepat. Menurut Olivelle, Haradatta sebenarnya merupakan seorang pengulas yang sangat teliti, malah ketelitiannya jauh mengatasi Boehtlingk dan ramai sarjana Orientalis abad ke-19 yang lain. == Rujukan == [[Kategori:Teks Hindu]] [[Kategori:Teks Sanskrit]] 4m865oxc3inuqo69fur7nr43vwcappr 828 1296113 6925621 2026-08-12T03:33:51Z Ceball1923 253738 Mencipta laman baru dengan kandungan 'local pp = {} function pp.header(t,Args,p_sub,pos_label,group_col,VTE_text,full_table,results_header_txt) -- Load relevant modules local yesno = require('Module:Yesno') -- Create table header -- Pre stuff local team_width = Args['teamwidth'] or '170' local sort_text = yesno(Args['sortable_table'] or 'no') and 'sortable' or '' local show_played = not yesno(Args['hide_played'] or 'no') local show_sets = yesno(Args['show_sets'] or 'yes') loca...' 6925621 Scribunto text/plain local pp = {} function pp.header(t,Args,p_sub,pos_label,group_col,VTE_text,full_table,results_header_txt) -- Load relevant modules local yesno = require('Module:Yesno') -- Create table header -- Pre stuff local team_width = Args['teamwidth'] or '170' local sort_text = yesno(Args['sortable_table'] or 'no') and 'sortable' or '' local show_played = not yesno(Args['hide_played'] or 'no') local show_sets = yesno(Args['show_sets'] or 'yes') local show_setpoints = yesno(Args['show_setpoints'] or 'yes') local setpoints_first = yesno(Args['setpoints_before_sets'] or 'no') -- Custom header local group_head_text = Args['group_header'] or '<abbr title="Kumpulan">Grp</abbr>' table.insert(t,'{|class="wikitable '..sort_text..'" style="text-align:center;"\n') -- Open table -- Initialize local tt = {} tt.count = 0 -- Up by one after every call tt.tab_text = t -- Actual text -- Actual headers if pos_label ~= nil then tt = p_sub.colhead(tt,28,pos_label) -- Position col end -- Add group header if full_table and group_col then tt = p_sub.colhead(tt,28,group_head_text) -- Group col end tt = p_sub.colhead(tt,team_width,'Pasukan'..VTE_text) -- Team col if show_played then tt = p_sub.colhead(tt,28,'<abbr title="Perlawanan">P</abbr>') -- Matches played col end if full_table then tt = p_sub.colhead(tt,28,'<abbr title="Menang">M</abbr>') -- Win col tt = p_sub.colhead(tt,28,'<abbr title="Kalah">K</abbr>') -- Loss col end tt = p_sub.colhead(tt,28,'<abbr title="Mata">Mt</abbr>') -- Points col if full_table then if setpoints_first then if show_setpoints then tt = p_sub.colhead(tt,32,'<abbr title="Mata set menang">MM</abbr>') -- Setpoints won col tt = p_sub.colhead(tt,32,'<abbr title="Mata set kalah">MK</abbr>') -- Setpoints lost col tt = p_sub.colhead(tt,36,'<abbr title="Nisbah mata">MN</abbr>') -- Setpoint ratio col end if show_sets then tt = p_sub.colhead(tt,28,'<abbr title="Set menang">SM</abbr>') -- Sets won col tt = p_sub.colhead(tt,28,'<abbr title="Set kalah">SK</abbr>') -- Sets lost col tt = p_sub.colhead(tt,36,'<abbr title="Nisbah set">SN</abbr>') -- Set ratio col end else if show_sets then tt = p_sub.colhead(tt,28,'<abbr title="Set menang">SM</abbr>') -- Sets won col tt = p_sub.colhead(tt,28,'<abbr title="Set kalah">SK</abbr>') -- Sets lost col tt = p_sub.colhead(tt,36,'<abbr title="Nisbah set">SN</abbr>') -- Set ratio col end if show_setpoints then tt = p_sub.colhead(tt,32,'<abbr title="Mata set menang">MM</abbr>') -- Setpoints won col tt = p_sub.colhead(tt,32,'<abbr title="Mata set kalah">MK</abbr>') -- Setpoints lost col tt = p_sub.colhead(tt,36,'<abbr title="Nisbah mata">MN</abbr>') -- Setpoint ratio col end end end if full_table then tt.count = tt.count+1 table.insert(tt.tab_text,results_header_txt) end return tt end function pp.row(frame,t,Args,p_sub,notes_exist,hth_id_list,full_table,rand_val,team_list,team_code_ii,ii_start,ii_end,ii_fw,bg_col,N_teams,ii,ii_show) -- Build the inner parts of individual rows -- Sub-module usage local mm = require('Module:Math') local yesno = require('Module:Yesno') -- Get custom/default options for in table local bwin_points = tonumber(Args['bwinpoints']) or 3 local swin_points = tonumber(Args['swinpoints']) or 2 local sloss_points = tonumber(Args['slosspoints']) or 1 local bloss_points = tonumber(Args['blosspoints']) or 0 -- Get some input local bigwins = tonumber(Args['bwin_'..team_code_ii]) or 0 local smallwins = tonumber(Args['swin_'..team_code_ii]) or 0 local biglosses = tonumber(Args['bloss_'..team_code_ii]) or 0 local smallosses = tonumber(Args['sloss_'..team_code_ii]) or 0 local setswon = tonumber(Args['sw_'..team_code_ii]) or 0 local setslost = tonumber(Args['sl_'..team_code_ii]) or 0 local setpointswon = tonumber(Args['spw_'..team_code_ii]) or 0 local setpointslost = tonumber(Args['spl_'..team_code_ii]) or 0 local s_pts = tonumber(Args['adjust_points_'..team_code_ii]) or tonumber(Args['startpoints_'..team_code_ii]) or 0 local hth_local = Args['hth_'..team_code_ii] or nil -- default values for win3/4/5 and loss3/4/5 unless override local win_points = {0,0, tonumber(Args['win3points']) or bwin_points, tonumber(Args['win4points']) or bwin_points, tonumber(Args['win5points']) or swin_points } local loss_points = {0,0, tonumber(Args['loss3points']) or bloss_points, tonumber(Args['loss4points']) or bloss_points, tonumber(Args['loss5points']) or sloss_points } -- Then calculate some values local matches = bigwins + smallwins + biglosses + smallosses local points = bwin_points*bigwins + swin_points*smallwins + sloss_points*smallosses + bloss_points*biglosses + s_pts local wins = bigwins + smallwins local losses = biglosses + smallosses -- Optional automatic calculation of wins, losses, sets won, and sets lost local auto_sets = false local double_set_count = false for k=3,5 do local wink = tonumber(Args['win'..k..'s_'..team_code_ii]) or 0 local lossk = tonumber(Args['loss'..k..'s_'..team_code_ii]) or 0 if (wink > 0) or (lossk > 0) then if auto_sets == false then if (setswon > 0) or (setslost > 0) or (wins > 0) or (losses > 0) then double_set_count = true end end auto_sets = true end wins = wins + wink setswon = setswon + 3*wink setslost = setslost + (k-3)*wink points = points + win_points[k]*wink losses = losses + lossk setslost = setslost + 3*lossk setswon = setswon + (k-3)*lossk points = points + loss_points[k]*lossk matches = matches + wink + lossk end -- Some local vars local hth_string local tt_return = p_sub.hth(frame,Args,full_table,hth_id_list,hth_local,notes_exist,team_list,team_code_ii,ii_start,ii_end,rand_val) hth_string = tt_return.str hth_id_list = tt_return.list notes_exist = tt_return.notes_exist -- What to rank the teams by local ranking_style = Args['ranking_style'] or 'wins' local win_fw, win_string, pts_fw, pts_string ranking_style = string.lower(ranking_style) if ranking_style=='p' or ranking_style=='pts' or ranking_style=='points' then -- Based on points win_fw=ii_fw win_string = '' pts_fw = 'font-weight: bold;' pts_string = hth_string elseif ranking_style=='none' then win_fw=ii_fw win_string = '' pts_fw=ii_fw pts_string = '' else -- Based on wins win_fw = 'font-weight: bold;' win_string = hth_string pts_fw=ii_fw pts_string = '' end -- Show games played, sets, and setpoints local show_played = not yesno(Args['hide_played'] or 'no') local show_sets = yesno(Args['show_sets'] or 'yes') local show_setpoints = yesno(Args['show_setpoints'] or 'yes') local setpoints_first = yesno(Args['setpoints_before_sets'] or 'no') -- Set ratio local sratio if setslost == 0 then sratio = setswon > 0 and 'MAX' or '&mdash;' else sratio = mm._precision_format(setswon / setslost, 3) end -- Setpoint ratio local spratio if setpointslost == 0 then spratio = setpointswon > 0 and 'MAX' or '&mdash;' else spratio = mm._precision_format(setpointswon / setpointslost, 3) end -- Now that we are done calculating, show actual input values if tonumber(Args['bwin_'..team_code_ii] or 0) == nil or tonumber(Args['swin_'..team_code_ii] or 0) == nil then wins = '&mdash;' end if tonumber(Args['bloss_'..team_code_ii] or 0) == nil or tonumber(Args['sloss_'..team_code_ii] or 0) == nil then losses = '&mdash;' end local function numorval(s) return s and ((s == '' and 0) or tonumber(s) or s) or 0 end if auto_sets == false then setswon = numorval(Args['sw_'..team_code_ii]) setslost = numorval(Args['sl_'..team_code_ii]) end setpointswon = numorval(Args['spw_'..team_code_ii]) setpointslost = numorval(Args['spl_'..team_code_ii]) -- Row building if show_played then table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..matches..'\n') -- Played end if full_table then table.insert(t,'| style="'..win_fw..bg_col..'" |'..wins..win_string..'\n') -- Won table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..losses..'\n') -- Lost end if points<0 then table.insert(t,'| style="'..pts_fw..bg_col..'" | &minus;'..-points..pts_string..'\n') else table.insert(t,'| style="'..pts_fw..bg_col..'" | '..points..pts_string..'\n') end if full_table then if setpoints_first then if show_setpoints then table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..setpointswon..'\n') -- SPW table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..setpointslost..'\n') -- SPL table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..spratio..'\n') -- Setpoint ratio end if show_sets then table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..setswon..'\n') -- SW table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..setslost..'\n') -- SL table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..sratio..'\n') -- Set ratio end else if show_sets then table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..setswon..'\n') -- SW table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..setslost..'\n') -- SL table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..sratio..'\n') -- Set ratio end if show_setpoints then table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..setpointswon..'\n') -- SPW table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..setpointslost..'\n') -- SPL table.insert(t,'| style="'..ii_fw..bg_col..'" |'..spratio..'\n') -- Setpoint ratio end end end local max_sets_per_match = ((tonumber(Args['best_of']) or 5) + 1) / 2 if ( ((tonumber(setswon) or 0) > (max_sets_per_match*matches)) or ((tonumber(setslost) or 0) > (max_sets_per_match*matches))) then table.insert(t, '[[Category:Pages using volleyball sports table with incorrect set points|A]]\n') elseif ( ((tonumber(setpointswon) or 0) > 0) and ((tonumber(setpointswon) or 0) < (tonumber(setswon) or 0)) ) then table.insert(t, '[[Category:Pages using volleyball sports table with incorrect set points|B]]\n') elseif ( ((tonumber(setpointslost) or 0) > 0) and ((tonumber(setpointslost) or 0) < (tonumber(setslost) or 0)) ) then table.insert(t, '[[Category:Pages using volleyball sports table with incorrect set points|C]]\n') end if double_set_count then table.insert(t, '[[Category:Pages using volleyball sports table with double set count]]\n') end return {t=t, notes_exist=notes_exist, hth_id_list=hth_id_list} end function pp.status(Args) -- Declare status options -- ------------------------------------------------------------ -- NOTE: If you add to status_code, also add to status_called and status_letters!! -- Or functionality will be compromised -- ------------------------------------------------------------ local status_code, status_called = {}, {} status_code = { A='Advances to a further round', C='Champion', D='Disqualified', E='Eliminated', H='Host', O='Play-off winner', P='Promoted', Q='Qualified for the phase indicated', R='Relegated', T='Qualified, but not yet for the particular phase indicated'} local status_letters = (Args['status_order'] or '') .. 'ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ' -- Status position (before or after read and default) local stat_pos_val = string.lower(Args['status_pos'] or '') local status_position = 'after' -- Default location if stat_pos_val=='before' then status_position = 'before' elseif stat_pos_val=='after' then status_position = 'after' end -- Read in custom status options for l in mw.text.gsplit(status_letters, '') do status_called[l] = false status_code[l] = status_code[l] or '?' status_letters = mw.ustring.gsub(status_letters, '(' .. l ..'.-)' .. l, '%1') if Args['status_text_' .. l] then status_code[l] = Args['status_text_' .. l] end end return {code=status_code, called=status_called, letters=status_letters, position=status_position} end return pp exl3ez2232rjr5axk7otz6stb85cexa 0 1296114 6925635 2026-08-12T03:44:58Z Ihsan88888 372953 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1366790610|Petaling Jaya Utara]]" 6925635 wikitext text/x-wiki Petaling Jaya Utara merupakan sebuah kawasan pilihan raya persekutuan di [[Selangor]], [[Malaysia]], yang diwakili dalam [[Dewan rakyat|Dewan Rakyat]] dari tahun 1995 hingga 2018. Kawasan pilihan raya persekutuan telah diwujudkan melalui pengagihan semula pada tahun 1994, dengan mandat untuk memilih seorang ahli bagi menganggotai Dewan Rakyat di bawah sistem pengundian pertama selepas pengundian. == Sejarah == Ia telah dimansuhkan pada tahun 2018 berikutan pengagihan semula. === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" ! colspan="5" |Ahli Parlimen Petaling Jaya Utara |- ! Parlimen ! Tidak ! Tahun ! Ahli ! Parti |- ! colspan="5" align="center" | ''Kawasan pilihan raya yang diwujudkan dari [[Petaling Jaya (kawasan persekutuan)|Petaling Jaya]]'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|ke-9]] | rowspan="2" | P094 | 1995–1999 | [[Lim Kuo Phau]]<br /><br /><br /><br /> (林国彪) | bgcolor="{{party color|Barisan Nasional|BN}}" rowspan="3" | {{Font color|white|'''BN''' ('''MCA''')}} |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|ke-10]] | 1999–2004 | rowspan="2" | [[Chew Mei Fun]]<br /><br /><br /><br /> (周美芬) |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|ke-11]] | rowspan="4" | P106 | 2004–2008 |- | ke-12 | 2008–2013 | rowspan="3" | [[Tony Pua Kiam Wee]]<br /><br /><br /><br /> (潘俭伟) | bgcolor="{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}" rowspan="2" | {{Font color|white|'''PR''' ('''DAP''')}} |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|ke-13]] | 2013–2015 |- | 2015–2018 | bgcolor="{{party color|Pakatan Harapan|PH}}" | {{Font color|white|'''PH''' ('''DAP''')}} |- ! colspan="5" align="center" | ''Kawasan pilihan raya dimansuhkan, dipecahkan kepada [[Petaling Jaya (kawasan persekutuan)|Petaling Jaya]] dan [[Damansara (kawasan persekutuan)|Damansara]]'' |} === Kawasan pilihan raya negeri === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Parlimen kawasan pilihan raya ! colspan="7" | Kawasan pilihan raya negeri |- ! 1955–59* ! 1959–1974 ! 1974–1986 ! 1986–1995 ! 1995–2004 ! 2004–2018 ! 2018–kini |- | rowspan="2" | Petaling Jaya Utara | colspan="4" rowspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | Damansara Utama | bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="2" | Kampung Tunku | bgcolor="dcdcdc" | |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Kawasan Pilihan Raya Negeri ! colspan="2" | Kawasan |- ! 1994 ! 2003 |- | Damansara Utama | * Damansara Jaya * Seksyen 17A & 21 Petaling Jaya * SS2 - 4, 20 - 26 * Taman Mayang * Taman SEA | * Damansara Jaya * Damansara Utama * SS2, 4, 20 - 26 * Taman Mayang * Taman SEA |- | Kampung Tunku | * Kampung Tunku * Seksyen 20 Petaling Jaya * SS1, 3, 9 - 9A * Jalan Sungai * Taman Paramount | * Kampung Tunku * Seksyen 20 - 21 Petaling Jaya * SS1, 3 & 9A * Jalan Sungai * Taman Paramount |} == Keputusan pilihan raya == {{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|Malaysia|2013|Petaling Jaya Utara (federal constituency)|Petaling Jaya Utara|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Democratic Action Party|[[Tony Pua|Tony Pua Kiam Wee]]|57,407|81.84|{{increase}} 13.92}} {{MASelec|Barisan Nasional|Chew Hoong Ling|12,735|18.16|{{decrease}} 13.92}} {{MASelec/total|Total valid votes|70,142|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|472|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|113|}} {{MASelec/total|Turnout|70,727|82.82|{{increase}} 9.35}} {{MASelec/total|Registered electors|85,401|}} {{MASelec/total|Majority|44,672|63.68|{{increase}} 27.84}} {{MASelec/hold|Democratic Action Party|+13.92}} {{MASelec/source|hide={{cite web|url=http://www.federalgazette.agc.gov.my/outputp/pub_20130426_Borang%208%20-%20Parlimen%20Selangor.pdf|title=Federal Government Gazette - Notice of Contested Election, Parliament for the State of Selangor [P.U. (B) 176/2013]|date=26 April 2013|publisher=Attorney General's Chambers of Malaysia|accessdate=2016-05-08|archive-date=2018-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930010500/http://www.federalgazette.agc.gov.my/outputp/pub_20130426_Borang%208%20-%20Parlimen%20Selangor.pdf|url-status=dead}} {{cite web|url=http://www.federalgazette.agc.gov.my/outputp/pub_20130522_P.U.%20(B)%20217%20-%20Borang%2016%20Parlimen%20-%20selangor%2016%205%202013.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930010352/http://www.federalgazette.agc.gov.my/outputp/pub_20130522_P.U.%20(B)%20217%20-%20Borang%2016%20Parlimen%20-%20selangor%2016%205%202013.pdf|url-status=dead|archive-date=September 30, 2018|title=Federal Government Gazette - Results of Contested Election and Statements of the Poll after the Official Addition of Votes, Parliamentary Constituencies for the State of Selangor [P.U. (B) 217/2013]|date=22 May 2013|publisher=Attorney General's Chambers of Malaysia|accessdate=2016-05-08}}}} {{End}}{{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|Malaysia|2008|Petaling Jaya Utara (federal constituency)|Petaling Jaya Utara|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Democratic Action Party|[[Tony Pua|Tony Pua Kiam Wee]]|37,851|67.92|{{increase}} 30.08}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Chew Mei Fun]]|17,879|32.08|{{decrease}} 30.08}} {{MASelec/total|Total valid votes|55,730|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|527|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|38|}} {{MASelec/total|Turnout|56,295|73.47|{{increase}} 4.38}} {{MASelec/total|Registered electors|76,618|}} {{MASelec/total|Majority|19,972|35.84|{{increase}} 11.52}} {{MASelec/gain|Democratic Action Party|Barisan Nasional|+30.08}} {{End}}{{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|Malaysia|2004|Petaling Jaya Utara (federal constituency)|Petaling Jaya Utara|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Chew Mei Fun]]|32,422|62.16|{{increase}} 10.36}} {{MASelec|Democratic Action Party|[[Ronnie Liu Tian Khiew]]|19,739|37.84|{{decrease}} 8.84}} {{MASelec/total|Total valid votes|52,161|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|619|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|40|}} {{MASelec/total|Turnout|52,460|69.09|{{decrease}} 1.67}} {{MASelec/total|Registered electors|75,935|}} {{MASelec/total|Majority|13,043|24.32|{{increase}} 19.30}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|+9.60}} {{End}}{{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|Malaysia|1999|Petaling Jaya Utara (federal constituency)|Petaling Jaya Utara|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Chew Mei Fun]]|25,603|51.80|{{increase}} 51.80}} {{MASelec|Democratic Action Party|[[Ronnie Liu Tian Khiew]]|23,122|46.78|{{increase}} 46.78}} {{MASelec|Malaysian Democratic Party|Wee Chek Aik|706|1.43|{{increase}} 1.43}} {{MASelec/total|Total valid votes|49,431|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|517|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|33|}} {{MASelec/total|Turnout|49,981|70.76}} {{MASelec/total|Registered electors|70,634|}} {{MASelec/total|Majority|2,481|5.02}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|N/A}} {{End}}{{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|Malaysia|1995|Petaling Jaya Utara (federal constituency)|Petaling Jaya Utara|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|On the nomination day, Lim Kuo Phau won uncontested.}} {{MASelec|Barisan Nasional|Lim Kuo Phau}} {{MASelec/total|Total valid votes||100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots||}} {{MASelec/total|Unreturned ballots||}} {{MASelec/total|Turnout||}} {{MASelec/total|Registered electors|68,828|}} {{MASelec/total|Majority||}} {{MASelec/note|This was a new constituency created.}} {{End}}Data pemilih 1995 diperoleh daripada GitHub Tindak Malaysia <ref>{{Cite web|url=https://github.com/TindakMalaysia/HISTORICAL-ELECTION-RESULTS/blob/main/1995-ELECTION-RESULTS/MALAYSIA_1995_PARLIAMENT_RESULTS.csv|title=HISTORICAL-ELECTION-RESULTS/1995-ELECTION-RESULTS/MALAYSIA_1995_PARLIAMENT_RESULTS.csv at main · TindakMalaysia/HISTORICAL-ELECTION-RESULTS|website=GitHub|language=en|access-date=2025-07-17}}</ref> == Rujukan == * {{Cite web|url=http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74=|title=Keputusan Pilihan Raya Suruhanjaya Pilihan Raya|website=[[Election Commission of Malaysia]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424120924/http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74=|archive-date=2016-04-24|access-date=2016-05-09}} {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Rencana dengan huraian pendek]] dviglrmtb9ayyxg991asv5zhh3d1164 6925637 6925635 2026-08-12T03:45:56Z Ihsan88888 372953 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1366790610|Petaling Jaya Utara]]" 6925637 wikitext text/x-wiki Petaling Jaya Utara merupakan sebuah kawasan pilihan raya persekutuan di [[Selangor]], [[Malaysia]], yang diwakili dalam [[Dewan rakyat|Dewan Rakyat]] dari tahun 1995 hingga 2018. Kawasan pilihan raya persekutuan telah diwujudkan melalui pengagihan semula pada tahun 1994, dengan mandat untuk memilih seorang ahli bagi menganggotai Dewan Rakyat di bawah sistem pengundian pertama selepas pengundian. == Sejarah == Ia telah dimansuhkan pada tahun 2018 berikutan pengagihan semula. === Sejarah perwakilan === {| class="wikitable" ! colspan="5" |Ahli Parlimen Petaling Jaya Utara |- ! Parlimen ! Tidak ! Tahun ! Ahli ! Parti |- ! colspan="5" align="center" | ''Kawasan pilihan raya yang diwujudkan dari [[Petaling Jaya (kawasan persekutuan)|Petaling Jaya]]'' |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-9|ke-9]] | rowspan="2" | P094 | 1995–1999 | [[Lim Kuo Phau]]<br /><br /><br /><br /> | bgcolor="{{party color|Barisan Nasional|BN}}" rowspan="3" | {{Font color|white|'''BN''' ('''MCA''')}} |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-10|ke-10]] | 1999–2004 | rowspan="2" | [[Chew Mei Fun]]<br /><br /><br /><br /> |- | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-11|ke-11]] | rowspan="4" | P106 | 2004–2008 |- | ke-12 | 2008–2013 | rowspan="3" | [[Tony Pua Kiam Wee]]<br /><br /><br /><br /> | bgcolor="{{party color|Pakatan Rakyat|PR}}" rowspan="2" | {{Font color|white|'''PR''' ('''DAP''')}} |- | rowspan="2" | [[Ahli Dewan Rakyat, Parlimen Malaysia ke-13|ke-13]] | 2013–2015 |- | 2015–2018 | bgcolor="{{party color|Pakatan Harapan|PH}}" | {{Font color|white|'''PH''' ('''DAP''')}} |- ! colspan="5" align="center" | ''Kawasan pilihan raya dimansuhkan, dipecahkan kepada [[Petaling Jaya (kawasan persekutuan)|Petaling Jaya]] dan [[Damansara (kawasan persekutuan)|Damansara]]'' |} === Kawasan pilihan raya negeri === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Parlimen kawasan pilihan raya ! colspan="7" | Kawasan pilihan raya negeri |- ! 1955–59* ! 1959–1974 ! 1974–1986 ! 1986–1995 ! 1995–2004 ! 2004–2018 ! 2018–kini |- | rowspan="2" | Petaling Jaya Utara | colspan="4" rowspan="2" bgcolor="dcdcdc" | | colspan="2" | Damansara Utama | bgcolor="dcdcdc" | |- | colspan="2" | Kampung Tunku | bgcolor="dcdcdc" | |} === Sempadan sejarah === {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Kawasan Pilihan Raya Negeri ! colspan="2" | Kawasan |- ! 1994 ! 2003 |- | Damansara Utama | * Damansara Jaya * Seksyen 17A & 21 Petaling Jaya * SS2 - 4, 20 - 26 * Taman Mayang * Taman SEA | * Damansara Jaya * Damansara Utama * SS2, 4, 20 - 26 * Taman Mayang * Taman SEA |- | Kampung Tunku | * Kampung Tunku * Seksyen 20 Petaling Jaya * SS1, 3, 9 - 9A * Jalan Sungai * Taman Paramount | * Kampung Tunku * Seksyen 20 - 21 Petaling Jaya * SS1, 3 & 9A * Jalan Sungai * Taman Paramount |} == Keputusan pilihan raya == {{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|Malaysia|2013|Petaling Jaya Utara (federal constituency)|Petaling Jaya Utara|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Democratic Action Party|[[Tony Pua|Tony Pua Kiam Wee]]|57,407|81.84|{{increase}} 13.92}} {{MASelec|Barisan Nasional|Chew Hoong Ling|12,735|18.16|{{decrease}} 13.92}} {{MASelec/total|Total valid votes|70,142|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|472|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|113|}} {{MASelec/total|Turnout|70,727|82.82|{{increase}} 9.35}} {{MASelec/total|Registered electors|85,401|}} {{MASelec/total|Majority|44,672|63.68|{{increase}} 27.84}} {{MASelec/hold|Democratic Action Party|+13.92}} {{MASelec/source|hide={{cite web|url=http://www.federalgazette.agc.gov.my/outputp/pub_20130426_Borang%208%20-%20Parlimen%20Selangor.pdf|title=Federal Government Gazette - Notice of Contested Election, Parliament for the State of Selangor [P.U. (B) 176/2013]|date=26 April 2013|publisher=Attorney General's Chambers of Malaysia|accessdate=2016-05-08|archive-date=2018-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930010500/http://www.federalgazette.agc.gov.my/outputp/pub_20130426_Borang%208%20-%20Parlimen%20Selangor.pdf|url-status=dead}} {{cite web|url=http://www.federalgazette.agc.gov.my/outputp/pub_20130522_P.U.%20(B)%20217%20-%20Borang%2016%20Parlimen%20-%20selangor%2016%205%202013.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180930010352/http://www.federalgazette.agc.gov.my/outputp/pub_20130522_P.U.%20(B)%20217%20-%20Borang%2016%20Parlimen%20-%20selangor%2016%205%202013.pdf|url-status=dead|archive-date=September 30, 2018|title=Federal Government Gazette - Results of Contested Election and Statements of the Poll after the Official Addition of Votes, Parliamentary Constituencies for the State of Selangor [P.U. (B) 217/2013]|date=22 May 2013|publisher=Attorney General's Chambers of Malaysia|accessdate=2016-05-08}}}} {{End}}{{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|Malaysia|2008|Petaling Jaya Utara (federal constituency)|Petaling Jaya Utara|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Democratic Action Party|[[Tony Pua|Tony Pua Kiam Wee]]|37,851|67.92|{{increase}} 30.08}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Chew Mei Fun]]|17,879|32.08|{{decrease}} 30.08}} {{MASelec/total|Total valid votes|55,730|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|527|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|38|}} {{MASelec/total|Turnout|56,295|73.47|{{increase}} 4.38}} {{MASelec/total|Registered electors|76,618|}} {{MASelec/total|Majority|19,972|35.84|{{increase}} 11.52}} {{MASelec/gain|Democratic Action Party|Barisan Nasional|+30.08}} {{End}}{{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|Malaysia|2004|Petaling Jaya Utara (federal constituency)|Petaling Jaya Utara|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Chew Mei Fun]]|32,422|62.16|{{increase}} 10.36}} {{MASelec|Democratic Action Party|[[Ronnie Liu Tian Khiew]]|19,739|37.84|{{decrease}} 8.84}} {{MASelec/total|Total valid votes|52,161|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|619|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|40|}} {{MASelec/total|Turnout|52,460|69.09|{{decrease}} 1.67}} {{MASelec/total|Registered electors|75,935|}} {{MASelec/total|Majority|13,043|24.32|{{increase}} 19.30}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|+9.60}} {{End}}{{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|Malaysia|1999|Petaling Jaya Utara (federal constituency)|Petaling Jaya Utara|percent=yes|change=yes}} {{MASelec|Barisan Nasional|[[Chew Mei Fun]]|25,603|51.80|{{increase}} 51.80}} {{MASelec|Democratic Action Party|[[Ronnie Liu Tian Khiew]]|23,122|46.78|{{increase}} 46.78}} {{MASelec|Malaysian Democratic Party|Wee Chek Aik|706|1.43|{{increase}} 1.43}} {{MASelec/total|Total valid votes|49,431|100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots|517|}} {{MASelec/total|Unreturned ballots|33|}} {{MASelec/total|Turnout|49,981|70.76}} {{MASelec/total|Registered electors|70,634|}} {{MASelec/total|Majority|2,481|5.02}} {{MASelec/hold|Barisan Nasional|N/A}} {{End}}{{Keputusan pilihan raya Malaysia/atas|Malaysia|1995|Petaling Jaya Utara (federal constituency)|Petaling Jaya Utara|percent=yes|change=yes}} {{MASelec/note|On the nomination day, Lim Kuo Phau won uncontested.}} {{MASelec|Barisan Nasional|Lim Kuo Phau}} {{MASelec/total|Total valid votes||100.00}} {{MASelec/total|Total rejected ballots||}} {{MASelec/total|Unreturned ballots||}} {{MASelec/total|Turnout||}} {{MASelec/total|Registered electors|68,828|}} {{MASelec/total|Majority||}} {{MASelec/note|This was a new constituency created.}} {{End}}Data bagi pengundi tahun 1995 diperoleh daripada GitHub Tindak Malaysia. <ref>{{Cite web|url=https://github.com/TindakMalaysia/HISTORICAL-ELECTION-RESULTS/blob/main/1995-ELECTION-RESULTS/MALAYSIA_1995_PARLIAMENT_RESULTS.csv|title=HISTORICAL-ELECTION-RESULTS/1995-ELECTION-RESULTS/MALAYSIA_1995_PARLIAMENT_RESULTS.csv at main · TindakMalaysia/HISTORICAL-ELECTION-RESULTS|website=GitHub|language=en|access-date=2025-07-17}}</ref> == Rujukan == * {{Cite web|url=http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74=|title=Keputusan Pilihan Raya Suruhanjaya Pilihan Raya|website=[[Election Commission of Malaysia]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424120924/http://www.spr.gov.my/index.php/component/content/article?layout=edit&id=74=|archive-date=2016-04-24|access-date=2016-05-09}} {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Rencana dengan huraian pendek]] jhi4ahklfj6he7m5eac414ogu3pa6xg 10 1296115 6925641 2026-08-12T03:47:05Z Ceball1923 253738 Mencipta laman baru dengan kandungan '{| cellspacing="0" {{#if:{{{id|}}}|id={{{id}}}}} style="width: 100%; color: inherit; background: {{{bg|transparent}}};" class="vevent" |- style="vertical-align: top; {{#if:{{{bg|}}}| |color: inherit;}}" class="summary" | width=15% style="text-align:right;" rowspan=3|{{{date}}}{{#if:{{{time|}}}|<br />{{{time}}}|}} | width=20% style="text-align:right;" |<span class="fn org">{{#ifeq:{{check winner by scores|{{{score}}}}}|W|'''{{{team1}}}'''|{{{team1}}}}}<...' 6925641 wikitext text/x-wiki {| cellspacing="0" {{#if:{{{id|}}}|id={{{id}}}}} style="width: 100%; color: inherit; background: {{{bg|transparent}}};" class="vevent" |- style="vertical-align: top; {{#if:{{{bg|}}}| |color: inherit;}}" class="summary" | width=15% style="text-align:right;" rowspan=3|{{{date}}}{{#if:{{{time|}}}|<br />{{{time}}}|}} | width=20% style="text-align:right;" |<span class="fn org">{{#ifeq:{{check winner by scores|{{{score}}}}}|W|'''{{{team1}}}'''|{{{team1}}}}}</span> | width=13% style="text-align:center;font-weight:bold;"| {{#if:{{{score|}}}|{{{score}}}|v}} | width=20% |<span class="fn org">{{#ifeq:{{check winner by scores|{{{score}}}}}|L|'''{{{team2|}}}'''|{{{team2}}}}}</span> | style="font-size:85%;" rowspan=3 |{{br separated entries |{{{stadium|}}} |{{#if: {{{attendance|}}}|Kehadiran: {{{attendance}}}|}} |{{#if: {{{referee|}}} |Pengadil: {{{referee}}} | {{#if: {{{referee1|}}} |Referees: {{{referee1}}} {{#if: {{{refnat1|}}}|{{cc3|{{{refnat1}}}}} }}, {{#if:{{{referee2|}}}|{{{referee2}}} {{#if: {{{refnat2|}}}| {{cc3|{{{refnat2}}}}} }} }} }} }} }} |- style="vertical-align:top; text-align:center; font-size:85%; {{#if:{{{bg|}}}| |color: inherit;}}" | colspan="3"| {{{set|}}}<br>{{#if:{{#invoke:string2|startswith|{{{report}}}|http}}|[{{{report}}} Laporan]|{{{report|&nbsp;}}}}} |- style="text-align:center; {{#if:{{{bg|}}}| |color: inherit;}}" {{ #if: {{{series|}}} | {{!}} colspan="3"{{!}}'''''{{{series}}}''''' }} |}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> loip2d3tv0j4w3f6mbijsmvl3auinbx 0 1296116 6925665 2026-08-12T04:15:41Z ~2026-43537-39 411882 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox actress | name = Numan Salleh | native_name = {{font color|green|نعمان صالح}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Numan bin Mohd Salleh | birth_date = {{Birth date|1954|5|9}} | birth_place = {{flag|Kuala Lumpur}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = {{Death date and age|2025|10|15|1954|5|9}} | death_place = Taman Sri Rampai, [[Wangsa Maju]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | death_cause = Kanser usus tahap empat | res...' 6925665 wikitext text/x-wiki {{Infobox actress | name = Numan Salleh | native_name = {{font color|green|نعمان صالح}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Numan bin Mohd Salleh | birth_date = {{Birth date|1954|5|9}} | birth_place = {{flag|Kuala Lumpur}}, {{flag|Malaysia}} | death_date = {{Death date and age|2025|10|15|1954|5|9}} | death_place = Taman Sri Rampai, [[Wangsa Maju]], [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] | death_cause = Kanser usus tahap empat | resting_place = Tanah Perkuburan Islam Raudhatul Sakinah Taman Selasih, [[Batu Caves]] | restingplacecoordinates = | other_names = Charlie Numan | occupation = Pelakon | years_active = 1980–2025 | works = [[Filemografi Numan Salleh|Filemografi]] | education = | alma_mater = | height = | spouse = | domesticpartner = | children = 7 | mother = | father = | parents = | relatives = | family = Yusri Salleh (adik) }} '''Numan Mohd Salleh''' atau lebih mesra dipanggil sebagai '''Charlie Numan''' (9 Mei 1954 – 15 Oktober 2025) ialah seorang pelakon lelaki [[Malaysia]]. ==Kematian== Beliau telah meninggal dunia akibat kanser usus tahap empat pada 15 Oktober 2025 di usia 71 tahun. Beliau dikebumikan di Tanah Perkuburan Islam Raudhatul Sakinah Taman Selasih, Batu Caves.<ref>https://www.hmetro.com.my/rap/rapextra/2025/10/1276143/charlie-numan-salleh-meninggal-dunia</ref><ref>https://www.mstar.com.my/spotlight/hiburan/2025/10/11/charlie-nu039man-tenat-baru-tahu-hidap-kanser-tahap-empat-keluarga-sedia-berdepan-sebarang-kemungkinan</ref> ==Filemografi== {{utama|Filemografi Numan Salleh}} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm10782855}} [[Kategori:Kelahiran 1954]] [[Kategori:Kematian 2025]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Kuala Lumpur]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-20]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Kematian akibat kanser usus]] m5zevd37gfcgglvmxehobi8vmf0b2zy 0 1296117 6925667 2026-08-12T04:17:09Z ~2026-43537-39 411882 Mencipta laman baru dengan kandungan 'Berikut senarai karya lakonan [[Numan Salleh]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2014 ! ''[[Mamak Cupcake]]'' | Pegawai Kementerian Kesihatan | Filem pertama, penampilan khas |- | 2019 ! ''[[Suatu Ketika]]'' | Kudin Tua | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Hanya Namamu Laila'' | Pak Man | |- ! ''[[Zombitopia]]'' | Bob | |- | 2023 ! ''[[Rahsia (filem 2023)|Rahsia]]'' | Pak Saleh | |- | 2025 !...' 6925667 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan [[Numan Salleh]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2014 ! ''[[Mamak Cupcake]]'' | Pegawai Kementerian Kesihatan | Filem pertama, penampilan khas |- | 2019 ! ''[[Suatu Ketika]]'' | Kudin Tua | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Hanya Namamu Laila'' | Pak Man | |- ! ''[[Zombitopia]]'' | Bob | |- | 2023 ! ''[[Rahsia (filem 2023)|Rahsia]]'' | Pak Saleh | |- | 2025 ! ''[[Gayong]]'' | Pak Kassim | Filem terakhir |- |} ==Filem pendek== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak |- | 2018 ! ''Nautika'' | Ayah |- | 2021 ! ''Lantern'' | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2012 ! ''[[3 Janji]]'' | | [[TV3]] | Drama pertama |- | 2014 ! ''Warden Stylo'' | | [[TV Okey|TVi]] | |- | rowspan="5" | 2016 ! ''[[Menongkah Kasih]]'' | | [[TV9]] | |- ! ''[[Cinta Masam Manis]]'' | Samad | rowspan="7" | [[TV3]] | |- ! ''[[Bodyguard (drama)|Bodyguard]]'' | Dato Dahlan | |- ! ''[[Nasi Minyak Kuah Cinta]]'' | | |- ! ''[[Umairah (drama)|Umairah]]'' | Pak Mustam | |- | 2016–2017 ! ''[[Sein dan Luna]]'' | Pak Murad | |- | 2017 ! ''[[Menanti Februari]]'' | En Fuad | |- | 2017–2018 ! ''[[Kisah Yang Hilang]]'' | Tok Sakri | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''[[Monalisa]]'' | | [[Astro Prima]] | |- ! ''Izinkan Aku Mencintaimu'' | Pak Aris | [[TV Okey]] | |- | 2018–2019 ! ''[[Jika Masih Ada Rindu]]'' | Pak Mat | rowspan="4" | [[TV3]] | |- | 2019 ! ''[[Rumah Siti Khadijah]]'' | Bapak Nur | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''[[Runi & Solah]]'' | Haji Daud | |- ! ''[[Ryan Aralyn]]'' | Noh | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[Dia Isteriku]]'' | Atok Wan Haji Ali | [[TV AlHijrah]] | |- ! ''[[Mr. Millennium]]'' | Pak Meon | [[TV9]] | |- | rowspan="3" | 2022 ! ''[[Kau Cipta Kasih]]'' | Atuk Mat | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Bila Hati Memilih Dia]]'' | Pak Leman | |- ! ''[[Imamku Okey]]'' | Datuk John | [[TV Okey]] | |- | rowspan="2" | 2023 ! ''[[Ku Akad Kau Dengan Bismillah]]'' | Tok | rowspan="2" | [[TV3]] | |- ! ''[[Obsesi Dia]]'' | Tan Sri Jamaludin | |- | rowspan="3" | 2024 ! ''[[Takdir Itu Milik Aku]]'' | Pak Tih | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- ! ''[[Andai Tiada Dia]]'' | Bomoh | |- ! ''[[Projek: Exit]]'' | Hakim Shamsuddin | [[Astro Premier]] | Drama terakhir |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Rangkaian ! Catatan |- | 2021 ! ''[[Black (drama web)|Black]]'' | Bunian 999 | [[Viu]] | Drama web pertama dan terakhir |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 ! ''Hak'' | Karim | [[TV3]] | Telefilem pertama |- | 2016 ! ''Terputusnya Sebuah Doa'' | Pak Hassan | [[Astro Ria]] | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''Durian Oh Durian'' | Bomoh | [[Tonton]] | |- ! ''Back To You'' | Aiman | [[8TV]]/[[TV3]] | |- | 2020 ! ''Bercinta Dengan Jin'' | | [[Astro Citra]] | |- | 2022 ! ''[[Adik Kakak (telefilem)|Adik Kakak]]'' | | [[TV3]] | Telefilem terakhir |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm10782855}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Numan Salleh]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Numan Salleh]] hp2713c4b0400mpajllrsm2596xb0cg 1 1296118 6925676 2026-08-12T04:26:00Z ~2026-43537-39 411882 /* */ 6925676 wikitext text/x-wiki {{Bincang}} g77ku82gy5dlabrds4d7zpddgh1yfxy 3 1296119 6925706 2026-08-12T05:05:45Z ~2026-44149-97 412536 Mencipta laman baru dengan kandungan '== Space Shuttle Pencil Box Sentuh Puot-Puot-Puot == SENtuh! Kai chek chai wan suang aaaa! Te diesel te felt! Just now what happened with you? Te diesel te felt! Te sentuh fishball Wong, sentuh puot-puot-puot! Te without buli te ho pei, ciak pho-pho che deks! Te lauya te you we come rope, ciak Philomena car deks! ~~~~' 6925706 wikitext text/x-wiki == Space Shuttle Pencil Box Sentuh Puot-Puot-Puot == SENtuh! Kai chek chai wan suang aaaa! Te diesel te felt! Just now what happened with you? Te diesel te felt! Te sentuh fishball Wong, sentuh puot-puot-puot! Te without buli te ho pei, ciak pho-pho che deks! Te lauya te you we come rope, ciak Philomena car deks! [[Khas:Sumbangan/&#126;2026-44149-97|&#126;2026-44149-97]] ([[Perbincangan pengguna:&#126;2026-44149-97|bincang]]) 05:05, 12 Ogos 2026 (UTC) 31gb9q9ca8rnrvbu3olv93ajcsvp64m 0 1296123 6925718 2026-08-12T05:27:20Z Sayaanakmalaysia92 361790 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1368373931|Sara Arjun]]" 6925718 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Sara Arjun|image=Photos-Sara-Arjun-from-Dhurandhar-The-Revenge-Cropped.jpg|caption=|birth_date={{birth date and age|2005|06|18|df=yes}}<ref>{{cite web |date=2025-07-06 |title=Who is Sara Arjun? The child star who played Aishwarya Rai's younger version is now opposite Ranveer Singh in Dhurandhar |url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/who-is-sara-arjun-the-child-star-who-played-aishwarya-rai-s-younger-version-is-now-opposite-ranveer-singh-in-dhurandhar-article-13234665.html |access-date=2025-07-07 |website=Moneycontrol |language=en |archive-date=7 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250707013804/https://www.moneycontrol.com/entertainment/who-is-sara-arjun-the-child-star-who-played-aishwarya-rai-s-younger-version-is-now-opposite-ranveer-singh-in-dhurandhar-article-13234665.html |url-status=live }}</ref>|birth_place=[[Mumbai]], [[Maharashtra]], India|occupation=Pelakon|years_active=2006–Kini|father=[[Raj Arjun]]}} '''Sara Arjun''' (lahir 18 Jun 2005)ialah seorang pelakon India yang bekerja dalam industri perfileman [[Bahasa Tamil|Tamil]] dan [[Bahasa Hindi|Hindi]] . Beliau merupakan Anak perempuan kepada pelakon Raj Arjun. Sara memulakan kerjayanya sebagai pelakon kanak-kanak, muncul dalam pelbagai [[iklan televisyen]], termasuk iklan untuk [[McDonald's]] dan sebuah filem pendek Hindi. Beliau mendapat pengiktirafan untuk lakonannya dalam filem drama Tamil arahan AL Vijay, ''Deiva Thirumagal'' (2011), yang menerima pujian kritis dan komersial. Dia mendapat pengiktirafan yang lebih luas untuk wataknya bersama [[Ranveer Singh]] dalam filem aksi-thriller pengintip ''[[Dhurandhar]]'' (2025) dan sekuelnya ''[[dhurandhar: The Revenge|Dhurandhar: The Revenge]]'' (2026). <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/who-is-sara-arjun-once-indias-highest-paid-child-actor-ranveer-singhs-dhurandhar-heroine-now-8835853|title=Who Is Sara Arjun, Once India's Highest Paid Child Actor, Ranveer Singh's Dhurandhar Heroine Now|date=7 July 2025|website=NDTV|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250814085344/https://www.ndtv.com/entertainment/who-is-sara-arjun-once-indias-highest-paid-child-actor-ranveer-singhs-dhurandhar-heroine-now-8835853|archive-date=14 August 2025|access-date=19 December 2025}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/news/dhurandhar-2-here-s-everything-you-need-to-know-about-ranveer-singh-s-co-star-sara-arjun-2026-03-22-1034694|title=Dhurandhar 2: Here's everything you need to know about Ranveer Singh's co-star Sara Arjun|last=Verma|first=Sakshi|date=22 March 2026|website=India TV|access-date=23 March 2026}}</ref> == Kerjaya == Pada tahun 2006, Sara memulakan kerjayanya sebagai pelakon kanak-kanak, muncul dalam pelbagai iklan televisyen, termasuk iklan untuk [[McDonald's]] . <ref name="intro">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/que-sara-sara/article2066769.ece|title=Que Sara Sara|date=1 June 2011|access-date=27 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20181011013045/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/que-sara-sara/article2066769.ece|archive-date=11 October 2018|work=[[The Hindu]]}}</ref> Dia mendapat pengiktirafan untuk lakonanya dalam Iklan Clinic Plus dan kemudiannya dipilih untuk berlakon dalam ''Deiva Thirumagal'' (2011).Lakonannya sebagai Nila dalam filem tersebut menerima pujian kritis yang meluas. <ref name="intro" /> Dia kemudiannya muncul dalam filem Hindi ''Ek Thi Daayan'' (2013), dan dalam beberapa filem Tamil seperti ''Chithirayil Nilachoru'' dan ''Saivam''. <ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/review-ek-thi-daayan-is-impressively-scary/20130419.htm|title=Review: Ek Thi Daayan is impressively creepy|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130429004320/http://www.rediff.com/movies/review/review-ek-thi-daayan-is-impressively-scary/20130419.htm|archive-date=29 April 2013|access-date=7 April 2014}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/Chithirayil-Nilachoru/movie-review/24467135.cms|title=Chithirayil Nilachoru Movie Review|access-date=27 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406082514/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/Chithirayil-Nilachoru/movie-review/24467135.cms|archive-date=6 April 2019|work=The Times of India}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/saivam-review-tamil-pcmbsKchfbdcb.html|title=Saivam|website=Sify|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150308182230/http://www.sify.com/movies/saivam-review-tamil-pcmbsKchfbdcb.html|archive-date=8 March 2015}}</ref> [[Fail:Ranveer_Singh_and_Sara_Arjun_at_the_trailer_launch_of_Dhurandhar_(2025)_(cropped).jpg|kiri|thumb| Sara bersama bersama [[Ranveer Singh]] di pelancaran treler untuk ''[[Dhurandhar]]'' pada tahun 2025]] Sara muncul bersama [[Ranveer Singh]] dalam filem aksi-thriller pengintip ''[[Dhurandhar]]'' (2025), arahan Aditya Dhar, dan mengulangi wataknya dalam sekuelnya ''[[dhurandhar: The Revenge|Dhurandhar: The Revenge]]'' (2026) <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/news/dhurandhar-2-here-s-everything-you-need-to-know-about-ranveer-singh-s-co-star-sara-arjun-2026-03-22-1034694|title=Dhurandhar 2: Here's everything you need to know about Ranveer Singh's co-star Sara Arjun|last=Verma|first=Sakshi|date=22 March 2026|website=India TV|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260323012652/https://www.indiatvnews.com/entertainment/news/dhurandhar-2-here-s-everything-you-need-to-know-about-ranveer-singh-s-co-star-sara-arjun-2026-03-22-1034694|archive-date=23 March 2026|access-date=23 March 2026}}</ref> Dia juga muncul dalam drama sosial berbahasa Telugu ''Euphoria'' (2026). == Kehidupan peribadi == Dia berketurunan Sindhi . <ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/movies/bollywood/ranveer-singh-sara-arjun-were-very-happy-to-be-the-two-sindhi-leads-of-dhurandhar-ws-l-9845520.html|title=Ranveer Singh, Sara Arjun 'Were Very Happy To Be The Two Sindhi Leads Of Dhurandhar'|date=21 January 2026|website=News18|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260517135036/https://www.news18.com/movies/bollywood/ranveer-singh-sara-arjun-were-very-happy-to-be-the-two-sindhi-leads-of-dhurandhar-ws-l-9845520.html|archive-date=17 May 2026|access-date=30 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/exclusive-dhurandhar-star-sara-arjun-calls-ranveer-singh-her-most-favourite-breaks-silence-on-20-year-age-gap-10792180|title=Exclusive: Dhurandhar Star Sara Arjun Calls Ranveer Singh Her "Most Favourite", Breaks Silence On 20-Year Age Gap|date=20 January 2026|website=NDTV|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518030136/https://www.ndtv.com/entertainment/exclusive-dhurandhar-star-sara-arjun-calls-ranveer-singh-her-most-favourite-breaks-silence-on-20-year-age-gap-10792180|archive-date=18 May 2026|access-date=30 April 2026}}</ref> Bapanya, Raj Arjun, ialah seorang pelakon. <ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/hindi/interviews/2021/sep/25/raj-arjun-before-i-started-getting-offers-it-was-sara-who-took-care-of-me-like-a-mother-26894.html|title=Raj Arjun: Before I started getting offers, it was Sara who took care of me like a mother|date=25 September 2021|website=Cinema Express|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220930152108/https://www.cinemaexpress.com/hindi/interviews/2021/sep/25/raj-arjun-before-i-started-getting-offers-it-was-sara-who-took-care-of-me-like-a-mother-26894.html|archive-date=30 September 2022|access-date=2023-08-26}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.rvcj.com/boys-mom-called-dinner-happens-next-will-give-sleepless-night/|title=This Boy's Mom Called Him For Dinner! What Happens Next Will Give You A Sleepless Night!|last=A|first=Deepa|date=2016-11-14|website=RVCJ|language=en-US|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230826123533/https://www.rvcj.com/boys-mom-called-dinner-happens-next-will-give-sleepless-night/|archive-date=26 August 2023|access-date=2023-08-26}}</ref> == Filemografi == === Filem === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |Tahun ! scope="col" |Filem ! scope="col" |Watak ! scope="col" |Bahasa ! class="unsortable" scope="col" |Nota ! class="unsortable" scope="col" |Ruj |- | rowspan="2" |2011 |''404'' |Sara |[[Bahasa Hindi|Hindi]] |Filem Sulung | |- |''Deiva Thirumagal'' |Nila Krishna |[[Bahasa Tamil|Tamil]] | |<ref name="ps1">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/ponniyin-selvan-actress-sara-arjun-opens-up-on-playing-younger-version-of-aishwarya-rai/articleshow/100547498.cms|title='Ponniyin Selvan' actress Sara Arjun opens up on playing younger version of Aishwarya Rai!|date=2023-05-27|access-date=2023-12-21|work=The Times of India|issn=0971-8257}}</ref> |- | rowspan="2" |2013 |''Ek Thi Daayan'' |Misha Mathur |Hindi | | |- |''Chithirayil Nilachoru'' |Oviya |Tamil | | |- | rowspan="2" |2014 |''[[Jai Ho (filem)|Jai Ho]]'' |Budak Sekolah |Hindi | | |- |''Saivam'' |Tamizh Selvi |Tamil | |<ref name="ps1" /> |- | rowspan="2" |2015 |''Dagudumootha Dandakor'' |Bangaram |[[Bahasa Telugu|Telugu]] | |<ref name="ps1" /> |- |''Jazbaa'' |Sanaya Verma |Hindi | |<ref name="ps1" /> |- |2016 |''Ann Maria Kalippilaanu'' |Ann Maria |[[Bahasa Malayalam|Malayalam]] | |<ref name="ps1" /> |- | rowspan="2" |2017 |''The Song of Scorpions'' |Ayesha |Hindi | |<ref name="ps1" /> |- |''Vizhithiru'' |Charu |Tamil | | |- | rowspan="3" |2019 |''[[Ek Ladki Ko Dekha Toh Aisa Laga]]'' |Sweety Chaudhary muda | rowspan="2" |Hindi | | |- |''Saand Ki Aankh'' |Shefali Tomar | |<ref name="ps1" /> |- |''Sillu Karupatti'' |Mity |Tamil |Filem Antalogi, segmen, "Pink Bag" | |- |2021 |''Ajeeb Daastaans'' |Samaira | rowspan="2" |Hindi |Filem Antalogi, segmen "Ankahi" | |- | rowspan="2" |2022 |''Toolsidas Junior'' |Pia | | |- |''[[Ponniyin Selvan: I]]'' | rowspan="2" | Nandini Muda | rowspan="3" |Tamil | |<ref name="ps1" /> |- |2023 |''[[Ponniyin Selvan: II]]'' | |<ref name="ps1" /> |- |2024 |''Quotation Gang Part 1'' |Iraa | |<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2023/jan/17/teaser-ofquotation-gang-out-38844.html|title=Teaser of Quotation Gang out|date=17 January 2023|website=Cinema Express|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20240827132536/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2023/Jan/17/teaser-ofquotation-gang-out-38844.html|archive-date=27 August 2024|access-date=2023-12-21}}</ref> |- |2025 |''[[Dhurandhar]]'' |Yalina Jamali |Hindi | |<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/dhurandhar-first-look-ranveer-singh-aditya-dhar-sanjay-dutt-akshaye-khanna-r-madhavan-arjun-rampal/article69779560.ece|title='Dhurandhar' first look: A fierce Ranveer Singh goes all guns blazing in Aditya Dhar's intense actioner|date=2025-07-06|access-date=2025-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20251205043902/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/dhurandhar-first-look-ranveer-singh-aditya-dhar-sanjay-dutt-akshaye-khanna-r-madhavan-arjun-rampal/article69779560.ece|archive-date=5 December 2025|work=The Hindu}}</ref> |- | rowspan="2" |2026 |''Euphoria'' |Chaitra |Telugu | |<ref>{{Cite web|url=https://www.cinemaexpress.com/telugu/news/2025/Dec/01/bhumika-chawla-starrer-euphoria-gets-new-release-date-with-official-teaser|title=Bhumika Chawla-starrer Euphoria gets new release date with official teaser|date=2025-12-01|website=Cinema Express|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251201095318/https://www.cinemaexpress.com/telugu/news/2025/Dec/01/bhumika-chawla-starrer-euphoria-gets-new-release-date-with-official-teaser|archive-date=1 December 2025|access-date=2025-12-01}}</ref> |- |''[[dhurandhar: The Revenge|Dhurandhar: The Revenge]]'' |Yalina Jamali |Hindi | | |} === Siri web === {| class="wikitable" ! scope="col" |Tahun ! scope="col" | Tajuk ! scope="col" | Watak ! scope="col" | Bahasa ! class="unsortable" scope="col" | Nota |- | 2019 | ''Parchayee'' | Usha | Hindi | Episod 2: The Wind of Haunted Hill |} == Rujukan == {{Senarai rujukan}} [[Kategori:Kelahiran 2005]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Pelakon wanita India]] [[Kategori:Pelakon India]] [[Kategori:Pelakon filem Tamil]] csb01ttzrj4xzb38dq0keda2vc97c8s 0 1296124 6925723 2026-08-12T05:55:54Z Sayaanakmalaysia92 361790 Dicipta dengan menterjemah laman "[[:en:Special:Redirect/revision/1368586351|Ponniyin Selvan]]" 6925723 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Infobox book/styles.css"></templatestyles>{{Kotak info buku|cover_artist=[[Maniam]]|country=India|genre=[[Sejarah]], Novel romantis, espionage, [[Debaran (genre)|Debaran]]|english_pub_date={{plain list| * 1993 ([[Project Madurai]]) * 1999 ([[Macmillan Publishers|Macmillan]] India) }}|media_type=Dicetak secara bersiri <!--| pages = 2300 muka surat (anggaran)-->|pub_date=30 September 2022|author=[[Kalki Krishnamurthy]]|translators={{plain list| * Pavithra Srinivasan * Indra Neelameggham (1993) * C.V. Karthik Narayanan (1999) * Rajalakshmi Srinivasan - Sanskrit (2015) *Sajith M. S - Malayalam (2022) }}|language=[[Bahasa Tamil|Tamil]]|preceded_by=[[Parthiban Kanavu]]|oclc=84057533|catatan_ISBN={{small|(Kavitha Publication ed.)}}|isbn=9789672811275}} '''''Ponniyin Selvan''''' ( {{Trans|'Putera [[Sungai Kaveri|Ponni]]''}} ) ialah sebuah novel sejarah [[bahasa Tamil]] karya penulis India Kalki Krishnamurthy .Novel ini pertama kali diterbitkan secara bersiri dalam edisi mingguan majalah Tamil ''[[Kalki (Majalah)|Kalki]]'', sebelum kemudiannya diterbitkan dalam bentuk lima jilid pada tahun 1955. Dengan kira-kira 2,210 halaman,novel ini mengishakan kehidupan dan peristiwa pada zaman awal putera kerajaan [[Wangsa Chola|Chola]], [[Raja Raja Chola I|Arunmozhivarman]] . Kalki telah mengunjungi [[Sri Lanka]] sebanyak tiga kali untuk mendapatkan inspirasi serta mengumpulkan maklumat bagi penulisan novel tersebut. ''Ponniyin Selvan'' dianggap sebagai salah satu novel teragung dalam [[kesusasteraan Tamil]] . <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/jayaram-joins-mani-ratnam-ponniyin-selvan-5940783/|title=Jayaram joins Mani Ratnam's Ponniyin Selvan?|date=27 August 2019|website=indianexpress|publisher=Indian Express|access-date=9 April 2021}}</ref> Penerbitan novel ini secara bersiri dalam majalah "Kalki" telah meningkatkan jumlah edaran majalah tersebut kepada 75,000 langganan, suatu angka yang besar bagi India selepas kemerdekaan dan mencerminkan populariti karya tersebut. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/books/age-hardly-withers-charm-of-ponniyin-selvan/article2550847.ece|title=Age hardly withers charm of Ponniyin Selvan|date=2011-10-19|access-date=2023-05-18|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> Novel tersebutt terus mendapat sambutan sehingga zaman moden dan mempunyai pengikut serta peminat daripada pelbagai generasi. ''Ponniyin Selvan'' menerima pujian kritis kerana jalan ceritanya yang tersusun rapi, gaya penceritaan yang hidup, dialog yang bersahaja dan menghiburkan, serta gambaran tentang intrig politik dan perebutan kuasa dalam empayar Chola pada abad ke-10. Novel-novel tersebut kemudianya diadaptasi ke dalam dua buah filem arahan [[Mani Ratnam]] .Dua jilid pertama diringkaskan dan diadaptasi menjadi ''[[Ponniyin Selvan: I]]'', manakala jilid 3 hingga 5 menjadi ''[[Ponniyin Selvan: II]]. Kedua-dua filem tersebut masing-masing ditayangkan pada'' 30 September 2022 dan 28 April 2023. Penerbitan pertama siri ''Ponniyin Selvan'' di luar [[Tamil Nadu|India]] dikeluarkan pada 2022, diterbitkan di [[Malaysia]] oleh [[Jaya Bakti]]. <ref>{{Cite web|url=https://jayabakti.com/product/ponniyin-selvan-first-edition-published-in-malaysia/|title=Ponniyin Selvan - First Edition Published in Malaysia|website=Jaya Bakti|language=en-US|access-date=2023-05-18}}</ref> == Jilid buku == === Gambaran Keseluruhan === {| class="wikitable" !Jilid ! Tajuk ! Bab ! Nota |- | 1 | ''Pudhu Vellam'' ( {{Trans|Banjir Baharu}} ) | 57 | Cerita ini berkisar tentang perjalanan watak utama [[Vallavaraiyan Vandiyadevan|Vandhiyadhevan]] ke ibu kota [[Thanjavur]] . Setelah menemui satu satu komplot, Vandhiyadhevan mula bermusuhan dengan golongan diraja. |- | 2 | ''Suzharkaatru'' ( {{Trans|Angin Pusar}} ) | 53 | Peristiwa dalam kisah ini berlaku di Sri Lanka, tempat Ponniyin Selvan ( [[Raja Raja Chola I|Raja Raja Cholan]] ) ditempatkan untuk menyertai "Eezhathu Por" (Perang Lanka). Bahagian ini turut memperkenalkan kisah-kisah tragis daripada masa lalu kehidupan para watak. |- | 3 | ''Kolai Vaal'' ( {{Trans|Pedang Pembunuh}} ) | 46 | Pembalasan yang dirancang oleh pasukan berani mati Veera Pandiyan (Aabathuthavigal) terhadap Aditya Karikalan dan Empayar Chola,menjadi asas kepada rancangan yang disusun oleh Nandhini. |- | 4 | ''Manimagudam'' ( {{Trans|Mahkota}} ) | 46 | Perebutan taktha dalam kalangan anggota dinasti Chola. Komplot yang berlaku di dalam istana akhirnya terbongkar dalam kalangan patriot. |- | 5 | ''Thiyaaga Sigaram'' ( {{Trans|Kemuncak Pengorbanan}} ) | 91 | Kemuncaknya ditetapkan. Komplot tersebut terbatal akibat kurangnya dorongan dan ketua komplot itu akhirnya menyedari kesilapan. Segala persoalan yang masih belum terjawab diselesaikan. Para pemerintah kembali bersatu bagi mengelakkan ancaman. Putera yang berhak menaiki takhta menawarkan takhta tersebut kepada bapa saudaranya sebagai tanda kemurahan hati. Kematian tragis beberapa watak utama turut menambahkan kesedihan apabila kisah ini berakhir. |} == Watak == [[Fail:Ponniyin_Selvan_Family_Tree_English.jpg|alt=|tengah|thumb|817x817px| Carta watak yang terlibat dalam ''Ponniyin Selvan'' .]] == Lihat juga == {{Portal|Novels}} * Sivagamiyin Sapatham * Parthiban Kanavu * == Rujukan == {{Senarai rujukan|30em}} == Bibliografi ==   [[Kategori:Sumber bahasa Tamil CS1 (ta)]] [[Kategori:Kesusasteraan Tamil]] [[Kategori:Budaya Tamil]] [[Kategori:Budaya Tamil Nadu]] [[Kategori:Epik]] [[Kategori:Chola]] buown10kwm3pu024z6npv0vxy1n1y0i 0 1296125 6925726 2026-08-12T06:09:52Z ~2026-43537-39 411882 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox person | name = Wafiy Ilhan | native_name = {{font color|green|وافي إلهان}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Mohd Wafiy Ilhan bin Johan | birth_date = {{Birth date and age|2002|9|8}} | birth_place = [[Beaufort]], {{flag|Sabah}}, {{flag|Malaysia}}<ref name=HM>''[https://www.hmetro.com.my/node/146168 Bintang kecil cita-cita besar]''. [[Harian Metro]]. Diterbitkan pada 19 Jun 2016. Dicapai pada 27 Disember 2019.</r...' 6925726 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Wafiy Ilhan | native_name = {{font color|green|وافي إلهان}} | image = | image_size = | caption = | birth_name = Mohd Wafiy Ilhan bin Johan | birth_date = {{Birth date and age|2002|9|8}} | birth_place = [[Beaufort]], {{flag|Sabah}}, {{flag|Malaysia}}<ref name=HM>''[https://www.hmetro.com.my/node/146168 Bintang kecil cita-cita besar]''. [[Harian Metro]]. Diterbitkan pada 19 Jun 2016. Dicapai pada 27 Disember 2019.</ref> | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | other_names = Wafiy Ceria Popstar, Wafiy, Wafiy Ilhan, Wafiy Aan | occupation = Pelakon, penyanyi, pengacara | years_active = 2013–kini | works = [[Filemografi Wafiy Ilhan|Filemografi]] | education = | alma_mater = | height = 1.70 cm (5 ka 7 in) | spouse = | domesticpartner = | children = | mother = Sunarti Apuksai | father = Johan Awang Baba | parents = | relatives = | family = | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | background = Solo | instrument = Vokal | genre = {{Flatlist| * Pop * R&B }} | label = XENO Production |associated_acts = [[Erissa Puteri]], [[Mia Sara]], [[Raykarl Iskandar]], [[Chubb-E]], [[Vanessa Reynauld]] }} }} '''Mohd Wafiy Ilhan Johan''' (lahir 8 September 2002) ialah seorang pelakon, penyanyi dan pengacara lelaki [[Malaysia]]. Beliau memulakan kerjaya seninya sewaktu masih berusia 11 tahun iaitu ketika beliau menyertai '''''Ceria Popstar''''' musim yang pertama pada tahun 2013. Setelah keluar daripada program tersebut, beliau sering menjadi teraju utama dalam drama dan telefilem kanak-kanak yang disiarkan di [[Astro Ceria]].<ref name=BH>Mohd Nazllie Zainul. ''[https://www.bharian.com.my/node/114443 Wafiy Antara 18 Peserta Berentap Dalam ‘Ceria Megastar’]''. Diterbitkan oleh [[Berita Harian]] pada 15 Januari 2016. Dicapai pada 27 Disember 2019.</ref> ==Kehidupan awal== Beliau dilahirkan pada 8 September 2002 di [[Beaufort]], [[Sabah]] dan merupakan anak sulung daripada lima beradik kepada pasangan Johan Awang Baba dan Sunarti Apuksai. ==Kerjaya== ===Ceria Popstar=== {| class="wikitable" |- ! Konsert ! Tema ! Lagu ! Keputusan |- ! Minggu 1 | align=center | '''Bebas''' | "Ketahuan" nyanyian asal [[Matta Band]] | Selamat |- ! rowspan="2" | Minggu 2 | align=center rowspan="2" | '''Duet''' | "Senyum" nyanyian asal [[Najwa Mahiaddin|Najwa]] & [[Malique]] (duet bersama Tasya) | Selamat |- | "Untuk Dia" nyanyian asal [[Sleeq]] & [[Najwa Latif]] (duet bersama [[Alif Abdullah|Alyph]]) | Selamat |- ! Minggu 3 | align=center | '''Lagenda P. Ramlee''' | "Nujum Pak Belalang" & "Ya Habibi Ali Baba" nyanyian asal [[P. Ramlee|Tan Sri P. Ramlee]] | Selamat |- ! Minggu 4 | align=center | '''Ceria Rockstar''' | "Situasi" nyanyian asal [[Bunkface]] | Selamat |- ! Minggu 5 | align=center | '''Kerohanian & Ketuhanan''' | "PadaMu Ku Bersujud" nyanyian asal [[Afgan (penyanyi)|Afgan]] | Tersingkir |- ! Minggu 6 | align=center | '''Sahabat''' ! – ! – |- ! Minggu 7 | align=center | '''Peluang Kedua''' | "Aku Mahu Dia" nyanyian asal [[Hazama Azmi|Hazama]] | Selamat |- ! Minggu 8 | align=center | '''Medley''' | "Putih-Putih Melati" nyanyian asal ST12 & "As Long As You Love Me" nyanyian asal [[Backstreet Boys]] | Tersingkir |- |} ===Ceria Megastar=== {| class="wikitable" ! Konsert ! Tema ! Lagu ! Keputusan |- ! Minggu 3 | align=center | '''Penentuan Bhg.3''' | "Hanya Dirimu" nyanyian asal [[Eleena Harris]] & [[Mark Adam]] ! – |- ! Minggu 4 | align=center | '''Penentuan Bhg.4''' ! – ! – |- ! Minggu 5 | align=center | '''Viral''' ! – ! – |- ! Minggu 6 | align=center | '''Viral''' | "Tak Tung Tuang" nyanyian asal [[Upiak Isil]] | Selamat |- ! Minggu 7 | align=center | '''Terbang Jauh''' | "Perfect" nyanyian asal [[Ed Sheeran]] | Selamat |- ! Minggu 8 | align=center | '''Throwback''' |"Paling Comel" nyanyian asal [[Achik Spin]] & [[Siti Nordiana]] ! – |- ! Minggu 9 | align=center | '''Duet''' | "Untuk Dia" nyanyian asal [[Najwa Latif]] & [[Sleeq]] & "Count On Me" nyanyian asal [[Bruno Mars]] (duet bersama [[W.A.R.I.S|Waris]]) | Selamat |- ! Minggu 10 | align=center | '''Bebas''' | "Lagu Untukmu" nyanyian asal [[Meet Uncle Hussain]] | Tempat Ke-3 |- |} ==Filemografi== {{utama|Filemografi Wafiy Ilhan}} ==Diskografi== ===Single=== {| class="wikitable" |- ! Tahun ! Judul ! Album |- | 2020 ! "Lat Tali Lat" | {{NA|Single}} |- | 2022 ! "Lupa" | {{NA|Single}} |- |} ==Rujukan== {{Reflist}} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm9369418}} * {{Instagram|wafiy_aan}} * {{TikTok|wafiy_ann}} {{Ceria Popstar}} [[Kategori:Kelahiran 2002]] [[Kategori:Orang hidup]] [[Kategori:Orang Malaysia berketurunan Melayu]] [[Kategori:Muslim Malaysia]] [[Kategori:Orang dari Sabah]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pelakon lelaki Malaysia abad ke-21]] [[Kategori:Pelakon televisyen Malaysia]] [[Kategori:Pelakon filem Malaysia]] [[Kategori:Penyanyi lelaki Malaysia]] [[Kategori:Pengacara televisyen Malaysia]] [[Kategori:Peserta Ceria Popstar]] l5dphi0vhvfk8gr78dgqkpl6bsviq9k 0 1296126 6925728 2026-08-12T06:13:11Z ~2026-43537-39 411882 Mencipta laman baru dengan kandungan 'Berikut senarai karya lakonan, nyanyian dan pengacara [[Wafiy Ilhan]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Warkah (filem)|Warkah]]'' | Iqbal | Filem pertama |- | 2021 ! ''[[Hutang 2D]]'' | Kit | |- | 2023 ! ''[[La Luna (filem)|La Luna]]'' | Yazid | |- | 2025 ! ''[[Soloz: Game of Life]]'' | Afieq | |- | 2026 ! ''[[Tiket Sehala]]'' | | |- |} ==Drama== {| class="wikitabl...' 6925728 wikitext text/x-wiki Berikut senarai karya lakonan, nyanyian dan pengacara [[Wafiy Ilhan]] dalam karier seninya. ==Filem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Catatan |- | 2019 ! ''[[Warkah (filem)|Warkah]]'' | Iqbal | Filem pertama |- | 2021 ! ''[[Hutang 2D]]'' | Kit | |- | 2023 ! ''[[La Luna (filem)|La Luna]]'' | Yazid | |- | 2025 ! ''[[Soloz: Game of Life]]'' | Afieq | |- | 2026 ! ''[[Tiket Sehala]]'' | | |- |} ==Drama== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | 2014 ! ''3 Campur 2'' | Wafi | rowspan="2" | [[Astro Ceria]] | Drama pertama |- | rowspan="4" | 2015 ! ''Super Game Boy The Series'' | Danial | |- ! ''Geng UPSR'' (Musim 1) | Adnan | [[Astro Tutor TV]] | |- ! ''[[Anak Ke-5]]'' | Yusof | [[TV3]] | |- ! ''Dee The Series'' | Wafiy | rowspan="5" | [[Astro Ceria]] | |- | 2016 ! ''I-Kids'' | Abang | |- | 2019 ! ''[[SMK (musim 1)|SMK]]'' (Musim 1) | rowspan="3" | lqmal | |- | 2020 ! ''[[SMK (musim 2)|SMK]]'' (Musim 2) | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''[[SMK (Siri TV)|SMK]]'' (Musim 3) | |- ! ''[[Checklist Mr. Right]]'' | Najmi | rowspan="2" | [[TV3]] | |- | rowspan="2" | 2022 ! ''[[Melodi (rancangan TV)|Melodi]]'' Raya: ''MELO'DRAMA'DI Raya'' | Danial | |- ! ''[[SMK (Siri TV)|SMK]]'' (Musim 4) | Iqmal | [[Astro Ceria]] | |- | 2023‐2024 ! ''[[Yang Tahu Je Tahu]]'' | Haris | [[Astro Ria]] | |- | 2024–2025 ! ''[[SMK (musim 5)|SMK]]'' (Musim 5) | Iqmal | rowspan="2" | [[Astro Ceria]] | |- | 2025 ! ''[[Hikayat Batu Belah Batu Bertangkup]]'' | Wan Keding | |- |} ==Drama web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2023 ! ''[[Stella On Stage]]'' | Nik (remaja) | [[Sooka]] | Drama web pertama |- |} ==Telefilem== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Saluran TV ! Catatan |- | rowspan="2" | 2013 ! ''Wira'' | Adam | rowspan="6" | [[Astro Ceria]] | Telefilem pertama |- ! ''Super Game Boy'' | Danial | |- | rowspan="2" | 2014 ! ''Aku Mahu Superbibik'' | Azim | |- ! ''Super Game Boy 2'' | Danial | |- | 2015 ! ''Aku Mahu Ke New York 2'' | Kabata | |- | 2016 ! ''Super Game Boy Geng Fixie'' | Danial | |- | 2017 ! ''Kasut Bola Pink'' | Rafiq | [[Astro First|Astro First Eksklusif]] | |- | rowspan="2" | 2018 ! ''Kembarku Robot'' | Aiman/e-Bot | [[Astro Ceria]] | |- ! ''Suatukala'' | Malin Kundang | rowspan="2" | Astro First Eksklusif | |- | rowspan="2" | 2019 ! ''[[Gostan (telefilem)|Gostan]]'' | Pomi (17 tahun) | |- ! ''Super Game Boy - The Game Returns'' | Danial | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="2" | 2020 ! ''Ketot Nak Raya Kat Kampung'' | Along | [[TV2]] | |- ! ''SMK Raya Dekat Jauh'' | Iqmal | [[Astro Ceria]] | |- | rowspan="2" | 2021 ! ''Penunggu Soldom'' | Daniel | rowspan="2" | [[Astro Citra]] | |- ! ''Hantu Sangkut 2.0'' | Dirinya sendiri | |- | 2025 ! ''Bintang Dari Beaufort'' | | [[Astro Ceria]] | |- |} ==Telefilem web== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Watak ! Aplikasi ! Catatan |- | 2024 ! ''Enam Sebelah'' | Khalid | [[Tonton]] | Telefilem web pertama |- |} ==Televisyen== {| class="wikitable" ! Tahun ! Tajuk ! Peranan ! Saluran TV ! Catatan |- | 2013 ! ''[[Ceria Popstar (musim 1)]]'' | Peserta | [[Astro Ceria]] | |- | 2017–2021 ! ''Club Disney Mickey Mouse'' | Pengacara | [[Disney Channel Asia]] | |- | 2018 ! ''[[Ceria Megastar]]'' | Peserta | rowspan="2" | [[Astro Ceria]] | Kumpulan Warissa bersama [[Erissa Puteri|Erissa Putri]] |- | 2019 ! ''[[Ceria Megastar Ministar]]'' | Megastar | Mentor kepada ministar |- | 2022 ! ''Kapsul Opocot Next Level'' | Pengacara | [[Astro Warna]] | |- | 2023 ! ''Real Men Malaysia: Wira Merah'' | Peserta | rowspan="2" | [[Astro Ria]] | |- | 2026 ! ''Buzz Big Stage Rocketfuel'' | Pengacara | bersama [[Cik B]] |- |} ==Pautan luar== * {{IMDb name|nm9369418}} [[Kategori:Filemografi Malaysia|Wafiy Ilhan]] [[Kategori:Filemografi pelakon lelaki|Wafiy Ilhan]] g3dd39tqku12yt87u7lvxtim2ui5hj8 0 1296127 6925731 2026-08-12T06:43:54Z Zayn al aziz 117578 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Marsyal Empayar]] | name = Édouard Mortier | honorific_suffix = Duke Treviso | image = Dubufe - Marshal Mortier.jpg | caption = Potret karya [[Édouard Dubufe]], 1844 | order = [[Perdana Menteri Perancis]] | term_start = 18 November 1834 | term_end = 12 Mac 1835 | monarch = [[Louis Philippe I]] | predecessor = Hugu...' 6925731 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Marsyal Empayar]] | name = Édouard Mortier | honorific_suffix = Duke Treviso | image = Dubufe - Marshal Mortier.jpg | caption = Potret karya [[Édouard Dubufe]], 1844 | order = [[Perdana Menteri Perancis]] | term_start = 18 November 1834 | term_end = 12 Mac 1835 | monarch = [[Louis Philippe I]] | predecessor = [[Hugues-Bernard Maret]] | successor = [[Victor de Broglie (1785–1870)|Victor de Broglie]] | order1 = [[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang]] | term_start1 = 18 November 1834 | term_end1 = 12 Mac 1835 | predecessor1 = [[Simon Bernard]] | successor1 = [[Henri de Rigny]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1768|2|13}} | death_date = {{death date and age|df=yes|1835|7|28|1768|2|13}} | death_place = [[Paris]], [[Monarki Julai|Perancis]] | resting_place = [[Perkuburan Père Lachaise]] | birth_place = [[Le Cateau-Cambrésis|Le Cateau]], [[Kerajaan Beraja Perancis]] | signature = Signatur Adolphe Édouard Casimir Joseph Mortier.PNG | awards = Grand Cordon of the [[Legion of Honor]]<br>Grand Cross of the [[Military Order of Jesus Christ]]<ref>{{cite book|title=Dictionnaire des anoblissements|year=1869|author=Paris, Louis|volume=1|language=fr|url=https://books.google.com/books?id=zgtBAQAAMAAJ|publisher=Bachelin-Deflorenne|location=Paris}}</ref> | allegiance = [[File:Flag of France (1790–1794).svg|25px]] [[Keberajaan Perancis (1791–92)|Negara Beraja Perancis]]<br>{{flag|French First Republic}}<br>{{Flag|First French Empire}}<br>{{flagdeco|France|1814}} [[Restorasi Bourbon]]<br>[[Fail:Flag of France.svg|25px]] [[Monarki Julai]] | battles = {{hidden |''Lihat perang'' |{{tree list}} * [[Perang Revolusioner Perancis]] ** [[Perang Pakatan Pertama]] ** [[Perang Pakatan Kedua]] *** [[Pertempuran Zurich Kedua]] *** [[Pertempuran Muottental]] * [[Perang Napoleon]] ** [[Perang Pakatan Ketiga]] *** [[Pertempuran Ulm]] *** [[Pertempuran Dürenstein]] *** [[Pertempuran Austerlitz]] ** [[Perang Perancis-Sweden]] *** [[Pengepungan Stralsund (1807)|Pengepungan Stralsund]] *** [[Pengepungan Kolberg (1807)|Pengepungan Kolberg]] ** [[Perang Pakatan Keempat]] *** [[Pertempuran Jena–Auerstedt|Pertempuran Jena]] *** [[Pertempuran Friedland]] ** [[Perang Semenanjung]] *** [[Pertempuran Samosierra]] *** [[Pengepungan Zaragoza Kedua|Pengepungan Zaragoza]] *** [[Pertempuran Ocaña]] *** [[Pengepungan Badajoz Pertama (1811)|Pengepungan Badajoz]] ** [[Pencerobohan Perancis ke atas Rusia]] *** [[Pertempuran Borodino]] *** [[Pertempuran Berezina]] ** [[Perang Pakatan Keenam]] *** [[Pertempuran Lützen (1813)|Pertempuran Lützen]] *** [[Pertempuran Bautzen (1813)|Pertempuran Bautzen]] *** [[Pertempuran Reichenbach]] *** [[Pertempuran Dresden]] *** [[Pertempuran Leipzig]] *** [[Pertempuran Bar-sur-Aube Pertama]] *** [[Pertempuran Montmirail]] *** [[Pertempuran Gué-à-Tresmes]] *** [[Pertempuran Craonne]] *** [[Pertempuran Laon]] *** [[Pertempuran Paris (1814)|Pertempuran Paris]] ** [[Seratus Hari]] *** [[Pertempuran Waterloo]] {{tree list/end}} |- |headerstyle=background:#dbdbdb |style=text-align:center; }} | serviceyears = 1791–1835 | commands = [[Kor VIII (Grande Armée)|Kor VIII]]<br>[[Kor V (Grande Armée)|Kor V]] | rank = [[Marsyal Empayar]] | branch = [[Tentera Darat Imperial Perancis (1804–1815)|Tentera Darat]] }} '''Édouard Adolphe Casimir Joseph Mortier, Duke [[Treviso]]''' ({{IPA|fr|adɔlf edwaʁ kazimiʁ ʒozɛf mɔʁtje|lang}}; 13 Februari 1768{{snd}}28 Julai 1835), ialah seorang [[Panglima|panglima tentera]] Perancis dan [[Marsyal Empayar]] dibawah [[Napoleon|Napoleon I]], yang berkhidmat dalam [[Perang Revolusioner Perancis]] dan [[Perang Napoleon]]. Beliau juga berkhidmat sebagai [[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang]] dan [[Perdana Menteri Perancis]] dari tahun 1834 hingga 1835. Beliau merupakan salah seorang daripada 18 orang yang terbunuh pada tahun 1835 ketika cubaan pembunuhan oleh [[Giuseppe Marco Fieschi]] terhadap Raja [[Louis Philippe I]]. ==Rujukan== {{Reflist}} ==Bibliografi== *{{cite book|author1=A. Bouveiron|author2=Giuseppe Marco Fieschi|title=An historical and biographical sketch of Fieschi|publisher=Sold at the office of the editor|url=https://archive.org/details/anhistoricaland00fiesgoog|page=[https://archive.org/details/anhistoricaland00fiesgoog/page/n34 32]|year=1835}} *{{cite book|title=Barricades:The War of the Streets in Revolutionary Paris,1830–1848|first=Jill|last=Harsin|publisher=Palgrave Macmillan|year=2002|isbn=0-312-29479-4}} *{{cite book|last=Gray|first=Randal|title=Napoleon's Marshals|place=New York|publisher=Macmillan|date=1987}} == Pautan luar == *[http://www.heraldica.org/topics/france/napoleon.htm#duches Heraldica.org – Napoleonic heraldry] {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Hugues Maret, Duc de Bassano|Hugues Maret]]}} {{s-ttl|title=[[Perdana Menteri Perancis]]|years=1834–1835}} {{s-aft|after=[[Achille Léonce Victor Charles, duc de Broglie|Victor de Broglie]]}} |- {{s-bef|before=[[Simon Bernard]]}} {{s-ttl|title=[[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang Perancis]]|years=1834–1835}} {{s-aft|after=[[Henri de Rigny]]}} |- {{s-mil}} {{s-bef|before=[[François Joseph Lefebvre]]}} {{s-ttl|title=[[Gabenor Tentera Paris]]|years=1800–1803}} {{s-aft|after=[[Jean-Andoche Junot]]}} {{s-end}} {{commonscat}} {{Marshals of the First French Empire}} {{French Revolution navbox}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Mortier, Edouard Adolphe Casimir Joseph}} [[Category:Kelahiran 1768]] [[Category:Kematian 1835]] [[Category:Perdana Menteri Perancis]] [[Category:Ahli tentera Perancis]] [[Category:Orang Perancis]] [[Category:Perang Napoleon]] [[Category:Marsyal Perancis]] [[Category:Perang Pakatan]] [[Category:Empayar Perancis]] [[Category:Orang yang dibunuh]] ih9jjc5ew23mbv8pl5g98pt7hz1tiui 6925734 6925731 2026-08-12T06:56:49Z Zayn al aziz 117578 /* Tarikh kenaikkan pangkat */ 6925734 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Marsyal Empayar]] | name = Édouard Mortier | honorific_suffix = Duke Treviso | image = Dubufe - Marshal Mortier.jpg | caption = Potret karya [[Édouard Dubufe]], 1844 | order = [[Perdana Menteri Perancis]] | term_start = 18 November 1834 | term_end = 12 Mac 1835 | monarch = [[Louis Philippe I]] | predecessor = [[Hugues-Bernard Maret]] | successor = [[Victor de Broglie (1785–1870)|Victor de Broglie]] | order1 = [[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang]] | term_start1 = 18 November 1834 | term_end1 = 12 Mac 1835 | predecessor1 = [[Simon Bernard]] | successor1 = [[Henri de Rigny]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1768|2|13}} | death_date = {{death date and age|df=yes|1835|7|28|1768|2|13}} | death_place = [[Paris]], [[Monarki Julai|Perancis]] | resting_place = [[Perkuburan Père Lachaise]] | birth_place = [[Le Cateau-Cambrésis|Le Cateau]], [[Kerajaan Beraja Perancis]] | signature = Signatur Adolphe Édouard Casimir Joseph Mortier.PNG | awards = Grand Cordon of the [[Legion of Honor]]<br>Grand Cross of the [[Military Order of Jesus Christ]]<ref>{{cite book|title=Dictionnaire des anoblissements|year=1869|author=Paris, Louis|volume=1|language=fr|url=https://books.google.com/books?id=zgtBAQAAMAAJ|publisher=Bachelin-Deflorenne|location=Paris}}</ref> | allegiance = [[File:Flag of France (1790–1794).svg|25px]] [[Keberajaan Perancis (1791–92)|Negara Beraja Perancis]]<br>{{flag|French First Republic}}<br>{{Flag|First French Empire}}<br>{{flagdeco|France|1814}} [[Restorasi Bourbon]]<br>[[Fail:Flag of France.svg|25px]] [[Monarki Julai]] | battles = {{hidden |''Lihat perang'' |{{tree list}} * [[Perang Revolusioner Perancis]] ** [[Perang Pakatan Pertama]] ** [[Perang Pakatan Kedua]] *** [[Pertempuran Zurich Kedua]] *** [[Pertempuran Muottental]] * [[Perang Napoleon]] ** [[Perang Pakatan Ketiga]] *** [[Pertempuran Ulm]] *** [[Pertempuran Dürenstein]] *** [[Pertempuran Austerlitz]] ** [[Perang Perancis-Sweden]] *** [[Pengepungan Stralsund (1807)|Pengepungan Stralsund]] *** [[Pengepungan Kolberg (1807)|Pengepungan Kolberg]] ** [[Perang Pakatan Keempat]] *** [[Pertempuran Jena–Auerstedt|Pertempuran Jena]] *** [[Pertempuran Friedland]] ** [[Perang Semenanjung]] *** [[Pertempuran Samosierra]] *** [[Pengepungan Zaragoza Kedua|Pengepungan Zaragoza]] *** [[Pertempuran Ocaña]] *** [[Pengepungan Badajoz Pertama (1811)|Pengepungan Badajoz]] ** [[Pencerobohan Perancis ke atas Rusia]] *** [[Pertempuran Borodino]] *** [[Pertempuran Berezina]] ** [[Perang Pakatan Keenam]] *** [[Pertempuran Lützen (1813)|Pertempuran Lützen]] *** [[Pertempuran Bautzen (1813)|Pertempuran Bautzen]] *** [[Pertempuran Reichenbach]] *** [[Pertempuran Dresden]] *** [[Pertempuran Leipzig]] *** [[Pertempuran Bar-sur-Aube Pertama]] *** [[Pertempuran Montmirail]] *** [[Pertempuran Gué-à-Tresmes]] *** [[Pertempuran Craonne]] *** [[Pertempuran Laon]] *** [[Pertempuran Paris (1814)|Pertempuran Paris]] ** [[Seratus Hari]] *** [[Pertempuran Waterloo]] {{tree list/end}} |- |headerstyle=background:#dbdbdb |style=text-align:center; }} | serviceyears = 1791–1835 | commands = [[Kor VIII (Grande Armée)|Kor VIII]]<br>[[Kor V (Grande Armée)|Kor V]] | rank = [[Marsyal Empayar]] | branch = [[Tentera Darat Imperial Perancis (1804–1815)|Tentera Darat]] }} '''Édouard Adolphe Casimir Joseph Mortier, Duke [[Treviso]]''' ({{IPA|fr|adɔlf edwaʁ kazimiʁ ʒozɛf mɔʁtje|lang}}; 13 Februari 1768{{snd}}28 Julai 1835), ialah seorang [[Panglima|panglima tentera]] Perancis dan [[Marsyal Empayar]] dibawah [[Napoleon|Napoleon I]], yang berkhidmat dalam [[Perang Revolusioner Perancis]] dan [[Perang Napoleon]]. Beliau juga berkhidmat sebagai [[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang]] dan [[Perdana Menteri Perancis]] dari tahun 1834 hingga 1835. Beliau merupakan salah seorang daripada 18 orang yang terbunuh pada tahun 1835 ketika cubaan pembunuhan oleh [[Giuseppe Marco Fieschi]] terhadap Raja [[Louis Philippe I]]. ==Tarikh kenaikkan pangkat== * 1790 - ''Sous-lieutenant'' ([[Leftenan Muda]]) * 1991 - ''Lieutenant'' ([[Leftenan]]) * 1 September 1791 - ''Capitaine'' ([[Kapten]]) * 3 September 1793 - ''Chef de bataillon'' ([[Mejar]]) * 1794 - ''Lieutenant-colonel'' ([[Leftenan Kolonel]]) * 13 Jun 1795 - ''Chef de brigade'' ([[Kolonel]]) * 23 Februari 1799 - ''Général de brigade'' ([[Brigedier Jeneral|Jeneral Briged]]) * 19 Oktober 1799 - ''Général de division'' ([[Jeneral Divisyen]]) * 19 Mei 1804 - ''Maréchal d'Empire'' ([[Marsyal Empayar]]) * 2 Julai 1808 - Dianugerahkan gelaran [[Duke Treviso]] (''Duc de Trévise'') ==Rujukan== {{Reflist}} ==Bibliografi== *{{cite book|author1=A. Bouveiron|author2=Giuseppe Marco Fieschi|title=An historical and biographical sketch of Fieschi|publisher=Sold at the office of the editor|url=https://archive.org/details/anhistoricaland00fiesgoog|page=[https://archive.org/details/anhistoricaland00fiesgoog/page/n34 32]|year=1835}} *{{cite book|title=Barricades:The War of the Streets in Revolutionary Paris,1830–1848|first=Jill|last=Harsin|publisher=Palgrave Macmillan|year=2002|isbn=0-312-29479-4}} *{{cite book|last=Gray|first=Randal|title=Napoleon's Marshals|place=New York|publisher=Macmillan|date=1987}} == Pautan luar == *[http://www.heraldica.org/topics/france/napoleon.htm#duches Heraldica.org – Napoleonic heraldry] {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Hugues Maret, Duc de Bassano|Hugues Maret]]}} {{s-ttl|title=[[Perdana Menteri Perancis]]|years=1834–1835}} {{s-aft|after=[[Achille Léonce Victor Charles, duc de Broglie|Victor de Broglie]]}} |- {{s-bef|before=[[Simon Bernard]]}} {{s-ttl|title=[[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang Perancis]]|years=1834–1835}} {{s-aft|after=[[Henri de Rigny]]}} |- {{s-mil}} {{s-bef|before=[[François Joseph Lefebvre]]}} {{s-ttl|title=[[Gabenor Tentera Paris]]|years=1800–1803}} {{s-aft|after=[[Jean-Andoche Junot]]}} {{s-end}} {{commonscat}} {{Marshals of the First French Empire}} {{French Revolution navbox}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Mortier, Edouard Adolphe Casimir Joseph}} [[Category:Kelahiran 1768]] [[Category:Kematian 1835]] [[Category:Perdana Menteri Perancis]] [[Category:Ahli tentera Perancis]] [[Category:Orang Perancis]] [[Category:Perang Napoleon]] [[Category:Marsyal Perancis]] [[Category:Perang Pakatan]] [[Category:Empayar Perancis]] [[Category:Orang yang dibunuh]] qpty6dwsn6x14zrre57u8xoneoea3os 6925808 6925734 2026-08-12T08:29:23Z Zayn al aziz 117578 /* */ 6925808 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Marsyal Empayar]] | name = Édouard Mortier | honorific_suffix = Duke Treviso | image = Dubufe - Marshal Mortier.jpg | caption = Potret karya [[Édouard Dubufe]], 1844 | order = [[Perdana Menteri Perancis]] | term_start = 18 November 1834 | term_end = 12 Mac 1835 | monarch = [[Louis Philippe I]] | predecessor = [[Hugues-Bernard Maret]] | successor = [[Victor de Broglie (1785–1870)|Victor de Broglie]] | order1 = [[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang]] | term_start1 = 18 November 1834 | term_end1 = 12 Mac 1835 | predecessor1 = [[Simon Bernard]] | successor1 = [[Henri de Rigny]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1768|2|13}} | death_date = {{death date and age|df=yes|1835|7|28|1768|2|13}} | death_place = [[Paris]], [[Monarki Julai|Perancis]] | resting_place = [[Perkuburan Père Lachaise]] | birth_place = [[Le Cateau-Cambrésis|Le Cateau]], [[Kerajaan Beraja Perancis]] | signature = Signatur Adolphe Édouard Casimir Joseph Mortier.PNG | awards = Grand Cordon of the [[Legion of Honor]]<br>Grand Cross of the [[Military Order of Jesus Christ]]<ref>{{cite book|title=Dictionnaire des anoblissements|year=1869|author=Paris, Louis|volume=1|language=fr|url=https://books.google.com/books?id=zgtBAQAAMAAJ|publisher=Bachelin-Deflorenne|location=Paris}}</ref> | allegiance = [[File:Flag of France (1790–1794).svg|25px]] [[Keberajaan Perancis (1791–92)|Negara Beraja Perancis]]<br>{{flag|French First Republic}}<br>{{Flag|First French Empire}}<br>{{flagdeco|France|1814}} [[Restorasi Bourbon]]<br>[[Fail:Flag of France.svg|25px]] [[Monarki Julai]] | battles = {{hidden |''Lihat perang'' |{{tree list}} * [[Perang Revolusioner Perancis]] ** [[Perang Pakatan Pertama]] ** [[Perang Pakatan Kedua]] *** [[Pertempuran Zurich Kedua]] *** [[Pertempuran Muottental]] * [[Perang Napoleon]] ** [[Perang Pakatan Ketiga]] *** [[Pertempuran Ulm]] *** [[Pertempuran Dürenstein]] *** [[Pertempuran Austerlitz]] ** [[Perang Perancis-Sweden]] *** [[Pengepungan Stralsund (1807)|Pengepungan Stralsund]] *** [[Pengepungan Kolberg (1807)|Pengepungan Kolberg]] ** [[Perang Pakatan Keempat]] *** [[Pertempuran Jena–Auerstedt|Pertempuran Jena]] *** [[Pertempuran Friedland]] ** [[Perang Semenanjung]] *** [[Pertempuran Samosierra]] *** [[Pengepungan Zaragoza Kedua|Pengepungan Zaragoza]] *** [[Pertempuran Ocaña]] *** [[Pengepungan Badajoz Pertama (1811)|Pengepungan Badajoz]] ** [[Pencerobohan Perancis ke atas Rusia]] *** [[Pertempuran Borodino]] *** [[Pertempuran Berezina]] ** [[Perang Pakatan Keenam]] *** [[Pertempuran Lützen (1813)|Pertempuran Lützen]] *** [[Pertempuran Bautzen (1813)|Pertempuran Bautzen]] *** [[Pertempuran Reichenbach]] *** [[Pertempuran Dresden]] *** [[Pertempuran Leipzig]] *** [[Pertempuran Bar-sur-Aube Pertama]] *** [[Pertempuran Montmirail]] *** [[Pertempuran Gué-à-Tresmes]] *** [[Pertempuran Craonne]] *** [[Pertempuran Laon]] *** [[Pertempuran Paris (1814)|Pertempuran Paris]] ** [[Seratus Hari]] *** [[Pertempuran Waterloo]] {{tree list/end}} |- |headerstyle=background:#dbdbdb |style=text-align:center; }} | serviceyears = 1791–1835 | commands = [[Kor VIII (Grande Armée)|Kor VIII]]<br>[[Kor V (Grande Armée)|Kor V]] | rank = [[Marsyal Empayar]] | branch = [[Tentera Darat Imperial Perancis (1804–1815)|Tentera Darat]] }} '''Édouard Adolphe Casimir Joseph Mortier, Duke [[Treviso]]''' ({{IPA|fr|adɔlf edwaʁ kazimiʁ ʒozɛf mɔʁtje|lang}}; 13 Februari 1768{{snd}}28 Julai 1835), ialah seorang [[Panglima|panglima tentera]] Perancis dan [[Marsyal Empayar]] dibawah [[Napoleon|Napoleon I]], yang berkhidmat dalam [[Perang Revolusioner Perancis]] dan [[Perang Napoleon]]. Mortier dianggap sebagai salah seorang marsyal yang setia kepada Napoleon, walaupun beliau bukanlah antara panglima paling terkenal seperti [[Louis-Nicolas Davout|Davout]], [[Jean Lannes|Lannes]] atau [[André Masséna|Masséna]]. Napoleon memberinya beberapa jawatan pemerintahan penting. Pada 1805, Mortier memimpin Kor VIII, dan beliau turut terlibat dalam kempen besar Napoleon di Eropah. Pada tahun 1812, Mortier dilantik sebagai Gabenor Moscow selepas tentera Perancis menawan kota tersebut. Napoleon mengarahkannya supaya memastikan Moscow tidak dimusnahkan sepenuhnya ketika pengunduran Perancis. Selepas kejatuhan Napoleon, Mortier pada mulanya berdamai dengan [[Restorasi Bourbon]]. Namun ketika Napoleon kembali untuk [[Seratus Hari]] pada 1815, Mortier menyertainya semula. Kemudian beliau kembali berkhidmat kepada monarki Bourbon selepas kekalahan Napoleon. Beliau akhirnya menjadi [[Perdana Menteri Perancis]] dan [[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang]] dari tahun 1834 hingga 1835. Beliau merupakan salah seorang daripada 18 orang yang terbunuh pada tahun 1835 ketika cubaan pembunuhan oleh [[Giuseppe Marco Fieschi]] terhadap Raja [[Louis Philippe I]]. Nama beliau diabadikan di bawah [[Arc de Triomphe]] pada Tiang ke-13. ==Tarikh kenaikkan pangkat== * 1790 - ''Sous-lieutenant'' ([[Leftenan Muda]]) * 1991 - ''Lieutenant'' ([[Leftenan]]) * 1 September 1791 - ''Capitaine'' ([[Kapten]]) * 3 September 1793 - ''Chef de bataillon'' ([[Mejar]]) * 1794 - ''Lieutenant-colonel'' ([[Leftenan Kolonel]]) * 13 Jun 1795 - ''Chef de brigade'' ([[Kolonel]]) * 23 Februari 1799 - ''Général de brigade'' ([[Brigedier Jeneral|Jeneral Briged]]) * 19 Oktober 1799 - ''Général de division'' ([[Jeneral Divisyen]]) * 19 Mei 1804 - ''Maréchal d'Empire'' ([[Marsyal Empayar]]) * 2 Julai 1808 - Dianugerahkan gelaran [[Duke Treviso]] (''Duc de Trévise'') ==Rujukan== {{Reflist}} ==Bibliografi== *{{cite book|author1=A. Bouveiron|author2=Giuseppe Marco Fieschi|title=An historical and biographical sketch of Fieschi|publisher=Sold at the office of the editor|url=https://archive.org/details/anhistoricaland00fiesgoog|page=[https://archive.org/details/anhistoricaland00fiesgoog/page/n34 32]|year=1835}} *{{cite book|title=Barricades:The War of the Streets in Revolutionary Paris,1830–1848|first=Jill|last=Harsin|publisher=Palgrave Macmillan|year=2002|isbn=0-312-29479-4}} *{{cite book|last=Gray|first=Randal|title=Napoleon's Marshals|place=New York|publisher=Macmillan|date=1987}} == Pautan luar == *[http://www.heraldica.org/topics/france/napoleon.htm#duches Heraldica.org – Napoleonic heraldry] {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Hugues Maret, Duc de Bassano|Hugues Maret]]}} {{s-ttl|title=[[Perdana Menteri Perancis]]|years=1834–1835}} {{s-aft|after=[[Achille Léonce Victor Charles, duc de Broglie|Victor de Broglie]]}} |- {{s-bef|before=[[Simon Bernard]]}} {{s-ttl|title=[[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang Perancis]]|years=1834–1835}} {{s-aft|after=[[Henri de Rigny]]}} |- {{s-mil}} {{s-bef|before=[[François Joseph Lefebvre]]}} {{s-ttl|title=[[Gabenor Tentera Paris]]|years=1800–1803}} {{s-aft|after=[[Jean-Andoche Junot]]}} {{s-end}} {{commonscat}} {{Marshals of the First French Empire}} {{French Revolution navbox}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Mortier, Edouard Adolphe Casimir Joseph}} [[Category:Kelahiran 1768]] [[Category:Kematian 1835]] [[Category:Perdana Menteri Perancis]] [[Category:Ahli tentera Perancis]] [[Category:Orang Perancis]] [[Category:Perang Napoleon]] [[Category:Marsyal Perancis]] [[Category:Perang Pakatan]] [[Category:Empayar Perancis]] [[Category:Orang yang dibunuh]] 01osham8y0qoxf5qtwp4q37nubsqj5j 6925815 6925808 2026-08-12T08:33:19Z Zayn al aziz 117578 /* */ 6925815 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Marsyal Empayar]] | name = Édouard Mortier | honorific_suffix = Duke Treviso | image = Dubufe - Marshal Mortier.jpg | caption = Potret karya [[Édouard Dubufe]], 1844 | order = [[Perdana Menteri Perancis]] | term_start = 18 November 1834 | term_end = 12 Mac 1835 | monarch = [[Louis Philippe I]] | predecessor = [[Hugues-Bernard Maret]] | successor = [[Victor de Broglie (1785–1870)|Victor de Broglie]] | order1 = [[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang]] | term_start1 = 18 November 1834 | term_end1 = 12 Mac 1835 | predecessor1 = [[Simon Bernard]] | successor1 = [[Henri de Rigny]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1768|2|13}} | death_date = {{death date and age|df=yes|1835|7|28|1768|2|13}} | death_place = [[Paris]], [[Monarki Julai|Perancis]] | resting_place = [[Perkuburan Père Lachaise]] | birth_place = [[Le Cateau-Cambrésis|Le Cateau]], [[Kerajaan Beraja Perancis]] | signature = Signatur Adolphe Édouard Casimir Joseph Mortier.PNG | awards = Grand Cordon of the [[Legion of Honor]]<br>Grand Cross of the [[Military Order of Jesus Christ]]<ref>{{cite book|title=Dictionnaire des anoblissements|year=1869|author=Paris, Louis|volume=1|language=fr|url=https://books.google.com/books?id=zgtBAQAAMAAJ|publisher=Bachelin-Deflorenne|location=Paris}}</ref> | allegiance = [[File:Flag of France (1790–1794).svg|25px]] [[Keberajaan Perancis (1791–92)|Negara Beraja Perancis]]<br>{{flag|French First Republic}}<br>{{Flag|First French Empire}}<br>{{flagdeco|France|1814}} [[Restorasi Bourbon]]<br>[[Fail:Flag of France.svg|25px]] [[Monarki Julai]] | battles = {{hidden |''Lihat perang'' |{{tree list}} * [[Perang Revolusioner Perancis]] ** [[Perang Pakatan Pertama]] ** [[Perang Pakatan Kedua]] *** [[Pertempuran Zurich Kedua]] *** [[Pertempuran Muottental]] * [[Perang Napoleon]] ** [[Perang Pakatan Ketiga]] *** [[Pertempuran Ulm]] *** [[Pertempuran Dürenstein]] *** [[Pertempuran Austerlitz]] ** [[Perang Perancis-Sweden]] *** [[Pengepungan Stralsund (1807)|Pengepungan Stralsund]] *** [[Pengepungan Kolberg (1807)|Pengepungan Kolberg]] ** [[Perang Pakatan Keempat]] *** [[Pertempuran Jena–Auerstedt|Pertempuran Jena]] *** [[Pertempuran Friedland]] ** [[Perang Semenanjung]] *** [[Pertempuran Samosierra]] *** [[Pengepungan Zaragoza Kedua|Pengepungan Zaragoza]] *** [[Pertempuran Ocaña]] *** [[Pengepungan Badajoz Pertama (1811)|Pengepungan Badajoz]] ** [[Pencerobohan Perancis ke atas Rusia]] *** [[Pertempuran Borodino]] *** [[Pertempuran Berezina]] ** [[Perang Pakatan Keenam]] *** [[Pertempuran Lützen (1813)|Pertempuran Lützen]] *** [[Pertempuran Bautzen (1813)|Pertempuran Bautzen]] *** [[Pertempuran Reichenbach]] *** [[Pertempuran Dresden]] *** [[Pertempuran Leipzig]] *** [[Pertempuran Bar-sur-Aube Pertama]] *** [[Pertempuran Montmirail]] *** [[Pertempuran Gué-à-Tresmes]] *** [[Pertempuran Craonne]] *** [[Pertempuran Laon]] *** [[Pertempuran Paris (1814)|Pertempuran Paris]] ** [[Seratus Hari]] *** [[Pertempuran Waterloo]] {{tree list/end}} |- |headerstyle=background:#dbdbdb |style=text-align:center; }} | serviceyears = 1791–1835 | commands = [[Kor VIII (Grande Armée)|Kor VIII]]<br>[[Kor V (Grande Armée)|Kor V]] | rank = [[Marsyal Empayar]] | branch = [[Tentera Darat Imperial Perancis (1804–1815)|Tentera Darat]] }} '''Édouard Adolphe Casimir Joseph Mortier, Duke [[Treviso]]''' ({{IPA|fr|adɔlf edwaʁ kazimiʁ ʒozɛf mɔʁtje|lang}}; 13 Februari 1768{{snd}}28 Julai 1835), ialah seorang [[Panglima|panglima tentera]] Perancis dan [[Marsyal Empayar]] dibawah [[Napoleon|Napoleon I]], yang berkhidmat dalam [[Perang Revolusioner Perancis]] dan [[Perang Napoleon]]. Mortier dianggap sebagai salah seorang marsyal yang setia kepada Napoleon, walaupun beliau bukanlah antara panglima paling terkenal seperti [[Louis-Nicolas Davout|Davout]], [[Jean Lannes|Lannes]] atau [[André Masséna|Masséna]]. Napoleon memberinya beberapa jawatan pemerintahan penting. Pada 1805, Mortier memimpin Kor VIII, dan beliau turut terlibat dalam kempen besar Napoleon di Eropah. Pada tahun 1812, Mortier dilantik sebagai [[Pendudukan Perancis ke atas Moscow|Gabenor Moscow]] selepas tentera Perancis menawan kota tersebut. Napoleon mengarahkannya supaya memastikan [[Moscow]] tidak dimusnahkan sepenuhnya ketika pengunduran Perancis. Selepas kejatuhan Napoleon, Mortier pada mulanya berdamai dengan [[Restorasi Bourbon]]. Namun ketika Napoleon kembali untuk [[Seratus Hari]] pada 1815, Mortier menyertainya semula. Kemudian beliau kembali berkhidmat kepada monarki Bourbon selepas kekalahan Napoleon. Beliau akhirnya menjadi [[Perdana Menteri Perancis]] dan [[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang]] dari tahun 1834 hingga 1835. Beliau merupakan salah seorang daripada 18 orang yang terbunuh pada tahun 1835 ketika cubaan pembunuhan oleh [[Giuseppe Marco Fieschi]] terhadap Raja [[Louis Philippe I]]. Nama beliau diabadikan di bawah [[Arc de Triomphe]] pada Tiang ke-13. ==Tarikh kenaikkan pangkat== * 1790 - ''Sous-lieutenant'' ([[Leftenan Muda]]) * 1991 - ''Lieutenant'' ([[Leftenan]]) * 1 September 1791 - ''Capitaine'' ([[Kapten]]) * 3 September 1793 - ''Chef de bataillon'' ([[Mejar]]) * 1794 - ''Lieutenant-colonel'' ([[Leftenan Kolonel]]) * 13 Jun 1795 - ''Chef de brigade'' ([[Kolonel]]) * 23 Februari 1799 - ''Général de brigade'' ([[Brigedier Jeneral|Jeneral Briged]]) * 19 Oktober 1799 - ''Général de division'' ([[Jeneral Divisyen]]) * 19 Mei 1804 - ''Maréchal d'Empire'' ([[Marsyal Empayar]]) * 2 Julai 1808 - Dianugerahkan gelaran [[Duke Treviso]] (''Duc de Trévise'') ==Rujukan== {{Reflist}} ==Bibliografi== *{{cite book|author1=A. Bouveiron|author2=Giuseppe Marco Fieschi|title=An historical and biographical sketch of Fieschi|publisher=Sold at the office of the editor|url=https://archive.org/details/anhistoricaland00fiesgoog|page=[https://archive.org/details/anhistoricaland00fiesgoog/page/n34 32]|year=1835}} *{{cite book|title=Barricades:The War of the Streets in Revolutionary Paris,1830–1848|first=Jill|last=Harsin|publisher=Palgrave Macmillan|year=2002|isbn=0-312-29479-4}} *{{cite book|last=Gray|first=Randal|title=Napoleon's Marshals|place=New York|publisher=Macmillan|date=1987}} == Pautan luar == *[http://www.heraldica.org/topics/france/napoleon.htm#duches Heraldica.org – Napoleonic heraldry] {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Hugues Maret, Duc de Bassano|Hugues Maret]]}} {{s-ttl|title=[[Perdana Menteri Perancis]]|years=1834–1835}} {{s-aft|after=[[Achille Léonce Victor Charles, duc de Broglie|Victor de Broglie]]}} |- {{s-bef|before=[[Simon Bernard]]}} {{s-ttl|title=[[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang Perancis]]|years=1834–1835}} {{s-aft|after=[[Henri de Rigny]]}} |- {{s-mil}} {{s-bef|before=[[François Joseph Lefebvre]]}} {{s-ttl|title=[[Gabenor Tentera Paris]]|years=1800–1803}} {{s-aft|after=[[Jean-Andoche Junot]]}} {{s-end}} {{commonscat}} {{Marshals of the First French Empire}} {{French Revolution navbox}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Mortier, Edouard Adolphe Casimir Joseph}} [[Category:Kelahiran 1768]] [[Category:Kematian 1835]] [[Category:Perdana Menteri Perancis]] [[Category:Ahli tentera Perancis]] [[Category:Orang Perancis]] [[Category:Perang Napoleon]] [[Category:Marsyal Perancis]] [[Category:Perang Pakatan]] [[Category:Empayar Perancis]] [[Category:Orang yang dibunuh]] ngagqk72pl61apz151zmvxwnxd2h6sr 6925826 6925815 2026-08-12T08:37:53Z Zayn al aziz 117578 /* */ 6925826 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Marsyal Empayar]] | name = Édouard Mortier | honorific_suffix = Duke Treviso | image = Dubufe - Marshal Mortier.jpg | caption = Potret karya [[Édouard Dubufe]], 1844 | order = [[Perdana Menteri Perancis]] | term_start = 18 November 1834 | term_end = 12 Mac 1835 | monarch = [[Louis Philippe I]] | predecessor = [[Hugues-Bernard Maret]] | successor = [[Victor de Broglie (1785–1870)|Victor de Broglie]] | order1 = [[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang]] | term_start1 = 18 November 1834 | term_end1 = 12 Mac 1835 | predecessor1 = [[Simon Bernard]] | successor1 = [[Henri de Rigny]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1768|2|13}} | death_date = {{death date and age|df=yes|1835|7|28|1768|2|13}} | death_place = [[Paris]], [[Monarki Julai|Perancis]] | resting_place = [[Perkuburan Père Lachaise]] | birth_place = [[Le Cateau-Cambrésis|Le Cateau]], [[Kerajaan Beraja Perancis]] | signature = Signatur Adolphe Édouard Casimir Joseph Mortier.PNG | awards = Grand Cordon of the [[Legion of Honor]]<br>Grand Cross of the [[Military Order of Jesus Christ]]<ref>{{cite book|title=Dictionnaire des anoblissements|year=1869|author=Paris, Louis|volume=1|language=fr|url=https://books.google.com/books?id=zgtBAQAAMAAJ|publisher=Bachelin-Deflorenne|location=Paris}}</ref> | allegiance = [[File:Flag of France (1790–1794).svg|25px]] [[Keberajaan Perancis (1791–92)|Negara Beraja Perancis]]<br>{{flag|French First Republic}}<br>{{Flag|First French Empire}}<br>{{flagdeco|France|1814}} [[Restorasi Bourbon]]<br>[[Fail:Flag of France.svg|25px]] [[Monarki Julai]] | battles = {{hidden |''Lihat perang'' |{{tree list}} * [[Perang Revolusioner Perancis]] ** [[Perang Pakatan Pertama]] ** [[Perang Pakatan Kedua]] *** [[Pertempuran Zurich Kedua]] *** [[Pertempuran Muottental]] * [[Perang Napoleon]] ** [[Perang Pakatan Ketiga]] *** [[Pertempuran Ulm]] *** [[Pertempuran Dürenstein]] *** [[Pertempuran Austerlitz]] ** [[Perang Perancis-Sweden]] *** [[Pengepungan Stralsund (1807)|Pengepungan Stralsund]] *** [[Pengepungan Kolberg (1807)|Pengepungan Kolberg]] ** [[Perang Pakatan Keempat]] *** [[Pertempuran Jena–Auerstedt|Pertempuran Jena]] *** [[Pertempuran Friedland]] ** [[Perang Semenanjung]] *** [[Pertempuran Samosierra]] *** [[Pengepungan Zaragoza Kedua|Pengepungan Zaragoza]] *** [[Pertempuran Ocaña]] *** [[Pengepungan Badajoz Pertama (1811)|Pengepungan Badajoz]] ** [[Pencerobohan Perancis ke atas Rusia]] *** [[Pertempuran Borodino]] *** [[Pertempuran Berezina]] ** [[Perang Pakatan Keenam]] *** [[Pertempuran Lützen (1813)|Pertempuran Lützen]] *** [[Pertempuran Bautzen (1813)|Pertempuran Bautzen]] *** [[Pertempuran Reichenbach]] *** [[Pertempuran Dresden]] *** [[Pertempuran Leipzig]] *** [[Pertempuran Bar-sur-Aube Pertama]] *** [[Pertempuran Montmirail]] *** [[Pertempuran Gué-à-Tresmes]] *** [[Pertempuran Craonne]] *** [[Pertempuran Laon]] *** [[Pertempuran Paris (1814)|Pertempuran Paris]] ** [[Seratus Hari]] *** [[Pertempuran Waterloo]] {{tree list/end}} |- |headerstyle=background:#dbdbdb |style=text-align:center; }} | serviceyears = 1791–1835 | commands = [[Kor VIII (Grande Armée)|Kor VIII]]<br>[[Kor V (Grande Armée)|Kor V]] | rank = [[Marsyal Empayar]] | branch = [[Tentera Darat Imperial Perancis (1804–1815)|Tentera Darat]] }} '''Édouard Adolphe Casimir Joseph Mortier, Duke [[Treviso]]''' ({{IPA|fr|adɔlf edwaʁ kazimiʁ ʒozɛf mɔʁtje|lang}}; 13 Februari 1768{{snd}}28 Julai 1835), ialah seorang [[Panglima|panglima tentera]] Perancis dan [[Marsyal Empayar]] dibawah [[Napoleon|Napoleon I]], yang berkhidmat dalam [[Perang Revolusioner Perancis]] dan [[Perang Napoleon]]. Mortier dianggap sebagai salah seorang marsyal yang setia kepada Napoleon, walaupun beliau bukanlah antara panglima paling terkenal seperti [[Louis-Nicolas Davout|Davout]], [[Jean Lannes|Lannes]] atau [[André Masséna|Masséna]]. Napoleon memberinya beberapa jawatan pemerintahan penting. Pada 1805, Mortier memimpin Kor VIII, dan beliau turut terlibat dalam kempen besar Napoleon di Eropah. Pada tahun 1812, Mortier dilantik sebagai [[Pendudukan Perancis ke atas Moscow|Gabenor Moscow]] selepas tentera Perancis menawan kota tersebut. Napoleon mengarahkannya supaya memastikan [[Moscow]] tidak dimusnahkan sepenuhnya ketika pengunduran Perancis. Selepas kejatuhan Napoleon, Mortier pada mulanya berdamai dengan [[Restorasi Bourbon]]. Namun ketika Napoleon kembali untuk [[Seratus Hari]] pada 1815, Mortier menyertainya semula. Kemudian beliau kembali berkhidmat kepada monarki Bourbon selepas kekalahan Napoleon. Beliau akhirnya menjadi [[Perdana Menteri Perancis]] dan [[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang]] dari tahun 1834 hingga 1835. Beliau merupakan salah seorang daripada 18 orang yang terbunuh pada tahun 1835 ketika cubaan pembunuhan oleh [[Giuseppe Marco Fieschi]] terhadap Raja [[Louis Philippe I]]. Nama beliau diabadikan sebagai salah satu daripada nama yang diukir di bawah [[Arc de Triomphe]] pada Tiang ke-13. ==Tarikh kenaikkan pangkat== * 1790 - ''Sous-lieutenant'' ([[Leftenan Muda]]) * 1991 - ''Lieutenant'' ([[Leftenan]]) * 1 September 1791 - ''Capitaine'' ([[Kapten]]) * 3 September 1793 - ''Chef de bataillon'' ([[Mejar]]) * 1794 - ''Lieutenant-colonel'' ([[Leftenan Kolonel]]) * 13 Jun 1795 - ''Chef de brigade'' ([[Kolonel]]) * 23 Februari 1799 - ''Général de brigade'' ([[Brigedier Jeneral|Jeneral Briged]]) * 19 Oktober 1799 - ''Général de division'' ([[Jeneral Divisyen]]) * 19 Mei 1804 - ''Maréchal d'Empire'' ([[Marsyal Empayar]]) * 2 Julai 1808 - Dianugerahkan gelaran [[Duke Treviso]] (''Duc de Trévise'') ==Rujukan== {{Reflist}} ==Bibliografi== *{{cite book|author1=A. Bouveiron|author2=Giuseppe Marco Fieschi|title=An historical and biographical sketch of Fieschi|publisher=Sold at the office of the editor|url=https://archive.org/details/anhistoricaland00fiesgoog|page=[https://archive.org/details/anhistoricaland00fiesgoog/page/n34 32]|year=1835}} *{{cite book|title=Barricades:The War of the Streets in Revolutionary Paris,1830–1848|first=Jill|last=Harsin|publisher=Palgrave Macmillan|year=2002|isbn=0-312-29479-4}} *{{cite book|last=Gray|first=Randal|title=Napoleon's Marshals|place=New York|publisher=Macmillan|date=1987}} == Pautan luar == *[http://www.heraldica.org/topics/france/napoleon.htm#duches Heraldica.org – Napoleonic heraldry] {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Hugues Maret, Duc de Bassano|Hugues Maret]]}} {{s-ttl|title=[[Perdana Menteri Perancis]]|years=1834–1835}} {{s-aft|after=[[Achille Léonce Victor Charles, duc de Broglie|Victor de Broglie]]}} |- {{s-bef|before=[[Simon Bernard]]}} {{s-ttl|title=[[Menteri Perang (Perancis)|Menteri Perang Perancis]]|years=1834–1835}} {{s-aft|after=[[Henri de Rigny]]}} |- {{s-mil}} {{s-bef|before=[[François Joseph Lefebvre]]}} {{s-ttl|title=[[Gabenor Tentera Paris]]|years=1800–1803}} {{s-aft|after=[[Jean-Andoche Junot]]}} {{s-end}} {{commonscat}} {{Marshals of the First French Empire}} {{French Revolution navbox}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Mortier, Edouard Adolphe Casimir Joseph}} [[Category:Kelahiran 1768]] [[Category:Kematian 1835]] [[Category:Perdana Menteri Perancis]] [[Category:Ahli tentera Perancis]] [[Category:Orang Perancis]] [[Category:Perang Napoleon]] [[Category:Marsyal Perancis]] [[Category:Perang Pakatan]] [[Category:Empayar Perancis]] [[Category:Orang yang dibunuh]] 8g1k0j8uul911n2tt99qvo9kqkgg2tf 0 1296128 6925739 2026-08-12T07:08:04Z Ranee Narendranath 131745 Mencipta laman baru dengan kandungan ''''Kalpa''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: कल्प) bermaksud “sesuai”, “tepat” atau “layak” dan merupakan salah satu daripada enam disiplin [[Vedanga]], iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan [[Veda]], kitab suci [[Hinduisme|agama Hindu]]. Bidang ilmu ini memberi tumpuan kepada tatacara, prosedur dan upacara yang berkaitan dengan amalan ritual [[Veda]]. Teks utama dalam bidang [[Kalpa]] [[Vedanga]] dikenali sebagai Kalpa Sutra. Sk...' 6925739 wikitext text/x-wiki '''Kalpa''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: कल्प) bermaksud “sesuai”, “tepat” atau “layak” dan merupakan salah satu daripada enam disiplin [[Vedanga]], iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan [[Veda]], kitab suci [[Hinduisme|agama Hindu]]. Bidang ilmu ini memberi tumpuan kepada tatacara, prosedur dan upacara yang berkaitan dengan amalan ritual [[Veda]]. Teks utama dalam bidang [[Kalpa]] [[Vedanga]] dikenali sebagai Kalpa Sutra. Skop teks-teks ini merangkumi ritual Veda, upacara peralihan yang berkaitan dengan peristiwa penting dalam kehidupan seperti kelahiran, perkahwinan dan kematian dalam keluarga, serta tatakelakuan dan kewajipan yang wajar dilaksanakan oleh seseorang sepanjang kehidupannya. Kebanyakan teks ''Kalpa Sutra'' telah mengalami penambahan, perubahan dan kerosakan teks sepanjang sejarahnya. Apastamba Kalpasutra, yang berkaitan dengan [[Yajur Veda|Yajurveda]], mungkin merupakan antara teks yang paling terpelihara dalam tradisi ini. ''Kalpa Sutra'' juga terdapat dalam tradisi India yang lain, termasuk [[Jainisme]]. == Etimologi == ''Kalpa'' ialah perkataan Sanskrit yang bermaksud “sesuai”, “layak”, “berkemampuan”, “ajaran suci” dan juga merujuk kepada salah satu daripada enam bidang pengajian ''Vedanga''. Dalam konteks ''Vedanga'', ahli Indologi Jerman [[Max Muller]] menterjemahkannya sebagai “ilmu upacara” (''the Ceremonial''). Perkataan ''Kalpa'' juga digunakan dalam pelbagai konteks lain. Dalam [[kosmologi Hindu]], misalnya, ''kalpa'' merujuk kepada suatu tempoh masa kosmik, iaitu satu hari bagi [[Brahma]], yang bersamaan dengan kira-kira 4.32 bilion tahun manusia. Perkataan ini juga digunakan untuk merujuk kepada tatacara atau prosedur formal, termasuk dalam bidang perubatan dan pelbagai bidang sekular yang lain. == Sejarah == Bidang pengajian Kalpa berakar daripada lapisan teks [[Brahmana]] dalam Veda. Namun, teks ''Kalpa Sutra'' memberikan penerangan yang lebih khusus, jelas, ringkas dan praktikal mengenai pelaksanaan upacara. ''Kalpa Sutra'' berkaitan dengan Karma Kanda, iaitu bahagian Veda yang berkaitan dengan ritual dan tindakan keagamaan. Ini berbeza dengan Jnana Kanda, yang berkaitan dengan pengetahuan dan dikaitkan khususnya dengan [[Upanishad]]. Bidang pengajian ini berkembang untuk memenuhi keperluan para pendeta ketika mereka melaksanakan upacara domestik, seperti perkahwinan dan upacara pemberian nama kepada bayi. Teks-teks tersebut membantu memastikan upacara dilaksanakan dengan cekap, tersusun dan seragam dalam pelbagai keadaan. Selain itu, teks ''Kalpa'' membantu seseorang dan masyarakat menghayati adat serta amalan budaya sejak dari saat seseorang diterima ke dalam kandungan ibunya sehingga saat kematiannya, malah berlanjutan sehingga upacara pembakaran jenazahnya. Dengan demikian, ''Kalpa Vedanga'' bukan sekadar ilmu mengenai ritual. Ia merupakan suatu sistem yang membantu menyusun dan mengekalkan tatacara kehidupan keagamaan dan sosial, daripada kelahiran hingga kematian, berdasarkan tradisi Veda. == Teks == Ritual yang berkaitan dengan teks-teks purba terbahagi kepada dua jenis: # Srautasutra — teks yang berasaskan ''Sruti'', iaitu wahyu atau pengetahuan suci yang dianggap didengar dan diterima oleh para rishi. # Smartasutra — peraturan yang berasaskan ''Smriti'', iaitu tradisi dan ajaran yang diingati serta diwariskan. Versi terawal teks ''Kalpa Sutra'' berkemungkinan disusun sekitar abad ke-6 SM. Teks-teks tersebut dinisbahkan kepada para rishi Veda yang terkenal, sama ada sebagai tanda penghormatan terhadap mereka dalam tradisi Hindu ataupun untuk memberikan autoriti dan kewibawaan kepada teks berkenaan. Teks-teks ini ditulis dalam gaya sutra yang berbentuk aforisme, iaitu ungkapan yang sangat ringkas dan padat. Oleh itu, ''Kalpa Sutra'' lebih merupakan pengelasan dan panduan ringkas daripada manual atau buku panduan terperinci bagi sesuatu upacara. Sarjana seperti Monier-Williams hanya menggolongkan ''Srautasutra'' sebagai sebahagian daripada Kalpa Vedanga. Menurut pandangan ini, ''Smartasutra'' tidak berkaitan secara langsung dengan upacara ''Srauta'' atau ritual Veda, sebaliknya memberikan tumpuan kepada peristiwa dan upacara dalam kehidupan berkeluarga, seperti upacara yang berkaitan dengan kelahiran bayi, serta ''Samayachara'', iaitu amalan harian yang lazim dan diterima dalam masyarakat sebagai sebahagian daripada kehidupan setiap manusia. Walau bagaimanapun, terdapat sarjana lain yang memasukkan kedua-dua Srautasutra dan Smartasutra dalam bidang ''Kalpa Vedanga''. == Empat Cabang Kalpa Sutra == Bidang Kalpa terbahagi kepada empat cabang utama, iaitu: * Srautasutra - korban dan upacara Veda * Grihyasutra - upacara dan ritual domestik * Dharmasutra - Dharma yang berkaitan dengan Varnasrama, iaitu kewajipan menurut varna dan tahap kehidupan seseorang * Sulbasutra - penerangan terperinci tentang pembinaan altar bagi pelaksanaan korban Veda === Srautasutra === ''Srautasutra'' memberikan tumpuan khusus kepada pelbagai perincian yang berkaitan dengan pelaksanaan korban Veda. Antaranya termasuk: * '''Yajamana''', iaitu orang yang melaksanakan atau menaja korban, serta '''ritvik''', iaitu para pendeta yang menjalankan fungsi tertentu dalam upacara; * '''Agnyadheya''', iaitu penyediaan atau penghasilan api korban daripada ''arani'', iaitu kepingan kayu yang digunakan untuk menghasilkan api; * Tatacara pelaksanaan pelbagai korban seperti '''Darsapurnamasa''', '''Somayaga''', '''Caturmasya''' dan '''Sattra-yaga'''; * '''Agnicayana''', iaitu penyediaan atau pembinaan tapak altar korban menggunakan batu bata dan bahan-bahan lain. Keempat-empat Veda mempunyai ''Srautasutra'' masing-masing. === Rigveda === * ''Asvalayana Srautasutra'' * ''Sankhayana Srautasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Katyayana Srautasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Srautasutra'' * ''Baudhayana Srautasutra'' * ''Bharadvaja Srautasutra'' * ''Manava Srautasutra'' * ''Vaikhanasa Srautasutra'' === Samaveda === * ''Arseya Kalpasutra'' atau ''Masaka Kalpasutra'', yang turut mengandungi bahagian ''Srautasutra''; * ''Drahyayana Srautasutra'' * ''Jaiminiya Srautasutra'' * ''Latyayana Srautasutra'' === Atharvaveda === * ''Vaitana Srautasutra'' Tanpa panduan yang terkandung dalam ''Srautasutra'' ini, pelaksanaan pelbagai '''korban dan upacara Veda''' yang kompleks tentunya akan menjadi amat sukar. Teks-teks ini menyediakan tatacara yang tersusun bagi memastikan setiap unsur upacara—daripada peranan ''yajamana'' dan para pendeta, penyediaan api suci, pembinaan altar, hinggalah pelaksanaan korban—dilakukan menurut tradisi Veda. == Grihyasutra == Grihyasutra, iaitu cabang kedua dalam rangkaian ''Kalpa Sutra'', membincangkan pelbagai upacara yang dilaksanakan di griha, iaitu rumah atau kediaman seseorang. Kandungannya merangkumi enam belas samskara, iaitu rangkaian upacara penting dalam kehidupan seseorang, termasuk Upanayana (upacara memasuki kehidupan sebagai pelajar Veda), Vivaha (perkahwinan) dan pelbagai upacara kehidupan yang lain. Senarai ''Grihyasutra'' yang masih diketahui pada hari ini daripada empat tradisi Veda adalah seperti berikut: === Rigveda === * ''Asvalayana Grihyasutra'' * ''Sankhayana Grihyasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Paraskara Grihyasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Grihyasutra'' * ''Baudhayana Grihyasutra'' * ''Bharadvaja Grihyasutra'' === Samaveda === * ''Gobhila Grihyasutra'' * ''Jaiminiya Grihyasutra'' * ''Khadira Grihyasutra'' === Atharvaveda === * ''Kausika Grihyasutra'' == Dharmasutra == Dharmasutra merupakan cabang ketiga dalam kesusasteraan Kalpasutra, yang merupakan salah satu daripada enam Vedanga, iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan Veda. Dharmasutra juga dikenali sebagai Samayacarika Sutra. Teks-teks ini terutama membincangkan acara dan vyavahara, iaitu tatakelakuan serta peraturan yang mengatur kehidupan peribadi dan sosial, di samping Varnasrama Dharma, iaitu kewajipan yang berkaitan dengan varna dan tahap kehidupan seseorang. Walaupun Grihyasutra dan Dharmasutra mempunyai hubungan yang rapat dan sesetengah topiknya saling bertindih, kedua-duanya mempunyai tumpuan yang berbeza. ''Grihyasutra'' lebih tertumpu kepada Paka Yajna dan Samskara, iaitu korban atau upacara domestik serta upacara peralihan dalam kehidupan seseorang. Sebaliknya, ''Dharmasutra'' memberikan tumpuan yang lebih luas kepada Varnasrama Dharma, iaitu kewajipan individu menurut kedudukan sosial dan tahap kehidupannya. === Dharmasutra yang masih wujud === Senarai ''Dharmasutra'' yang masih tersedia pada masa kini mengikut tradisi Veda adalah seperti berikut: === Rigveda === * ''Vasistha Dharmasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Sankha-Likhita Dharmasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Dharmasutra'' * ''Baudhayana Dharmasutra'' * ''Harita Dharmasutra'' * ''Hiranyakesi Dharmasutra'' * ''Vaikhanasa Dharmasutra'' * ''Vishnu Dharmasutra'' === Samaveda === * ''Gautama Dharmasutra'' Dengan demikian, ''Dharmasutra'' memainkan peranan penting dalam tradisi Kalpa kerana ia memperluas perbincangan Dharma daripada ritual dan upacara kepada tatakelakuan, hubungan sosial, kewajipan individu serta susunan kehidupan masyarakat. == Sulbasutra == Sulbasutra (juga dieja sebagai ''Sulvasutra'') merupakan cabang keempat dalam kesusasteraan Kalpasutra. Perkataan sulba bermaksud benang atau tali yang digunakan untuk tujuan pengukuran. Istilah ini mencerminkan penggunaan tali pengukur dalam kerja-kerja geometri, khususnya ketika menentukan ukuran dan bentuk altar korban. ''Sulbasutra'' membincangkan pembinaan yajnavedi, iaitu platform atau altar yang digunakan untuk melaksanakan korban Veda. Teks-teks ini memperlihatkan pengetahuan yang sangat maju tentang geometri, termasuk kaedah pengukuran dan pembinaan bentuk-bentuk geometri yang diperlukan untuk menghasilkan altar dengan ukuran dan bentuk yang tepat. Pada masa kini, tujuh Sulbasutra diketahui masih wujud. Teks-teks ini mempunyai hubungan yang rapat dengan Srautasutra, iaitu cabang pertama daripada empat cabang ''Kalpasutra'', kerana geometri yang diterangkan dalam ''Sulbasutra'' digunakan secara langsung dalam pembinaan altar bagi korban Veda. Tujuh ''Sulbasutra'' tersebut ialah: * ''Apastamba Sulbasutra'' * ''Baudhayana Sulbasutra'' * ''Katyayana Sulbasutra'' * ''Maitrayana Sulbasutra'' * ''Manava Sulbasutra'' * ''Vadhula Sulbasutra'' * ''Varaha Sulbasutra'' Dengan demikian, keempat-empat cabang Kalpasutra mempunyai fungsi yang saling melengkapi: ''Srautasutra'' menerangkan pelaksanaan korban Veda, ''Grihyasutra'' mengatur upacara domestik, ''Dharmasutra'' membincangkan Dharma dan tatakelakuan, manakala ''Sulbasutra'' menyediakan prinsip pengukuran dan geometri yang diperlukan untuk membina altar korban. 5a7ls7com72metbakd11fiuod6gagz8 6925741 6925739 2026-08-12T07:10:39Z Ranee Narendranath 131745 /* Sulbasutra */ 6925741 wikitext text/x-wiki '''Kalpa''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: कल्प) bermaksud “sesuai”, “tepat” atau “layak” dan merupakan salah satu daripada enam disiplin [[Vedanga]], iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan [[Veda]], kitab suci [[Hinduisme|agama Hindu]]. Bidang ilmu ini memberi tumpuan kepada tatacara, prosedur dan upacara yang berkaitan dengan amalan ritual [[Veda]]. Teks utama dalam bidang [[Kalpa]] [[Vedanga]] dikenali sebagai Kalpa Sutra. Skop teks-teks ini merangkumi ritual Veda, upacara peralihan yang berkaitan dengan peristiwa penting dalam kehidupan seperti kelahiran, perkahwinan dan kematian dalam keluarga, serta tatakelakuan dan kewajipan yang wajar dilaksanakan oleh seseorang sepanjang kehidupannya. Kebanyakan teks ''Kalpa Sutra'' telah mengalami penambahan, perubahan dan kerosakan teks sepanjang sejarahnya. Apastamba Kalpasutra, yang berkaitan dengan [[Yajur Veda|Yajurveda]], mungkin merupakan antara teks yang paling terpelihara dalam tradisi ini. ''Kalpa Sutra'' juga terdapat dalam tradisi India yang lain, termasuk [[Jainisme]]. == Etimologi == ''Kalpa'' ialah perkataan Sanskrit yang bermaksud “sesuai”, “layak”, “berkemampuan”, “ajaran suci” dan juga merujuk kepada salah satu daripada enam bidang pengajian ''Vedanga''. Dalam konteks ''Vedanga'', ahli Indologi Jerman [[Max Muller]] menterjemahkannya sebagai “ilmu upacara” (''the Ceremonial''). Perkataan ''Kalpa'' juga digunakan dalam pelbagai konteks lain. Dalam [[kosmologi Hindu]], misalnya, ''kalpa'' merujuk kepada suatu tempoh masa kosmik, iaitu satu hari bagi [[Brahma]], yang bersamaan dengan kira-kira 4.32 bilion tahun manusia. Perkataan ini juga digunakan untuk merujuk kepada tatacara atau prosedur formal, termasuk dalam bidang perubatan dan pelbagai bidang sekular yang lain. == Sejarah == Bidang pengajian Kalpa berakar daripada lapisan teks [[Brahmana]] dalam Veda. Namun, teks ''Kalpa Sutra'' memberikan penerangan yang lebih khusus, jelas, ringkas dan praktikal mengenai pelaksanaan upacara. ''Kalpa Sutra'' berkaitan dengan Karma Kanda, iaitu bahagian Veda yang berkaitan dengan ritual dan tindakan keagamaan. Ini berbeza dengan Jnana Kanda, yang berkaitan dengan pengetahuan dan dikaitkan khususnya dengan [[Upanishad]]. Bidang pengajian ini berkembang untuk memenuhi keperluan para pendeta ketika mereka melaksanakan upacara domestik, seperti perkahwinan dan upacara pemberian nama kepada bayi. Teks-teks tersebut membantu memastikan upacara dilaksanakan dengan cekap, tersusun dan seragam dalam pelbagai keadaan. Selain itu, teks ''Kalpa'' membantu seseorang dan masyarakat menghayati adat serta amalan budaya sejak dari saat seseorang diterima ke dalam kandungan ibunya sehingga saat kematiannya, malah berlanjutan sehingga upacara pembakaran jenazahnya. Dengan demikian, ''Kalpa Vedanga'' bukan sekadar ilmu mengenai ritual. Ia merupakan suatu sistem yang membantu menyusun dan mengekalkan tatacara kehidupan keagamaan dan sosial, daripada kelahiran hingga kematian, berdasarkan tradisi Veda. == Teks == Ritual yang berkaitan dengan teks-teks purba terbahagi kepada dua jenis: # Srautasutra — teks yang berasaskan ''Sruti'', iaitu wahyu atau pengetahuan suci yang dianggap didengar dan diterima oleh para rishi. # Smartasutra — peraturan yang berasaskan ''Smriti'', iaitu tradisi dan ajaran yang diingati serta diwariskan. Versi terawal teks ''Kalpa Sutra'' berkemungkinan disusun sekitar abad ke-6 SM. Teks-teks tersebut dinisbahkan kepada para rishi Veda yang terkenal, sama ada sebagai tanda penghormatan terhadap mereka dalam tradisi Hindu ataupun untuk memberikan autoriti dan kewibawaan kepada teks berkenaan. Teks-teks ini ditulis dalam gaya sutra yang berbentuk aforisme, iaitu ungkapan yang sangat ringkas dan padat. Oleh itu, ''Kalpa Sutra'' lebih merupakan pengelasan dan panduan ringkas daripada manual atau buku panduan terperinci bagi sesuatu upacara. Sarjana seperti Monier-Williams hanya menggolongkan ''Srautasutra'' sebagai sebahagian daripada Kalpa Vedanga. Menurut pandangan ini, ''Smartasutra'' tidak berkaitan secara langsung dengan upacara ''Srauta'' atau ritual Veda, sebaliknya memberikan tumpuan kepada peristiwa dan upacara dalam kehidupan berkeluarga, seperti upacara yang berkaitan dengan kelahiran bayi, serta ''Samayachara'', iaitu amalan harian yang lazim dan diterima dalam masyarakat sebagai sebahagian daripada kehidupan setiap manusia. Walau bagaimanapun, terdapat sarjana lain yang memasukkan kedua-dua Srautasutra dan Smartasutra dalam bidang ''Kalpa Vedanga''. == Empat Cabang Kalpa Sutra == Bidang Kalpa terbahagi kepada empat cabang utama, iaitu: * Srautasutra - korban dan upacara Veda * Grihyasutra - upacara dan ritual domestik * Dharmasutra - Dharma yang berkaitan dengan Varnasrama, iaitu kewajipan menurut varna dan tahap kehidupan seseorang * Sulbasutra - penerangan terperinci tentang pembinaan altar bagi pelaksanaan korban Veda === Srautasutra === ''Srautasutra'' memberikan tumpuan khusus kepada pelbagai perincian yang berkaitan dengan pelaksanaan korban Veda. Antaranya termasuk: * '''Yajamana''', iaitu orang yang melaksanakan atau menaja korban, serta '''ritvik''', iaitu para pendeta yang menjalankan fungsi tertentu dalam upacara; * '''Agnyadheya''', iaitu penyediaan atau penghasilan api korban daripada ''arani'', iaitu kepingan kayu yang digunakan untuk menghasilkan api; * Tatacara pelaksanaan pelbagai korban seperti '''Darsapurnamasa''', '''Somayaga''', '''Caturmasya''' dan '''Sattra-yaga'''; * '''Agnicayana''', iaitu penyediaan atau pembinaan tapak altar korban menggunakan batu bata dan bahan-bahan lain. Keempat-empat Veda mempunyai ''Srautasutra'' masing-masing. === Rigveda === * ''Asvalayana Srautasutra'' * ''Sankhayana Srautasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Katyayana Srautasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Srautasutra'' * ''Baudhayana Srautasutra'' * ''Bharadvaja Srautasutra'' * ''Manava Srautasutra'' * ''Vaikhanasa Srautasutra'' === Samaveda === * ''Arseya Kalpasutra'' atau ''Masaka Kalpasutra'', yang turut mengandungi bahagian ''Srautasutra''; * ''Drahyayana Srautasutra'' * ''Jaiminiya Srautasutra'' * ''Latyayana Srautasutra'' === Atharvaveda === * ''Vaitana Srautasutra'' Tanpa panduan yang terkandung dalam ''Srautasutra'' ini, pelaksanaan pelbagai '''korban dan upacara Veda''' yang kompleks tentunya akan menjadi amat sukar. Teks-teks ini menyediakan tatacara yang tersusun bagi memastikan setiap unsur upacara—daripada peranan ''yajamana'' dan para pendeta, penyediaan api suci, pembinaan altar, hinggalah pelaksanaan korban—dilakukan menurut tradisi Veda. == Grihyasutra == Grihyasutra, iaitu cabang kedua dalam rangkaian ''Kalpa Sutra'', membincangkan pelbagai upacara yang dilaksanakan di griha, iaitu rumah atau kediaman seseorang. Kandungannya merangkumi enam belas samskara, iaitu rangkaian upacara penting dalam kehidupan seseorang, termasuk Upanayana (upacara memasuki kehidupan sebagai pelajar Veda), Vivaha (perkahwinan) dan pelbagai upacara kehidupan yang lain. Senarai ''Grihyasutra'' yang masih diketahui pada hari ini daripada empat tradisi Veda adalah seperti berikut: === Rigveda === * ''Asvalayana Grihyasutra'' * ''Sankhayana Grihyasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Paraskara Grihyasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Grihyasutra'' * ''Baudhayana Grihyasutra'' * ''Bharadvaja Grihyasutra'' === Samaveda === * ''Gobhila Grihyasutra'' * ''Jaiminiya Grihyasutra'' * ''Khadira Grihyasutra'' === Atharvaveda === * ''Kausika Grihyasutra'' == Dharmasutra == Dharmasutra merupakan cabang ketiga dalam kesusasteraan Kalpasutra, yang merupakan salah satu daripada enam Vedanga, iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan Veda. Dharmasutra juga dikenali sebagai Samayacarika Sutra. Teks-teks ini terutama membincangkan acara dan vyavahara, iaitu tatakelakuan serta peraturan yang mengatur kehidupan peribadi dan sosial, di samping Varnasrama Dharma, iaitu kewajipan yang berkaitan dengan varna dan tahap kehidupan seseorang. Walaupun Grihyasutra dan Dharmasutra mempunyai hubungan yang rapat dan sesetengah topiknya saling bertindih, kedua-duanya mempunyai tumpuan yang berbeza. ''Grihyasutra'' lebih tertumpu kepada Paka Yajna dan Samskara, iaitu korban atau upacara domestik serta upacara peralihan dalam kehidupan seseorang. Sebaliknya, ''Dharmasutra'' memberikan tumpuan yang lebih luas kepada Varnasrama Dharma, iaitu kewajipan individu menurut kedudukan sosial dan tahap kehidupannya. === Dharmasutra yang masih wujud === Senarai ''Dharmasutra'' yang masih tersedia pada masa kini mengikut tradisi Veda adalah seperti berikut: === Rigveda === * ''Vasistha Dharmasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Sankha-Likhita Dharmasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Dharmasutra'' * ''Baudhayana Dharmasutra'' * ''Harita Dharmasutra'' * ''Hiranyakesi Dharmasutra'' * ''Vaikhanasa Dharmasutra'' * ''Vishnu Dharmasutra'' === Samaveda === * ''Gautama Dharmasutra'' Dengan demikian, ''Dharmasutra'' memainkan peranan penting dalam tradisi Kalpa kerana ia memperluas perbincangan Dharma daripada ritual dan upacara kepada tatakelakuan, hubungan sosial, kewajipan individu serta susunan kehidupan masyarakat. == Sulbasutra == Sulbasutra (juga dieja sebagai ''Sulvasutra'') merupakan cabang keempat dalam kesusasteraan Kalpasutra. Perkataan sulba bermaksud benang atau tali yang digunakan untuk tujuan pengukuran. Istilah ini mencerminkan penggunaan tali pengukur dalam kerja-kerja geometri, khususnya ketika menentukan ukuran dan bentuk altar korban.<ref>Swami Harshananda, [https://references.rkmm.org/external/manual/a-concise-encyclopaedia-of-hinduism/article/%C5%9Bulbas%C5%ABtras?p=03408e62817b3af3099725755af0978b04fddd5ece0745ea1b7f78cbb5508433 A Concise Encyclopaedia of Hinduism]</ref> ''Sulbasutra'' membincangkan pembinaan yajnavedi, iaitu platform atau altar yang digunakan untuk melaksanakan korban Veda. Teks-teks ini memperlihatkan pengetahuan yang sangat maju tentang geometri, termasuk kaedah pengukuran dan pembinaan bentuk-bentuk geometri yang diperlukan untuk menghasilkan altar dengan ukuran dan bentuk yang tepat. Pada masa kini, tujuh Sulbasutra diketahui masih wujud. Teks-teks ini mempunyai hubungan yang rapat dengan Srautasutra, iaitu cabang pertama daripada empat cabang ''Kalpasutra'', kerana geometri yang diterangkan dalam ''Sulbasutra'' digunakan secara langsung dalam pembinaan altar bagi korban Veda. Tujuh ''Sulbasutra'' tersebut ialah: * ''Apastamba Sulbasutra'' * ''Baudhayana Sulbasutra'' * ''Katyayana Sulbasutra'' * ''Maitrayana Sulbasutra'' * ''Manava Sulbasutra'' * ''Vadhula Sulbasutra'' * ''Varaha Sulbasutra'' Dengan demikian, keempat-empat cabang Kalpasutra mempunyai fungsi yang saling melengkapi: ''Srautasutra'' menerangkan pelaksanaan korban Veda, ''Grihyasutra'' mengatur upacara domestik, ''Dharmasutra'' membincangkan Dharma dan tatakelakuan, manakala ''Sulbasutra'' menyediakan prinsip pengukuran dan geometri yang diperlukan untuk membina altar korban. 5n2b1koddfvuxsbv4z1tdbq84wkueay 6925744 6925741 2026-08-12T07:12:35Z Ranee Narendranath 131745 6925744 wikitext text/x-wiki '''Kalpa''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: कल्प) bermaksud “sesuai”, “tepat” atau “layak” dan merupakan salah satu daripada enam disiplin [[Vedanga]], iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan [[Veda]], kitab suci [[Hinduisme|agama Hindu]].<ref>James Lochtefeld (2002), "Kalpa" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A–M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, p. 339.</ref> Bidang ilmu ini memberi tumpuan kepada tatacara, prosedur dan upacara yang berkaitan dengan amalan ritual [[Veda]]. Teks utama dalam bidang [[Kalpa]] [[Vedanga]] dikenali sebagai Kalpa Sutra.<ref>Maurice Winternitz (1963). History of Indian Literature, Volume 1. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-0056-4.</ref> Skop teks-teks ini merangkumi ritual Veda, upacara peralihan yang berkaitan dengan peristiwa penting dalam kehidupan seperti kelahiran, perkahwinan dan kematian dalam keluarga, serta tatakelakuan dan kewajipan yang wajar dilaksanakan oleh seseorang sepanjang kehidupannya.<ref>Wendy Doniger (1999). Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions. Merriam-Webster. pp. 629. ISBN 978-0-87779-044-0.</ref> Kebanyakan teks ''Kalpa Sutra'' telah mengalami penambahan, perubahan dan kerosakan teks sepanjang sejarahnya. Apastamba Kalpasutra, yang berkaitan dengan [[Yajur Veda|Yajurveda]], mungkin merupakan antara teks yang paling terpelihara dalam tradisi ini. ''Kalpa Sutra'' juga terdapat dalam tradisi India yang lain, termasuk [[Jainisme]]. == Etimologi == ''Kalpa'' ialah perkataan Sanskrit yang bermaksud “sesuai”, “layak”, “berkemampuan”, “ajaran suci” dan juga merujuk kepada salah satu daripada enam bidang pengajian ''Vedanga''. Dalam konteks ''Vedanga'', ahli Indologi Jerman [[Max Muller]] menterjemahkannya sebagai “ilmu upacara” (''the Ceremonial''). Perkataan ''Kalpa'' juga digunakan dalam pelbagai konteks lain. Dalam [[kosmologi Hindu]], misalnya, ''kalpa'' merujuk kepada suatu tempoh masa kosmik, iaitu satu hari bagi [[Brahma]], yang bersamaan dengan kira-kira 4.32 bilion tahun manusia. Perkataan ini juga digunakan untuk merujuk kepada tatacara atau prosedur formal, termasuk dalam bidang perubatan dan pelbagai bidang sekular yang lain. == Sejarah == Bidang pengajian Kalpa berakar daripada lapisan teks [[Brahmana]] dalam Veda. Namun, teks ''Kalpa Sutra'' memberikan penerangan yang lebih khusus, jelas, ringkas dan praktikal mengenai pelaksanaan upacara. ''Kalpa Sutra'' berkaitan dengan Karma Kanda, iaitu bahagian Veda yang berkaitan dengan ritual dan tindakan keagamaan. Ini berbeza dengan Jnana Kanda, yang berkaitan dengan pengetahuan dan dikaitkan khususnya dengan [[Upanishad]]. Bidang pengajian ini berkembang untuk memenuhi keperluan para pendeta ketika mereka melaksanakan upacara domestik, seperti perkahwinan dan upacara pemberian nama kepada bayi. Teks-teks tersebut membantu memastikan upacara dilaksanakan dengan cekap, tersusun dan seragam dalam pelbagai keadaan. Selain itu, teks ''Kalpa'' membantu seseorang dan masyarakat menghayati adat serta amalan budaya sejak dari saat seseorang diterima ke dalam kandungan ibunya sehingga saat kematiannya, malah berlanjutan sehingga upacara pembakaran jenazahnya. Dengan demikian, ''Kalpa Vedanga'' bukan sekadar ilmu mengenai ritual. Ia merupakan suatu sistem yang membantu menyusun dan mengekalkan tatacara kehidupan keagamaan dan sosial, daripada kelahiran hingga kematian, berdasarkan tradisi Veda. == Teks == Ritual yang berkaitan dengan teks-teks purba terbahagi kepada dua jenis: # Srautasutra — teks yang berasaskan ''Sruti'', iaitu wahyu atau pengetahuan suci yang dianggap didengar dan diterima oleh para rishi. # Smartasutra — peraturan yang berasaskan ''Smriti'', iaitu tradisi dan ajaran yang diingati serta diwariskan. Versi terawal teks ''Kalpa Sutra'' berkemungkinan disusun sekitar abad ke-6 SM. Teks-teks tersebut dinisbahkan kepada para rishi Veda yang terkenal, sama ada sebagai tanda penghormatan terhadap mereka dalam tradisi Hindu ataupun untuk memberikan autoriti dan kewibawaan kepada teks berkenaan. Teks-teks ini ditulis dalam gaya sutra yang berbentuk aforisme, iaitu ungkapan yang sangat ringkas dan padat. Oleh itu, ''Kalpa Sutra'' lebih merupakan pengelasan dan panduan ringkas daripada manual atau buku panduan terperinci bagi sesuatu upacara. Sarjana seperti Monier-Williams hanya menggolongkan ''Srautasutra'' sebagai sebahagian daripada Kalpa Vedanga. Menurut pandangan ini, ''Smartasutra'' tidak berkaitan secara langsung dengan upacara ''Srauta'' atau ritual Veda, sebaliknya memberikan tumpuan kepada peristiwa dan upacara dalam kehidupan berkeluarga, seperti upacara yang berkaitan dengan kelahiran bayi, serta ''Samayachara'', iaitu amalan harian yang lazim dan diterima dalam masyarakat sebagai sebahagian daripada kehidupan setiap manusia. Walau bagaimanapun, terdapat sarjana lain yang memasukkan kedua-dua Srautasutra dan Smartasutra dalam bidang ''Kalpa Vedanga''. == Empat Cabang Kalpa Sutra == Bidang Kalpa terbahagi kepada empat cabang utama, iaitu: * Srautasutra - korban dan upacara Veda * Grihyasutra - upacara dan ritual domestik * Dharmasutra - Dharma yang berkaitan dengan Varnasrama, iaitu kewajipan menurut varna dan tahap kehidupan seseorang * Sulbasutra - penerangan terperinci tentang pembinaan altar bagi pelaksanaan korban Veda === Srautasutra === ''Srautasutra'' memberikan tumpuan khusus kepada pelbagai perincian yang berkaitan dengan pelaksanaan korban Veda. Antaranya termasuk: * '''Yajamana''', iaitu orang yang melaksanakan atau menaja korban, serta '''ritvik''', iaitu para pendeta yang menjalankan fungsi tertentu dalam upacara; * '''Agnyadheya''', iaitu penyediaan atau penghasilan api korban daripada ''arani'', iaitu kepingan kayu yang digunakan untuk menghasilkan api; * Tatacara pelaksanaan pelbagai korban seperti '''Darsapurnamasa''', '''Somayaga''', '''Caturmasya''' dan '''Sattra-yaga'''; * '''Agnicayana''', iaitu penyediaan atau pembinaan tapak altar korban menggunakan batu bata dan bahan-bahan lain. Keempat-empat Veda mempunyai ''Srautasutra'' masing-masing. === Rigveda === * ''Asvalayana Srautasutra'' * ''Sankhayana Srautasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Katyayana Srautasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Srautasutra'' * ''Baudhayana Srautasutra'' * ''Bharadvaja Srautasutra'' * ''Manava Srautasutra'' * ''Vaikhanasa Srautasutra'' === Samaveda === * ''Arseya Kalpasutra'' atau ''Masaka Kalpasutra'', yang turut mengandungi bahagian ''Srautasutra''; * ''Drahyayana Srautasutra'' * ''Jaiminiya Srautasutra'' * ''Latyayana Srautasutra'' === Atharvaveda === * ''Vaitana Srautasutra'' Tanpa panduan yang terkandung dalam ''Srautasutra'' ini, pelaksanaan pelbagai '''korban dan upacara Veda''' yang kompleks tentunya akan menjadi amat sukar. Teks-teks ini menyediakan tatacara yang tersusun bagi memastikan setiap unsur upacara—daripada peranan ''yajamana'' dan para pendeta, penyediaan api suci, pembinaan altar, hinggalah pelaksanaan korban—dilakukan menurut tradisi Veda. == Grihyasutra == Grihyasutra, iaitu cabang kedua dalam rangkaian ''Kalpa Sutra'', membincangkan pelbagai upacara yang dilaksanakan di griha, iaitu rumah atau kediaman seseorang. Kandungannya merangkumi enam belas samskara, iaitu rangkaian upacara penting dalam kehidupan seseorang, termasuk Upanayana (upacara memasuki kehidupan sebagai pelajar Veda), Vivaha (perkahwinan) dan pelbagai upacara kehidupan yang lain. Senarai ''Grihyasutra'' yang masih diketahui pada hari ini daripada empat tradisi Veda adalah seperti berikut: === Rigveda === * ''Asvalayana Grihyasutra'' * ''Sankhayana Grihyasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Paraskara Grihyasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Grihyasutra'' * ''Baudhayana Grihyasutra'' * ''Bharadvaja Grihyasutra'' === Samaveda === * ''Gobhila Grihyasutra'' * ''Jaiminiya Grihyasutra'' * ''Khadira Grihyasutra'' === Atharvaveda === * ''Kausika Grihyasutra'' == Dharmasutra == Dharmasutra merupakan cabang ketiga dalam kesusasteraan Kalpasutra, yang merupakan salah satu daripada enam Vedanga, iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan Veda. Dharmasutra juga dikenali sebagai Samayacarika Sutra. Teks-teks ini terutama membincangkan acara dan vyavahara, iaitu tatakelakuan serta peraturan yang mengatur kehidupan peribadi dan sosial, di samping Varnasrama Dharma, iaitu kewajipan yang berkaitan dengan varna dan tahap kehidupan seseorang. Walaupun Grihyasutra dan Dharmasutra mempunyai hubungan yang rapat dan sesetengah topiknya saling bertindih, kedua-duanya mempunyai tumpuan yang berbeza. ''Grihyasutra'' lebih tertumpu kepada Paka Yajna dan Samskara, iaitu korban atau upacara domestik serta upacara peralihan dalam kehidupan seseorang. Sebaliknya, ''Dharmasutra'' memberikan tumpuan yang lebih luas kepada Varnasrama Dharma, iaitu kewajipan individu menurut kedudukan sosial dan tahap kehidupannya. === Dharmasutra yang masih wujud === Senarai ''Dharmasutra'' yang masih tersedia pada masa kini mengikut tradisi Veda adalah seperti berikut: === Rigveda === * ''Vasistha Dharmasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Sankha-Likhita Dharmasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Dharmasutra'' * ''Baudhayana Dharmasutra'' * ''Harita Dharmasutra'' * ''Hiranyakesi Dharmasutra'' * ''Vaikhanasa Dharmasutra'' * ''Vishnu Dharmasutra'' === Samaveda === * ''Gautama Dharmasutra'' Dengan demikian, ''Dharmasutra'' memainkan peranan penting dalam tradisi Kalpa kerana ia memperluas perbincangan Dharma daripada ritual dan upacara kepada tatakelakuan, hubungan sosial, kewajipan individu serta susunan kehidupan masyarakat. == Sulbasutra == Sulbasutra (juga dieja sebagai ''Sulvasutra'') merupakan cabang keempat dalam kesusasteraan Kalpasutra. Perkataan sulba bermaksud benang atau tali yang digunakan untuk tujuan pengukuran. Istilah ini mencerminkan penggunaan tali pengukur dalam kerja-kerja geometri, khususnya ketika menentukan ukuran dan bentuk altar korban.<ref>Swami Harshananda, [https://references.rkmm.org/external/manual/a-concise-encyclopaedia-of-hinduism/article/%C5%9Bulbas%C5%ABtras?p=03408e62817b3af3099725755af0978b04fddd5ece0745ea1b7f78cbb5508433 A Concise Encyclopaedia of Hinduism]</ref> ''Sulbasutra'' membincangkan pembinaan yajnavedi, iaitu platform atau altar yang digunakan untuk melaksanakan korban Veda. Teks-teks ini memperlihatkan pengetahuan yang sangat maju tentang geometri, termasuk kaedah pengukuran dan pembinaan bentuk-bentuk geometri yang diperlukan untuk menghasilkan altar dengan ukuran dan bentuk yang tepat. Pada masa kini, tujuh Sulbasutra diketahui masih wujud. Teks-teks ini mempunyai hubungan yang rapat dengan Srautasutra, iaitu cabang pertama daripada empat cabang ''Kalpasutra'', kerana geometri yang diterangkan dalam ''Sulbasutra'' digunakan secara langsung dalam pembinaan altar bagi korban Veda. Tujuh ''Sulbasutra'' tersebut ialah: * ''Apastamba Sulbasutra'' * ''Baudhayana Sulbasutra'' * ''Katyayana Sulbasutra'' * ''Maitrayana Sulbasutra'' * ''Manava Sulbasutra'' * ''Vadhula Sulbasutra'' * ''Varaha Sulbasutra'' Dengan demikian, keempat-empat cabang Kalpasutra mempunyai fungsi yang saling melengkapi: ''Srautasutra'' menerangkan pelaksanaan korban Veda, ''Grihyasutra'' mengatur upacara domestik, ''Dharmasutra'' membincangkan Dharma dan tatakelakuan, manakala ''Sulbasutra'' menyediakan prinsip pengukuran dan geometri yang diperlukan untuk membina altar korban. 84zui35o072w5wuu3xgyhgon4tlxfyd 6925745 6925744 2026-08-12T07:13:06Z Ranee Narendranath 131745 /* Sulbasutra */ 6925745 wikitext text/x-wiki '''Kalpa''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: कल्प) bermaksud “sesuai”, “tepat” atau “layak” dan merupakan salah satu daripada enam disiplin [[Vedanga]], iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan [[Veda]], kitab suci [[Hinduisme|agama Hindu]].<ref>James Lochtefeld (2002), "Kalpa" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A–M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, p. 339.</ref> Bidang ilmu ini memberi tumpuan kepada tatacara, prosedur dan upacara yang berkaitan dengan amalan ritual [[Veda]]. Teks utama dalam bidang [[Kalpa]] [[Vedanga]] dikenali sebagai Kalpa Sutra.<ref>Maurice Winternitz (1963). History of Indian Literature, Volume 1. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-0056-4.</ref> Skop teks-teks ini merangkumi ritual Veda, upacara peralihan yang berkaitan dengan peristiwa penting dalam kehidupan seperti kelahiran, perkahwinan dan kematian dalam keluarga, serta tatakelakuan dan kewajipan yang wajar dilaksanakan oleh seseorang sepanjang kehidupannya.<ref>Wendy Doniger (1999). Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions. Merriam-Webster. pp. 629. ISBN 978-0-87779-044-0.</ref> Kebanyakan teks ''Kalpa Sutra'' telah mengalami penambahan, perubahan dan kerosakan teks sepanjang sejarahnya. Apastamba Kalpasutra, yang berkaitan dengan [[Yajur Veda|Yajurveda]], mungkin merupakan antara teks yang paling terpelihara dalam tradisi ini. ''Kalpa Sutra'' juga terdapat dalam tradisi India yang lain, termasuk [[Jainisme]]. == Etimologi == ''Kalpa'' ialah perkataan Sanskrit yang bermaksud “sesuai”, “layak”, “berkemampuan”, “ajaran suci” dan juga merujuk kepada salah satu daripada enam bidang pengajian ''Vedanga''. Dalam konteks ''Vedanga'', ahli Indologi Jerman [[Max Muller]] menterjemahkannya sebagai “ilmu upacara” (''the Ceremonial''). Perkataan ''Kalpa'' juga digunakan dalam pelbagai konteks lain. Dalam [[kosmologi Hindu]], misalnya, ''kalpa'' merujuk kepada suatu tempoh masa kosmik, iaitu satu hari bagi [[Brahma]], yang bersamaan dengan kira-kira 4.32 bilion tahun manusia. Perkataan ini juga digunakan untuk merujuk kepada tatacara atau prosedur formal, termasuk dalam bidang perubatan dan pelbagai bidang sekular yang lain. == Sejarah == Bidang pengajian Kalpa berakar daripada lapisan teks [[Brahmana]] dalam Veda. Namun, teks ''Kalpa Sutra'' memberikan penerangan yang lebih khusus, jelas, ringkas dan praktikal mengenai pelaksanaan upacara. ''Kalpa Sutra'' berkaitan dengan Karma Kanda, iaitu bahagian Veda yang berkaitan dengan ritual dan tindakan keagamaan. Ini berbeza dengan Jnana Kanda, yang berkaitan dengan pengetahuan dan dikaitkan khususnya dengan [[Upanishad]]. Bidang pengajian ini berkembang untuk memenuhi keperluan para pendeta ketika mereka melaksanakan upacara domestik, seperti perkahwinan dan upacara pemberian nama kepada bayi. Teks-teks tersebut membantu memastikan upacara dilaksanakan dengan cekap, tersusun dan seragam dalam pelbagai keadaan. Selain itu, teks ''Kalpa'' membantu seseorang dan masyarakat menghayati adat serta amalan budaya sejak dari saat seseorang diterima ke dalam kandungan ibunya sehingga saat kematiannya, malah berlanjutan sehingga upacara pembakaran jenazahnya. Dengan demikian, ''Kalpa Vedanga'' bukan sekadar ilmu mengenai ritual. Ia merupakan suatu sistem yang membantu menyusun dan mengekalkan tatacara kehidupan keagamaan dan sosial, daripada kelahiran hingga kematian, berdasarkan tradisi Veda. == Teks == Ritual yang berkaitan dengan teks-teks purba terbahagi kepada dua jenis: # Srautasutra — teks yang berasaskan ''Sruti'', iaitu wahyu atau pengetahuan suci yang dianggap didengar dan diterima oleh para rishi. # Smartasutra — peraturan yang berasaskan ''Smriti'', iaitu tradisi dan ajaran yang diingati serta diwariskan. Versi terawal teks ''Kalpa Sutra'' berkemungkinan disusun sekitar abad ke-6 SM. Teks-teks tersebut dinisbahkan kepada para rishi Veda yang terkenal, sama ada sebagai tanda penghormatan terhadap mereka dalam tradisi Hindu ataupun untuk memberikan autoriti dan kewibawaan kepada teks berkenaan. Teks-teks ini ditulis dalam gaya sutra yang berbentuk aforisme, iaitu ungkapan yang sangat ringkas dan padat. Oleh itu, ''Kalpa Sutra'' lebih merupakan pengelasan dan panduan ringkas daripada manual atau buku panduan terperinci bagi sesuatu upacara. Sarjana seperti Monier-Williams hanya menggolongkan ''Srautasutra'' sebagai sebahagian daripada Kalpa Vedanga. Menurut pandangan ini, ''Smartasutra'' tidak berkaitan secara langsung dengan upacara ''Srauta'' atau ritual Veda, sebaliknya memberikan tumpuan kepada peristiwa dan upacara dalam kehidupan berkeluarga, seperti upacara yang berkaitan dengan kelahiran bayi, serta ''Samayachara'', iaitu amalan harian yang lazim dan diterima dalam masyarakat sebagai sebahagian daripada kehidupan setiap manusia. Walau bagaimanapun, terdapat sarjana lain yang memasukkan kedua-dua Srautasutra dan Smartasutra dalam bidang ''Kalpa Vedanga''. == Empat Cabang Kalpa Sutra == Bidang Kalpa terbahagi kepada empat cabang utama, iaitu: * Srautasutra - korban dan upacara Veda * Grihyasutra - upacara dan ritual domestik * Dharmasutra - Dharma yang berkaitan dengan Varnasrama, iaitu kewajipan menurut varna dan tahap kehidupan seseorang * Sulbasutra - penerangan terperinci tentang pembinaan altar bagi pelaksanaan korban Veda === Srautasutra === ''Srautasutra'' memberikan tumpuan khusus kepada pelbagai perincian yang berkaitan dengan pelaksanaan korban Veda. Antaranya termasuk: * '''Yajamana''', iaitu orang yang melaksanakan atau menaja korban, serta '''ritvik''', iaitu para pendeta yang menjalankan fungsi tertentu dalam upacara; * '''Agnyadheya''', iaitu penyediaan atau penghasilan api korban daripada ''arani'', iaitu kepingan kayu yang digunakan untuk menghasilkan api; * Tatacara pelaksanaan pelbagai korban seperti '''Darsapurnamasa''', '''Somayaga''', '''Caturmasya''' dan '''Sattra-yaga'''; * '''Agnicayana''', iaitu penyediaan atau pembinaan tapak altar korban menggunakan batu bata dan bahan-bahan lain. Keempat-empat Veda mempunyai ''Srautasutra'' masing-masing. === Rigveda === * ''Asvalayana Srautasutra'' * ''Sankhayana Srautasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Katyayana Srautasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Srautasutra'' * ''Baudhayana Srautasutra'' * ''Bharadvaja Srautasutra'' * ''Manava Srautasutra'' * ''Vaikhanasa Srautasutra'' === Samaveda === * ''Arseya Kalpasutra'' atau ''Masaka Kalpasutra'', yang turut mengandungi bahagian ''Srautasutra''; * ''Drahyayana Srautasutra'' * ''Jaiminiya Srautasutra'' * ''Latyayana Srautasutra'' === Atharvaveda === * ''Vaitana Srautasutra'' Tanpa panduan yang terkandung dalam ''Srautasutra'' ini, pelaksanaan pelbagai '''korban dan upacara Veda''' yang kompleks tentunya akan menjadi amat sukar. Teks-teks ini menyediakan tatacara yang tersusun bagi memastikan setiap unsur upacara—daripada peranan ''yajamana'' dan para pendeta, penyediaan api suci, pembinaan altar, hinggalah pelaksanaan korban—dilakukan menurut tradisi Veda. == Grihyasutra == Grihyasutra, iaitu cabang kedua dalam rangkaian ''Kalpa Sutra'', membincangkan pelbagai upacara yang dilaksanakan di griha, iaitu rumah atau kediaman seseorang. Kandungannya merangkumi enam belas samskara, iaitu rangkaian upacara penting dalam kehidupan seseorang, termasuk Upanayana (upacara memasuki kehidupan sebagai pelajar Veda), Vivaha (perkahwinan) dan pelbagai upacara kehidupan yang lain. Senarai ''Grihyasutra'' yang masih diketahui pada hari ini daripada empat tradisi Veda adalah seperti berikut: === Rigveda === * ''Asvalayana Grihyasutra'' * ''Sankhayana Grihyasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Paraskara Grihyasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Grihyasutra'' * ''Baudhayana Grihyasutra'' * ''Bharadvaja Grihyasutra'' === Samaveda === * ''Gobhila Grihyasutra'' * ''Jaiminiya Grihyasutra'' * ''Khadira Grihyasutra'' === Atharvaveda === * ''Kausika Grihyasutra'' == Dharmasutra == Dharmasutra merupakan cabang ketiga dalam kesusasteraan Kalpasutra, yang merupakan salah satu daripada enam Vedanga, iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan Veda. Dharmasutra juga dikenali sebagai Samayacarika Sutra. Teks-teks ini terutama membincangkan acara dan vyavahara, iaitu tatakelakuan serta peraturan yang mengatur kehidupan peribadi dan sosial, di samping Varnasrama Dharma, iaitu kewajipan yang berkaitan dengan varna dan tahap kehidupan seseorang. Walaupun Grihyasutra dan Dharmasutra mempunyai hubungan yang rapat dan sesetengah topiknya saling bertindih, kedua-duanya mempunyai tumpuan yang berbeza. ''Grihyasutra'' lebih tertumpu kepada Paka Yajna dan Samskara, iaitu korban atau upacara domestik serta upacara peralihan dalam kehidupan seseorang. Sebaliknya, ''Dharmasutra'' memberikan tumpuan yang lebih luas kepada Varnasrama Dharma, iaitu kewajipan individu menurut kedudukan sosial dan tahap kehidupannya. === Dharmasutra yang masih wujud === Senarai ''Dharmasutra'' yang masih tersedia pada masa kini mengikut tradisi Veda adalah seperti berikut: === Rigveda === * ''Vasistha Dharmasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Sankha-Likhita Dharmasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Dharmasutra'' * ''Baudhayana Dharmasutra'' * ''Harita Dharmasutra'' * ''Hiranyakesi Dharmasutra'' * ''Vaikhanasa Dharmasutra'' * ''Vishnu Dharmasutra'' === Samaveda === * ''Gautama Dharmasutra'' Dengan demikian, ''Dharmasutra'' memainkan peranan penting dalam tradisi Kalpa kerana ia memperluas perbincangan Dharma daripada ritual dan upacara kepada tatakelakuan, hubungan sosial, kewajipan individu serta susunan kehidupan masyarakat. == Sulbasutra == Sulbasutra (juga dieja sebagai ''Sulvasutra'') merupakan cabang keempat dalam kesusasteraan Kalpasutra. Perkataan sulba bermaksud benang atau tali yang digunakan untuk tujuan pengukuran. Istilah ini mencerminkan penggunaan tali pengukur dalam kerja-kerja geometri, khususnya ketika menentukan ukuran dan bentuk altar korban.<ref>Swami Harshananda, [https://references.rkmm.org/external/manual/a-concise-encyclopaedia-of-hinduism/article/%C5%9Bulbas%C5%ABtras?p=03408e62817b3af3099725755af0978b04fddd5ece0745ea1b7f78cbb5508433 A Concise Encyclopaedia of Hinduism]</ref> ''Sulbasutra'' membincangkan pembinaan yajnavedi, iaitu platform atau altar yang digunakan untuk melaksanakan korban Veda. Teks-teks ini memperlihatkan pengetahuan yang sangat maju tentang geometri, termasuk kaedah pengukuran dan pembinaan bentuk-bentuk geometri yang diperlukan untuk menghasilkan altar dengan ukuran dan bentuk yang tepat. Pada masa kini, tujuh Sulbasutra diketahui masih wujud. Teks-teks ini mempunyai hubungan yang rapat dengan Srautasutra, iaitu cabang pertama daripada empat cabang ''Kalpasutra'', kerana geometri yang diterangkan dalam ''Sulbasutra'' digunakan secara langsung dalam pembinaan altar bagi korban Veda. Tujuh ''Sulbasutra'' tersebut ialah: * ''Apastamba Sulbasutra'' * ''Baudhayana Sulbasutra'' * ''Katyayana Sulbasutra'' * ''Maitrayana Sulbasutra'' * ''Manava Sulbasutra'' * ''Vadhula Sulbasutra'' * ''Varaha Sulbasutra'' Dengan demikian, keempat-empat cabang Kalpasutra mempunyai fungsi yang saling melengkapi: ''Srautasutra'' menerangkan pelaksanaan korban Veda, ''Grihyasutra'' mengatur upacara domestik, ''Dharmasutra'' membincangkan Dharma dan tatakelakuan, manakala ''Sulbasutra'' menyediakan prinsip pengukuran dan geometri yang diperlukan untuk membina altar korban. == Rujukan == h29t26g84yfoteygbrxv8i2zw5lnvuk 6925747 6925745 2026-08-12T07:14:21Z Ranee Narendranath 131745 /* Sulbasutra */ 6925747 wikitext text/x-wiki '''Kalpa''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: कल्प) bermaksud “sesuai”, “tepat” atau “layak” dan merupakan salah satu daripada enam disiplin [[Vedanga]], iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan [[Veda]], kitab suci [[Hinduisme|agama Hindu]].<ref>James Lochtefeld (2002), "Kalpa" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A–M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, p. 339.</ref> Bidang ilmu ini memberi tumpuan kepada tatacara, prosedur dan upacara yang berkaitan dengan amalan ritual [[Veda]]. Teks utama dalam bidang [[Kalpa]] [[Vedanga]] dikenali sebagai Kalpa Sutra.<ref>Maurice Winternitz (1963). History of Indian Literature, Volume 1. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-0056-4.</ref> Skop teks-teks ini merangkumi ritual Veda, upacara peralihan yang berkaitan dengan peristiwa penting dalam kehidupan seperti kelahiran, perkahwinan dan kematian dalam keluarga, serta tatakelakuan dan kewajipan yang wajar dilaksanakan oleh seseorang sepanjang kehidupannya.<ref>Wendy Doniger (1999). Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions. Merriam-Webster. pp. 629. ISBN 978-0-87779-044-0.</ref> Kebanyakan teks ''Kalpa Sutra'' telah mengalami penambahan, perubahan dan kerosakan teks sepanjang sejarahnya. Apastamba Kalpasutra, yang berkaitan dengan [[Yajur Veda|Yajurveda]], mungkin merupakan antara teks yang paling terpelihara dalam tradisi ini. ''Kalpa Sutra'' juga terdapat dalam tradisi India yang lain, termasuk [[Jainisme]]. == Etimologi == ''Kalpa'' ialah perkataan Sanskrit yang bermaksud “sesuai”, “layak”, “berkemampuan”, “ajaran suci” dan juga merujuk kepada salah satu daripada enam bidang pengajian ''Vedanga''. Dalam konteks ''Vedanga'', ahli Indologi Jerman [[Max Muller]] menterjemahkannya sebagai “ilmu upacara” (''the Ceremonial''). Perkataan ''Kalpa'' juga digunakan dalam pelbagai konteks lain. Dalam [[kosmologi Hindu]], misalnya, ''kalpa'' merujuk kepada suatu tempoh masa kosmik, iaitu satu hari bagi [[Brahma]], yang bersamaan dengan kira-kira 4.32 bilion tahun manusia. Perkataan ini juga digunakan untuk merujuk kepada tatacara atau prosedur formal, termasuk dalam bidang perubatan dan pelbagai bidang sekular yang lain. == Sejarah == Bidang pengajian Kalpa berakar daripada lapisan teks [[Brahmana]] dalam Veda. Namun, teks ''Kalpa Sutra'' memberikan penerangan yang lebih khusus, jelas, ringkas dan praktikal mengenai pelaksanaan upacara. ''Kalpa Sutra'' berkaitan dengan Karma Kanda, iaitu bahagian Veda yang berkaitan dengan ritual dan tindakan keagamaan. Ini berbeza dengan Jnana Kanda, yang berkaitan dengan pengetahuan dan dikaitkan khususnya dengan [[Upanishad]]. Bidang pengajian ini berkembang untuk memenuhi keperluan para pendeta ketika mereka melaksanakan upacara domestik, seperti perkahwinan dan upacara pemberian nama kepada bayi. Teks-teks tersebut membantu memastikan upacara dilaksanakan dengan cekap, tersusun dan seragam dalam pelbagai keadaan. Selain itu, teks ''Kalpa'' membantu seseorang dan masyarakat menghayati adat serta amalan budaya sejak dari saat seseorang diterima ke dalam kandungan ibunya sehingga saat kematiannya, malah berlanjutan sehingga upacara pembakaran jenazahnya. Dengan demikian, ''Kalpa Vedanga'' bukan sekadar ilmu mengenai ritual. Ia merupakan suatu sistem yang membantu menyusun dan mengekalkan tatacara kehidupan keagamaan dan sosial, daripada kelahiran hingga kematian, berdasarkan tradisi Veda. == Teks == Ritual yang berkaitan dengan teks-teks purba terbahagi kepada dua jenis: # Srautasutra — teks yang berasaskan ''Sruti'', iaitu wahyu atau pengetahuan suci yang dianggap didengar dan diterima oleh para rishi. # Smartasutra — peraturan yang berasaskan ''Smriti'', iaitu tradisi dan ajaran yang diingati serta diwariskan. Versi terawal teks ''Kalpa Sutra'' berkemungkinan disusun sekitar abad ke-6 SM. Teks-teks tersebut dinisbahkan kepada para rishi Veda yang terkenal, sama ada sebagai tanda penghormatan terhadap mereka dalam tradisi Hindu ataupun untuk memberikan autoriti dan kewibawaan kepada teks berkenaan. Teks-teks ini ditulis dalam gaya sutra yang berbentuk aforisme, iaitu ungkapan yang sangat ringkas dan padat. Oleh itu, ''Kalpa Sutra'' lebih merupakan pengelasan dan panduan ringkas daripada manual atau buku panduan terperinci bagi sesuatu upacara. Sarjana seperti Monier-Williams hanya menggolongkan ''Srautasutra'' sebagai sebahagian daripada Kalpa Vedanga. Menurut pandangan ini, ''Smartasutra'' tidak berkaitan secara langsung dengan upacara ''Srauta'' atau ritual Veda, sebaliknya memberikan tumpuan kepada peristiwa dan upacara dalam kehidupan berkeluarga, seperti upacara yang berkaitan dengan kelahiran bayi, serta ''Samayachara'', iaitu amalan harian yang lazim dan diterima dalam masyarakat sebagai sebahagian daripada kehidupan setiap manusia. Walau bagaimanapun, terdapat sarjana lain yang memasukkan kedua-dua Srautasutra dan Smartasutra dalam bidang ''Kalpa Vedanga''. == Empat Cabang Kalpa Sutra == Bidang Kalpa terbahagi kepada empat cabang utama, iaitu: * Srautasutra - korban dan upacara Veda * Grihyasutra - upacara dan ritual domestik * Dharmasutra - Dharma yang berkaitan dengan Varnasrama, iaitu kewajipan menurut varna dan tahap kehidupan seseorang * Sulbasutra - penerangan terperinci tentang pembinaan altar bagi pelaksanaan korban Veda === Srautasutra === ''Srautasutra'' memberikan tumpuan khusus kepada pelbagai perincian yang berkaitan dengan pelaksanaan korban Veda. Antaranya termasuk: * '''Yajamana''', iaitu orang yang melaksanakan atau menaja korban, serta '''ritvik''', iaitu para pendeta yang menjalankan fungsi tertentu dalam upacara; * '''Agnyadheya''', iaitu penyediaan atau penghasilan api korban daripada ''arani'', iaitu kepingan kayu yang digunakan untuk menghasilkan api; * Tatacara pelaksanaan pelbagai korban seperti '''Darsapurnamasa''', '''Somayaga''', '''Caturmasya''' dan '''Sattra-yaga'''; * '''Agnicayana''', iaitu penyediaan atau pembinaan tapak altar korban menggunakan batu bata dan bahan-bahan lain. Keempat-empat Veda mempunyai ''Srautasutra'' masing-masing. === Rigveda === * ''Asvalayana Srautasutra'' * ''Sankhayana Srautasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Katyayana Srautasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Srautasutra'' * ''Baudhayana Srautasutra'' * ''Bharadvaja Srautasutra'' * ''Manava Srautasutra'' * ''Vaikhanasa Srautasutra'' === Samaveda === * ''Arseya Kalpasutra'' atau ''Masaka Kalpasutra'', yang turut mengandungi bahagian ''Srautasutra''; * ''Drahyayana Srautasutra'' * ''Jaiminiya Srautasutra'' * ''Latyayana Srautasutra'' === Atharvaveda === * ''Vaitana Srautasutra'' Tanpa panduan yang terkandung dalam ''Srautasutra'' ini, pelaksanaan pelbagai '''korban dan upacara Veda''' yang kompleks tentunya akan menjadi amat sukar. Teks-teks ini menyediakan tatacara yang tersusun bagi memastikan setiap unsur upacara—daripada peranan ''yajamana'' dan para pendeta, penyediaan api suci, pembinaan altar, hinggalah pelaksanaan korban—dilakukan menurut tradisi Veda. == Grihyasutra == Grihyasutra, iaitu cabang kedua dalam rangkaian ''Kalpa Sutra'', membincangkan pelbagai upacara yang dilaksanakan di griha, iaitu rumah atau kediaman seseorang. Kandungannya merangkumi enam belas samskara, iaitu rangkaian upacara penting dalam kehidupan seseorang, termasuk Upanayana (upacara memasuki kehidupan sebagai pelajar Veda), Vivaha (perkahwinan) dan pelbagai upacara kehidupan yang lain. Senarai ''Grihyasutra'' yang masih diketahui pada hari ini daripada empat tradisi Veda adalah seperti berikut: === Rigveda === * ''Asvalayana Grihyasutra'' * ''Sankhayana Grihyasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Paraskara Grihyasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Grihyasutra'' * ''Baudhayana Grihyasutra'' * ''Bharadvaja Grihyasutra'' === Samaveda === * ''Gobhila Grihyasutra'' * ''Jaiminiya Grihyasutra'' * ''Khadira Grihyasutra'' === Atharvaveda === * ''Kausika Grihyasutra'' == Dharmasutra == Dharmasutra merupakan cabang ketiga dalam kesusasteraan Kalpasutra, yang merupakan salah satu daripada enam Vedanga, iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan Veda. Dharmasutra juga dikenali sebagai Samayacarika Sutra. Teks-teks ini terutama membincangkan acara dan vyavahara, iaitu tatakelakuan serta peraturan yang mengatur kehidupan peribadi dan sosial, di samping Varnasrama Dharma, iaitu kewajipan yang berkaitan dengan varna dan tahap kehidupan seseorang. Walaupun Grihyasutra dan Dharmasutra mempunyai hubungan yang rapat dan sesetengah topiknya saling bertindih, kedua-duanya mempunyai tumpuan yang berbeza. ''Grihyasutra'' lebih tertumpu kepada Paka Yajna dan Samskara, iaitu korban atau upacara domestik serta upacara peralihan dalam kehidupan seseorang. Sebaliknya, ''Dharmasutra'' memberikan tumpuan yang lebih luas kepada Varnasrama Dharma, iaitu kewajipan individu menurut kedudukan sosial dan tahap kehidupannya. === Dharmasutra yang masih wujud === Senarai ''Dharmasutra'' yang masih tersedia pada masa kini mengikut tradisi Veda adalah seperti berikut: === Rigveda === * ''Vasistha Dharmasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Sankha-Likhita Dharmasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Dharmasutra'' * ''Baudhayana Dharmasutra'' * ''Harita Dharmasutra'' * ''Hiranyakesi Dharmasutra'' * ''Vaikhanasa Dharmasutra'' * ''Vishnu Dharmasutra'' === Samaveda === * ''Gautama Dharmasutra'' Dengan demikian, ''Dharmasutra'' memainkan peranan penting dalam tradisi Kalpa kerana ia memperluas perbincangan Dharma daripada ritual dan upacara kepada tatakelakuan, hubungan sosial, kewajipan individu serta susunan kehidupan masyarakat. == Sulbasutra == Sulbasutra (juga dieja sebagai ''Sulvasutra'') merupakan cabang keempat dalam kesusasteraan Kalpasutra. Perkataan sulba bermaksud benang atau tali yang digunakan untuk tujuan pengukuran. Istilah ini mencerminkan penggunaan tali pengukur dalam kerja-kerja geometri, khususnya ketika menentukan ukuran dan bentuk altar korban.<ref>Swami Harshananda, [https://references.rkmm.org/external/manual/a-concise-encyclopaedia-of-hinduism/article/%C5%9Bulbas%C5%ABtras?p=03408e62817b3af3099725755af0978b04fddd5ece0745ea1b7f78cbb5508433 A Concise Encyclopaedia of Hinduism]</ref> ''Sulbasutra'' membincangkan pembinaan yajnavedi, iaitu platform atau altar yang digunakan untuk melaksanakan korban Veda. Teks-teks ini memperlihatkan pengetahuan yang sangat maju tentang geometri, termasuk kaedah pengukuran dan pembinaan bentuk-bentuk geometri yang diperlukan untuk menghasilkan altar dengan ukuran dan bentuk yang tepat. Pada masa kini, tujuh Sulbasutra diketahui masih wujud. Teks-teks ini mempunyai hubungan yang rapat dengan Srautasutra, iaitu cabang pertama daripada empat cabang ''Kalpasutra'', kerana geometri yang diterangkan dalam ''Sulbasutra'' digunakan secara langsung dalam pembinaan altar bagi korban Veda. Tujuh ''Sulbasutra'' tersebut ialah: * ''Apastamba Sulbasutra'' * ''Baudhayana Sulbasutra'' * ''Katyayana Sulbasutra'' * ''Maitrayana Sulbasutra'' * ''Manava Sulbasutra'' * ''Vadhula Sulbasutra'' * ''Varaha Sulbasutra'' Dengan demikian, keempat-empat cabang Kalpasutra mempunyai fungsi yang saling melengkapi: ''Srautasutra'' menerangkan pelaksanaan korban Veda, ''Grihyasutra'' mengatur upacara domestik, ''Dharmasutra'' membincangkan Dharma dan tatakelakuan, manakala ''Sulbasutra'' menyediakan prinsip pengukuran dan geometri yang diperlukan untuk membina altar korban. == Lihat juga == * [[Vedanga]] * [[Teks Hindu]] * [[Dharmasastra|Dharmasutra]] * [[Nirukta]] == Rujukan == hu8sn938nwe2fqnplo05sy74f4p2z76 6925751 6925747 2026-08-12T07:16:00Z Ranee Narendranath 131745 /* Rujukan */ 6925751 wikitext text/x-wiki '''Kalpa''' ([[Bahasa Sanskrit|Sanskrit]]: कल्प) bermaksud “sesuai”, “tepat” atau “layak” dan merupakan salah satu daripada enam disiplin [[Vedanga]], iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan [[Veda]], kitab suci [[Hinduisme|agama Hindu]].<ref>James Lochtefeld (2002), "Kalpa" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 1: A–M, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, p. 339.</ref> Bidang ilmu ini memberi tumpuan kepada tatacara, prosedur dan upacara yang berkaitan dengan amalan ritual [[Veda]]. Teks utama dalam bidang [[Kalpa]] [[Vedanga]] dikenali sebagai Kalpa Sutra.<ref>Maurice Winternitz (1963). History of Indian Literature, Volume 1. Motilal Banarsidass. ISBN 978-81-208-0056-4.</ref> Skop teks-teks ini merangkumi ritual Veda, upacara peralihan yang berkaitan dengan peristiwa penting dalam kehidupan seperti kelahiran, perkahwinan dan kematian dalam keluarga, serta tatakelakuan dan kewajipan yang wajar dilaksanakan oleh seseorang sepanjang kehidupannya.<ref>Wendy Doniger (1999). Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions. Merriam-Webster. pp. 629. ISBN 978-0-87779-044-0.</ref> Kebanyakan teks ''Kalpa Sutra'' telah mengalami penambahan, perubahan dan kerosakan teks sepanjang sejarahnya. Apastamba Kalpasutra, yang berkaitan dengan [[Yajur Veda|Yajurveda]], mungkin merupakan antara teks yang paling terpelihara dalam tradisi ini. ''Kalpa Sutra'' juga terdapat dalam tradisi India yang lain, termasuk [[Jainisme]]. == Etimologi == ''Kalpa'' ialah perkataan Sanskrit yang bermaksud “sesuai”, “layak”, “berkemampuan”, “ajaran suci” dan juga merujuk kepada salah satu daripada enam bidang pengajian ''Vedanga''. Dalam konteks ''Vedanga'', ahli Indologi Jerman [[Max Muller]] menterjemahkannya sebagai “ilmu upacara” (''the Ceremonial''). Perkataan ''Kalpa'' juga digunakan dalam pelbagai konteks lain. Dalam [[kosmologi Hindu]], misalnya, ''kalpa'' merujuk kepada suatu tempoh masa kosmik, iaitu satu hari bagi [[Brahma]], yang bersamaan dengan kira-kira 4.32 bilion tahun manusia. Perkataan ini juga digunakan untuk merujuk kepada tatacara atau prosedur formal, termasuk dalam bidang perubatan dan pelbagai bidang sekular yang lain. == Sejarah == Bidang pengajian Kalpa berakar daripada lapisan teks [[Brahmana]] dalam Veda. Namun, teks ''Kalpa Sutra'' memberikan penerangan yang lebih khusus, jelas, ringkas dan praktikal mengenai pelaksanaan upacara. ''Kalpa Sutra'' berkaitan dengan Karma Kanda, iaitu bahagian Veda yang berkaitan dengan ritual dan tindakan keagamaan. Ini berbeza dengan Jnana Kanda, yang berkaitan dengan pengetahuan dan dikaitkan khususnya dengan [[Upanishad]]. Bidang pengajian ini berkembang untuk memenuhi keperluan para pendeta ketika mereka melaksanakan upacara domestik, seperti perkahwinan dan upacara pemberian nama kepada bayi. Teks-teks tersebut membantu memastikan upacara dilaksanakan dengan cekap, tersusun dan seragam dalam pelbagai keadaan. Selain itu, teks ''Kalpa'' membantu seseorang dan masyarakat menghayati adat serta amalan budaya sejak dari saat seseorang diterima ke dalam kandungan ibunya sehingga saat kematiannya, malah berlanjutan sehingga upacara pembakaran jenazahnya. Dengan demikian, ''Kalpa Vedanga'' bukan sekadar ilmu mengenai ritual. Ia merupakan suatu sistem yang membantu menyusun dan mengekalkan tatacara kehidupan keagamaan dan sosial, daripada kelahiran hingga kematian, berdasarkan tradisi Veda. == Teks == Ritual yang berkaitan dengan teks-teks purba terbahagi kepada dua jenis: # Srautasutra — teks yang berasaskan ''Sruti'', iaitu wahyu atau pengetahuan suci yang dianggap didengar dan diterima oleh para rishi. # Smartasutra — peraturan yang berasaskan ''Smriti'', iaitu tradisi dan ajaran yang diingati serta diwariskan. Versi terawal teks ''Kalpa Sutra'' berkemungkinan disusun sekitar abad ke-6 SM. Teks-teks tersebut dinisbahkan kepada para rishi Veda yang terkenal, sama ada sebagai tanda penghormatan terhadap mereka dalam tradisi Hindu ataupun untuk memberikan autoriti dan kewibawaan kepada teks berkenaan. Teks-teks ini ditulis dalam gaya sutra yang berbentuk aforisme, iaitu ungkapan yang sangat ringkas dan padat. Oleh itu, ''Kalpa Sutra'' lebih merupakan pengelasan dan panduan ringkas daripada manual atau buku panduan terperinci bagi sesuatu upacara. Sarjana seperti Monier-Williams hanya menggolongkan ''Srautasutra'' sebagai sebahagian daripada Kalpa Vedanga. Menurut pandangan ini, ''Smartasutra'' tidak berkaitan secara langsung dengan upacara ''Srauta'' atau ritual Veda, sebaliknya memberikan tumpuan kepada peristiwa dan upacara dalam kehidupan berkeluarga, seperti upacara yang berkaitan dengan kelahiran bayi, serta ''Samayachara'', iaitu amalan harian yang lazim dan diterima dalam masyarakat sebagai sebahagian daripada kehidupan setiap manusia. Walau bagaimanapun, terdapat sarjana lain yang memasukkan kedua-dua Srautasutra dan Smartasutra dalam bidang ''Kalpa Vedanga''. == Empat Cabang Kalpa Sutra == Bidang Kalpa terbahagi kepada empat cabang utama, iaitu: * Srautasutra - korban dan upacara Veda * Grihyasutra - upacara dan ritual domestik * Dharmasutra - Dharma yang berkaitan dengan Varnasrama, iaitu kewajipan menurut varna dan tahap kehidupan seseorang * Sulbasutra - penerangan terperinci tentang pembinaan altar bagi pelaksanaan korban Veda === Srautasutra === ''Srautasutra'' memberikan tumpuan khusus kepada pelbagai perincian yang berkaitan dengan pelaksanaan korban Veda. Antaranya termasuk: * '''Yajamana''', iaitu orang yang melaksanakan atau menaja korban, serta '''ritvik''', iaitu para pendeta yang menjalankan fungsi tertentu dalam upacara; * '''Agnyadheya''', iaitu penyediaan atau penghasilan api korban daripada ''arani'', iaitu kepingan kayu yang digunakan untuk menghasilkan api; * Tatacara pelaksanaan pelbagai korban seperti '''Darsapurnamasa''', '''Somayaga''', '''Caturmasya''' dan '''Sattra-yaga'''; * '''Agnicayana''', iaitu penyediaan atau pembinaan tapak altar korban menggunakan batu bata dan bahan-bahan lain. Keempat-empat Veda mempunyai ''Srautasutra'' masing-masing. === Rigveda === * ''Asvalayana Srautasutra'' * ''Sankhayana Srautasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Katyayana Srautasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Srautasutra'' * ''Baudhayana Srautasutra'' * ''Bharadvaja Srautasutra'' * ''Manava Srautasutra'' * ''Vaikhanasa Srautasutra'' === Samaveda === * ''Arseya Kalpasutra'' atau ''Masaka Kalpasutra'', yang turut mengandungi bahagian ''Srautasutra''; * ''Drahyayana Srautasutra'' * ''Jaiminiya Srautasutra'' * ''Latyayana Srautasutra'' === Atharvaveda === * ''Vaitana Srautasutra'' Tanpa panduan yang terkandung dalam ''Srautasutra'' ini, pelaksanaan pelbagai '''korban dan upacara Veda''' yang kompleks tentunya akan menjadi amat sukar. Teks-teks ini menyediakan tatacara yang tersusun bagi memastikan setiap unsur upacara—daripada peranan ''yajamana'' dan para pendeta, penyediaan api suci, pembinaan altar, hinggalah pelaksanaan korban—dilakukan menurut tradisi Veda. == Grihyasutra == Grihyasutra, iaitu cabang kedua dalam rangkaian ''Kalpa Sutra'', membincangkan pelbagai upacara yang dilaksanakan di griha, iaitu rumah atau kediaman seseorang. Kandungannya merangkumi enam belas samskara, iaitu rangkaian upacara penting dalam kehidupan seseorang, termasuk Upanayana (upacara memasuki kehidupan sebagai pelajar Veda), Vivaha (perkahwinan) dan pelbagai upacara kehidupan yang lain. Senarai ''Grihyasutra'' yang masih diketahui pada hari ini daripada empat tradisi Veda adalah seperti berikut: === Rigveda === * ''Asvalayana Grihyasutra'' * ''Sankhayana Grihyasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Paraskara Grihyasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Grihyasutra'' * ''Baudhayana Grihyasutra'' * ''Bharadvaja Grihyasutra'' === Samaveda === * ''Gobhila Grihyasutra'' * ''Jaiminiya Grihyasutra'' * ''Khadira Grihyasutra'' === Atharvaveda === * ''Kausika Grihyasutra'' == Dharmasutra == Dharmasutra merupakan cabang ketiga dalam kesusasteraan Kalpasutra, yang merupakan salah satu daripada enam Vedanga, iaitu ilmu tambahan yang berkaitan dengan Veda. Dharmasutra juga dikenali sebagai Samayacarika Sutra. Teks-teks ini terutama membincangkan acara dan vyavahara, iaitu tatakelakuan serta peraturan yang mengatur kehidupan peribadi dan sosial, di samping Varnasrama Dharma, iaitu kewajipan yang berkaitan dengan varna dan tahap kehidupan seseorang. Walaupun Grihyasutra dan Dharmasutra mempunyai hubungan yang rapat dan sesetengah topiknya saling bertindih, kedua-duanya mempunyai tumpuan yang berbeza. ''Grihyasutra'' lebih tertumpu kepada Paka Yajna dan Samskara, iaitu korban atau upacara domestik serta upacara peralihan dalam kehidupan seseorang. Sebaliknya, ''Dharmasutra'' memberikan tumpuan yang lebih luas kepada Varnasrama Dharma, iaitu kewajipan individu menurut kedudukan sosial dan tahap kehidupannya. === Dharmasutra yang masih wujud === Senarai ''Dharmasutra'' yang masih tersedia pada masa kini mengikut tradisi Veda adalah seperti berikut: === Rigveda === * ''Vasistha Dharmasutra'' === Sukla Yajurveda === * ''Sankha-Likhita Dharmasutra'' === Krishna Yajurveda === * ''Apastamba Dharmasutra'' * ''Baudhayana Dharmasutra'' * ''Harita Dharmasutra'' * ''Hiranyakesi Dharmasutra'' * ''Vaikhanasa Dharmasutra'' * ''Vishnu Dharmasutra'' === Samaveda === * ''Gautama Dharmasutra'' Dengan demikian, ''Dharmasutra'' memainkan peranan penting dalam tradisi Kalpa kerana ia memperluas perbincangan Dharma daripada ritual dan upacara kepada tatakelakuan, hubungan sosial, kewajipan individu serta susunan kehidupan masyarakat. == Sulbasutra == Sulbasutra (juga dieja sebagai ''Sulvasutra'') merupakan cabang keempat dalam kesusasteraan Kalpasutra. Perkataan sulba bermaksud benang atau tali yang digunakan untuk tujuan pengukuran. Istilah ini mencerminkan penggunaan tali pengukur dalam kerja-kerja geometri, khususnya ketika menentukan ukuran dan bentuk altar korban.<ref>Swami Harshananda, [https://references.rkmm.org/external/manual/a-concise-encyclopaedia-of-hinduism/article/%C5%9Bulbas%C5%ABtras?p=03408e62817b3af3099725755af0978b04fddd5ece0745ea1b7f78cbb5508433 A Concise Encyclopaedia of Hinduism]</ref> ''Sulbasutra'' membincangkan pembinaan yajnavedi, iaitu platform atau altar yang digunakan untuk melaksanakan korban Veda. Teks-teks ini memperlihatkan pengetahuan yang sangat maju tentang geometri, termasuk kaedah pengukuran dan pembinaan bentuk-bentuk geometri yang diperlukan untuk menghasilkan altar dengan ukuran dan bentuk yang tepat. Pada masa kini, tujuh Sulbasutra diketahui masih wujud. Teks-teks ini mempunyai hubungan yang rapat dengan Srautasutra, iaitu cabang pertama daripada empat cabang ''Kalpasutra'', kerana geometri yang diterangkan dalam ''Sulbasutra'' digunakan secara langsung dalam pembinaan altar bagi korban Veda. Tujuh ''Sulbasutra'' tersebut ialah: * ''Apastamba Sulbasutra'' * ''Baudhayana Sulbasutra'' * ''Katyayana Sulbasutra'' * ''Maitrayana Sulbasutra'' * ''Manava Sulbasutra'' * ''Vadhula Sulbasutra'' * ''Varaha Sulbasutra'' Dengan demikian, keempat-empat cabang Kalpasutra mempunyai fungsi yang saling melengkapi: ''Srautasutra'' menerangkan pelaksanaan korban Veda, ''Grihyasutra'' mengatur upacara domestik, ''Dharmasutra'' membincangkan Dharma dan tatakelakuan, manakala ''Sulbasutra'' menyediakan prinsip pengukuran dan geometri yang diperlukan untuk membina altar korban. == Lihat juga == * [[Vedanga]] * [[Teks Hindu]] * [[Dharmasastra|Dharmasutra]] * [[Nirukta]] == Rujukan == [[Kategori:Teks Hindu]] [[Kategori:Falsafah India]] [[Kategori:Teks Sanskrit]] iboso0c94oxh20d0zzx0c3f1nb54wzq 0 1296129 6925746 2026-08-12T07:14:01Z Lemantun 221827 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{short description|American explorer and fossil collector}} {{Use mdy dates|date=August 2023}} {{Infobox scientist | birth_name = Susan Hendrickson | image = Sue Hendrickson reading to children about fossils & dinosaurs by Randy Johnson in 2001.png |caption = Sue Hendrickson membaca ke kanak-kanak tentang dinosaur pada 2001 | birth_date = {{Birth date and age|1949|12|2}} | birth_place = [[Chicago, Illinois]], U.S. | fields = {{hlist|Pal...' 6925746 wikitext text/x-wiki {{short description|American explorer and fossil collector}} {{Use mdy dates|date=August 2023}} {{Infobox scientist | birth_name = Susan Hendrickson | image = Sue Hendrickson reading to children about fossils & dinosaurs by Randy Johnson in 2001.png |caption = Sue Hendrickson membaca ke kanak-kanak tentang dinosaur pada 2001 | birth_date = {{Birth date and age|1949|12|2}} | birth_place = [[Chicago, Illinois]], U.S. | fields = {{hlist|[[Paleontologi vertebrata]]|[[Entomologi|paleoentomologi]]|[[arkeologi marin]]}} | workplaces = | known_for = Menemui ''T. rex'' [[Sue (dinosaur)|Sue]] }} Susan Hendrickson (lahir 2 Disember 1949) ialah seorang penjelajah dan pengumpul fosil Amerika. Hendrickson terkenal dengan penemuannya terhadap sisa-sisa ''Tyrannosaurus rex'' di South Dakota pada 12 Ogos 1990, di Kawasan Simpanan Sungai Cheyenne. Penemuannya merupakan rangka Tyrannosaurus paling lengkap yang diketahui sains. Rangka ini kini dikenali sebagai "Sue" untuk menghormatinya. Ia dipamerkan di Muzium Lapangan di Chicago, Illinois. Beliau juga telah menemui fosil dan artifak penting lain di seluruh dunia. ==Kehidupan Awal== Hendrickson dilahirkan di Chicago, Illinois, kepada Lee dan Mary Hendrickson; keluarganya tidak lama kemudian berpindah ke Munster, Indiana yang berdekatan, tempat beliau membesar.<ref name="Gaines15">{{Harvnb|Gaines|p=15}}</ref> Beliau mempunyai dua adik-beradik: seorang abang, John,<ref name="Gaines16">{{Harvnb|Gaines|p=16}}</ref> dan adik perempuannya, Karen. Bapanya merupakan ejen pembelian kereta api yang berjaya, manakala ibunya bekerja di American Airlines.<ref name="Gaines16">{{Harvnb|Gaines|p=16}}</ref> Pada tahun 1955, Hendrickson mendaftar di sekolah rendah awam Munster, dan sering dipuji oleh guru-gurunya sebagai "seorang pelajar yang baik dan anak yang patuh".<ref name="Gaines17">{{Harvnb|Gaines|p=17}}</ref> Walau bagaimanapun, beliau akhirnya mendapati dirinya bosan dengan sekolah di Munster, dan pada usia 16 tahun dapat meyakinkan ibu bapanya untuk membiarkannya tinggal bersama ibu saudaranya di Florida, di mana beliau mendaftar di sekolah menengah Fort Lauderdale. Seorang remaja yang suka berpetualang dan memberontak, Hendrickson tidak pernah menamatkan sekolah menengah, berhenti sekolah pada usia 17 tahun dan berpindah dari negeri ke negeri bersama teman lelakinya sebelum menetap di Florida, di mana beliau diupah oleh dua penyelam profesional yang menjalankan perniagaan ikan akuarium.<ref name="Gaines23">{{Harvnb|Gaines|p=23}}</ref> Seorang perenang yang hebat yang pernah menjadi ahli pasukan renang sekolah menengahnya, Hendrickson cepat belajar menyelam dan mula mengumpul ikan tropika di luar Florida Keys untuk dijual kepada pakar akuatik dan kedai haiwan peliharaan. Selain daripada kerjanya sebagai penyelam, Hendrickson juga bekerja sebahagian daripada tahun sebagai pemancing udang kara, dan kadangkala mengambil cuti musim panas untuk menjadi sukarelawan di penggalian paleontologi. Beliau kemudiannya berpindah ke Seattle, memperoleh GED, dan mempertimbangkan untuk mendaftar di Universiti Washington untuk melanjutkan pelajaran dalam bidang biologi marin, tetapi memutuskan untuk tidak melakukannya, meninggalkan Seattle selepas setahun dan kembali ke Florida untuk meneruskan kerjaya menyelamnya.<ref name="Gaines26">{{Harvnb|Gaines|p=26}}</ref> ==Kerjaya== Pada tahun 1970, Hendrickson mempunyai ramai rakan dalam perniagaan menyelam, dan pada suatu hari dijemput untuk menyertai ekspedisi menyelam penyelamatan di luar Florida Keys, yang dilakukannya dengan penuh semangat. Tugasnya adalah untuk mendapatkan bahan binaan berharga yang disimpan dalam kapal kargo yang terkandas di terumbu karang.<ref name="Gaines29">{{Harvnb|Gaines|p=29}}</ref> Sambil meneruskan kerjanya dalam penyelamatan, Hendrickson tidak lama kemudian mendapati dirinya meneroka bangkai kapal lama, kemudian pergi ke Republik Dominika. Beliau terpesona dengan kerja bersama ahli arkeologi dan jatuh cinta dengan negara itu, dan kerap melawat pulau itu.<ref name="Gaines35">{{Harvnb|Gaines|p=35}}</ref> Menjelang pertengahan 1980-an, Hendrickson juga telah cuba melombong ambar di pergunungan Dominican. Beliau telah menjadi salah satu pembekal ambar terbesar untuk saintis. Hendrickson juga menemui tiga rama-rama berusia 23 juta tahun yang sempurna, yang membentuk separuh daripada jumlah koleksi seluruh dunia. Walaupun beliau mendapati kerja itu terlalu membosankan untuk diteruskan sepenuh masa, menulis bahawa "Anda boleh menggali selama berbulan-bulan dan tidak menemui apa-apa di gua-gua Dominican,"<ref name="Gaines37">{{Harvnb|Gaines|p=37}}</ref> beliau terus mengkaji entomologi paleo, menjadi pakar dalam mengenal pasti serangga fosil. [[File:Sues skeleton.jpg|right|thumb|[[Sue (dinosaur)|Spesimen ''T. rex'']] ditemui oleh Sue Hendrickson]] Beliau juga bertemu ahli paleontologi Switzerland Kirby Siber, yang membenarkannya menyertai pasukannya yang terdiri daripada ahli paleontologi Carlos Martin dan Peter Larson.<ref name="Gaines41">{{Harvnb|Gaines|p=41}}</ref> Kumpulan itu mula menggali fosil ikan paus baleen Miosen di dasar laut purba di Peru, dan Hendrickson menyertai pasukan itu selama beberapa musim panas, menemui fosil ikan lumba-lumba, ikan paus, dan jerung.<ref name="Gaines41">{{Harvnb|Gaines|p=41}}</ref> Beliau kemudiannya menemani Larson ke Institut Black Hills di South Dakota. Pada masa ini, paleontologi telah menjadi minat utamanya.<ref name="Gaines44">{{Harvnb|Gaines|p=44}}</ref> Pada 12 Ogos 1990, semasa memeriksa tebing di South Dakota bersama pasukan dari Institut Black Hills, beliau menemui spesimen Tyrannosaurus rex – spesimen T. rex terbesar, paling lengkap, dan paling terpelihara yang pernah ditemui. Spesimen itu kemudiannya dinamakan "Sue" untuk menghormatinya. Pada tahun 1992, Hendrickson menyertai pasukan ahli arkeologi marin yang diketuai oleh Franck Goddio. Bersama mereka, beliau mengambil bahagian dalam banyak ekspedisi menyelam, yang paling terkenal ialah Royal Quarters Cleopatra, dan armada Napoleon Bonaparte yang hilang dari Pertempuran Sungai Nil. Pada tahun 2005, majalah Glamour telah memberi penghormatan kepadanya dalam "Anugerah Wanita Glamour Terbaik Tahun Ini". Pada tahun 2001, beliau menerbitkan autobiografi bertajuk Hunt for the Past: My Life as an Explorer (New York, NY: Scholastic, Inc). Pada tahun 2008, beliau telah dipaparkan dalam bab "Dare to Explore" National Geographic Kids. Hendrickson kini[bila?] tinggal di pulau Guanaja, di luar pantai Honduras. Beliau merupakan ahli Persatuan Paleontologi, Kelab Penjelajah, Persatuan Arkeologi Sejarah, dan telah dianugerahkan Ph.D. kehormat dari Universiti Illinois di Chicago pada tahun 2000.<ref name="officialsite">{{cite web |url=http://sue-hendrickson.net/biography.asp |title=Biography |publisher=sue-hendrickson.net |access-date=December 29, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101052447/http://sue-hendrickson.net/biography.asp |archive-date=January 1, 2011 }}</ref> ==Rujukan== ;Footnotes {{Reflist|2}} ;Bibliografi {{Refbegin}} *{{cite book |title=Sue Hendrickson: Explorer of Land and Sea |first=Ann |last=Gaines |year=2004 |publisher=Chelsea House Publishers |location=Philadelphia, PA |isbn=978-0-7910-7713-9 |pages=104 |ref=CITEREFGaines}} * ''[https://web.archive.org/web/20060223230339/http://www.oprah.com/living/lifemake/reallives/lifemake_real_sue.jhtml "Dinosaur discoverer trusts intuition"]'', [[The Oprah Winfrey Show]]. * ''[http://teacher.scholastic.com/activities/dinosaurs/expert/transcript.htm "Ask a Dinosaur Expert"]'', an interview with Sue Hendrickson conducted by [[Scholastic Press]] * ''Dinosaur Named Sue'' (2003), Bt Bound. {{ISBN|0-613-36416-3}}. Sue hendrickson {{Refend}} ==Pautan luar== *{{IMDb name|id=2521895}} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Hendrickson, Sue}} [[Kategori:Ahli paleontologi Amerika]] [[Kategori:Orang dari Chicago]] [[Kategori:Kelahiran 1949]] [[Kategori:Orang yang masih hidup]] [[Kategori:Ahli paleontologi wanita Amerika]] [[Kategori:Orang dari Munster, Indiana]] [[Kategori:Penjelajah Amerika abad ke-20]] [[Kategori:Saintis Amerika abad ke-20]] [[Kategori:Saintis wanita Amerika abad ke-20]] sjqhgoqyoyxd08e5t0v3ozs4e7im6if 6925749 6925746 2026-08-12T07:15:02Z Lemantun 221827 6925749 wikitext text/x-wiki {{short description|American explorer and fossil collector}} {{Use mdy dates|date=August 2023}} {{Infobox scientist | birth_name = Susan Hendrickson | image = Sue Hendrickson reading to children about fossils & dinosaurs by Randy Johnson in 2001.png |caption = Sue Hendrickson membaca ke kanak-kanak tentang dinosaur pada 2001 | birth_date = {{Birth date and age|1949|12|2}} | birth_place = [[Chicago, Illinois]], U.S. | fields = {{hlist|[[Paleontologi vertebrata]]|[[Entomologi|paleoentomologi]]|[[arkeologi marin]]}} | workplaces = | known_for = Menemui ''T. rex'' [[Sue (dinosaur)|Sue]] }} '''Susan Hendrickson''' (lahir 2 Disember 1949) ialah seorang penjelajah dan pengumpul fosil Amerika. Hendrickson terkenal dengan penemuannya terhadap sisa-sisa ''Tyrannosaurus rex'' di South Dakota pada 12 Ogos 1990, di Kawasan Simpanan Sungai Cheyenne. Penemuannya merupakan rangka Tyrannosaurus paling lengkap yang diketahui sains. Rangka ini kini dikenali sebagai "Sue" untuk menghormatinya. Ia dipamerkan di Muzium Lapangan di Chicago, Illinois. Beliau juga telah menemui fosil dan artifak penting lain di seluruh dunia. ==Kehidupan Awal== Hendrickson dilahirkan di Chicago, Illinois, kepada Lee dan Mary Hendrickson; keluarganya tidak lama kemudian berpindah ke Munster, Indiana yang berdekatan, tempat beliau membesar.<ref name="Gaines15">{{Harvnb|Gaines|p=15}}</ref> Beliau mempunyai dua adik-beradik: seorang abang, John,<ref name="Gaines16">{{Harvnb|Gaines|p=16}}</ref> dan adik perempuannya, Karen. Bapanya merupakan ejen pembelian kereta api yang berjaya, manakala ibunya bekerja di American Airlines.<ref name="Gaines16">{{Harvnb|Gaines|p=16}}</ref> Pada tahun 1955, Hendrickson mendaftar di sekolah rendah awam Munster, dan sering dipuji oleh guru-gurunya sebagai "seorang pelajar yang baik dan anak yang patuh".<ref name="Gaines17">{{Harvnb|Gaines|p=17}}</ref> Walau bagaimanapun, beliau akhirnya mendapati dirinya bosan dengan sekolah di Munster, dan pada usia 16 tahun dapat meyakinkan ibu bapanya untuk membiarkannya tinggal bersama ibu saudaranya di Florida, di mana beliau mendaftar di sekolah menengah Fort Lauderdale. Seorang remaja yang suka berpetualang dan memberontak, Hendrickson tidak pernah menamatkan sekolah menengah, berhenti sekolah pada usia 17 tahun dan berpindah dari negeri ke negeri bersama teman lelakinya sebelum menetap di Florida, di mana beliau diupah oleh dua penyelam profesional yang menjalankan perniagaan ikan akuarium.<ref name="Gaines23">{{Harvnb|Gaines|p=23}}</ref> Seorang perenang yang hebat yang pernah menjadi ahli pasukan renang sekolah menengahnya, Hendrickson cepat belajar menyelam dan mula mengumpul ikan tropika di luar Florida Keys untuk dijual kepada pakar akuatik dan kedai haiwan peliharaan. Selain daripada kerjanya sebagai penyelam, Hendrickson juga bekerja sebahagian daripada tahun sebagai pemancing udang kara, dan kadangkala mengambil cuti musim panas untuk menjadi sukarelawan di penggalian paleontologi. Beliau kemudiannya berpindah ke Seattle, memperoleh GED, dan mempertimbangkan untuk mendaftar di Universiti Washington untuk melanjutkan pelajaran dalam bidang biologi marin, tetapi memutuskan untuk tidak melakukannya, meninggalkan Seattle selepas setahun dan kembali ke Florida untuk meneruskan kerjaya menyelamnya.<ref name="Gaines26">{{Harvnb|Gaines|p=26}}</ref> ==Kerjaya== Pada tahun 1970, Hendrickson mempunyai ramai rakan dalam perniagaan menyelam, dan pada suatu hari dijemput untuk menyertai ekspedisi menyelam penyelamatan di luar Florida Keys, yang dilakukannya dengan penuh semangat. Tugasnya adalah untuk mendapatkan bahan binaan berharga yang disimpan dalam kapal kargo yang terkandas di terumbu karang.<ref name="Gaines29">{{Harvnb|Gaines|p=29}}</ref> Sambil meneruskan kerjanya dalam penyelamatan, Hendrickson tidak lama kemudian mendapati dirinya meneroka bangkai kapal lama, kemudian pergi ke Republik Dominika. Beliau terpesona dengan kerja bersama ahli arkeologi dan jatuh cinta dengan negara itu, dan kerap melawat pulau itu.<ref name="Gaines35">{{Harvnb|Gaines|p=35}}</ref> Menjelang pertengahan 1980-an, Hendrickson juga telah cuba melombong ambar di pergunungan Dominican. Beliau telah menjadi salah satu pembekal ambar terbesar untuk saintis. Hendrickson juga menemui tiga rama-rama berusia 23 juta tahun yang sempurna, yang membentuk separuh daripada jumlah koleksi seluruh dunia. Walaupun beliau mendapati kerja itu terlalu membosankan untuk diteruskan sepenuh masa, menulis bahawa "Anda boleh menggali selama berbulan-bulan dan tidak menemui apa-apa di gua-gua Dominican,"<ref name="Gaines37">{{Harvnb|Gaines|p=37}}</ref> beliau terus mengkaji entomologi paleo, menjadi pakar dalam mengenal pasti serangga fosil. [[File:Sues skeleton.jpg|right|thumb|[[Sue (dinosaur)|Spesimen ''T. rex'']] ditemui oleh Sue Hendrickson]] Beliau juga bertemu ahli paleontologi Switzerland Kirby Siber, yang membenarkannya menyertai pasukannya yang terdiri daripada ahli paleontologi Carlos Martin dan Peter Larson.<ref name="Gaines41">{{Harvnb|Gaines|p=41}}</ref> Kumpulan itu mula menggali fosil ikan paus baleen Miosen di dasar laut purba di Peru, dan Hendrickson menyertai pasukan itu selama beberapa musim panas, menemui fosil ikan lumba-lumba, ikan paus, dan jerung.<ref name="Gaines41">{{Harvnb|Gaines|p=41}}</ref> Beliau kemudiannya menemani Larson ke Institut Black Hills di South Dakota. Pada masa ini, paleontologi telah menjadi minat utamanya.<ref name="Gaines44">{{Harvnb|Gaines|p=44}}</ref> Pada 12 Ogos 1990, semasa memeriksa tebing di South Dakota bersama pasukan dari Institut Black Hills, beliau menemui spesimen Tyrannosaurus rex – spesimen T. rex terbesar, paling lengkap, dan paling terpelihara yang pernah ditemui. Spesimen itu kemudiannya dinamakan "Sue" untuk menghormatinya. Pada tahun 1992, Hendrickson menyertai pasukan ahli arkeologi marin yang diketuai oleh Franck Goddio. Bersama mereka, beliau mengambil bahagian dalam banyak ekspedisi menyelam, yang paling terkenal ialah Royal Quarters Cleopatra, dan armada Napoleon Bonaparte yang hilang dari Pertempuran Sungai Nil. Pada tahun 2005, majalah Glamour telah memberi penghormatan kepadanya dalam "Anugerah Wanita Glamour Terbaik Tahun Ini". Pada tahun 2001, beliau menerbitkan autobiografi bertajuk Hunt for the Past: My Life as an Explorer (New York, NY: Scholastic, Inc). Pada tahun 2008, beliau telah dipaparkan dalam bab "Dare to Explore" National Geographic Kids. Hendrickson kini[bila?] tinggal di pulau Guanaja, di luar pantai Honduras. Beliau merupakan ahli Persatuan Paleontologi, Kelab Penjelajah, Persatuan Arkeologi Sejarah, dan telah dianugerahkan Ph.D. kehormat dari Universiti Illinois di Chicago pada tahun 2000.<ref name="officialsite">{{cite web |url=http://sue-hendrickson.net/biography.asp |title=Biography |publisher=sue-hendrickson.net |access-date=December 29, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101052447/http://sue-hendrickson.net/biography.asp |archive-date=January 1, 2011 }}</ref> ==Rujukan== ;Footnotes {{Reflist|2}} ;Bibliografi {{Refbegin}} *{{cite book |title=Sue Hendrickson: Explorer of Land and Sea |first=Ann |last=Gaines |year=2004 |publisher=Chelsea House Publishers |location=Philadelphia, PA |isbn=978-0-7910-7713-9 |pages=104 |ref=CITEREFGaines}} * ''[https://web.archive.org/web/20060223230339/http://www.oprah.com/living/lifemake/reallives/lifemake_real_sue.jhtml "Dinosaur discoverer trusts intuition"]'', [[The Oprah Winfrey Show]]. * ''[http://teacher.scholastic.com/activities/dinosaurs/expert/transcript.htm "Ask a Dinosaur Expert"]'', an interview with Sue Hendrickson conducted by [[Scholastic Press]] * ''Dinosaur Named Sue'' (2003), Bt Bound. {{ISBN|0-613-36416-3}}. Sue hendrickson {{Refend}} ==Pautan luar== *{{IMDb name|id=2521895}} {{Kawalan kewibawaan}} {{DEFAULTSORT:Hendrickson, Sue}} [[Kategori:Ahli paleontologi Amerika]] [[Kategori:Orang dari Chicago]] [[Kategori:Kelahiran 1949]] [[Kategori:Orang yang masih hidup]] [[Kategori:Ahli paleontologi wanita Amerika]] [[Kategori:Orang dari Munster, Indiana]] [[Kategori:Penjelajah Amerika abad ke-20]] [[Kategori:Saintis Amerika abad ke-20]] [[Kategori:Saintis wanita Amerika abad ke-20]] itengn6eyt14gf4z0xynh55q2tftyi9 0 1296130 6925754 2026-08-12T07:18:06Z Ceball1923 253738 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola...' 6925754 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan wanita [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 40 peserta dari 11 kontinjen negeri menyertai acara ini. == Penyertaan == == Penentuan kumpulan == == Keputusan == === Peringkat kumpulan === === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] 3rzla7qrvdvwwg1hoa457x9r04nd0rj 6925758 6925754 2026-08-12T07:28:16Z Ceball1923 253738 /* Penyertaan */ 6925758 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan wanita [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 40 peserta dari 11 kontinjen negeri menyertai acara ini. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 11 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Fan Ziyu / Kee Hui Ci |- |Lim Yi Wei / Celine Lim |- |{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Fatin / Hamizah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |Fasha Alya / Farisha Anis |- |Saidatul Akma / Safiyah |- |{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Liew Yin Yee / Chong Jessie |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Cinda / Zxuan |- |Jing Shi / Cheah Jing Wen |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |Husna Syuhada / Intanku Shabibi |- |Khayra Qistina / Raisha Adelia |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Adrieana Safieya / Azwa Qariesya |- |Aishah Iskandar / Auni Maisarah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Syarifah Adrina / Livianah Jain |- |Jarinah Jumaani / Cyla Dania |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Stacy Usun / Jacqueline Yek |- |Eileen Tiang / Chong Yu En |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Tan Ann Ru / Lim Jing Qian |- |Rachael Goh / Goh Yu Heng |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Alyaa Nur Qistina / Ramziyah Sunniyah |- |Mia Tsara / Aveira Alessandra |} == Penentuan kumpulan == == Keputusan == === Peringkat kumpulan === === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] emfktmfrn8jbnff9lpa32t9d3ekie6p 6925766 6925758 2026-08-12T07:42:42Z Ceball1923 253738 /* Penentuan kumpulan */ 6925766 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan wanita [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 40 peserta dari 11 kontinjen negeri menyertai acara ini. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 11 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Fan Ziyu / Kee Hui Ci |- |Lim Yi Wei / Celine Lim |- |{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Fatin / Hamizah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |Fasha Alya / Farisha Anis |- |Saidatul Akma / Safiyah |- |{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Liew Yin Yee / Chong Jessie |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Cinda / Zxuan |- |Jing Shi / Cheah Jing Wen |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |Husna Syuhada / Intanku Shabibi |- |Khayra Qistina / Raisha Adelia |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Adrieana Safieya / Azwa Qariesya |- |Aishah Iskandar / Auni Maisarah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Syarifah Adrina / Livianah Jain |- |Jarinah Jumaani / Cyla Dania |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Stacy Usun / Jacqueline Yek |- |Eileen Tiang / Chong Yu En |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Tan Ann Ru / Lim Jing Qian |- |Rachael Goh / Goh Yu Heng |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Alyaa Nur Qistina / Ramziyah Sunniyah |- |Mia Tsara / Aveira Alessandra |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrina – Livianah|Sabah|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Khayra – Raisha|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Rachael – Goh|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Celine – Lim|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Husna – Intanku|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrieana – Azwa|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jarinah – Cyla|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Tan – Lim|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fasha – Farisha|Melaka|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Cinda – Zxuan|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eileen – Chong|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fan – Kee|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jing – Cheah|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Liew – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] swfbe38bdxhwsdzj4ametar4ztl7bg3 6925769 6925766 2026-08-12T07:52:07Z Ceball1923 253738 /* Peringkat kumpulan */ 6925769 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan wanita [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 40 peserta dari 11 kontinjen negeri menyertai acara ini. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 11 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Fan Ziyu / Kee Hui Ci |- |Lim Yi Wei / Celine Lim |- |{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Fatin / Hamizah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |Fasha Alya / Farisha Anis |- |Saidatul Akma / Safiyah |- |{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Liew Yin Yee / Chong Jessie |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Cinda / Zxuan |- |Jing Shi / Cheah Jing Wen |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |Husna Syuhada / Intanku Shabibi |- |Khayra Qistina / Raisha Adelia |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Adrieana Safieya / Azwa Qariesya |- |Aishah Iskandar / Auni Maisarah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Syarifah Adrina / Livianah Jain |- |Jarinah Jumaani / Cyla Dania |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Stacy Usun / Jacqueline Yek |- |Eileen Tiang / Chong Yu En |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Tan Ann Ru / Lim Jing Qian |- |Rachael Goh / Goh Yu Heng |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Alyaa Nur Qistina / Ramziyah Sunniyah |- |Mia Tsara / Aveira Alessandra |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrina – Livianah|Sabah|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Khayra – Raisha|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Rachael – Goh|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Celine – Lim|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Husna – Intanku|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrieana – Azwa|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jarinah – Cyla|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Tan – Lim|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fasha – Farisha|Melaka|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Cinda – Zxuan|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eileen – Chong|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fan – Kee|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jing – Cheah|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Liew – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Adrina – Livianah|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Khayra – Raisha|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=15 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=8|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=7|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Aishah – Auni {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = (21–1, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/355f8589-248c-4aa1-bb54-13915efb93f8?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Aishah – Auni |set = (21–2, 21–5) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/0653d382-5d89-4607-aeec-7736ff6d833a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== ==== Kumpulan C ==== ==== Kumpulan D ==== ==== Kumpulan E ==== ==== Kumpulan F ==== === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] 6qz8rw4h7ls3eurbgmiftg6vnf14lo2 6925770 6925769 2026-08-12T07:52:40Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan A */ 6925770 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan wanita [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 40 peserta dari 11 kontinjen negeri menyertai acara ini. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 11 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Fan Ziyu / Kee Hui Ci |- |Lim Yi Wei / Celine Lim |- |{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Fatin / Hamizah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |Fasha Alya / Farisha Anis |- |Saidatul Akma / Safiyah |- |{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Liew Yin Yee / Chong Jessie |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Cinda / Zxuan |- |Jing Shi / Cheah Jing Wen |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |Husna Syuhada / Intanku Shabibi |- |Khayra Qistina / Raisha Adelia |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Adrieana Safieya / Azwa Qariesya |- |Aishah Iskandar / Auni Maisarah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Syarifah Adrina / Livianah Jain |- |Jarinah Jumaani / Cyla Dania |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Stacy Usun / Jacqueline Yek |- |Eileen Tiang / Chong Yu En |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Tan Ann Ru / Lim Jing Qian |- |Rachael Goh / Goh Yu Heng |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Alyaa Nur Qistina / Ramziyah Sunniyah |- |Mia Tsara / Aveira Alessandra |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrina – Livianah|Sabah|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Khayra – Raisha|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Rachael – Goh|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Celine – Lim|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Husna – Intanku|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrieana – Azwa|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jarinah – Cyla|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Tan – Lim|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fasha – Farisha|Melaka|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Cinda – Zxuan|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eileen – Chong|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fan – Kee|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jing – Cheah|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Liew – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Adrina – Livianah|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Khayra – Raisha|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=15 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=8|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=7|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Aishah – Auni {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = (21–1, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/355f8589-248c-4aa1-bb54-13915efb93f8?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Aishah – Auni |set = (2–21, 5–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/0653d382-5d89-4607-aeec-7736ff6d833a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== ==== Kumpulan C ==== ==== Kumpulan D ==== ==== Kumpulan E ==== ==== Kumpulan F ==== === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] qntxew9dnosgi4pobdjsh7icv7dd6p4 6925779 6925770 2026-08-12T07:58:49Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan B */ 6925779 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan wanita [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 40 peserta dari 11 kontinjen negeri menyertai acara ini. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 11 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Fan Ziyu / Kee Hui Ci |- |Lim Yi Wei / Celine Lim |- |{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Fatin / Hamizah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |Fasha Alya / Farisha Anis |- |Saidatul Akma / Safiyah |- |{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Liew Yin Yee / Chong Jessie |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Cinda / Zxuan |- |Jing Shi / Cheah Jing Wen |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |Husna Syuhada / Intanku Shabibi |- |Khayra Qistina / Raisha Adelia |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Adrieana Safieya / Azwa Qariesya |- |Aishah Iskandar / Auni Maisarah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Syarifah Adrina / Livianah Jain |- |Jarinah Jumaani / Cyla Dania |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Stacy Usun / Jacqueline Yek |- |Eileen Tiang / Chong Yu En |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Tan Ann Ru / Lim Jing Qian |- |Rachael Goh / Goh Yu Heng |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Alyaa Nur Qistina / Ramziyah Sunniyah |- |Mia Tsara / Aveira Alessandra |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrina – Livianah|Sabah|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Khayra – Raisha|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Rachael – Goh|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Celine – Lim|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Husna – Intanku|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrieana – Azwa|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jarinah – Cyla|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Tan – Lim|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fasha – Farisha|Melaka|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Cinda – Zxuan|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eileen – Chong|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fan – Kee|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jing – Cheah|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Liew – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Adrina – Livianah|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Khayra – Raisha|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=15 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=8|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=7|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Aishah – Auni {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = (21–1, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/355f8589-248c-4aa1-bb54-13915efb93f8?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Aishah – Auni |set = (2–21, 5–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/0653d382-5d89-4607-aeec-7736ff6d833a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Rachael – Goh|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Celine – Lim|Johor}} |name_C={{flagathlete|Husna – Intanku|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=20 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=12|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=8|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Rachael – Goh {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = (21–7, 21–5) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/6e72c19b-3c0c-4c06-be29-ddd6814de68f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Rachael – Goh |set = (4–21, 4–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/bf125f63-a347-4018-bdf5-4a04190e6854?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== ==== Kumpulan D ==== ==== Kumpulan E ==== ==== Kumpulan F ==== === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] c9wluouqie1km1f5weuaqb76i5gpysf 6925782 6925779 2026-08-12T08:04:56Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan C */ 6925782 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan wanita [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 40 peserta dari 11 kontinjen negeri menyertai acara ini. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 11 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Fan Ziyu / Kee Hui Ci |- |Lim Yi Wei / Celine Lim |- |{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Fatin / Hamizah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |Fasha Alya / Farisha Anis |- |Saidatul Akma / Safiyah |- |{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Liew Yin Yee / Chong Jessie |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Cinda / Zxuan |- |Jing Shi / Cheah Jing Wen |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |Husna Syuhada / Intanku Shabibi |- |Khayra Qistina / Raisha Adelia |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Adrieana Safieya / Azwa Qariesya |- |Aishah Iskandar / Auni Maisarah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Syarifah Adrina / Livianah Jain |- |Jarinah Jumaani / Cyla Dania |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Stacy Usun / Jacqueline Yek |- |Eileen Tiang / Chong Yu En |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Tan Ann Ru / Lim Jing Qian |- |Rachael Goh / Goh Yu Heng |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Alyaa Nur Qistina / Ramziyah Sunniyah |- |Mia Tsara / Aveira Alessandra |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrina – Livianah|Sabah|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Khayra – Raisha|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Rachael – Goh|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Celine – Lim|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Husna – Intanku|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrieana – Azwa|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jarinah – Cyla|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Tan – Lim|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fasha – Farisha|Melaka|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Cinda – Zxuan|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eileen – Chong|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fan – Kee|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jing – Cheah|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Liew – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Adrina – Livianah|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Khayra – Raisha|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=15 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=8|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=7|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Aishah – Auni {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = (21–1, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/355f8589-248c-4aa1-bb54-13915efb93f8?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Aishah – Auni |set = (2–21, 5–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/0653d382-5d89-4607-aeec-7736ff6d833a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Rachael – Goh|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Celine – Lim|Johor}} |name_C={{flagathlete|Husna – Intanku|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=20 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=12|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=8|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Rachael – Goh {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = (21–7, 21–5) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/6e72c19b-3c0c-4c06-be29-ddd6814de68f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Rachael – Goh |set = (4–21, 4–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/bf125f63-a347-4018-bdf5-4a04190e6854?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Adriena – Azwa|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Jarinah – Cyla|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=24 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=24|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Adriena – Azwa {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Mia – Aveira |set = (21–17, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/31d40117-d9f3-4ccf-b1b7-77cd05d73890?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Jarinah – Cyla {{flagicon|Sabah}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Adriena – Azwa |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Mia – Aveira {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Jarinah – Cyla |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== ==== Kumpulan E ==== ==== Kumpulan F ==== === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] d0gqrq9jtnbcfhzse2wtls74413t2nt 6925787 6925782 2026-08-12T08:10:11Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan D */ 6925787 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan wanita [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 40 peserta dari 11 kontinjen negeri menyertai acara ini. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 11 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Fan Ziyu / Kee Hui Ci |- |Lim Yi Wei / Celine Lim |- |{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Fatin / Hamizah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |Fasha Alya / Farisha Anis |- |Saidatul Akma / Safiyah |- |{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Liew Yin Yee / Chong Jessie |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Cinda / Zxuan |- |Jing Shi / Cheah Jing Wen |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |Husna Syuhada / Intanku Shabibi |- |Khayra Qistina / Raisha Adelia |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Adrieana Safieya / Azwa Qariesya |- |Aishah Iskandar / Auni Maisarah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Syarifah Adrina / Livianah Jain |- |Jarinah Jumaani / Cyla Dania |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Stacy Usun / Jacqueline Yek |- |Eileen Tiang / Chong Yu En |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Tan Ann Ru / Lim Jing Qian |- |Rachael Goh / Goh Yu Heng |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Alyaa Nur Qistina / Ramziyah Sunniyah |- |Mia Tsara / Aveira Alessandra |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrina – Livianah|Sabah|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Khayra – Raisha|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Rachael – Goh|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Celine – Lim|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Husna – Intanku|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrieana – Azwa|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jarinah – Cyla|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Tan – Lim|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fasha – Farisha|Melaka|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Cinda – Zxuan|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eileen – Chong|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fan – Kee|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jing – Cheah|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Liew – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Adrina – Livianah|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Khayra – Raisha|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=15 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=8|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=7|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Aishah – Auni {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = (21–1, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/355f8589-248c-4aa1-bb54-13915efb93f8?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Aishah – Auni |set = (2–21, 5–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/0653d382-5d89-4607-aeec-7736ff6d833a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Rachael – Goh|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Celine – Lim|Johor}} |name_C={{flagathlete|Husna – Intanku|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=20 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=12|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=8|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Rachael – Goh {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = (21–7, 21–5) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/6e72c19b-3c0c-4c06-be29-ddd6814de68f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Rachael – Goh |set = (4–21, 4–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/bf125f63-a347-4018-bdf5-4a04190e6854?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Adriena – Azwa|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Jarinah – Cyla|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=24 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=24|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Adriena – Azwa {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Mia – Aveira |set = (21–17, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/31d40117-d9f3-4ccf-b1b7-77cd05d73890?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Jarinah – Cyla {{flagicon|Sabah}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Adriena – Azwa |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Mia – Aveira {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Jarinah – Cyla |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Tan – Lim|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Fasha – Farisha|Melaka}} |name_C={{flagathlete|Cinda – Zxuan|Perak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=17 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=17|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0|spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Tan – Lim {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Melaka}} Fasha – Farisha |set = (21–8, 21–9) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/c6d4943e-f0f2-4ac5-a43b-fa5ce8ea6b50?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Cinda – Zxuan {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Tan – Lim |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Fasha – Farisha {{flagicon|Melaka}} |score = – |team2 = {{flagicon|Perak}} Cinda – Zxuan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== ==== Kumpulan F ==== === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] 4cf81bx4aah53b8wo8gg6bmf366spi4 6925818 6925787 2026-08-12T08:33:37Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan E */ 6925818 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan wanita [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 40 peserta dari 11 kontinjen negeri menyertai acara ini. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 11 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Fan Ziyu / Kee Hui Ci |- |Lim Yi Wei / Celine Lim |- |{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Fatin / Hamizah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |Fasha Alya / Farisha Anis |- |Saidatul Akma / Safiyah |- |{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Liew Yin Yee / Chong Jessie |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Cinda / Zxuan |- |Jing Shi / Cheah Jing Wen |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |Husna Syuhada / Intanku Shabibi |- |Khayra Qistina / Raisha Adelia |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Adrieana Safieya / Azwa Qariesya |- |Aishah Iskandar / Auni Maisarah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Syarifah Adrina / Livianah Jain |- |Jarinah Jumaani / Cyla Dania |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Stacy Usun / Jacqueline Yek |- |Eileen Tiang / Chong Yu En |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Tan Ann Ru / Lim Jing Qian |- |Rachael Goh / Goh Yu Heng |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Alyaa Nur Qistina / Ramziyah Sunniyah |- |Mia Tsara / Aveira Alessandra |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrina – Livianah|Sabah|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Khayra – Raisha|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Rachael – Goh|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Celine – Lim|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Husna – Intanku|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrieana – Azwa|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jarinah – Cyla|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Tan – Lim|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fasha – Farisha|Melaka|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Cinda – Zxuan|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eileen – Chong|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fan – Kee|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jing – Cheah|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Liew – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Adrina – Livianah|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Khayra – Raisha|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=15 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=8|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=7|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Aishah – Auni {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = (21–1, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/355f8589-248c-4aa1-bb54-13915efb93f8?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Aishah – Auni |set = (2–21, 5–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/0653d382-5d89-4607-aeec-7736ff6d833a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Rachael – Goh|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Celine – Lim|Johor}} |name_C={{flagathlete|Husna – Intanku|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=20 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=12|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=8|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Rachael – Goh {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = (21–7, 21–5) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/6e72c19b-3c0c-4c06-be29-ddd6814de68f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Rachael – Goh |set = (4–21, 4–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/bf125f63-a347-4018-bdf5-4a04190e6854?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Adriena – Azwa|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Jarinah – Cyla|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=24 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=24|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Adriena – Azwa {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Mia – Aveira |set = (21–17, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/31d40117-d9f3-4ccf-b1b7-77cd05d73890?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Jarinah – Cyla {{flagicon|Sabah}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Adriena – Azwa |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Mia – Aveira {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Jarinah – Cyla |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Tan – Lim|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Fasha – Farisha|Melaka}} |name_C={{flagathlete|Cinda – Zxuan|Perak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=17 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=17|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0|spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Tan – Lim {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Melaka}} Fasha – Farisha |set = (21–8, 21–9) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/c6d4943e-f0f2-4ac5-a43b-fa5ce8ea6b50?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Cinda – Zxuan {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Tan – Lim |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Fasha – Farisha {{flagicon|Melaka}} |score = – |team2 = {{flagicon|Perak}} Cinda – Zxuan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jing – Cheah|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eileen – Chong|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Fan – Kee|Johor}} |name_D={{flagathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=3 |sl_A=2 |spw_A=94|spl_A=85 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=2 |sl_B=2 |spw_B=79|spl_B=68 |swin_C=1 |sloss_C=1 |sw_C=3 |sl_C=3 |spw_C=98 |spl_C=93 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=3 |spw_D=67|spl_D=92 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B |team4=D <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eileen – Chong {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Alyaa – Ramziyah |set = (21–9, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9cb6a80d-3500-43c7-8f7a-078e400eb538?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Fan – Kee {{flagicon|Johor}} |score = 2–1 |team2 = {{flagicon|Perak}} Jing – Cheah |set = (11–21, 21–16, 16–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/e4cb48b2-df13-4eaa-be3f-8092e2a782e9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Eileen – Chong {{flagicon|Sarawak}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Perak}} Jing – Cheah |set = (17–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/5c1f3c20-be07-422c-be23-b03f05d2cfee?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Fan – Kee {{flagicon|Johor}} |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Alyaa – Ramziyah |set = (18–21, 21–6, 11–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d4472687-b568-4c53-a3c2-a01b5ae99a45?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Jing – Cheah {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Alyaa – Ramziyah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Fan – Kee {{flagicon|Johor}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Eileen – Chong |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] ae7svabx89m7pd36m3hvx20bpv46wrr 6925843 6925818 2026-08-12T08:53:51Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan F */ 6925843 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan wanita [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 40 peserta dari 11 kontinjen negeri menyertai acara ini. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 11 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Fan Ziyu / Kee Hui Ci |- |Lim Yi Wei / Celine Lim |- |{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Fatin / Hamizah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |Fasha Alya / Farisha Anis |- |Saidatul Akma / Safiyah |- |{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Liew Yin Yee / Chong Jessie |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Cinda / Zxuan |- |Jing Shi / Cheah Jing Wen |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |Husna Syuhada / Intanku Shabibi |- |Khayra Qistina / Raisha Adelia |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Adrieana Safieya / Azwa Qariesya |- |Aishah Iskandar / Auni Maisarah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Syarifah Adrina / Livianah Jain |- |Jarinah Jumaani / Cyla Dania |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Stacy Usun / Jacqueline Yek |- |Eileen Tiang / Chong Yu En |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Tan Ann Ru / Lim Jing Qian |- |Rachael Goh / Goh Yu Heng |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Alyaa Nur Qistina / Ramziyah Sunniyah |- |Mia Tsara / Aveira Alessandra |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrina – Livianah|Sabah|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Khayra – Raisha|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Rachael – Goh|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Celine – Lim|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Husna – Intanku|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrieana – Azwa|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jarinah – Cyla|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Tan – Lim|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fasha – Farisha|Melaka|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Cinda – Zxuan|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eileen – Chong|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fan – Kee|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jing – Cheah|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Liew – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Adrina – Livianah|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Khayra – Raisha|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=15 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=8|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=7|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Aishah – Auni {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = (21–1, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/355f8589-248c-4aa1-bb54-13915efb93f8?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Aishah – Auni |set = (2–21, 5–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/0653d382-5d89-4607-aeec-7736ff6d833a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Rachael – Goh|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Celine – Lim|Johor}} |name_C={{flagathlete|Husna – Intanku|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=20 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=12|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=8|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Rachael – Goh {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = (21–7, 21–5) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/6e72c19b-3c0c-4c06-be29-ddd6814de68f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Rachael – Goh |set = (4–21, 4–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/bf125f63-a347-4018-bdf5-4a04190e6854?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Adriena – Azwa|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Jarinah – Cyla|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=24 |swin_B=0 |sloss_B=0 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=24|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Adriena – Azwa {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Mia – Aveira |set = (21–17, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/31d40117-d9f3-4ccf-b1b7-77cd05d73890?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Jarinah – Cyla {{flagicon|Sabah}} |score = – |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Adriena – Azwa |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Mia – Aveira {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Jarinah – Cyla |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Tan – Lim|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Fasha – Farisha|Melaka}} |name_C={{flagathlete|Cinda – Zxuan|Perak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=17 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=17|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0|spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Tan – Lim {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Melaka}} Fasha – Farisha |set = (21–8, 21–9) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/c6d4943e-f0f2-4ac5-a43b-fa5ce8ea6b50?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Cinda – Zxuan {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Tan – Lim |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Fasha – Farisha {{flagicon|Melaka}} |score = – |team2 = {{flagicon|Perak}} Cinda – Zxuan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jing – Cheah|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eileen – Chong|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Fan – Kee|Johor}} |name_D={{flagathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=3 |sl_A=2 |spw_A=94|spl_A=85 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=2 |sl_B=2 |spw_B=79|spl_B=68 |swin_C=1 |sloss_C=1 |sw_C=3 |sl_C=3 |spw_C=98 |spl_C=93 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=3 |spw_D=67|spl_D=92 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B |team4=D <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eileen – Chong {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Alyaa – Ramziyah |set = (21–9, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9cb6a80d-3500-43c7-8f7a-078e400eb538?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Fan – Kee {{flagicon|Johor}} |score = 2–1 |team2 = {{flagicon|Perak}} Jing – Cheah |set = (11–21, 21–16, 16–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/e4cb48b2-df13-4eaa-be3f-8092e2a782e9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Eileen – Chong {{flagicon|Sarawak}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Perak}} Jing – Cheah |set = (17–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/5c1f3c20-be07-422c-be23-b03f05d2cfee?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Fan – Kee {{flagicon|Johor}} |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Alyaa – Ramziyah |set = (18–21, 21–6, 11–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d4472687-b568-4c53-a3c2-a01b5ae99a45?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Jing – Cheah {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Alyaa – Ramziyah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Fan – Kee {{flagicon|Johor}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Eileen – Chong |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan}} |name_B={{flagathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Liew – Chong|Pahang}} |name_D={{flagathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=1 |spw_A=99|spl_A=63 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=3 |sl_B=2 |spw_B=90|spl_B=92 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=42|spl_C=84 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=77|spl_D=69 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Fatin – Hamizah {{flagicon|Kelantan}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Liew – Chong |set = (21–9, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/f869540d-f0d5-4938-8c90-fa5542497f1d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Saidatul – Safiyah {{flagicon|Melaka}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Stacy – Jacqueline |set = (15–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/40e7fba9-8b76-40b5-b5a7-17711221b18f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Liew – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Melaka}} Saidatul – Safiyah |set = (11–21, 15–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/a9229366-77c2-4f77-812f-63e502155582?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Fatin – Hamizah {{flagicon|Kelantan}} |score = 2–1 |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Stacy – Jacqueline |set = (21–23, 21–17, 15–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/7fbc758c-c74b-4e3a-9115-5f7da0112c35?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Liew – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Stacy – Jacqueline |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Fatin – Hamizah {{flagicon|Kelantan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Melaka}} Saidatul – Safiyah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] atf7k31or3vrzhrhrthuqj09yiay4hk 6925852 6925843 2026-08-12T09:04:05Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan C */ 6925852 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan wanita [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 40 peserta dari 11 kontinjen negeri menyertai acara ini. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 11 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Fan Ziyu / Kee Hui Ci |- |Lim Yi Wei / Celine Lim |- |{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Fatin / Hamizah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |Fasha Alya / Farisha Anis |- |Saidatul Akma / Safiyah |- |{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Liew Yin Yee / Chong Jessie |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Cinda / Zxuan |- |Jing Shi / Cheah Jing Wen |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |Husna Syuhada / Intanku Shabibi |- |Khayra Qistina / Raisha Adelia |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Adrieana Safieya / Azwa Qariesya |- |Aishah Iskandar / Auni Maisarah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Syarifah Adrina / Livianah Jain |- |Jarinah Jumaani / Cyla Dania |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Stacy Usun / Jacqueline Yek |- |Eileen Tiang / Chong Yu En |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Tan Ann Ru / Lim Jing Qian |- |Rachael Goh / Goh Yu Heng |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Alyaa Nur Qistina / Ramziyah Sunniyah |- |Mia Tsara / Aveira Alessandra |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrina – Livianah|Sabah|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Khayra – Raisha|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Rachael – Goh|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Celine – Lim|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Husna – Intanku|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrieana – Azwa|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jarinah – Cyla|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Tan – Lim|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fasha – Farisha|Melaka|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Cinda – Zxuan|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eileen – Chong|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fan – Kee|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jing – Cheah|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Liew – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Adrina – Livianah|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Khayra – Raisha|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=15 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=8|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=7|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Aishah – Auni {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = (21–1, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/355f8589-248c-4aa1-bb54-13915efb93f8?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Aishah – Auni |set = (2–21, 5–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/0653d382-5d89-4607-aeec-7736ff6d833a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Rachael – Goh|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Celine – Lim|Johor}} |name_C={{flagathlete|Husna – Intanku|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=20 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=12|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=8|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Rachael – Goh {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = (21–7, 21–5) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/6e72c19b-3c0c-4c06-be29-ddd6814de68f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Rachael – Goh |set = (4–21, 4–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/bf125f63-a347-4018-bdf5-4a04190e6854?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Adriena – Azwa|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Jarinah – Cyla|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=24 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=24|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Adriena – Azwa {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Mia – Aveira |set = (21–17, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/31d40117-d9f3-4ccf-b1b7-77cd05d73890?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Jarinah – Cyla {{flagicon|Sabah}} |score = 0–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Adriena – Azwa |set = {{abbr|Forfeit|Tiada perlawanan kerana kecederaan}} |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/dfc0668f-2669-488a-ba21-2551adf5f5d1?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Mia – Aveira {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Jarinah – Cyla |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Tan – Lim|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Fasha – Farisha|Melaka}} |name_C={{flagathlete|Cinda – Zxuan|Perak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=0 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=17 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=17|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=0 |sw_C=0 |sl_C=0 |spw_C=0|spl_C=0 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Tan – Lim {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Melaka}} Fasha – Farisha |set = (21–8, 21–9) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/c6d4943e-f0f2-4ac5-a43b-fa5ce8ea6b50?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Cinda – Zxuan {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Selangor}} Tan – Lim |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Fasha – Farisha {{flagicon|Melaka}} |score = – |team2 = {{flagicon|Perak}} Cinda – Zxuan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jing – Cheah|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eileen – Chong|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Fan – Kee|Johor}} |name_D={{flagathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=3 |sl_A=2 |spw_A=94|spl_A=85 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=2 |sl_B=2 |spw_B=79|spl_B=68 |swin_C=1 |sloss_C=1 |sw_C=3 |sl_C=3 |spw_C=98 |spl_C=93 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=3 |spw_D=67|spl_D=92 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B |team4=D <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eileen – Chong {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Alyaa – Ramziyah |set = (21–9, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9cb6a80d-3500-43c7-8f7a-078e400eb538?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Fan – Kee {{flagicon|Johor}} |score = 2–1 |team2 = {{flagicon|Perak}} Jing – Cheah |set = (11–21, 21–16, 16–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/e4cb48b2-df13-4eaa-be3f-8092e2a782e9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Eileen – Chong {{flagicon|Sarawak}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Perak}} Jing – Cheah |set = (17–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/5c1f3c20-be07-422c-be23-b03f05d2cfee?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Fan – Kee {{flagicon|Johor}} |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Alyaa – Ramziyah |set = (18–21, 21–6, 11–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d4472687-b568-4c53-a3c2-a01b5ae99a45?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Jing – Cheah {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Alyaa – Ramziyah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Fan – Kee {{flagicon|Johor}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Eileen – Chong |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan}} |name_B={{flagathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Liew – Chong|Pahang}} |name_D={{flagathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=1 |spw_A=99|spl_A=63 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=3 |sl_B=2 |spw_B=90|spl_B=92 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=42|spl_C=84 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=77|spl_D=69 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Fatin – Hamizah {{flagicon|Kelantan}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Liew – Chong |set = (21–9, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/f869540d-f0d5-4938-8c90-fa5542497f1d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Saidatul – Safiyah {{flagicon|Melaka}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Stacy – Jacqueline |set = (15–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/40e7fba9-8b76-40b5-b5a7-17711221b18f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Liew – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Melaka}} Saidatul – Safiyah |set = (11–21, 15–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/a9229366-77c2-4f77-812f-63e502155582?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Fatin – Hamizah {{flagicon|Kelantan}} |score = 2–1 |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Stacy – Jacqueline |set = (21–23, 21–17, 15–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/7fbc758c-c74b-4e3a-9115-5f7da0112c35?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Liew – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Stacy – Jacqueline |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Fatin – Hamizah {{flagicon|Kelantan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Melaka}} Saidatul – Safiyah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] j0vb1eea683dw49cmhgvi9x0wnrbjvw 6925937 6925852 2026-08-12T10:55:13Z Ceball1923 253738 /* Kumpulan D */ 6925937 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Bola tampar pantai – Perlawanan wanita |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Beach_volleyball_pictogram.svg|80px]] |caption= |venues= Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19, [[Shah Alam]] |dates= 11–15 Ogos 2026 |competitors= 40 dari 10 negeri |teams= 20 |prev=[[Bola tampar di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2028 – Perlawanan wanita|2028]] }} {{main|Bola tampar di Sukan Malaysia 2026}} '''Acara perlawanan wanita [[bola tampar pantai]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Shah Alam]], [[Selangor]] dari 11 hingga 15 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 telah dipilih sebagai lokasi pertandingan bagi acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Volleyball|title=Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> Sebanyak 40 peserta dari 11 kontinjen negeri menyertai acara ini. == Penyertaan == Sebanyak 20 pasukan dari 11 negeri menyertai acara ini.<ref>{{Cite web|url=https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=entries|title=Penyertaan - Bola tampar pantai|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-11}}</ref> {| class="wikitable" !Negeri !Pasukan |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Johor|Sukan Malaysia 2026}} |Fan Ziyu / Kee Hui Ci |- |Lim Yi Wei / Celine Lim |- |{{flaglinkteam|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}} |Fatin / Hamizah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |Fasha Alya / Farisha Anis |- |Saidatul Akma / Safiyah |- |{{flaglinkteam|Pahang|Sukan Malaysia 2026}} |Liew Yin Yee / Chong Jessie |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |Cinda / Zxuan |- |Jing Shi / Cheah Jing Wen |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |Husna Syuhada / Intanku Shabibi |- |Khayra Qistina / Raisha Adelia |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}} |Adrieana Safieya / Azwa Qariesya |- |Aishah Iskandar / Auni Maisarah |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |Syarifah Adrina / Livianah Jain |- |Jarinah Jumaani / Cyla Dania |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}} |Stacy Usun / Jacqueline Yek |- |Eileen Tiang / Chong Yu En |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Selangor|Sukan Malaysia 2026}} |Tan Ann Ru / Lim Jing Qian |- |Rachael Goh / Goh Yu Heng |- |rowspan=2|{{flaglinkteam|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}} |Alyaa Nur Qistina / Ramziyah Sunniyah |- |Mia Tsara / Aveira Alessandra |} == Penentuan kumpulan == Sebanyak enam kumpulan telah dibentuk dalam acara ini. Tiga atau empat pasukan ditetap dalam setiap kumpulan. {| class="wikitable" |- !width=25%|Kumpulan A !width=25%|Kumpulan B !width=25%|Kumpulan C !width=25%|Kumpulan D |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrina – Livianah|Sabah|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Khayra – Raisha|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Rachael – Goh|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Celine – Lim|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Husna – Intanku|Perlis|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Adrieana – Azwa|Pulau Pinang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jarinah – Cyla|Sabah|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Tan – Lim|Selangor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fasha – Farisha|Melaka|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Cinda – Zxuan|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |- !width=25%|Kumpulan E !width=25%|Kumpulan F |width=25% rowspan=2 colspan=2| |- style="vertical-align: top;" |{{flaglinkathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Eileen – Chong|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Fan – Kee|Johor|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Jing – Cheah|Perak|Sukan Malaysia 2026}} |{{flaglinkathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Liew – Chong|Pahang|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak|Sukan Malaysia 2026}}<br/>{{flaglinkathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka|Sukan Malaysia 2026}} |} == Keputusan == === Peringkat kumpulan === ==== Kumpulan A ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Aishah – Auni|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Adrina – Livianah|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Khayra – Raisha|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=15 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=8|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=7|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Aishah – Auni {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = (21–1, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/355f8589-248c-4aa1-bb54-13915efb93f8?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Aishah – Auni |set = (2–21, 5–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/0653d382-5d89-4607-aeec-7736ff6d833a?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Khayra – Raisha {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Adrina – Livianah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan B ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Rachael – Goh|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Celine – Lim|Johor}} |name_C={{flagathlete|Husna – Intanku|Perlis}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=20 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=12|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=8|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Rachael – Goh {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = (21–7, 21–5) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/6e72c19b-3c0c-4c06-be29-ddd6814de68f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Rachael – Goh |set = (4–21, 4–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/bf125f63-a347-4018-bdf5-4a04190e6854?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Husna – Intanku {{flagicon|Perlis}} |score = – |team2 = {{flagicon|Johor}} Celine – Lim |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan C ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Adriena – Azwa|Pulau Pinang}} |name_B={{flagathlete|Jarinah – Cyla|Sabah}} |name_C={{flagathlete|Mia – Aveira|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=2 |sl_A=0 |spw_A=42|spl_A=24 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=0 |spw_B=0|spl_B=0 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=24|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Adriena – Azwa {{flagicon|Pulau Pinang}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Mia – Aveira |set = (21–17, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/31d40117-d9f3-4ccf-b1b7-77cd05d73890?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Jarinah – Cyla {{flagicon|Sabah}} |score = 0–0 |team2 = {{flagicon|Pulau Pinang}} Adriena – Azwa |set = {{abbr|Forfeit|Tiada perlawanan kerana kecederaan}} |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/dfc0668f-2669-488a-ba21-2551adf5f5d1?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Mia – Aveira {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sabah}} Jarinah – Cyla |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan D ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Tan – Lim|Selangor}} |name_B={{flagathlete|Fasha – Farisha|Melaka}} |name_C={{flagathlete|Cinda – Zxuan|Perak}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=12 Ogos 2026 |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=0 |spw_A=84|spl_A=31 |swin_B=0 |sloss_B=1 |sw_B=0 |sl_B=2 |spw_B=17|spl_B=42 |swin_C=0 |sloss_C=1 |sw_C=0 |sl_C=2 |spw_C=14|spl_C=42 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Tan – Lim {{flagicon|Selangor}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Melaka}} Fasha – Farisha |set = (21–8, 21–9) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/c6d4943e-f0f2-4ac5-a43b-fa5ce8ea6b50?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Cinda – Zxuan {{flagicon|Perak}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Selangor}} Tan – Lim |set = (9–21, 5–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/738c4f03-fe21-4119-a25e-818c52f26ea4?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Fasha – Farisha {{flagicon|Melaka}} |score = – |team2 = {{flagicon|Perak}} Cinda – Zxuan |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan E ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Jing – Cheah|Perak}} |name_B={{flagathlete|Eileen – Chong|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Fan – Kee|Johor}} |name_D={{flagathlete|Alyaa – Ramziyah|Wilayah Persekutuan}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=1 |sloss_A=1 |sw_A=3 |sl_A=2 |spw_A=94|spl_A=85 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=2 |sl_B=2 |spw_B=79|spl_B=68 |swin_C=1 |sloss_C=1 |sw_C=3 |sl_C=3 |spw_C=98 |spl_C=93 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=3 |spw_D=67|spl_D=92 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=C |team3=B |team4=D <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 13:30 |team1 = Eileen – Chong {{flagicon|Sarawak}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Alyaa – Ramziyah |set = (21–9, 21–16) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/9cb6a80d-3500-43c7-8f7a-078e400eb538?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Fan – Kee {{flagicon|Johor}} |score = 2–1 |team2 = {{flagicon|Perak}} Jing – Cheah |set = (11–21, 21–16, 16–14) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/e4cb48b2-df13-4eaa-be3f-8092e2a782e9?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Eileen – Chong {{flagicon|Sarawak}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Perak}} Jing – Cheah |set = (17–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/5c1f3c20-be07-422c-be23-b03f05d2cfee?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 10:30 |team1 = Fan – Kee {{flagicon|Johor}} |score = 1–2 |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Alyaa – Ramziyah |set = (18–21, 21–6, 11–15) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/d4472687-b568-4c53-a3c2-a01b5ae99a45?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Jing – Cheah {{flagicon|Perak}} |score = – |team2 = {{flagicon|Wilayah Persekutuan}} Alyaa – Ramziyah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Fan – Kee {{flagicon|Johor}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Eileen – Chong |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} ==== Kumpulan F ==== {{#invoke:Sports table|main|style=Volleyball |source=[https://rs.selangor2026.com/bm/schedule/8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee?tab=competition SUKMA Selangor 2026] <!--Teams--> |name_A={{flagathlete|Fatin – Hamizah|Kelantan}} |name_B={{flagathlete|Stacy – Jacqueline|Sarawak}} |name_C={{flagathlete|Liew – Chong|Pahang}} |name_D={{flagathlete|Saidatul – Safiyah|Melaka}} <!--UPDATE standings below (including date)--> |update=complete |swin_A=2 |sloss_A=0 |sw_A=4 |sl_A=1 |spw_A=99|spl_A=63 |swin_B=1 |sloss_B=1 |sw_B=3 |sl_B=2 |spw_B=90|spl_B=92 |swin_C=0 |sloss_C=2 |sw_C=0 |sl_C=4 |spw_C=42|spl_C=84 |swin_D=1 |sloss_D=1 |sw_D=2 |sl_D=2 |spw_D=77|spl_D=69 <!--UPDATE positions below (check tiebreakers)--> |team1=A |team2=B |team3=D |team4=C <!--Result column--> |res_col_header=Q |result1=QF |result2= |result3= |col_QF=green1 |text_QF=[[#Pusingan kalah mati|Suku akhir]] }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 14:30 |team1 = Fatin – Hamizah {{flagicon|Kelantan}} |score = 2–0 |team2 = {{flagicon|Pahang}} Liew – Chong |set = (21–9, 21–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/f869540d-f0d5-4938-8c90-fa5542497f1d?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 11 Ogos 2026 |time = 16:30 |team1 = Saidatul – Safiyah {{flagicon|Melaka}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Stacy – Jacqueline |set = (15–21, 20–22) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/40e7fba9-8b76-40b5-b5a7-17711221b18f?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 08:30 |team1 = Liew – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = 0–2 |team2 = {{flagicon|Melaka}} Saidatul – Safiyah |set = (11–21, 15–21) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/a9229366-77c2-4f77-812f-63e502155582?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} {{volleyballbox |date = 12 Ogos 2026 |time = 11:30 |team1 = Fatin – Hamizah {{flagicon|Kelantan}} |score = 2–1 |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Stacy – Jacqueline |set = (21–23, 21–17, 15–7) |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = https://rs.selangor2026.com/bm/meet/7fbc758c-c74b-4e3a-9115-5f7da0112c35?sport_id=8cbfcb67-1edf-4723-ab50-6d554bc652ee }} ---- {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 09:30 |team1 = Liew – Chong {{flagicon|Pahang}} |score = – |team2 = {{flagicon|Sarawak}} Stacy – Jacqueline |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} {{volleyballbox |date = 13 Ogos 2026 |time = 15:30 |team1 = Fatin – Hamizah {{flagicon|Kelantan}} |score = – |team2 = {{flagicon|Melaka}} Saidatul – Safiyah |set = |stadium = Gelanggang Bola Tampar Pantai MBSA Seksyen 19 |referee = |report = }} === Pusingan kalah mati === == Rujukan == <references /> [[Kategori:Bola tampar pantai di Sukan Malaysia 2026]] k8h9grqfbqgv1adcrkxft3z3j1h2ke8 0 1296131 6925775 2026-08-12T07:55:45Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Sungai Rhine]] ke [[Sungai Rhein]]: Nm tpt 6925775 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Sungai Rhein]] {{R from move}} q2tre4m372dzdm9i1pi9728059y6au5 1 1296132 6925777 2026-08-12T07:55:46Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Perbincangan:Sungai Rhine]] ke [[Perbincangan:Sungai Rhein]]: Nm tpt 6925777 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Perbincangan:Sungai Rhein]] {{R from move}} dmlsh28gkntrdaon4669le8f8l7amwy 0 1296133 6925780 2026-08-12T08:03:21Z Danielrayyan09 355514 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox mobile phone | name = Samsung Galaxy Z Fold 5 | codename = | logo = [[File:Galaxy Z Fold 5 logo.svg|frameless|class=skin-invert]] | logo_size = <!-- include "px" - Uses users default image size if omitted --> | image = Samsung Galaxy Fold 5.jpg | image_size = <!-- include "px" - Uses users default image size if omitted --> | alt = Paparan telefon pintar boleh lipat Samsung Galaxy Fold 5 | caption = Samsung Galaxy Z Fold 5 (tidak dilipat) | a...' 6925780 wikitext text/x-wiki {{Infobox mobile phone | name = Samsung Galaxy Z Fold 5 | codename = | logo = [[File:Galaxy Z Fold 5 logo.svg|frameless|class=skin-invert]] | logo_size = <!-- include "px" - Uses users default image size if omitted --> | image = Samsung Galaxy Fold 5.jpg | image_size = <!-- include "px" - Uses users default image size if omitted --> | alt = Paparan telefon pintar boleh lipat Samsung Galaxy Fold 5 | caption = Samsung Galaxy Z Fold 5 (tidak dilipat) | aka = Samsung Galaxy Fold 5 (di sesetengah negara Eropah) | brand = [[Samsung]] | family = [[Samsung Galaxy]] | manufacturer = [[Samsung Electronics]] | slogan = <!-- Phone-specific slogan; must cite source --> | colors = | series = [[Siri Samsung Galaxy Z|Galaxy Z]] | model_number = {{Ubl |'''Model antarabangsa''':<br>SM-F946x (huruf terakhir berbeza mengikut syarikat telekomunikasi dan model antarabangsa) |'''Model Jepun''':<br>SCG22 ([[au (syarikat telefon bimbit)|au]])<br>SC-55D ([[NTT Docomo]]) }} | networks = [[2G]], [[3G]], [[4G]], [[5G]] | released = {{Start date and age|2023|08|11}} | available = {{Start date and age|2023|08|11}} | discontinued = {{End date and age|2024|07|10}} | units_sold = | units_shipped = | predecessor = [[Samsung Galaxy Z Fold 4]] | successor = [[Samsung Galaxy Z Fold 6]] | related = [[Samsung Galaxy S23]]<br>[[Samsung Galaxy Z Flip 5]] | type = [[Telefon pintar boleh lipat]] | form_factor = [[Slaid|Slaid]] boleh lipat | dimensions = {{ubl |'''Dilipat:''' |{{convert|154.9|mm|in|abbr=on}} T<br>{{convert|67.1|mm|in|abbr=on}} L<br>{{convert|13.4|mm|in|abbr=on}} Dalam |'''Tidak dilipat:''' |{{convert|154.9|mm|in|abbr=on}} T<br>{{convert|130.1|mm|in|abbr=on}} L<br>{{convert|6.1|mm|in|abbr=on}} Dalam }} | weight = {{convert|253|g|oz|abbr=on}} | os = '''Asal:''' [[Android 13]] dengan [[One UI#One UI 5|One UI 5.1.1]]<br>'''Terkini:''' [[Android 16]] dengan [[One UI#One UI 8|One UI 8.5]] | soc = [[Qualcomm Snapdragon]] [[List of Qualcomm Snapdragon systems on chips#Snapdragon_8_Gen 2_(2023)|8 Gen 2 for Galaxy]] | cpu = Okta-teras (1x3.36 GHz Cortex-X3 & 2x2.8 GHz Cortex-A715 & 2x2.8 GHz Cortex-A710 & 3x2.0 GHz Cortex-A510) | gpu = [[Adreno]] 740 | modem = | memory = 12{{Nbsp}}GB [[RAM]] | storage = 256{{Nbsp}}GB, 512{{Nbsp}}GB dan 1{{Nbsp}}TB | memory_card = Tiada | sim = [[Nano-SIM]] dan [[eSIM]] | battery = [[Li-Ion]] 4400 [[mAh]] | charging = USB PD: 25W (PPS), 15W (bukan PPS)<br>Pengecasan tanpa wayar pantas 15W<br>Pengecasan tanpa wayar terbalik 4.5W | input = *[[Sistem berbilang sentuh|Skrin berbilang sentuh]] *[[USB-C|USB Type-C 3.2]] *[[Pengimbas cap jari]] *[[Pecutmeter]] *[[Giroskop]] *[[Penderia kehampiran]] *[[Kompas]] *[[Barometer]] | display = Dynamic [[AMOLED]] 2X<br>{{resx|2176|1812}}, 7.6 in (19.3 cm), nisbah aspek ~6:5, 373 [[Kepadatan piksel|ppi]],<br>[[HDR10+]], [[Kadar segar semula|kadar segar semula]] 120{{nbsp}}Hz, 1750 nits (puncak) | external_display = {{ubl |Dynamic AMOLED 2X |{{resx|2316|904}}, 6.2 in (15.7 cm), nisbah ~23.1:9, 401 ppi, |kadar segar semula 120{{nbsp}}Hz, [[Gorilla Glass|Corning Gorilla Glass Victus 2]], 1750 nits (puncak) }} | rear_camera = {{ubl |50 MP, f/1.8, 23mm (lebar), 1.0μm, Dual Pixel PDAF, OIS |10 MP, f/2.4, 69mm (telefoto), PDAF, OIS, zum optik 3x |12 MP, f/2.2, 123°, 13mm (ultra lebar), 1.12μm |Lampu kilat LED, HDR, panorama |8K@24fps, 4K@60fps, 1080p@60/240fps (gyro-EIS), 720p@960fps (gyro-EIS), HDR10+ }} | front_camera = 4 MP, f/1.8, 26mm (lebar), 2.0μm, bawah paparan<br>'''Kamera penutup:''' 10 MP, f/2.2, 24mm (lebar), 1/3", 1.22μm<br>4K@30/60fps, 1080p@30/60fps, gyro-EIS | sound = Pembesar suara stereo | connectivity = [[Wi-Fi]] 802.11 a/b/g/n/ac/6e/7, [[tiga jalur]], [[Wi-Fi Direct]]<br>[[Bluetooth]] 5.3, A2DP, LE, aptX HD | water_resistance = Kalis air IPX8 (sehingga 1.5m selama 30 minit) | other = | sar = | hac = | website = {{URL|https://www.samsung.com/us/smartphones/galaxy-z-fold5| Galaxy Z Fold 5}} | references = <ref>{{cite web|url=https://www.gsmarena.com/samsung_galaxy_z_fold5-12418.php|title=Samsung Galaxy Z Fold 5|last=|first=|date=26 July 2023|website=GSMArena|publisher=|access-date=|quote=}}</ref> }} '''Samsung Galaxy Z Fold 5''' (diganayakan sebagai '''''Samsung Galaxy Z Fold5''''', dijual sebagai '''''Samsung Galaxy Fold 5''''' di sesetengah wilayah) ialah sebuah [[telefon pintar boleh lipat]] berasaskan [[Android (sistem pengendalian)|Android]] yang diumumkan oleh [[Samsung Electronics]] pada 26 Julai 2023, bersama-sama [[Samsung Galaxy Z Flip 5|Galaxy Z Flip 5]], [[Samsung Galaxy Tab S9|Galaxy Tab S9]] dan [[Samsung Galaxy Watch 6|Galaxy Watch 6]]. Pelancaran tersebut menandakan kali pertama acara [[Galaxy Unpacked]] diadakan di negara asal syarikat itu, Korea Selatan. Telefon ini dikeluarkan pada 11 Ogos 2023.<ref>{{cite web|url=https://www.tomsguide.com/news/samsung-galaxy-z-fold-5|title=Samsung Galaxy Z Fold 5 rumors — release date, price, specs and leaks|last= Richard|first= Priday|date= 26 July 2023|website= Tom's Guide|publisher=|access-date=|quote=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.techadvisor.com/article/1353101/samsung-galaxy-z-fold-5.html|title= Samsung Galaxy Z Fold 5: Everything you need to know|last= Dominic|first=Preston|date= 26 July 2023|website=TechAdvisor|publisher=|access-date=|quote=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.phonearena.com/samsung-galaxy-z-fold-5-release-date-price-features-news|title=Galaxy Z Fold 5 release date predictions, price, specs, and must-know features|last=Preslav|first= Kateliev|date= 26 July 2023|website=PhoneArena|publisher=|access-date=|quote=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.androidauthority.com/samsung-galaxy-z-fold-5-release-date-rumors-specs-price-leaks-3266896/|title=Samsung Galaxy Z Fold 5: Release date, price, specs, and all we know so far|last=Adamya|first=Sharma|date=26 July 2023|website=Android Authority|publisher=|access-date=|quote=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gsmarena.com/samsungs_galaxy_z_fold5_announcement_price_availability-news-59315.php|title= Samsung's Galaxy Z Fold5 closes flat, packs a Snapdragon 8 Gen 2 chip|first=|date= 26 July 2023|website=GSMArena|publisher=|access-date=|quote=}}</ref> == Reka bentuk == Samsung Galaxy Z Fold 5 menampilkan reka bentuk boleh lipat gaya buku dan dibina dengan rangka Armor Aluminum serta [[Gorilla Glass|Gorilla Glass Victus 2]] pada skrin penutup dan panel belakang. Berbanding pendahulunya [[Samsung Galaxy Z Fold 4]], peranti ini lebih nipis dan lebih ringan apabila dilipat, disebabkan oleh mekanisme engsel yang direka semula untuk mengurangkan jurang antara skrin.<ref>{{cite web |title=Galaxy Z Fold 5 colors: A closer look |url=https://www.phonearena.com/news/galaxy-z-fold-5-colors_id147155 |website=PhoneArena |date=2023-07-26 |access-date=2025-07-03}}</ref><ref>{{cite web |title=Samsung Galaxy Z Fold 5 specs |url=https://www.phonearena.com/phones/Samsung-Galaxy-Z-Fold-5_id12030 |website=PhoneArena |access-date=2025-07-03}}</ref> {| class="wikitable" ! scope="col" |Model ! scope="col" |Galaxy Z Fold 5 |- ! scope="row" |Warna asas |{{ubl|{{Color icon|#0f0e0c|}} Phantom Black|{{Color icon|#a9aec1|}} Icy Blue|{{Color icon|#f2eee3|}} Cream||}} |- ! scope="row" |Warna eksklusif dalam talian |{{ubl|{{Color icon|#d9d9d9|}} Gray|{{Color icon|#7b8ca5|}} Blue}} |} == Spesifikasi == === Paparan === Z Fold 5 menampilkan dua paparan Dynamic AMOLED 2X, sama seperti pendahulunya. Saiz paparan, resolusi skrin, dan jenis paparannya juga dibawakan daripada model terdahulu. Ia terus menggunakan penderia kamera bawah paparan untuk skrin utamanya.<ref>{{Cite web |last=Morgan-Freelander |first=Tom |date=2025-02-01 |title=Samsung Galaxy Z Fold 5 vs Fold 4: what's the difference? |url=https://www.stuff.tv/features/samsung-galaxy-z-fold-5-vs-fold-4-whats-the-difference/ |access-date=2026-05-01 |website=Stuff |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: left;" !Ciri !Galaxy Z Fold 5 |- |'''Saiz paparan utama''' |{{Convert|7.6|in|mm}} |- |'''Saiz paparan penutup''' |{{Convert|6.2|in|mm}} |- |'''Jenis paparan utama''' |Dynamic AMOLED 2X Infinity Flex Display |- |'''Jenis paparan penutup''' |Dynamic AMOLED 2X Infinity-O Display |- |'''Resolusi utama''' |2176 × 1812 (368 ppi) |- |'''Resolusi penutup''' |2316 × 904 (422 ppi) |- |'''Nisbah aspek utama''' |21.6:18 |- |'''Nisbah aspek penutup''' |23.1:9 |- |'''Kadar segar semula''' |Paparan utama: 1–120 Hz (adaptif) |- |'''HDR''' |HDR10+ |- |'''Perlindungan utama''' |Ultra Thin Glass |- |'''Perlindungan penutup''' |Gorilla Glass Victus 2 |- |'''Rujukan''' |<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Galaxy Z Fold5 |url=https://www.samsungmobilepress.com/media-assets/galaxy-z-fold5/specs |access-date=2026-04-30 |website=Samsung Mobile Press |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Samsung Galaxy Z Fold5 Display test |url=https://www.dxomark.com/samsung-galaxy-z-fold5-display-test/ |website=DXOMARK |date=2023-08-24 |access-date=2025-07-03}}</ref><ref>{{cite web |title=Samsung Galaxy Z Fold 5 review |url=https://www.pcmag.com/reviews/samsung-galaxy-z-fold-5 |website=PCMag |date=7 August 2023 |access-date=2025-07-03}}</ref> |} === Prestasi === Galaxy Z Fold 5 menggunakan [[Qualcomm Snapdragon]] 8 Gen 2 for Galaxy, yang turut digunakan pada [[Samsung Galaxy S23|siri Galaxy S23]].<ref>{{cite web |title=The Galaxy Z Fold5 review: Jack of many trades, master of most |url=https://www.forbes.com/sites/patrickmoorhead/2023/09/12/the-galaxy-z-fold5-review-jack-of-many-trades-master-of-most/ |website=Forbes |date=2023-09-12 |access-date=2025-07-03}}</ref> Ia dilengkapi dengan RAM LPDDR5 12 GB, dan tersedia dalam pilihan storan dalaman 256 GB, 512 GB, atau 1 TB (UFS 4.0<ref>{{Cite web |last=Herbrich |first=Marcus |date=2023-08-27 |title=Samsung Galaxy Z Fold5 review - Small steps toward being the best foldable smartphone? |url=https://www.notebookcheck.net/Samsung-Galaxy-Z-Fold5-review-Small-steps-toward-being-the-best-foldable-smartphone.743358.0.html |access-date=2026-05-01 |website=Notebookcheck |language=en}}</ref>).<ref>{{Cite web |last=Bhatia |first=Sanuj |date=2023-08-22 |title=What storage size do you need for the Samsung Galaxy Z Fold 5 or Z Flip 5? |url=https://pocketnow.com/which-samsung-galaxy-z-fold-flip-5-storage-should-i-buy/ |access-date=2026-05-01 |website=Pocketnow |language=en}}</ref> === Bateri === Peranti ini mempunyai bateri dwi-sel 4,400 mAh, yang juga serupa dengan pendahulunya. Ia menyokong pengecasan pantas berwayar 25W, pengecasan tanpa wayar 15W, dan pengecasan tanpa wayar terbalik 4.5W.<ref>{{cite web |title=Samsung Galaxy Z Fold 5 battery life and charging speeds |url=https://www.androidauthority.com/samsung-galaxy-z-fold-5-battery-life-charging-speeds-3350140/ |website=Android Authority |date=2023-05-01 |access-date=2025-07-03}}</ref> === Kamera === Galaxy Z Fold 5 menampilkan sistem tiga kamera belakang, bersama-sama dengan kamera menghadap ke hadapan pada skrin penutup dan paparan dalaman. Antara cirinya ialah Pratonton Dwi (Dual Preview), yang disokong pada aplikasi Kamera asal bagi peranti yang menjalankan One UI 2.1 dan ke atas.<ref>{{Cite web |title=Samsung Z Fold 5 Unleashing the Future - Foldable Smartphone |url=https://www.techorbitonline.net/blog/post/unveiling-the-samsung-z-fold-5-a-revolutionary-foldable-smartphone-redefining-mobile-technology |access-date=2023-09-01 |website=www.techorbitonline.net |language=en |archive-date=2023-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230901054926/https://www.techorbitonline.net/blog/post/unveiling-the-samsung-z-fold-5-a-revolutionary-foldable-smartphone-redefining-mobile-technology |url-status=dead }}</ref> == Perisian == Samsung Galaxy Z Fold 5 dikeluarkan dengan [[Android 13]] bersama perisian [[One UI]] 5.1.1 Samsung. Perisian ini merangkumi ciri-ciri yang direka khas untuk penggunaan peranti boleh lipat, seperti sokongan '''Mod Flex''' dan interaksi skrin penutup melalui antaramuka Flex Window. Bersama-sama dengan Galaxy Z Flip 5, siri [[Samsung Galaxy S23|Galaxy S23]] dan [[Samsung Galaxy Tab S9|Galaxy Tab S9]], ia merupakan peranti unggul (flagship) Samsung terakhir yang menyokong aplikasi 32-bit<ref>{{Cite web |title=Sunsetting 32-bit app support on Samsung devices {{!}} Knox SDK {{!}} Samsung Knox Documentation |url=https://docs.samsungknox.com/dev/knox-sdk/kbas/kba-1150-sunsetting-32-bit-app-support-on-samsung-devices/ |access-date=2025-02-07 |website=docs.samsungknox.com |archive-date=7 February 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250207080443/https://docs.samsungknox.com/dev/knox-sdk/kbas/kba-1150-sunsetting-32-bit-app-support-on-samsung-devices/ |url-status=live }}</ref> dan dijadualkan menerima 4 naiktaraf OS serta 5 tahun kemas kini keselamatan (sokongan tamat dalam tahun 2028).<ref name=":0">{{Cite web |last=Mishra |first=Abhijeet |date=July 26, 2023 |title=Galaxy Z Fold 5 software updates: Here's how many it will get |url=https://www.sammobile.com/news/samsung-galaxy-z-fold-5-software-updates-policy/ |access-date=August 1, 2023 |website=SamMobile |language=en-US |archive-date=August 19, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230819020618/https://www.sammobile.com/news/samsung-galaxy-z-fold-5-software-updates-policy/ |url-status=live }}</ref> Ia juga menandakan kali terakhir peranti ini menerima tahap sokongan sedemikian, kerana [[Samsung Galaxy Z Fold 6|penggantinya]] kesemuanya mendapat sokongan selama 7 tahun.<ref>{{Cite web |last=Elliott |first=Matt |date=2024-01-17 |title=Samsung Extends Android and Security Updates to 7 Years |url=https://www.cnet.com/tech/mobile/samsung-extends-android-and-security-updates-to-7-years/ |access-date=2025-11-15 |website=CNET |language=en |quote=Seven years of security and OS upgrades [for the Galaxy Z Fold 6] is a big jump up from the five years of security and four years of OS updates in last year's Galaxy Z Fold 5}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" | ! rowspan="2" |OS Pra-pasang ! colspan="4" |Sejarah Naiktaraf OS ! rowspan="2" |Tamat sokongan |- !Ke-1 !Ke-2 !Ke-3 !Ke-4 |- |'''Z Fold 5''' | [[Android 13]]<br><small>(One UI 5.1)</small> | [[Android 14]]<br><small>(One UI 6.0)</small><br><small>''November 2023''</small><ref>{{cite web |last=Farooqui |first=Adnan |title=BREAKING: Galaxy Z Fold 5 Android 14 update out in the US |url=https://www.sammobile.com/news/breaking-galaxy-z-fold-5-android-14-update-out-in-the-us/ |access-date=April 9, 2026 |website=SamMobile |language=en-US}}</ref><br><small>(One UI 6.1)</small><br><small>''April 2024''</small><ref>{{Cite web |last=Mishra |first=Abhijeet |date=April 9, 2024 |title=BREAKING: One UI 6.1 update released for the Galaxy Z Fold 5! |url=https://www.sammobile.com/news/galaxy-z-fold-5-one-ui-6-1-update-live-some-markets/ |access-date=April 9, 2026 |website=SamMobile |language=en-US}}</ref><br><small>(One UI 6.1.1)</small><br><small>''September 2024''</small><ref>{{Cite web |last=Adhikari |first=Sumit |date=September 12, 2024 |title=Breaking! Galaxy Z Fold 5 and Flip 5 Bag One UI 6.1.1 Update |url=https://sammyguru.com/breaking-galaxy-z-fold-5-and-flip-5-bag-one-ui-6-1-1-update/ |access-date=April 9, 2026 |website=SammyGuru |language=en-US}}</ref> | [[Android 15]]<br><small>(One UI 7.0)</small><br><small>''April 2025''</small><ref>{{cite web |last=Adhikari |first=Sumit |date=April 22, 2025 |title=Breaking! Galaxy Z Fold 5 and Flip 5 Get One UI 7 Stable Update |url=https://sammyguru.com/breaking-galaxy-z-fold-5-and-flip-5-get-one-ui-7-stable-update/ |access-date=April 9, 2026 |website=SammyGuru |language=en-US}}</ref> | [[Android 16]]<br><small>(One UI 8.0)</small><br><small>''September 2025''</small><ref>{{cite web |last1=Iqbal |last2=Shaik |first=Abid |date=September 29, 2025 |title=Galaxy Z Fold 5, Flip 5 get stable One UI 8 update |url=https://www.sammobile.com/news/galaxy-z-fold-5-flip-5-get-stable-one-ui-8-update/ |access-date=April 9, 2026 |website=SammyGuru |language=en-US}}</ref><br><small>(One UI 8.5)</small><br><small>Mei 2026</small><ref>{{Cite web |last=Shaik |first=Abid Iqbal |date=2026-05-18 |title=Galaxy Z Fold 5, Flip 5 get stable One UI 8.5 update |url=https://www.sammobile.com/news/galaxy-z-fold-5-flip-5-get-stable-one-ui-8-5-update/ |access-date=2026-05-21 |website=SamMobile |language=en-US}}</ref> | | ''Dalam tahun 2028''<ref name=":0" /> |- |} == Lihat juga == {{Commons category}} * [[Siri Samsung Galaxy Z]] * [[Samsung Galaxy Z Flip 5]] {{S-start}} {{S-bef | before = [[Samsung Galaxy Z Fold 4]] }} {{S-ttl | title = Samsung Galaxy Z Fold 5 | years = 2023 }} {{S-aft | after = [[Samsung Galaxy Z Fold 6]] }} {{S-end}} == Rujukan == {{Reflist}} {{Samsung Galaxy Z}} kd74d2dou640v8s78dxjry8mkzr2ebc 0 1296134 6925783 2026-08-12T08:05:23Z Danielrayyan09 355514 Melencong ke [[Samsung Galaxy Z Fold 5]] 6925783 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Samsung Galaxy Z Fold 5]] sifnq7d8wq62fkg09vne6q2hdbk9wxa 0 1296135 6925784 2026-08-12T08:06:04Z Danielrayyan09 355514 Melencong ke [[Samsung Galaxy Z Fold 5]] 6925784 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Samsung Galaxy Z Fold 5]] sifnq7d8wq62fkg09vne6q2hdbk9wxa 0 1296136 6925790 2026-08-12T08:12:34Z Danielrayyan09 355514 Melencong ke [[Siri Samsung Galaxy A]] 6925790 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Siri Samsung Galaxy A]] h0qq5djvvhpaiiecg6g1wrq961l6mgo 0 1296137 6925799 2026-08-12T08:21:27Z Danielrayyan09 355514 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox airline | airline = Nolinor Aviation | logo = | logo_size = 290px | image2 = C-GNLA.jpg | caption2 = Sebuah Nolinor Aviation [[Boeing 737]] siri [[Boeing 737#737-200|200]] | fleet_size = 20 (TC),<ref name="TCFleet"/> 13 (NRL)<ref name="n200"/><ref name="n300"/><ref name="n400"/> | destinations = | IATA = N5 | ICAO = NRL<ref name=CanICAOD>{{CanICAOD|Nolinor Aviation|NRL|NOLINOR|5|2023-02-26}}</ref> | callsign = NOLINOR<ref name=CanICAOD/> | p...' 6925799 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = Nolinor Aviation | logo = | logo_size = 290px | image2 = C-GNLA.jpg | caption2 = Sebuah Nolinor Aviation [[Boeing 737]] siri [[Boeing 737#737-200|200]] | fleet_size = 20 (TC),<ref name="TCFleet"/> 13 (NRL)<ref name="n200"/><ref name="n300"/><ref name="n400"/> | destinations = | IATA = N5 | ICAO = NRL<ref name=CanICAOD>{{CanICAOD|Nolinor Aviation|NRL|NOLINOR|5|2023-02-26}}</ref> | callsign = NOLINOR<ref name=CanICAOD/> | parent = | company_slogan = | founded = {{start date and age|1992||}} | commenced = {{start date and age|1997||}} | aoc = Kanada: 10705<ref>{{TCAOC|2019-09-06|107-05|Nolinor+Aviation}}</ref><br>{{nowrap|Amerika Syarikat: NL1F800F<ref name="FAA">{{Cite web|url=https://av-info.faa.gov/detail.asp?DSGN_CODE=NL1F&OPER_FAR=129&OPER_NAME=LES+INVESTISSEMENTS+NOLINOR+INC|title=Federal Aviation Administration - Airline Certificate Information - Detail View|website=av-info.faa.gov|access-date=June 27, 2019}}</ref>}} | headquarters = [[Mirabel, Quebec]], Kanada | key_people = | bases = [[Lapangan Terbang Antarabangsa Montréal–Mirabel]] | hubs = | secondary_hubs = | focus_cities = | frequent_flyer = | lounge = | alliance = |website = {{URL|www.nolinor.com/en}} }} '''Les Investissements Nolinor Inc.''', berdagang sebagai '''Nolinor Aviation''', ialah sebuah [[Sewa khas udara|syarikat penerbangan sewa khas]] yang berpangkalan di [[Mirabel, Quebec|Mirabel]], pinggir bandar [[Montreal]], [[Quebec]], Kanada. Ia mengendalikan perkhidmatan sewa khas penumpang dan kargo di dalam Kanada dan ke Amerika Syarikat. Pangkalan utamanya ialah [[Lapangan Terbang Antarabangsa Montréal–Mirabel]]. {{As of|2026|04|23}}, ia mempunyai 300 orang pekerja. {{As of|2026|04|22}}, armada Nolinor terdiri daripada 20 buah pesawat, kebanyakannya varian [[Boeing 737]]. Nolinor Aviation merupakan pengendali pesawat [[Boeing 737#737-200|Boeing 737-200]] terbesar di dunia. == Sejarah == Syarikat penerbangan ini ditubuhkan pada tahun 1992 dan memulakan operasinya pada tahun 1997. Sejak Jun 1999, ia juga telah diberi kebenaran untuk menyediakan penyelenggaraan pesawatnya sendiri. [[File:Nolinor C-GNLN Boeing 737-200 (CYVO).jpg|thumb|left|Sebuah [[Boeing 737#737-200|Boeing 737-200]] Nolinor mendarat di [[Lapangan Terbang Val-d'Or]]]] Pada tahun 2001, syarikat itu membeli pesawat kargo penuh pertamanya iaitu [[Keluarga Convair CV-240|Convair 580]] dan mula menyediakan perkhidmatan kargo ke Amerika Syarikat dan wilayah utara Kanada. Bagi memenuhi pasaran kargo yang kian berkembang, Nolinor Aviation membeli dua lagi pesawat Convair 580 kargo penuh pada tahun 2004. Pada tahun 2006, pesawat Convair 580 penumpang keempat telah dibeli. Pada tahun 2004, amanah keluarga Prud'Homme menjadi pemegang saham majoriti. Dengan perkembangan yang sangat pesat, Nolinor memerlukan lebih banyak ruang untuk armada Convair 580 miliknya dan pada tahun 2005 syarikat itu memindahkan kemudahan penyelenggaraannya ke Lapangan Terbang Antarabangsa Mirabel. Hangar baharu itu menyediakan ruang melebihi {{cvt|100000|sqft|order=flip}} dan mampu memuatkan pesawat seperti [[Boeing 747#747-200|Boeing 747-200]], [[Boeing 777#777-300ER|777-300]], [[Boeing 767|767]], [[Airbus A310]], dan [[Keluarga Airbus A320|A320]]. Kawasan berturap mempunyai ruang melebihi {{cvt|300000|sqft|order=flip}} dan menyediakan ruang tempat letak pesawat yang mencukupi untuk semua Convair 580 Nolinor dan pelanggan penyelenggaraan yang lain. [[File:Nolinor Aviation 737 200 interior cabin (Quintin Soloviev).jpg|thumb|left|Kabin dalaman sebuah Nolinor 737-200]] Pada tahun 2006, syarikat itu dinamakan sebagai salah sebuah perniagaan terbaik di wilayah Quebec oleh [[Bank Negara Kanada]]. Nolinor turut mengambil bahagian pasaran di luar wilayah Quebec. Pada tahun 2007, Nolinor Aviation memperoleh dua buah pesawat [[Pesawat kombi|kombi]] (kargo/penumpang) Boeing [[Boeing 737#737-200|737-200]] bekas milik [[Royal Air Maroc]]. Pada tahun 2011, Nolinor memperoleh sebuah lagi pesawat 737-200 kargo penuh untuk operasi kargonya. [[File:C-GNLW Nolinor at Cambridge Bay Airport 02.jpg|thumb|Sewa khas Nolinor (beroperasi sebagai [[First Air]]) di [[Lapangan Terbang Cambridge Bay]]]] Pada tahun 2013, Nolinor memulakan perkhidmatan sewa khas dari [[Lapangan Terbang Antarabangsa Wilayah Waterloo]] ke [[Senarai lapangan terbang di Nunavut#Aerodrom Sungai Mary|Aerodrom Sungai Mary]] melalui [[Lapangan Terbang Iqaluit]] menggunakan Boeing 737-200 dengan perkhidmatan tiga kali seminggu dan penerbangan keempat setiap dua minggu sekali. Perkhidmatan ini telah pun ditamatkan. Pada tahun 2014, Nolinor menambah sebuah jet korporat [[Learjet 31]] ke dalam armadanya. Pada tahun 2016, Nolinor Aviation menambah sebuah [[Boeing 737 Classic#737-300|737-300]] ke dalam armadanya.<ref name="n300"/> Pada September 2017, Nolinor mengambil bahagian dalam menyelamatkan penumpang yang terkandas daripada [[Penerbangan 066 Air France]] yang melakukan pendaratan cemas di [[CFB Goose Bay|Lapangan Terbang Goose Bay]] di [[Happy Valley-Goose Bay]], [[Newfoundland dan Labrador]], Kanada, selepas mengalami kegagalan enjin di atas [[Lautan Atlantik]]. Penumpang telah diangkut ke destinasi asal mereka di [[Lapangan Terbang Antarabangsa Los Angeles]], dengan persinggahan di [[Lapangan Terbang Antarabangsa Winnipeg James Armstrong Richardson]]. Pada tahun 2020, [[Montreal Alouettes]] dan Nolinor Aviation merancang untuk bekerjasama bagi tempoh sepuluh tahun akan datang, memandangkan Nolinor kekal sebagai rakan kongsi penerbangan sewa khas rasmi kelab tersebut. Perjanjian baharu ini melangkah lebih jauh berbanding perjanjian sebelum ini, di mana sebuah pesawat Boeing 737 telah dihias khas dengan logo dan warna pasukan.<ref>[https://skiesmag.com/press-releases/the-alouettes-to-fly-on-the-wings-of-nolinor-aviation/ The Alouettes to fly on the wings of Nolinor Aviation]</ref> Nolinor juga melancarkan [[OWG]], sebuah syarikat penerbangan baharu, untuk menawarkan pengalaman perjalanan yang unik ke destinasi tropika.<ref>[https://www.newswire.ca/news-releases/launch-of-owg-a-new-airline-to-offer-a-unique-travel-experience-to-tropical-destinations-819810052.html Launch of OWG, a new airline, To offer a unique travel experience to tropical destinations]</ref><ref>[https://www.aviationtoday.com/2020/07/14/nolinor-invests-millions-in-new-canadian-airline-and-fleet-avionics/ Nolinor Invests Millions in New Canadian Airline and Fleet Avionics]</ref> Selepas hanya lima tahun berkhidmat, OWG menghentikan operasinya pada 1 Mei 2025. {{As of|2026|04|23}} Nolinor Aviation menggaji kira-kira 300 orang pekerja<ref name=careers>{{Cite web |date=November 8, 2019 |title=Careers |url=https://nolinor.com/en/careers/ |access-date=April 22, 2026 |website=nolinor.com |publisher=Nolinor}}</ref> dan merupakan pengendali pesawat Boeing 737-200 terbesar di dunia,<ref>{{cite web |url=https://flymag.com/canadas-nolinor-keeps-the-boeing-737-200-alive-and-operates-more-of-them-than-anyone/ |title=Canada's Nolinor Keeps The Boeing 737-200 Alive – And Operates More Of Them Than Anyone |date=January 2, 2026 |first=John |last=Cushma |access-date=April 22, 2026 |publisher=FlyMag}}</ref> dengan sepuluh buah pesawat. == Operasi == Pangkalan operasi utama Nolinor merangkumi: *[[Lapangan Terbang Antarabangsa Montréal–Mirabel]] (pangkalan utama)<ref>{{cite web |url=https://nolinor.com/en/contact/ |title=Nolinor : Contact |website=nolinor.com |access-date=April 23, 2026}}</ref> *[[Lapangan Terbang Antarabangsa Montréal–Trudeau]] (Lapangan Terbang Antarabangsa Montréal–Dorval) *[[Lapangan Terbang Antarabangsa Winnipeg James Armstrong Richardson]] *[[Lapangan Terbang Antarabangsa Wilayah Waterloo]] *[[Lapangan Terbang Val-d'Or]] == Hiasan pesawat == Pada tahun 2003, syarikat jenama syarikat penerbangan yang berpangkalan di Belanda, Lila Design, telah mereka bentuk semula logo dan reka bentuk cat pesawat Nolinor kepada imej berwarna putih, biru, dan emas yang digayakan.<ref>[http://liladesign.com/portfolio.html Lila Design Portfolio (Nolinor)]</ref> == Armada == {{As of|2026|04|23}} armada Nolinor Aviation merangkumi pesawat-pesawat berikut<ref name="TCFleet">{{TCregister|%7cNOLINOR|Nolinor|April 23, 2026}}</ref><ref name="n200"/><ref name="n300"/><ref name="n400"/> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; border-collapse:collapse" |+ Armada Nolinor |- !Pesawat||Nombor [[Transport Canada|TC]]<ref name="TCFleet" />||Nombor NRL||Varian||Nota |- |{{nowrap|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Aerospatiale AS350]]}}||align=center|1||align=center|-||[[Eurocopter AS350 Écureuil#AS350 B2|AS350 B2]]||Helikopter, tidak disenaraikan di laman web Nolinor |- |[[Boeing 737]]||align=center|10||align=center|10||[[Boeing 737#737-200|737-200]]||Semua pesawat [[Pesawat kombi|kombi]], maksimum 119 tempat duduk, dilengkapi dengan [[Kits kerikil|kit kerikil]]. Mampu membawa lebih daripada {{cvt|30,000|lb|order=flip}} kargo.<ref name="n200">{{cite web|url=https://nolinor.com/en/boeing-737-200/ |title=Boeing 737-200|access-date=April 23, 2026}}</ref> Pesawat C-GNLK mempunyai keistimewaan sebagai pesawat 737 tertua dan pesawat penumpang jet tertua yang masih beroperasi secara komersial hari ini, berkhidmat sejak penghantaran pada tahun 1974 ({{age|1974|05|01}} tahun).<ref>{{cite web |last1=Smith |first1=Oliver |title=The oldest passenger planes still in the sky |work=The Telegraph |date=February 16, 2024 |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/news/oldest-passenger-planes-in-sky-boeing/ |access-date=August 25, 2024}}</ref> |- |[[Boeing 737 Classic]]||align=center|4||align=center|3||{{nowrap|1 - [[Boeing 737 Classic#737-300|737-300]],}}<br>3 - [[Boeing 737 Classic#737-400|737-400]] || Siri 300 boleh dikonfigurasikan sehingga 130 tempat duduk.<ref name="n300">{{cite web|url=https://nolinor.com/en/b737-300/ |title=Boeing 737-300|access-date=April 23, 2026}}</ref> Siri 400 boleh dikonfigurasikan untuk maksimum 159 penumpang.<ref name="n400">{{cite web|url=https://nolinor.com/en/b737-400/ |title=Nolinor : Boeing 737-400|access-date=April 23, 2026}}</ref> Dua buah 737-400 telah dihantar pada tahun 2020, sebuah bekas [[Avelo Airlines|Xtra Airways]] dan sebuah lagi bekas [[AlbaStar]].<ref>{{cite tweet |author=Nolinor Aviation |user=nolinoraviation |number=1254939553577799682 |date=April 27, 2020 |title=@Stratocruzr Nope |access-date=December 31, 2020}}</ref> Menurut TC terdapat tiga buah siri 400 dan mengikut Nolinor terdapat dua buah.<ref name="TCFleet" /><ref name="n400"/> |- |[[Cessna 172]]||align=center|2||align=center|-||[[Cessna 172#172L|172L]] ||[[Latihan penerbangan|Pesawat latihan]], tidak disenaraikan di laman web Nolinor |- |[[Keluarga Convair CV-240|Convair CV-340]]||align=center|1||align=center|-||[[Keluarga Convair CV-240#Convair CV-340|CV-340]] || Tidak disenaraikan di laman web Nolinor |- |[[Learjet 45]]||align=center|2||align=center|-||Lear 45|| Jet korporat sembilan penumpang untuk pengangkutan eksekutif. Tidak disenaraikan di laman web Nolinor |- |Jumlah ||align=center|20 ||align=center|13 || |} == Rujukan == {{reflist|30em}} == Pautan luar == {{Commons category}} *[http://nolinor.com/en/ Nolinor Aviation] {{Airlines of Canada}} ttlu6pks3xr7ph36jc27176w9e7sau2 0 1296138 6925806 2026-08-12T08:28:35Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Bahasa Celtik Purba]] ke [[Bahasa Celt Purba]] 6925806 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Bahasa Celt Purba]] {{R from move}} 9nnxirau38v5x2dj70no5blthe78uzh 6925890 6925806 2026-08-12T09:51:14Z EmausBot 52282 Robot: Memperbetulkan pelencongan berganda ke [[Bahasa Kelt Purba]] 6925890 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Bahasa Kelt Purba]] {{R from move}} p88ws6mtnrvh73g3f1uzzx1yyoc3nt7 0 1296139 6925810 2026-08-12T08:31:07Z Qhairy 369721 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox lagu|name=BiiiG|cover=|alt=|type=single|artist=[[BigBang]]|released={{Start date|2026|08|19|df=yes}}|format={{hlist|[[Muat turun muzik|Muat turun digital]]|[[Penstriman media|penstriman]]}}|recorded=|studio=|genre=|length=|language=[[Bahasa Korea|Korea]]|label=[[YG Entertainment]]|writer=|producer=|prev_title=[[Still Life (lagu BigBang)|Still Life]]|prev_year=2022}} "'''BiiiG'''" ialah lagu akan datang oleh kumpulan lelaki Korea Selatan Bi...' 6925810 wikitext text/x-wiki {{Infobox lagu|name=BiiiG|cover=|alt=|type=single|artist=[[BigBang]]|released={{Start date|2026|08|19|df=yes}}|format={{hlist|[[Muat turun muzik|Muat turun digital]]|[[Penstriman media|penstriman]]}}|recorded=|studio=|genre=|length=|language=[[Bahasa Korea|Korea]]|label=[[YG Entertainment]]|writer=|producer=|prev_title=[[Still Life (lagu BigBang)|Still Life]]|prev_year=2022}} "'''BiiiG'''" ialah lagu akan datang oleh kumpulan lelaki Korea Selatan [[Big Bang (kumpulan muzik)|BigBang]]. Ia dijadualkan untuk dilancarkan oleh [[YG Entertainment]] pada 19 Ogos 2026 sebagai single digital sempena ulang tahun ke-20 penampilan sulung kumpulan tersebut.<ref name="KJD">{{cite news|url=https://www.koreajoongangdaily.com/entertainment/big-bang-to-release-20th-anniversary-single-biiig-on-aug-19/12816035|title=Big Bang to release 20th anniversary single 'BiiiG' on Aug. 19|last=Lee|first=Soo-jung|date=10 Ogos 2026|access-date=12 Ogos 2026|work=Korea JoongAng Daily}}</ref> Lagu tersebut merupakan keluaran pertama BigBang sebagai sebuah kumpulan dalam tempoh empat tahun dan empat bulan sejak "Still Life", yang dilancarkan pada April 2022.<ref name="KJD" /> == Latar belakang dan keluaran == Pada April 2026, BigBang mengumumkan rancangan untuk mengeluarkan muzik baharu dan mengadakan jelajah dunia bagi memperingati ulang tahun ke-20 mereka. Kumpulan itu kemudiannya mengumumkan pada Julai bahawa lagu baharu akan dilancarkan pada Ogos, bersempena dengan sambutan ulang tahun tersebut.<ref>{{cite news|url=https://www.chosun.com/english/kpop-culture-en/2026/07/07/PERVVAFNWJC6VO4OSAUOS7NDMQ/|title=Big Bang's 20th: New Song, Global Tour|date=7 Julai 2026|access-date=12 Ogos 2026|work=The Chosun Daily}}</ref> Pada 10 Ogos, YG Entertainment mendedahkan judul single tersebut sebagai "BiiiG" dan mengumumkan bahawa ia akan dilancarkan pada 19 Ogos, tarikh ulang tahun ke-20 penampilan sulung BigBang.<ref name="KJD" /><ref name="Chosun">{{cite news|url=https://www.chosun.com/english/kpop-culture-en/2026/08/10/T6UTWNFRVBFQJJUQRQR4FSPRZM/|title=Big Bang's 'Big (BiiG)' Marks 20th Anniversary|date=10 Ogos 2026|access-date=12 Ogos 2026|work=The Chosun Daily}}</ref> Menurut YG Entertainment, lagu tersebut menggambarkan kedudukan semasa BigBang selepas dua dekad dalam industri muzik dan akan memperlihatkan spektrum muzik baharu kumpulan itu.<ref name="KJD" /> "BiiiG" dijadualkan dikeluarkan pada pukul 6 petang [[Waktu Piawai Korea]] (KST).<ref name="Chosun" /> Pelancaran lagu tersebut turut menjadi sebahagian daripada aktiviti ulang tahun ke-20 BigBang dan akan diikuti dengan jelajah dunia ''BIGBANG 2026–2027 World Tour [XX: COSMOS]''. Jelajah itu dijadualkan bermula di [[Stadium Goyang]] pada 21 Ogos, dua hari selepas pelancaran "BiiiG".<ref name="KJD" /> == Sejarah keluaran == {| class="wikitable plainrowheaders" |+Sejarah keluaran "BiiiG" !Kawasan !Tarikh !Format !Label !{{abbr|Ruj.|Rujukan}} |- ! scope="row" |Pelbagai |19 Ogos 2026 |{{hlist|[[Muat turun muzik|Muat turun digital]]|[[Penstriman media|penstriman]]}} |[[YG Entertainment]] |<ref name="KJD" /> |} == Rujukan == <references /> {{Big Bang|style=collapsed}}{{Single Big Bang|style=collapsed}}{{YG Entertainment}}{{portal bar|Biografi|K-pop|Korea}} {{Authority control}} tj2sa8ci8az3zj3qz7xoxen9sfayjz8 0 1296140 6925814 2026-08-12T08:32:29Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Bahasa Celt Purba]] ke [[Bahasa Kelt Purba]]: "Celt" dlm bhs Inggeris ← Κελτοί Keltoi dlm bhs Yunani Purba 6925814 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Bahasa Kelt Purba]] {{R from move}} p88ws6mtnrvh73g3f1uzzx1yyoc3nt7 0 1296141 6925827 2026-08-12T08:37:54Z Danielrayyan09 355514 Melencong ke [[2026 perlanggaran di udara Rio de Janeiro]] 6925827 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[2026 perlanggaran di udara Rio de Janeiro]] jos9ukptlebqhac66ebyx6e93m7zq3j 0 1296142 6925837 2026-08-12T08:46:27Z Danielrayyan09 355514 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox person | name = KSI | image = KSI in 2024 (2).png | caption = Olatunji in 2024 | birth_name = Olajide Olayinka Williams Olatunji | birth_date = {{birth date and age|1993|6|19|df=yes}} | birth_place = [[London]], England | occupation = {{hlist|YouTuber|streamer|rapper|influencer|boxer|actor|entrepreneur|panelist|television personality}} | title =...' 6925837 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = KSI | image = KSI in 2024 (2).png | caption = Olatunji in 2024 | birth_name = Olajide Olayinka Williams Olatunji | birth_date = {{birth date and age|1993|6|19|df=yes}} | birth_place = [[London]], England | occupation = {{hlist|YouTuber|streamer|rapper|influencer|boxer|actor|entrepreneur|panelist|television personality}} | title = {{ubl | Founder and co-owner of [[Prime (drink)|Prime]], [[Lunchly]], XIX Vodka, Sidemen Clothing, Sides and Best Breakfasts | Co-founder of Misfits Boxing }} | signature = KSI sig.svg | youtube_id = UCGmnsW623G1r-Chmo5RB4Yw | youtube_display_name = KSI | youtube_years_active = 2009–present | youtube_genre = {{hlist | Entertainment | [[association football]] | comedy | [[Video game culture|gaming]] | music }} | youtube_subscribers = {{ubl | 18.5 million (main channel) | 24.8 million (music channel) | {{Rounddown| {{Sum|24.8|18.5|3.43|0.656|0.108}}|2}} million (combined){{efn|Subscribers, broken down by channel: {{ubl | 24.8 million (KSI Music) | 18.5 million (KSI) | 3.43 million (KSIClips) | 712 thousand (KSI+) | 108 thousand (JideJunior) }}}}<!-- DO NOT change without updating stats_update below. --> }} | youtube_views = {{ubl | 5.06 billion (main channel) | 6.03 billion (music channel) | {{Rounddown| {{Sum|6.03|5.06|5.07|.172|0.00136}}|2}} billion (combined){{efn|Views, broken down by channel: {{ubl | 6.33 billion (KSI Music) | 5.06 billion (KSI) | 5.07 billion (KSIClips) | 172 million (KSI+) | 1.36 million (JideJunior) }}}}<!-- DO NOT change without updating stats_update below. --> }} | stats_update = 4 July 2026 | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | years_active = 2015–present | works = {{hlist|[[KSI discography|Discography]]|[[List of songs recorded by KSI|songs]]}} | genre = {{hlist | [[British hip hop]] | [[Trap music|trap]] | [[pop music|pop]] | [[UK garage|garage]]<ref>{{Cite web |title=KSI vows to be a "complete artist" as he switches up his music 🙌 |url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/ksi-music-genre/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628200129/https://planetradio.co.uk/hits-radio//entertainment/music/ksi-music-genre/ |archive-date=28 June 2021 |access-date=5 December 2021 |website=Hits Radio}}</ref> }} | label = {{hlist|[[Atlantic Records|Atlantic]]|[[Warner Music Group]]|[[RBC Records|RBC]]/[[BMG Rights Management|BMG]]|[[Island Records|Island]]|[[Dcypha Productions|Dcypha]]}} }} | module3 = {{Infobox boxer|embed=yes | nickname = The Nightmare | weight = [[Cruiserweight (boxing)|Cruiserweight]]<ref name="BoxRec" /> | height = 6 ft 0 in<ref name="BoxRec" /> | reach = 76 in (193 cm)<ref name="BoxRec" /> | stance = [[Orthodox stance|Orthodox]]<ref name="BoxRec" /> | total = 6<!-- DO NOT include amateur or exhibition --> | wins = 4<!-- DO NOT include amateur or exhibition --> | losses = 1 | KO = 3 | draws = | no_contests = 1 }} | module4 = {{Listen voice | filename = KSI LOVES SANDALS! Behind The Scenes BIG DEAL ENERGY ft. Behzinga, Calfreezy & Munya Chawawa.ogg | description = With [[Gymshark]] | recorded = November 2020 <ref>{{cite web | title=Instagram | url=https://www.instagram.com/ksi/?hl=en }}</ref> }} |youtube_handle=|youtube_id2=UCVtFOytbRpEvzLjvqGG5gxQ|youtube_display_name2=KSI Music|youtube_id3=UCo3IkF6cfjl8gvRAhyMe-xg|youtube_display_name3=KSI+|youtube_handles=[https://www.youtube.com/@KSIClips KSIClips]}} '''Olajide Olayinka Williams''' "'''JJ'''" '''Olatunji'''{{efn|''JJ'' ialah singkatan bagi "Jide Junior"—''Jide'' ialah [[nama timbangan]] bagi nama pertama KSI, ''Olajide''.}} ({{Pronunciation|Olajide_Olayinka_Williams_olatunji.wav}} lahir 19 Jun 1993), dikenali secara profesional sebagai '''KSI''',{{efn|''KSI'' ialah singkatan bagi "Knowledge Strength Integrity", yang diperoleh daripada sebuah [[Klan (permainan video)|klan]] permainannya dalam siri permainan video ''[[Halo (francais)|Halo]]''. Nama samaran asalnya ialah '''KSIOlajidebt''', gabungan "KSI", nama pertamanya, dan abjad pertama bagi [[British Telecom]].}} ialah seorang [[pempengaruh]], pemuzik, dan bekas [[peninju profesional]] warga British. Beliau merupakan pengasas bersama dan bekas ahli kumpulan [[YouTube]] [[Sidemen]],<ref>{{Cite book |last=Sidemen |first=The |url=https://books.google.co.in/books?id=m1A-DAAAQBAJ&pg=PA21&dq=vikkstar123&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwir0Y-S4fmTAxXoUWwGHQbgD98Q6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false |title=Sidemen: The Book: The subject of the hit new Netflix documentary |date=2016-10-18 |publisher=Hodder & Stoughton |isbn=978-1-4736-4819-7 |language=en}}</ref> pengasas bersama [[Misfits Boxing]] dan pemilik bersama beberapa perniagaan, termasuk [[Prime (minuman)|Prime Hydration]] dan [[Lunchly]]. KSI juga telah berkhidmat sebagai juri dalam ''[[Britain's Got Talent]]'' sejak [[Britain's Got Talent siri 18|2025]]. Dilahirkan di [[London]] kepada ibu bapa berketurunan [[Suku Yoruba|Yoruba]] dan dibesarkan di [[Watford]], KSI mendapat [[Sekolah awam (United Kingdom)|pendidikan swasta]] di [[Berkhamsted School]]. Beliau mendaftarkan saluran YouTube '''KSIOlajidebt''' pada tahun 2009 dan membina pengikut melalui [[Let's Play|video ulasan]] siri permainan video ''[[FIFA (siri permainan video)|FIFA]]''. Kandungannya kemudiannya dipelbagaikan termasuk [[Vlog|vlog]] dan [[Sketsa|sketsa komedi]]. Pada tahun 2019, beliau berada di kedudukan kedua oleh ''[[The Sunday Times]]'' dalam senarai pencipta dalam talian paling berpengaruh di United Kingdom. Pada tahun 2021, beliau telah disenaraikan dalam kategori ''Hiburan Eropah'' bagi [[Forbes 30 Under 30|''Forbes'' 30 Under 30]]; beliau kemudiannya disenaraikan oleh ''[[Forbes]]'' sebagai pencipta kedua teratas bagi tahun 2023. Setakat April 2026, beliau mempunyai lebih daripada 46 juta pelanggan dan 16 bilion tontonan video menerusi empat saluran YouTube aktif miliknya. Mencipta muzik [[hip-hop]] seawal tahun 2011, beliau mencapai kejayaan komersial pertamanya menerusi "[[Lamborghini (lagu)|Lamborghini]]" (menampilkan [[P Money]]) pada tahun 2015. [[Album mini|EP]] sulungnya, ''[[Keep Up (EP)|Keep Up]]'' (2016), menduduki tempat teratas dalam [[Carta Album R&B UK]]. Beliau mengeluarkan album studio sulungnya, [[Dissimulation (album KSI)|''Dissimulation'']], pada tahun 2020, yang memuncak di nombor dua dalam [[Carta Album UK]]. Album studio keduanya, [[All Over the Place (album KSI)|''All Over the Place'']] (2021), muncul julung kali di nombor satu dan telah [[Pensijilan rakaman muzik|dibersijilkan platinum]] oleh [[British Phonographic Industry|BPI]]; dua lagu tunggal utamanya "[[Don't Play]]" (bersama [[Anne-Marie]] dan [[Digital Farm Animals]]) dan "[[Holiday (lagu KSI)|Holiday]]" kedua-duanya menduduki nombor dua dalam [[Carta Lagu Tunggal UK]] dan dicalonkan untuk [[Anugerah Brit bagi Lagu Terbaik Tahun Ini|Lagu Terbaik Tahun Ini]] di [[Anugerah Brit]]. Beliau telah mencapai empat belas lagu tunggal dalam kelompok 40 teratas di United Kingdom, dengan tujuh daripadanya memuncak dalam kelompok 10 teratas. Beliau menerima [[Anugerah Brit Billion]] pada tahun 2024 kerana mengumpul lebih satu bilion [[Perkhidmatan penstriman muzik|penstriman muzik]] di United Kingdom. Beliau juga membintangi filem komedi [[terus ke video]] ''[[Laid in America]]'' (2016), dan telah menjadi subjek beberapa dokumentari, termasuk ''[[KSI: In Real Life|In Real Life]]'' (2023) di [[Amazon Prime Video]]. Beliau terlibat dalam [[Sukan tinju kolar putih|perlawanan tinju kolar putih]] menentang Joe Weller pada Februari 2018. Dua lagi perlawanan tinju menentang YouTuber Amerika Syarikat [[Logan Paul]] telah berlangsung, yang mana perlawanan kedua merupakan [[Sukan tinju profesional|perlawanan profesional]] yang dimenanginya menerusi [[Keputusan berbelah bahagi|keputusan berbelah bahagi]] dalam [[KSI vs. Logan Paul II|November 2019]]. Dalam [[KSI vs Swarmz & Luis Alcaraz Pineda|Ogos 2022]], beliau bertarung dengan dua orang pada malam yang sama, menewaskan penyanyi rap [[Swarmz]] dan peninju profesional Luis Alcaraz Pineda. Pada tahun 2023, beliau bertarung dengan [[FaZe Temperrr]] pada bulan [[KSI vs FaZe Temperrr|Januari]], [[Joe Fournier]] pada bulan [[KSI vs Joe Fournier|Mei]], dan [[Tommy Fury]] pada bulan [[KSI vs Tommy Fury|Ogos]], yang mana beliau tewas menerusi [[Keputusan sebulat suara|keputusan sebulat suara]]. == Nota == {{notelist}} == Rujukan == {{reflist}} 5prktvz55viulzo0lp5qsegzs16cqbt 6925841 6925837 2026-08-12T08:49:13Z Danielrayyan09 355514 Mengosongkan laman 6925841 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 1296143 6925840 2026-08-12T08:48:19Z Tehtarik4lyfer 408889 Tehtarik4lyfer telah memindahkan laman [[O-Tak (album Awie)]] ke [[O-Tak (album)]] 6925840 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[O-Tak (album)]] {{R from move}} j8czmp72o3xv6kgs9psi0u2zhvg9et9 0 1296144 6925845 2026-08-12T08:55:19Z Danielrayyan09 355514 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox song | name = World Cup (Champions) | cover = | alt = | caption = | type = single | artist = [[IShowSpeed]] | album = [[Official FIFA World Cup 2026 Album]] | language = {{hlist|Inggeris|Sepanyol}} | released = {{Start date|2026|06|01}} | genre = * [[Pop rap]] * [[dance-pop]] * [[Muzik tarian elektronik|EDM]]<ref name="Billboard">{{cite magazine |last1=Roiz |first1=...' 6925845 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = World Cup (Champions) | cover = | alt = | caption = | type = single | artist = [[IShowSpeed]] | album = [[Official FIFA World Cup 2026 Album]] | language = {{hlist|Inggeris|Sepanyol}} | released = {{Start date|2026|06|01}} | genre = * [[Pop rap]] * [[dance-pop]] * [[Muzik tarian elektronik|EDM]]<ref name="Billboard">{{cite magazine |last1=Roiz |first1=Jessica|last2=Raygoza|first2=Isabela |title=World Cup 2026: 'Dai Dai,' 'Champions,' 'El Último Baile,' 'Jump' & More Best Songs to Celebrate |url=https://www.billboard.com/lists/world-cup-2026-best-songs-dai-dai-champions-jump/ishowspeed-champions-wc-26/ |magazine=[[Billboard (majalah)|Billboard]] |access-date=June 9, 2026 |date=June 5, 2026}}</ref> * [[Pop Latin]] * [[Sorakan bola sepak]] * [[Samba (muzik)|Samba]] | length = {{Nowrap|{{Duration|m=4|s=58}} (video muzik)}}<br /> {{Nowrap|{{Duration|m=4|s=15}} (penstriman)}} | label = * [[Warner Records|Warner]]{{efn|name=wksk}} * [[SALXCO]]<ref name=":7" /> | writer = {{hlist|[[IShowSpeed|Darren Watkins Jr.]]|Doobie Newton|[[RiotUSA]]|[[Kyle Buckley|Pink Slip]]|Vibarco|Olivier Francois|shonci}} | producer = * [[BongoByTheWay|Bongo ByTheWay]] * Pink Slip * RIOTUSA * Shonci | chronology = [[IShowSpeed]] | prev_title = I Know | prev_year = 2025 | title = World Cup (Champions) | year = 2026 | next_title = | next_year = | misc = {{Extra chronology | artist = [[Official FIFA World Cup 2026 Album|Piala Dunia FIFA 2026]] | type = single | prev_title = [[Game Time (lagu Future dan Tyla)|Game Time]] | prev_year = 2026 | title = World Cup (Champions) | year = 2026 | next_title = Siir Siir | next_year = 2026 }} {{External music video|{{YouTube|vrY1THC_NQE|"World Cup (Champions)"}}}} }} "'''World Cup (Champions)'''"{{efn|Juga secara bergantian diberi tajuk sebagai "'''Champion'''",<ref name=":7"/><ref name="insidefifa"/> "'''Champions'''",<ref name=":4" /> atau "'''Champions (WC 26)'''" pada keluaran penstriman.<ref>{{cite web |title=Champions (WC 26) |url=https://open.spotify.com/track/6V6QUm9LvLoAGTQ2uJemdc?si=33e91ecfc3814034 |website=[[Spotify]] |access-date=7 June 2026}}</ref>}} ialah sebuah lagu oleh [[pempengaruh]], pemuzik, dan [[Penyiar dalam talian|penyiar dalam talian]] Amerika Syarikat [[IShowSpeed]], yang dikeluarkan pada 1 Jun 2026 menerusi [[Warner Records]],{{efn|name=wksk|di bawah lesen eksklusif daripada IShowSpeed, LLC.}} dan [[SALXCO]].<ref name=":0">{{Cite web |last=Cupido |first=Gerry |date=2026-06-03 |title=Is IShowSpeed’s ‘World Cup Champions’ song the real FIFA anthem fans wanted? |url=https://iol.co.za/fifa-world-cup-2026/updates/2026-06-03-is-ishowspeeds-world-cup-champions-song-the-real-fifa-anthem-fans-wanted/ |access-date=2026-06-03 |website=[[Independent Online]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Babalola |first=Seyi |date=2026-06-02 |title=IShowSpeed sparks reactions with unofficial 2026 World Cup song |url=https://thesun.ng/ishowspeed-sparks-reactions-with-unofficial-2026-world-cup-song/ |location=Lagos, Nigeria|access-date=2026-06-03 |newspaper=[[The Sun (Nigeria)|The Sun]]}}</ref> Lagu ini dikeluarkan sebagai persediaan menghadapi [[Piala Dunia FIFA 2026]] sebagai lagu tema tidak rasmi tetapi kemudiannya dimasukkan ke dalam [[Official FIFA World Cup 2026 Album|album rasmi kejohanan tersebut]] sebagai salah satu lagu tunggal rasminya.<ref name=":3">{{Cite web |last=Turner-Williams |first=Jaelani |date=2026-06-01 |title=Listen to IShowSpeed’s 2026 FIFA World Cup Song “World Cup (Champions)” |url=https://www.complex.com/music/a/jaelaniturnerwilliams/ishowspeed-world-cup-champions-song |access-date=2026-06-03 |website=[[Complex Magazine]] |language=en |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603142803/https://www.complex.com/music/a/jaelaniturnerwilliams/ishowspeed-world-cup-champions-song |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=IShowSpeed releases Champions ahead of FIFA World Cup 2026; fans want it as official anthem |url=https://mirchi.in/stories/music/ishowspeed-champions-world-cup-song-music-video/154445937 |access-date=2026-06-03 |website=mirchi.in |language=en}}</ref><ref name="CapeTown">{{Cite web |date=2026-06-04 |title=FIFA adds IShowSpeed's viral 'Champions' song to 2026 World Cup album |url=https://www.capetownetc.com/entertainment/fishowspeed-champions-song-fifa-world-cup-2026-album/ |access-date=2026-06-04 |website=Cape Town ETC |language=en-US}}</ref> Ia diterbitkan oleh [[BongoByTheWay]], [[Kyle Buckley|Pink Slip]], dan [[RiotUSA]] serta ditulis oleh Darren Watkins Jr. bersama Doobie Newton, Ephrem Louis Lopez Jr., Kyle Buckley, Olivier Francois, Shawn Shea dan Vicente Jimenez Gomez del Barco. [[Video muzik]] tersebut, yang diarahkan oleh Zach Madden, telah difilemkan di [[Miami]] dan menampilkan latar berinspirasikan stadium dengan [[Bendera kebangsaan|bendera-bendera kebangsaan]] serta kesan serbuk berwarna.<ref name=":4" /> Lagu ini menerima ulasan positif daripada pengkritik kontemporari. Ia menjadi lagu ketiga IShowSpeed yang menduduki carta Video Streaming [[Official Charts Company]] di samping "[[World Cup (lagu)|World Cup]]" dan "Higher".<ref name=":11" /> IShowSpeed kemudiannya mempersembahkan lagu ini pada [[Peringkat akhir Piala Dunia FIFA 2026#Upacara penutupan|upacara penutupan]] [[Peringkat akhir Piala Dunia FIFA 2026]].<ref name="IndependentWCFinal">{{cite web |last1=Holaday |first1=Carsen |title=Who is IShowSpeed? The viral internet personality performing at the 2026 World Cup closing ceremony |url=https://www.the-independent.com/life-style/ishowspeed-world-cup-halftime-show-b3017704.html |website=[[The Independent]] |access-date=19 July 2026 |location=[[Bandar Raya New York]] |date=July 19, 2026}}</ref><ref>{{cite web |last1=Bubel |first1=Jennifer |title=What is IShowSpeed performing at the World Cup Final closing ceremony? |url=https://en.as.com/soccer/world-cup/what-is-ishowspeed-performing-at-the-world-cup-final-closing-ceremony-f202607-n/ |website=[[Diario AS]] |access-date=19 July 2026 |date=Jul 19, 2026}}</ref> == Latar belakang dan keluaran == Pada November 2022, [[IShowSpeed]] telah mengeluarkan lagu "[[World Cup (lagu)|World Cup]]" sebagai lagu tunggal menerusi [[Warner Records]] menjelang [[Piala Dunia FIFA 2022]] yang diadakan di Qatar.<ref>{{Cite web |date=2022-11-10 |title=Cincinnati's IShowSpeed gears up for "World Cup" with new anthem |url=https://staging-wp267604.wpdns.ca/ishowspeed-world-cup-anthem-video/ |access-date=2026-06-04 |website=[[HipHopCanada]] |language=en-US}}</ref> "World Cup" mendapat perhatian tular dengan [[video muzik]] lagu tersebut meraih 3.9 juta tontonan dalam masa 18 jam,<ref>{{Cite web |date=2024-05-29 |title=YouTube and social media star IShowSpeed releases his own World Cup song |url=https://www.sportbible.com/football/speed-world-cup-song-20221105 |access-date=2026-06-04 |website=SPORTbible |language=en}}</ref> dan lagu tersebut tersenarai dalam carta muzik kebangsaan beberapa buah negara.<ref>{{cite web|url=http://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög|trans-title=Muzik – Lagu|language=is|publisher=Plötutíðindi|access-date=19 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202005920/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2 December 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=WORLD CUP |url=https://www.officialcharts.com/songs/ishowspeed-world-cup/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212103707/https://www.officialcharts.com/songs/ishowspeed-world-cup/ |archive-date=December 12, 2025 |access-date=2026-06-04 |website=[[Official Charts]] |language=en |url-status=live }}</ref> Pada awal tahun 2026, timbul spekulasi bahawa Speed sedang menyediakan lagu bertemakan bola sepak baharu bersempena dengan [[Piala Dunia FIFA 2026]].<ref name=":6">{{Cite news |date=2026-05-30 |title=Is IShowSpeed working on a FIFA World Cup 2026 song? Behind-the-scenes footage sparks major fan speculation |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/us-streamers/is-ishowspeed-working-on-a-fifa-world-cup-2026-song-behind-the-scenes-footage-sparks-major-fan-speculation/articleshow/131402066.cms? |access-date=2026-06-06 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257 |archive-date=June 9, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260609014922/https://timesofindia.indiatimes.com/world/us-streamers/is-ishowspeed-working-on-a-fifa-world-cup-2026-song-behind-the-scenes-footage-sparks-major-fan-speculation/articleshow/131402066.cms |url-status=live }}</ref> Laporan tersebut menyusuli penyebaran [[Di sebalik tabir|rakaman di sebalik tabir]] yang menunjukkan beliau merakamkan sebuah produksi berskala besar di [[Miami]].<ref name=":6" /> Gambar dan video daripada penggambaran itu menunjukkan latar berinspirasikan stadium, [[bendera kebangsaan]], [[Jersi (bola sepak)|jersi bola sepak]], dan peralatan produksi, termasuk [[Krew kamera|krew kamera]] serta dron.<ref name=":6" /> Pada Mei 2026, semasa menjalankan siri [[Penstriman langsung|penstriman langsung]] kembara di seluruh [[Karibbean]], beliau mendedahkan bahawa Piala Dunia akan menjadi fokus utamanya yang seterusnya, dengan perancangan untuk jelajah [[Amerika Utara]] menyusuli perlawanan kejohanan tersebut.<ref name=":1">{{Cite web |last=Macaraan |first=Jeric |date=2026-06-01 |title=IShowSpeed premieres his new 'World Cup Champions' anthem |url=https://rollingout.com/2026/06/01/ishowspeed-premieres-his-new-world/ |access-date=2026-06-03 |website=[[Rolling Out]] |language=en-US |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603162508/https://rollingout.com/2026/06/01/ishowspeed-premieres-his-new-world/ |url-status=live }}</ref> "World Cup (Champions)" telah dikeluarkan pada 1 Jun 2026 menjelang [[Piala Dunia FIFA 2026]].<ref name=":3" /> Lagu ini ditulis oleh Darren Watkins Jr. bersama Doobie Newton, Ephrem Louis Lopez Jr., Kyle Buckley, Olivier Francois, Shawn Shea dan Vicente Jimenez Gomez del Barco, manakala penerbitan dikendalikan oleh [[BongoByTheWay]], [[Kyle Buckley|Pink Slip]], [[RiotUSA]] dan Shonci.<ref>{{Cite web |date=2026-06-03 |title=IShowSpeed’s viral ‘Champions’ song officially added to FIFA World Cup 2026 album |url=https://www.inkl.com/news/ishowspeeds-viral-champions-song-officially-added-to-fifa-world-cup-2026-album |access-date=2026-06-06 |website=[[inkl]] |language=en |archive-date=June 10, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260610034922/https://www.inkl.com/news/ishowspeeds-viral-champions-song-officially-added-to-fifa-world-cup-2026-album |url-status=live }}</ref> == Komposisi == Lagu ini bermula dengan seruan pengenalan yang mana IShowSpeed menyebut kesemua 48 pasukan yang telah layak ke Piala Dunia FIFA 2026 mengikut urutan abjad – bermula daripada "[[Pasukan bola sepak kebangsaan Algeria|Algeria]], [[Pasukan bola sepak kebangsaan Argentina|Argentina]], [[Pasukan bola sepak kebangsaan Australia|Australia]], [[Pasukan bola sepak kebangsaan Austria|Austria]]" dan berakhir pada "[[Pasukan bola sepak kebangsaan Amerika Syarikat|USA]], [[Pasukan bola sepak kebangsaan Uzbekistan|Uzbekistan]], [[Pasukan bola sepak kebangsaan Uruguay|Uruguay]], [[Pasukan bola sepak kebangsaan Ivory Coast|Ivory Coast]]". Dalam ulasan lirik oleh StayFreeRadio, tindakan menyebut kesemua nama ini dibuat lebih sebagai cara untuk mencipta sorakan bersatu, bukannya satu senarai dengan sesetengah negara diberi keutamaan berbanding yang lain, dan sebarang sebutan yang mungkin terkurang tepat semasa melakukannya menambah sentuhan peribadi kepada keseluruhan urutan ini, seperti peminat yang menyebut nama rakan-rakan sebelum perlawanan besar.<ref name=":10">{{Cite web |last=Records |first=Burner |date=2026-06-09 |title=IShowSpeed Champions Lyrics Meaning Explained |url=https://www.stayfreeradioip.com/post/ishowspeed-champions-meaning-and-review |access-date=2026-06-12 |website=Stay Free |language=en}}</ref> Korusnya dibina berasaskan sorakan orang ramai berskala stadium "Oh, ayy-oh, ayy-oh, ayy-oh / Let's go, we the champions". Baris ulangan kedua mengulangi arahan: "Put your flags up in the air / Put your hands up in the air / Put your flags up 'cause this is the World Cup / Put your flags up, leave 'em there." Progresi kord dalam lagu ini ialah [[E (nota muzik)|E♯]] [[E minor|minor]], G[[Syap (muzik)|♯]], Bm, D♯.<ref>{{Cite web |title=คอร์ดเพลง World Cup (Champions) IShowSpeed {{!}} dochord.com |url=https://www.dochord.com/390773/ |access-date=2026-06-12 |website=www.dochord.com |language=th}}</ref>{{efn|"World Cup (Champions)" progresi alternatif Kord.<ref>{{Citation |title=Misc Soundtrack - Fifa World Cup 2026 - World Cup Champions (Chords) |url=https://tabs.ultimate-guitar.com/tab/misc-soundtrack/fifa-world-cup-2026-world-cup-champions-chords-6471737 |access-date=2026-06-13 |language=en}}</ref>}} Bait lagu mengandungi [[Frasa Sepanyol]] seperti "To' el mundo mirando" ("semua orang sedang menyaksikan") dan "Everybody gritando" ("semua orang menjerit"), bercampur dengan lirik bahasa Inggeris daripada lagu tersebut. Lirik-lirik ini menceritakan tentang bagaimana penonton menyaksikan dan bertindak balas terhadap perlawanan, sekali gus menekankan tema lagu tersebut. Ini diikuti dengan frasa kiraan "Uno, dos, tres, cuatro".<ref name=":10" /> == Video muzik == Video muzik pengiring telah diarahkan oleh Zach Madden, dengan [[sinematografi]] oleh Joanna Nguyen dan arahan kreatif disediakan oleh Barely Manic serta Wyatt Richards.<ref name=":1" /> Video tersebut diterbitkan secara eksekutif oleh Slipz dan Ames J. Ward. Produksi video ini mengambil pengaruh daripada [[Budaya Ghana]],<ref>{{Cite web |date=2026-06-02 |title=VIDEO: iShowSpeed Flies Ghana’s Flag High Again As Global Superstar Features It In New World Cup Music Video - Fashion GHANA |url=https://www.fashionghana.com/ishowspeed-ghana-flag-world-cup-song/ |access-date=2026-06-06 |language=en-US}}</ref> termasuk kemunculan oleh [[Tarian Tradisional|penari-penari tradisional]] dan persembahan terkoreografi yang menarik perhatian penonton di pelbagai negara.<ref name=":0" /> Video muzik tersebut difilemkan di [[Miami]] dan menampilkan Watkins di stadium bersama [[bendera kebangsaan]] serta kesan serbuk berwarna. Di sepanjang video, beliau dilihat memakai jersi [[Pasukan bola sepak kebangsaan Portugal|pasukan kebangsaan Portugal]] [[Cristiano Ronaldo]].<ref>{{Cite web |last=Bhargava |first=Yagya |date=Jun 4, 2026 |title=FIFA Names IShowSpeed’s ‘Champions’ to Official 2026 World Cup Album |url=https://athlonsports.com/soccer/fifa-delivers-decision-on-ishowspeeds-world-cup-song-champion |website=[[Athlon Sports]]}}</ref> Video tersebut menggunakan pelakon sambilan daripada kawasan sekitar Selatan Florida, termasuk pelajar kolej daripada [[Universiti Antarabangsa Florida]]. Para pelakon sambilan tersebut tidak diberitahu tujuan video berkenaan sehingga hari penggambaran; video tersebut difilemkan seminggu sebelum ia dikeluarkan kepada umum.<ref>{{cite web|url=https://caplinnews.fiu.edu/tamayo-world-cup-watkins-speed-fifa-cup-song-music-video/|title=Kendall student gets front-row role in IShowSpeed’s viral World Cup video |date=June 22, 2026|access-date=August 1, 2026|first1=Daniela|last1=Vargas}}</ref> Video muzik itu menerima 3.3 juta<ref>{{Cite web |date=June 2, 2026 |title=IShowSpeed's FIFA World Cup 2026 Song 'Champions' Goes Viral, Gets 3 Million Views In 13 Hours On YouTube |url=https://www.ndtvprofit.com/trending/ishowspeeds-champions-song-viral-ahead-of-fifa-world-cup-2026-gets-3-million-views-in-13-hours-on-youtube-11578610 |website=[[NDTV Profit]] |access-date=June 6, 2026 |archive-date=June 6, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606034351/https://www.ndtvprofit.com/trending/ishowspeeds-champions-song-viral-ahead-of-fifa-world-cup-2026-gets-3-million-views-in-13-hours-on-youtube-11578610 |url-status=live }}</ref> tontonan di [[YouTube]] dalam tempoh kurang daripada 24 jam selepas keluarannya dan telah menerima lebih 8.3 juta tontonan menjelang 3 Jun 2026, dua hari selepas ia dikeluarkan.<ref name=":22">{{Cite web |last=Apanpa |first=Olaniyi |date=2026-06-02 |title=IShowSpeed Releases 2026 World Cup Anthem, Gets Unexpected Response From FIFA |url=https://www.legit.ng/entertainment/celebrities/1712699-ishowspeed-releases-2026-world-cup-anthem-unexpected-shock-response-fifa/ |access-date=2026-06-03 |website=www.legit.ng |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=Cupido |first=Gerry |title=Is IShowSpeed’s ‘World Cup Champions’ song the real FIFA anthem fans wanted? |url=https://themercury.co.za/fifa-world-cup-2026/updates/2026-06-03-is-ishowspeeds-world-cup-champions-song-the-real-fifa-anthem-fans-wanted/ |access-date=2026-06-03 |website=Mercury |language=en |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603163903/https://themercury.co.za/fifa-world-cup-2026/updates/2026-06-03-is-ishowspeeds-world-cup-champions-song-the-real-fifa-anthem-fans-wanted/ |url-status=live }}</ref> Setakat 28 Julai 2026, video muzik tersebut telah meraih lebih 105 juta tontonan di YouTube.<ref>{{cite AV media |last = Watkins Jr. |first = Darren |date = June 1, 2026 |title = IShowSpeed - World Cup (Champions) [Official Music Video] |url = https://www.youtube.com/watch?v=vrY1THC_NQE |author-link1= IShowSpeed |type = Video |access-date = June 23, 2026 |via= [[YouTube]] }}</ref> == Penerimaan == Menulis untuk [[Los 40|LOS40]], Sergio P. Naranjo menyifatkan lagu ini sebagai lagu tema bola sepak yang ringkas namun berkesan, sambil menyorot bahawa korus dan irama rancaknya membantu lagu ini mendapat sambutan daripada penonton muda.<ref>{{Cite web |last=Herrero |first=Juan Ignacio |date=2026-06-03 |title=IShowSpeed planta cara a Shakira con su canción para el Mundial 2026: 'World Cup (Champions)' |url=https://los40.com/2026/06/03/ishowspeed-planta-cara-a-shakira-con-su-cancion-para-el-mundial-2026-world-cup-champions/ |access-date=2026-06-03 |website=[[LOS40]] |language=es-ES}}</ref> ''[[The Times of India]]'' mencatatkan bahawa lagu ini dengan pantas menarik perhatian dalam talian dan diterima ramai peminat sebagai lagu tema tidak rasmi untuk [[Piala Dunia FIFA 2026]], menyumbangkan kejayaannya kepada tema bola sepak perayaan dan penyebaran meluas di media sosial.<ref>{{Cite news |date=2026-06-02 |title=IShowSpeed’s new World Cup anthem ‘Champions’ has fans calling it FIFA 2026’s unofficial song |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/us-streamers/ishowspeeds-new-world-cup-anthem-champions-has-fans-calling-it-fifa-2026s-unofficial-song/articleshow/131449967.cms? |access-date=2026-06-03 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257 |archive-date=June 2, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260602055620/https://timesofindia.indiatimes.com/world/us-streamers/ishowspeeds-new-world-cup-anthem-champions-has-fans-calling-it-fifa-2026s-unofficial-song/articleshow/131449967.cms |url-status=live }}</ref> ''[[Independent Online]]'' mengulas bahawa tidak seperti lagu tema kejohanan bintang pop biasa yang sangat dipoles, IShowSpeed menyampaikan trek yang terasa benar-benar dihasilkan oleh seorang peminat bola sepak, untuk peminat bola sepak.<ref name=":0" /> Menurut ''StayFreeRadio'', penerbitannya mempunyai rasa sinematik, seolah-olah susunannya dibuat khusus untuk menjadi muzik latar video stadium pergerakan perlahan (slow-motion), dengan korus yang direka untuk meletus dan mencetuskan dorongan luar kawal kepada orang ramai untuk mengangkat tangan dan menyanyi bersama.<ref name=":10" /> ''[[Billboard (majalah)|Billboard]]'' memasukkan "Champions" dalam senarai lagu terbaik Piala Dunia FIFA 2026 yang dikurasinya, menggambarkan trek tersebut didorong oleh paluan gendang yang mantap, sorakan padu penonton, dan irama bertenaga yang menggabungkan elemen [[EDM trap]], [[Funk Brazil]], dan [[Mariachi]].<ref name="Billboard"/> Menulis untuk ''[[The Guardian]]'' mengenai muzik langsung [[Peringkat akhir Piala Dunia FIFA 2026]], [[Alexis Petridis]] mengkritik penerbitan lagu, penulisan dan ketidakmasyhoran iShowSpeed, menyifatkan artis tersebut sebagai seorang "[[pempengaruh]]-merangkap-[[Gusti profesional|gusti profesional]]" yang mana kemasyhuran dalam taliannya tidak menterjemahkan pengiktirafan arus perdana, dan lagu itu sendiri sebagai "koktel menakutkan daripada paluan gendang yang kuat dan vokal [[Auto-Tune|AutoTune]] [menampilkan] lirik yang membuatkan lagu bola sepak biasa anda kedengaran serba tahu dan mendalam seperti karya [[Leonard Cohen]]".<ref>{{Cite news |last=Petridis |first=Alexis |date=2026-07-19 |title=Hits, misses and Muppets: the star-studded World Cup half-time show nobody asked for |url=https://www.theguardian.com/football/2026/jul/19/hits-misses-and-muppets-the-star-studded-world-cup-half-time-show-nobody-asked-for |access-date=2026-07-20 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === Perdebatan peminat dan penerimaan berbelah bahagi === Lagu ini mencetuskan perpecahan dalam talian, dengan [[Budaya bola sepak|peminat bola sepak]] dan pengulas digital membuat perbandingan antara "World Cup (Champions)" dan lagu tunggal jalur bunyi rasmi FIFA "[[Goals (lagu)|Goals]]," yang dipersembahkan oleh [[Lisa (penyanyi rap)|Lisa]], [[Anitta (penyanyi)|Anitta]], dan [[Rema (pemuzik)|Rema]]. Penyokong "World Cup (Champions)" berhujah bahawa trek tersebut mempunyai kualiti yang lebih organik berbanding lagu tema rasmi.<ref>{{Cite web |date=2026-06-02 |title=Controversy as Ishowspeed drops unofficial 2026 World Cup anthem |url=https://punchng.com/controversy-as-ishowspeed-drops-unofficial-2026-world-cup-anthem/ |access-date=2026-06-10 |website=[[Punch Newspapers]] |language=en-US}}</ref> Peminat juga memulakan [[Petisyen|petisyen]] dalam talian yang meminta FIFA mengguna pakai lagu itu secara rasmi sebagai lagu tema utama kejohanan,<ref>{{Cite web |date=2026-06-02 |title=IShowSpeed’s World Cup song goes viral — Fans demand it replace official FIFA anthem |url=http://localhost:8085/showbiz/ishowspeed-s-world-cup-song-goes-viral-fans-demand-it-replace-official-fifa-anthem |access-date=2026-06-10 |website=Northeast Herald |language=en}}</ref> membandingkan tenaganya dengan lagu-lagu Piala Dunia oleh artis seperti [[Shakira]].<ref>{{Cite web |date=June 2, 2026 |title=IShowSpeed Vs Shakira: How A YouTube Streamer Is Winning The 2026 World Cup Song War |url=https://sports.ndtv.com/us/fifa/ishowspeed-vs-shakira-how-a-youtube-streamer-is-winning-the-2026-world-cup-song-war-11582870 |website=[[Ndtv.com]]}}</ref><ref>{{Cite news |date=2026-06-02 |title=Is IShowSpeed replacing Shakira as the face of FIFA World Cup music? Fans cannot stop talking about viral anthem |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/us-streamers/is-ishowspeed-replacing-shakira-as-the-face-of-fifa-world-cup-music-fans-cannot-stop-talking-about-viral-anthem/articleshow/131467454.cms |access-date=2026-06-10 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257 |archive-date=June 9, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260609134732/https://timesofindia.indiatimes.com/world/us-streamers/is-ishowspeed-replacing-shakira-as-the-face-of-fifa-world-cup-music-fans-cannot-stop-talking-about-viral-anthem/articleshow/131467454.cms |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Shome |first=Pavitra |date=June 4, 2026 |title=FIFA World Cup anthem war: IShowSpeed's song is overshadowing Shakira's work due to these reasons |url=https://www.firstpost.com/sports/football-news/fifa-world-cup-anthem-war-ishowspeeds-song-is-overshadowing-shakiras-work-due-to-these-reasons-14018774.html |website=[[Firstpost]]}}</ref> ''[[NewsX]]'' mengeluarkan semakan fakta berhubung dakwaan bahawa lagu tersebut telah mengatasi lagu tema rasmi "[[Dai Dai]]".<ref name=":12" /> Berkenaan dakwaan khusus ini, saluran media tersebut mendapati bahawa jumlah 120 juta tontonan untuk "World Cup (Champions)" dan 70 juta untuk "Dai Dai" pada hari masing-masing adalah sangat dibesar-besarkan tanpa sebarang pengesahan.<ref name=":12" /> Walaupun begitu, laporan ''NewsX'' menunjukkan bahawa dakwaan mengenai kejayaan umum "World Cup (Champions)" berbanding "Dai Dai" sememangnya sangat benar.<ref name=":12" /> Seterusnya dinyatakan dalam semakan fakta bahawa "Dai Dai" mempunyai kelebihan berbanding "World Cup (Champions)" dalam laman penstriman audio seperti [[Billboard Global 200|''Billboard'' Global 200]]. Ini sebahagian besarnya disebabkan oleh [[Siaran radio|siaran radio]] antarabangsa.<ref name=":12">{{Cite web |last=Bhattacharyya |first=Debayan |date=2026-06-02 |title=Fact Check: Did IShowSpeed’s "Champions" Get 120M Views and Beat Shakira’s Official World Cup Anthem? |url=https://www.newsx.com/sports/fact-check-did-ishowspeeds-champions-get-120m-views-and-beat-shakiras-official-world-cup-anthem-229582/ |access-date=2026-06-12 |website=[[NewsX]] |language=en |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603095534/https://www.newsx.com/sports/fact-check-did-ishowspeeds-champions-get-120m-views-and-beat-shakiras-official-world-cup-anthem-229582/ |url-status=live }}</ref> === Maklum balas FIFA === Selepas pelancaran lagu tersebut, [[IShowSpeed]] secara terbuka menag [[FIFA]] di [[Media sosial|media sosial]], meminta mereka mempertimbangkan "World Cup (Champions)" sebagai lagu tema rasmi kejohanan.<ref name=":4" /> FIFA membalas secara terus dengan mesej: "Kami akan berhubung".<ref name=":2">{{Cite web |last=Apanpa |first=Olaniyi |date=2026-06-02 |title=IShowSpeed Releases 2026 World Cup Anthem, Gets Unexpected Response From FIFA |url=https://www.legit.ng/entertainment/celebrities/1712699-ishowspeed-releases-2026-world-cup-anthem-unexpected-shock-response-fifa/ |access-date=2026-06-03 |website=www.legit.ng |language=en |archive-date=June 3, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260603163405/https://www.legit.ng/entertainment/celebrities/1712699-ishowspeed-releases-2026-world-cup-anthem-unexpected-shock-response-fifa/ |url-status=live }}</ref> Balasan itu tular dan mencetuskan spekulasi meluas mengenai kemungkinan kerjasam rasmi.<ref name=":4">{{Cite web |last=Bhargava |first=Yagya |date=2026-06-02 |title=FIFA Acknowledges IShowSpeed's Anthem Request for 2026 World Cup: 'We Will Be in Touch' |url=https://sports.yahoo.com/articles/fifa-acknowledges-ishowspeeds-anthem-request-095343816.html |access-date=2026-06-03 |website=[[Yahoo Sports]] |language=en-US}}</ref> Pada 3 Jun 2026, lagu tersebut ditambahkan secara rasmi ke dalam senarai trek untuk ''[[FIFA World Cup 2026 Official Album]]''.<ref>{{Cite web |date=2026-06-04|title=IShowSpeed's Champions joins official FIFA World Cup 2026 album|url=https://tob.news/ishowspeeds-champions-joins-official-fifa-world-cup-2026-album/|access-date=2026-06-05|website=Daily Times Of Bangladesh|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Persad |first=Max |date=June 4, 2026 |title=FIFA World Cup 2026 soundtrack announced including hits from The Rolling Stones, IShowSpeed and Stormzy |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/fifa-world-cup-2026-soundtrack-speed-stormzy-rolling-stones/ |website=[[Official Charts]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Surana |first=Amisha |date=2026-06-04 |title=IShowSpeed’s ‘Champions’ joins official FIFA World Cup 2026 Album |url=https://www.businessupturn.com/entertainment/ishowspeeds-champions-joins-official-fifa-world-cup-2026-album/ |access-date=2026-06-05 |website=Business Upturn |language=en-US}}</ref> Ekoran penerimaan tularnya, [[FIFA]] menghubungi Speed melalui [[media sosial]] untuk mengesahkan penyertaannya, dengan berkata "Kami mendengarnya. Kami menyukainya. Ia berada dalam Album Rasmi Piala Dunia FIFA 2026".<ref name="CapeTown"/><ref>{{Cite web |last=Bhargava |first=Yagya Bhargava |date=2026-06-03 |title=FIFA Delivers Decision on IShowSpeed's World Cup Song: "We Heard It. We Liked It." |url=https://sports.yahoo.com/articles/fifa-delivers-decision-ishowspeeds-world-184652328.html |access-date=2026-06-04 |website=[[Yahoo Sports]] |language=en-US |archive-date=June 4, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260604080001/https://sports.yahoo.com/articles/fifa-delivers-decision-ishowspeeds-world-184652328.html |url-status=live }}</ref><ref name="insidefifa">{{Cite web |title=FIFA unveils Official FIFA World Cup 2026™ Album squad for the biggest FIFA World Cup in history |url=https://inside.fifa.com/organisation/media-releases/origin1904-p.cxm.fifa.com/unveils-official-album-biggest-world-cup-2026-history |access-date=2026-06-04 |website=inside.fifa.com |language=en}}</ref> === Prestasi komersial === Selepas lagu itu dikeluarkan, "World Cup (Champions)" muncul julung kali di nombor 8 dalam carta [[Official Charts|Video Streaming]] United Kingdom,<ref name=":7" /> menjadi lagu ketiga IShowSpeed yang tersenarai dalam carta Video Streaming bersama "World Cup" dan "Higher",<ref name=":11">{{Cite web |title=ISHOWSPEED songs and albums {{!}} full Official Chart history |url=https://www.officialcharts.com/artist/63711/ishowspeed/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211171444/https://www.officialcharts.com/artist/63711/ishowspeed/ |archive-date=December 11, 2025 |access-date=2026-06-06 |website=[[Official Charts]] |language=en |url-status=live }}</ref> dan melonjak ke nombor 3 pada minggu berikutnya.<ref>{{Cite web |title=Official Video Streaming Chart on 12/6/2026 - Official Charts |url=https://www.officialcharts.com/charts/video-streaming-chart/20260612/7508/ |website=[[Official Charts]]}}</ref> Lagu ini juga berada di kedudukan nombor 33 dalam carta [[New Zealand Hot Singles]],<ref name=":8" /> dan dalam carta [[Dutch Single Tip]].<ref name=":9" /> Menyusuli persembahan lagu tersebut di perlawanan akhir, lagu ini mengalami peningkatan penstriman sebanyak 61%.<ref name="BillboardWCFinalStreams">{{cite web |last1=Rutherford |first1=Kevin |title=Which Artist Got the Biggest Boost Performing at the World Cup? |url=https://www.billboard.com/pro/world-cup-final-streaming-gains-shakira-bts-madonna/ |website=[[Billboard Magazine]] |access-date=28 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260722111828/https://www.billboard.com/pro/world-cup-final-streaming-gains-shakira-bts-madonna/ |archive-date=July 22, 2026 |date=July 21, 2026|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> == Persembahan langsung == IShowSpeed mempersembahkan "World Cup (Champions)" secara langsung semasa [[Peringkat akhir Piala Dunia FIFA 2026#Upacara penutupan|upacara penutupan]] [[Peringkat akhir Piala Dunia FIFA 2026]] antara [[Pasukan bola sepak kebangsaan Sepanyol|Sepanyol]] dan [[Pasukan bola sepak kebangsaan Argentina|Argentina]], yang diadakan pada 19 Julai 2026, di [[Stadium New York New Jersey]].<ref>{{Cite web |last=Oyelakin |first=Saheed |date=2026-07-19 |title=VIDEO: IShowSpeed performs 'Champions' at World Cup final closing ceremony |url=https://punchng.com/video-ishowspeed-performs-champions-at-world-cup-final-closing-ceremony/ |access-date=2026-07-19 |website=[[Punch Newspapers]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-19 |title=IShowSpeed kicks off World Cup closing ceremony in blaze of colour |url=https://sports.yahoo.com/articles/ishowspeed-kicks-off-world-cup-182335416.html |access-date=2026-07-19 |website=[[Yahoo Sports]] |language=en-US}}</ref> Beliau diiringi di atas pentas oleh sepasukan pemain gendang dan penari yang memakai [[Baju trek|baju trek]] berwarna-warni cerah.<ref>{{Cite web |date=2026-07-19 |title=World Cup final kicks-off with star-studded opening |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxjl0wkl7o |access-date=2026-07-19 |website=[[bbc.com]] |language=en-GB}}</ref> Menurut Speed, jemputan untuk membuat persembahan datang secara terus daripada FIFA, dan beliau menyatakan bahawa pada mulanya beliau menyangka panggilan tersebut adalah satu [[Gurauan|gurauan]] sebelum menyedari tawaran itu adalah tulen.<ref>{{Cite web |last=Sanchez |first=Sanchez |date=2026-07-14 |title=What is iShowSpeed performing at World Cup Closing Ceremony? Secret revealed |url=https://sports.yahoo.com/articles/ishowspeed-performing-world-cup-closing-173733135.html |access-date=2026-07-19 |website=[[Yahoo Sports]]|language=en-US}}</ref> Persembahan itu dikritik di media sosial, dengan ramai orang merasakan beliau tidak menyanyikan vokalnya secara langsung, sebaliknya melakukan [[Gerak bibir|gerakan bibir (lip-syncing)]] mengikut [[Muzik dirakam terlebih dahulu|lagu yang dirakam terlebih dahulu]].<ref>{{Cite web |date=2026-07-20 |title=World Cup final show slammed as ‘lip-syncing contest’ after IShowSpeed’s performance |url=https://www.the-independent.com/arts-entertainment/music/news/ishowspeed-post-malone-lip-syncing-world-cup-final-2026-b3017911.html |access-date=2026-07-20 |website=[[The Independent]]|language=en}}</ref> == Kredit dan tenaga kerja == Kredit diadaptasi daripada nota dalaman ''FIFA World Cup 2026 Official Album''. {{div col}} * [[Darren Watkins Jr.]] – vokal utama, penulisan lagu * Doobie Newton – penulis lagu * Ephrem Louis Lopez Jr. – penulis lagu * Kyle Buckley – penulis lagu * Olivier Francois – penulis lagu * Shawn Shea – penulis lagu * Vicente Jimenez Gomez del Barco – penulis lagu * [[BongoByTheWay]] – [[Penerbit rakaman|penerbit]] * [[Kyle Buckley|Pink Slip]] – penerbit * [[RiotUSA]] – penerbit * Shonci – penerbit {{div col end}} == Carta == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Prestasi carta untuk "World Cup (Champions)" ! scope="col"| Carta (2026) ! scope="col"| Kedudukan<br />puncak |- ! scope="row"| Belanda ([[Dutch Charts|Single Tip]])<ref name=":9">{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?date=20260620&year=2026&cat=st|title=DC Tip 30 – 20/06/2026|access-date=June 20, 2026|publisher=[[Dutch Charts]]|language=nl}}</ref> | 10 |- !scope="row"| New Zealand [[New Zealand Hot Singles|Hot Singles]] ([[RMNZ]])<ref name=":8">{{cite web |title=Hot 40 Singles |url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2026-06-12 |website=[[RMNZ]] |access-date=June 12, 2026 |archive-date=June 12, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612101032/https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2026-06-12 |url-status=live }}</ref> | 33 |- ! scope="row"| UK Video Streaming ([[Official Charts]])<ref name=":7">{{Cite web |title=Chart history of Champion |url=https://www.officialcharts.com/songs/ishowspeed-champion/ |access-date=June 6, 2026 |website=[[Official Charts]] |archive-date=June 6, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606041415/https://www.officialcharts.com/songs/ishowspeed-champion/ |url-status=live }}</ref> | 3 |- ! scope="row"| Vietnam [[Billboard Vietnam Hot 100|Hot 100]] (''[[Billboard Vietnam]]'')<ref>{{cite web|url=https://www.facebook.com/billboardvietnam/posts/pfbid0382bK38shDWdLgvACygCYAgGmqDnMWWYzsC4AkHLGaxdQTtTpFUWcEkqkMjSfzJLEl|title=Vietnam Hot 100: Week of June 20, 2026|work=[[Billboard Vietnam]]|access-date=June 18, 2026|via=[[Facebook]]}}</ref> | 16 |} == Sejarah keluaran == {| class="wikitable plainrowheaders" |+Sejarah keluaran dan format untuk "World Cup (Champions)" !Wilayah !Tarikh !Format !Label |- ! scope="row" |Pelbagai |1 Jun 2026 |[[Muat turun muzik|Muat turun digital]], [[Penstriman muzik|penstriman]] | * [[Warner Records]] * [[SALXCO]] |} == Lihat juga == * [[Senarai lagu dan lagu tema Piala Dunia FIFA]] == Nota == {{Notelist}} == Rujukan == {{reflist}} {{FIFA World Cup music}} 9hy7q0xj6aabh08x39kvj6rdna8uopq 0 1296145 6925847 2026-08-12T09:00:32Z Danielrayyan09 355514 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{about|lagu IShowSpeed ​​tahun 2022|lagu beliau tahun 2026|World Cup (Champions)|senarai lagu mengenai Piala Dunia FIFA|Senarai lagu dan lagu rasmi Piala Dunia FIFA}} {{Infobox song | name = World Cup | cover = | alt = | type = single | artist = [[IShowSpeed]] | released = {{Start date|2022|11|4}} | recorded = 21 September 2022<ref name="btsofsong">{{Cite web |last1=Watkins Jr. |first1=Darren...' 6925847 wikitext text/x-wiki {{about|lagu IShowSpeed ​​tahun 2022|lagu beliau tahun 2026|World Cup (Champions)|senarai lagu mengenai Piala Dunia FIFA|Senarai lagu dan lagu rasmi Piala Dunia FIFA}} {{Infobox song | name = World Cup | cover = | alt = | type = single | artist = [[IShowSpeed]] | released = {{Start date|2022|11|4}} | recorded = 21 September 2022<ref name="btsofsong">{{Cite web |last1=Watkins Jr. |first1=Darren |author1link=IShowSpeed |date=November 7, 2022 |title=Behind The Scenes Of iShowSpeed's "World Cup" |url=https://www.youtube.com/watch?v=5JYttJuL040 |publisher=Live Speedy |access-date=June 20, 2023 |via=[[YouTube]] |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107212408/https://www.youtube.com/watch?v=5JYttJuL040 |url-status=live }}</ref> | studio = [[Metropolis Group]]<ref name="btsofsong" /> | genre = [[Muzik hip hop|Hip hop]]<ref>{{Cite web |last1=Priestman |first1=George |date=November 5, 2022 |title=YouTuber IShowSpeed releases his own World Cup song and it's a banger |url=https://www.sportbible.com/football/speed-world-cup-song-20221105 |website=[[SPORTbible]] |access-date=June 20, 2023}}</ref> *[[Dance-pop]] *[[Afrobeats]] | length = 4:16 | label = [[Warner Records]] | writer = * [[IShowSpeed|Darren Watkins Jr.]] * Ryan Wage | producer = * IShowSpeed * WageeBeats * Joe Grasso | prev_title = Ronaldo (Sewey) | prev_year = 2022 | next_title = Dogs | next_year = 2023 | misc = {{External music video|{{YouTube|8n5dJwWXrbo|"World Cup"}}}} }} "'''World Cup'''" ialah sebuah lagu oleh [[Pempengaruh|pempengaruh]], pemuzik, dan [[Penstrim dalam talian|penstrim dalam talian]] Amerika Syarikat [[IShowSpeed]]. Ia dikeluarkan pada 4 November 2022 melalui [[Warner Records]], sempena [[Piala Dunia FIFA 2022]]. Lagu ini mendapat perhatian tular dengan video muzik di YouTube meraih lebih 230 juta tontonan setakat Julai 2026, dan berada dalam carta di pelbagai negara. Lagu ini telah mendapat [[Sijil RIAA|pensijilan emas]] oleh [[Recording Industry Association of America]] (RIAA) pada Jun 2026. == Latar belakang == IShowSpeed mula menonton [[Bola sepak|bola sepak]] selepas seorang peminat membuat sumbangan kepadanya dan bertanya siapa pemain bola sepak kegemarannya, lalu beliau menjawab, "Christo{{sic}}{{nbsp}}[[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]], sewey!"<ref>{{cite web |title=IShowSpeed Vs Shakira: How A YouTube Streamer Is Winning The 2026 World Cup Song War |url=https://sports.ndtv.com/us/fifa/ishowspeed-vs-shakira-how-a-youtube-streamer-is-winning-the-2026-world-cup-song-war-11582870 |access-date=4 June 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jazrawi |first=Pierre |title=How YouTube Streamer “IShowSpeed” Rose to Become the World’s Most Famous English-Speaking Streamer |url=https://cubnews.uofdjesuit.org/3822/cubculture/how-youtube-streamer-ishowspeed-rose-to-become-the-worlds-most-famous-english-speaking-streamer/ |access-date=2026-06-04 |website=Cub News |archive-date=February 7, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260207042327/https://cubnews.uofdjesuit.org/3822/cubculture/how-youtube-streamer-ishowspeed-rose-to-become-the-worlds-most-famous-english-speaking-streamer/ |url-status=live }}</ref> Speed mula bermain siri permainan video ''[[FIFA (siri permainan video)|FIFA]]'' semasa siaran langsungnya dan ia secara bertahap menjadi persona utamanya, yang kemudian membawa kepada jemputan menyertai [[Sidemen (kumpulan YouTube)#Perlawanan bola sepak amal|Perlawanan Bola Sepak Amal Sidemen 2022]].<ref>{{Cite web |last=Cornejo |first=Giancarlo |date=September 24, 2022 |title=iShowSpeed's hilarious performance vs. Sidemen FC in the Sidemen Charity Match |url=https://the18.com/en/soccer-entertainment/ishowspeeds-hilarious-performance-vs-sidemen-fc-sidemen-charity-match/120176 |access-date=2026-06-04 |website=the18.com |language=en}}</ref> Speed mengeluarkan lagu "Ronaldo (Sewey)" sebelum [[Piala Dunia FIFA 2022]] sebagai lagu [[Meme Internet|meme]] menggunakan frasa terkenal Ronaldo "[[Siuuu]]". Speed kemudian mengeluarkan "World Cup" pada 4 November sempena [[Piala Dunia FIFA 2022|kejohanan tersebut]].<ref name="hiphopcanada">{{Cite news |last=Bluetec |first=DJ |date=November 10, 2022 |title=Cincinnati's IShowSpeed gears up for "World Cup" with new anthem |work=[[HipHopCanada]] |url=https://hiphopcanada.com/ishowspeed-world-cup-anthem-video/ |access-date=December 7, 2022 |archive-date=December 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218184518/https://hiphopcanada.com/ishowspeed-world-cup-anthem-video/ |url-status=live }}</ref> == Warisan == {{Main|World Cup (Champions)}} Pada Jun 2026, sebelum [[Piala Dunia FIFA 2026]], Speed mengeluarkan lagu bertajuk "[[World Cup (Champions)]]"; ia kemudian dimasukkan ke dalam album ''[[FIFA World Cup 2026 Official Album]]''.<ref name=":0">{{Cite web |last=Alston |first=Trey |date=2026-06-06 |title=IShowSpeed "World Cup" Gets the Streamer His First Gold Record |url=https://www.complex.com/music/a/treyalston/ishowspeed-world-cup-first-gold-record |access-date=2026-06-09 |website=Complex |language=en |archive-date=June 9, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260609233939/https://www.complex.com/music/a/treyalston/ishowspeed-world-cup-first-gold-record |url-status=live }}</ref> Pada bulan yang sama, "World Cup" secara rasminya mendapat [[Sijil RIAA|pensijilan emas]] di Amerika Syarikat.<ref>{{Cite web |date=June 6, 2026 |title=IShowSpeed’s ‘WORLD CUP’ Officially Goes RIAA Gold, Marking Major Career Milestone |url=https://sports.ndtv.com/us/us-streamers/ishowspeed-s-world-cup-officially-goes-riaa-gold-marking-major-career-milestone-11601336 |website=NDTV Sports}}</ref><ref name=":0" /> == Kredit dan tenaga kerja == Kredit diadaptasi daripada [[Tidal (perkhidmatan)|Tidal]].<ref>{{Cite web |date=November 4, 2022 |title=World Cup by IShowSpeed on TIDAL |url=https://listen.tidal.com/album/257168653/credits |website=Tidal |access-date=December 7, 2022 |archive-date=December 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207151041/https://listen.tidal.com/album/257168653/credits |url-status=live }}</ref> * [[IShowSpeed|Darren Watkins Jr.]] – penerbitan, penulisan lagu, vokal * WageeBeats – penerbitan, penulisan lagu * Joe Grasso – penerbitan == Carta == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Prestasi carta untuk "World Cup" |- ! scope="col" | Carta (2022{{endash}}2023) ! scope="col" | Kedudukan<br />puncak |- ! scope="row"| Iceland ([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=http://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög|trans-title=Muzik – Lagu|language=is|publisher=Plötutíðindi|access-date=19 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202005920/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2 December 2022}}</ref> | 34 |- {{Single chart|Ireland3|37|artist=IShowSpeed|song=World Cup|rowheader=true|access-date=June 10, 2023}} |- !scope="row"|Belanda ([[Dutch Charts|Single Tip]])<ref>{{cite web |title=Dutch Charts - DC Tip 30 - dutchcharts.nl |url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&date=20221126&year=2022 |website=[[Dutch Charts]] |access-date=13 June 2026 |archive-date=January 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104055650/https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&date=20221126&year=2022 |url-status=live }}</ref> |1 |- ! scope="row" | [[New Zealand Hot Singles]] ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web |url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2022-11-11 |title=NZ Hot Singles Chart |publisher=[[Recorded Music NZ]] |date=November 14, 2022 |access-date=December 7, 2022 |archive-date=November 11, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111225802/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5447 |url-status=live }}</ref> | 29 |- ! scope="row" | [[Sverigetopplistan Heatseeker|Sweden Heatseeker]] ([[Sverigetopplistan]])<ref>{{cite web |url=https://www.sverigetopplistan.se/chart/215?dspy=2022&dspp=46 |title=Veckolista Heatseeker, vecka 46 |publisher=[[Sverigetopplistan]] |access-date=December 7, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118131854/https://www.sverigetopplistan.se/chart/215?dspy=2022&dspp=46 |url-status=live }}</ref> | 6 |- {{Single chart|UKrandb|23|date=20221201|rowheader=true}} |- {{single chart|UK|52|date=2022-11-25|rowheader=true|access-date=December 7, 2022}} |} == Pensijilan == {{Certification Table Top|caption=Pensijilan dan jualan untuk "World Cup"}} {{Certification Table Entry|region=Poland|artist=IShowSpeed|title=World Cup|award=Gold|type=single|relyear=2022|certyear=2024|accessdate=September 11, 2024}} {{Certification Table Entry|region=United States|type=single|artist=IShowSpeed|title=World Cup|award=Gold|relyear=2022|certyear=2026|access-date=June 6, 2026}} {{Certification Table Bottom|streaming=true|nosales=true|noshipments=true}} == Sejarah keluaran == {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Format keluaran untuk "World Cup" ! scope="col" | Wilayah ! scope="col" | Tarikh ! scope="col" | Format ! scope="col" | Label ! scope="col" | {{Abbr|Ruj.|Rujukan}} |- ! scope="row" | Pelbagai | 4 November 2022 | {{hlist|[[Muat turun muzik|Muat turun digital]]|[[Penstriman muzik|penstriman]]}} | [[Warner Records|Warner]] | align="center" | <ref name="hiphopcanada" /> |} == Lihat juga == * [[Senarai lagu dan lagu tema Piala Dunia FIFA]] == Rujukan == {{Reflist}} shzmdadk2d0h44cn6vtj38dzyqge30v 6925851 6925847 2026-08-12T09:04:01Z Danielrayyan09 355514 6925851 wikitext text/x-wiki {{about|lagu IShowSpeed ​​tahun 2022|lagu beliau tahun 2026|World Cup (Champions)|senarai lagu mengenai Piala Dunia FIFA|Senarai lagu dan lagu rasmi Piala Dunia FIFA}} {{Infobox song | name = World Cup | cover = | alt = | type = single | artist = [[IShowSpeed]] | released = {{Start date|2022|11|4}} | recorded = 21 September 2022<ref name="btsofsong">{{Cite web |last1=Watkins Jr. |first1=Darren |author1link=IShowSpeed |date=November 7, 2022 |title=Behind The Scenes Of iShowSpeed's "World Cup" |url=https://www.youtube.com/watch?v=5JYttJuL040 |publisher=Live Speedy |access-date=June 20, 2023 |via=[[YouTube]] |archive-date=November 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107212408/https://www.youtube.com/watch?v=5JYttJuL040 |url-status=live }}</ref> | studio = [[Metropolis Group]]<ref name="btsofsong" /> | genre = [[Muzik hip hop|Hip hop]]<ref>{{Cite web |last1=Priestman |first1=George |date=November 5, 2022 |title=YouTuber IShowSpeed releases his own World Cup song and it's a banger |url=https://www.sportbible.com/football/speed-world-cup-song-20221105 |website=[[SPORTbible]] |access-date=June 20, 2023}}</ref> *[[Dance-pop]] *[[Afrobeats]] | length = 4:16 | label = [[Warner Records]] | writer = * [[IShowSpeed|Darren Watkins Jr.]] * Ryan Wage | producer = * IShowSpeed * WageeBeats * Joe Grasso | prev_title = Ronaldo (Sewey) | prev_year = 2022 | next_title = Dogs | next_year = 2023 | misc = {{External music video|{{YouTube|8n5dJwWXrbo|"World Cup"}}}} }} "'''World Cup'''" ialah sebuah lagu oleh [[Pempengaruh|pempengaruh]], pemuzik, dan [[Penstrim dalam talian|penstrim dalam talian]] Amerika Syarikat [[IShowSpeed]]. Ia dikeluarkan pada 4 November 2022 melalui [[Warner Records]], sempena [[Piala Dunia FIFA 2022]]. Lagu ini mendapat perhatian tular dengan video muzik di YouTube meraih lebih 230 juta tontonan setakat Julai 2026, dan berada dalam carta di pelbagai negara. Lagu ini telah mendapat [[Sijil RIAA|pensijilan emas]] oleh [[Recording Industry Association of America]] (RIAA) pada Jun 2026. == Latar belakang == IShowSpeed mula menonton [[Bola sepak|bola sepak]] selepas seorang peminat membuat sumbangan kepadanya dan bertanya siapa pemain bola sepak kegemarannya, lalu beliau menjawab, "Christo{{sic}}{{nbsp}}[[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]], sewey!"<ref>{{cite web |title=IShowSpeed Vs Shakira: How A YouTube Streamer Is Winning The 2026 World Cup Song War |url=https://sports.ndtv.com/us/fifa/ishowspeed-vs-shakira-how-a-youtube-streamer-is-winning-the-2026-world-cup-song-war-11582870 |access-date=4 June 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jazrawi |first=Pierre |title=How YouTube Streamer “IShowSpeed” Rose to Become the World’s Most Famous English-Speaking Streamer |url=https://cubnews.uofdjesuit.org/3822/cubculture/how-youtube-streamer-ishowspeed-rose-to-become-the-worlds-most-famous-english-speaking-streamer/ |access-date=2026-06-04 |website=Cub News |archive-date=February 7, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260207042327/https://cubnews.uofdjesuit.org/3822/cubculture/how-youtube-streamer-ishowspeed-rose-to-become-the-worlds-most-famous-english-speaking-streamer/ |url-status=live }}</ref> Speed mula bermain siri permainan video ''[[FIFA (siri permainan video)|FIFA]]'' semasa siaran langsungnya dan ia secara bertahap menjadi persona utamanya, yang kemudian membawa kepada jemputan menyertai [[Sidemen (kumpulan YouTube)#Perlawanan bola sepak amal|Perlawanan Bola Sepak Amal Sidemen 2022]].<ref>{{Cite web |last=Cornejo |first=Giancarlo |date=September 24, 2022 |title=iShowSpeed's hilarious performance vs. Sidemen FC in the Sidemen Charity Match |url=https://the18.com/en/soccer-entertainment/ishowspeeds-hilarious-performance-vs-sidemen-fc-sidemen-charity-match/120176 |access-date=2026-06-04 |website=the18.com |language=en}}</ref> Speed mengeluarkan lagu "Ronaldo (Sewey)" sebelum [[Piala Dunia FIFA 2022]] sebagai lagu [[Meme Internet|meme]] menggunakan frasa terkenal Ronaldo "[[Siuuu]]". Speed kemudian mengeluarkan "World Cup" pada 4 November sempena [[Piala Dunia FIFA 2022|kejohanan tersebut]].<ref name="hiphopcanada">{{Cite news |last=Bluetec |first=DJ |date=November 10, 2022 |title=Cincinnati's IShowSpeed gears up for "World Cup" with new anthem |work=[[HipHopCanada]] |url=https://hiphopcanada.com/ishowspeed-world-cup-anthem-video/ |access-date=December 7, 2022 |archive-date=December 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218184518/https://hiphopcanada.com/ishowspeed-world-cup-anthem-video/ |url-status=live }}</ref> == Warisan == {{Main|World Cup (Champions)}} Pada Jun 2026, sebelum [[Piala Dunia FIFA 2026]], Speed mengeluarkan lagu bertajuk "[[World Cup (Champions)]]"; ia kemudian dimasukkan ke dalam album ''[[FIFA World Cup 2026 Official Album]]''.<ref name=":0">{{Cite web |last=Alston |first=Trey |date=2026-06-06 |title=IShowSpeed "World Cup" Gets the Streamer His First Gold Record |url=https://www.complex.com/music/a/treyalston/ishowspeed-world-cup-first-gold-record |access-date=2026-06-09 |website=Complex |language=en |archive-date=June 9, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260609233939/https://www.complex.com/music/a/treyalston/ishowspeed-world-cup-first-gold-record |url-status=live }}</ref> Pada bulan yang sama, "World Cup" secara rasminya mendapat [[Sijil RIAA|pensijilan emas]] di Amerika Syarikat.<ref>{{Cite web |date=June 6, 2026 |title=IShowSpeed’s ‘WORLD CUP’ Officially Goes RIAA Gold, Marking Major Career Milestone |url=https://sports.ndtv.com/us/us-streamers/ishowspeed-s-world-cup-officially-goes-riaa-gold-marking-major-career-milestone-11601336 |website=NDTV Sports}}</ref><ref name=":0" /> == Kredit dan tenaga kerja == Kredit diadaptasi daripada [[Tidal (perkhidmatan)|Tidal]].<ref>{{Cite web |date=November 4, 2022 |title=World Cup by IShowSpeed on TIDAL |url=https://listen.tidal.com/album/257168653/credits |website=Tidal |access-date=December 7, 2022 |archive-date=December 7, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207151041/https://listen.tidal.com/album/257168653/credits |url-status=live }}</ref> * [[IShowSpeed|Darren Watkins Jr.]] – penerbitan, penulisan lagu, vokal * WageeBeats – penerbitan, penulisan lagu * Joe Grasso – penerbitan == Carta == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Prestasi carta untuk "World Cup" |- ! scope="col" | Carta (2022{{endash}}2023) ! scope="col" | Kedudukan<br />puncak |- ! scope="row"| Iceland ([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web|url=http://plotutidindi.is/tonlistinn/|title=Tónlistinn – Lög|trans-title=Muzik – Lagu|language=is|publisher=Plötutíðindi|access-date=19 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202005920/https://plotutidindi.is/tonlistinn/|archive-date=2 December 2022}}</ref> | 34 |- {{Single chart|Ireland3|37|artist=IShowSpeed|song=World Cup|rowheader=true|access-date=June 10, 2023}} |- !scope="row"|Belanda ([[Dutch Charts|Single Tip]])<ref>{{cite web |title=Dutch Charts - DC Tip 30 - dutchcharts.nl |url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&date=20221126&year=2022 |website=[[Dutch Charts]] |access-date=13 June 2026 |archive-date=January 4, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104055650/https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&date=20221126&year=2022 |url-status=live }}</ref> |1 |- ! scope="row" | [[New Zealand Hot Singles]] ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web |url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2022-11-11 |title=NZ Hot Singles Chart |publisher=[[Recorded Music NZ]] |date=November 14, 2022 |access-date=December 7, 2022 |archive-date=November 11, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111225802/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5447 |url-status=live }}</ref> | 29 |- ! scope="row" | [[Sverigetopplistan Heatseeker|Sweden Heatseeker]] ([[Sverigetopplistan]])<ref>{{cite web |url=https://www.sverigetopplistan.se/chart/215?dspy=2022&dspp=46 |title=Veckolista Heatseeker, vecka 46 |publisher=[[Sverigetopplistan]] |access-date=December 7, 2022 |archive-date=November 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118131854/https://www.sverigetopplistan.se/chart/215?dspy=2022&dspp=46 |url-status=live }}</ref> | 6 |- {{Single chart|UKrandb|23|date=20221201|rowheader=true}} |- {{single chart|UK|52|date=2022-11-25|rowheader=true|access-date=December 7, 2022}} |} == Pensijilan == {{Certification Table Top|caption=Pensijilan dan jualan untuk "World Cup"}} {{Certification Table Entry|region=Poland|artist=IShowSpeed|title=World Cup|award=Gold|type=single|relyear=2022|certyear=2024|accessdate=September 11, 2024}} {{Certification Table Entry|region=United States|type=single|artist=IShowSpeed|title=World Cup|award=Gold|relyear=2022|certyear=2026|access-date=June 6, 2026}} {{Certification Table Bottom|streaming=true|nosales=true|noshipments=true}} == Sejarah keluaran == {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Format keluaran untuk "World Cup" ! scope="col" | Wilayah ! scope="col" | Tarikh ! scope="col" | Format ! scope="col" | Label ! scope="col" | {{Abbr|Ruj.|Rujukan}} |- ! scope="row" | Pelbagai | 4 November 2022 | {{hlist|[[Muat turun muzik|Muat turun digital]]|[[Penstriman muzik|penstriman]]}} | [[Warner Records|Warner]] | align="center" | <ref name="hiphopcanada" /> |} == Lihat juga == * [[Senarai lagu dan lagu tema Piala Dunia FIFA]] == Rujukan == {{Reflist}} {{FIFA World Cup music}} nu280civhgrj0ezbt8fgb2kttcvvvvo 10 1296146 6925853 2026-08-12T09:05:27Z Danielrayyan09 355514 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Navbox |name = Muzik Piala Dunia FIFA |title = [[Senarai lagu dan lagu tema Piala Dunia FIFA|Muzik Piala Dunia FIFA]] |listclass = hlist |group1 = Album rasmi |list1 = * ''[[Gloryland World Cup USA 94]]'' (1994) * ''[[Music of the World Cup: Allez! Ola! Ole!]]'' (1998) * ''[[The Official Album of the 2002 FIFA World Cup]]'' (2002) * ''[[Voices from the FIFA World Cup]]'' (2006) * ''[[Listen Up! The Official 2010 FIFA World Cup Album]]'' (2010) * ''...' 6925853 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Muzik Piala Dunia FIFA |title = [[Senarai lagu dan lagu tema Piala Dunia FIFA|Muzik Piala Dunia FIFA]] |listclass = hlist |group1 = Album rasmi |list1 = * ''[[Gloryland World Cup USA 94]]'' (1994) * ''[[Music of the World Cup: Allez! Ola! Ole!]]'' (1998) * ''[[The Official Album of the 2002 FIFA World Cup]]'' (2002) * ''[[Voices from the FIFA World Cup]]'' (2006) * ''[[Listen Up! The Official 2010 FIFA World Cup Album]]'' (2010) * ''[[One Love, One Rhythm – The 2014 FIFA World Cup Official Album]]'' (2014) * ''[[FIFA World Cup Qatar 2022 Official Soundtrack]]'' (2022) * ''[[Official FIFA World Cup 2026 Album]]'' (2026) |group2 = Lagu rasmi oleh FIFA |list2 = * "[[Un'estate italiana]]" / "[[Un'estate italiana|To Be Number One]]" (1990) * "[[Gloryland (Piala Dunia FIFA)|Gloryland]]" (1994) * "[[The Cup of Life|The Cup of Life (La Copa de la Vida)]]" (1998) * "[[Boom (lagu Anastacia)|Boom]]" (2002) * "[[Anthem (Piala Dunia FIFA)|Anthem]]" (2002) * "[[The Time of Our Lives (lagu Il Divo dan Toni Braxton)|The Time of Our Lives]]" (2006) * "[[Celebrate the Day]]" (2006) * "[[Waka Waka (This Time for Africa)]]" (2010) * "[[Sign of a Victory]]" (2010) * "[[We Are One (Ole Ola)]]" (2014) * "[[Live It Up (lagu Nicky Jam)|Live It Up]]" (2018) * "[[Hayya Hayya (Better Together)]]" (2022) * "[[Tukoh Taka]]" (2022) * "[[Dreamers (lagu Jungkook)|Dreamers]]" (2022) * "[[Lighter (lagu Jelly Roll dan Carín León)|Lighter]]" (2026) * "[[Illuminate (lagu)|Illuminate]]" (2026) * "[[Dai Dai]]" (2026) * "[[Goals (lagu)|Goals]]" (2026) * "[[Game Time (lagu Future dan Tyla)|Game Time]]" (2026) * "[[DNA (More Than a Game)]]" (2026) |group3 = Lagu rasmi lain |list3 = * "El mundial" (1978) * "El mundial" (1982) * "El mundo unido por un balón" (1986) * "[[La Cour des Grands (Do You Mind If I Play)]]" (1998) * "[[Let's Get Together Now]]" (Lagu Tempatan Rasmi, 2002) * "Game on" ([[Maskot rasmi Piala Dunia FIFA|Lagu Maskot Rasmi]], 2010) * "Tatu Bom de Bola" (Lagu Maskot Rasmi, 2014) * "[[Dar um Jeito (We Will Find a Way)]]" (2014) * "[[Lagu Tema FIFA|Living Football]]" (Lagu Tema FIFA, 2018–2025) * "[[World Cup (Champions)]]" (2026) |group4 = Trek daripada album rasmi <br> / Lagu promosi |list4 = * "[[A Special Kind of Hero]]" (1986) * "[[We Are the Champions]]" (1994) * "[[Together Now]]" (1998) * "Live For Love United" (2002) * "[[Hips Don't Lie]]" (2006) * "[[Wavin' Flag]]" (2010) * "[[Dare (La La La)|La La La (Brazil 2014)]]" (2014) * "[[Colors (lagu Jason Derulo)|Colors]]" (2018) |group5 = Lagu tidak rasmi terkenal yang lain |list5 = * "[[Back Home (lagu)|Back Home]]" (1970) * "[[Argentine Melody (Cancion de Argentina)]]" (1978) * "[[Give It a Lash Jack]]" (1990) * "[[Nessun dorma]]" (1990) * "[[Put 'Em Under Pressure]]" (1990) * "[[World In Motion]]" (1990) * "[[Tema da Vitória]]" (1994) * "[[Watch Your House for Ireland]]" (1994) * "[[Shibobo]]" (1998) * "[[Three Lions (lagu)#"3 Lions '98"|3 Lions '98]]" (1998) * "[[Top of the World (Olé, Olé, Olé)]]" (1998) * "[[Vindaloo (lagu)|Vindaloo]]" (1998) * "[[A Little Less Conversation#Versi remiks Junkie XL / JXL|A Little Less Conversation (versi JXL)]]" (2002) * "[[Here Come the Good Times#Versi 2002|Here Come the Good Times]]" (2002) * "[[Tous ensemble]]" (2002) * "[[We're on the Ball]]" (2002) * "[[Coup de Boule]]" (2006) * "[[(Is This the Way to) The World Cup]]" (2006) * "[[Hurry Up England]]" (2006) * "[[Love Generation (lagu)|Love Generation]]" (2006) * "[[Stan's World Cup Song]]" (2006) * "[[We Are the Champions#Versi Crazy Frog|We Are the Champions (Ding a Dang Dong)]]" (2006) * "[[Who Do You Think You Are Kidding Jurgen Klinsmann?]]" (2006) * "[[World at Your Feet]]" (2006) * "[[Zidane y va marquer]]" (2006) * "[[Allez Ola Olé]]" (2010) * "[[Everywhere You Go (lagu Piala Dunia)|Everywhere You Go]]" (2010) * "[[Oh Africa]]" (2010) * "[[Shout (lagu Shout for England)|Shout]]" (2010) * "[[Three Lions (lagu)#"Three Lions 2010" oleh The Squad|Three Lions 2010]]" (2010) * "[[Adrenalina (lagu Wisin)|Adrenalina (versi Univision)]]" (2014) * "[[Olé (lagu Adelén)|Olé]]" (2014) * "[[Vida (lagu Ricky Martin)|Vida]]" (2014) * "[[Magic in the Air]]" (2014) * "[[Ramenez la coupe à la maison]]" (2018) * "[[Three Lions (lagu)#"Three Lions (It's Coming Home for Christmas)"|Three Lions (It's Coming Home for Christmas)]]" (2022) * "[[World Cup (lagu)|World Cup]]" (2022) <!--- Tambah setelah rencana dicipta * "[[Kira (lagu)|Kira]]" (2026) * "[[U.S.A. (lagu Dubioza kolektiv)|U.S.A.]]" (2026)--> * "[[Three Little Birds]]" }}<noinclude> [[Kategori:Templat navigasi Piala Dunia FIFA|Muzik]] [[Kategori:Templat navigasi muzik]] </noinclude> kdm4c0liqeiyqhmls2bn5kllx757mel 0 1296147 6925858 2026-08-12T09:06:21Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Rhineland]] ke [[Rheinland]]: "Rhineland" dlm bhs Inggeris ← Rheinland dlm bhs Jerman yg tpt 6925858 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Rheinland]] {{R from move}} fuhtw4zs6vm12o4xb3utd3vghdw3c7d 0 1296148 6925867 2026-08-12T09:17:14Z Ranee Narendranath 131745 Mencipta laman baru dengan kandungan 'Siksha bermaksud “Ilmu sebutan” atau “ajaran fonetik”. Memahami Veda bukanlah suatu perkara yang mudah, terutamanya kerana dua faktor: bahasa yang bersifat purba dan sistem fonetiknya yang sangat khusus. Oleh sebab itu, ketika mempelajari Veda, seseorang biasanya dikehendaki mempelajari terlebih dahulu enam Vedanga, iaitu enam bidang ilmu tambahan yang membantu memahami Veda. Siksha merupakan yang pertama daripada enam Vedanga. Tujuan utaman...' 6925867 wikitext text/x-wiki Siksha bermaksud “Ilmu sebutan” atau “ajaran fonetik”. Memahami Veda bukanlah suatu perkara yang mudah, terutamanya kerana dua faktor: bahasa yang bersifat purba dan sistem fonetiknya yang sangat khusus. Oleh sebab itu, ketika mempelajari Veda, seseorang biasanya dikehendaki mempelajari terlebih dahulu enam Vedanga, iaitu enam bidang ilmu tambahan yang membantu memahami Veda. Siksha merupakan yang pertama daripada enam Vedanga. Tujuan utamanya adalah untuk mengajarkan sebutan, artikulasi dan intonasi yang betul bagi mantra-mantra Veda dalam Samhita. Salah satu ciri istimewa mantra Veda ialah cara bacaannya boleh dibahagikan dan disusun dalam beberapa bentuk, yang menghasilkan kaedah bacaan seperti Padapatha, Kramapatha, Jatapatha dan Ghanapatha. Pemecahan sesuatu kata majmuk, termasuk tanda-tanda intonasinya, kepada unsur-unsur yang membentuk Padapatha bergantung sepenuhnya pada tanda-tanda bacaan seperti udatta, anudatta dan svarita. Perubahan nada pada kata majmuk yang sama boleh menyebabkan cara pemisahan yang berbeza dan seterusnya menghasilkan makna yang berbeza. Contoh yang sering dipetik ialah kesalahan intonasi terhadap perkataan indrasatruh oleh Tvashta, bapa kepada Vritrasura. Akibat kesalahan intonasi tersebut, perkataan yang digunakan dalam persembahan korban ke dalam api suci membawa maksud “orang yang Indra menjadi musuhnya”, sedangkan maksud yang dikehendaki ialah “orang yang menjadi musuh Indra.” Perbezaan ini bukan sekadar perubahan sebutan, tetapi boleh mengubah maksud keseluruhan mantra dan, dalam konteks ritual Veda, mengubah tujuan sesuatu persembahan. Vedanga ini sangat purba. Kandungannya turut terdapat dalam beberapa teks Brahmana dan Upanishad. Dalam Taittiriya Upanishad (1.2), ilmu ini disebut secara ringkas. Ilmu Siksha mempunyai enam bahagian utama: Varna — huruf atau bunyi dalam abjad; Svara — nada atau intonasi; Matra — tempoh atau ukuran masa bagi sesuatu suku kata; Bala — tekanan atau penegasan ketika menghasilkan bunyi; Sama — cara atau mod sebutan yang sederhana dan seimbang; Santana — penyambungan atau penggabungan bunyi dan perkataan. Varna Varna merujuk kepada huruf atau bunyi dalam abjad Sanskrit. Menurut tradisi Siksha, terdapat 63 atau 64 bunyi, bergantung pada cara tiga nada Veda—udatta, anudatta dan svarita—diambil kira. Matra Matra merujuk kepada tiga jenis tempoh sebutan: Hrasva — satu unit masa atau satu detik suku kata; Dirgha — dua unit masa; Pluta — tiga unit masa. Tempoh sebutan ini penting kerana panjang pendek sesuatu bunyi boleh mempengaruhi bacaan dan makna mantra. Bala Bala merujuk kepada tekanan atau tenaga sebutan yang diperlukan ketika menghasilkan bunyi. Ia berkaitan dengan tempat sesuatu bunyi dihasilkan melalui aliran udara serta usaha yang digunakan, termasuk usaha luaran dan dalaman. Aspek ini kemudiannya dibahagikan kepada beberapa kategori. Sama Sama merujuk kepada cara sebutan yang sederhana dan seimbang. Tujuannya ialah menghasilkan sebutan yang tepat, jelas dan merdu tanpa kecacatan. Santana Santana merujuk kepada penyambungan atau penggabungan dua perkataan menurut peraturan sandhi. Prinsip ini dihuraikan dengan lebih terperinci dalam karya-karya tatabahasa Sanskrit. Karya Siksha yang Masih Wujud Antara karya Siksha yang masih tersedia ialah: Paniniya Siksha — berkaitan dengan Rigveda dan Yajurveda; Vyasa Siksha — berkaitan dengan Krishna Yajurveda; Yajnavalkya Siksha — berkaitan dengan Sukla Yajurveda; Naradiya Siksha — berkaitan dengan Samaveda; Mandukiya Siksha — berkaitan dengan Atharvaveda. Dalam perkembangan kajian moden, 32 karya mengenai Siksha telah diperoleh daripada pelbagai sumber dan kemudiannya diterbitkan. Secara keseluruhannya, Siksha memastikan bahawa Veda bukan sekadar dipelajari melalui maknanya, tetapi juga dipelihara melalui sebutan, nada, tekanan dan tempoh bunyi yang tepat. Hal ini amat penting dalam tradisi Veda kerana perubahan kecil pada sebutan atau intonasi boleh mengubah makna sesuatu mantra. p677563554op296hupz6dr76hll16i0 6925870 6925867 2026-08-12T09:19:02Z Ranee Narendranath 131745 6925870 wikitext text/x-wiki Siksha bermaksud “Ilmu sebutan” atau “ajaran fonetik”. Memahami Veda bukanlah suatu perkara yang mudah, terutamanya kerana dua faktor: bahasa yang bersifat purba dan sistem fonetiknya yang sangat khusus. Oleh sebab itu, ketika mempelajari Veda, seseorang biasanya dikehendaki mempelajari terlebih dahulu enam Vedanga, iaitu enam bidang ilmu tambahan yang membantu memahami Veda. Siksha merupakan yang pertama daripada enam Vedanga. Tujuan utamanya adalah untuk mengajarkan sebutan, artikulasi dan intonasi yang betul bagi mantra-mantra Veda dalam Samhita. Salah satu ciri istimewa mantra Veda ialah cara bacaannya boleh dibahagikan dan disusun dalam beberapa bentuk, yang menghasilkan kaedah bacaan seperti Padapatha, Kramapatha, Jatapatha dan Ghanapatha. Pemecahan sesuatu kata majmuk, termasuk tanda-tanda intonasinya, kepada unsur-unsur yang membentuk Padapatha bergantung sepenuhnya pada tanda-tanda bacaan seperti udatta, anudatta dan svarita. Perubahan nada pada kata majmuk yang sama boleh menyebabkan cara pemisahan yang berbeza dan seterusnya menghasilkan makna yang berbeza. Contoh yang sering dipetik ialah kesalahan intonasi terhadap perkataan indrasatruh oleh Tvashta, bapa kepada Vritrasura. Akibat kesalahan intonasi tersebut, perkataan yang digunakan dalam persembahan korban ke dalam api suci membawa maksud “orang yang Indra menjadi musuhnya”, sedangkan maksud yang dikehendaki ialah “orang yang menjadi musuh Indra.” Perbezaan ini bukan sekadar perubahan sebutan, tetapi boleh mengubah maksud keseluruhan mantra dan, dalam konteks ritual Veda, mengubah tujuan sesuatu persembahan. Vedanga ini sangat purba. Kandungannya turut terdapat dalam beberapa teks Brahmana dan Upanishad. == Bahagian Siksha == Dalam Taittiriya Upanishad (1.2), ilmu ini disebut secara ringkas. Ilmu Siksha mempunyai enam bahagian utama: ==== Varna ==== huruf atau bunyi dalam abjad; Svara — nada atau intonasi; Matra — tempoh atau ukuran masa bagi sesuatu suku kata; Bala — tekanan atau penegasan ketika menghasilkan bunyi; Sama — cara atau mod sebutan yang sederhana dan seimbang; Santana — penyambungan atau penggabungan bunyi dan perkataan. Varna Varna merujuk kepada huruf atau bunyi dalam abjad Sanskrit. Menurut tradisi Siksha, terdapat 63 atau 64 bunyi, bergantung pada cara tiga nada Veda—udatta, anudatta dan svarita—diambil kira. ==== Matra ==== Matra merujuk kepada tiga jenis tempoh sebutan: Hrasva — satu unit masa atau satu detik suku kata; Dirgha — dua unit masa; Pluta — tiga unit masa. Tempoh sebutan ini penting kerana panjang pendek sesuatu bunyi boleh mempengaruhi bacaan dan makna mantra. ==== Bala ==== Bala merujuk kepada tekanan atau tenaga sebutan yang diperlukan ketika menghasilkan bunyi. Ia berkaitan dengan tempat sesuatu bunyi dihasilkan melalui aliran udara serta usaha yang digunakan, termasuk usaha luaran dan dalaman. Aspek ini kemudiannya dibahagikan kepada beberapa kategori. ==== Sama ==== Sama merujuk kepada cara sebutan yang sederhana dan seimbang. Tujuannya ialah menghasilkan sebutan yang tepat, jelas dan merdu tanpa kecacatan. ==== Santana ==== Santana merujuk kepada penyambungan atau penggabungan dua perkataan menurut peraturan sandhi. Prinsip ini dihuraikan dengan lebih terperinci dalam karya-karya tatabahasa Sanskrit. == Karya Siksha yang Masih Wujud == Antara karya Siksha yang masih tersedia ialah: Paniniya Siksha — berkaitan dengan Rigveda dan Yajurveda; Vyasa Siksha — berkaitan dengan Krishna Yajurveda; Yajnavalkya Siksha — berkaitan dengan Sukla Yajurveda; Naradiya Siksha — berkaitan dengan Samaveda; Mandukiya Siksha — berkaitan dengan Atharvaveda. Dalam perkembangan kajian moden, 32 karya mengenai Siksha telah diperoleh daripada pelbagai sumber dan kemudiannya diterbitkan. Secara keseluruhannya, Siksha memastikan bahawa Veda bukan sekadar dipelajari melalui maknanya, tetapi juga dipelihara melalui sebutan, nada, tekanan dan tempoh bunyi yang tepat. Hal ini amat penting dalam tradisi Veda kerana perubahan kecil pada sebutan atau intonasi boleh mengubah makna sesuatu mantra. 3hufsgr0shs8ie0pe1j8byu1zlly0uj 6925879 6925870 2026-08-12T09:31:58Z Ranee Narendranath 131745 6925879 wikitext text/x-wiki '''Siksha''' bermaksud “Ilmu sebutan” atau “ajaran fonetik”. Shiksha ialah salah satu daripada enam [[Vedanga]], iaitu enam cabang ilmu tambahan dalam pengajian [[Veda]]. Shiksha berkaitan dengan fonetik dan fonologi [[bahasa Sanskrit]], khususnya aspek sebutan yang tepat dalam pembacaan teks Veda. Dalam tradisi Veda, para pengamal mempelajari huruf-huruf abjad Sanskrit, nada dan aksen, panjang pendek bunyi, tekanan, melodi serta hukum penggabungan bunyi ketika membaca atau melagukan teks Veda. == Etimologi == Perkataan Sanskrit ''shiksha'' (शिक्षा) bermaksud ajaran, pelajaran, pembelajaran, pengajian, pengetahuan, latihan atau pembentukan kemahiran. Dalam konteks Vedanga, istilah ini merujuk kepada ilmu yang mengkaji bunyi bahasa, fonetik Sanskrit, hukum penggabungan bunyi (''sandhi'') serta kaedah menghasilkan sebutan yang jelas, tepat dan mudah difahami tanpa kesalahan. == Kepentingan == Memahami Veda bukanlah suatu perkara yang mudah, terutamanya kerana dua faktor: bahasa yang bersifat purba dan sistem fonetiknya yang sangat khusus. Oleh sebab itu, ketika mempelajari Veda, seseorang biasanya dikehendaki mempelajari terlebih dahulu enam Vedanga, iaitu enam bidang ilmu tambahan yang membantu memahami Veda. Siksha merupakan yang pertama daripada enam Vedanga. Tujuan utamanya adalah untuk mengajarkan sebutan, artikulasi dan intonasi yang betul bagi mantra-mantra Veda dalam Samhita. Salah satu ciri istimewa mantra Veda ialah cara bacaannya boleh dibahagikan dan disusun dalam beberapa bentuk, yang menghasilkan kaedah bacaan seperti Padapatha, Kramapatha, Jatapatha dan Ghanapatha. Pemecahan sesuatu kata majmuk, termasuk tanda-tanda intonasinya, kepada unsur-unsur yang membentuk Padapatha bergantung sepenuhnya pada tanda-tanda bacaan seperti udatta, anudatta dan svarita. Perubahan nada pada kata majmuk yang sama boleh menyebabkan cara pemisahan yang berbeza dan seterusnya menghasilkan makna yang berbeza. Contoh yang sering dipetik ialah kesalahan intonasi terhadap perkataan indrasatruh oleh Tvashta, bapa kepada Vritrasura. Akibat kesalahan intonasi tersebut, perkataan yang digunakan dalam persembahan korban ke dalam api suci membawa maksud “orang yang Indra menjadi musuhnya”, sedangkan maksud yang dikehendaki ialah “orang yang menjadi musuh Indra.” Perbezaan ini bukan sekadar perubahan sebutan, tetapi boleh mengubah maksud keseluruhan mantra dan, dalam konteks ritual Veda, mengubah tujuan sesuatu persembahan. Vedanga ini sangat purba. Kandungannya turut terdapat dalam beberapa teks [[Brahmana]] dan [[Upanishad]]. == Perkembangan Veda == Shiksha merupakan cabang ilmu tambahan yang tertua dan yang pertama dalam pengajian Veda. Ilmu ini telah dipelihara sejak zaman Veda. Tujuannya adalah membentuk bunyi dan bahasa dengan tepat supaya gagasan dapat disampaikan dengan sempurna. Hal ini berbeza daripada Vyakarana, iaitu ilmu tatabahasa, yang lebih memberikan tumpuan kepada analisis dan penguraian bahasa untuk memahami makna. Shiksha memainkan peranan penting dalam memelihara Veda dan Upanishad sebagai teks suci yang diwariskan dari satu generasi kepada generasi berikutnya. Ketepatan sebutan, nada, panjang pendek vokal dan susunan bunyi membantu memastikan teks-teks tersebut dapat diwariskan tanpa perubahan yang besar. Setiap sekolah Veda purba mengembangkan tradisi ''Shiksha'' masing-masing. Antara karya fonetik tertua yang masih wujud ialah Pratishakhya, yang memberikan panduan tentang sebutan dan pembacaan teks Veda. == Asal-usul Shiksha == Akar tradisi ''Shiksha'' dapat dikesan sehingga [[Rig Veda|Rigveda]]. Dua him 10.125 dan 10.71 memberikan penghormatan kepada bunyi atau pertuturan sebagai suatu kuasa suci serta menghubungkan perkembangan pemikiran dengan perkembangan pertuturan. Teks [[Taittiriya Upanishad]], yang berasal dari pertengahan milenium pertama SM, mengandungi antara huraian terawal tentang Shiksha. Dalam ''Shikshavalli'' (1.2), dinyatakan enam unsur utama Shiksha:<blockquote>Om! Kami akan menerangkan Shiksha. Varna dan svara; matra dan bala; Sama dan santana. Demikianlah penjelasan tentang ilmu Shiksha.</blockquote> == Bahagian Siksha == Dalam [[Taittiriya Upanishad]] (1.2), ilmu ini disebut secara ringkas. Ilmu Siksha mempunyai enam bahagian utama: ==== Varna ==== huruf atau bunyi dalam abjad; Svara — nada atau intonasi; Matra — tempoh atau ukuran masa bagi sesuatu suku kata; Bala — tekanan atau penegasan ketika menghasilkan bunyi; Sama — cara atau mod sebutan yang sederhana dan seimbang; Santana — penyambungan atau penggabungan bunyi dan perkataan. Varna Varna merujuk kepada huruf atau bunyi dalam abjad Sanskrit. Menurut tradisi Siksha, terdapat 63 atau 64 bunyi, bergantung pada cara tiga nada Veda—udatta, anudatta dan svarita—diambil kira. ==== Matra ==== Matra merujuk kepada tiga jenis tempoh sebutan: * Hrasva — satu unit masa atau satu detik suku kata; * Dirgha — dua unit masa; * Pluta — tiga unit masa. Tempoh sebutan ini penting kerana panjang pendek sesuatu bunyi boleh mempengaruhi bacaan dan makna mantra. ==== Bala ==== Bala merujuk kepada tekanan atau tenaga sebutan yang diperlukan ketika menghasilkan bunyi. Ia berkaitan dengan tempat sesuatu bunyi dihasilkan melalui aliran udara serta usaha yang digunakan, termasuk usaha luaran dan dalaman. Aspek ini kemudiannya dibahagikan kepada beberapa kategori. ==== Sama ==== Sama merujuk kepada cara sebutan yang sederhana dan seimbang. Tujuannya ialah menghasilkan sebutan yang tepat, jelas dan merdu tanpa kecacatan. ==== Santana ==== Santana merujuk kepada penyambungan atau penggabungan dua perkataan menurut peraturan sandhi. Prinsip ini dihuraikan dengan lebih terperinci dalam karya-karya tatabahasa Sanskrit. == Karya Siksha yang Masih Wujud == Antara karya Siksha yang masih wujud ialah: * Paniniya Siksha — berkaitan dengan [[Rig Veda|Rigveda]] dan [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Vyasa Siksha — berkaitan dengan Krishna [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Yajnavalkya Siksha — berkaitan dengan Sukla [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Naradiya Siksha — berkaitan dengan [[Sama Veda|Samaveda]]; * Mandukiya Siksha — berkaitan dengan [[Atharva Veda|Atharvaveda]]. Dalam perkembangan kajian moden, 32 karya mengenai Siksha telah diperoleh daripada pelbagai sumber dan kemudiannya diterbitkan. Secara keseluruhannya, Siksha memastikan bahawa Veda bukan sekadar dipelajari melalui maknanya, tetapi juga dipelihara melalui sebutan, nada, tekanan dan tempoh bunyi yang tepat. Hal ini amat penting dalam tradisi Veda kerana perubahan kecil pada sebutan atau intonasi boleh mengubah makna sesuatu mantra. cgomz4gz593i5kullicud3uw3egqt5v 6925881 6925879 2026-08-12T09:33:56Z Ranee Narendranath 131745 /* Asal-usul Shiksha */ 6925881 wikitext text/x-wiki '''Siksha''' bermaksud “Ilmu sebutan” atau “ajaran fonetik”. Shiksha ialah salah satu daripada enam [[Vedanga]], iaitu enam cabang ilmu tambahan dalam pengajian [[Veda]]. Shiksha berkaitan dengan fonetik dan fonologi [[bahasa Sanskrit]], khususnya aspek sebutan yang tepat dalam pembacaan teks Veda. Dalam tradisi Veda, para pengamal mempelajari huruf-huruf abjad Sanskrit, nada dan aksen, panjang pendek bunyi, tekanan, melodi serta hukum penggabungan bunyi ketika membaca atau melagukan teks Veda. == Etimologi == Perkataan Sanskrit ''shiksha'' (शिक्षा) bermaksud ajaran, pelajaran, pembelajaran, pengajian, pengetahuan, latihan atau pembentukan kemahiran. Dalam konteks Vedanga, istilah ini merujuk kepada ilmu yang mengkaji bunyi bahasa, fonetik Sanskrit, hukum penggabungan bunyi (''sandhi'') serta kaedah menghasilkan sebutan yang jelas, tepat dan mudah difahami tanpa kesalahan. == Kepentingan == Memahami Veda bukanlah suatu perkara yang mudah, terutamanya kerana dua faktor: bahasa yang bersifat purba dan sistem fonetiknya yang sangat khusus. Oleh sebab itu, ketika mempelajari Veda, seseorang biasanya dikehendaki mempelajari terlebih dahulu enam Vedanga, iaitu enam bidang ilmu tambahan yang membantu memahami Veda. Siksha merupakan yang pertama daripada enam Vedanga. Tujuan utamanya adalah untuk mengajarkan sebutan, artikulasi dan intonasi yang betul bagi mantra-mantra Veda dalam Samhita. Salah satu ciri istimewa mantra Veda ialah cara bacaannya boleh dibahagikan dan disusun dalam beberapa bentuk, yang menghasilkan kaedah bacaan seperti Padapatha, Kramapatha, Jatapatha dan Ghanapatha. Pemecahan sesuatu kata majmuk, termasuk tanda-tanda intonasinya, kepada unsur-unsur yang membentuk Padapatha bergantung sepenuhnya pada tanda-tanda bacaan seperti udatta, anudatta dan svarita. Perubahan nada pada kata majmuk yang sama boleh menyebabkan cara pemisahan yang berbeza dan seterusnya menghasilkan makna yang berbeza. Contoh yang sering dipetik ialah kesalahan intonasi terhadap perkataan indrasatruh oleh Tvashta, bapa kepada Vritrasura. Akibat kesalahan intonasi tersebut, perkataan yang digunakan dalam persembahan korban ke dalam api suci membawa maksud “orang yang Indra menjadi musuhnya”, sedangkan maksud yang dikehendaki ialah “orang yang menjadi musuh Indra.” Perbezaan ini bukan sekadar perubahan sebutan, tetapi boleh mengubah maksud keseluruhan mantra dan, dalam konteks ritual Veda, mengubah tujuan sesuatu persembahan. Vedanga ini sangat purba. Kandungannya turut terdapat dalam beberapa teks [[Brahmana]] dan [[Upanishad]]. == Perkembangan Veda == Shiksha merupakan cabang ilmu tambahan yang tertua dan yang pertama dalam pengajian Veda. Ilmu ini telah dipelihara sejak zaman Veda. Tujuannya adalah membentuk bunyi dan bahasa dengan tepat supaya gagasan dapat disampaikan dengan sempurna. Hal ini berbeza daripada Vyakarana, iaitu ilmu tatabahasa, yang lebih memberikan tumpuan kepada analisis dan penguraian bahasa untuk memahami makna. Shiksha memainkan peranan penting dalam memelihara Veda dan Upanishad sebagai teks suci yang diwariskan dari satu generasi kepada generasi berikutnya. Ketepatan sebutan, nada, panjang pendek vokal dan susunan bunyi membantu memastikan teks-teks tersebut dapat diwariskan tanpa perubahan yang besar. Setiap sekolah Veda purba mengembangkan tradisi ''Shiksha'' masing-masing. Antara karya fonetik tertua yang masih wujud ialah Pratishakhya, yang memberikan panduan tentang sebutan dan pembacaan teks Veda. == Asal-usul Shiksha == Akar tradisi ''Shiksha'' dapat dikesan sehingga [[Rig Veda|Rigveda]]. Dua him 10.125 dan 10.71 memberikan penghormatan kepada bunyi atau pertuturan sebagai suatu kuasa suci serta menghubungkan perkembangan pemikiran dengan perkembangan pertuturan. Teks [[Taittiriya Upanishad]], yang berasal dari pertengahan milenium pertama SM, mengandungi antara huraian terawal tentang Shiksha. Dalam ''Shikshavalli'' (1.2), dinyatakan enam unsur utama Shiksha:<blockquote>Om! Kami akan menerangkan Shiksha. Varna dan svara; matra dan bala; Sama dan santana. Demikianlah penjelasan tentang ilmu Shiksha.</blockquote>Annette Wilke dan Oliver Moebus menganggarkan bahawa teks ''Shiksha'' daripada sekolah Veda Taittiriya telah wujud selewat-lewatnya sekitar 600 SM. Teks-teks tersebut, antara lain, membantu membentuk susunan yang sistematik bagi abjad Sanskrit. Karya lain seperti ''Vyasa Shiksha'' daripada tradisi Krishna Yajurveda muncul kemudian. == Bahagian Siksha == Dalam [[Taittiriya Upanishad]] (1.2), ilmu ini disebut secara ringkas. Ilmu Siksha mempunyai enam bahagian utama: ==== Varna ==== Varna merujuk kepada huruf atau bunyi dalam abjad Sanskrit. Menurut tradisi Siksha, terdapat 63 atau 64 bunyi, bergantung pada cara tiga nada Veda—udatta, anudatta dan svarita—diambil kira. ==== Matra ==== Matra merujuk kepada tiga jenis tempoh sebutan: * Hrasva — satu unit masa atau satu detik suku kata; * Dirgha — dua unit masa; * Pluta — tiga unit masa. Tempoh sebutan ini penting kerana panjang pendek sesuatu bunyi boleh mempengaruhi bacaan dan makna mantra. ==== Bala ==== Bala merujuk kepada tekanan atau tenaga sebutan yang diperlukan ketika menghasilkan bunyi. Ia berkaitan dengan tempat sesuatu bunyi dihasilkan melalui aliran udara serta usaha yang digunakan, termasuk usaha luaran dan dalaman. Aspek ini kemudiannya dibahagikan kepada beberapa kategori. ==== Sama ==== Sama merujuk kepada cara sebutan yang sederhana dan seimbang. Tujuannya ialah menghasilkan sebutan yang tepat, jelas dan merdu tanpa kecacatan. ==== Santana ==== Santana merujuk kepada penyambungan atau penggabungan dua perkataan menurut peraturan sandhi. Prinsip ini dihuraikan dengan lebih terperinci dalam karya-karya tatabahasa Sanskrit. == Karya Siksha yang Masih Wujud == Antara karya Siksha yang masih wujud ialah: * Paniniya Siksha — berkaitan dengan [[Rig Veda|Rigveda]] dan [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Vyasa Siksha — berkaitan dengan Krishna [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Yajnavalkya Siksha — berkaitan dengan Sukla [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Naradiya Siksha — berkaitan dengan [[Sama Veda|Samaveda]]; * Mandukiya Siksha — berkaitan dengan [[Atharva Veda|Atharvaveda]]. Dalam perkembangan kajian moden, 32 karya mengenai Siksha telah diperoleh daripada pelbagai sumber dan kemudiannya diterbitkan. Secara keseluruhannya, Siksha memastikan bahawa Veda bukan sekadar dipelajari melalui maknanya, tetapi juga dipelihara melalui sebutan, nada, tekanan dan tempoh bunyi yang tepat. Hal ini amat penting dalam tradisi Veda kerana perubahan kecil pada sebutan atau intonasi boleh mengubah makna sesuatu mantra. 504nsz14s5kdzs60e21dt72b50i8itp 6925894 6925881 2026-08-12T09:53:37Z Ranee Narendranath 131745 6925894 wikitext text/x-wiki '''Siksha''' bermaksud “Ilmu sebutan” atau “ajaran fonetik”. Shiksha ialah salah satu daripada enam [[Vedanga]], iaitu enam cabang ilmu tambahan dalam pengajian [[Veda]]. Shiksha berkaitan dengan fonetik dan fonologi [[bahasa Sanskrit]], khususnya aspek sebutan yang tepat dalam pembacaan teks Veda. Dalam tradisi Veda, para pengamal mempelajari huruf-huruf abjad Sanskrit, nada dan aksen, panjang pendek bunyi, tekanan, melodi serta hukum penggabungan bunyi ketika membaca atau melagukan teks Veda. == Etimologi == Perkataan Sanskrit ''shiksha'' (शिक्षा) bermaksud ajaran, pelajaran, pembelajaran, pengajian, pengetahuan, latihan atau pembentukan kemahiran. Dalam konteks Vedanga, istilah ini merujuk kepada ilmu yang mengkaji bunyi bahasa, fonetik Sanskrit, hukum penggabungan bunyi (''sandhi'') serta kaedah menghasilkan sebutan yang jelas, tepat dan mudah difahami tanpa kesalahan.<ref>James Lochtefeld (2002), "Shiksha" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 2: N-Z, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, page 629</ref> == Kepentingan == Memahami Veda bukanlah suatu perkara yang mudah, terutamanya kerana dua faktor: bahasa yang bersifat purba dan sistem fonetiknya yang sangat khusus. Oleh sebab itu, ketika mempelajari Veda, seseorang biasanya dikehendaki mempelajari terlebih dahulu enam Vedanga, iaitu enam bidang ilmu tambahan yang membantu memahami Veda.<ref>Swami Harshananda, [https://references.rkmm.org/external/manual/a-concise-encyclopaedia-of-hinduism/article/%C5%9Bik%E1%B9%A3%C4%81?p=03408e62817b3af3099725755af0978b04fddd5ece0745ea1b7f78cbb5508433 A Concise Encyclopaedia of Hinduism]</ref> Siksha merupakan yang pertama daripada enam Vedanga. Tujuan utamanya adalah untuk mengajarkan sebutan, artikulasi dan intonasi yang betul bagi mantra-mantra Veda dalam Samhita. Salah satu ciri istimewa mantra Veda ialah cara bacaannya boleh dibahagikan dan disusun dalam beberapa bentuk, yang menghasilkan kaedah bacaan seperti Padapatha, Kramapatha, Jatapatha dan Ghanapatha. Pemecahan sesuatu kata majmuk, termasuk tanda-tanda intonasinya, kepada unsur-unsur yang membentuk Padapatha bergantung sepenuhnya pada tanda-tanda bacaan seperti udatta, anudatta dan svarita. Perubahan nada pada kata majmuk yang sama boleh menyebabkan cara pemisahan yang berbeza dan seterusnya menghasilkan makna yang berbeza. Contoh yang sering dipetik ialah kesalahan intonasi terhadap perkataan indrasatruh oleh Tvashta, bapa kepada Vritrasura. Akibat kesalahan intonasi tersebut, perkataan yang digunakan dalam persembahan korban ke dalam api suci membawa maksud “orang yang Indra menjadi musuhnya”, sedangkan maksud yang dikehendaki ialah “orang yang menjadi musuh Indra.” Perbezaan ini bukan sekadar perubahan sebutan, tetapi boleh mengubah maksud keseluruhan mantra dan, dalam konteks ritual Veda, mengubah tujuan sesuatu persembahan. Vedanga ini sangat purba. Kandungannya turut terdapat dalam beberapa teks [[Brahmana]] dan [[Upanishad]]. == Perkembangan Veda == Shiksha merupakan cabang ilmu tambahan yang tertua dan yang pertama dalam pengajian Veda. Ilmu ini telah dipelihara sejak zaman Veda. Tujuannya adalah membentuk bunyi dan bahasa dengan tepat supaya gagasan dapat disampaikan dengan sempurna. Hal ini berbeza daripada Vyakarana, iaitu ilmu tatabahasa, yang lebih memberikan tumpuan kepada analisis dan penguraian bahasa untuk memahami makna. Shiksha memainkan peranan penting dalam memelihara Veda dan Upanishad sebagai teks suci yang diwariskan dari satu generasi kepada generasi berikutnya. Ketepatan sebutan, nada, panjang pendek vokal dan susunan bunyi membantu memastikan teks-teks tersebut dapat diwariskan tanpa perubahan yang besar. Setiap sekolah Veda purba mengembangkan tradisi ''Shiksha'' masing-masing. Antara karya fonetik tertua yang masih wujud ialah Pratishakhya, yang memberikan panduan tentang sebutan dan pembacaan teks Veda. == Asal-usul Shiksha == Akar tradisi ''Shiksha'' dapat dikesan sehingga [[Rig Veda|Rigveda]]. Dua him 10.125 dan 10.71 memberikan penghormatan kepada bunyi atau pertuturan sebagai suatu kuasa suci serta menghubungkan perkembangan pemikiran dengan perkembangan pertuturan. Teks [[Taittiriya Upanishad]], yang berasal dari pertengahan milenium pertama SM, mengandungi antara huraian terawal tentang Shiksha. Dalam ''Shikshavalli'' (1.2), dinyatakan enam unsur utama Shiksha:<blockquote>Om! Kami akan menerangkan Shiksha. Varna dan svara; matra dan bala; Sama dan santana. Demikianlah penjelasan tentang ilmu Shiksha.</blockquote>Annette Wilke dan Oliver Moebus menganggarkan bahawa teks ''Shiksha'' daripada sekolah Veda Taittiriya telah wujud selewat-lewatnya sekitar 600 SM. Teks-teks tersebut, antara lain, membantu membentuk susunan yang sistematik bagi abjad Sanskrit. Karya lain seperti ''Vyasa Shiksha'' daripada tradisi Krishna Yajurveda muncul kemudian. == Bahagian Siksha == Dalam [[Taittiriya Upanishad]] (1.2), ilmu ini disebut secara ringkas. Ilmu Siksha mempunyai enam bahagian utama: ==== Varna ==== Varna merujuk kepada huruf atau bunyi dalam abjad Sanskrit. Menurut tradisi Siksha, terdapat 63 atau 64 bunyi, bergantung pada cara tiga nada Veda—udatta, anudatta dan svarita—diambil kira. ==== Matra ==== Matra merujuk kepada tiga jenis tempoh sebutan: * Hrasva — satu unit masa atau satu detik suku kata; * Dirgha — dua unit masa; * Pluta — tiga unit masa. Tempoh sebutan ini penting kerana panjang pendek sesuatu bunyi boleh mempengaruhi bacaan dan makna mantra. ==== Bala ==== Bala merujuk kepada tekanan atau tenaga sebutan yang diperlukan ketika menghasilkan bunyi. Ia berkaitan dengan tempat sesuatu bunyi dihasilkan melalui aliran udara serta usaha yang digunakan, termasuk usaha luaran dan dalaman. Aspek ini kemudiannya dibahagikan kepada beberapa kategori. ==== Sama ==== Sama merujuk kepada cara sebutan yang sederhana dan seimbang. Tujuannya ialah menghasilkan sebutan yang tepat, jelas dan merdu tanpa kecacatan. ==== Santana ==== Santana merujuk kepada penyambungan atau penggabungan dua perkataan menurut peraturan sandhi. Prinsip ini dihuraikan dengan lebih terperinci dalam karya-karya tatabahasa Sanskrit. == Karya Siksha yang Masih Wujud == Antara karya Siksha yang masih wujud ialah: * Paniniya Siksha — berkaitan dengan [[Rig Veda|Rigveda]] dan [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Vyasa Siksha — berkaitan dengan Krishna [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Yajnavalkya Siksha — berkaitan dengan Sukla [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Naradiya Siksha — berkaitan dengan [[Sama Veda|Samaveda]]; * Mandukiya Siksha — berkaitan dengan [[Atharva Veda|Atharvaveda]]. Dalam perkembangan kajian moden, 32 karya mengenai Siksha telah diperoleh daripada pelbagai sumber dan kemudiannya diterbitkan. Secara keseluruhannya, Siksha memastikan bahawa Veda bukan sekadar dipelajari melalui maknanya, tetapi juga dipelihara melalui sebutan, nada, tekanan dan tempoh bunyi yang tepat. Hal ini amat penting dalam tradisi Veda kerana perubahan kecil pada sebutan atau intonasi boleh mengubah makna sesuatu mantra. 9qxb5vwej3a5i419w7mpbagqvfv250i 6925903 6925894 2026-08-12T09:57:14Z Ranee Narendranath 131745 /* Kepentingan */ 6925903 wikitext text/x-wiki '''Siksha''' bermaksud “Ilmu sebutan” atau “ajaran fonetik”. Shiksha ialah salah satu daripada enam [[Vedanga]], iaitu enam cabang ilmu tambahan dalam pengajian [[Veda]]. Shiksha berkaitan dengan fonetik dan fonologi [[bahasa Sanskrit]], khususnya aspek sebutan yang tepat dalam pembacaan teks Veda. Dalam tradisi Veda, para pengamal mempelajari huruf-huruf abjad Sanskrit, nada dan aksen, panjang pendek bunyi, tekanan, melodi serta hukum penggabungan bunyi ketika membaca atau melagukan teks Veda. == Etimologi == Perkataan Sanskrit ''shiksha'' (शिक्षा) bermaksud ajaran, pelajaran, pembelajaran, pengajian, pengetahuan, latihan atau pembentukan kemahiran. Dalam konteks Vedanga, istilah ini merujuk kepada ilmu yang mengkaji bunyi bahasa, fonetik Sanskrit, hukum penggabungan bunyi (''sandhi'') serta kaedah menghasilkan sebutan yang jelas, tepat dan mudah difahami tanpa kesalahan.<ref>James Lochtefeld (2002), "Shiksha" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 2: N-Z, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, page 629</ref> == Kepentingan == Memahami Veda bukanlah suatu perkara yang mudah, terutamanya kerana dua faktor: bahasa yang bersifat purba dan sistem fonetiknya yang sangat khusus. Oleh sebab itu, ketika mempelajari Veda, seseorang biasanya dikehendaki mempelajari terlebih dahulu enam Vedanga, iaitu enam bidang ilmu tambahan yang membantu memahami Veda.<ref>Swami Harshananda, [https://references.rkmm.org/external/manual/a-concise-encyclopaedia-of-hinduism/article/%C5%9Bik%E1%B9%A3%C4%81?p=03408e62817b3af3099725755af0978b04fddd5ece0745ea1b7f78cbb5508433 A Concise Encyclopaedia of Hinduism]</ref> Siksha merupakan yang pertama daripada enam Vedanga. Tujuan utamanya adalah untuk mengajarkan sebutan, artikulasi dan intonasi yang betul bagi mantra-mantra [[Veda]] dalam [[Samhita]]. Salah satu ciri istimewa mantra Veda ialah cara bacaannya boleh dibahagikan dan disusun dalam beberapa bentuk, yang menghasilkan kaedah bacaan seperti Padapatha, Kramapatha, Jatapatha dan Ghanapatha. Pemecahan sesuatu kata majmuk, termasuk tanda-tanda intonasinya, kepada unsur-unsur yang membentuk Padapatha bergantung sepenuhnya pada tanda-tanda bacaan seperti ''udatta, anudatta'' dan ''svarita''. Perubahan nada pada kata majmuk yang sama boleh menyebabkan cara pemisahan yang berbeza dan seterusnya menghasilkan makna yang berbeza. Contoh yang sering dipetik ialah kesalahan intonasi terhadap perkataan ''Indrasatruh'' oleh Tvashta, bapa kepada Vritrasura. Akibat kesalahan intonasi tersebut, perkataan yang digunakan dalam persembahan korban ke dalam api suci membawa maksud “orang yang Indra menjadi musuhnya”, sedangkan maksud yang dikehendaki ialah “orang yang menjadi musuh Indra.” Perbezaan ini bukan sekadar perubahan sebutan, tetapi boleh mengubah maksud keseluruhan mantra dan, dalam konteks ritual Veda, mengubah tujuan sesuatu persembahan. Vedanga ini sangat purba. Kandungannya turut terdapat dalam beberapa teks [[Brahmana]] dan [[Upanishad]]. == Perkembangan Veda == Shiksha merupakan cabang ilmu tambahan yang tertua dan yang pertama dalam pengajian Veda. Ilmu ini telah dipelihara sejak zaman Veda. Tujuannya adalah membentuk bunyi dan bahasa dengan tepat supaya gagasan dapat disampaikan dengan sempurna. Hal ini berbeza daripada [[Vyakarana]], iaitu ilmu tatabahasa, yang lebih memberikan tumpuan kepada analisis dan penguraian bahasa untuk memahami makna. Shiksha memainkan peranan penting dalam memelihara Veda dan [[Upanishad]] sebagai teks suci yang diwariskan dari satu generasi kepada generasi berikutnya. Ketepatan sebutan, nada, panjang pendek vokal dan susunan bunyi membantu memastikan teks-teks tersebut dapat diwariskan tanpa perubahan yang besar. Setiap sekolah Veda purba mengembangkan tradisi ''Shiksha'' masing-masing. Antara karya fonetik tertua yang masih wujud ialah Pratishakhya, yang memberikan panduan tentang sebutan dan pembacaan teks Veda. == Asal-usul Shiksha == Akar tradisi ''Shiksha'' dapat dikesan sehingga [[Rig Veda|Rigveda]]. Dua him 10.125 dan 10.71 memberikan penghormatan kepada bunyi atau pertuturan sebagai suatu kuasa suci serta menghubungkan perkembangan pemikiran dengan perkembangan pertuturan. Teks [[Taittiriya Upanishad]], yang berasal dari pertengahan milenium pertama SM, mengandungi antara huraian terawal tentang Shiksha. Dalam ''Shikshavalli'' (1.2), dinyatakan enam unsur utama Shiksha:<blockquote>Om! Kami akan menerangkan Shiksha. Varna dan svara; matra dan bala; Sama dan santana. Demikianlah penjelasan tentang ilmu Shiksha.</blockquote>Annette Wilke dan Oliver Moebus menganggarkan bahawa teks ''Shiksha'' daripada sekolah Veda Taittiriya telah wujud selewat-lewatnya sekitar 600 SM. Teks-teks tersebut, antara lain, membantu membentuk susunan yang sistematik bagi abjad Sanskrit. Karya lain seperti ''Vyasa Shiksha'' daripada tradisi Krishna Yajurveda muncul kemudian. == Bahagian Siksha == Dalam [[Taittiriya Upanishad]] (1.2), ilmu ini disebut secara ringkas. Ilmu Siksha mempunyai enam bahagian utama: ==== Varna ==== Varna merujuk kepada huruf atau bunyi dalam abjad Sanskrit. Menurut tradisi Siksha, terdapat 63 atau 64 bunyi, bergantung pada cara tiga nada Veda—udatta, anudatta dan svarita—diambil kira. ==== Matra ==== Matra merujuk kepada tiga jenis tempoh sebutan: * Hrasva — satu unit masa atau satu detik suku kata; * Dirgha — dua unit masa; * Pluta — tiga unit masa. Tempoh sebutan ini penting kerana panjang pendek sesuatu bunyi boleh mempengaruhi bacaan dan makna mantra. ==== Bala ==== Bala merujuk kepada tekanan atau tenaga sebutan yang diperlukan ketika menghasilkan bunyi. Ia berkaitan dengan tempat sesuatu bunyi dihasilkan melalui aliran udara serta usaha yang digunakan, termasuk usaha luaran dan dalaman. Aspek ini kemudiannya dibahagikan kepada beberapa kategori. ==== Sama ==== Sama merujuk kepada cara sebutan yang sederhana dan seimbang. Tujuannya ialah menghasilkan sebutan yang tepat, jelas dan merdu tanpa kecacatan. ==== Santana ==== Santana merujuk kepada penyambungan atau penggabungan dua perkataan menurut peraturan sandhi. Prinsip ini dihuraikan dengan lebih terperinci dalam karya-karya tatabahasa Sanskrit. == Karya Siksha yang Masih Wujud == Antara karya Siksha yang masih wujud ialah: * Paniniya Siksha — berkaitan dengan [[Rig Veda|Rigveda]] dan [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Vyasa Siksha — berkaitan dengan Krishna [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Yajnavalkya Siksha — berkaitan dengan Sukla [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Naradiya Siksha — berkaitan dengan [[Sama Veda|Samaveda]]; * Mandukiya Siksha — berkaitan dengan [[Atharva Veda|Atharvaveda]]. Dalam perkembangan kajian moden, 32 karya mengenai Siksha telah diperoleh daripada pelbagai sumber dan kemudiannya diterbitkan. Secara keseluruhannya, Siksha memastikan bahawa Veda bukan sekadar dipelajari melalui maknanya, tetapi juga dipelihara melalui sebutan, nada, tekanan dan tempoh bunyi yang tepat. Hal ini amat penting dalam tradisi Veda kerana perubahan kecil pada sebutan atau intonasi boleh mengubah makna sesuatu mantra. == Lihat juga == * [[Vedanga]] * [[Nirukta]] * [[Teks Hindu]] * [[Falsafah India]] == Rujukan == 851aveyh73mxh71zxyyosliime5bzgm 6925906 6925903 2026-08-12T09:58:28Z Ranee Narendranath 131745 /* Rujukan */ 6925906 wikitext text/x-wiki '''Siksha''' bermaksud “Ilmu sebutan” atau “ajaran fonetik”. Shiksha ialah salah satu daripada enam [[Vedanga]], iaitu enam cabang ilmu tambahan dalam pengajian [[Veda]]. Shiksha berkaitan dengan fonetik dan fonologi [[bahasa Sanskrit]], khususnya aspek sebutan yang tepat dalam pembacaan teks Veda. Dalam tradisi Veda, para pengamal mempelajari huruf-huruf abjad Sanskrit, nada dan aksen, panjang pendek bunyi, tekanan, melodi serta hukum penggabungan bunyi ketika membaca atau melagukan teks Veda. == Etimologi == Perkataan Sanskrit ''shiksha'' (शिक्षा) bermaksud ajaran, pelajaran, pembelajaran, pengajian, pengetahuan, latihan atau pembentukan kemahiran. Dalam konteks Vedanga, istilah ini merujuk kepada ilmu yang mengkaji bunyi bahasa, fonetik Sanskrit, hukum penggabungan bunyi (''sandhi'') serta kaedah menghasilkan sebutan yang jelas, tepat dan mudah difahami tanpa kesalahan.<ref>James Lochtefeld (2002), "Shiksha" in The Illustrated Encyclopedia of Hinduism, Vol. 2: N-Z, Rosen Publishing, ISBN 0-8239-2287-1, page 629</ref> == Kepentingan == Memahami Veda bukanlah suatu perkara yang mudah, terutamanya kerana dua faktor: bahasa yang bersifat purba dan sistem fonetiknya yang sangat khusus. Oleh sebab itu, ketika mempelajari Veda, seseorang biasanya dikehendaki mempelajari terlebih dahulu enam Vedanga, iaitu enam bidang ilmu tambahan yang membantu memahami Veda.<ref>Swami Harshananda, [https://references.rkmm.org/external/manual/a-concise-encyclopaedia-of-hinduism/article/%C5%9Bik%E1%B9%A3%C4%81?p=03408e62817b3af3099725755af0978b04fddd5ece0745ea1b7f78cbb5508433 A Concise Encyclopaedia of Hinduism]</ref> Siksha merupakan yang pertama daripada enam Vedanga. Tujuan utamanya adalah untuk mengajarkan sebutan, artikulasi dan intonasi yang betul bagi mantra-mantra [[Veda]] dalam [[Samhita]]. Salah satu ciri istimewa mantra Veda ialah cara bacaannya boleh dibahagikan dan disusun dalam beberapa bentuk, yang menghasilkan kaedah bacaan seperti Padapatha, Kramapatha, Jatapatha dan Ghanapatha. Pemecahan sesuatu kata majmuk, termasuk tanda-tanda intonasinya, kepada unsur-unsur yang membentuk Padapatha bergantung sepenuhnya pada tanda-tanda bacaan seperti ''udatta, anudatta'' dan ''svarita''. Perubahan nada pada kata majmuk yang sama boleh menyebabkan cara pemisahan yang berbeza dan seterusnya menghasilkan makna yang berbeza. Contoh yang sering dipetik ialah kesalahan intonasi terhadap perkataan ''Indrasatruh'' oleh Tvashta, bapa kepada Vritrasura. Akibat kesalahan intonasi tersebut, perkataan yang digunakan dalam persembahan korban ke dalam api suci membawa maksud “orang yang Indra menjadi musuhnya”, sedangkan maksud yang dikehendaki ialah “orang yang menjadi musuh Indra.” Perbezaan ini bukan sekadar perubahan sebutan, tetapi boleh mengubah maksud keseluruhan mantra dan, dalam konteks ritual Veda, mengubah tujuan sesuatu persembahan. Vedanga ini sangat purba. Kandungannya turut terdapat dalam beberapa teks [[Brahmana]] dan [[Upanishad]]. == Perkembangan Veda == Shiksha merupakan cabang ilmu tambahan yang tertua dan yang pertama dalam pengajian Veda. Ilmu ini telah dipelihara sejak zaman Veda. Tujuannya adalah membentuk bunyi dan bahasa dengan tepat supaya gagasan dapat disampaikan dengan sempurna. Hal ini berbeza daripada [[Vyakarana]], iaitu ilmu tatabahasa, yang lebih memberikan tumpuan kepada analisis dan penguraian bahasa untuk memahami makna. Shiksha memainkan peranan penting dalam memelihara Veda dan [[Upanishad]] sebagai teks suci yang diwariskan dari satu generasi kepada generasi berikutnya. Ketepatan sebutan, nada, panjang pendek vokal dan susunan bunyi membantu memastikan teks-teks tersebut dapat diwariskan tanpa perubahan yang besar. Setiap sekolah Veda purba mengembangkan tradisi ''Shiksha'' masing-masing. Antara karya fonetik tertua yang masih wujud ialah Pratishakhya, yang memberikan panduan tentang sebutan dan pembacaan teks Veda. == Asal-usul Shiksha == Akar tradisi ''Shiksha'' dapat dikesan sehingga [[Rig Veda|Rigveda]]. Dua him 10.125 dan 10.71 memberikan penghormatan kepada bunyi atau pertuturan sebagai suatu kuasa suci serta menghubungkan perkembangan pemikiran dengan perkembangan pertuturan. Teks [[Taittiriya Upanishad]], yang berasal dari pertengahan milenium pertama SM, mengandungi antara huraian terawal tentang Shiksha. Dalam ''Shikshavalli'' (1.2), dinyatakan enam unsur utama Shiksha:<blockquote>Om! Kami akan menerangkan Shiksha. Varna dan svara; matra dan bala; Sama dan santana. Demikianlah penjelasan tentang ilmu Shiksha.</blockquote>Annette Wilke dan Oliver Moebus menganggarkan bahawa teks ''Shiksha'' daripada sekolah Veda Taittiriya telah wujud selewat-lewatnya sekitar 600 SM. Teks-teks tersebut, antara lain, membantu membentuk susunan yang sistematik bagi abjad Sanskrit. Karya lain seperti ''Vyasa Shiksha'' daripada tradisi Krishna Yajurveda muncul kemudian. == Bahagian Siksha == Dalam [[Taittiriya Upanishad]] (1.2), ilmu ini disebut secara ringkas. Ilmu Siksha mempunyai enam bahagian utama: ==== Varna ==== Varna merujuk kepada huruf atau bunyi dalam abjad Sanskrit. Menurut tradisi Siksha, terdapat 63 atau 64 bunyi, bergantung pada cara tiga nada Veda—udatta, anudatta dan svarita—diambil kira. ==== Matra ==== Matra merujuk kepada tiga jenis tempoh sebutan: * Hrasva — satu unit masa atau satu detik suku kata; * Dirgha — dua unit masa; * Pluta — tiga unit masa. Tempoh sebutan ini penting kerana panjang pendek sesuatu bunyi boleh mempengaruhi bacaan dan makna mantra. ==== Bala ==== Bala merujuk kepada tekanan atau tenaga sebutan yang diperlukan ketika menghasilkan bunyi. Ia berkaitan dengan tempat sesuatu bunyi dihasilkan melalui aliran udara serta usaha yang digunakan, termasuk usaha luaran dan dalaman. Aspek ini kemudiannya dibahagikan kepada beberapa kategori. ==== Sama ==== Sama merujuk kepada cara sebutan yang sederhana dan seimbang. Tujuannya ialah menghasilkan sebutan yang tepat, jelas dan merdu tanpa kecacatan. ==== Santana ==== Santana merujuk kepada penyambungan atau penggabungan dua perkataan menurut peraturan sandhi. Prinsip ini dihuraikan dengan lebih terperinci dalam karya-karya tatabahasa Sanskrit. == Karya Siksha yang Masih Wujud == Antara karya Siksha yang masih wujud ialah: * Paniniya Siksha — berkaitan dengan [[Rig Veda|Rigveda]] dan [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Vyasa Siksha — berkaitan dengan Krishna [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Yajnavalkya Siksha — berkaitan dengan Sukla [[Yajur Veda|Yajurveda]]; * Naradiya Siksha — berkaitan dengan [[Sama Veda|Samaveda]]; * Mandukiya Siksha — berkaitan dengan [[Atharva Veda|Atharvaveda]]. Dalam perkembangan kajian moden, 32 karya mengenai Siksha telah diperoleh daripada pelbagai sumber dan kemudiannya diterbitkan. Secara keseluruhannya, Siksha memastikan bahawa Veda bukan sekadar dipelajari melalui maknanya, tetapi juga dipelihara melalui sebutan, nada, tekanan dan tempoh bunyi yang tepat. Hal ini amat penting dalam tradisi Veda kerana perubahan kecil pada sebutan atau intonasi boleh mengubah makna sesuatu mantra. == Lihat juga == * [[Vedanga]] * [[Nirukta]] * [[Teks Hindu]] * [[Falsafah India]] == Rujukan == [[Kategori:Teks Hindu]] [[Kategori:Hinduisme]] [[Kategori:Teks Sanskrit]] dpido20sd8etd2gayspk14rblh9xo8a 10 1296150 6925883 2026-08-12T09:34:37Z Lemantun 221827 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{#invoke:Sidebar|collapsible | name = Konservatisme di Perancis | pretitle = Sebahagian dari [[:Kategori:Konservatisme di Perancis|sebuah siri]] tentang | titlestyle = background:#034EA2!important; padding-top:0.25em; font-size:160%; font-weight:normal; color:white; line-height:1em | title = {{colored link|white|Konservatisme di Perancis}} | image = File:French Conservatism Flags Symbol.svg|class=notpageimage|15...' 6925883 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Sidebar|collapsible | name = Konservatisme di Perancis | pretitle = Sebahagian dari [[:Kategori:Konservatisme di Perancis|sebuah siri]] tentang | titlestyle = background:#034EA2!important; padding-top:0.25em; font-size:160%; font-weight:normal; color:white; line-height:1em | title = {{colored link|white|Konservatisme di Perancis}} | image = [[File:French Conservatism Flags Symbol.svg|class=notpageimage|150px]] | style = border: 4px double #034EA2; border-spacing:0.2em 0;color: var(--color-base, #000); | listtitlestyle = border-top:1px solid #034EA2; text-align:center | listclass = hlist | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}} | list1name = Ideologi | list1title = Ideologi | list1 = * [[Bonapartisme]] * [[Gaullisme]] * [[Integralisme#Integralisme Perancis|Integralisme]] **[[Integral nationalism|nationalist]] * [[Ahli Legitimis|Legitimisme]] * {{lang|fr|[[Maurrassisme]]}} * [[Orléanis|Orléanisme]] * {{lang|fr|[[Révolution nationale]]}} * [[Sarkozysme]] * [[Ultramontanisme]] |list2name = Prinsip |list2title = Prinsip |list2 = * [[Anti-communism#France|Anti-communism]] * [[Counter-revolutionary#France|Counter-revolution]] * {{lang|fr|[[Dirigisme#France|Dirigisme]]}} * [[Family values]] * [[Culture of France|French culture]] * [[Social stratification|Hierarchy]] * [[French colonial empire|Imperialism]] * [[Meritocracy]] * [[Metapolitics#Contemporary politics|Metapolitics]] * [[Monarchism in France|Monarchism]] * [[French nationalism|Nationalism]] * [[Nativism (politics)#France|Nativism]] * {{lang|fr|[[Noblesse oblige]]}} * [[La Politique naturelle#The natural order|Natural order]] * [[Patriotism]] * [[Social order]] * {{lang|fr|[[Sovereigntism|Souverainisme]]}} * [[Traditional authority]] |list3name = Sejarah |list3title = Sejarah |list3 = <!--Chronological--> * {{lang|fr|[[Ancien régime]]}} * ''[[Monarchiens]]'' * ''[[Feuillant (political group)|Feuillant]]'' * [[Kingdom of France (1791&ndash;92)|Constitutional Monarchy]] * [[Catholic and Royal Armies]] * [[War in the Vendée]] * [[Thermidorian Reaction]] * {{lang|fr|[[Chouannerie]]}} ** {{lang|fr|[[Chouan]]}} * [[First White Terror]] ** [[Companions of Jehu]] ** ''[[Muscadins]]'' * [[Second White Terror]] * [[Bourbon Restoration in France|Bourbon Restoration]] * [[Ultra-royalist|Ultra-royalists]] * [[Dreyfus affair]] * [[Second French Empire]] * [[Philippe Daudet affair]] * [[Vichy France]] * [[Algiers putsch of 1961]] * [[2024 The Republicans alliance crisis]] |list4name = Cendekiawan |list4title = Cendekiawan |list4 = * [[Pierre-Simon Ballanche|Ballanche]] * [[Jacques Bainville|Bainville]] * [[Jules Barbey d'Aurevilly|Barbey d'Aurevilly]] * [[Augustin Barruel|Barruel]] * [[Maurice Barrès|Barrès]] * [[Charles Baudelaire|Baudelaire]] * [[Alain de Benoist|de Benoist]] * [[Antoine Blanc de Saint-Bonnet|Blanc de Saint-Bonnet]] * [[Louis de Bonald|de Bonald]] * [[Pierre Boutang|Boutang]] * [[Pascal Bruckner|Bruckner]] * [[Ferdinand Brunetière|Brunetière]] * [[Rémi Brague|Brague]] * [[Jean Cau (writer)|Cau]] * [[François-René de Chateaubriand|de Chateaubriand]] * [[Numa Denis Fustel de Coulanges|Fustel de Coulanges]] * [[Léon Daudet|Daudet]] * [[Chantal Delsol|Delsol]] * [[Georges Dumézil|Dumézil]] * [[Émile Faguet|Faguet]] * [[Guillaume Faye|Faye]] * [[Julien Freund|Freund]] * [[Raoul Girardet|Girardet]] * [[François Guizot|Guizot]] * [[René Guénon|Guénon]] * [[Arthur de Gobineau|de Gobineau]] * [[Michel Houellebecq|Houellebecq]] * [[Bertrand de Jouvenel|de Jouvenel]] * [[Gustave Le Bon|Le Bon]] * [[Marcel Lefebvre|Lefebvre]] * [[Jules Lemaître|Lemaître]] * [[Pierre Guillaume Frédéric le Play|Le Play]] * [[Bernard Lugan|Lugan]]<!--Would prefer the label of "Activist" if such a section were to open up--> * [[Jean Madiran|Madiran]] * [[Joseph de Maistre|de Maistre]] * [[Bénédict Augustin Morel|Morel]] * [[Michel Maffesoli|Maffesoli]] * [[Henri Massis|Massis]] * [[Charles Maurras|Maurras]] * [[Thierry Maulnier|Maulnier]] * [[Roger Nimier|Nimier]] * [[Émile Poulat|Poulat]] * [[Jean Raspail|Raspail]] * [[René Rémond|Rémond]] * [[Ernest Renan|Renan]] * [[Antoine de Rivarol|de Rivarol]] * [[Éric Rohmer|Rohmer]] * [[Louis Rougier|Rougier]] * [[Jacques Rueff|Rueff]] * [[André Siegfried|Siegfried]] * [[Hippolyte Taine|Taine]] * [[Alexis de Tocqueville|de Tocqueville]] * [[Gustave Thibon|Thibon]] |list5name = Karya |list5title = Sastera |list5 = * {{nowrap|''[[Considerations on France]]'' {{smaller|(1796)}}}} * {{nowrap|''[[Memoirs Illustrating the History of Jacobinism|The History of Jacobinism]]'' {{smaller|(1797)}}}} * {{nowrap|''[[The Genius of Christianity]]'' {{smaller|(1802)}}}} * {{nowrap|''[[The Pope (book)|The Pope]]'' {{smaller|(1819)}}}} * {{nowrap|''[[St Petersburg Dialogues]]'' {{smaller|(1821)}}}} * {{nowrap|''[[Democracy in America]]'' {{smaller|(1835)}}}} * {{nowrap|''[[The Ancient City]]'' {{smaller|(1864)}}}} * {{nowrap|"[[What Is a Nation?]]" {{smaller|(1882)}}}} * {{nowrap|''[[The Crowd: A Study of the Popular Mind|The Crowd]]'' {{smaller|(1895)}}}} * {{nowrap|[[L'Avenir de l'intelligence|"The Future of the Intelligentsia"]] {{smaller|(1905)}}}} * {{nowrap|''[[My Political Ideas]]'' {{smaller|(1937)}}}} * {{nowrap|''[[The Reign of Quantity and the Signs of the Times|The Reign of Quantity]]'' {{smaller|(1945)}}}} * {{nowrap|''[[The Opium of the Intellectuals]]'' {{small|(1955)}}}} * {{nowrap|''[[The Camp of the Saints]]'' {{smaller|(1973)}}}} * {{nowrap|''[[The Tyranny of Guilt]]'' {{smaller|(2006)}}}} * {{nowrap|''[[The French Suicide]]'' {{smaller|(2014)}}}} * {{nowrap|''[[Submission (novel)|Submission]]'' {{smaller|(2015)}}}} |list6name = Ahli politik |list6title = Ahli politik |list6 = * [[Jordan Bardella|Bardella]] * [[François-Xavier Bellamy|Bellamy]] * [[Louis de Bonald|de Bonald]] * [[Georges Ernest Boulanger|Boulanger]] * [[Jacques Cathelineau|Cathelineau]] * [[Charles X of France|Charles X]] * [[François-René de Chateaubriand|de Chateaubriand]] * [[Éric Ciotti|Ciotti]] * [[Pierre-Étienne Flandin|Flandin]] * [[Yann Fouéré|Fouéré]] * [[François Guizot|Guizot]] * [[Charles de Gaulle|de Gaulle]] * [[Roger Holeindre|Holeindre]] * [[Alain Juppé|Juppé]] * [[Henri de Kérillis|de Kérillis]] * [[Jean-Marie Le Pen|Le Pen (Jean-Marie)]] * [[Marine Le Pen|Le Pen (Marine)]] * [[Louis XVI]] * [[Louis XVIII]] * [[Louis Philippe I]] * [[Charles Maurras|Maurras]] * [[André Malraux|Malraux]] * [[Patrice de MacMahon|MacMahon]] * [[Marion Maréchal|Maréchal]] * [[Jean Messiha|Messiha]] * [[Pierre Messmer|Messmer]] * [[Jacques Necker|Necker]] * [[Valérie Pécresse|Pécresse]] * [[Philippe Pétain|Pétain]] * [[Alain Peyrefitte|Peyrefitte]] * [[Jean-Charles Pichegru|Pichegru]] * [[Raymond Poincaré|Poincaré]] * [[Jean-Frédéric Poisson|Poisson]] * [[Jules de Polignac|de Polignac]] * [[Georges Pompidou|Pompidou]] * [[Bruno Retailleau|Retailleau]] * [[François de La Rocque|de La Rocque]] * [[René de La Tour du Pin|de La Tour du Pin]] * [[Nicolas Sarkozy|Sarkozy]] * [[Robert Schuman|Schuman]] * [[Vincent-Marie Viénot, Count of Vaublanc|de Vaublanc]] * [[Joseph de Villèle|de Villèle]] * [[Philippe de Villiers|de Villiers]] * [[Éric Zemmour|Zemmour]] |list7name = Pengulas |list7title = Pengulas |list7 = <!--Subsumes journalists too--> * [[Christophe Barbier|Barbier]] * [[Brigitte Bardot|Bardot]] * [[Patrick Buisson|Buisson]] * [[Renaud Camus|Camus]] * [[Pierre Cassen|Cassen]] * [[Jean, Count of Paris|Jean]]<!--May be better suited for a future "activists" section--> * [[Franz-Olivier Giesbert|Giesbert]] * [[Émile de Girardin|de Girardin]] * [[Thaïs d'Escufon|d'Escufon]] * [[Dominique Jamet|Jamet]] * [[Pierre_Lasserre|Lasserre]] * [[Élisabeth Lévy|Lévy]] * [[Michel Marmin|Marmin]] * [[Henri Massis|Massis]] * [[Thierry Maulnier|Maulnier]] * [[Robert Ménard|Ménard]] * [[Étienne Mougeotte|Mougeotte]] * [[Catherine Nay|Nay]] * [[Laurent Obertone|Obertone]] * [[François d'Orcival|d'Orcival]] * [[Charlotte d'Ornellas|d'Ornellas]] * [[Louis Pauwels|Pauwels]] * [[Maurice Pujo|Pujo]] * [[Peggy Sastre|Sastre]] * [[Paul Sérant|Sérant]] * [[Christine Tasin|Tasin]] * [[Dominique Venner|Venner]]<!--While otherwise fringe, he was at some point the key Nouvelle Droite commentator on the question of French Algeria--> |list8name = Parti |list8title = Parti |list8 = ;Active * {{lang|fr|[[Alliance Royale]]}} * [[Debout la France]] * [[National Republican Movement]] * [[Future with Confidence]] * [[National Centre of Independents and Peasants|National Centre of Independents & Peasants]] * [[National Rally]] * [[Reconquête]] * [[The Republicans (France)|The Republicans]] * [[Senate Republicans (France)|Senate Republicans]] * [[Soyons libres]] * [[VIA, the Way of the People]] * [[Union of the Right for the Republic]] ;Defunct * [[Democratic Republican Alliance]] * [[Feuillant (political group)|Feuillants]] * [[French Agrarian and Peasant Party]] * [[French Social Party]] * [[Movement for France]] * [[Independent Radicals]] * [[Independent Republicans]] * [[Party of Order]] * [[Rally of the French People]] * [[Popular Liberal Action]] * [[Rally for France]] * [[Rally for the Republic]] * [[Republican Federation]] * [[Resistance Party (France)|Resistance Party]] * [[Union for a Popular Movement]] * [[Union for the New Republic]] |list9name = Organisations |list9title = Organisations |list9 = ;Active * {{lang|fr|[[Action Française]]}} * [[Groupement de Recherche et d'Études pour la Civilisation Européenne|GRECE]] * [[Initiative and Liberty Movement]] * {{lang|fr|[[La Manif pour tous]]}} * {{lang|fr|[[Les Identitaires]]}} * {{lang|fr|[[Nouvelle Action Royaliste]]}} * {{lang|fr|[[Rassemblement national de la jeunesse]]}} * {{lang|fr|[[Student Cockade]]}} * [[UDR group]] * {{lang|fr|[[Union Nationale Inter-universitaire]]}} ;Defunct * [[Action Française (pre Liberation)]] * {{lang|fr|[[Camelots du Roi]]}} * {{lang|fr|[[Cercle Proudhon]]}} * {{lang|fr|[[Civitas (movement)|Civitas]]}} * {{lang|fr|[[Croix-de-Feu]]}} * [[Hussards (literary movement)|Hussards]] * [[Independent Republicans]] * {{lang|fr|[[Ligue de la patrie française]]}} * {{lang|fr|[[Service d'Action Civique]]}} |list10name = Media |list10title = Media |list10 = ;Active * ''[[Atlantico]]'' * [[CNews]] * ''[[Éléments]]'' * ''[[Famille chrétienne]]'' * ''[[L'Écho du Sud]]'' * ''[[L'Express]]'' * ''[[La Croix (newspaper)|La Croix]]'' * ''[[Le Figaro]]'' * ''[[Le Figaro Magazine]]'' * ''[[Le Point]]'' * ''[[Nouvelle École]]'' * ''[[Radio Courtoisie]]'' * ''[[Valeurs actuelles]]'' ;Defunct * ''[[La Liberté (France)|La Liberté]]'' * ''[[La Presse (French newspaper)|La Presse]]'' * ''[[La Nation française]]'' * ''[[Le Quotidien de Paris]]'' * ''[[Minute (newspaper)|Minute]]'' * ''[[Présent]]'' |list11name = Berkaitan |list11title = Topik berkaitan |list11 = * ''[[Archeofuturism]]'' * [[Clerical philosophers]] * [[Maurrassisme in Argentina|''Maurrassisme'' in Argentina]] * [[Miscellaneous right]] * [[Politics of France]] ** [[Anarchism in France|Anarchism]] ** [[Communism in France|Communism]] ** [[Far-right politics in France|Far-right]] ** [[Liberalism and radicalism in France|Liberalism]] * [[Remigration#France|Remigration]] * {{lang|fr|[[Sinistrisme]]}} * [[Sovereigntist Right (French politics)|Sovereigntist Right]] * [[Kesan Tocqueville]] | belowclass = plainlist | belowstyle = text-align:center; font-weight:normal; border-top:1px solid #034EA2; border-bottom:1px solid #034EA2; | below = *{{#invoke:portal-inline|main|Conservatism|size=tiny}} *{{#invoke:portal-inline|main|France|size=tiny}} }}<noinclude> [[Kategori:Konservatisme di Perancis]] [[Kategori:Templat Konservatisme|Perancis]] [[Kategori:Templat bar sisi ideologi politik mengikut geografi]] </noinclude> hkjjhh9u7jqn1i1d87evqgmf1vutary 0 1296151 6925885 2026-08-12T09:36:47Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Mencipta laman baru dengan kandungan ''''Sekolah Menengah Atas (SMA) Triguna Jakarta (sering dikenali sebagai SMA Triguna 1956)''' ialah sebuah sekolah swasta bertaraf akreditasi A yang terletak di Jalan Haji Muchtar Raya Nomor 56E, [[Petukangan Utara]], [[Jakarta]]. Sekolah ini memberikan tumpuan kepada pembangunan sahsiah, persediaan untuk kemasukan ke universiti awam (PTN), serta aktiviti berasaskan projek seperti Tree Art Festival. == Kemudahan Sekolah == * Bilik darjah berhawa dingin...' 6925885 wikitext text/x-wiki '''Sekolah Menengah Atas (SMA) Triguna Jakarta (sering dikenali sebagai SMA Triguna 1956)''' ialah sebuah sekolah swasta bertaraf akreditasi A yang terletak di Jalan Haji Muchtar Raya Nomor 56E, [[Petukangan Utara]], [[Jakarta]]. Sekolah ini memberikan tumpuan kepada pembangunan sahsiah, persediaan untuk kemasukan ke universiti awam (PTN), serta aktiviti berasaskan projek seperti Tree Art Festival. == Kemudahan Sekolah == * Bilik darjah berhawa dingin; * makmal ([[Komputer]], Fizik, [[Biologi]]); * perpustakaan dengan akses internet berkelajuan tinggi; * gelanggang sukan dan tempat ibadat; * Unit Kesihatan Pelajar (UKS) serta bilik kaunseling. <ref>"Profil Sekolah SMA TRIGUNA" https://daftarsekolah.spmb.teknokrat.ac.id/blog/informasi/sekolah/profil-sekolah/sma/sma-triguna#gsc.tab=0&gsc.q=Profil%20Sekolah%20SMA%20TRIGUNA&gsc.sort=</ref> Program dan Aktiviti Kokurikulum ada Program Utama yaitu Bimbingan khusus untuk kemasukan ke universiti awam (PTN), pembangunan kerjaya, dan aktiviti pembelajaran berasaskan projek. == Kokurikulum == * Pengakap, Pasukan Pengibar Bendera (Paskibraka); * Bulan Sabit Merah Remaja (PMR); * [[Sukan]] ([[Futsal]], [[Bola Keranjang]], [[Taekwondo]]); * Seni (Tarian Saman, Koir); * Akademik & Kemahiran (Kelab Bahasa [[Inggeris]], Kewartawanan, Pengajian [[Islam]]/Rohis). <ref>"About Us – PPDB SMA TRIGUNA JAKARTA" https://ppdb.smtriguna.id/about-us/</ref> == Rujukan == {{Reflist}} [[Kategori:Sekolah di Indonesia]] 5ivnho44trvype7sblcggiwy84tk3dq 0 1296152 6925887 2026-08-12T09:42:28Z Iwan Budi Arta SH (Sarjana Hukum) 411994 Melencong ke [[Sekolah Menengah Atas Swasta Triguna 1956 Jakarta]] 6925887 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Sekolah Menengah Atas Swasta Triguna 1956 Jakarta]] k2t696n3vvgclcavwp6uqq1m23l0iry 0 1296153 6925896 2026-08-12T09:54:15Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Tasik Constance]] ke [[Tasik Konstanz]]: Constance = Konstanz nm tempat di Jerman 6925896 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Tasik Konstanz]] {{R from move}} 8ht6kjvvvy0872yl3eokgly33r0rxf1 0 1296154 6925900 2026-08-12T09:56:42Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Bodensee, Lower Saxony]] ke [[Bodensee, Sachsen Hilir]]: Lncng ikut nm pautan "Sachsen Hilir" yg tpt 6925900 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Bodensee, Sachsen Hilir]] {{R from move}} 51kfanz39esq0fh60k8x8ai8p255cyu 1 1296155 6925902 2026-08-12T09:56:42Z Mat Kiyan 289669 Mat Kiyan telah memindahkan laman [[Perbincangan:Bodensee, Lower Saxony]] ke [[Perbincangan:Bodensee, Sachsen Hilir]]: Lncng ikut nm pautan "Sachsen Hilir" yg tpt 6925902 wikitext text/x-wiki #LENCONG [[Perbincangan:Bodensee, Sachsen Hilir]] {{R from move}} 5ik2heqbqzajce3cxiodymnmj5oxrqr 0 1296157 6925941 2026-08-12T11:18:23Z Ceball1923 253738 Mencipta laman baru dengan kandungan '{{Infobox sports competition event |event=Kriket |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Cricket_pictogram.svg|100px]] |caption= |venues= Kriket Oval UKM, [[Hulu Langat]]<br />Selangor Turf Club Kriket Oval, [[Petaling]]<br/>Kriket Oval Bayuemas, [[Klang]] |dates= 11–24 Ogos 2026 |competitors= 394 dari 14 negeri |prev=[[Kriket di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Kriket di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''[[Kriket]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]]...' 6925941 wikitext text/x-wiki {{Infobox sports competition event |event=Kriket |games=Sukan Malaysia 2026 |image=[[Image:Cricket_pictogram.svg|100px]] |caption= |venues= Kriket Oval UKM, [[Hulu Langat]]<br />Selangor Turf Club Kriket Oval, [[Petaling]]<br/>Kriket Oval Bayuemas, [[Klang]] |dates= 11–24 Ogos 2026 |competitors= 394 dari 14 negeri |prev=[[Kriket di Sukan Malaysia 2024|2024]] |next=[[Kriket di Sukan Malaysia 2028|2028]] }} '''[[Kriket]]''' di [[Sukan Malaysia 2026]] sedang berlangsung di [[Selangor]] dari 11 hingga 24 Ogos 2026.<ref>{{Cite web|url=https://bernama.com/bm/news.php?id=2468869|title=SUKMA Selangor 2026 Tawar 474 Acara, Tertinggi Dalam Sejarah - Exco|last=BERNAMA|date=2025-09-18|website=BERNAMA|language=ms|access-date=2025-12-10}}</ref> Sebanyak tiga lokasi di sekitar [[Klang, Selangor|Klang]], [[Hulu Langat, Selangor|Hulu Langat]] dan [[Petaling, Selangor|Petaling]] telah dipilih sebagai lokasi pertandingan, iaitu Kriket Oval UKM, STC Kriket Oval dan Kriket Oval Bayuemas. Sebanyak tiga acara yang dipertandingkan dalam sukan ini, meliputi dua format yang berbeza iaitu kriket T20 dan T50. Format T20 dipertandingkan dalam acara berpasukan lelaki dan wanita manakala format T50 hanya dipertandingkan dalam acara berpasukan lelaki.<ref>{{Cite web|url=https://www.selangor2026.com/bm/sports/Cricket|title=Kriket|website=SUKMA Selangor 2026|url-status=live|access-date=2026-08-06}}</ref> == Jadual pertandingan == == Penyertaan == == Jadual pingat == == Pemenang pingat == == Rujukan == <references /> {{Acara di Sukan Malaysia 2026}} [[Kategori:Acara sukan di Sukan Malaysia 2026]] [[Kategori:Sukan Malaysia 2026]] akk0xsydxi4kxsrlo40szzx3khfax00