Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Pendahuluan

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ms">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibuku</sitename>
    <dbname>mswikibooks</dbname>
    <base>https://ms.wikibooks.org/wiki/Laman_Utama</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Khas</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Perbincangan</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Pengguna</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Perbincangan pengguna</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibuku</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Perbincangan Wikibuku</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fail</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Perbincangan fail</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Perbincangan MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Templat</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Perbincangan templat</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Bantuan</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Perbincangan bantuan</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategori</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Perbincangan kategori</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Resipi</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Perbincangan resipi</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Perbincangan modul</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Acara</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Perbincangan acara</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Pendahuluan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5734</id>
    <revision>
      <id>16232</id>
      <parentid>14632</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T06:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <origin>16232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3592" sha1="3deq2pph4uf0b37or1cwmeksdg7qq06" xml:space="preserve">&lt;big&gt;'''Selamat datang ke laman Wikibuku [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan]], panduan untuk menulis dalam bahasa Melayu Kelantan secara berpiawai.'''&lt;/big&gt;

Buku ini diwujudkan bertujuan untuk mengumpulkan cara-cara menulis sesuatu huruf dalam bahasa Kelantan, sama ada konsonan atau vokal, dalam satu set piawai. Setakat ini, belum ada lagi terbitan rasmi mengenai ejaan bahasa Kelantan. Oleh itu, buku ini cuba untuk membuahkan pendapat mengenai ortografi (ejaan) yang sepatutnya digunakan dalam menulis bahasa ini.

==Mengapa ejaan piawai penting untuk sebuah bahasa?==
Tidak dinafikan bahawa bahasa Kelantan merupakan pertuturan seharian yang digunakan sesama penutur Kelantan. Oleh sebab tujuan hanya untuk mencapai kefahaman penutur lain, penutur cenderung untuk menulis apa yang dia hendak sampaikan walaupun ejaannya tidak seragam (seperti di media sosial), selagi mana penutur bahasa yang sama dapat memahaminya. '''Walaupun begitu''', ejaan piawai untuk sesuatu bahasa penting untuk kemandirian sesuatu bahasa tersebut. Sesuatu bahasa pada suatu hari nanti juga akan dipakai dalam situasi formal seperti urusan rasmi, pendokumenan, surat-menyurat mahupun sastera.
: Misalnya, andai ditakdirkan dialek Kelantan diiktiraf sebagai salah satu bahasa, takkanlah masih hendak ditulis:
:: '''''ari nim xdop orea masok spital'''''
:: '''''dio pulop masok dapo nok masok'''''
:: '''''nok smelih natey lembu kena pegei kuat'''''
: Tulisan yang seragam seharusnya kelihatan begini:
:: '''''Ari ni takdok orae masók spita.'''''
:: '''''Diyo pulok masók ddapó nok mmasok.'''''
:: '''''Nok smeléh natae lembu keno pegae kuwak.'''''
Dari contoh-contoh di atas, kita dapat perhatikan bahawa tulisan yang dipiawaikan dapat:
* menunjukkan huruf mana yang betul-betul disebut dan yang mana tidak
*: Contoh: '''''spital''''' &gt; '''''spita''''' (hospital)
*:: huruf '''''l''''' tidak disebut
* menyampaikan cara sebutan yang betul
*: Contoh: '''''masok''''' &gt; '''''mmasok''''' (memasak)
*:: huruf '''''m''''' ada sabdu (dipanjangkan bunyi konsonan)
* menyeragamkan ejaan yang pelbagai
*: Contoh: '''''orea, natey, pegei''''' &gt; '''''orae, natae, pegae''''' (orang, binatang, pegang)
*:: huruf '''''e''''' di hujung dieja hanya satu cara
Banyak lagi kalau hendak disenaraikan, tetapi apa yang hendak disampaikan ialah tujuan utama ejaan piawai, iaitu:
* sebagai panduan untuk penulisan formal kelak
* menunjukkan cerminan sebutan yang betul
* menyeragamkan pelbagai ejaan.

==&quot;Dialek Kelantan bukan bahasa pun, buat apa beria-ria?&quot;==
Ini bergantung kepada pendapat masing-masing. Sememangnya orang Kelantan itu sendiri digolongkan dalam orang Melayu, namun &quot;''dialek Kelantan''&quot; bukanlah hanya sebarang dialek dalam bahasa Melayu kalau orang Melayu sendiri pun sukar untuk memahami. Tambahan pula, bahasa Kelantan ([https://glottolog.org/resource/languoid/id/patt1249 di bawah nama bahasa Patani]) telah pun mempunyai kod bahasa sendiri di ISO-639-3 iaitu [https://iso639-3.sil.org/code_tables/639/data?title=mfa&amp;field_iso639_cd_st_mmbrshp_639_1_tid=All&amp;name_3=&amp;field_iso639_element_scope_tid=All&amp;field_iso639_language_type_tid=All&amp;items_per_page=200 mfa] membolehkannya mempunyai laman [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mfa Wikipedia yang sendiri] (masih dalam percubaan).

==Harapan==
Sebagai pelawat di buku yang kerdil ini, amatlah diharapkan bahawa apa sahaja yang terkandung di sini dapat diaplikasikan ketika menulis bahasa Kelantan, seterusnya dapat dikembangkan lagi ke orang lain. Kami di sini berharap juga agar ejaan rasmi dapat ditubuhkan kelak agar bahasa kita dapat dikukuhkan lagi.</text>
      <sha1>3deq2pph4uf0b37or1cwmeksdg7qq06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Mengenai Vokal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6034</id>
    <revision>
      <id>16224</id>
      <parentid>16222</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T13:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <comment>/* Penjelasan */</comment>
      <origin>16224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4948" sha1="hvn5m2942vyon2jjijdi16xpob4szaq" xml:space="preserve">==Huruf vokal==
{{EBK:Jadual vokal}}

==Audio dan contoh==

{|class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=3 | Vokal
! rowspan=3 | Sebutan ([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]])
! rowspan=3 | Audio
! colspan=3 | Contoh
! rowspan=3 | Catatan
|-
!
! colspan=2 | Suku kata akhir
|-
! !! Terbuka !! Tertutup
|-
| a || [a] || [[File:Open_front_unrounded_vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ambo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''a'''mbo]]''&lt;br/&gt;&quot;saya&quot; || ''[[:wikt:smeta#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|smet'''a''']]''&lt;br/&gt;&quot;sekejap&quot; || ''[[:wikt:jah#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|j'''a'''h]]''&lt;br/&gt;&quot;sahaja&quot; || 
|-
| ã || [ã] || || - || ''[[:wikt:piyãk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|piy'''ã'''k]]''&lt;br/&gt;&quot;merotan&quot; || ''[[:wikt:ssepã#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ssep'''ã''']]''&lt;br/&gt;&quot;terjulur&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| e || [ə] || [[Fail:Schwa.ogg|70px]] || ''[[:wikt:kr'''e'''lóng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kr'''e'''lóng]]''&lt;br/&gt;&quot;tamak&quot; 
|-
| è
| rowspan=2 | [ɛ]
| rowspan=2 | [[Fail:Open-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| ae
|-
| ẽ || [ɛ̃] || 
|-
| é || [e] || [[Fail:Close-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| i || [i] || [[Fail:Close front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| o || [ɔ] || [[Fail:Open-mid back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| õ || [ɔ̃] || 
|-
| ó || [o] || [[Fail:Close-mid back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| u || [u] || [[Fail:Close back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| ũ || [ũ] ||
|}

==Penjelasan==

[[:w:ms:Bahasa Melayu Kelantan|Bahasa Melayu Kelantan]] (kemudiannya BMK) mempunyai 12 vokal, lapan vokal biasa dan empat vokal sengauan.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Wu (2023)
! rowspan=&quot;2&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal depan|Depan]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal pusat|Pusat]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal belakang|Belakang]]
|-
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
|-
![[:w:ms:Vokal sempit|Sempit]]
|{{IPA|i}}
|
|
|
|{{IPA|u}}
|{{IPA|ũ}}
|-
![[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
|{{IPA|e}}
|
|
|
|{{IPA|o}}
|
|-
![[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|ɛ̃}}
|{{IPA|ə}}
|
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|ɔ̃}}
|-
![[:w:ms:Vokal luas|Luas]]
|
|
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ã}}
|
|
|-
|}

Berbanding dengan Bahasa Melayu Piawai (BMP) yang hanya ada enam vokal, BMK membezakan antara vokal separuh sempit {{IPA|[e o]}} dengan separuh luas {{IPA|[ɛ ɔ]}} sebagai fonem yang berbeza, yakni terdapat perbezaan makna mengikut fonem masing-masing dalam perkataan yang berbeza. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
| {{IPA|/e/}} || ilé || {{IPA|/ile/}} || hilir || {{IPA|/o/}} || masók || {{IPA|/masoʔ/}} || masuk
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
| {{IPA|/ɛ/}} || ilae || {{IPA|/ilɛ/}} || hilang || {{IPA|/ɔ/}} || masok || {{IPA|/masɔʔ/}} || masak
|}

Pembezaan ini telah diakui oleh Asmah (2008), mengatakan bahawa BMK mempunyai 'E-taling biasa' dengan 'E-taling lebih luas', serta 'O luas' dan 'O kurang luas', masing-masing mungkin merujuk kepada {{IPA|/e/}}, {{IPA|/ɛ/}}, {{IPA|/ɔ/}}, dan {{IPA|/o/}}.

BMK juga mempunyai vokal sengauan sebagai fonem tersendiri berbanding daripada BMP. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! Vokal biasa
| {{IPA|/ɛ/}} || kècèk || {{IPA|/kɛcɛʔ/}} || cakap || {{IPA|/ɔ/}} || èsok || {{IPA|/ɛsɔʔ/}} || esok
|-
! Vokal sengauan
| {{IPA|/ɛ̃/}} || kecẽk || {{IPA|/kəcɛʔ/}} || kecil || {{IPA|/ɔ̃/}} || èsõk || {{IPA|/ɛsɔ̃ʔ/}} || kesot
|}

Walaupun ramai seperti Adi Yasran (2010) mengatakan bahawa vokal sengauan tidak dikira fonem terasing, tetapi Wu (2023) telah membuktikan pengasingannya dengan menunjukkan pasangan minimal antara perkataan yang mengandungi vokal biasa dengan vokal sengauan dalam karyanya. Maka, karya Wu menjadi rujukan utama dalam buku ini.

==Rujukan==
* {{cite book |author=Asmah Haji Omar |year=2008 |title=Ensiklopedia Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka}}
* {{Cite journal |author=Adi Yasran Abdul Aziz |date=2010 |title=Inventori Vokal Dialek Melayu Kelantan: Satu Penilaian Semula |url=https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |url-status=live |journal=Jurnal Linguistik |language=ms |volume=11 |pages=1–19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715014843/https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |archive-date=15 July 2024}}
* {{Cite book|title=Malayic varieties of Kelantan and Terengganu|author=Jiang Wu|publisher=LOT Publications|year=2023|isbn=978-94-6093-436-0|location=Amsterdam|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/3642470|doi=10.48273/LOT0651|doi-access=free}}</text>
      <sha1>hvn5m2942vyon2jjijdi16xpob4szaq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>16225</id>
      <parentid>16224</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:07:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <comment>/* Audio dan contoh */</comment>
      <origin>16225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5114" sha1="s5gjtl2xbm5aiaho8s0hmh7huv33zu8" xml:space="preserve">==Huruf vokal==
{{EBK:Jadual vokal}}

==Audio dan contoh==

{|class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=3 | Vokal
! rowspan=3 | Sebutan ([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]])
! rowspan=3 | Audio
! colspan=3 | Contoh
! rowspan=3 | Catatan
|-
!
! colspan=2 | Suku kata akhir
|-
! !! Terbuka !! Tertutup
|-
| a || [a] || [[File:Open_front_unrounded_vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ambo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''a'''mbo]]''&lt;br/&gt;&quot;saya&quot; || ''[[:wikt:smeta#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|smet'''a''']]''&lt;br/&gt;&quot;sekejap&quot; || ''[[:wikt:jah#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|j'''a'''h]]''&lt;br/&gt;&quot;sahaja&quot; || 
|-
| ã || [ã] || || - || ''[[:wikt:piyãk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|piy'''ã'''k]]''&lt;br/&gt;&quot;merotan&quot; || ''[[:wikt:ssepã#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ssep'''ã''']]''&lt;br/&gt;&quot;terjulur&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| e || [ə] || [[Fail:Schwa.ogg|70px]] || ''[[:wikt:krelóng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kr'''e'''lóng]]''&lt;br/&gt;&quot;tamak&quot; || ''[[:wikt:èksideng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|èksid'''e'''ng]]''&lt;br/&gt;&quot;tamak&quot; || - || &lt;small&gt;Bunyi [ə] di suku kata akhir terbuka biasanya berubah jadi [ɔ]&lt;/small&gt;
|-
| è
| rowspan=2 | [ɛ]
| rowspan=2 | [[Fail:Open-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| ae
|-
| ẽ || [ɛ̃] || 
|-
| é || [e] || [[Fail:Close-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| i || [i] || [[Fail:Close front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| o || [ɔ] || [[Fail:Open-mid back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| õ || [ɔ̃] || 
|-
| ó || [o] || [[Fail:Close-mid back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| u || [u] || [[Fail:Close back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| ũ || [ũ] ||
|}

==Penjelasan==

[[:w:ms:Bahasa Melayu Kelantan|Bahasa Melayu Kelantan]] (kemudiannya BMK) mempunyai 12 vokal, lapan vokal biasa dan empat vokal sengauan.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Wu (2023)
! rowspan=&quot;2&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal depan|Depan]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal pusat|Pusat]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal belakang|Belakang]]
|-
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
|-
![[:w:ms:Vokal sempit|Sempit]]
|{{IPA|i}}
|
|
|
|{{IPA|u}}
|{{IPA|ũ}}
|-
![[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
|{{IPA|e}}
|
|
|
|{{IPA|o}}
|
|-
![[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|ɛ̃}}
|{{IPA|ə}}
|
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|ɔ̃}}
|-
![[:w:ms:Vokal luas|Luas]]
|
|
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ã}}
|
|
|-
|}

Berbanding dengan Bahasa Melayu Piawai (BMP) yang hanya ada enam vokal, BMK membezakan antara vokal separuh sempit {{IPA|[e o]}} dengan separuh luas {{IPA|[ɛ ɔ]}} sebagai fonem yang berbeza, yakni terdapat perbezaan makna mengikut fonem masing-masing dalam perkataan yang berbeza. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
| {{IPA|/e/}} || ilé || {{IPA|/ile/}} || hilir || {{IPA|/o/}} || masók || {{IPA|/masoʔ/}} || masuk
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
| {{IPA|/ɛ/}} || ilae || {{IPA|/ilɛ/}} || hilang || {{IPA|/ɔ/}} || masok || {{IPA|/masɔʔ/}} || masak
|}

Pembezaan ini telah diakui oleh Asmah (2008), mengatakan bahawa BMK mempunyai 'E-taling biasa' dengan 'E-taling lebih luas', serta 'O luas' dan 'O kurang luas', masing-masing mungkin merujuk kepada {{IPA|/e/}}, {{IPA|/ɛ/}}, {{IPA|/ɔ/}}, dan {{IPA|/o/}}.

BMK juga mempunyai vokal sengauan sebagai fonem tersendiri berbanding daripada BMP. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! Vokal biasa
| {{IPA|/ɛ/}} || kècèk || {{IPA|/kɛcɛʔ/}} || cakap || {{IPA|/ɔ/}} || èsok || {{IPA|/ɛsɔʔ/}} || esok
|-
! Vokal sengauan
| {{IPA|/ɛ̃/}} || kecẽk || {{IPA|/kəcɛʔ/}} || kecil || {{IPA|/ɔ̃/}} || èsõk || {{IPA|/ɛsɔ̃ʔ/}} || kesot
|}

Walaupun ramai seperti Adi Yasran (2010) mengatakan bahawa vokal sengauan tidak dikira fonem terasing, tetapi Wu (2023) telah membuktikan pengasingannya dengan menunjukkan pasangan minimal antara perkataan yang mengandungi vokal biasa dengan vokal sengauan dalam karyanya. Maka, karya Wu menjadi rujukan utama dalam buku ini.

==Rujukan==
* {{cite book |author=Asmah Haji Omar |year=2008 |title=Ensiklopedia Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka}}
* {{Cite journal |author=Adi Yasran Abdul Aziz |date=2010 |title=Inventori Vokal Dialek Melayu Kelantan: Satu Penilaian Semula |url=https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |url-status=live |journal=Jurnal Linguistik |language=ms |volume=11 |pages=1–19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715014843/https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |archive-date=15 July 2024}}
* {{Cite book|title=Malayic varieties of Kelantan and Terengganu|author=Jiang Wu|publisher=LOT Publications|year=2023|isbn=978-94-6093-436-0|location=Amsterdam|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/3642470|doi=10.48273/LOT0651|doi-access=free}}</text>
      <sha1>s5gjtl2xbm5aiaho8s0hmh7huv33zu8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>16226</id>
      <parentid>16225</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T15:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <comment>/* Audio dan contoh */</comment>
      <origin>16226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5120" sha1="ah29h6l7xgdzn365pnlbhily7ejx8em" xml:space="preserve">==Huruf vokal==
{{EBK:Jadual vokal}}

==Audio dan contoh==

{|class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=3 | Vokal
! rowspan=3 | Sebutan ([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]])
! rowspan=3 | Audio
! colspan=3 | Contoh
! rowspan=3 | Catatan
|-
!
! colspan=2 | Suku kata akhir
|-
! !! Terbuka !! Tertutup
|-
| a || [a] || [[File:Open_front_unrounded_vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ambo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''a'''mbo]]''&lt;br/&gt;&quot;saya&quot; || ''[[:wikt:smeta#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|smet'''a''']]''&lt;br/&gt;&quot;sekejap&quot; || ''[[:wikt:jah#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|j'''a'''h]]''&lt;br/&gt;&quot;sahaja&quot; || 
|-
| ã || [ã] || || -  || ''[[:wikt:ssepã#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ssep'''ã''']]''&lt;br/&gt;&quot;terjulur&quot; || ''[[:wikt:piyãk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|piy'''ã'''k]]''&lt;br/&gt;&quot;merotan&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| e || [ə] || [[Fail:Schwa.ogg|70px]] || ''[[:wikt:krelóng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kr'''e'''lóng]]''&lt;br/&gt;&quot;tamak&quot; || - || ''[[:wikt:èksideng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|èksid'''e'''ng]]''&lt;br/&gt;&quot;kemalangan&quot; || &lt;small&gt;Bunyi [ə] di suku kata akhir terbuka biasanya berubah jadi [ɔ]&lt;/small&gt;
|-
| è
| rowspan=2 | [ɛ]
| rowspan=2 | [[Fail:Open-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| ae
|-
| ẽ || [ɛ̃] || 
|-
| é || [e] || [[Fail:Close-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| i || [i] || [[Fail:Close front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| o || [ɔ] || [[Fail:Open-mid back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| õ || [ɔ̃] || 
|-
| ó || [o] || [[Fail:Close-mid back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| u || [u] || [[Fail:Close back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| ũ || [ũ] ||
|}

==Penjelasan==

[[:w:ms:Bahasa Melayu Kelantan|Bahasa Melayu Kelantan]] (kemudiannya BMK) mempunyai 12 vokal, lapan vokal biasa dan empat vokal sengauan.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Wu (2023)
! rowspan=&quot;2&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal depan|Depan]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal pusat|Pusat]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal belakang|Belakang]]
|-
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
|-
![[:w:ms:Vokal sempit|Sempit]]
|{{IPA|i}}
|
|
|
|{{IPA|u}}
|{{IPA|ũ}}
|-
![[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
|{{IPA|e}}
|
|
|
|{{IPA|o}}
|
|-
![[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|ɛ̃}}
|{{IPA|ə}}
|
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|ɔ̃}}
|-
![[:w:ms:Vokal luas|Luas]]
|
|
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ã}}
|
|
|-
|}

Berbanding dengan Bahasa Melayu Piawai (BMP) yang hanya ada enam vokal, BMK membezakan antara vokal separuh sempit {{IPA|[e o]}} dengan separuh luas {{IPA|[ɛ ɔ]}} sebagai fonem yang berbeza, yakni terdapat perbezaan makna mengikut fonem masing-masing dalam perkataan yang berbeza. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
| {{IPA|/e/}} || ilé || {{IPA|/ile/}} || hilir || {{IPA|/o/}} || masók || {{IPA|/masoʔ/}} || masuk
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
| {{IPA|/ɛ/}} || ilae || {{IPA|/ilɛ/}} || hilang || {{IPA|/ɔ/}} || masok || {{IPA|/masɔʔ/}} || masak
|}

Pembezaan ini telah diakui oleh Asmah (2008), mengatakan bahawa BMK mempunyai 'E-taling biasa' dengan 'E-taling lebih luas', serta 'O luas' dan 'O kurang luas', masing-masing mungkin merujuk kepada {{IPA|/e/}}, {{IPA|/ɛ/}}, {{IPA|/ɔ/}}, dan {{IPA|/o/}}.

BMK juga mempunyai vokal sengauan sebagai fonem tersendiri berbanding daripada BMP. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! Vokal biasa
| {{IPA|/ɛ/}} || kècèk || {{IPA|/kɛcɛʔ/}} || cakap || {{IPA|/ɔ/}} || èsok || {{IPA|/ɛsɔʔ/}} || esok
|-
! Vokal sengauan
| {{IPA|/ɛ̃/}} || kecẽk || {{IPA|/kəcɛʔ/}} || kecil || {{IPA|/ɔ̃/}} || èsõk || {{IPA|/ɛsɔ̃ʔ/}} || kesot
|}

Walaupun ramai seperti Adi Yasran (2010) mengatakan bahawa vokal sengauan tidak dikira fonem terasing, tetapi Wu (2023) telah membuktikan pengasingannya dengan menunjukkan pasangan minimal antara perkataan yang mengandungi vokal biasa dengan vokal sengauan dalam karyanya. Maka, karya Wu menjadi rujukan utama dalam buku ini.

==Rujukan==
* {{cite book |author=Asmah Haji Omar |year=2008 |title=Ensiklopedia Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka}}
* {{Cite journal |author=Adi Yasran Abdul Aziz |date=2010 |title=Inventori Vokal Dialek Melayu Kelantan: Satu Penilaian Semula |url=https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |url-status=live |journal=Jurnal Linguistik |language=ms |volume=11 |pages=1–19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715014843/https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |archive-date=15 July 2024}}
* {{Cite book|title=Malayic varieties of Kelantan and Terengganu|author=Jiang Wu|publisher=LOT Publications|year=2023|isbn=978-94-6093-436-0|location=Amsterdam|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/3642470|doi=10.48273/LOT0651|doi-access=free}}</text>
      <sha1>ah29h6l7xgdzn365pnlbhily7ejx8em</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>16227</id>
      <parentid>16226</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T23:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <comment>/* Audio dan contoh */</comment>
      <origin>16227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5649" sha1="4f5ygdcrvtydwwppll78e6vbbws5y1u" xml:space="preserve">==Huruf vokal==
{{EBK:Jadual vokal}}

==Audio dan contoh==

{|class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=3 | Vokal
! rowspan=3 | Sebutan ([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]])
! rowspan=3 | Audio
! colspan=3 | Contoh
! rowspan=3 | Catatan
|-
!
! colspan=2 | Suku kata akhir
|-
! !! Terbuka !! Tertutup
|-
| a || [a] || [[File:Open_front_unrounded_vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ambo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''a'''mbo]]''&lt;br/&gt;&quot;saya&quot; || ''[[:wikt:smeta#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sme&lt;u&gt;t'''a'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sekejap&quot; || ''[[:wikt:jah#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|&lt;u&gt;j'''a'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sahaja&quot; || 
|-
| ã || [ã] || || -  || ''[[:wikt:ssepã#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse&lt;u&gt;p'''ã'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terjulur&quot; || ''[[:wikt:piyãk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|pi&lt;u&gt;y'''ã'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;merotan&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| e || [ə] || [[Fail:Schwa.ogg|70px]] || ''[[:wikt:krelóng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kr'''e'''lóng]]''&lt;br/&gt;&quot;tamak&quot; || - || ''[[:wikt:èksideng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|èksi&lt;u&gt;d'''e'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;kemalangan&quot; || &lt;small&gt;Bunyi [ə] di suku kata akhir terbuka biasanya berubah jadi [ɔ]&lt;/small&gt;
|-
| è
| rowspan=2 | [ɛ]
| rowspan=2 | [[Fail:Open-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
| ''[[:wikt:èwèk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]''&lt;br/&gt;&quot;janggal&quot; || ''[[:wikt:tapè#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ta&lt;u&gt;p'''è'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tapai&quot; || ''[[:wikt:sselèh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse&lt;u&gt;l'''è'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tersilap&quot; ||
|-
| ae || - ||  ''[[:wikt:klèwae#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|klè&lt;u&gt;w'''ae'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;[[:w:Kelewang|kelewang]]&quot; || - || &lt;small&gt;Hanya jika berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ sahaja&lt;/small&gt;
|-
| ẽ || [ɛ̃] || 
|-
| é || [e] || [[Fail:Close-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| i || [i] || [[Fail:Close front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| o || [ɔ] || [[Fail:Open-mid back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| õ || [ɔ̃] || 
|-
| ó || [o] || [[Fail:Close-mid back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| u || [u] || [[Fail:Close back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| ũ || [ũ] ||
|}

==Penjelasan==

[[:w:ms:Bahasa Melayu Kelantan|Bahasa Melayu Kelantan]] (kemudiannya BMK) mempunyai 12 vokal, lapan vokal biasa dan empat vokal sengauan.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Wu (2023)
! rowspan=&quot;2&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal depan|Depan]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal pusat|Pusat]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal belakang|Belakang]]
|-
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
|-
![[:w:ms:Vokal sempit|Sempit]]
|{{IPA|i}}
|
|
|
|{{IPA|u}}
|{{IPA|ũ}}
|-
![[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
|{{IPA|e}}
|
|
|
|{{IPA|o}}
|
|-
![[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|ɛ̃}}
|{{IPA|ə}}
|
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|ɔ̃}}
|-
![[:w:ms:Vokal luas|Luas]]
|
|
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ã}}
|
|
|-
|}

Berbanding dengan Bahasa Melayu Piawai (BMP) yang hanya ada enam vokal, BMK membezakan antara vokal separuh sempit {{IPA|[e o]}} dengan separuh luas {{IPA|[ɛ ɔ]}} sebagai fonem yang berbeza, yakni terdapat perbezaan makna mengikut fonem masing-masing dalam perkataan yang berbeza. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
| {{IPA|/e/}} || ilé || {{IPA|/ile/}} || hilir || {{IPA|/o/}} || masók || {{IPA|/masoʔ/}} || masuk
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
| {{IPA|/ɛ/}} || ilae || {{IPA|/ilɛ/}} || hilang || {{IPA|/ɔ/}} || masok || {{IPA|/masɔʔ/}} || masak
|}

Pembezaan ini telah diakui oleh Asmah (2008), mengatakan bahawa BMK mempunyai 'E-taling biasa' dengan 'E-taling lebih luas', serta 'O luas' dan 'O kurang luas', masing-masing mungkin merujuk kepada {{IPA|/e/}}, {{IPA|/ɛ/}}, {{IPA|/ɔ/}}, dan {{IPA|/o/}}.

BMK juga mempunyai vokal sengauan sebagai fonem tersendiri berbanding daripada BMP. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! Vokal biasa
| {{IPA|/ɛ/}} || kècèk || {{IPA|/kɛcɛʔ/}} || cakap || {{IPA|/ɔ/}} || èsok || {{IPA|/ɛsɔʔ/}} || esok
|-
! Vokal sengauan
| {{IPA|/ɛ̃/}} || kecẽk || {{IPA|/kəcɛʔ/}} || kecil || {{IPA|/ɔ̃/}} || èsõk || {{IPA|/ɛsɔ̃ʔ/}} || kesot
|}

Walaupun ramai seperti Adi Yasran (2010) mengatakan bahawa vokal sengauan tidak dikira fonem terasing, tetapi Wu (2023) telah membuktikan pengasingannya dengan menunjukkan pasangan minimal antara perkataan yang mengandungi vokal biasa dengan vokal sengauan dalam karyanya. Maka, karya Wu menjadi rujukan utama dalam buku ini.

==Rujukan==
* {{cite book |author=Asmah Haji Omar |year=2008 |title=Ensiklopedia Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka}}
* {{Cite journal |author=Adi Yasran Abdul Aziz |date=2010 |title=Inventori Vokal Dialek Melayu Kelantan: Satu Penilaian Semula |url=https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |url-status=live |journal=Jurnal Linguistik |language=ms |volume=11 |pages=1–19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715014843/https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |archive-date=15 July 2024}}
* {{Cite book|title=Malayic varieties of Kelantan and Terengganu|author=Jiang Wu|publisher=LOT Publications|year=2023|isbn=978-94-6093-436-0|location=Amsterdam|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/3642470|doi=10.48273/LOT0651|doi-access=free}}</text>
      <sha1>4f5ygdcrvtydwwppll78e6vbbws5y1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>16228</id>
      <parentid>16227</parentid>
      <timestamp>2026-08-04T23:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <comment>/* Audio dan contoh */</comment>
      <origin>16228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5658" sha1="9b75eu1d2851ockbvbmuura7becma9b" xml:space="preserve">==Huruf vokal==
{{EBK:Jadual vokal}}

==Audio dan contoh==

{|class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=3 | Vokal
! rowspan=3 | Sebutan ([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]])
! rowspan=3 | Audio
! colspan=3 | Contoh
! rowspan=3 | Catatan
|-
! rowspan=2 |
! colspan=2 | Suku kata akhir
|-
! Terbuka !! Tertutup
|-
| a || [a] || [[File:Open_front_unrounded_vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ambo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''a'''mbo]]''&lt;br/&gt;&quot;saya&quot; || ''[[:wikt:smeta#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sme&lt;u&gt;t'''a'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sekejap&quot; || ''[[:wikt:jah#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|&lt;u&gt;j'''a'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sahaja&quot; || 
|-
| ã || [ã] || || -  || ''[[:wikt:ssepã#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse&lt;u&gt;p'''ã'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terjulur&quot; || ''[[:wikt:piyãk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|pi&lt;u&gt;y'''ã'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;merotan&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| e || [ə] || [[Fail:Schwa.ogg|70px]] || ''[[:wikt:krelóng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kr'''e'''lóng]]''&lt;br/&gt;&quot;tamak&quot; || - || ''[[:wikt:èksideng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|èksi&lt;u&gt;d'''e'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;kemalangan&quot; || &lt;small&gt;Bunyi [ə] di suku kata akhir terbuka biasanya berubah jadi [ɔ]&lt;/small&gt;
|-
| è
| rowspan=2 | [ɛ]
| rowspan=2 | [[Fail:Open-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
| ''[[:wikt:èwèk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]''&lt;br/&gt;&quot;janggal&quot; || ''[[:wikt:tapè#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ta&lt;u&gt;p'''è'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tapai&quot; || ''[[:wikt:sselèh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse&lt;u&gt;l'''è'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tersilap&quot; ||
|-
| ae || - ||  ''[[:wikt:klèwae#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|klè&lt;u&gt;w'''ae'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;[[:w:Kelewang|kelewang]]&quot; || - || &lt;small&gt;Hanya jika berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ sahaja&lt;/small&gt;
|-
| ẽ || [ɛ̃] || 
|-
| é || [e] || [[Fail:Close-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| i || [i] || [[Fail:Close front unrounded vowel.ogg|70px]]
|-
| o || [ɔ] || [[Fail:Open-mid back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| õ || [ɔ̃] || 
|-
| ó || [o] || [[Fail:Close-mid back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| u || [u] || [[Fail:Close back rounded vowel.ogg|70px]]
|-
| ũ || [ũ] ||
|}

==Penjelasan==

[[:w:ms:Bahasa Melayu Kelantan|Bahasa Melayu Kelantan]] (kemudiannya BMK) mempunyai 12 vokal, lapan vokal biasa dan empat vokal sengauan.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Wu (2023)
! rowspan=&quot;2&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal depan|Depan]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal pusat|Pusat]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal belakang|Belakang]]
|-
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
|-
![[:w:ms:Vokal sempit|Sempit]]
|{{IPA|i}}
|
|
|
|{{IPA|u}}
|{{IPA|ũ}}
|-
![[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
|{{IPA|e}}
|
|
|
|{{IPA|o}}
|
|-
![[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|ɛ̃}}
|{{IPA|ə}}
|
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|ɔ̃}}
|-
![[:w:ms:Vokal luas|Luas]]
|
|
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ã}}
|
|
|-
|}

Berbanding dengan Bahasa Melayu Piawai (BMP) yang hanya ada enam vokal, BMK membezakan antara vokal separuh sempit {{IPA|[e o]}} dengan separuh luas {{IPA|[ɛ ɔ]}} sebagai fonem yang berbeza, yakni terdapat perbezaan makna mengikut fonem masing-masing dalam perkataan yang berbeza. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
| {{IPA|/e/}} || ilé || {{IPA|/ile/}} || hilir || {{IPA|/o/}} || masók || {{IPA|/masoʔ/}} || masuk
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
| {{IPA|/ɛ/}} || ilae || {{IPA|/ilɛ/}} || hilang || {{IPA|/ɔ/}} || masok || {{IPA|/masɔʔ/}} || masak
|}

Pembezaan ini telah diakui oleh Asmah (2008), mengatakan bahawa BMK mempunyai 'E-taling biasa' dengan 'E-taling lebih luas', serta 'O luas' dan 'O kurang luas', masing-masing mungkin merujuk kepada {{IPA|/e/}}, {{IPA|/ɛ/}}, {{IPA|/ɔ/}}, dan {{IPA|/o/}}.

BMK juga mempunyai vokal sengauan sebagai fonem tersendiri berbanding daripada BMP. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! Vokal biasa
| {{IPA|/ɛ/}} || kècèk || {{IPA|/kɛcɛʔ/}} || cakap || {{IPA|/ɔ/}} || èsok || {{IPA|/ɛsɔʔ/}} || esok
|-
! Vokal sengauan
| {{IPA|/ɛ̃/}} || kecẽk || {{IPA|/kəcɛʔ/}} || kecil || {{IPA|/ɔ̃/}} || èsõk || {{IPA|/ɛsɔ̃ʔ/}} || kesot
|}

Walaupun ramai seperti Adi Yasran (2010) mengatakan bahawa vokal sengauan tidak dikira fonem terasing, tetapi Wu (2023) telah membuktikan pengasingannya dengan menunjukkan pasangan minimal antara perkataan yang mengandungi vokal biasa dengan vokal sengauan dalam karyanya. Maka, karya Wu menjadi rujukan utama dalam buku ini.

==Rujukan==
* {{cite book |author=Asmah Haji Omar |year=2008 |title=Ensiklopedia Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka}}
* {{Cite journal |author=Adi Yasran Abdul Aziz |date=2010 |title=Inventori Vokal Dialek Melayu Kelantan: Satu Penilaian Semula |url=https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |url-status=live |journal=Jurnal Linguistik |language=ms |volume=11 |pages=1–19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715014843/https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |archive-date=15 July 2024}}
* {{Cite book|title=Malayic varieties of Kelantan and Terengganu|author=Jiang Wu|publisher=LOT Publications|year=2023|isbn=978-94-6093-436-0|location=Amsterdam|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/3642470|doi=10.48273/LOT0651|doi-access=free}}</text>
      <sha1>9b75eu1d2851ockbvbmuura7becma9b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>16229</id>
      <parentid>16228</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T03:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <comment>/* Audio dan contoh */</comment>
      <origin>16229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7367" sha1="ehqr3rmh86msxf0kpvtdlw6l56l2vgi" xml:space="preserve">==Huruf vokal==
{{EBK:Jadual vokal}}

==Audio dan contoh==

{|class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=3 | Vokal
! rowspan=3 | Sebutan ([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]])
! rowspan=3 | Audio
! colspan=3 | Contoh
! rowspan=3 | Catatan
|-
! rowspan=2 |
! colspan=2 | Suku kata akhir
|-
! Terbuka !! Tertutup
|-
| a || [a] || [[File:Open_front_unrounded_vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ambo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''a'''mbo]]''&lt;br/&gt;&quot;saya&quot; || ''[[:wikt:smeta#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sme&lt;u&gt;t'''a'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sekejap&quot; || ''[[:wikt:jah#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|&lt;u&gt;j'''a'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sahaja&quot; || 
|-
| ã || [ã] || || -  || ''[[:wikt:ssepã#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse&lt;u&gt;p'''ã'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terjulur&quot; || ''[[:wikt:piyãk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|pi&lt;u&gt;y'''ã'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;merotan&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| e || [ə] || [[Fail:Schwa.ogg|70px]] || ''[[:wikt:krelóng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kr'''e'''lóng]]''&lt;br/&gt;&quot;tamak&quot; || - || ''[[:wikt:èksideng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|èksi&lt;u&gt;d'''e'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;kemalangan&quot; || &lt;small&gt;Bunyi [ə] di suku kata akhir terbuka biasanya berubah jadi [ɔ]&lt;/small&gt;
|-
| è
| rowspan=2 | [ɛ]
| rowspan=2 | [[Fail:Open-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
| ''[[:wikt:èwèk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]''&lt;br/&gt;&quot;janggal&quot; || ''[[:wikt:tapè#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ta&lt;u&gt;p'''è'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tapai&quot; || ''[[:wikt:sselèh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse&lt;u&gt;l'''è'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tersilap&quot; ||
|-
| ae || - ||  ''[[:wikt:klèwae#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|klè&lt;u&gt;w'''ae'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;[[:w:Kelewang|kelewang]]&quot; || - || &lt;small&gt;Hanya jika berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ sahaja&lt;/small&gt;
|-
| ẽ || [ɛ̃] || || - || ''[[:wikt:kopẽ#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ko&lt;u&gt;p'''ẽ'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sengau&quot; || ''[[:wikt:jlèpẽk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|jlè&lt;u&gt;p'''ẽ'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terkulai&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| é || [e] || [[Fail:Close-mid front unrounded vowel.ogg|70px]] || - || ''[[:wikt:toksé#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|tok&lt;u&gt;s'''é'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tak&amp;nbsp;mahu&quot; || ''[[:wikt:kenaléng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kena&lt;u&gt;l'''é'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;gentar&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| i || [i] || [[Fail:Close front unrounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:igak#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''i'''gak]]''&lt;br/&gt;&quot;tangkap&quot; || ''[[:wikt:brèhi#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|brè&lt;u&gt;h'''i'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;gemar&quot; || ''[[:wikt:seming#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|se&lt;u&gt;m'''i'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;simen&quot; ||
|-
| o || [ɔ] || [[Fail:Open-mid back rounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:omo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''o'''m'''o''']]''&lt;br/&gt;&quot;umur&quot; || ''[[:wikt:nnèlo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|nnè&lt;u&gt;l'''o'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tingkap&quot; || ''[[:wikt:bedooh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|bed'''o'''&lt;u&gt;'''o'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sangat&quot; ||
|-
| õ || [ɔ̃] || || - || ''[[:wikt:hõ#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|&lt;u&gt;h'''õ'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;ya&quot; || ''[[:wikt:cocõh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|co&lt;u&gt;c'''õ'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;cucuk&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| ó || [o] || [[Fail:Close-mid back rounded vowel.ogg|70px]] || - || ''[[:wikt:misohó#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|miso&lt;u&gt;h'''ó'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terkenal&quot; || ''[[:wikt:tohók#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|to&lt;u&gt;h'''ó'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;buang&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| u || [u] || [[Fail:Close back rounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ugak-ugak#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''u'''gak-&amp;#x2060;'''u'''gak]]''&lt;br/&gt;&quot;jentik-&amp;#x2060;jentik&quot; || ''[[:wikt:mmesu#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|mme&lt;u&gt;s'''u'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tembusu&quot; || ''[[:wikt:ugak-glabuk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|gla&lt;u&gt;b'''u'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;ganggu&quot; ||
|-
| ũ || [ũ] ||
|}

==Penjelasan==

[[:w:ms:Bahasa Melayu Kelantan|Bahasa Melayu Kelantan]] (kemudiannya BMK) mempunyai 12 vokal, lapan vokal biasa dan empat vokal sengauan.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Wu (2023)
! rowspan=&quot;2&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal depan|Depan]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal pusat|Pusat]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal belakang|Belakang]]
|-
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
|-
![[:w:ms:Vokal sempit|Sempit]]
|{{IPA|i}}
|
|
|
|{{IPA|u}}
|{{IPA|ũ}}
|-
![[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
|{{IPA|e}}
|
|
|
|{{IPA|o}}
|
|-
![[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|ɛ̃}}
|{{IPA|ə}}
|
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|ɔ̃}}
|-
![[:w:ms:Vokal luas|Luas]]
|
|
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ã}}
|
|
|-
|}

Berbanding dengan Bahasa Melayu Piawai (BMP) yang hanya ada enam vokal, BMK membezakan antara vokal separuh sempit {{IPA|[e o]}} dengan separuh luas {{IPA|[ɛ ɔ]}} sebagai fonem yang berbeza, yakni terdapat perbezaan makna mengikut fonem masing-masing dalam perkataan yang berbeza. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
| {{IPA|/e/}} || ilé || {{IPA|/ile/}} || hilir || {{IPA|/o/}} || masók || {{IPA|/masoʔ/}} || masuk
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
| {{IPA|/ɛ/}} || ilae || {{IPA|/ilɛ/}} || hilang || {{IPA|/ɔ/}} || masok || {{IPA|/masɔʔ/}} || masak
|}

Pembezaan ini telah diakui oleh Asmah (2008), mengatakan bahawa BMK mempunyai 'E-taling biasa' dengan 'E-taling lebih luas', serta 'O luas' dan 'O kurang luas', masing-masing mungkin merujuk kepada {{IPA|/e/}}, {{IPA|/ɛ/}}, {{IPA|/ɔ/}}, dan {{IPA|/o/}}.

BMK juga mempunyai vokal sengauan sebagai fonem tersendiri berbanding daripada BMP. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! Vokal biasa
| {{IPA|/ɛ/}} || kècèk || {{IPA|/kɛcɛʔ/}} || cakap || {{IPA|/ɔ/}} || èsok || {{IPA|/ɛsɔʔ/}} || esok
|-
! Vokal sengauan
| {{IPA|/ɛ̃/}} || kecẽk || {{IPA|/kəcɛʔ/}} || kecil || {{IPA|/ɔ̃/}} || èsõk || {{IPA|/ɛsɔ̃ʔ/}} || kesot
|}

Walaupun ramai seperti Adi Yasran (2010) mengatakan bahawa vokal sengauan tidak dikira fonem terasing, tetapi Wu (2023) telah membuktikan pengasingannya dengan menunjukkan pasangan minimal antara perkataan yang mengandungi vokal biasa dengan vokal sengauan dalam karyanya. Maka, karya Wu menjadi rujukan utama dalam buku ini.

==Rujukan==
* {{cite book |author=Asmah Haji Omar |year=2008 |title=Ensiklopedia Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka}}
* {{Cite journal |author=Adi Yasran Abdul Aziz |date=2010 |title=Inventori Vokal Dialek Melayu Kelantan: Satu Penilaian Semula |url=https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |url-status=live |journal=Jurnal Linguistik |language=ms |volume=11 |pages=1–19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715014843/https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |archive-date=15 July 2024}}
* {{Cite book|title=Malayic varieties of Kelantan and Terengganu|author=Jiang Wu|publisher=LOT Publications|year=2023|isbn=978-94-6093-436-0|location=Amsterdam|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/3642470|doi=10.48273/LOT0651|doi-access=free}}</text>
      <sha1>ehqr3rmh86msxf0kpvtdlw6l56l2vgi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>16230</id>
      <parentid>16229</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T04:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <comment>/* Audio dan contoh */</comment>
      <origin>16230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7493" sha1="99ee6356e38cq2ggn3kkxiranevqo96" xml:space="preserve">==Huruf vokal==
{{EBK:Jadual vokal}}

==Audio dan contoh==

{|class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=3 | Vokal
! rowspan=3 | Sebutan ([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]])
! rowspan=3 | Audio
! colspan=3 | Contoh
! rowspan=3 | Catatan
|-
! rowspan=2 |
! colspan=2 | Suku kata akhir
|-
! Terbuka !! Tertutup
|-
| a || [a] || [[File:Open_front_unrounded_vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ambo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''a'''mbo]]''&lt;br/&gt;&quot;saya&quot; || ''[[:wikt:smeta#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sme&lt;u&gt;t'''a'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sekejap&quot; || ''[[:wikt:jah#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|&lt;u&gt;j'''a'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sahaja&quot; || 
|-
| ã || [ã] || || -  || ''[[:wikt:ssepã#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse&lt;u&gt;p'''ã'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terjulur&quot; || ''[[:wikt:piyãk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|pi&lt;u&gt;y'''ã'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;merotan&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| e || [ə] || [[Fail:Schwa.ogg|70px]] || ''[[:wikt:krelóng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kr'''e'''lóng]]''&lt;br/&gt;&quot;tamak&quot; || - || ''[[:wikt:èksideng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|èksi&lt;u&gt;d'''e'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;kemalangan&quot; || &lt;small&gt;Bunyi [ə] di suku kata akhir terbuka biasanya berubah jadi [ɔ]&lt;/small&gt;
|-
| è
| rowspan=2 | [ɛ]
| rowspan=2 | [[Fail:Open-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
| ''[[:wikt:èwèk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]''&lt;br/&gt;&quot;janggal&quot; || ''[[:wikt:tapè#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ta&lt;u&gt;p'''è'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tapai&quot; || ''[[:wikt:sselèh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse&lt;u&gt;l'''è'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tersilap&quot; ||
|-
| ae || - ||  ''[[:wikt:klèwae#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|klè&lt;u&gt;w'''ae'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;[[:w:Kelewang|kelewang]]&quot; || - || &lt;small&gt;Hanya jika berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ sahaja&lt;/small&gt;
|-
| ẽ || [ɛ̃] || || - || ''[[:wikt:kopẽ#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ko&lt;u&gt;p'''ẽ'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sengau&quot; || ''[[:wikt:jlèpẽk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|jlè&lt;u&gt;p'''ẽ'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terkulai&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| é || [e] || [[Fail:Close-mid front unrounded vowel.ogg|70px]] || - || ''[[:wikt:toksé#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|tok&lt;u&gt;s'''é'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tak&amp;nbsp;mahu&quot; || ''[[:wikt:kenaléng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kena&lt;u&gt;l'''é'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;gentar&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| i || [i] || [[Fail:Close front unrounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:igak#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''i'''gak]]''&lt;br/&gt;&quot;tangkap&quot; || ''[[:wikt:brèhi#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|brè&lt;u&gt;h'''i'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;gemar&quot; || ''[[:wikt:seming#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|se&lt;u&gt;m'''i'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;simen&quot; ||
|-
| o || [ɔ] || [[Fail:Open-mid back rounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:omo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''o'''m'''o''']]''&lt;br/&gt;&quot;umur&quot; || ''[[:wikt:nnèlo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|nnè&lt;u&gt;l'''o'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tingkap&quot; || ''[[:wikt:bedooh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|bed'''o'''&lt;u&gt;'''o'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sangat&quot; ||
|-
| õ || [ɔ̃] || || - || ''[[:wikt:hõ#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|&lt;u&gt;h'''õ'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;ya&quot; || ''[[:wikt:cocõh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|co&lt;u&gt;c'''õ'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;cucuk&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| ó || [o] || [[Fail:Close-mid back rounded vowel.ogg|70px]] || - || ''[[:wikt:misohó#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|miso&lt;u&gt;h'''ó'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terkenal&quot; || ''[[:wikt:tohók#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|to&lt;u&gt;h'''ó'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;buang&quot; || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| u || [u] || [[Fail:Close back rounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ugak-ugak#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''u'''gak-&amp;#x2060;'''u'''gak]]''&lt;br/&gt;&quot;jentik-&amp;#x2060;jentik&quot; || ''[[:wikt:mmesu#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|mme&lt;u&gt;s'''u'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tembusu&quot; || ''[[:wikt:ugak-glabuk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|gla&lt;u&gt;b'''u'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;ganggu&quot; ||
|-
| ũ || [ũ] || || - || ''bb&lt;u&gt;a'''ũ'''&lt;/u&gt;''&lt;br/&gt;&quot;berbau&quot; || ''ket&lt;u&gt;'''ũ'''k&lt;/u&gt;''&lt;br/&gt;&quot;kentut || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|}

==Penjelasan==

[[:w:ms:Bahasa Melayu Kelantan|Bahasa Melayu Kelantan]] (kemudiannya BMK) mempunyai 12 vokal, lapan vokal biasa dan empat vokal sengauan.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Wu (2023)
! rowspan=&quot;2&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal depan|Depan]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal pusat|Pusat]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal belakang|Belakang]]
|-
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
|-
![[:w:ms:Vokal sempit|Sempit]]
|{{IPA|i}}
|
|
|
|{{IPA|u}}
|{{IPA|ũ}}
|-
![[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
|{{IPA|e}}
|
|
|
|{{IPA|o}}
|
|-
![[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|ɛ̃}}
|{{IPA|ə}}
|
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|ɔ̃}}
|-
![[:w:ms:Vokal luas|Luas]]
|
|
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ã}}
|
|
|-
|}

Berbanding dengan Bahasa Melayu Piawai (BMP) yang hanya ada enam vokal, BMK membezakan antara vokal separuh sempit {{IPA|[e o]}} dengan separuh luas {{IPA|[ɛ ɔ]}} sebagai fonem yang berbeza, yakni terdapat perbezaan makna mengikut fonem masing-masing dalam perkataan yang berbeza. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
| {{IPA|/e/}} || ilé || {{IPA|/ile/}} || hilir || {{IPA|/o/}} || masók || {{IPA|/masoʔ/}} || masuk
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
| {{IPA|/ɛ/}} || ilae || {{IPA|/ilɛ/}} || hilang || {{IPA|/ɔ/}} || masok || {{IPA|/masɔʔ/}} || masak
|}

Pembezaan ini telah diakui oleh Asmah (2008), mengatakan bahawa BMK mempunyai 'E-taling biasa' dengan 'E-taling lebih luas', serta 'O luas' dan 'O kurang luas', masing-masing mungkin merujuk kepada {{IPA|/e/}}, {{IPA|/ɛ/}}, {{IPA|/ɔ/}}, dan {{IPA|/o/}}.

BMK juga mempunyai vokal sengauan sebagai fonem tersendiri berbanding daripada BMP. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! Vokal biasa
| {{IPA|/ɛ/}} || kècèk || {{IPA|/kɛcɛʔ/}} || cakap || {{IPA|/ɔ/}} || èsok || {{IPA|/ɛsɔʔ/}} || esok
|-
! Vokal sengauan
| {{IPA|/ɛ̃/}} || kecẽk || {{IPA|/kəcɛʔ/}} || kecil || {{IPA|/ɔ̃/}} || èsõk || {{IPA|/ɛsɔ̃ʔ/}} || kesot
|}

Walaupun ramai seperti Adi Yasran (2010) mengatakan bahawa vokal sengauan tidak dikira fonem terasing, tetapi Wu (2023) telah membuktikan pengasingannya dengan menunjukkan pasangan minimal antara perkataan yang mengandungi vokal biasa dengan vokal sengauan dalam karyanya. Maka, karya Wu menjadi rujukan utama dalam buku ini.

==Rujukan==
* {{cite book |author=Asmah Haji Omar |year=2008 |title=Ensiklopedia Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka}}
* {{Cite journal |author=Adi Yasran Abdul Aziz |date=2010 |title=Inventori Vokal Dialek Melayu Kelantan: Satu Penilaian Semula |url=https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |url-status=live |journal=Jurnal Linguistik |language=ms |volume=11 |pages=1–19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715014843/https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |archive-date=15 July 2024}}
* {{Cite book|title=Malayic varieties of Kelantan and Terengganu|author=Jiang Wu|publisher=LOT Publications|year=2023|isbn=978-94-6093-436-0|location=Amsterdam|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/3642470|doi=10.48273/LOT0651|doi-access=free}}</text>
      <sha1>99ee6356e38cq2ggn3kkxiranevqo96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>16231</id>
      <parentid>16230</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T06:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <comment>/* Audio dan contoh */ tambah audio</comment>
      <origin>16231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8793" sha1="18z4r0uu83il7po0rw0w689p4j0xtgd" xml:space="preserve">==Huruf vokal==
{{EBK:Jadual vokal}}

==Audio dan contoh==

{|class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=3 | Vokal
! rowspan=3 | Sebutan ([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]])
! rowspan=3 | Audio
! colspan=6 | Contoh
! rowspan=3 | Catatan
|-
! rowspan=2 colspan=2 |
! colspan=4 | Suku kata akhir
|-
! colspan=2 | Terbuka 
! colspan=2 | Tertutup
|-
| a || [a] || [[File:Open_front_unrounded_vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ambo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''a'''mbo]]''&lt;br/&gt;&quot;saya&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-ambo.wav|70px]] || ''[[:wikt:smeta#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sme&lt;u&gt;t'''a'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sekejap&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-smeta.wav|70px]] || ''[[:wikt:jah#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|&lt;u&gt;j'''a'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sahaja&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-jah.wav|70px]] ||
|-
| ã || [ã] ||
| colspan=2 | -
| ''[[:wikt:ssepã#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse&lt;u&gt;p'''ã'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terjulur&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-ssepã.wav|70px]] || ''[[:wikt:piyãk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|pi&lt;u&gt;y'''ã'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;merotan&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-piyãk.wav|70px]] || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| e || [ə] || [[Fail:Schwa.ogg|70px]] || ''[[:wikt:krelóng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kr'''e'''lóng]]''&lt;br/&gt;&quot;tamak&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-krelóng.wav|70px]]
| colspan=2 | - || ''[[:wikt:èksideng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|èksi&lt;u&gt;d'''e'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;kemalangan&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-èksideng.wav|70px]] || &lt;small&gt;Bunyi [ə] di suku kata akhir terbuka biasanya berubah jadi [ɔ]&lt;/small&gt;
|-
| è
| rowspan=2 | [ɛ]
| rowspan=2 | [[Fail:Open-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
| ''[[:wikt:èwèk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]''&lt;br/&gt;&quot;janggal&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-èwèk.wav|70px]] || ''[[:wikt:tapè#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ta&lt;u&gt;p'''è'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tapai&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-tapè.wav|70px]] || ''[[:wikt:sselèh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse&lt;u&gt;l'''è'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tersilap&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-sselèh.wav|70px]] ||
|-
| ae
| colspan=2 | - ||  ''[[:wikt:klèwae#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|klè&lt;u&gt;w'''ae'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;[[:w:Kelewang|kelewang]]&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-klèwae.wav|70px]]
| colspan=2 | - || &lt;small&gt;Hanya jika berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ sahaja&lt;/small&gt;
|-
| ẽ || [ɛ̃] ||
| colspan=2 | - || ''[[:wikt:kopẽ#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ko&lt;u&gt;p'''ẽ'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sengau&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-kopẽ.wav|70px]] || ''[[:wikt:jlèpẽk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|jlè&lt;u&gt;p'''ẽ'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terkulai&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-jlèpẽk.wav|70px]] || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| é || [e] || [[Fail:Close-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
| colspan=2 | - || ''[[:wikt:toksé#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|tok&lt;u&gt;s'''é'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tak&amp;nbsp;mahu&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-toksé.wav|70px]] || ''[[:wikt:kenaléng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kena&lt;u&gt;l'''é'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;gentar&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-kenaléng.wav|70px]] || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| i || [i] || [[Fail:Close front unrounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:igak#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''i'''gak]]''&lt;br/&gt;&quot;tangkap&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-igak.wav|70px]] || ''[[:wikt:brèhi#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|brè&lt;u&gt;h'''i'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;gemar&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-brèhi.wav|70px]] || ''[[:wikt:seming#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|se&lt;u&gt;m'''i'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;simen&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-seming.wav|70px]] ||
|-
| o || [ɔ] || [[Fail:Open-mid back rounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:omo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''o'''m'''o''']]''&lt;br/&gt;&quot;umur&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-omo.wav|70px]] || ''[[:wikt:nnèlo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|nnè&lt;u&gt;l'''o'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tingkap&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-nnèlo.wav|70px]] || ''[[:wikt:bedooh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|bed'''o'''&lt;u&gt;'''o'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sangat&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-bedooh.wav|70px]] ||
|-
| õ || [ɔ̃] ||
| colspan=2 | - || ''[[:wikt:hõ#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|&lt;u&gt;h'''õ'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;ya&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-hõ.wav|70px]] || ''[[:wikt:cocõh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|co&lt;u&gt;c'''õ'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;cucuk&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-cocõh.wav|70px]] || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| ó || [o] || [[Fail:Close-mid back rounded vowel.ogg|70px]]
| colspan=2 | - || ''[[:wikt:misohó#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|miso&lt;u&gt;h'''ó'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terkenal&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-misohó.wav|70px]] || ''[[:wikt:tohók#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|to&lt;u&gt;h'''ó'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;buang&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-tohók.wav|70px]] || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| u || [u] || [[Fail:Close back rounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ugak-ugak#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''u'''gak-&amp;#x2060;'''u'''gak]]''&lt;br/&gt;&quot;jentik-&amp;#x2060;jentik&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-ugak-ugak.wav|70px]] || ''[[:wikt:mmesu#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|mme&lt;u&gt;s'''u'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tembusu&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-mmesu.wav|70px]] || ''[[:wikt:ugak-glabuk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|gla&lt;u&gt;b'''u'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;ganggu&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-glabuk.wav|70px]] ||
|-
| ũ || [ũ] ||
| colspan=2 | - || ''bb&lt;u&gt;a'''ũ'''&lt;/u&gt;''&lt;br/&gt;&quot;berbau&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-bbaũ.wav|70px]] || ''ket&lt;u&gt;'''ũ'''k&lt;/u&gt;''&lt;br/&gt;&quot;kentut || [[File:Mfa-Mirlim-ketũk.wav|70px]] || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|}

==Penjelasan==

[[:w:ms:Bahasa Melayu Kelantan|Bahasa Melayu Kelantan]] (kemudiannya BMK) mempunyai 12 vokal, lapan vokal biasa dan empat vokal sengauan.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Wu (2023)
! rowspan=&quot;2&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal depan|Depan]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal pusat|Pusat]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal belakang|Belakang]]
|-
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
|-
![[:w:ms:Vokal sempit|Sempit]]
|{{IPA|i}}
|
|
|
|{{IPA|u}}
|{{IPA|ũ}}
|-
![[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
|{{IPA|e}}
|
|
|
|{{IPA|o}}
|
|-
![[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|ɛ̃}}
|{{IPA|ə}}
|
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|ɔ̃}}
|-
![[:w:ms:Vokal luas|Luas]]
|
|
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ã}}
|
|
|-
|}

Berbanding dengan Bahasa Melayu Piawai (BMP) yang hanya ada enam vokal, BMK membezakan antara vokal separuh sempit {{IPA|[e o]}} dengan separuh luas {{IPA|[ɛ ɔ]}} sebagai fonem yang berbeza, yakni terdapat perbezaan makna mengikut fonem masing-masing dalam perkataan yang berbeza. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
| {{IPA|/e/}} || ilé || {{IPA|/ile/}} || hilir || {{IPA|/o/}} || masók || {{IPA|/masoʔ/}} || masuk
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
| {{IPA|/ɛ/}} || ilae || {{IPA|/ilɛ/}} || hilang || {{IPA|/ɔ/}} || masok || {{IPA|/masɔʔ/}} || masak
|}

Pembezaan ini telah diakui oleh Asmah (2008), mengatakan bahawa BMK mempunyai 'E-taling biasa' dengan 'E-taling lebih luas', serta 'O luas' dan 'O kurang luas', masing-masing mungkin merujuk kepada {{IPA|/e/}}, {{IPA|/ɛ/}}, {{IPA|/ɔ/}}, dan {{IPA|/o/}}.

BMK juga mempunyai vokal sengauan sebagai fonem tersendiri berbanding daripada BMP. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! Vokal biasa
| {{IPA|/ɛ/}} || kècèk || {{IPA|/kɛcɛʔ/}} || cakap || {{IPA|/ɔ/}} || èsok || {{IPA|/ɛsɔʔ/}} || esok
|-
! Vokal sengauan
| {{IPA|/ɛ̃/}} || kecẽk || {{IPA|/kəcɛʔ/}} || kecil || {{IPA|/ɔ̃/}} || èsõk || {{IPA|/ɛsɔ̃ʔ/}} || kesot
|}

Walaupun ramai seperti Adi Yasran (2010) mengatakan bahawa vokal sengauan tidak dikira fonem terasing, tetapi Wu (2023) telah membuktikan pengasingannya dengan menunjukkan pasangan minimal antara perkataan yang mengandungi vokal biasa dengan vokal sengauan dalam karyanya. Maka, karya Wu menjadi rujukan utama dalam buku ini.

==Rujukan==
* {{cite book |author=Asmah Haji Omar |year=2008 |title=Ensiklopedia Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka}}
* {{Cite journal |author=Adi Yasran Abdul Aziz |date=2010 |title=Inventori Vokal Dialek Melayu Kelantan: Satu Penilaian Semula |url=https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |url-status=live |journal=Jurnal Linguistik |language=ms |volume=11 |pages=1–19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715014843/https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |archive-date=15 July 2024}}
* {{Cite book|title=Malayic varieties of Kelantan and Terengganu|author=Jiang Wu|publisher=LOT Publications|year=2023|isbn=978-94-6093-436-0|location=Amsterdam|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/3642470|doi=10.48273/LOT0651|doi-access=free}}</text>
      <sha1>18z4r0uu83il7po0rw0w689p4j0xtgd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>16236</id>
      <parentid>16231</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <comment>/* Huruf vokal */</comment>
      <origin>16236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8819" sha1="0nx6rp0yfu1m0h27onyi2wsxoolbp8n" xml:space="preserve">==Huruf vokal==
{{Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Jadual vokal}}

==Audio dan contoh==

{|class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=3 | Vokal
! rowspan=3 | Sebutan ([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]])
! rowspan=3 | Audio
! colspan=6 | Contoh
! rowspan=3 | Catatan
|-
! rowspan=2 colspan=2 |
! colspan=4 | Suku kata akhir
|-
! colspan=2 | Terbuka 
! colspan=2 | Tertutup
|-
| a || [a] || [[File:Open_front_unrounded_vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ambo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''a'''mbo]]''&lt;br/&gt;&quot;saya&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-ambo.wav|70px]] || ''[[:wikt:smeta#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sme&lt;u&gt;t'''a'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sekejap&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-smeta.wav|70px]] || ''[[:wikt:jah#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|&lt;u&gt;j'''a'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sahaja&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-jah.wav|70px]] ||
|-
| ã || [ã] ||
| colspan=2 | -
| ''[[:wikt:ssepã#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse&lt;u&gt;p'''ã'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terjulur&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-ssepã.wav|70px]] || ''[[:wikt:piyãk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|pi&lt;u&gt;y'''ã'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;merotan&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-piyãk.wav|70px]] || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| e || [ə] || [[Fail:Schwa.ogg|70px]] || ''[[:wikt:krelóng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kr'''e'''lóng]]''&lt;br/&gt;&quot;tamak&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-krelóng.wav|70px]]
| colspan=2 | - || ''[[:wikt:èksideng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|èksi&lt;u&gt;d'''e'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;kemalangan&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-èksideng.wav|70px]] || &lt;small&gt;Bunyi [ə] di suku kata akhir terbuka biasanya berubah jadi [ɔ]&lt;/small&gt;
|-
| è
| rowspan=2 | [ɛ]
| rowspan=2 | [[Fail:Open-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
| ''[[:wikt:èwèk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]''&lt;br/&gt;&quot;janggal&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-èwèk.wav|70px]] || ''[[:wikt:tapè#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ta&lt;u&gt;p'''è'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tapai&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-tapè.wav|70px]] || ''[[:wikt:sselèh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse&lt;u&gt;l'''è'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tersilap&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-sselèh.wav|70px]] ||
|-
| ae
| colspan=2 | - ||  ''[[:wikt:klèwae#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|klè&lt;u&gt;w'''ae'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;[[:w:Kelewang|kelewang]]&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-klèwae.wav|70px]]
| colspan=2 | - || &lt;small&gt;Hanya jika berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ sahaja&lt;/small&gt;
|-
| ẽ || [ɛ̃] ||
| colspan=2 | - || ''[[:wikt:kopẽ#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ko&lt;u&gt;p'''ẽ'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sengau&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-kopẽ.wav|70px]] || ''[[:wikt:jlèpẽk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|jlè&lt;u&gt;p'''ẽ'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terkulai&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-jlèpẽk.wav|70px]] || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| é || [e] || [[Fail:Close-mid front unrounded vowel.ogg|70px]]
| colspan=2 | - || ''[[:wikt:toksé#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|tok&lt;u&gt;s'''é'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tak&amp;nbsp;mahu&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-toksé.wav|70px]] || ''[[:wikt:kenaléng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kena&lt;u&gt;l'''é'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;gentar&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-kenaléng.wav|70px]] || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| i || [i] || [[Fail:Close front unrounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:igak#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''i'''gak]]''&lt;br/&gt;&quot;tangkap&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-igak.wav|70px]] || ''[[:wikt:brèhi#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|brè&lt;u&gt;h'''i'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;gemar&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-brèhi.wav|70px]] || ''[[:wikt:seming#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|se&lt;u&gt;m'''i'''ng&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;simen&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-seming.wav|70px]] ||
|-
| o || [ɔ] || [[Fail:Open-mid back rounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:omo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''o'''m'''o''']]''&lt;br/&gt;&quot;umur&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-omo.wav|70px]] || ''[[:wikt:nnèlo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|nnè&lt;u&gt;l'''o'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tingkap&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-nnèlo.wav|70px]] || ''[[:wikt:bedooh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|bed'''o'''&lt;u&gt;'''o'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;sangat&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-bedooh.wav|70px]] ||
|-
| õ || [ɔ̃] ||
| colspan=2 | - || ''[[:wikt:hõ#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|&lt;u&gt;h'''õ'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;ya&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-hõ.wav|70px]] || ''[[:wikt:cocõh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|co&lt;u&gt;c'''õ'''h&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;cucuk&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-cocõh.wav|70px]] || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| ó || [o] || [[Fail:Close-mid back rounded vowel.ogg|70px]]
| colspan=2 | - || ''[[:wikt:misohó#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|miso&lt;u&gt;h'''ó'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;terkenal&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-misohó.wav|70px]] || ''[[:wikt:tohók#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|to&lt;u&gt;h'''ó'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;buang&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-tohók.wav|70px]] || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|-
| u || [u] || [[Fail:Close back rounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ugak-ugak#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''u'''gak-&amp;#x2060;'''u'''gak]]''&lt;br/&gt;&quot;jentik-&amp;#x2060;jentik&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-ugak-ugak.wav|70px]] || ''[[:wikt:mmesu#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|mme&lt;u&gt;s'''u'''&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;tembusu&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-mmesu.wav|70px]] || ''[[:wikt:ugak-glabuk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|gla&lt;u&gt;b'''u'''k&lt;/u&gt;]]''&lt;br/&gt;&quot;ganggu&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-glabuk.wav|70px]] ||
|-
| ũ || [ũ] ||
| colspan=2 | - || ''bb&lt;u&gt;a'''ũ'''&lt;/u&gt;''&lt;br/&gt;&quot;berbau&quot; || [[File:Mfa-Mirlim-bbaũ.wav|70px]] || ''ket&lt;u&gt;'''ũ'''k&lt;/u&gt;''&lt;br/&gt;&quot;kentut || [[File:Mfa-Mirlim-ketũk.wav|70px]] || &lt;small&gt;Hanya di suku kata akhir&lt;/small&gt;
|}

==Penjelasan==

[[:w:ms:Bahasa Melayu Kelantan|Bahasa Melayu Kelantan]] (kemudiannya BMK) mempunyai 12 vokal, lapan vokal biasa dan empat vokal sengauan.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Wu (2023)
! rowspan=&quot;2&quot; |
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal depan|Depan]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal pusat|Pusat]]
! colspan=&quot;2&quot; |[[:w:ms:Vokal belakang|Belakang]]
|-
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
!biasa
!sengau
|-
![[:w:ms:Vokal sempit|Sempit]]
|{{IPA|i}}
|
|
|
|{{IPA|u}}
|{{IPA|ũ}}
|-
![[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
|{{IPA|e}}
|
|
|
|{{IPA|o}}
|
|-
![[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
|{{IPA|ɛ}}
|{{IPA|ɛ̃}}
|{{IPA|ə}}
|
|{{IPA|ɔ}}
|{{IPA|ɔ̃}}
|-
![[:w:ms:Vokal luas|Luas]]
|
|
|{{IPA|a}}
|{{IPA|ã}}
|
|
|-
|}

Berbanding dengan Bahasa Melayu Piawai (BMP) yang hanya ada enam vokal, BMK membezakan antara vokal separuh sempit {{IPA|[e o]}} dengan separuh luas {{IPA|[ɛ ɔ]}} sebagai fonem yang berbeza, yakni terdapat perbezaan makna mengikut fonem masing-masing dalam perkataan yang berbeza. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]]
| {{IPA|/e/}} || ilé || {{IPA|/ile/}} || hilir || {{IPA|/o/}} || masók || {{IPA|/masoʔ/}} || masuk
|-
! [[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]]
| {{IPA|/ɛ/}} || ilae || {{IPA|/ilɛ/}} || hilang || {{IPA|/ɔ/}} || masok || {{IPA|/masɔʔ/}} || masak
|}

Pembezaan ini telah diakui oleh Asmah (2008), mengatakan bahawa BMK mempunyai 'E-taling biasa' dengan 'E-taling lebih luas', serta 'O luas' dan 'O kurang luas', masing-masing mungkin merujuk kepada {{IPA|/e/}}, {{IPA|/ɛ/}}, {{IPA|/ɔ/}}, dan {{IPA|/o/}}.

BMK juga mempunyai vokal sengauan sebagai fonem tersendiri berbanding daripada BMP. Misalnya:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP
|-
! Vokal biasa
| {{IPA|/ɛ/}} || kècèk || {{IPA|/kɛcɛʔ/}} || cakap || {{IPA|/ɔ/}} || èsok || {{IPA|/ɛsɔʔ/}} || esok
|-
! Vokal sengauan
| {{IPA|/ɛ̃/}} || kecẽk || {{IPA|/kəcɛʔ/}} || kecil || {{IPA|/ɔ̃/}} || èsõk || {{IPA|/ɛsɔ̃ʔ/}} || kesot
|}

Walaupun ramai seperti Adi Yasran (2010) mengatakan bahawa vokal sengauan tidak dikira fonem terasing, tetapi Wu (2023) telah membuktikan pengasingannya dengan menunjukkan pasangan minimal antara perkataan yang mengandungi vokal biasa dengan vokal sengauan dalam karyanya. Maka, karya Wu menjadi rujukan utama dalam buku ini.

==Rujukan==
* {{cite book |author=Asmah Haji Omar |year=2008 |title=Ensiklopedia Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka}}
* {{Cite journal |author=Adi Yasran Abdul Aziz |date=2010 |title=Inventori Vokal Dialek Melayu Kelantan: Satu Penilaian Semula |url=https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |url-status=live |journal=Jurnal Linguistik |language=ms |volume=11 |pages=1–19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715014843/https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |archive-date=15 July 2024}}
* {{Cite book|title=Malayic varieties of Kelantan and Terengganu|author=Jiang Wu|publisher=LOT Publications|year=2023|isbn=978-94-6093-436-0|location=Amsterdam|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/3642470|doi=10.48273/LOT0651|doi-access=free}}</text>
      <sha1>0nx6rp0yfu1m0h27onyi2wsxoolbp8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Templat:Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Jadual vokal</title>
    <ns>10</ns>
    <id>6210</id>
    <revision>
      <id>16233</id>
      <parentid>16223</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mirlim telah memindahkan laman [[Templat:EBK:Jadual vokal]] ke [[Templat:Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Jadual vokal]]</comment>
      <origin>16223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2045" sha1="4hn4ssxakpm44pakgfuyugb5qd06ebl" xml:space="preserve">{| cellpadding=&quot;8&quot; 
|+ '''Huruf vokal'''
|- bgcolor=&quot;#DDFFFF&quot; ALIGN=&quot;center&quot;
| BGCOLOR=&quot;#EEEEEE&quot; | Huruf
| style=&quot;font-size:215%&quot; | Aa
| bgcolor =&quot;#EEFFEE&quot; style=&quot;font-size:215%&quot;| Ãã
| style=&quot;font-size:215%&quot;| Ee
| bgcolor=&quot;#EEFFEE&quot; style=&quot;font-size:215%&quot;| Èè
| style=&quot;font-size:215%&quot;| Ẽẽ
| bgcolor=&quot;#EEFFEE&quot; style=&quot;font-size:215%&quot;| Éé
|-ALIGN=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#DDFFFF&quot;
| BGCOLOR=&quot;#EEEEEE&quot; | Nama &lt;br/&gt; Sebutan&amp;nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]])
| ''A''&lt;br/&gt;[[w:Vokal tak bundar depan luas|[a]]]
| bgcolor=&quot;#EEFFEE&quot; | ''A&amp;nbsp;sengau''&lt;br/&gt;[[:w:en:Nasal vowel|[ã]]]
| ''E&amp;nbsp;pepet''&lt;br/&gt;[[w:Vokal pusat tengah|[ə]]]
| bgcolor=&quot;#EEFFEE&quot; | ''E&amp;nbsp;taling&amp;nbsp;luas''&lt;br/&gt;[[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]]
| ''E&amp;nbsp;taling&amp;nbsp;sengau''&lt;br/&gt; [[:w:en:Nasal vowel|[ɛ̃]]]
| bgcolor=&quot;#EEFFEE&quot; | ''E&amp;nbsp;taling&amp;nbsp;sempit''&lt;br/&gt; [[:w:Vokal tak bundar depan separuh sempit|[e]]]
|- bgcolor=&quot;#EEFFEE&quot; ALIGN=&quot;center&quot;
| BGCOLOR=&quot;#EEEEEE&quot; | Huruf
| style=&quot;font-size:215%&quot; | Ii
| BGCOLOR=&quot;#DDFFFF&quot; style=&quot;font-size:215%&quot; | Oo
| style=&quot;font-size:215%&quot; | Õõ
| BGCOLOR=&quot;#DDFFFF&quot; style=&quot;font-size:215%&quot; | Óó
| style=&quot;font-size:215%&quot; | Uu
| BGCOLOR=&quot;#DDFFFF&quot; style=&quot;font-size:215%&quot; | Ũũ
|-ALIGN=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#EEFFEE&quot;
| BGCOLOR=&quot;#EEEEEE&quot; | Nama &lt;br/&gt; Sebutan&amp;nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]])
| ''I''&lt;br/&gt;[[w:Vokal tak bundar depan sempit|[i]]]
| BGCOLOR=&quot;#DDFFFF&quot; | ''O&amp;nbsp;luas'' &lt;br/&gt;[[:w:Vokal bundar belakang separuh luas|[ɔ]]]
| ''O&amp;nbsp;sengau''&lt;br/&gt;[[:w:en:Nasal vowel|[ɔ̃]]]
| BGCOLOR=&quot;#DDFFFF&quot; | ''O&amp;nbsp;sempit''&lt;br/&gt;[[:w:Vokal bundar belakang separuh sempit|[o]]]
| ''U''&lt;br/&gt;[[:w:Vokal bundar belakang sempit|[u]]]
| BGCOLOR=&quot;#DDFFFF&quot; | ''U&amp;nbsp;sengau''&lt;br/&gt;[[:w:en:Nasal vowel|[ũ]]]
|- bgcolor=&quot;#DDFFFF&quot; ALIGN=&quot;center&quot;
| BGCOLOR=&quot;#EEEEEE&quot; | Huruf&amp;nbsp;(Digraf)
| colspan=&quot;6&quot; style=&quot;font-size:215%&quot; | AE ae
|-ALIGN=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#DDFFFF&quot;
| BGCOLOR=&quot;#EEEEEE&quot; | Sebutan&amp;nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]])
| colspan=&quot;6&quot; | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]]
|}</text>
      <sha1>4hn4ssxakpm44pakgfuyugb5qd06ebl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Templat:EBK:Jadual vokal</title>
    <ns>10</ns>
    <id>6211</id>
    <redirect title="Templat:Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Jadual vokal" />
    <revision>
      <id>16234</id>
      <timestamp>2026-08-05T10:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <comment>Mirlim telah memindahkan laman [[Templat:EBK:Jadual vokal]] ke [[Templat:Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Jadual vokal]]</comment>
      <origin>16234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="endpkzqbqziypb790y3kohgi0uqdyjk" xml:space="preserve">#LENCONG [[Templat:Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Jadual vokal]]</text>
      <sha1>endpkzqbqziypb790y3kohgi0uqdyjk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>16235</id>
      <parentid>16234</parentid>
      <timestamp>2026-08-05T10:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirlim</username>
        <id>3156</id>
      </contributor>
      <origin>16235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="e7yazswlgycjty4nye05y1l9jjb2izz" xml:space="preserve">#LENCONG [[Templat:Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Jadual vokal]]
{{hapus|tajuk salah eja}}</text>
      <sha1>e7yazswlgycjty4nye05y1l9jjb2izz</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>