Wikibuku mswikibooks https://ms.wikibooks.org/wiki/Laman_Utama MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Khas Perbincangan Pengguna Perbincangan pengguna Wikibuku Perbincangan Wikibuku Fail Perbincangan fail MediaWiki Perbincangan MediaWiki Templat Perbincangan templat Bantuan Perbincangan bantuan Kategori Perbincangan kategori Resipi Perbincangan resipi TimedText TimedText talk Modul Perbincangan modul Acara Perbincangan acara 4 2877 16237 16194 2026-08-05T12:49:50Z Mirlim 3156 16237 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="8" |+ '''Huruf konsonan''' |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | B&nbsp;b | bgcolor ="#EEFFEE" style="font-size:215%"| C&nbsp;c | style="font-size:215%"| D&nbsp;d | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| F&nbsp;f | style="font-size:215%"| G&nbsp;g | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| H&nbsp;h |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan luas|[a]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:en:Nasal vowel|[ã]]] | [[w:Vokal pusat tengah|[ə]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] | [[:w:en:Nasal vowel|[ɛ̃]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh sempit|[e]]] |- bgcolor="#EEFFEE" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | J&nbsp;j | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | K&nbsp;k | style="font-size:215%" | L&nbsp;l | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | M&nbsp;m | style="font-size:215%" | N&nbsp;n | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | Ng&nbsp;ng |-ALIGN="center" bgcolor="#EEFFEE" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Nama <br/> Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | ''I''<br/>[[w:Vokal tak bundar depan sempit|[i]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | ''O&nbsp;luas'' <br/>[[:w:Vokal bundar belakang separuh luas|[ɔ]]] | ''O&nbsp;sengau''<br/>[[:w:en:Nasal vowel|[ɔ̃]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | ''O&nbsp;sempit''<br/>[[:w:Vokal bundar belakang separuh sempit|[o]]] | ''U''<br/>[[:w:Vokal bundar belakang sempit|[u]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | ''U&nbsp;sengau''<br/>[[:w:en:Nasal vowel|[ũ]]] |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf&nbsp;(Digraf) | colspan="6" style="font-size:215%" | AE ae |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | colspan="6" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] |} {{Kotak info |Nama = |Gaya badan = background-color: #FFFFDD; min-width: 300px; align:right |Tajuk = |Gaya tajuk = |Atas = {{{Name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}} |Gaya atas = background-color: #DDDDBB |Gaya imej = |Gaya kapsyen = |hình = {{{Hình|{{{hình|{{{5| }}}}}}}}} {{#if:{{{Hình|{{{hình|{{{5|}}}}}}}}}| {{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||[[Thể loại:Món ăn có hình|{{PAGENAME}}]]}} }} |caption = |hình2 = {{{Hinh2|{{{hinh2|{{{5| }}}}}}}}} {{#if:{{{Hinh2|{{{hinh2|{{{5|}}}}}}}}}| {{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||[[Thể loại:Món ăn có hình|{{PAGENAME}}]]}} }} |caption2 = |headerstyle = |labelstyle = |datastyle = |header1 = |label1 = Thể loại |data1 = {{ #if: {{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1|}}}}}}}}}|[[:Chủ đề:{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}|{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}]] [[Thể loại:{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}]]|{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}} }} |header2 = |label2 = Số người ăn |data2 = {{{Số người ăn|{{{số người ăn|{{{2|}}}}}}}}} |header3 = |label3 = Năng lượng |data3 = {{{Năng lượng|{{{năng lượng|{{{6|}}}}}}}}} |header4 = |label4 = Thời gian thực hiện |data4 = {{{Thời gian thực hiện|{{{thời gian thực hiện|{{{3|}}}}}}}}} |header5 = |label5 = Độ khó |data5 = {{#if:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|[[File:{{{Rating|{{{độ khó|{{{4}}}}}}}}}o5dots.svg|{{#switch:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|1=Rất Dễ|2=Dễ|3=Hơi khó|4=Khó|5=Rất khó}}]]{{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||{{#if:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|[[Thể loại:{{#switch:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|1=Rất dễ|2=Dễ|3=Hơi khó|4=Khó|5=Rất khó}}|{{PAGENAME}}]]}}}}}} |belowstyle = }} 8mm601ttq2thba9wjettmw9evnvi94m 16238 16237 2026-08-05T12:59:05Z Mirlim 3156 16238 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="8" |+ '''Huruf konsonan''' |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | B&nbsp;b | bgcolor ="#EEFFEE" style="font-size:215%"| C&nbsp;c | style="font-size:215%"| D&nbsp;d | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| F&nbsp;f | style="font-size:215%"| G&nbsp;g | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| H&nbsp;h |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan luas|[a]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:en:Nasal vowel|[ã]]] | [[w:Vokal pusat tengah|[ə]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] | [[:w:en:Nasal vowel|[ɛ̃]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh sempit|[e]]] |- bgcolor="#EEFFEE" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | J&nbsp;j | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | K&nbsp;k | style="font-size:215%" | L&nbsp;l | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | M&nbsp;m | style="font-size:215%" | N&nbsp;n | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | Ng&nbsp;ng |-ALIGN="center" bgcolor="#EEFFEE" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan sempit|[i]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:Vokal bundar belakang separuh luas|[ɔ]]] | [[:w:en:Nasal vowel|[ɔ̃]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:Vokal bundar belakang separuh sempit|[o]]] | [[:w:Vokal bundar belakang sempit|[u]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:en:Nasal vowel|[ũ]]] |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf&nbsp;(Digraf) | colspan="6" style="font-size:215%" | AE ae |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | colspan="6" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] |} {{Kotak info |Nama = |Gaya badan = background-color: #FFFFDD; min-width: 300px; align:right |Tajuk = |Gaya tajuk = |Atas = {{{Name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}} |Gaya atas = background-color: #DDDDBB |Gaya imej = |Gaya kapsyen = |hình = {{{Hình|{{{hình|{{{5| }}}}}}}}} {{#if:{{{Hình|{{{hình|{{{5|}}}}}}}}}| {{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||[[Thể loại:Món ăn có hình|{{PAGENAME}}]]}} }} |caption = |hình2 = {{{Hinh2|{{{hinh2|{{{5| }}}}}}}}} {{#if:{{{Hinh2|{{{hinh2|{{{5|}}}}}}}}}| {{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||[[Thể loại:Món ăn có hình|{{PAGENAME}}]]}} }} |caption2 = |headerstyle = |labelstyle = |datastyle = |header1 = |label1 = Thể loại |data1 = {{ #if: {{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1|}}}}}}}}}|[[:Chủ đề:{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}|{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}]] [[Thể loại:{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}]]|{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}} }} |header2 = |label2 = Số người ăn |data2 = {{{Số người ăn|{{{số người ăn|{{{2|}}}}}}}}} |header3 = |label3 = Năng lượng |data3 = {{{Năng lượng|{{{năng lượng|{{{6|}}}}}}}}} |header4 = |label4 = Thời gian thực hiện |data4 = {{{Thời gian thực hiện|{{{thời gian thực hiện|{{{3|}}}}}}}}} |header5 = |label5 = Độ khó |data5 = {{#if:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|[[File:{{{Rating|{{{độ khó|{{{4}}}}}}}}}o5dots.svg|{{#switch:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|1=Rất Dễ|2=Dễ|3=Hơi khó|4=Khó|5=Rất khó}}]]{{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||{{#if:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|[[Thể loại:{{#switch:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|1=Rất dễ|2=Dễ|3=Hơi khó|4=Khó|5=Rất khó}}|{{PAGENAME}}]]}}}}}} |belowstyle = }} tak5cmatdvm5fgshu2tymhuk17yl9q9 16239 16238 2026-08-05T13:31:28Z Mirlim 3156 16239 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="8" |+ '''Huruf konsonan''' |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | B&nbsp;b | bgcolor ="#EEFFEE" style="font-size:215%"| C&nbsp;c | style="font-size:215%"| D&nbsp;d | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| F&nbsp;f | style="font-size:215%"| G&nbsp;g | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| H&nbsp;h |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan luas|[a]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:en:Nasal vowel|[ã]]] | [[w:Vokal pusat tengah|[ə]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] | [[:w:en:Nasal vowel|[ɛ̃]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh sempit|[e]]] |- bgcolor="#EEFFEE" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | J&nbsp;j | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | K&nbsp;k | style="font-size:215%" | Kh&nbsp;kh | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | L&nbsp;l | style="font-size:215%" | M&nbsp;m | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | N&nbsp;n |-ALIGN="center" bgcolor="#EEFFEE" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan sempit|[i]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:Vokal bundar belakang separuh luas|[ɔ]]] | [[:w:en:Nasal vowel|[ɔ̃]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:Vokal bundar belakang separuh sempit|[o]]] | [[:w:Vokal bundar belakang sempit|[u]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:en:Nasal vowel|[ũ]]] |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | Ng&nbsp;ng | bgcolor ="#EEFFEE" style="font-size:215%"| Ny&nbsp;ny | style="font-size:215%"| P&nbsp;p | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| Q&nbsp;q | style="font-size:215%"| R&nbsp;r | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| S&nbsp;s |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan luas|[a]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:en:Nasal vowel|[ã]]] | [[w:Vokal pusat tengah|[ə]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] | [[:w:en:Nasal vowel|[ɛ̃]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh sempit|[e]]] |} {{Kotak info |Nama = |Gaya badan = background-color: #FFFFDD; min-width: 300px; align:right |Tajuk = |Gaya tajuk = |Atas = {{{Name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}} |Gaya atas = background-color: #DDDDBB |Gaya imej = |Gaya kapsyen = |hình = {{{Hình|{{{hình|{{{5| }}}}}}}}} {{#if:{{{Hình|{{{hình|{{{5|}}}}}}}}}| {{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||[[Thể loại:Món ăn có hình|{{PAGENAME}}]]}} }} |caption = |hình2 = {{{Hinh2|{{{hinh2|{{{5| }}}}}}}}} {{#if:{{{Hinh2|{{{hinh2|{{{5|}}}}}}}}}| {{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||[[Thể loại:Món ăn có hình|{{PAGENAME}}]]}} }} |caption2 = |headerstyle = |labelstyle = |datastyle = |header1 = |label1 = Thể loại |data1 = {{ #if: {{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1|}}}}}}}}}|[[:Chủ đề:{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}|{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}]] [[Thể loại:{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}]]|{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}} }} |header2 = |label2 = Số người ăn |data2 = {{{Số người ăn|{{{số người ăn|{{{2|}}}}}}}}} |header3 = |label3 = Năng lượng |data3 = {{{Năng lượng|{{{năng lượng|{{{6|}}}}}}}}} |header4 = |label4 = Thời gian thực hiện |data4 = {{{Thời gian thực hiện|{{{thời gian thực hiện|{{{3|}}}}}}}}} |header5 = |label5 = Độ khó |data5 = {{#if:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|[[File:{{{Rating|{{{độ khó|{{{4}}}}}}}}}o5dots.svg|{{#switch:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|1=Rất Dễ|2=Dễ|3=Hơi khó|4=Khó|5=Rất khó}}]]{{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||{{#if:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|[[Thể loại:{{#switch:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|1=Rất dễ|2=Dễ|3=Hơi khó|4=Khó|5=Rất khó}}|{{PAGENAME}}]]}}}}}} |belowstyle = }} lsq6ns3ljfulyubhvqmeijqkb705ylj 0 5734 16240 16232 2026-08-05T21:32:15Z Mirlim 3156 16240 wikitext text/x-wiki ==Pendahuluan== <big><big><center>'''Selamat datang ke laman Wikibuku [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan]], panduan untuk menulis dalam bahasa Melayu Kelantan secara berpiawai.'''</center></big></big> Buku ini diwujudkan bertujuan untuk mengumpulkan cara-cara menulis sesuatu huruf dalam bahasa Kelantan, sama ada konsonan atau vokal, dalam satu set piawai. Setakat ini, belum ada lagi terbitan rasmi mengenai ejaan bahasa Kelantan. Oleh itu, buku ini cuba untuk membuahkan pendapat mengenai ortografi (ejaan) yang sepatutnya digunakan dalam menulis bahasa ini. ===Mengapa ejaan piawai penting untuk sebuah bahasa?=== Tidak dinafikan bahawa bahasa Kelantan merupakan pertuturan seharian yang digunakan sesama penutur Kelantan. Oleh sebab tujuan hanya untuk mencapai kefahaman penutur lain, penutur cenderung untuk menulis apa yang dia hendak sampaikan walaupun ejaannya tidak seragam (seperti di media sosial), selagi mana penutur bahasa yang sama dapat memahaminya. '''Walaupun begitu''', ejaan piawai untuk sesuatu bahasa penting untuk kemandirian sesuatu bahasa tersebut. Sesuatu bahasa pada suatu hari nanti juga akan dipakai dalam situasi formal seperti urusan rasmi, pendokumenan, surat-menyurat mahupun sastera. : Misalnya, andai ditakdirkan dialek Kelantan diiktiraf sebagai salah satu bahasa, takkanlah masih hendak ditulis: :: '''''ari nim xdop orea masok spital''''' :: '''''dio pulop masok dapo nok masok''''' :: '''''nok smelih natey lembu kena pegei kuat''''' : Tulisan yang seragam seharusnya kelihatan begini: :: '''''Ari ni takdok orae masók spita.''''' :: '''''Diyo pulok masók ddapó nok mmasok.''''' :: '''''Nok smeléh natae lembu keno pegae kuwak.''''' Dari contoh-contoh di atas, kita dapat perhatikan bahawa tulisan yang dipiawaikan dapat: * menunjukkan huruf mana yang betul-betul disebut dan yang mana tidak *: Contoh: '''''spital''''' > '''''spita''''' (hospital) *:: huruf '''''l''''' tidak disebut * menyampaikan cara sebutan yang betul *: Contoh: '''''masok''''' > '''''mmasok''''' (memasak) *:: huruf '''''m''''' ada sabdu (dipanjangkan bunyi konsonan) * menyeragamkan ejaan yang pelbagai *: Contoh: '''''orea, natey, pegei''''' > '''''orae, natae, pegae''''' (orang, binatang, pegang) *:: huruf '''''e''''' di hujung dieja hanya satu cara Banyak lagi kalau hendak disenaraikan, tetapi apa yang hendak disampaikan ialah tujuan utama ejaan piawai, iaitu: * sebagai panduan untuk penulisan formal kelak * menunjukkan cerminan sebutan yang betul * menyeragamkan pelbagai ejaan. ==="Dialek Kelantan bukan bahasa pun, buat apa beria-ria?"=== Ini bergantung kepada pendapat masing-masing. Sememangnya orang Kelantan itu sendiri digolongkan dalam orang Melayu, namun "''dialek Kelantan''" bukanlah hanya sebarang dialek dalam bahasa Melayu kalau orang Melayu sendiri pun sukar untuk memahami. Tambahan pula, bahasa Kelantan ([https://glottolog.org/resource/languoid/id/patt1249 di bawah nama bahasa Patani]) telah pun mempunyai kod bahasa sendiri di ISO-639-3 iaitu [https://iso639-3.sil.org/code_tables/639/data?title=mfa&field_iso639_cd_st_mmbrshp_639_1_tid=All&name_3=&field_iso639_element_scope_tid=All&field_iso639_language_type_tid=All&items_per_page=200 mfa] membolehkannya mempunyai laman [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/mfa Wikipedia yang sendiri] (masih dalam percubaan). ===Harapan=== Sebagai pelawat di buku yang kerdil ini, amatlah diharapkan bahawa apa sahaja yang terkandung di sini dapat diaplikasikan ketika menulis bahasa Kelantan, seterusnya dapat dikembangkan lagi ke orang lain. Kami di sini berharap juga agar ejaan rasmi dapat ditubuhkan kelak agar bahasa kita dapat dikukuhkan lagi. c2r9xrllmqngey6hpulckurvw0d5650 0 6034 16241 16236 2026-08-05T21:33:16Z Mirlim 3156 16241 wikitext text/x-wiki ==Mengenai vokal== ===Huruf vokal=== {{Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Jadual vokal}} ===Audio dan contoh=== {|class="wikitable" ! rowspan=3 | Vokal ! rowspan=3 | Sebutan ([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) ! rowspan=3 | Audio ! colspan=6 | Contoh ! rowspan=3 | Catatan |- ! rowspan=2 colspan=2 | ! colspan=4 | Suku kata akhir |- ! colspan=2 | Terbuka ! colspan=2 | Tertutup |- | a || [a] || [[File:Open_front_unrounded_vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ambo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''a'''mbo]]''<br/>"saya" || [[File:Mfa-Mirlim-ambo.wav|70px]] || ''[[:wikt:smeta#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sme<u>t'''a'''</u>]]''<br/>"sekejap" || [[File:Mfa-Mirlim-smeta.wav|70px]] || ''[[:wikt:jah#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|<u>j'''a'''h</u>]]''<br/>"sahaja" || [[File:Mfa-Mirlim-jah.wav|70px]] || |- | ã || [ã] || | colspan=2 | - | ''[[:wikt:ssepã#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse<u>p'''ã'''</u>]]''<br/>"terjulur" || [[File:Mfa-Mirlim-ssepã.wav|70px]] || ''[[:wikt:piyãk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|pi<u>y'''ã'''k</u>]]''<br/>"merotan" || [[File:Mfa-Mirlim-piyãk.wav|70px]] || <small>Hanya di suku kata akhir</small> |- | e || [ə] || [[Fail:Schwa.ogg|70px]] || ''[[:wikt:krelóng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kr'''e'''lóng]]''<br/>"tamak" || [[File:Mfa-Mirlim-krelóng.wav|70px]] | colspan=2 | - || ''[[:wikt:èksideng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|èksi<u>d'''e'''ng</u>]]''<br/>"kemalangan" || [[File:Mfa-Mirlim-èksideng.wav|70px]] || <small>Bunyi [ə] di suku kata akhir terbuka biasanya berubah jadi [ɔ]</small> |- | è | rowspan=2 | [ɛ] | rowspan=2 | [[Fail:Open-mid front unrounded vowel.ogg|70px]] | ''[[:wikt:èwèk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]''<br/>"janggal" || [[File:Mfa-Mirlim-èwèk.wav|70px]] || ''[[:wikt:tapè#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ta<u>p'''è'''</u>]]''<br/>"tapai" || [[File:Mfa-Mirlim-tapè.wav|70px]] || ''[[:wikt:sselèh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse<u>l'''è'''h</u>]]''<br/>"tersilap" || [[File:Mfa-Mirlim-sselèh.wav|70px]] || |- | ae | colspan=2 | - || ''[[:wikt:klèwae#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|klè<u>w'''ae'''</u>]]''<br/>"[[:w:Kelewang|kelewang]]" || [[File:Mfa-Mirlim-klèwae.wav|70px]] | colspan=2 | - || <small>Hanya jika berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ sahaja</small> |- | ẽ || [ɛ̃] || | colspan=2 | - || ''[[:wikt:kopẽ#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ko<u>p'''ẽ'''</u>]]''<br/>"sengau" || [[File:Mfa-Mirlim-kopẽ.wav|70px]] || ''[[:wikt:jlèpẽk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|jlè<u>p'''ẽ'''k</u>]]''<br/>"terkulai" || [[File:Mfa-Mirlim-jlèpẽk.wav|70px]] || <small>Hanya di suku kata akhir</small> |- | é || [e] || [[Fail:Close-mid front unrounded vowel.ogg|70px]] | colspan=2 | - || ''[[:wikt:toksé#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|tok<u>s'''é'''</u>]]''<br/>"tak&nbsp;mahu" || [[File:Mfa-Mirlim-toksé.wav|70px]] || ''[[:wikt:kenaléng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kena<u>l'''é'''ng</u>]]''<br/>"gentar" || [[File:Mfa-Mirlim-kenaléng.wav|70px]] || <small>Hanya di suku kata akhir</small> |- | i || [i] || [[Fail:Close front unrounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:igak#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''i'''gak]]''<br/>"tangkap" || [[File:Mfa-Mirlim-igak.wav|70px]] || ''[[:wikt:brèhi#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|brè<u>h'''i'''</u>]]''<br/>"gemar" || [[File:Mfa-Mirlim-brèhi.wav|70px]] || ''[[:wikt:seming#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|se<u>m'''i'''ng</u>]]''<br/>"simen" || [[File:Mfa-Mirlim-seming.wav|70px]] || |- | o || [ɔ] || [[Fail:Open-mid back rounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:omo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''o'''m'''o''']]''<br/>"umur" || [[File:Mfa-Mirlim-omo.wav|70px]] || ''[[:wikt:nnèlo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|nnè<u>l'''o'''</u>]]''<br/>"tingkap" || [[File:Mfa-Mirlim-nnèlo.wav|70px]] || ''[[:wikt:bedooh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|bed'''o'''<u>'''o'''h</u>]]''<br/>"sangat" || [[File:Mfa-Mirlim-bedooh.wav|70px]] || |- | õ || [ɔ̃] || | colspan=2 | - || ''[[:wikt:hõ#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|<u>h'''õ'''</u>]]''<br/>"ya" || [[File:Mfa-Mirlim-hõ.wav|70px]] || ''[[:wikt:cocõh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|co<u>c'''õ'''h</u>]]''<br/>"cucuk" || [[File:Mfa-Mirlim-cocõh.wav|70px]] || <small>Hanya di suku kata akhir</small> |- | ó || [o] || [[Fail:Close-mid back rounded vowel.ogg|70px]] | colspan=2 | - || ''[[:wikt:misohó#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|miso<u>h'''ó'''</u>]]''<br/>"terkenal" || [[File:Mfa-Mirlim-misohó.wav|70px]] || ''[[:wikt:tohók#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|to<u>h'''ó'''k</u>]]''<br/>"buang" || [[File:Mfa-Mirlim-tohók.wav|70px]] || <small>Hanya di suku kata akhir</small> |- | u || [u] || [[Fail:Close back rounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ugak-ugak#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''u'''gak-&#x2060;'''u'''gak]]''<br/>"jentik-&#x2060;jentik" || [[File:Mfa-Mirlim-ugak-ugak.wav|70px]] || ''[[:wikt:mmesu#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|mme<u>s'''u'''</u>]]''<br/>"tembusu" || [[File:Mfa-Mirlim-mmesu.wav|70px]] || ''[[:wikt:ugak-glabuk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|gla<u>b'''u'''k</u>]]''<br/>"ganggu" || [[File:Mfa-Mirlim-glabuk.wav|70px]] || |- | ũ || [ũ] || | colspan=2 | - || ''bb<u>a'''ũ'''</u>''<br/>"berbau" || [[File:Mfa-Mirlim-bbaũ.wav|70px]] || ''ket<u>'''ũ'''k</u>''<br/>"kentut || [[File:Mfa-Mirlim-ketũk.wav|70px]] || <small>Hanya di suku kata akhir</small> |} ===Penjelasan=== [[:w:ms:Bahasa Melayu Kelantan|Bahasa Melayu Kelantan]] (kemudiannya BMK) mempunyai 12 vokal, lapan vokal biasa dan empat vokal sengauan. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Wu (2023) ! rowspan="2" | ! colspan="2" |[[:w:ms:Vokal depan|Depan]] ! colspan="2" |[[:w:ms:Vokal pusat|Pusat]] ! colspan="2" |[[:w:ms:Vokal belakang|Belakang]] |- !biasa !sengau !biasa !sengau !biasa !sengau |- ![[:w:ms:Vokal sempit|Sempit]] |{{IPA|i}} | | | |{{IPA|u}} |{{IPA|ũ}} |- ![[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]] |{{IPA|e}} | | | |{{IPA|o}} | |- ![[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]] |{{IPA|ɛ}} |{{IPA|ɛ̃}} |{{IPA|ə}} | |{{IPA|ɔ}} |{{IPA|ɔ̃}} |- ![[:w:ms:Vokal luas|Luas]] | | |{{IPA|a}} |{{IPA|ã}} | | |- |} Berbanding dengan Bahasa Melayu Piawai (BMP) yang hanya ada enam vokal, BMK membezakan antara vokal separuh sempit {{IPA|[e o]}} dengan separuh luas {{IPA|[ɛ ɔ]}} sebagai fonem yang berbeza, yakni terdapat perbezaan makna mengikut fonem masing-masing dalam perkataan yang berbeza. Misalnya: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP |- ! [[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]] | {{IPA|/e/}} || ilé || {{IPA|/ile/}} || hilir || {{IPA|/o/}} || masók || {{IPA|/masoʔ/}} || masuk |- ! [[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]] | {{IPA|/ɛ/}} || ilae || {{IPA|/ilɛ/}} || hilang || {{IPA|/ɔ/}} || masok || {{IPA|/masɔʔ/}} || masak |} Pembezaan ini telah diakui oleh Asmah (2008), mengatakan bahawa BMK mempunyai 'E-taling biasa' dengan 'E-taling lebih luas', serta 'O luas' dan 'O kurang luas', masing-masing mungkin merujuk kepada {{IPA|/e/}}, {{IPA|/ɛ/}}, {{IPA|/ɔ/}}, dan {{IPA|/o/}}. BMK juga mempunyai vokal sengauan sebagai fonem tersendiri berbanding daripada BMP. Misalnya: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP |- ! Vokal biasa | {{IPA|/ɛ/}} || kècèk || {{IPA|/kɛcɛʔ/}} || cakap || {{IPA|/ɔ/}} || èsok || {{IPA|/ɛsɔʔ/}} || esok |- ! Vokal sengauan | {{IPA|/ɛ̃/}} || kecẽk || {{IPA|/kəcɛʔ/}} || kecil || {{IPA|/ɔ̃/}} || èsõk || {{IPA|/ɛsɔ̃ʔ/}} || kesot |} Walaupun ramai seperti Adi Yasran (2010) mengatakan bahawa vokal sengauan tidak dikira fonem terasing, tetapi Wu (2023) telah membuktikan pengasingannya dengan menunjukkan pasangan minimal antara perkataan yang mengandungi vokal biasa dengan vokal sengauan dalam karyanya. Maka, karya Wu menjadi rujukan utama dalam buku ini. ===Rujukan=== * {{cite book |author=Asmah Haji Omar |year=2008 |title=Ensiklopedia Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka}} * {{Cite journal |author=Adi Yasran Abdul Aziz |date=2010 |title=Inventori Vokal Dialek Melayu Kelantan: Satu Penilaian Semula |url=https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |url-status=live |journal=Jurnal Linguistik |language=ms |volume=11 |pages=1–19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715014843/https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |archive-date=15 July 2024}} * {{Cite book|title=Malayic varieties of Kelantan and Terengganu|author=Jiang Wu|publisher=LOT Publications|year=2023|isbn=978-94-6093-436-0|location=Amsterdam|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/3642470|doi=10.48273/LOT0651|doi-access=free}} dfzc8ogtagqgj1udyenoycd56usui5l 0 6212 16242 2026-08-05T21:54:48Z Mirlim 3156 Mencipta laman baru dengan kandungan '==⟨È è⟩ untuk E Taling Luas== ===Apa sahaja yang tukar ke ⟨È è⟩=== * Hampir semua E taling ditukarkan kepada ⟨è⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | '''e'''lak''' | '''''è'''lok'' | [ɛ.lɔʔ] |- | b'''e'''r'''e'''s | ''b'''è'''r'''è'''h'' | [bɛ.ɣɛh] |- | mol'''e'''k | ''mol'''è'''k'' | [mɔ.lɛʔ] |- | kenduri |...' 16242 wikitext text/x-wiki ==⟨È è⟩ untuk E Taling Luas== ===Apa sahaja yang tukar ke ⟨È è⟩=== * Hampir semua E taling ditukarkan kepada ⟨è⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | '''e'''lak''' | '''''è'''lok'' | [ɛ.lɔʔ] |- | b'''e'''r'''e'''s | ''b'''è'''r'''è'''h'' | [bɛ.ɣɛh] |- | mol'''e'''k | ''mol'''è'''k'' | [mɔ.lɛʔ] |- | kenduri | [[:incubator:Wp/mfa/Bekwoh|b'''è'''kwoh]] | [bɛʔ.wɔh] |- | l'''e'''s'''e'''n | ''l'''è'''s'''è'''ng'' | [lɛ.sɛŋ] |- | kemalangan | '''''è'''ksideng'' | [ɛʔ.si.deŋ] |} j21b3r9aoi0rnutwf0pw5f2c0j0p70d 2 6213 16243 2026-08-05T23:57:50Z Mirlim 3156 Mencipta laman baru dengan kandungan '<!-- ==Hurók saksi (''vokal'')== ===E taling sepik ⟨é⟩=== E taling dalae Kècèk Klatae-Ttaning ado duwo jenih: E taling [[:w:ms:Vokal tak bundar depan separuh sempit|hok sepik [e]]] dengae E taling [[:w:ms:Vokal tak bundar depan separuh luas|hok luwah [ɛ]]]. * E taling hok sepik keno tulih nga hurók '''⟨é⟩''', nok buwi bbèzo bunying nga hok E taling luwah ⟨è⟩ nga E tengoh ({{Lang|ms|pepet}}) ⟨e⟩. * E taling hok sepik skalo ado d...' 16243 wikitext text/x-wiki <!-- ==Hurók saksi (''vokal'')== ===E taling sepik ⟨é⟩=== E taling dalae Kècèk Klatae-Ttaning ado duwo jenih: E taling [[:w:ms:Vokal tak bundar depan separuh sempit|hok sepik [e]]] dengae E taling [[:w:ms:Vokal tak bundar depan separuh luas|hok luwah [ɛ]]]. * E taling hok sepik keno tulih nga hurók '''⟨é⟩''', nok buwi bbèzo bunying nga hok E taling luwah ⟨è⟩ nga E tengoh ({{Lang|ms|pepet}}) ⟨e⟩. * E taling hok sepik skalo ado ddalae suku kato hok ttutók{{Makno asa|tertutup}}, cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ka'''til''''' | ka'''té''' | [ka.te] |- | ''bo'''leh''''' | bu'''léh''' | [bu.leh] |- | ''le'''tih''''' | le'''téh''' | [lə.teh] |- | ''go'''reng''''' | go'''réng''' | [go.ɣeŋ] |- | ''ma'''sin''''' | ma'''séng''' | [ma.seŋ] |- | ''bu'''kit''''' | bu'''kék''' | [bu.keʔ] |- | ''a'''dik''''' | a'''dék''' | [a.deʔ] |} ===E taling luwah ⟨ae⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae kalu dalae kècèk Nnayu tulih ⟨a⟩, dalae kècèk Klatae-Ttaning keno tulih ⟨ae⟩, yakni: ====⟨-am -an -ang⟩ nngujóng ttuka jjadi ⟨-ae⟩==== * Ggapo-gapo pekatoae dalae kècèk Nnayu hok nngujóng nga ⟨-am⟩, ⟨-an⟩, atapóng ⟨-ang⟩, keno tuka jjadi '''⟨-ae⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''mal'''am''''' | mal'''ae''' | [ma.lɛ] |- | ''mak'''an''''' | mak'''ae''' | [ma.kɛ] |- | ''pis'''ang''''' | pis'''ae''' | [pi.sɛ] |} * Ado jenih orae tulih nga ⟨-e⟩, ⟨-ea⟩, ⟨-ei⟩ dokpóng ⟨-ey⟩. Tapi dalae Wikipèdiya ni kito guno ⟨-ae⟩ jah. Cotóhnyo macae pekatoae {{Lang|ms|'''sayang'''}}: ::[[File:Symbol delete vote.svg|20px]] ''saye'', ''sayea'', ''sayey'', ''sayei'' ::[[File:Symbol keep vote.svg|20px]] '''sayae''' =====Keka ⟨-ae⟩ walapóng tamboh imbóhae===== * Walapóng ado tamboh imbóhae, keno tulih '''⟨-ae⟩''' jugok tok kiro imbóhae ggapo póng. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''mak'''anan''''' | ma'''kaenae''' | [ma.kɛ.nɛ] |- | ''pinj'''aman''''' | pinj'''aemae''' | [piɲ.dʒɛ.mɛ] |- | ''ran'''cangan''''' | ra'''caengae''' | [ɣa.tʃɛ.ŋɛ] |} =====⟨-aham -ahan -ahang⟩ ttuka jjadi ⟨-aehae⟩===== * Ggapo-gapo pekatoae dalae kècèk Nnayu hok nngujóng nga ⟨-aham⟩, ⟨-ahan⟩, atapóng ⟨-ahang⟩, keno tuka jjadi '''⟨-aehae⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''p'''aham''''' | p'''aehae''' | [pɛ.hɛ] |- | ''t'''ahan''''' | t'''aehae''' | [tɛ.hɛ] |- | ''b'''ahang''''' | b'''aehae''' | [bɛ.hɛ] |} ===E taling luwah ⟨è⟩=== * Slaéng dari atah takdi, E taling luwah hok dók tepak laéng tulih dengae '''⟨è⟩''' blako. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''e'''lak''''' | '''è'''lok | [ɛ.lɔʔ] |- | ''b'''e'''r'''e'''s'' | b'''è'''r'''è'''h | [bɛ.ɣɛh] |- | ''mol'''e'''k'' | mol'''è'''k | [mɔ.lɛʔ] |- | ''kenduri'' | [[Bekwoh|b'''è'''kwoh]] | [bɛʔ.wɔh] |- | ''l'''e'''s'''e'''n'' | l'''è'''s'''è'''ng | [lɛ.sɛŋ] |- | ''kemalangan'' | '''è'''ksid'''è'''ng | [ɛʔ.si.dɛŋ] |} ===E tengoh (''pepet'') ⟨e⟩=== * E ''pepet'' ni tulih dengae '''⟨e⟩''' bèso jah. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''k'''e'''nal'' | k'''e'''na | [kə.na] |- | ''sel'''e'''pas'' | sl'''e'''pah | [slə.pah] |- | ''g'''e'''rtak'' | rr'''e'''tok | [ɣːə.tɔʔ] |- | ''apa'' | b'''e'''gapo | [bə.ɡa.pɔ] |- | ''berasa'' | ss'''e'''ro | [sːə.ɣɔ] |- | ''terlena'' | j'''e'''n'''e'''ro | [dʒə.nə.ɣɔ] |- |} ====Buwae E tengoh (''pepet'') dalae ⟨se- -er- -el-⟩==== * E ''pepet'' hok ado dalae suku kato awa ⟨se-⟩, ⟨-er-⟩ atapóng ⟨-el-⟩ keno buwae (kalu pekatoae dalae Kècèk Nnayu tu lebéh dari tigo suku kato). Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''se'''malam'' | '''s'''malae | [sma.lɛ] |- | ''b'''er'''asa'' | b'''r'''aso | [bɣa.sɔ] |- | ''b'''el'''aka'' | b'''l'''ako | [bla.kɔ] |} ====Selik E tengoh (''pepet'') ataro duwo hurók bena==== * Kalu ttembóng duwo hurók bena tapi laéng-laéng suku kato, keno selik E tengoh. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ma'''zh'''ab'' | [ma'''z.h'''ab] | ma'''zeh'''ak | [ma'''.zə.h'''aʔ] |- | ''ta'''kd'''ir'' | [ta'''k̚.d'''ir] | ta'''ked'''é | [ta'''.kə.d'''e] |- | ''ha'''rg'''a'' | [ha'''r.ɡ'''a] | ha'''reg'''o | [ha'''.ɣə.ɡ'''ɔ] |} ===O sepik ⟨ó⟩=== Srupo jugok nga E taling, O dalae Kècèk Klatae-Ttaning ado duwo jenih: [[:w:ms:Vokal bundar belakang separuh luas|O hok luwah [ɔ]]] dengae [[:w:ms:Vokal bundar belakang separuh sempit|O hok sepik [o]]]. * O hok sepik keno tulih nga hurók '''⟨ó⟩''', nok buwi bbèzo bunying nga hok luwah. * O hok sepik skalo ado ddalae suku kato hok ttutók{{Makno asa|tertutup}}, cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''da'''pur''''' | da'''pó''' | [da.po] |- | ''pa'''uh''''' | pa'''óh''' | [pa.oh] |- | ''ta'''hun''''' | ta'''hóng''' | [ta.hoŋ] |- | ''to'''long''''' | tu'''lóng''' | [tu.loŋ] |- | ''su'''lung''''' | su'''lóng''' | [su.loŋ] |- | ''kero'''pok''''' | kre'''pók''' | [kɣə.poʔ] |- | ''ang'''kut''''' | a'''kók''' | [a.koʔ] |- | ''ma'''suk''''' | ma'''sók''' | [ma.soʔ] |} ===O luwah ⟨o⟩=== * O hok luwah tulih nga ⟨o⟩ biaso jah, cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''o'''rang'' | '''o'''rae | [ɔ.ɣɛ] |- | ''ek'''o'''r'' | ek'''o''' | [ɛ.kɔ] |- | ''jemur'' | jem'''o''' | [dʒə.mɔ] |- | ''umur'' | '''o'''m'''o''' | [ɔ.mɔ] |- | ''melampau'' | dd'''o'''<nowiki>'</nowiki>'''o'''h | [dːɔ.ʔɔh] |- | ''bertumbuk'' | gg'''o'''c'''o'''h | [ɡːɔ.tʃɔh] |} ====⟨-a⟩ nngujóng ttuka jjadi ⟨-o⟩==== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-a⟩, keno tuka jjadi '''⟨-o⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ken'''a''''' | ken'''o''' | [kə.nɔ] |- | ''gun'''a''''' | gun'''o''' | [ɡu.nɔ] |- | ''beras'''a''''' | bras'''o''' | [bɣa.sɔ] |} * Srupo jugok nga pekatoae hok brakhé nga ⟨-ak⟩ nga ⟨-ah⟩, keno tuka jjadi '''⟨-ok⟩''' dae '''⟨-oh⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''an'''ak''''' | an'''ok''' | [a.nɔʔ] |- | ''bany'''ak''''' | bany'''ok''' | [ba.ɲɔʔ] |- | ''mar'''ah''''' | mar'''oh''' | [ma.ɣɔh] |- | ''sud'''ah''''' | sud'''oh''' | [su.dɔh] |} ===Bunyi nngidóng ⟨ã ẽ õ ũ⟩=== Pekatoae hok nngidóng{{Makno asa|sengau}} keno tulih ggini: * ⟨a⟩ hok nngidóng → '''⟨ã⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | ber'''ã'''h | [bə.ɣãh] | ''mengambil sesuatu dengan cepat'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=berah+mengambil&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | r'''ã''' | [ɣã] | ''menyirap darah dengan tiba-tiba kerana marah; berahi; perasaan takut dan seram'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=ra&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | sep'''ã''' | [sə.pã] | ''terjulur spt kepala kura-kura'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=sepa&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |} * ⟨e⟩ hok nngidóng → '''⟨ẽ⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | bèl'''ẽ'''h | [bɛ.lɛ̃h] | ''berkenaan orang, haiwan dan tumbuhan yang kecil dan kurus'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=beleh&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | ccot'''ẽ'''k | [tʃːɔ.tɛ̃ʔ] | ''kedudukan yang paling tinggi dan jelas, puncak'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=cotek&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | kop'''ẽ''' | [kɔ.pɛ̃] | suara sengau; hidung cacat <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=kope&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |} * ⟨o⟩ hok nngidóng → '''⟨õ⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | h'''õ''' | [hɔ̃] | ''ya, betul'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=ho+benar&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | ddek'''õ'''h | [dːə.kɔ̃h] | ''berkenaan putik buah dalam keadaan terlalu muda'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=dekoh&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | glèl'''õ'''k | [glɛ.lɔ̃ʔ] | ''sangat bengkang-bengkok, tidak lurus'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=glelok&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |} * ⟨u⟩ hok nngidóng → '''⟨ũ⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | bba'''ũ''' | [bːa.ũ] | ''berbau'' |- | ket'''ũ'''k | [kə.tũʔ] | ''kentut'' |- | bus'''ũ'''k | [bu.sũʔ] | ''busuk'' |} ===Diftong jadi monoftong=== * Pekatoae hok brakhé nga ⟨-ai⟩ atapóng ⟨-au⟩ ttuka jadi '''⟨-a⟩''' jah. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ked'''ai''''' | ked'''a''' | [kə.da] |- | ''lant'''ai''''' | lat'''a''' | [la.ta] |- | ''bir'''ai''''' | bir'''a''' | [bi.ɣa] |- | ''pul'''au''''' | pul'''a''' | [pu.la] |- | ''hir'''au''''' | ir'''a''' | [i.ɣa] |- | ''w'''au''''' | w'''a''' | [wa] |} ===Duwo hurók saksi begandéng jadi so hurók jah=== Ni kalu hurók saksi begandéng dók slepah hurók bena hok awa skali: ⟨𝕂ia-⟩ nga ⟨𝕂ua-⟩ (𝕂 = hurók bena = ''konsonan'') * Pekatoae hok ado ⟨-ia⟩ slepah hurók bena awa-awa: ⟨𝕂ia-⟩, tuka jadi '''⟨𝕂è⟩''': : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''bia'''sa'' | '''bè'''so | [bɛ.sɔ] |- | '''''nia'''ga'' | '''nè'''go | [nɛ.ɡɔ] |- | '''''bia'''wak'' | '''bè'''wok | [bɛ.wɔʔ] |} * Samo jugok, kalu ado ⟨-ua⟩ slepah hurók bena awa-awa: ⟨𝕂ua-⟩, tuka jadi '''⟨𝕂o-⟩''': : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''pua'''sa'' | '''po'''so | [pɔ.sɔ] |- | '''''sua'''ra'' | '''so'''ro | [sɔ.ɣɔ] |- | '''''bua'''ya'' | '''bo'''yo | [bɔ.jɔ] |} ---- {| id="mp-upper" style="width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #AFAFAF; background:#FBFCD4; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:#FBFCD4;" | style="color:#000; padding:2px 5px 5px;" | <big>Dalae ni pulok prubohae bunyi hurók saksi hok '''kadae-kadae''' jah jadi:</big> ===Bunyi bruboh jadi E tengoh=== * Kadae-kadae, bunyi hurók saksi dalae suku kato awa-awa nyo bruboh jadi E tengoh, kalu pekatoae tu ado tigo suku kato lebih. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''du'''rian'' | '''de'''riyae → driyae | [də.ɣi.jɛ] |- | '''''ma'''jlis'' | '''me'''jeléh | [mə.dʒə.leh] |- | '''''ma'''sjid'' | '''me'''sejék | [mə.sə.dʒeʔ] |} ===⟨wa-⟩ awa-awa ttuka jadi ⟨wo-⟩=== * Suku kato ⟨wa-⟩ awa pekatoae ttuka jadi '''⟨wo-⟩'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''wa'''ris'' | '''wo'''réh | [wɔ.ɣeh] |- | '''''wa'''kil'' | '''wo'''ké | [wɔ.ke] |- | '''''wa'''ngi'' | '''wo'''ngi | [wɔ.ŋi] |- | ''WhatsApp'' ('''''Wa'''sap'') | '''Wo'''sak | [wɔ.saʔ] |} ===Bunyi hurók saksi hok tturóng=== Ni ado ttiko bunyi hurók saksi suku kato awa pekatoae tturóng jadi koho luwah: * ⟨i⟩ ttuka jadi '''⟨è⟩''' : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''i'''nci'' | '''è'''ci | [ɛ.tʃi] |- | '''''mi'''nggu'' | '''mè'''nggu | [mɛŋ.ɡu] |- | '''''cik'''gu'' | '''cèk'''gu | [tʃɛʔ.ɡu] |} * ⟨u⟩ ttuka jadi '''⟨o⟩''' : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''cu'''ti'' | '''co'''ti | [tʃɔ.ti] |- | '''''bu'''mi'' | '''bo'''mi | [bɔ.mi] |- | '''''ku'''li'' | '''ko'''li | [kɔ.li] |} |} |} ==Hurók bena (''konsonan'')== ===Hurók bena nngujóng hok ttuka jjadi ⟨-k⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-p⟩, ata ⟨-t⟩, keno tuka jjadi '''⟨-k⟩''' jah. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''seda'''p''''' | seda'''k''' | [sə.daʔ] |- | ''tiu'''p''''' | tiyu'''k''' | [ti.juʔ] |- | ''siki'''t''''' | siki'''k''' | [si.kiʔ] |- | ''sipu'''t''''' | sipu'''k''' | [si.puʔ] |} * Kato pinjaemae hok brakhé nga ⟨-b⟩, ⟨-d⟩ nga ⟨-g⟩ jugok kalu buléh tuka jjadi '''⟨-k⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''seba'''b''''' | seba'''k''' | [sə.baʔ] |- | ''masji'''d''''' | ssejé'''k''' | [sːə.dʒeʔ] |- | ''ja'''g''''' | ja'''k''' | [dʒaʔ] |} * Buléh jadi kato pinjaemae hok brakhé nga ⟨-z⟩ jugok tuka jjadi '''⟨-k⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''usta'''z''''' | usta'''k''' | [us.taʔ] |} ===Hurók bena nngujóng hok ttuka jjadi ⟨-h⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-s⟩, keno tuka jjadi '''⟨-h⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''lepa'''s''''' | lepa'''h''' | [lə.pah] |- | ''habi'''s''''' | abi'''h''' | [a.bih] |- | ''putu'''s''''' | putu'''h''' | [pu.tuh] |} * Buléh jadi kato pinjaemae hok brakhé nga ⟨-j⟩ atapóng ⟨-z⟩ jugok keno tuka jjadi '''⟨-h⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''mese'''j''''' | mèsè'''h''' | [mɛ.sɛh] |- | ''Hafi'''z''''' | Hapi'''h''' | [ha.pih] |} ===Hurók bena nngujóng hok ttuka jjadi ⟨-ng⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-m⟩, ata ⟨-n⟩, keno tuka jjadi '''⟨-ng⟩''' jah. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''musi'''m''''' | musé'''ng''' | [mu.seŋ] |- | ''turu'''n''''' | turó'''ng''' | [tu.ɣoŋ] |- | ''masi'''n''''' | masé'''ng''' | [ma.seŋ] |} ===Hurók bena hok keno buwae=== ====Hurók ⟨-l⟩ nga ⟨-r⟩ nngujóng==== * Hurók ⟨-l⟩ nga ⟨-r⟩ hok dudók nngujóng pekatoae keno '''buwae'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''besa'''r''''' | besa | [bə.sa] |- | ''ai'''r''''' | aé | [a.e] |- | ''tidu'''r''''' | tidó | [ti.do] |- | ''kati'''l''''' | katé | [ka.te] |- | ''betu'''l''''' | betó | [bə.to] |} ====Hurók ⟨-r⟩ hok dudók sbelóng hurók bena laéng==== * Hurók ⟨-r⟩ hok dudók sbelóng hurók bena hok laéng keno '''buwae'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''me'''rd'''eka'' | me'''d'''èko | [mə.dɛ.kɔ] |- | ''pe'''rt'''ama'' | pe'''t'''amo | [pə.ta.mɔ] |- | ''pe'''rm'''ata'' | pe'''m'''ato | [pə.ma.tɔ] |- | ''pa'''rl'''imen'' | pa'''l'''imeng | [pa.li.məŋ] |- | ''be'''rd'''iri'' | be'''d'''iri | [bə.di.ɣi] |} ===⟨-mp- -nt- -nc- -ngk-⟩ ttuka jjadi ⟨-p- -t- -c- -k-⟩ jah=== * Pekatoae hok ado [[:w:ms:Konsonan sengauan|hurók senga]] ⟨m n ng⟩ keno buwae sbelóng [[:w:ms:Konsonan hentian|hurók nnetuk]]{{Makno asa|letupan}} ⟨p t c k⟩. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''sa'''mp'''ai'' | sa'''p'''a | [sa.pa] |- | ''sa'''mp'''ah'' | sa'''p'''oh | [sa.pɔh] |- | ''la'''nc'''ar'' | la'''c'''a | [la.tʃa] |- | ''ke'''nc'''ing'' | ke'''c'''ing | [kə.tʃiŋ] |- | ''la'''nt'''ai'' | la'''t'''a | [la.ta] |- | ''na'''nt'''i'' | na'''t'''i | [na.ti] |- | ''ma'''ngk'''uk'' | ma'''k'''ók | [ma.koʔ] |- | ''na'''ngk'''a'' | na'''k'''o | [na.kɔ] |} ===Hurók bena hok ado [[sakdu]] keno tulih duwo kali=== * Kalu ado hurók hok nngèjo panjae, keno tulih hurók duwo kali. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''bermain'' | '''mm'''aéng | [mːa.eŋ] |- | ''di padang'' | '''pp'''adae | [pːa.dɛ] |- | ''ketereh'' | '''tt'''èrè | [tːɛ.ɣɛ] |- | ''lelaki'' | '''ll'''aki | [lːa.ki] |- | ''berseorangan'' | '''ss'''orae | [sːɔ.ɣɛ] |} * Kalu hurók bena hok jenih [[:w:ms:Dwilambang (ortografi)|duwo hurók]]: ⟨ng-⟩ nga ⟨ny-⟩, padae nga hurók petamo jah tulih duwo kali: '''⟨nng-⟩''' nga '''⟨nny-⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''merajuk'' | '''nng'''aju | [ŋːa.dʒu] |- | ''mengaji'' | '''nng'''aji | [ŋːa.dʒi] |- | ''sesuai'' | '''nny'''akók | [ɲa.koʔ] |} ====Suku kato awa-awa hok bruboh bunyi jadi sakdu==== * Pekatoae hok nnyetak nga suku kato ⟨mel-⟩ keno tuka jadi '''⟨nn-⟩'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''Mel'''ayu'' | '''Nn'''ayu | [nːa.ju] |- | '''''mel'''ompat'' | '''nn'''opak | [nːɔ.paʔ] |- | '''''mel'''ayang'' | '''nn'''ayae | [nːa.jɛ] |- |} * Pekatoae hok nnyetak nga suku kato ⟨mer-⟩ keno tuka jadi '''⟨nng-⟩'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''memer'''intah'' | '''nng'''ètoh | [ŋːɛ.tɔh] |- | '''''mer'''ata-rata'' | '''nng'''ato-riti | [ŋːa.tɔ.ɣi.ti] |- | '''''mel'''ayang'' | '''nn'''ayae | [nːa.jɛ] |- |} ===Tamboh ⟨-w-⟩ ata ⟨-y-⟩ cceloh hurók saksi begandéng nngujóng=== Ni kalu hurók saksi begandéng dók nngujóng pekatoae: ⟨-ia⟩ ata ⟨-ua⟩, ata sbelóng hurók bena hok nngelah: ⟨-ia𝕂⟩ ata ⟨-ua𝕂⟩ (𝕂 = hurók bena = ''konsonan''). * Kalu ado hurók saksi slepah hurók ⟨i⟩, keno tamboh hurók '''⟨-y-⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''b'''ia'''r'' | b'''iya''' | [bi.ja] |- | ''d'''ia'''m'' | d'''iyae''' | [di.jɛ] |- | ''d'''ia''' | d'''iyo''' | [di.jɔ] |- | ''t'''iu'''p'' | t'''iyu'''k | [ti.juʔ] |} * Kalu ado hurók saksi slepah hurók ⟨u⟩, keno tamboh hurók '''⟨-w-⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''b'''ua'''t'' | b'''uwa'''k | [bu.waʔ] |- | ''t'''ua'''n'' | t'''uwae''' | [tu.wɛ] |- | ''d'''ua''' | d'''uwo''' | [du.wɔ] |- | ''beri'' | b'''uwi''' | [bu.wi] |} --> qblkiom1p4ifssnmftyktjv0xfqbotx