Wikibuku mswikibooks https://ms.wikibooks.org/wiki/Laman_Utama MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Khas Perbincangan Pengguna Perbincangan pengguna Wikibuku Perbincangan Wikibuku Fail Perbincangan fail MediaWiki Perbincangan MediaWiki Templat Perbincangan templat Bantuan Perbincangan bantuan Kategori Perbincangan kategori Resipi Perbincangan resipi TimedText TimedText talk Modul Perbincangan modul Acara Perbincangan acara 4 2877 16261 16245 2026-08-09T13:51:36Z Mirlim 3156 16261 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="8" |+ '''Huruf konsonan''' |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | B&nbsp;b | bgcolor ="#EEFFEE" style="font-size:215%"| C&nbsp;c | style="font-size:215%"| D&nbsp;d | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| F&nbsp;f | style="font-size:215%"| G&nbsp;g | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| H&nbsp;h |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan luas|[a]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:en:Nasal vowel|[ã]]] | [[w:Vokal pusat tengah|[ə]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] | [[:w:en:Nasal vowel|[ɛ̃]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh sempit|[e]]] |- bgcolor="#EEFFEE" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | J&nbsp;j | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | K&nbsp;k | style="font-size:215%" | L&nbsp;l | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | M&nbsp;m | style="font-size:215%" | N&nbsp;n | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | P&nbsp;p |-ALIGN="center" bgcolor="#EEFFEE" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan sempit|[i]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:Vokal bundar belakang separuh luas|[ɔ]]] | [[:w:en:Nasal vowel|[ɔ̃]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:Vokal bundar belakang separuh sempit|[o]]] | [[:w:Vokal bundar belakang sempit|[u]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:en:Nasal vowel|[ũ]]] |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | Q&nbsp;q | bgcolor ="#EEFFEE" style="font-size:215%"| R&nbsp;r | style="font-size:215%"| S&nbsp;s | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| T&nbsp;t | style="font-size:215%"| V&nbsp;v | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| W&nbsp;w |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan luas|[a]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:en:Nasal vowel|[ã]]] | [[w:Vokal pusat tengah|[ə]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] | [[:w:en:Nasal vowel|[ɛ̃]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh sempit|[e]]] |- bgcolor="#EEFFEE" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | X&nbsp;x | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | Y&nbsp;y | style="font-size:215%" | Z&nbsp;z | BGCOLOR="#EEEEEE" colspan=3 | |-ALIGN="center" bgcolor="#EEFFEE" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan sempit|[i]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:Vokal bundar belakang separuh luas|[ɔ]]] | [[:w:en:Nasal vowel|[ɔ̃]]] | BGCOLOR="#EEEEEE" colspan=3 | |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf (Digraf) | style="font-size:215%" | kh | bgcolor ="#EEFFEE" style="font-size:215%"| kr | style="font-size:215%"| ng | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| ny | style="font-size:215%"| sy | BGCOLOR="#EEEEEE" | |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan luas|[a]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:en:Nasal vowel|[ã]]] | [[w:Vokal pusat tengah|[ə]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] | | BGCOLOR="#EEEEEE" | |} {{Kotak info |Nama = |Gaya badan = background-color: #FFFFDD; min-width: 300px; align:right |Tajuk = |Gaya tajuk = |Atas = {{{Name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}} |Gaya atas = background-color: #DDDDBB |Gaya imej = |Gaya kapsyen = |hình = {{{Hình|{{{hình|{{{5| }}}}}}}}} {{#if:{{{Hình|{{{hình|{{{5|}}}}}}}}}| {{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||[[Thể loại:Món ăn có hình|{{PAGENAME}}]]}} }} |caption = |hình2 = {{{Hinh2|{{{hinh2|{{{5| }}}}}}}}} {{#if:{{{Hinh2|{{{hinh2|{{{5|}}}}}}}}}| {{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||[[Thể loại:Món ăn có hình|{{PAGENAME}}]]}} }} |caption2 = |headerstyle = |labelstyle = |datastyle = |header1 = |label1 = Thể loại |data1 = {{ #if: {{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1|}}}}}}}}}|[[:Chủ đề:{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}|{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}]] [[Thể loại:{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}]]|{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}} }} |header2 = |label2 = Số người ăn |data2 = {{{Số người ăn|{{{số người ăn|{{{2|}}}}}}}}} |header3 = |label3 = Năng lượng |data3 = {{{Năng lượng|{{{năng lượng|{{{6|}}}}}}}}} |header4 = |label4 = Thời gian thực hiện |data4 = {{{Thời gian thực hiện|{{{thời gian thực hiện|{{{3|}}}}}}}}} |header5 = |label5 = Độ khó |data5 = {{#if:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|[[File:{{{Rating|{{{độ khó|{{{4}}}}}}}}}o5dots.svg|{{#switch:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|1=Rất Dễ|2=Dễ|3=Hơi khó|4=Khó|5=Rất khó}}]]{{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||{{#if:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|[[Thể loại:{{#switch:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|1=Rất dễ|2=Dễ|3=Hơi khó|4=Khó|5=Rất khó}}|{{PAGENAME}}]]}}}}}} |belowstyle = }} cz46knfgr59sio1lbwzl2cofr16m1yc 16268 16261 2026-08-09T14:34:36Z Mirlim 3156 16268 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="8" |+ '''Huruf konsonan''' |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | '''Bb''' | bgcolor ="#EEFFEE" style="font-size:215%"| '''Cc''' | style="font-size:215%"| '''Dd''' | bgcolor="#FFCDD2" style="font-size:215%"| '''Ff''' | style="font-size:215%"| '''Gg''' | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| '''Hh''' |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan luas|[a]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:en:Nasal vowel|[ã]]] | [[w:Vokal pusat tengah|[ə]]] | bgcolor="#FFCDD2" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] | [[:w:en:Nasal vowel|[ɛ̃]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh sempit|[e]]] |- bgcolor="#EEFFEE" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | '''Jj''' | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | '''Kk''' | style="font-size:215%" | '''Ll''' | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | '''Mm''' | style="font-size:215%" | '''Nn''' | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | '''Pp''' |-ALIGN="center" bgcolor="#EEFFEE" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan sempit|[i]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:Vokal bundar belakang separuh luas|[ɔ]]] | [[:w:en:Nasal vowel|[ɔ̃]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:Vokal bundar belakang separuh sempit|[o]]] | [[:w:Vokal bundar belakang sempit|[u]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:en:Nasal vowel|[ũ]]] |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | bgcolor="#FFCDD2" style="font-size:215%" | '''Qq''' | bgcolor ="#EEFFEE" style="font-size:215%"| '''Rr''' | style="font-size:215%"| '''Ss''' | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| '''Tt''' | bgcolor="#FFCDD2" style="font-size:215%"| '''Vv''' | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| '''Ww''' |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | [[w:Vokal tak bundar depan luas|[a]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:en:Nasal vowel|[ã]]] | [[w:Vokal pusat tengah|[ə]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] | bgcolor="#FFCDD2" | [[:w:en:Nasal vowel|[ɛ̃]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh sempit|[e]]] |- bgcolor="#EEFFEE" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | bgcolor="#FFCDD2" style="font-size:215%" | '''Xx''' | BGCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | '''Yy''' | bgcolor="#FFCDD2" style="font-size:215%" | '''Zz''' | BGCOLOR="#EEEEEE" colspan=3 | |-ALIGN="center" bgcolor="#EEFFEE" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | bgcolor="#FFCDD2" | [[w:Vokal tak bundar depan sempit|[i]]] | BGCOLOR="#DDFFFF" | [[:w:Vokal bundar belakang separuh luas|[ɔ]]] | bgcolor="#FFCDD2" | [[:w:en:Nasal vowel|[ɔ̃]]] | BGCOLOR="#EEEEEE" colspan=3 | |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Huruf&nbsp;(Digraf) | bgcolor="#FFCDD2" style="font-size:215%" | '''kh''' | bgcolor ="#EEFFEE" style="font-size:215%"| '''kr''' | style="font-size:215%"| '''ng''' | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%"| '''ny''' | bgcolor="#FFCDD2" style="font-size:215%"| '''sy''' | bgcolor="#EEEEEE" | |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF" | BGCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | bgcolor="#FFCDD2" | [[w:Vokal tak bundar depan luas|[a]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:en:Nasal vowel|[ã]]] | [[w:Vokal pusat tengah|[ə]]] | bgcolor="#EEFFEE" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] | bgcolor="#FFCDD2" | | bgcolor="#EEEEEE" | |} : Kotak merah menandakan huruf khusus untuk kata nama khas dan kata pinjaman. {{Kotak info |Nama = |Gaya badan = background-color: #FFFFDD; min-width: 300px; align:right |Tajuk = |Gaya tajuk = |Atas = {{{Name|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}} |Gaya atas = background-color: #DDDDBB |Gaya imej = |Gaya kapsyen = |hình = {{{Hình|{{{hình|{{{5| }}}}}}}}} {{#if:{{{Hình|{{{hình|{{{5|}}}}}}}}}| {{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||[[Thể loại:Món ăn có hình|{{PAGENAME}}]]}} }} |caption = |hình2 = {{{Hinh2|{{{hinh2|{{{5| }}}}}}}}} {{#if:{{{Hinh2|{{{hinh2|{{{5|}}}}}}}}}| {{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||[[Thể loại:Món ăn có hình|{{PAGENAME}}]]}} }} |caption2 = |headerstyle = |labelstyle = |datastyle = |header1 = |label1 = Thể loại |data1 = {{ #if: {{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1|}}}}}}}}}|[[:Chủ đề:{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}|{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}]] [[Thể loại:{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}}]]|{{{Thể loại|{{{thể loại|{{{1}}}}}}}}} }} |header2 = |label2 = Số người ăn |data2 = {{{Số người ăn|{{{số người ăn|{{{2|}}}}}}}}} |header3 = |label3 = Năng lượng |data3 = {{{Năng lượng|{{{năng lượng|{{{6|}}}}}}}}} |header4 = |label4 = Thời gian thực hiện |data4 = {{{Thời gian thực hiện|{{{thời gian thực hiện|{{{3|}}}}}}}}} |header5 = |label5 = Độ khó |data5 = {{#if:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|[[File:{{{Rating|{{{độ khó|{{{4}}}}}}}}}o5dots.svg|{{#switch:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|1=Rất Dễ|2=Dễ|3=Hơi khó|4=Khó|5=Rất khó}}]]{{#if:{{{Noincludecat|{{{noincludecat|}}}}}}||{{#if:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|[[Thể loại:{{#switch:{{{Độ khó|{{{độ khó|{{{4|}}}}}}}}}|1=Rất dễ|2=Dễ|3=Hơi khó|4=Khó|5=Rất khó}}|{{PAGENAME}}]]}}}}}} |belowstyle = }} q524dz98gioehu45cec9qw6qcph4mik 0 4873 16255 15843 2026-08-09T13:05:50Z ~2026-43853-29 3624 16255 wikitext text/x-wiki <div style="text-align: center; font-size: 400%;">'''B''' untuk '''B'''urung, '''B'''adak sumbu dan '''B'''adak air</div> [[Fail:B is for Brilliant.png|center|400px|border|link=w:Burung]] [[Fail:White Rhinoceros.jpg|center|400px|border|link=w:Badak sumbu]] [[Fail:Hippo pod edit.jpg|center|400px|border|link=w:Badak air]] {{:Wikijunior:Abjad Haiwan}} [[Kategori:Wikijunior:Abjad Haiwan]] [[en:Wikijunior:Animal Alphabet/B]] 91wt4af7lrl4u55jmwrtc5zkljpwrbo 0 5733 16270 16254 2026-08-09T15:04:09Z Mirlim 3156 /* Mengenai Vokal */ 16270 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; margin-bottom:2px; background:transparent; padding-top:3px" | style="background:transparent; width:100%; border:1px solid #c8ccd1; vertical-align:top; {{border-radius|8px}} " | {| style="width:100%; margin-bottom:2px; vertical-align:top; background:transparent; padding-left:1em; padding-right:1em; padding-top:1em;" |- | <center><big><big><big>'''Panduan Ejaan Bahasa Kelantan</big></big></big>''' ---- <big><big>Salah satu usaha dalam menyumbang [[:incubator:Wp/mfa|Wikipedia Bahasa Melayu Kelantan-Patani]]</big><br />(masih dalam [[:incubator:Incubator:Main_Page/ms|Pengeram]] [[File:Incubator-logo.svg|15px|link=:incubator:Incubator:Main_Page/ms]])</big> |} |} ==Pengenalan== [[:w:ms:Ortografi|Ejaan piawai]] penting untuk menjadikan penulisan sesuatu bahasa konsisten dari segi ejaan. Disebabkan belum ada lagi satu set ejaan piawai untuk menulis [[:w:ms:Bahasa Melayu Kelantan|bahasa Melayu Kelantan]], dalam buku ini akan mengemukakan cadangan ejaan dalam menulis bahasa ini. ==Isi Kandungan== ===[[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Pendahuluan|Pendahuluan]]=== ===[[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Mengenai Vokal|Mengenai Vokal]]=== * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas|⟨È è⟩ untuk E Taling Luas]] * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas|Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas]] :* [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Perbandingan antara ⟨è⟩ dengan ⟨ae⟩|Perbandingan antara ⟨è⟩ dengan ⟨ae⟩]] * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit|⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit]] * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨E e⟩ untuk E Pepet|⟨E e⟩ untuk E Pepet]] * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨O o⟩ untuk O Luas|⟨O o⟩ untuk O Luas]] * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨Ó ó⟩ untuk O Sempit|⟨Ó ó⟩ untuk O Sempit]] * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Tanda ⟨◌̃⟩ untuk Bunyi Sengau|Tanda ⟨◌̃⟩ untuk Bunyi Sengau]] * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Penambahan Vokal|Penambahan Vokal]] * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Pengguguguran Vokal|Pengguguguran Vokal]] <!--siapa > sapo, kalau > kalu, -ai, -au > a--> ===[[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Mengenai Konsonan|Mengenai Konsonan]]=== * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Perubahan Konsonan di Hujung Perkataan|Perubahan Konsonan di Hujung Perkataan]] :* [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Berubah Menjadi ⟨-k⟩|Berubah Menjadi ⟨-k⟩]] :* [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Berubah Menjadi ⟨-h⟩|Berubah Menjadi ⟨-h⟩]] :* [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Berubah Menjadi ⟨-ng⟩|Berubah Menjadi ⟨-ng⟩]] * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Pengguguran Konsonan|Pengguguran Konsonan]] :* [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Gugur ⟨-l⟩ dan ⟨-r⟩ di Hujung Perkataan|Gugur ⟨-l⟩ dan ⟨-r⟩ di Hujung Perkataan]] :* [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Gugur ⟨-r⟩ Sebelum Konsonan|Gugur ⟨-r⟩ Sebelum Konsonan]] :* [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Gugur Huruf Sengau Sebelum Huruf Letupan|Gugur Huruf Sengau Sebelum Huruf Letupan]] * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Penggandaan Huruf untuk Bunyi Sabdu|Penggandaan Huruf untuk Bunyi Sabdu]] :* [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Suku Kata yang Berubah Bunyi Serta Disabdukan|Suku Kata yang Berubah Bunyi Serta Disabdukan]] * [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Penyelitan Huruf di Antara Vokal Berganding di Akhir Perkataan|Penyelitan Huruf di Antara Vokal Berganding di Akhir Perkataan]] ===[[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Soalan dan Hujahan|Soalan dan Hujahan]]=== pby441bf3f3a234fg6eaixj552dzvr4 0 6034 16271 16241 2026-08-10T04:06:26Z Mirlim 3156 16271 wikitext text/x-wiki ==Mengenai vokal== ===Huruf vokal=== {{Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Jadual vokal}} ===Audio dan contoh=== {|class="wikitable" ! rowspan=3 | Vokal ! rowspan=3 | Sebutan ([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) ! rowspan=3 | Audio ! colspan=6 | Contoh ! rowspan=3 | Catatan |- ! rowspan=2 colspan=2 | ! colspan=4 | Suku kata akhir |- ! colspan=2 | Terbuka ! colspan=2 | Tertutup |- | a || [a] || [[File:Open_front_unrounded_vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ambo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''a'''mbo]]''<br/>"saya" || [[File:Mfa-Mirlim-ambo.wav|70px]] || ''[[:wikt:smeta#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sme<u>t'''a'''</u>]]''<br/>"sekejap" || [[File:Mfa-Mirlim-smeta.wav|70px]] || ''[[:wikt:jah#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|<u>j'''a'''h</u>]]''<br/>"sahaja" || [[File:Mfa-Mirlim-jah.wav|70px]] || |- | ã || [ã] || | colspan=2 | - | ''[[:wikt:ssepã#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse<u>p'''ã'''</u>]]''<br/>"terjulur" || [[File:Mfa-Mirlim-ssepã.wav|70px]] || ''[[:wikt:piyãk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|pi<u>y'''ã'''k</u>]]''<br/>"merotan" || [[File:Mfa-Mirlim-piyãk.wav|70px]] || <small>Hanya di suku kata akhir</small> |- | e || [ə] || [[Fail:Schwa.ogg|70px]] || ''[[:wikt:krelóng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kr'''e'''lóng]]''<br/>"tamak" || [[File:Mfa-Mirlim-krelóng.wav|70px]] | colspan=2 | - || ''[[:wikt:èksideng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|èksi<u>d'''e'''ng</u>]]''<br/>"kemalangan" || [[File:Mfa-Mirlim-èksideng.wav|70px]] || <small>Bunyi [ə] di suku kata akhir terbuka biasanya berubah jadi [ɔ]</small> |- | è | rowspan=2 | [ɛ] | rowspan=2 | [[Fail:Open-mid front unrounded vowel.ogg|70px]] | ''[[:wikt:èwèk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]''<br/>"janggal" || [[File:Mfa-Mirlim-èwèk.wav|70px]] || ''[[:wikt:tapè#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ta<u>p'''è'''</u>]]''<br/>"tapai" || [[File:Mfa-Mirlim-tapè.wav|70px]] || ''[[:wikt:sselèh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|sse<u>l'''è'''h</u>]]''<br/>"tersilap" || [[File:Mfa-Mirlim-sselèh.wav|70px]] || |- | ae | colspan=2 | - || ''[[:wikt:klèwae#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|klè<u>w'''ae'''</u>]]''<br/>"[[:w:Kelewang|kelewang]]" || [[File:Mfa-Mirlim-klèwae.wav|70px]] | colspan=2 | - || <small>Hanya jika berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ sahaja</small> |- | ẽ || [ɛ̃] || | colspan=2 | - || ''[[:wikt:kopẽ#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|ko<u>p'''ẽ'''</u>]]''<br/>"sengau" || [[File:Mfa-Mirlim-kopẽ.wav|70px]] || ''[[:wikt:jlèpẽk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|jlè<u>p'''ẽ'''k</u>]]''<br/>"terkulai" || [[File:Mfa-Mirlim-jlèpẽk.wav|70px]] || <small>Hanya di suku kata akhir</small> |- | é || [e] || [[Fail:Close-mid front unrounded vowel.ogg|70px]] | colspan=2 | - || ''[[:wikt:toksé#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|tok<u>s'''é'''</u>]]''<br/>"tak&nbsp;mahu" || [[File:Mfa-Mirlim-toksé.wav|70px]] || ''[[:wikt:kenaléng#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|kena<u>l'''é'''ng</u>]]''<br/>"gentar" || [[File:Mfa-Mirlim-kenaléng.wav|70px]] || <small>Hanya di suku kata akhir</small> |- | i || [i] || [[Fail:Close front unrounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:igak#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''i'''gak]]''<br/>"tangkap" || [[File:Mfa-Mirlim-igak.wav|70px]] || ''[[:wikt:brèhi#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|brè<u>h'''i'''</u>]]''<br/>"gemar" || [[File:Mfa-Mirlim-brèhi.wav|70px]] || ''[[:wikt:seming#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|se<u>m'''i'''ng</u>]]''<br/>"simen" || [[File:Mfa-Mirlim-seming.wav|70px]] || |- | o || [ɔ] || [[Fail:Open-mid back rounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:omo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''o'''m'''o''']]''<br/>"umur" || [[File:Mfa-Mirlim-omo.wav|70px]] || ''[[:wikt:nnèlo#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|nnè<u>l'''o'''</u>]]''<br/>"tingkap" || [[File:Mfa-Mirlim-nnèlo.wav|70px]] || ''[[:wikt:bedooh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|bed'''o'''<u>'''o'''h</u>]]''<br/>"sangat" || [[File:Mfa-Mirlim-bedooh.wav|70px]] || |- | õ || [ɔ̃] || | colspan=2 | - || ''[[:wikt:hõ#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|<u>h'''õ'''</u>]]''<br/>"ya" || [[File:Mfa-Mirlim-hõ.wav|70px]] || ''[[:wikt:cocõh#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|co<u>c'''õ'''h</u>]]''<br/>"cucuk" || [[File:Mfa-Mirlim-cocõh.wav|70px]] || <small>Hanya di suku kata akhir</small> |- | ó || [o] || [[Fail:Close-mid back rounded vowel.ogg|70px]] | colspan=2 | - || ''[[:wikt:misohó#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|miso<u>h'''ó'''</u>]]''<br/>"terkenal" || [[File:Mfa-Mirlim-misohó.wav|70px]] || ''[[:wikt:tohók#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|to<u>h'''ó'''k</u>]]''<br/>"buang" || [[File:Mfa-Mirlim-tohók.wav|70px]] || <small>Hanya di suku kata akhir</small> |- | u || [u] || [[Fail:Close back rounded vowel.ogg|70px]] || ''[[:wikt:ugak-ugak#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|'''u'''gak-&#x2060;'''u'''gak]]''<br/>"jentik-&#x2060;jentik" || [[File:Mfa-Mirlim-ugak-ugak.wav|70px]] || ''[[:wikt:mmesu#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|mme<u>s'''u'''</u>]]''<br/>"tembusu" || [[File:Mfa-Mirlim-mmesu.wav|70px]] || ''[[:wikt:ugak-glabuk#Bahasa_Melayu_Kelantan-Patani|gla<u>b'''u'''k</u>]]''<br/>"ganggu" || [[File:Mfa-Mirlim-glabuk.wav|70px]] || |- | ũ || [ũ] || | colspan=2 | - || ''bb<u>a'''ũ'''</u>''<br/>"berbau" || [[File:Mfa-Mirlim-bbaũ.wav|70px]] || ''ket<u>'''ũ'''k</u>''<br/>"kentut || [[File:Mfa-Mirlim-ketũk.wav|70px]] || <small>Hanya di suku kata akhir</small> |} ===Penjelasan=== [[:w:ms:Bahasa Melayu Kelantan|Bahasa Melayu Kelantan]] (BMK) mempunyai 12 vokal, lapan vokal biasa dan empat vokal sengauan. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+Wu (2023) ! rowspan="2" | ! colspan="2" |[[:w:ms:Vokal depan|Depan]] ! colspan="2" |[[:w:ms:Vokal pusat|Pusat]] ! colspan="2" |[[:w:ms:Vokal belakang|Belakang]] |- !biasa !sengau !biasa !sengau !biasa !sengau |- ![[:w:ms:Vokal sempit|Sempit]] |{{IPA|i}} | | | |{{IPA|u}} |{{IPA|ũ}} |- ![[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]] |{{IPA|e}} | | | |{{IPA|o}} | |- ![[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]] |{{IPA|ɛ}} |{{IPA|ɛ̃}} |{{IPA|ə}} | |{{IPA|ɔ}} |{{IPA|ɔ̃}} |- ![[:w:ms:Vokal luas|Luas]] | | |{{IPA|a}} |{{IPA|ã}} | | |- |} Berbanding dengan bahasa Melayu Piawai (BMP) yang hanya ada enam vokal, bahasa Melayu Kelantan membezakan antara vokal separuh sempit {{IPA|[e o]}} dengan separuh luas {{IPA|[ɛ ɔ]}} sebagai fonem yang berbeza, yakni terdapat perbezaan makna mengikut fonem masing-masing dalam perkataan yang berbeza. Misalnya: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP |- ! [[:w:ms:Vokal separuh sempit|Separuh sempit]] | {{IPA|/e/}} || ilé || {{IPA|/ile/}} || hilir || {{IPA|/o/}} || masók || {{IPA|/masoʔ/}} || masuk |- ! [[:w:ms:Vokal separuh luas|Separuh luas]] | {{IPA|/ɛ/}} || ilae || {{IPA|/ilɛ/}} || hilang || {{IPA|/ɔ/}} || masok || {{IPA|/masɔʔ/}} || masak |} Pembezaan ini telah diakui oleh Asmah (2008), mengatakan bahawa bahasa Melayu Kelantan mempunyai 'E-taling biasa' dengan 'E-taling lebih luas', serta 'O luas' dan 'O kurang luas', masing-masing mungkin merujuk kepada {{IPA|/e/}}, {{IPA|/ɛ/}}, {{IPA|/ɔ/}}, dan {{IPA|/o/}}. Bahasa Melayu Kelantan juga mempunyai vokal sengauan sebagai fonem tersendiri berbanding daripada BMP. Misalnya: {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP !! !! BMK !! [[:w:ms:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]] !! BMP |- ! Vokal biasa | {{IPA|/ɛ/}} || kècèk || {{IPA|/kɛcɛʔ/}} || cakap || {{IPA|/ɔ/}} || èsok || {{IPA|/ɛsɔʔ/}} || esok |- ! Vokal sengauan | {{IPA|/ɛ̃/}} || kecẽk || {{IPA|/kəcɛʔ/}} || kecil || {{IPA|/ɔ̃/}} || èsõk || {{IPA|/ɛsɔ̃ʔ/}} || kesot |} Walaupun ramai seperti Adi Yasran (2010) mengatakan bahawa vokal sengauan tidak dikira fonem terasing, tetapi Wu (2023) telah membuktikan pengasingannya dengan menunjukkan pasangan minimal antara perkataan yang mengandungi vokal biasa dengan vokal sengauan dalam karyanya. Maka, karya Wu menjadi rujukan utama dalam buku ini. ===Rujukan=== * {{cite book |author=Asmah Haji Omar |year=2008 |title=Ensiklopedia Bahasa Melayu |location=Kuala Lumpur |publisher=Dewan Bahasa dan Pustaka}} * {{Cite journal |author=Adi Yasran Abdul Aziz |date=2010 |title=Inventori Vokal Dialek Melayu Kelantan: Satu Penilaian Semula |url=https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |url-status=live |journal=Jurnal Linguistik |language=ms |volume=11 |pages=1–19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715014843/https://plm.org.my/ejurnal/index.php/jurnallinguistik/article/view/153 |archive-date=15 July 2024}} * {{Cite book|title=Malayic varieties of Kelantan and Terengganu|author=Jiang Wu|publisher=LOT Publications|year=2023|isbn=978-94-6093-436-0|location=Amsterdam|url=https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/handle/1887/3642470|doi=10.48273/LOT0651|doi-access=free}} jmb6t37mru4l5nvrl6409caoyux9lq6 10 6210 16269 16244 2026-08-09T14:38:47Z Mirlim 3156 16269 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="8" |+ '''Huruf vokal''' |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center"''' | bgCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | '''Aa''' | bgcolor ="#EEFFEE" style="font-size:215%" | '''Ãã''' | style="font-size:215%" | '''Ee''' | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%" | [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas|'''Èè''']] | style="font-size:215%" | '''Ẽẽ''' | bgcolor="#EEFFEE" style="font-size:215%" | '''Éé''' |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF"''' | bgCOLOR="#EEEEEE" | Nama <br/> Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | ''A''<br/>[[w:Vokal tak bundar depan luas|[a]]] | bgcolor="#EEFFEE" | ''A&nbsp;sengau''<br/>[[:w:en:Nasal vowel|[ã]]] | ''E&nbsp;pepet''<br/>[[w:Vokal pusat tengah|[ə]]] | bgcolor="#EEFFEE" | ''E&nbsp;taling&nbsp;luas''<br/>[[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] | ''E&nbsp;taling&nbsp;sengau''<br/> [[:w:en:Nasal vowel|[ɛ̃]]] | bgcolor="#EEFFEE" | ''E&nbsp;taling&nbsp;sempit''<br/> [[:w:Vokal tak bundar depan separuh sempit|[e]]] |- bgcolor="#EEFFEE" ALIGN="center"''' | bgCOLOR="#EEEEEE" | Huruf | style="font-size:215%" | '''Ii''' | bgCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | '''Oo''' | style="font-size:215%" | '''Õõ''' | bgCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | '''Óó''' | style="font-size:215%" | '''Uu''' | bgCOLOR="#DDFFFF" style="font-size:215%" | '''Ũũ''' |-ALIGN="center" bgcolor="#EEFFEE"''' | bgCOLOR="#EEEEEE" | Nama <br/> Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | ''I''<br/>[[w:Vokal tak bundar depan sempit|[i]]] | bgCOLOR="#DDFFFF" | ''O&nbsp;luas'' <br/>[[:w:Vokal bundar belakang separuh luas|[ɔ]]] | ''O&nbsp;sengau''<br/>[[:w:en:Nasal vowel|[ɔ̃]]] | bgCOLOR="#DDFFFF" | ''O&nbsp;sempit''<br/>[[:w:Vokal bundar belakang separuh sempit|[o]]] | ''U''<br/>[[:w:Vokal bundar belakang sempit|[u]]] | bgCOLOR="#DDFFFF" | ''U&nbsp;sengau''<br/>[[:w:en:Nasal vowel|[ũ]]] |- bgcolor="#DDFFFF" ALIGN="center"''' | bgCOLOR="#EEEEEE" | Huruf&nbsp;(Digraf) | colspan="6" style="font-size:215%" | [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas|'''ae''']] |-ALIGN="center" bgcolor="#DDFFFF"''' | bgCOLOR="#EEEEEE" | Sebutan&nbsp;([[w:Abjad Fonetik Antarabangsa|AFA]]) | colspan="6" | [[:w:Vokal tak bundar depan separuh luas|[ɛ]]] |} 1vmnkxr5gu7u791wifij4jqa5dy58ky 0 6212 16257 16253 2026-08-09T13:44:54Z Mirlim 3156 /* Bentuk lain yang kurang disarankan */ 16257 wikitext text/x-wiki ==⟨È è⟩ untuk E Taling Luas== Berikut contoh E taling luas dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | janggal | ''[[:wikt:èwèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]'' | [ɛ.wɛʔ] |- | kenduri | ''[[:wikt:bèkwoh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|b'''è'''kwoh]]'' | [bɛʔ.wɔh] |- | kerap | ''[[:wikt:kerèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|ker'''è'''k]]'' | [kə.ɣɛʔ] |- | tilam | ''[[:wikt:lèmbèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|l'''è'''mb'''è'''k]]'' | [lɛm.bɛʔ] |- | pemberani | ''[[:wikt:gedèbè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|ged'''è'''b'''è''']]'' | [ɡə.dɛ.bɛ] |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨È è⟩?=== * Hampir semua E taling ditukarkan kepada ⟨è⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | '''e'''tak''' | [[:wikt:ètok#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''''è'''tok'']] | [ɛ.tɔʔ] |- | b'''e'''r'''e'''s | ''b'''è'''r'''è'''h'' | [bɛ.ɣɛh] |- | mol'''e'''k | ''mol'''è'''k'' | [mɔ.lɛʔ] |- | com'''e'''l | [[:wikt:comè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''com'''è''''']] | [ɛ.tɔʔ] |- | m'''e'''ja | [[:wikt:mèjo#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''m'''è'''jo'']] | [mɛ.d͡ʒɔ] |} * Kadang-kadang vokal ⟨i⟩ pada suku kata praakhir diluaskan sebutan menjadi ⟨è⟩, : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | per'''i'''ntah | ''[[:wikt:prètoh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|pr'''è'''toh]]'' | [pɣɛ.tɔh] |- | c'''i'''kgu | ''[[:wikt:cèkgu#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|c'''è'''kgu]]'' | [kə.ɣɛʔ] |- | m'''i'''nggu | ''[[:wikt:mènggu#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|m'''è'''nggu]]'' | [mɛŋ.ɡu] |- | '''i'''nci | ''[[:wikt:èci#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''è'''ci]]'' | [ɛ.tʃi] |} * Kadang-kadang sebahagian perkataan yang berakhir dengan ⟨-ai⟩ berubah kepada ⟨-è⟩, '''padahal lazimnya berubah kepada ⟨-a⟩''' : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | tib'''ai''' | [[:wikt:tibè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ti'''bè''''']] | [ti.bɛ] |- | tap'''ai''' | [[:wikt:tapè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ta'''pè''''']] | [ta.pɛ] |- |} ===Penjelasan=== Lambangan ⟨È è⟩ sebagai E taling luas menepati seperti mana yang dilakukan pada bahasa-bahasa berikut: ====Contoh ⟨È è⟩ untuk E taling luas dalam bahasa lain==== * [[:w:Bahasa Perancis|Perancis]] *: [[:wikt:en:brème|''br'''è'''me'']] {{IPA|/bʁ'''ɛ'''m/}}, [[:wikt:en:sévère|''sév'''è'''re'']] {{IPA|/se.v'''ɛ'''ːʁ/}}, [[:wikt:en:crème brûlée|''cr'''è'''me brûlée'']] {{IPA|/kʁ'''ɛ'''m bʁy.le/}} * [[:w:Bahasa Aceh|Aceh]] *: [[:wikt:en:angèn|''ang'''è'''n'']] {{IPA|/aˈŋ'''ɛ'''n/}}, [[:wikt:en:tubèë|''tub'''è'''ë'']] {{IPA|/tub'''ɛ'''ə̯/}}, [[:wikt:en:keunyèh|''keuny'''è'''h'']] {{IPA|/kɯɲ'''ɛ'''h/}} * [[:w:Bahasa Betawi|Betawi]] *: [[:wikt:en:èn|'''''è'''n'']] {{IPA|/'''ɛ'''n/}}, [[:wikt:en:pemerèntè|''pemer'''è'''nt'''è''''']] {{IPA|[pə.mə.r'''ɛ'''nˈt'''ɛ''']}}, [[:wikt:en:gahwè|''gahw'''è''''']] {{IPA|[ɡahw'''ɛ''']}} ===Bentuk lain yang kurang disarankan=== Setelah menepati bahawa ⟨È è⟩ dikhaskan untuk E taling luas, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan: * Meninggalkan E taling luas tanpa tanda calit *: Ini menyebabkan E taling luas tidak mudah dibezakan berbanding dengan E lain iaitu E taling sempit dan E pepet. * Mengeja selain daripada huruf ⟨È è⟩ *: Sekiranya ia disebut lain daripada piawai, maka ia perlu dieja tanpa pengaruh ejaan Bahasa Melayu piawai. Misalnya: :: {| |bentuk tak saran: || ''pritoh'', ''cikgu'', ''minggu'', ''inci'' |- |padahal yang disarankan: || ''pr'''è'''toh'', ''c'''è'''kgu'', ''m'''è'''nggu'', '''''è'''ci''. |} * Mengeja sebagai ⟨ae⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩, ⟨ey⟩ *: Ini jika ia bukan berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩, atau ⟨-ang⟩, maka perlu dieja sebagai ⟨-è⟩. Misalnya: :: {| |bentuk tak saran: || ''tibae'', ''tibea'', ''tapei'', ''tapey'' |- | padahal yang disarankan: || ''tib'''è''''', ''tap'''è''''' |} hvudmho8t3y1v25jx4qpzxt0uo4rpy6 16263 16257 2026-08-09T14:14:46Z Mirlim 3156 /* Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨È è⟩? */ 16263 wikitext text/x-wiki ==⟨È è⟩ untuk E Taling Luas== Berikut contoh E taling luas dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | janggal | ''[[:wikt:èwèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]'' | [ɛ.wɛʔ] |- | kenduri | ''[[:wikt:bèkwoh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|b'''è'''kwoh]]'' | [bɛʔ.wɔh] |- | kerap | ''[[:wikt:kerèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|ker'''è'''k]]'' | [kə.ɣɛʔ] |- | tilam | ''[[:wikt:lèmbèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|l'''è'''mb'''è'''k]]'' | [lɛm.bɛʔ] |- | pemberani | ''[[:wikt:gedèbè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|ged'''è'''b'''è''']]'' | [ɡə.dɛ.bɛ] |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨È è⟩?=== * Hampir semua E taling ditukarkan kepada ⟨è⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | '''e'''tak''' | [[:wikt:ètok#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''''è'''tok'']] | {{IPA|['''ɛ'''.tɔʔ]}} |- | b'''e'''r'''e'''s | ''b'''è'''r'''è'''h'' | {{IPA|[b'''ɛ'''.ɣ'''ɛ'''h]}} |- | mol'''e'''k | ''mol'''è'''k'' | {{IPA|[mɔ.l'''ɛ'''ʔ]}} |- | com'''e'''l | [[:wikt:comè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''com'''è''''']] | {{IPA|[t͡ʃɔ.m'''ɛ''']}} |- | m'''e'''ja | [[:wikt:mèjo#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''m'''è'''jo'']] | {{IPA|[m'''ɛ'''.d͡ʒɔ]}} |} * Vokal berganding ⟨ia⟩ ditukarkan kepada ⟨è⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | b'''ia'''sa | ''b'''è'''so'' | {{IPA|[b'''ɛ'''.sɔ]}} |- | bern'''ia'''ga | [[:wikt:nnègo#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''nn'''è'''go'']] | {{IPA|[nː'''ɛ'''.ɡɔ]}} |- | b'''ia'''wak | ''b'''è'''wok'' | {{IPA|[b'''ɛ'''.wɔʔ]}} |} * Kadang-kadang vokal ⟨i⟩ pada suku kata praakhir diluaskan sebutan menjadi ⟨è⟩, : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | per'''i'''ntah | [[:wikt:prètoh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pr'''è'''toh'']] | {{IPA|[pɣ'''ɛ'''.tɔh]}} |- | c'''i'''kgu | [[:wikt:cèkgu#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''c'''è'''kgu'']] | {{IPA|[t͡ʃ'''ɛ'''ʔ.ɡu]}} |- | m'''i'''nggu | [[:wikt:mènggu#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''m'''è'''nggu'']] | {{IPA|[m'''ɛ'''ŋ.ɡu]}} |- | '''i'''nci | [[:wikt:èci#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''''è'''ci'']] | {{IPA|['''ɛ'''.t͡ʃi]}} |} * Kadang-kadang sebahagian perkataan yang berakhir dengan diftong ⟨-ai⟩ berubah kepada ⟨-è⟩, '''padahal lazimnya berubah kepada ⟨-a⟩''' : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | tib'''ai''' | [[:wikt:tibè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ti'''bè''''']] | {{IPA|[ti.b'''ɛ''']}} |- | tap'''ai''' | [[:wikt:tapè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ta'''pè''''']] | {{IPA|[ta.p'''ɛ''']}} |- |} ===Penjelasan=== Lambangan ⟨È è⟩ sebagai E taling luas menepati seperti mana yang dilakukan pada bahasa-bahasa berikut: ====Contoh ⟨È è⟩ untuk E taling luas dalam bahasa lain==== * [[:w:Bahasa Perancis|Perancis]] *: [[:wikt:en:brème|''br'''è'''me'']] {{IPA|/bʁ'''ɛ'''m/}}, [[:wikt:en:sévère|''sév'''è'''re'']] {{IPA|/se.v'''ɛ'''ːʁ/}}, [[:wikt:en:crème brûlée|''cr'''è'''me brûlée'']] {{IPA|/kʁ'''ɛ'''m bʁy.le/}} * [[:w:Bahasa Aceh|Aceh]] *: [[:wikt:en:angèn|''ang'''è'''n'']] {{IPA|/aˈŋ'''ɛ'''n/}}, [[:wikt:en:tubèë|''tub'''è'''ë'']] {{IPA|/tub'''ɛ'''ə̯/}}, [[:wikt:en:keunyèh|''keuny'''è'''h'']] {{IPA|/kɯɲ'''ɛ'''h/}} * [[:w:Bahasa Betawi|Betawi]] *: [[:wikt:en:èn|'''''è'''n'']] {{IPA|/'''ɛ'''n/}}, [[:wikt:en:pemerèntè|''pemer'''è'''nt'''è''''']] {{IPA|[pə.mə.r'''ɛ'''nˈt'''ɛ''']}}, [[:wikt:en:gahwè|''gahw'''è''''']] {{IPA|[ɡahw'''ɛ''']}} ===Bentuk lain yang kurang disarankan=== Setelah menepati bahawa ⟨È è⟩ dikhaskan untuk E taling luas, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan: * Meninggalkan E taling luas tanpa tanda calit *: Ini menyebabkan E taling luas tidak mudah dibezakan berbanding dengan E lain iaitu E taling sempit dan E pepet. * Mengeja selain daripada huruf ⟨È è⟩ *: Sekiranya ia disebut lain daripada piawai, maka ia perlu dieja tanpa pengaruh ejaan Bahasa Melayu piawai. Misalnya: :: {| |bentuk tak saran: || ''pritoh'', ''cikgu'', ''minggu'', ''inci'' |- |padahal yang disarankan: || ''pr'''è'''toh'', ''c'''è'''kgu'', ''m'''è'''nggu'', '''''è'''ci''. |} * Mengeja sebagai ⟨ae⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩, ⟨ey⟩ *: Ini jika ia bukan berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩, atau ⟨-ang⟩, maka perlu dieja sebagai ⟨-è⟩. Misalnya: :: {| |bentuk tak saran: || ''tibae'', ''tibea'', ''tapei'', ''tapey'' |- | padahal yang disarankan: || ''tib'''è''''', ''tap'''è''''' |} dfskkjd2a2pius999qbnqy2odfgi7vo 16264 16263 2026-08-09T14:19:14Z Mirlim 3156 /* Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨È è⟩? */ 16264 wikitext text/x-wiki ==⟨È è⟩ untuk E Taling Luas== Berikut contoh E taling luas dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | janggal | ''[[:wikt:èwèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]'' | [ɛ.wɛʔ] |- | kenduri | ''[[:wikt:bèkwoh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|b'''è'''kwoh]]'' | [bɛʔ.wɔh] |- | kerap | ''[[:wikt:kerèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|ker'''è'''k]]'' | [kə.ɣɛʔ] |- | tilam | ''[[:wikt:lèmbèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|l'''è'''mb'''è'''k]]'' | [lɛm.bɛʔ] |- | pemberani | ''[[:wikt:gedèbè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|ged'''è'''b'''è''']]'' | [ɡə.dɛ.bɛ] |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨È è⟩?=== * Hampir semua E taling ditukarkan kepada ⟨è⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | '''e'''tak''' | [[:wikt:ètok#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''''è'''tok'']] | {{IPA|['''ɛ'''.tɔʔ]}} |- | b'''e'''r'''e'''s | ''b'''è'''r'''è'''h'' | {{IPA|[b'''ɛ'''.ɣ'''ɛ'''h]}} |- | mol'''e'''k | ''mol'''è'''k'' | {{IPA|[mɔ.l'''ɛ'''ʔ]}} |- | com'''e'''l | [[:wikt:comè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''com'''è''''']] | {{IPA|[t͡ʃɔ.m'''ɛ''']}} |- | m'''e'''ja | [[:wikt:mèjo#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''m'''è'''jo'']] | {{IPA|[m'''ɛ'''.d͡ʒɔ]}} |} * Vokal berganding ⟨ia⟩ yang bukan berada di akhir suku kata, yang berada dalam perkataan yang mengandungi 3 atau lebih suku kata, ditukarkan kepada ⟨è⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! colspan=2 | [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | b'''ia'''sa || bi‧a‧sa | ''b'''è'''so'' | {{IPA|[b'''ɛ'''.sɔ]}} |- | bern'''ia'''ga || ber‧ni‧a‧ga | [[:wikt:nnègo#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''nn'''è'''go'']] | {{IPA|[nː'''ɛ'''.ɡɔ]}} |- | b'''ia'''wak || bi‧a‧wak | ''b'''è'''wok'' | {{IPA|[b'''ɛ'''.wɔʔ]}} |} * Kadang-kadang vokal ⟨i⟩ pada suku kata praakhir diluaskan sebutan menjadi ⟨è⟩, : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | per'''i'''ntah | [[:wikt:prètoh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pr'''è'''toh'']] | {{IPA|[pɣ'''ɛ'''.tɔh]}} |- | c'''i'''kgu | [[:wikt:cèkgu#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''c'''è'''kgu'']] | {{IPA|[t͡ʃ'''ɛ'''ʔ.ɡu]}} |- | m'''i'''nggu | [[:wikt:mènggu#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''m'''è'''nggu'']] | {{IPA|[m'''ɛ'''ŋ.ɡu]}} |- | '''i'''nci | [[:wikt:èci#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''''è'''ci'']] | {{IPA|['''ɛ'''.t͡ʃi]}} |} * Kadang-kadang sebahagian perkataan yang berakhir dengan diftong ⟨-ai⟩ berubah kepada ⟨-è⟩, '''padahal lazimnya berubah kepada ⟨-a⟩''' : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | tib'''ai''' | [[:wikt:tibè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ti'''bè''''']] | {{IPA|[ti.b'''ɛ''']}} |- | tap'''ai''' | [[:wikt:tapè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ta'''pè''''']] | {{IPA|[ta.p'''ɛ''']}} |- |} ===Penjelasan=== Lambangan ⟨È è⟩ sebagai E taling luas menepati seperti mana yang dilakukan pada bahasa-bahasa berikut: ====Contoh ⟨È è⟩ untuk E taling luas dalam bahasa lain==== * [[:w:Bahasa Perancis|Perancis]] *: [[:wikt:en:brème|''br'''è'''me'']] {{IPA|/bʁ'''ɛ'''m/}}, [[:wikt:en:sévère|''sév'''è'''re'']] {{IPA|/se.v'''ɛ'''ːʁ/}}, [[:wikt:en:crème brûlée|''cr'''è'''me brûlée'']] {{IPA|/kʁ'''ɛ'''m bʁy.le/}} * [[:w:Bahasa Aceh|Aceh]] *: [[:wikt:en:angèn|''ang'''è'''n'']] {{IPA|/aˈŋ'''ɛ'''n/}}, [[:wikt:en:tubèë|''tub'''è'''ë'']] {{IPA|/tub'''ɛ'''ə̯/}}, [[:wikt:en:keunyèh|''keuny'''è'''h'']] {{IPA|/kɯɲ'''ɛ'''h/}} * [[:w:Bahasa Betawi|Betawi]] *: [[:wikt:en:èn|'''''è'''n'']] {{IPA|/'''ɛ'''n/}}, [[:wikt:en:pemerèntè|''pemer'''è'''nt'''è''''']] {{IPA|[pə.mə.r'''ɛ'''nˈt'''ɛ''']}}, [[:wikt:en:gahwè|''gahw'''è''''']] {{IPA|[ɡahw'''ɛ''']}} ===Bentuk lain yang kurang disarankan=== Setelah menepati bahawa ⟨È è⟩ dikhaskan untuk E taling luas, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan: * Meninggalkan E taling luas tanpa tanda calit *: Ini menyebabkan E taling luas tidak mudah dibezakan berbanding dengan E lain iaitu E taling sempit dan E pepet. * Mengeja selain daripada huruf ⟨È è⟩ *: Sekiranya ia disebut lain daripada piawai, maka ia perlu dieja tanpa pengaruh ejaan Bahasa Melayu piawai. Misalnya: :: {| |bentuk tak saran: || ''pritoh'', ''cikgu'', ''minggu'', ''inci'' |- |padahal yang disarankan: || ''pr'''è'''toh'', ''c'''è'''kgu'', ''m'''è'''nggu'', '''''è'''ci''. |} * Mengeja sebagai ⟨ae⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩, ⟨ey⟩ *: Ini jika ia bukan berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩, atau ⟨-ang⟩, maka perlu dieja sebagai ⟨-è⟩. Misalnya: :: {| |bentuk tak saran: || ''tibae'', ''tibea'', ''tapei'', ''tapey'' |- | padahal yang disarankan: || ''tib'''è''''', ''tap'''è''''' |} bfsrqbyk6xosmoigxj9oq3xqh62r948 16267 16264 2026-08-09T14:24:18Z Mirlim 3156 /* ⟨È è⟩ untuk E Taling Luas */ 16267 wikitext text/x-wiki ==⟨È è⟩ untuk E Taling Luas== Berikut contoh E taling luas dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | janggal | ''[[:wikt:èwèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]'' | {{IPA|['''ɛ'''.w'''ɛ'''ʔ]}} |- | kenduri | ''[[:wikt:bèkwoh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|b'''è'''kwoh]]'' | {{IPA|[b'''ɛ'''ʔ.wɔh]}} |- | kerap | ''[[:wikt:kerèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|ker'''è'''k]]'' | {{IPA|[kə.ɣ'''ɛ'''ʔ]}} |- | tilam | ''[[:wikt:lèmbèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|l'''è'''mb'''è'''k]]'' | {{IPA|[l'''ɛ'''m.b'''ɛ'''ʔ]}} |- | pemberani | ''[[:wikt:gedèbè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|ged'''è'''b'''è''']]'' | {{IPA|[ɡə.d'''ɛ'''.b'''ɛ''']}} |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨È è⟩?=== * Hampir semua E taling ditukarkan kepada ⟨è⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | '''e'''tak''' | [[:wikt:ètok#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''''è'''tok'']] | {{IPA|['''ɛ'''.tɔʔ]}} |- | b'''e'''r'''e'''s | ''b'''è'''r'''è'''h'' | {{IPA|[b'''ɛ'''.ɣ'''ɛ'''h]}} |- | mol'''e'''k | ''mol'''è'''k'' | {{IPA|[mɔ.l'''ɛ'''ʔ]}} |- | com'''e'''l | [[:wikt:comè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''com'''è''''']] | {{IPA|[t͡ʃɔ.m'''ɛ''']}} |- | m'''e'''ja | [[:wikt:mèjo#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''m'''è'''jo'']] | {{IPA|[m'''ɛ'''.d͡ʒɔ]}} |} * Vokal berganding ⟨ia⟩ yang bukan berada di akhir suku kata, yang berada di dalam perkataan yang mengandungi 3 suku kata atau lebih, ditukarkan kepada ⟨è⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! colspan=2 | [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | b'''ia'''sa || bi‧a‧sa | ''b'''è'''so'' | {{IPA|[b'''ɛ'''.sɔ]}} |- | bern'''ia'''ga || ber‧ni‧a‧ga | [[:wikt:nnègo#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''nn'''è'''go'']] | {{IPA|[nː'''ɛ'''.ɡɔ]}} |- | b'''ia'''wak || bi‧a‧wak | ''b'''è'''wok'' | {{IPA|[b'''ɛ'''.wɔʔ]}} |} * Kadang-kadang vokal ⟨i⟩ pada suku kata praakhir diluaskan sebutan menjadi ⟨è⟩, : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | per'''i'''ntah | [[:wikt:prètoh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pr'''è'''toh'']] | {{IPA|[pɣ'''ɛ'''.tɔh]}} |- | c'''i'''kgu | [[:wikt:cèkgu#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''c'''è'''kgu'']] | {{IPA|[t͡ʃ'''ɛ'''ʔ.ɡu]}} |- | m'''i'''nggu | [[:wikt:mènggu#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''m'''è'''nggu'']] | {{IPA|[m'''ɛ'''ŋ.ɡu]}} |- | '''i'''nci | [[:wikt:èci#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''''è'''ci'']] | {{IPA|['''ɛ'''.t͡ʃi]}} |} * Kadang-kadang sebahagian perkataan yang berakhir dengan diftong ⟨-ai⟩ berubah kepada ⟨-è⟩, '''padahal lazimnya berubah kepada ⟨-a⟩''' : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | tib'''ai''' | [[:wikt:tibè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ti'''bè''''']] | {{IPA|[ti.b'''ɛ''']}} |- | tap'''ai''' | [[:wikt:tapè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ta'''pè''''']] | {{IPA|[ta.p'''ɛ''']}} |- |} ===Penjelasan=== Lambangan ⟨È è⟩ sebagai E taling luas menepati seperti mana yang dilakukan pada bahasa-bahasa berikut: ====Contoh ⟨È è⟩ untuk E taling luas dalam bahasa lain==== * [[:w:Bahasa Perancis|Perancis]] *: [[:wikt:en:brème|''br'''è'''me'']] {{IPA|/bʁ'''ɛ'''m/}}, [[:wikt:en:sévère|''sév'''è'''re'']] {{IPA|/se.v'''ɛ'''ːʁ/}}, [[:wikt:en:crème brûlée|''cr'''è'''me brûlée'']] {{IPA|/kʁ'''ɛ'''m bʁy.le/}} * [[:w:Bahasa Aceh|Aceh]] *: [[:wikt:en:angèn|''ang'''è'''n'']] {{IPA|/aˈŋ'''ɛ'''n/}}, [[:wikt:en:tubèë|''tub'''è'''ë'']] {{IPA|/tub'''ɛ'''ə̯/}}, [[:wikt:en:keunyèh|''keuny'''è'''h'']] {{IPA|/kɯɲ'''ɛ'''h/}} * [[:w:Bahasa Betawi|Betawi]] *: [[:wikt:en:èn|'''''è'''n'']] {{IPA|/'''ɛ'''n/}}, [[:wikt:en:pemerèntè|''pemer'''è'''nt'''è''''']] {{IPA|[pə.mə.r'''ɛ'''nˈt'''ɛ''']}}, [[:wikt:en:gahwè|''gahw'''è''''']] {{IPA|[ɡahw'''ɛ''']}} ===Bentuk lain yang kurang disarankan=== Setelah menepati bahawa ⟨È è⟩ dikhaskan untuk E taling luas, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan: * Meninggalkan E taling luas tanpa tanda calit *: Ini menyebabkan E taling luas tidak mudah dibezakan berbanding dengan E lain iaitu E taling sempit dan E pepet. * Mengeja selain daripada huruf ⟨È è⟩ *: Sekiranya ia disebut lain daripada piawai, maka ia perlu dieja tanpa pengaruh ejaan Bahasa Melayu piawai. Misalnya: :: {| |bentuk tak saran: || ''pritoh'', ''cikgu'', ''minggu'', ''inci'' |- |padahal yang disarankan: || ''pr'''è'''toh'', ''c'''è'''kgu'', ''m'''è'''nggu'', '''''è'''ci''. |} * Mengeja sebagai ⟨ae⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩, ⟨ey⟩ *: Ini jika ia bukan berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩, atau ⟨-ang⟩, maka perlu dieja sebagai ⟨-è⟩. Misalnya: :: {| |bentuk tak saran: || ''tibae'', ''tibea'', ''tapei'', ''tapey'' |- | padahal yang disarankan: || ''tib'''è''''', ''tap'''è''''' |} p7btzkune8r5ifs48b9vbahj58t32ok 16275 16267 2026-08-10T04:39:09Z Mirlim 3156 /* ⟨È è⟩ untuk E Taling Luas */ 16275 wikitext text/x-wiki ==⟨È è⟩ untuk E Taling Luas== Berikut contoh E taling luas yang ditulis sebagai ⟨è⟩ dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | janggal | ''[[:wikt:èwèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''è'''w'''è'''k]]'' | {{IPA|['''ɛ'''.w'''ɛ'''ʔ]}} |- | kenduri | ''[[:wikt:bèkwoh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|b'''è'''kwoh]]'' | {{IPA|[b'''ɛ'''ʔ.wɔh]}} |- | kerap | ''[[:wikt:kerèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|ker'''è'''k]]'' | {{IPA|[kə.ɣ'''ɛ'''ʔ]}} |- | tilam | ''[[:wikt:lèmbèk#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|l'''è'''mb'''è'''k]]'' | {{IPA|[l'''ɛ'''m.b'''ɛ'''ʔ]}} |- | pemberani | ''[[:wikt:gedèbè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|ged'''è'''b'''è''']]'' | {{IPA|[ɡə.d'''ɛ'''.b'''ɛ''']}} |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨È è⟩?=== * Hampir semua E taling ditukarkan kepada ⟨è⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | '''e'''tak''' | [[:wikt:ètok#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''''è'''tok'']] | {{IPA|['''ɛ'''.tɔʔ]}} |- | b'''e'''r'''e'''s | ''b'''è'''r'''è'''h'' | {{IPA|[b'''ɛ'''.ɣ'''ɛ'''h]}} |- | mol'''e'''k | ''mol'''è'''k'' | {{IPA|[mɔ.l'''ɛ'''ʔ]}} |- | com'''e'''l | [[:wikt:comè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''com'''è''''']] | {{IPA|[t͡ʃɔ.m'''ɛ''']}} |- | m'''e'''ja | [[:wikt:mèjo#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''m'''è'''jo'']] | {{IPA|[m'''ɛ'''.d͡ʒɔ]}} |} * Vokal berganding ⟨ia⟩ yang bukan berada di akhir suku kata, yang berada di dalam perkataan yang mengandungi 3 suku kata atau lebih, ditukarkan kepada ⟨è⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! colspan=2 | [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | b'''ia'''sa || bi‧a‧sa | ''b'''è'''so'' | {{IPA|[b'''ɛ'''.sɔ]}} |- | bern'''ia'''ga || ber‧ni‧a‧ga | [[:wikt:nnègo#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''nn'''è'''go'']] | {{IPA|[nː'''ɛ'''.ɡɔ]}} |- | b'''ia'''wak || bi‧a‧wak | ''b'''è'''wok'' | {{IPA|[b'''ɛ'''.wɔʔ]}} |} * Kadang-kadang vokal ⟨i⟩ pada suku kata praakhir diluaskan sebutan menjadi ⟨è⟩, : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | per'''i'''ntah | [[:wikt:prètoh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pr'''è'''toh'']] | {{IPA|[pɣ'''ɛ'''.tɔh]}} |- | c'''i'''kgu | [[:wikt:cèkgu#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''c'''è'''kgu'']] | {{IPA|[t͡ʃ'''ɛ'''ʔ.ɡu]}} |- | m'''i'''nggu | [[:wikt:mènggu#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''m'''è'''nggu'']] | {{IPA|[m'''ɛ'''ŋ.ɡu]}} |- | '''i'''nci | [[:wikt:èci#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|'''''è'''ci'']] | {{IPA|['''ɛ'''.t͡ʃi]}} |} * Kadang-kadang sebahagian perkataan yang berakhir dengan diftong ⟨-ai⟩ berubah kepada ⟨-è⟩, '''padahal lazimnya berubah kepada ⟨-a⟩''' : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | tib'''ai''' | [[:wikt:tibè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ti'''bè''''']] | {{IPA|[ti.b'''ɛ''']}} |- | tap'''ai''' | [[:wikt:tapè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ta'''pè''''']] | {{IPA|[ta.p'''ɛ''']}} |- |} ===Penjelasan=== Lambangan ⟨È è⟩ sebagai E taling luas menepati seperti mana yang dilakukan pada bahasa-bahasa berikut: ====Contoh ⟨È è⟩ untuk E taling luas dalam bahasa lain==== * [[:w:Bahasa Perancis|Perancis]] *: [[:wikt:en:brème|''br'''è'''me'']] {{IPA|/bʁ'''ɛ'''m/}}, [[:wikt:en:sévère|''sév'''è'''re'']] {{IPA|/se.v'''ɛ'''ːʁ/}}, [[:wikt:en:crème brûlée|''cr'''è'''me brûlée'']] {{IPA|/kʁ'''ɛ'''m bʁy.le/}} * [[:w:Bahasa Aceh|Aceh]] *: [[:wikt:en:angèn|''ang'''è'''n'']] {{IPA|/aˈŋ'''ɛ'''n/}}, [[:wikt:en:tubèë|''tub'''è'''ë'']] {{IPA|/tub'''ɛ'''ə̯/}}, [[:wikt:en:keunyèh|''keuny'''è'''h'']] {{IPA|/kɯɲ'''ɛ'''h/}} * [[:w:Bahasa Betawi|Betawi]] *: [[:wikt:en:èn|'''''è'''n'']] {{IPA|/'''ɛ'''n/}}, [[:wikt:en:pemerèntè|''pemer'''è'''nt'''è''''']] {{IPA|[pə.mə.r'''ɛ'''nˈt'''ɛ''']}}, [[:wikt:en:gahwè|''gahw'''è''''']] {{IPA|[ɡahw'''ɛ''']}} ===Bentuk lain yang kurang disarankan=== Setelah menepati bahawa ⟨È è⟩ dikhaskan untuk E taling luas, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan: * Meninggalkan E taling luas tanpa tanda calit *: Ini menyebabkan E taling luas tidak mudah dibezakan berbanding dengan E lain iaitu E taling sempit dan E pepet. * Mengeja selain daripada huruf ⟨È è⟩ *: Sekiranya ia disebut lain daripada piawai, maka ia perlu dieja tanpa pengaruh ejaan Bahasa Melayu piawai. Misalnya: :: {| |bentuk tak saran: || ''pritoh'', ''cikgu'', ''minggu'', ''inci'' |- |padahal yang disarankan: || ''pr'''è'''toh'', ''c'''è'''kgu'', ''m'''è'''nggu'', '''''è'''ci''. |} * Mengeja sebagai ⟨ae⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩, ⟨ey⟩ *: Ini jika ia bukan berasal dari perkataan berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩, atau ⟨-ang⟩, maka perlu dieja sebagai ⟨-è⟩. Misalnya: :: {| |bentuk tak saran: || ''tibae'', ''tibea'', ''tapei'', ''tapey'' |- | padahal yang disarankan: || ''tib'''è''''', ''tap'''è''''' |} 0qbtncrjhu17cehslwcxkzsaemddoar 2 6213 16262 16250 2026-08-09T13:54:01Z Mirlim 3156 16262 wikitext text/x-wiki <!-- ==Hurók saksi (''vokal'')== ===E taling sepik ⟨é⟩=== E taling dalae Kècèk Klatae-Ttaning ado duwo jenih: E taling [[:w:ms:Vokal tak bundar depan separuh sempit|hok sepik [e]]] dengae E taling [[:w:ms:Vokal tak bundar depan separuh luas|hok luwah [ɛ]]]. * E taling hok sepik keno tulih nga hurók '''⟨é⟩''', nok buwi bbèzo bunying nga hok E taling luwah ⟨è⟩ nga E tengoh ({{Lang|ms|pepet}}) ⟨e⟩. * E taling hok sepik skalo ado ddalae suku kato hok ttutók{{Makno asa|tertutup}}, cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ka'''til''''' | ka'''té''' | [ka.te] |- | ''bo'''leh''''' | bu'''léh''' | [bu.leh] |- | ''le'''tih''''' | le'''téh''' | [lə.teh] |- | ''go'''reng''''' | go'''réng''' | [go.ɣeŋ] |- | ''ma'''sin''''' | ma'''séng''' | [ma.seŋ] |- | ''bu'''kit''''' | bu'''kék''' | [bu.keʔ] |- | ''a'''dik''''' | a'''dék''' | [a.deʔ] |} ===E tengoh (''pepet'') ⟨e⟩=== * E ''pepet'' ni tulih dengae '''⟨e⟩''' bèso jah. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''k'''e'''nal'' | k'''e'''na | [kə.na] |- | ''sel'''e'''pas'' | sl'''e'''pah | [slə.pah] |- | ''g'''e'''rtak'' | rr'''e'''tok | [ɣːə.tɔʔ] |- | ''apa'' | b'''e'''gapo | [bə.ɡa.pɔ] |- | ''berasa'' | ss'''e'''ro | [sːə.ɣɔ] |- | ''terlena'' | j'''e'''n'''e'''ro | [dʒə.nə.ɣɔ] |- |} ====Buwae E tengoh (''pepet'') dalae ⟨se- -er- -el-⟩==== * E ''pepet'' hok ado dalae suku kato awa ⟨se-⟩, ⟨-er-⟩ atapóng ⟨-el-⟩ keno buwae (kalu pekatoae dalae Kècèk Nnayu tu lebéh dari tigo suku kato). Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''se'''malam'' | '''s'''malae | [sma.lɛ] |- | ''b'''er'''asa'' | b'''r'''aso | [bɣa.sɔ] |- | ''b'''el'''aka'' | b'''l'''ako | [bla.kɔ] |} ====Selik E tengoh (''pepet'') ataro duwo hurók bena==== * Kalu ttembóng duwo hurók bena tapi laéng-laéng suku kato, keno selik E tengoh. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ma'''zh'''ab'' | [ma'''z.h'''ab] | ma'''zeh'''ak | [ma'''.zə.h'''aʔ] |- | ''ta'''kd'''ir'' | [ta'''k̚.d'''ir] | ta'''ked'''é | [ta'''.kə.d'''e] |- | ''ha'''rg'''a'' | [ha'''r.ɡ'''a] | ha'''reg'''o | [ha'''.ɣə.ɡ'''ɔ] |} ===O sepik ⟨ó⟩=== Srupo jugok nga E taling, O dalae Kècèk Klatae-Ttaning ado duwo jenih: [[:w:ms:Vokal bundar belakang separuh luas|O hok luwah [ɔ]]] dengae [[:w:ms:Vokal bundar belakang separuh sempit|O hok sepik [o]]]. * O hok sepik keno tulih nga hurók '''⟨ó⟩''', nok buwi bbèzo bunying nga hok luwah. * O hok sepik skalo ado ddalae suku kato hok ttutók{{Makno asa|tertutup}}, cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''da'''pur''''' | da'''pó''' | [da.po] |- | ''pa'''uh''''' | pa'''óh''' | [pa.oh] |- | ''ta'''hun''''' | ta'''hóng''' | [ta.hoŋ] |- | ''to'''long''''' | tu'''lóng''' | [tu.loŋ] |- | ''su'''lung''''' | su'''lóng''' | [su.loŋ] |- | ''kero'''pok''''' | kre'''pók''' | [kɣə.poʔ] |- | ''ang'''kut''''' | a'''kók''' | [a.koʔ] |- | ''ma'''suk''''' | ma'''sók''' | [ma.soʔ] |} ===O luwah ⟨o⟩=== * O hok luwah tulih nga ⟨o⟩ biaso jah, cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''o'''rang'' | '''o'''rae | [ɔ.ɣɛ] |- | ''ek'''o'''r'' | ek'''o''' | [ɛ.kɔ] |- | ''jemur'' | jem'''o''' | [dʒə.mɔ] |- | ''umur'' | '''o'''m'''o''' | [ɔ.mɔ] |- | ''melampau'' | dd'''o'''<nowiki>'</nowiki>'''o'''h | [dːɔ.ʔɔh] |- | ''bertumbuk'' | gg'''o'''c'''o'''h | [ɡːɔ.tʃɔh] |} ====⟨-a⟩ nngujóng ttuka jjadi ⟨-o⟩==== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-a⟩, keno tuka jjadi '''⟨-o⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ken'''a''''' | ken'''o''' | [kə.nɔ] |- | ''gun'''a''''' | gun'''o''' | [ɡu.nɔ] |- | ''beras'''a''''' | bras'''o''' | [bɣa.sɔ] |} * Srupo jugok nga pekatoae hok brakhé nga ⟨-ak⟩ nga ⟨-ah⟩, keno tuka jjadi '''⟨-ok⟩''' dae '''⟨-oh⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''an'''ak''''' | an'''ok''' | [a.nɔʔ] |- | ''bany'''ak''''' | bany'''ok''' | [ba.ɲɔʔ] |- | ''mar'''ah''''' | mar'''oh''' | [ma.ɣɔh] |- | ''sud'''ah''''' | sud'''oh''' | [su.dɔh] |} ===Bunyi nngidóng ⟨ã ẽ õ ũ⟩=== Pekatoae hok nngidóng{{Makno asa|sengau}} keno tulih ggini: * ⟨a⟩ hok nngidóng → '''⟨ã⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | ber'''ã'''h | [bə.ɣãh] | ''mengambil sesuatu dengan cepat'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=berah+mengambil&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | r'''ã''' | [ɣã] | ''menyirap darah dengan tiba-tiba kerana marah; berahi; perasaan takut dan seram'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=ra&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | sep'''ã''' | [sə.pã] | ''terjulur spt kepala kura-kura'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=sepa&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |} * ⟨e⟩ hok nngidóng → '''⟨ẽ⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | bèl'''ẽ'''h | [bɛ.lɛ̃h] | ''berkenaan orang, haiwan dan tumbuhan yang kecil dan kurus'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=beleh&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | ccot'''ẽ'''k | [tʃːɔ.tɛ̃ʔ] | ''kedudukan yang paling tinggi dan jelas, puncak'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=cotek&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | kop'''ẽ''' | [kɔ.pɛ̃] | suara sengau; hidung cacat <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=kope&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |} * ⟨o⟩ hok nngidóng → '''⟨õ⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | h'''õ''' | [hɔ̃] | ''ya, betul'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=ho+benar&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | ddek'''õ'''h | [dːə.kɔ̃h] | ''berkenaan putik buah dalam keadaan terlalu muda'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=dekoh&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | glèl'''õ'''k | [glɛ.lɔ̃ʔ] | ''sangat bengkang-bengkok, tidak lurus'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=glelok&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |} * ⟨u⟩ hok nngidóng → '''⟨ũ⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | bba'''ũ''' | [bːa.ũ] | ''berbau'' |- | ket'''ũ'''k | [kə.tũʔ] | ''kentut'' |- | bus'''ũ'''k | [bu.sũʔ] | ''busuk'' |} ===Diftong jadi monoftong=== * Pekatoae hok brakhé nga ⟨-ai⟩ atapóng ⟨-au⟩ ttuka jadi '''⟨-a⟩''' jah. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ked'''ai''''' | ked'''a''' | [kə.da] |- | ''lant'''ai''''' | lat'''a''' | [la.ta] |- | ''bir'''ai''''' | bir'''a''' | [bi.ɣa] |- | ''pul'''au''''' | pul'''a''' | [pu.la] |- | ''hir'''au''''' | ir'''a''' | [i.ɣa] |- | ''w'''au''''' | w'''a''' | [wa] |} ===Duwo hurók saksi begandéng jadi so hurók jah=== Ni kalu hurók saksi begandéng dók slepah hurók bena hok awa skali: ⟨𝕂ia-⟩ nga ⟨𝕂ua-⟩ (𝕂 = hurók bena = ''konsonan'') * Pekatoae hok ado ⟨-ia⟩ slepah hurók bena awa-awa: ⟨𝕂ia-⟩, tuka jadi '''⟨𝕂è⟩''': : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''bia'''sa'' | '''bè'''so | [bɛ.sɔ] |- | '''''nia'''ga'' | '''nè'''go | [nɛ.ɡɔ] |- | '''''bia'''wak'' | '''bè'''wok | [bɛ.wɔʔ] |} * Samo jugok, kalu ado ⟨-ua⟩ slepah hurók bena awa-awa: ⟨𝕂ua-⟩, tuka jadi '''⟨𝕂o-⟩''': : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''pua'''sa'' | '''po'''so | [pɔ.sɔ] |- | '''''sua'''ra'' | '''so'''ro | [sɔ.ɣɔ] |- | '''''bua'''ya'' | '''bo'''yo | [bɔ.jɔ] |} ---- {| id="mp-upper" style="width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #AFAFAF; background:#FBFCD4; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:#FBFCD4;" | style="color:#000; padding:2px 5px 5px;" | <big>Dalae ni pulok prubohae bunyi hurók saksi hok '''kadae-kadae''' jah jadi:</big> ===Bunyi bruboh jadi E tengoh=== * Kadae-kadae, bunyi hurók saksi dalae suku kato awa-awa nyo bruboh jadi E tengoh, kalu pekatoae tu ado tigo suku kato lebih. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''du'''rian'' | '''de'''riyae → driyae | [də.ɣi.jɛ] |- | '''''ma'''jlis'' | '''me'''jeléh | [mə.dʒə.leh] |- | '''''ma'''sjid'' | '''me'''sejék | [mə.sə.dʒeʔ] |} ===⟨wa-⟩ awa-awa ttuka jadi ⟨wo-⟩=== * Suku kato ⟨wa-⟩ awa pekatoae ttuka jadi '''⟨wo-⟩'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''wa'''ris'' | '''wo'''réh | [wɔ.ɣeh] |- | '''''wa'''kil'' | '''wo'''ké | [wɔ.ke] |- | '''''wa'''ngi'' | '''wo'''ngi | [wɔ.ŋi] |- | ''WhatsApp'' ('''''Wa'''sap'') | '''Wo'''sak | [wɔ.saʔ] |} ===Bunyi hurók saksi hok tturóng=== Ni ado ttiko bunyi hurók saksi suku kato awa pekatoae tturóng jadi koho luwah: * ⟨u⟩ ttuka jadi '''⟨o⟩''' : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''cu'''ti'' | '''co'''ti | [tʃɔ.ti] |- | '''''bu'''mi'' | '''bo'''mi | [bɔ.mi] |- | '''''ku'''li'' | '''ko'''li | [kɔ.li] |} |} |} ==Hurók bena (''konsonan'')== ===Hurók bena nngujóng hok ttuka jjadi ⟨-k⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-p⟩, ata ⟨-t⟩, keno tuka jjadi '''⟨-k⟩''' jah. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''seda'''p''''' | seda'''k''' | [sə.daʔ] |- | ''tiu'''p''''' | tiyu'''k''' | [ti.juʔ] |- | ''siki'''t''''' | siki'''k''' | [si.kiʔ] |- | ''sipu'''t''''' | sipu'''k''' | [si.puʔ] |} * Kato pinjaemae hok brakhé nga ⟨-b⟩, ⟨-d⟩ nga ⟨-g⟩ jugok kalu buléh tuka jjadi '''⟨-k⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''seba'''b''''' | seba'''k''' | [sə.baʔ] |- | ''masji'''d''''' | ssejé'''k''' | [sːə.dʒeʔ] |- | ''ja'''g''''' | ja'''k''' | [dʒaʔ] |} * Buléh jadi kato pinjaemae hok brakhé nga ⟨-z⟩ jugok tuka jjadi '''⟨-k⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''usta'''z''''' | usta'''k''' | [us.taʔ] |} ===Hurók bena nngujóng hok ttuka jjadi ⟨-h⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-s⟩, keno tuka jjadi '''⟨-h⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''lepa'''s''''' | lepa'''h''' | [lə.pah] |- | ''habi'''s''''' | abi'''h''' | [a.bih] |- | ''putu'''s''''' | putu'''h''' | [pu.tuh] |} * Buléh jadi kato pinjaemae hok brakhé nga ⟨-j⟩ atapóng ⟨-z⟩ jugok keno tuka jjadi '''⟨-h⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''mese'''j''''' | mèsè'''h''' | [mɛ.sɛh] |- | ''Hafi'''z''''' | Hapi'''h''' | [ha.pih] |} ===Hurók bena nngujóng hok ttuka jjadi ⟨-ng⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-m⟩, ata ⟨-n⟩, keno tuka jjadi '''⟨-ng⟩''' jah. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''musi'''m''''' | musé'''ng''' | [mu.seŋ] |- | ''turu'''n''''' | turó'''ng''' | [tu.ɣoŋ] |- | ''masi'''n''''' | masé'''ng''' | [ma.seŋ] |} ===Hurók bena hok keno buwae=== ====Hurók ⟨-l⟩ nga ⟨-r⟩ nngujóng==== * Hurók ⟨-l⟩ nga ⟨-r⟩ hok dudók nngujóng pekatoae keno '''buwae'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''besa'''r''''' | besa | [bə.sa] |- | ''ai'''r''''' | aé | [a.e] |- | ''tidu'''r''''' | tidó | [ti.do] |- | ''kati'''l''''' | katé | [ka.te] |- | ''betu'''l''''' | betó | [bə.to] |} ====Hurók ⟨-r⟩ hok dudók sbelóng hurók bena laéng==== * Hurók ⟨-r⟩ hok dudók sbelóng hurók bena hok laéng keno '''buwae'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''me'''rd'''eka'' | me'''d'''èko | [mə.dɛ.kɔ] |- | ''pe'''rt'''ama'' | pe'''t'''amo | [pə.ta.mɔ] |- | ''pe'''rm'''ata'' | pe'''m'''ato | [pə.ma.tɔ] |- | ''pa'''rl'''imen'' | pa'''l'''imeng | [pa.li.məŋ] |- | ''be'''rd'''iri'' | be'''d'''iri | [bə.di.ɣi] |} ===⟨-mp- -nt- -nc- -ngk-⟩ ttuka jjadi ⟨-p- -t- -c- -k-⟩ jah=== * Pekatoae hok ado [[:w:ms:Konsonan sengauan|hurók senga]] ⟨m n ng⟩ keno buwae sbelóng [[:w:ms:Konsonan hentian|hurók nnetuk]]{{Makno asa|letupan}} ⟨p t c k⟩. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''sa'''mp'''ai'' | sa'''p'''a | [sa.pa] |- | ''sa'''mp'''ah'' | sa'''p'''oh | [sa.pɔh] |- | ''la'''nc'''ar'' | la'''c'''a | [la.tʃa] |- | ''ke'''nc'''ing'' | ke'''c'''ing | [kə.tʃiŋ] |- | ''la'''nt'''ai'' | la'''t'''a | [la.ta] |- | ''na'''nt'''i'' | na'''t'''i | [na.ti] |- | ''ma'''ngk'''uk'' | ma'''k'''ók | [ma.koʔ] |- | ''na'''ngk'''a'' | na'''k'''o | [na.kɔ] |} ===Hurók bena hok ado [[sakdu]] keno tulih duwo kali=== * Kalu ado hurók hok nngèjo panjae, keno tulih hurók duwo kali. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''bermain'' | '''mm'''aéng | [mːa.eŋ] |- | ''di padang'' | '''pp'''adae | [pːa.dɛ] |- | ''ketereh'' | '''tt'''èrè | [tːɛ.ɣɛ] |- | ''lelaki'' | '''ll'''aki | [lːa.ki] |- | ''berseorangan'' | '''ss'''orae | [sːɔ.ɣɛ] |} * Kalu hurók bena hok jenih [[:w:ms:Dwilambang (ortografi)|duwo hurók]]: ⟨ng-⟩ nga ⟨ny-⟩, padae nga hurók petamo jah tulih duwo kali: '''⟨nng-⟩''' nga '''⟨nny-⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''merajuk'' | '''nng'''aju | [ŋːa.dʒu] |- | ''mengaji'' | '''nng'''aji | [ŋːa.dʒi] |- | ''sesuai'' | '''nny'''akók | [ɲa.koʔ] |} ====Suku kato awa-awa hok bruboh bunyi jadi sakdu==== * Pekatoae hok nnyetak nga suku kato ⟨mel-⟩ keno tuka jadi '''⟨nn-⟩'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''Mel'''ayu'' | '''Nn'''ayu | [nːa.ju] |- | '''''mel'''ompat'' | '''nn'''opak | [nːɔ.paʔ] |- | '''''mel'''ayang'' | '''nn'''ayae | [nːa.jɛ] |- |} * Pekatoae hok nnyetak nga suku kato ⟨mer-⟩ keno tuka jadi '''⟨nng-⟩'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''memer'''intah'' | '''nng'''ètoh | [ŋːɛ.tɔh] |- | '''''mer'''ata-rata'' | '''nng'''ato-riti | [ŋːa.tɔ.ɣi.ti] |- | '''''mel'''ayang'' | '''nn'''ayae | [nːa.jɛ] |- |} ===Tamboh ⟨-w-⟩ ata ⟨-y-⟩ cceloh hurók saksi begandéng nngujóng=== Ni kalu hurók saksi begandéng dók nngujóng pekatoae: ⟨-ia⟩ ata ⟨-ua⟩, ata sbelóng hurók bena hok nngelah: ⟨-ia𝕂⟩ ata ⟨-ua𝕂⟩ (𝕂 = hurók bena = ''konsonan''). * Kalu ado hurók saksi slepah hurók ⟨i⟩, keno tamboh hurók '''⟨-y-⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''b'''ia'''r'' | b'''iya''' | [bi.ja] |- | ''d'''ia'''m'' | d'''iyae''' | [di.jɛ] |- | ''d'''ia''' | d'''iyo''' | [di.jɔ] |- | ''t'''iu'''p'' | t'''iyu'''k | [ti.juʔ] |} * Kalu ado hurók saksi slepah hurók ⟨u⟩, keno tamboh hurók '''⟨-w-⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''b'''ua'''t'' | b'''uwa'''k | [bu.waʔ] |- | ''t'''ua'''n'' | t'''uwae''' | [tu.wɛ] |- | ''d'''ua''' | d'''uwo''' | [du.wɔ] |- | ''beri'' | b'''uwi''' | [bu.wi] |} --> ie5oi2q2w38dhf35fv7eackixs3vyh9 16265 16262 2026-08-09T14:19:51Z Mirlim 3156 16265 wikitext text/x-wiki <!----> ==Hurók saksi (''vokal'')== ===E taling sepik ⟨é⟩=== E taling dalae Kècèk Klatae-Ttaning ado duwo jenih: E taling [[:w:ms:Vokal tak bundar depan separuh sempit|hok sepik [e]]] dengae E taling [[:w:ms:Vokal tak bundar depan separuh luas|hok luwah [ɛ]]]. * E taling hok sepik keno tulih nga hurók '''⟨é⟩''', nok buwi bbèzo bunying nga hok E taling luwah ⟨è⟩ nga E tengoh ({{Lang|ms|pepet}}) ⟨e⟩. * E taling hok sepik skalo ado ddalae suku kato hok ttutók{{Makno asa|tertutup}}, cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ka'''til''''' | ka'''té''' | [ka.te] |- | ''bo'''leh''''' | bu'''léh''' | [bu.leh] |- | ''le'''tih''''' | le'''téh''' | [lə.teh] |- | ''go'''reng''''' | go'''réng''' | [go.ɣeŋ] |- | ''ma'''sin''''' | ma'''séng''' | [ma.seŋ] |- | ''bu'''kit''''' | bu'''kék''' | [bu.keʔ] |- | ''a'''dik''''' | a'''dék''' | [a.deʔ] |} ===E tengoh (''pepet'') ⟨e⟩=== * E ''pepet'' ni tulih dengae '''⟨e⟩''' bèso jah. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''k'''e'''nal'' | k'''e'''na | [kə.na] |- | ''sel'''e'''pas'' | sl'''e'''pah | [slə.pah] |- | ''g'''e'''rtak'' | rr'''e'''tok | [ɣːə.tɔʔ] |- | ''apa'' | b'''e'''gapo | [bə.ɡa.pɔ] |- | ''berasa'' | ss'''e'''ro | [sːə.ɣɔ] |- | ''terlena'' | j'''e'''n'''e'''ro | [dʒə.nə.ɣɔ] |- |} ====Buwae E tengoh (''pepet'') dalae ⟨se- -er- -el-⟩==== * E ''pepet'' hok ado dalae suku kato awa ⟨se-⟩, ⟨-er-⟩ atapóng ⟨-el-⟩ keno buwae (kalu pekatoae dalae Kècèk Nnayu tu lebéh dari tigo suku kato). Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''se'''malam'' | '''s'''malae | [sma.lɛ] |- | ''b'''er'''asa'' | b'''r'''aso | [bɣa.sɔ] |- | ''b'''el'''aka'' | b'''l'''ako | [bla.kɔ] |} ====Selik E tengoh (''pepet'') ataro duwo hurók bena==== * Kalu ttembóng duwo hurók bena tapi laéng-laéng suku kato, keno selik E tengoh. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ma'''zh'''ab'' | [ma'''z.h'''ab] | ma'''zeh'''ak | [ma'''.zə.h'''aʔ] |- | ''ta'''kd'''ir'' | [ta'''k̚.d'''ir] | ta'''ked'''é | [ta'''.kə.d'''e] |- | ''ha'''rg'''a'' | [ha'''r.ɡ'''a] | ha'''reg'''o | [ha'''.ɣə.ɡ'''ɔ] |} ===O sepik ⟨ó⟩=== Srupo jugok nga E taling, O dalae Kècèk Klatae-Ttaning ado duwo jenih: [[:w:ms:Vokal bundar belakang separuh luas|O hok luwah [ɔ]]] dengae [[:w:ms:Vokal bundar belakang separuh sempit|O hok sepik [o]]]. * O hok sepik keno tulih nga hurók '''⟨ó⟩''', nok buwi bbèzo bunying nga hok luwah. * O hok sepik skalo ado ddalae suku kato hok ttutók{{Makno asa|tertutup}}, cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''da'''pur''''' | da'''pó''' | [da.po] |- | ''pa'''uh''''' | pa'''óh''' | [pa.oh] |- | ''ta'''hun''''' | ta'''hóng''' | [ta.hoŋ] |- | ''to'''long''''' | tu'''lóng''' | [tu.loŋ] |- | ''su'''lung''''' | su'''lóng''' | [su.loŋ] |- | ''kero'''pok''''' | kre'''pók''' | [kɣə.poʔ] |- | ''ang'''kut''''' | a'''kók''' | [a.koʔ] |- | ''ma'''suk''''' | ma'''sók''' | [ma.soʔ] |} ===O luwah ⟨o⟩=== * O hok luwah tulih nga ⟨o⟩ biaso jah, cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''o'''rang'' | '''o'''rae | [ɔ.ɣɛ] |- | ''ek'''o'''r'' | ek'''o''' | [ɛ.kɔ] |- | ''jemur'' | jem'''o''' | [dʒə.mɔ] |- | ''umur'' | '''o'''m'''o''' | [ɔ.mɔ] |- | ''melampau'' | dd'''o'''<nowiki>'</nowiki>'''o'''h | [dːɔ.ʔɔh] |- | ''bertumbuk'' | gg'''o'''c'''o'''h | [ɡːɔ.tʃɔh] |} ====⟨-a⟩ nngujóng ttuka jjadi ⟨-o⟩==== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-a⟩, keno tuka jjadi '''⟨-o⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ken'''a''''' | ken'''o''' | [kə.nɔ] |- | ''gun'''a''''' | gun'''o''' | [ɡu.nɔ] |- | ''beras'''a''''' | bras'''o''' | [bɣa.sɔ] |} * Srupo jugok nga pekatoae hok brakhé nga ⟨-ak⟩ nga ⟨-ah⟩, keno tuka jjadi '''⟨-ok⟩''' dae '''⟨-oh⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''an'''ak''''' | an'''ok''' | [a.nɔʔ] |- | ''bany'''ak''''' | bany'''ok''' | [ba.ɲɔʔ] |- | ''mar'''ah''''' | mar'''oh''' | [ma.ɣɔh] |- | ''sud'''ah''''' | sud'''oh''' | [su.dɔh] |} ===Bunyi nngidóng ⟨ã ẽ õ ũ⟩=== Pekatoae hok nngidóng{{Makno asa|sengau}} keno tulih ggini: * ⟨a⟩ hok nngidóng → '''⟨ã⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | ber'''ã'''h | [bə.ɣãh] | ''mengambil sesuatu dengan cepat'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=berah+mengambil&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | r'''ã''' | [ɣã] | ''menyirap darah dengan tiba-tiba kerana marah; berahi; perasaan takut dan seram'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=ra&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | sep'''ã''' | [sə.pã] | ''terjulur spt kepala kura-kura'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=sepa&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |} * ⟨e⟩ hok nngidóng → '''⟨ẽ⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | bèl'''ẽ'''h | [bɛ.lɛ̃h] | ''berkenaan orang, haiwan dan tumbuhan yang kecil dan kurus'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=beleh&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | ccot'''ẽ'''k | [tʃːɔ.tɛ̃ʔ] | ''kedudukan yang paling tinggi dan jelas, puncak'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=cotek&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | kop'''ẽ''' | [kɔ.pɛ̃] | suara sengau; hidung cacat <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=kope&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |} * ⟨o⟩ hok nngidóng → '''⟨õ⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | h'''õ''' | [hɔ̃] | ''ya, betul'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=ho+benar&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | ddek'''õ'''h | [dːə.kɔ̃h] | ''berkenaan putik buah dalam keadaan terlalu muda'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=dekoh&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | glèl'''õ'''k | [glɛ.lɔ̃ʔ] | ''sangat bengkang-bengkok, tidak lurus'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=glelok&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |} * ⟨u⟩ hok nngidóng → '''⟨ũ⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | bba'''ũ''' | [bːa.ũ] | ''berbau'' |- | ket'''ũ'''k | [kə.tũʔ] | ''kentut'' |- | bus'''ũ'''k | [bu.sũʔ] | ''busuk'' |} ===Diftong jadi monoftong=== * Pekatoae hok brakhé nga ⟨-ai⟩ atapóng ⟨-au⟩ ttuka jadi '''⟨-a⟩''' jah. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ked'''ai''''' | ked'''a''' | [kə.da] |- | ''lant'''ai''''' | lat'''a''' | [la.ta] |- | ''bir'''ai''''' | bir'''a''' | [bi.ɣa] |- | ''pul'''au''''' | pul'''a''' | [pu.la] |- | ''hir'''au''''' | ir'''a''' | [i.ɣa] |- | ''w'''au''''' | w'''a''' | [wa] |} ===Duwo hurók saksi begandéng jadi so hurók jah=== Ni kalu hurók saksi begandéng dók slepah hurók bena hok awa skali: ⟨𝕂ia-⟩ nga ⟨𝕂ua-⟩ (𝕂 = hurók bena = ''konsonan'') * Samo jugok, kalu ado ⟨-ua⟩ slepah hurók bena awa-awa: ⟨𝕂ua-⟩, tuka jadi '''⟨𝕂o-⟩''': : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''pua'''sa'' | '''po'''so | [pɔ.sɔ] |- | '''''sua'''ra'' | '''so'''ro | [sɔ.ɣɔ] |- | '''''bua'''ya'' | '''bo'''yo | [bɔ.jɔ] |} ---- {| id="mp-upper" style="width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #AFAFAF; background:#FBFCD4; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:#FBFCD4;" | style="color:#000; padding:2px 5px 5px;" | <big>Dalae ni pulok prubohae bunyi hurók saksi hok '''kadae-kadae''' jah jadi:</big> ===Bunyi bruboh jadi E tengoh=== * Kadae-kadae, bunyi hurók saksi dalae suku kato awa-awa nyo bruboh jadi E tengoh, kalu pekatoae tu ado tigo suku kato lebih. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''du'''rian'' | '''de'''riyae → driyae | [də.ɣi.jɛ] |- | '''''ma'''jlis'' | '''me'''jeléh | [mə.dʒə.leh] |- | '''''ma'''sjid'' | '''me'''sejék | [mə.sə.dʒeʔ] |} ===⟨wa-⟩ awa-awa ttuka jadi ⟨wo-⟩=== * Suku kato ⟨wa-⟩ awa pekatoae ttuka jadi '''⟨wo-⟩'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''wa'''ris'' | '''wo'''réh | [wɔ.ɣeh] |- | '''''wa'''kil'' | '''wo'''ké | [wɔ.ke] |- | '''''wa'''ngi'' | '''wo'''ngi | [wɔ.ŋi] |- | ''WhatsApp'' ('''''Wa'''sap'') | '''Wo'''sak | [wɔ.saʔ] |} ===Bunyi hurók saksi hok tturóng=== Ni ado ttiko bunyi hurók saksi suku kato awa pekatoae tturóng jadi koho luwah: * ⟨u⟩ ttuka jadi '''⟨o⟩''' : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''cu'''ti'' | '''co'''ti | [tʃɔ.ti] |- | '''''bu'''mi'' | '''bo'''mi | [bɔ.mi] |- | '''''ku'''li'' | '''ko'''li | [kɔ.li] |} |} |} ==Hurók bena (''konsonan'')== ===Hurók bena nngujóng hok ttuka jjadi ⟨-k⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-p⟩, ata ⟨-t⟩, keno tuka jjadi '''⟨-k⟩''' jah. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''seda'''p''''' | seda'''k''' | [sə.daʔ] |- | ''tiu'''p''''' | tiyu'''k''' | [ti.juʔ] |- | ''siki'''t''''' | siki'''k''' | [si.kiʔ] |- | ''sipu'''t''''' | sipu'''k''' | [si.puʔ] |} * Kato pinjaemae hok brakhé nga ⟨-b⟩, ⟨-d⟩ nga ⟨-g⟩ jugok kalu buléh tuka jjadi '''⟨-k⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''seba'''b''''' | seba'''k''' | [sə.baʔ] |- | ''masji'''d''''' | ssejé'''k''' | [sːə.dʒeʔ] |- | ''ja'''g''''' | ja'''k''' | [dʒaʔ] |} * Buléh jadi kato pinjaemae hok brakhé nga ⟨-z⟩ jugok tuka jjadi '''⟨-k⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''usta'''z''''' | usta'''k''' | [us.taʔ] |} ===Hurók bena nngujóng hok ttuka jjadi ⟨-h⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-s⟩, keno tuka jjadi '''⟨-h⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''lepa'''s''''' | lepa'''h''' | [lə.pah] |- | ''habi'''s''''' | abi'''h''' | [a.bih] |- | ''putu'''s''''' | putu'''h''' | [pu.tuh] |} * Buléh jadi kato pinjaemae hok brakhé nga ⟨-j⟩ atapóng ⟨-z⟩ jugok keno tuka jjadi '''⟨-h⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''mese'''j''''' | mèsè'''h''' | [mɛ.sɛh] |- | ''Hafi'''z''''' | Hapi'''h''' | [ha.pih] |} ===Hurók bena nngujóng hok ttuka jjadi ⟨-ng⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-m⟩, ata ⟨-n⟩, keno tuka jjadi '''⟨-ng⟩''' jah. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''musi'''m''''' | musé'''ng''' | [mu.seŋ] |- | ''turu'''n''''' | turó'''ng''' | [tu.ɣoŋ] |- | ''masi'''n''''' | masé'''ng''' | [ma.seŋ] |} ===Hurók bena hok keno buwae=== ====Hurók ⟨-l⟩ nga ⟨-r⟩ nngujóng==== * Hurók ⟨-l⟩ nga ⟨-r⟩ hok dudók nngujóng pekatoae keno '''buwae'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''besa'''r''''' | besa | [bə.sa] |- | ''ai'''r''''' | aé | [a.e] |- | ''tidu'''r''''' | tidó | [ti.do] |- | ''kati'''l''''' | katé | [ka.te] |- | ''betu'''l''''' | betó | [bə.to] |} ====Hurók ⟨-r⟩ hok dudók sbelóng hurók bena laéng==== * Hurók ⟨-r⟩ hok dudók sbelóng hurók bena hok laéng keno '''buwae'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''me'''rd'''eka'' | me'''d'''èko | [mə.dɛ.kɔ] |- | ''pe'''rt'''ama'' | pe'''t'''amo | [pə.ta.mɔ] |- | ''pe'''rm'''ata'' | pe'''m'''ato | [pə.ma.tɔ] |- | ''pa'''rl'''imen'' | pa'''l'''imeng | [pa.li.məŋ] |- | ''be'''rd'''iri'' | be'''d'''iri | [bə.di.ɣi] |} ===⟨-mp- -nt- -nc- -ngk-⟩ ttuka jjadi ⟨-p- -t- -c- -k-⟩ jah=== * Pekatoae hok ado [[:w:ms:Konsonan sengauan|hurók senga]] ⟨m n ng⟩ keno buwae sbelóng [[:w:ms:Konsonan hentian|hurók nnetuk]]{{Makno asa|letupan}} ⟨p t c k⟩. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''sa'''mp'''ai'' | sa'''p'''a | [sa.pa] |- | ''sa'''mp'''ah'' | sa'''p'''oh | [sa.pɔh] |- | ''la'''nc'''ar'' | la'''c'''a | [la.tʃa] |- | ''ke'''nc'''ing'' | ke'''c'''ing | [kə.tʃiŋ] |- | ''la'''nt'''ai'' | la'''t'''a | [la.ta] |- | ''na'''nt'''i'' | na'''t'''i | [na.ti] |- | ''ma'''ngk'''uk'' | ma'''k'''ók | [ma.koʔ] |- | ''na'''ngk'''a'' | na'''k'''o | [na.kɔ] |} ===Hurók bena hok ado [[sakdu]] keno tulih duwo kali=== * Kalu ado hurók hok nngèjo panjae, keno tulih hurók duwo kali. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''bermain'' | '''mm'''aéng | [mːa.eŋ] |- | ''di padang'' | '''pp'''adae | [pːa.dɛ] |- | ''ketereh'' | '''tt'''èrè | [tːɛ.ɣɛ] |- | ''lelaki'' | '''ll'''aki | [lːa.ki] |- | ''berseorangan'' | '''ss'''orae | [sːɔ.ɣɛ] |} * Kalu hurók bena hok jenih [[:w:ms:Dwilambang (ortografi)|duwo hurók]]: ⟨ng-⟩ nga ⟨ny-⟩, padae nga hurók petamo jah tulih duwo kali: '''⟨nng-⟩''' nga '''⟨nny-⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''merajuk'' | '''nng'''aju | [ŋːa.dʒu] |- | ''mengaji'' | '''nng'''aji | [ŋːa.dʒi] |- | ''sesuai'' | '''nny'''akók | [ɲa.koʔ] |} ====Suku kato awa-awa hok bruboh bunyi jadi sakdu==== * Pekatoae hok nnyetak nga suku kato ⟨mel-⟩ keno tuka jadi '''⟨nn-⟩'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''Mel'''ayu'' | '''Nn'''ayu | [nːa.ju] |- | '''''mel'''ompat'' | '''nn'''opak | [nːɔ.paʔ] |- | '''''mel'''ayang'' | '''nn'''ayae | [nːa.jɛ] |- |} * Pekatoae hok nnyetak nga suku kato ⟨mer-⟩ keno tuka jadi '''⟨nng-⟩'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''memer'''intah'' | '''nng'''ètoh | [ŋːɛ.tɔh] |- | '''''mer'''ata-rata'' | '''nng'''ato-riti | [ŋːa.tɔ.ɣi.ti] |- | '''''mel'''ayang'' | '''nn'''ayae | [nːa.jɛ] |- |} ===Tamboh ⟨-w-⟩ ata ⟨-y-⟩ cceloh hurók saksi begandéng nngujóng=== Ni kalu hurók saksi begandéng dók nngujóng pekatoae: ⟨-ia⟩ ata ⟨-ua⟩, ata sbelóng hurók bena hok nngelah: ⟨-ia𝕂⟩ ata ⟨-ua𝕂⟩ (𝕂 = hurók bena = ''konsonan''). * Kalu ado hurók saksi slepah hurók ⟨i⟩, keno tamboh hurók '''⟨-y-⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''b'''ia'''r'' | b'''iya''' | [bi.ja] |- | ''d'''ia'''m'' | d'''iyae''' | [di.jɛ] |- | ''d'''ia''' | d'''iyo''' | [di.jɔ] |- | ''t'''iu'''p'' | t'''iyu'''k | [ti.juʔ] |} * Kalu ado hurók saksi slepah hurók ⟨u⟩, keno tamboh hurók '''⟨-w-⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''b'''ua'''t'' | b'''uwa'''k | [bu.waʔ] |- | ''t'''ua'''n'' | t'''uwae''' | [tu.wɛ] |- | ''d'''ua''' | d'''uwo''' | [du.wɔ] |- | ''beri'' | b'''uwi''' | [bu.wi] |} --> djorhpsbuden5omyl33qnmspezh3i0w 16266 16265 2026-08-09T14:20:15Z Mirlim 3156 16266 wikitext text/x-wiki <!--- ==Hurók saksi (''vokal'')== ===E taling sepik ⟨é⟩=== E taling dalae Kècèk Klatae-Ttaning ado duwo jenih: E taling [[:w:ms:Vokal tak bundar depan separuh sempit|hok sepik [e]]] dengae E taling [[:w:ms:Vokal tak bundar depan separuh luas|hok luwah [ɛ]]]. * E taling hok sepik keno tulih nga hurók '''⟨é⟩''', nok buwi bbèzo bunying nga hok E taling luwah ⟨è⟩ nga E tengoh ({{Lang|ms|pepet}}) ⟨e⟩. * E taling hok sepik skalo ado ddalae suku kato hok ttutók{{Makno asa|tertutup}}, cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ka'''til''''' | ka'''té''' | [ka.te] |- | ''bo'''leh''''' | bu'''léh''' | [bu.leh] |- | ''le'''tih''''' | le'''téh''' | [lə.teh] |- | ''go'''reng''''' | go'''réng''' | [go.ɣeŋ] |- | ''ma'''sin''''' | ma'''séng''' | [ma.seŋ] |- | ''bu'''kit''''' | bu'''kék''' | [bu.keʔ] |- | ''a'''dik''''' | a'''dék''' | [a.deʔ] |} ===E tengoh (''pepet'') ⟨e⟩=== * E ''pepet'' ni tulih dengae '''⟨e⟩''' bèso jah. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''k'''e'''nal'' | k'''e'''na | [kə.na] |- | ''sel'''e'''pas'' | sl'''e'''pah | [slə.pah] |- | ''g'''e'''rtak'' | rr'''e'''tok | [ɣːə.tɔʔ] |- | ''apa'' | b'''e'''gapo | [bə.ɡa.pɔ] |- | ''berasa'' | ss'''e'''ro | [sːə.ɣɔ] |- | ''terlena'' | j'''e'''n'''e'''ro | [dʒə.nə.ɣɔ] |- |} ====Buwae E tengoh (''pepet'') dalae ⟨se- -er- -el-⟩==== * E ''pepet'' hok ado dalae suku kato awa ⟨se-⟩, ⟨-er-⟩ atapóng ⟨-el-⟩ keno buwae (kalu pekatoae dalae Kècèk Nnayu tu lebéh dari tigo suku kato). Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''se'''malam'' | '''s'''malae | [sma.lɛ] |- | ''b'''er'''asa'' | b'''r'''aso | [bɣa.sɔ] |- | ''b'''el'''aka'' | b'''l'''ako | [bla.kɔ] |} ====Selik E tengoh (''pepet'') ataro duwo hurók bena==== * Kalu ttembóng duwo hurók bena tapi laéng-laéng suku kato, keno selik E tengoh. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ma'''zh'''ab'' | [ma'''z.h'''ab] | ma'''zeh'''ak | [ma'''.zə.h'''aʔ] |- | ''ta'''kd'''ir'' | [ta'''k̚.d'''ir] | ta'''ked'''é | [ta'''.kə.d'''e] |- | ''ha'''rg'''a'' | [ha'''r.ɡ'''a] | ha'''reg'''o | [ha'''.ɣə.ɡ'''ɔ] |} ===O sepik ⟨ó⟩=== Srupo jugok nga E taling, O dalae Kècèk Klatae-Ttaning ado duwo jenih: [[:w:ms:Vokal bundar belakang separuh luas|O hok luwah [ɔ]]] dengae [[:w:ms:Vokal bundar belakang separuh sempit|O hok sepik [o]]]. * O hok sepik keno tulih nga hurók '''⟨ó⟩''', nok buwi bbèzo bunying nga hok luwah. * O hok sepik skalo ado ddalae suku kato hok ttutók{{Makno asa|tertutup}}, cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''da'''pur''''' | da'''pó''' | [da.po] |- | ''pa'''uh''''' | pa'''óh''' | [pa.oh] |- | ''ta'''hun''''' | ta'''hóng''' | [ta.hoŋ] |- | ''to'''long''''' | tu'''lóng''' | [tu.loŋ] |- | ''su'''lung''''' | su'''lóng''' | [su.loŋ] |- | ''kero'''pok''''' | kre'''pók''' | [kɣə.poʔ] |- | ''ang'''kut''''' | a'''kók''' | [a.koʔ] |- | ''ma'''suk''''' | ma'''sók''' | [ma.soʔ] |} ===O luwah ⟨o⟩=== * O hok luwah tulih nga ⟨o⟩ biaso jah, cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''o'''rang'' | '''o'''rae | [ɔ.ɣɛ] |- | ''ek'''o'''r'' | ek'''o''' | [ɛ.kɔ] |- | ''jemur'' | jem'''o''' | [dʒə.mɔ] |- | ''umur'' | '''o'''m'''o''' | [ɔ.mɔ] |- | ''melampau'' | dd'''o'''<nowiki>'</nowiki>'''o'''h | [dːɔ.ʔɔh] |- | ''bertumbuk'' | gg'''o'''c'''o'''h | [ɡːɔ.tʃɔh] |} ====⟨-a⟩ nngujóng ttuka jjadi ⟨-o⟩==== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-a⟩, keno tuka jjadi '''⟨-o⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ken'''a''''' | ken'''o''' | [kə.nɔ] |- | ''gun'''a''''' | gun'''o''' | [ɡu.nɔ] |- | ''beras'''a''''' | bras'''o''' | [bɣa.sɔ] |} * Srupo jugok nga pekatoae hok brakhé nga ⟨-ak⟩ nga ⟨-ah⟩, keno tuka jjadi '''⟨-ok⟩''' dae '''⟨-oh⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''an'''ak''''' | an'''ok''' | [a.nɔʔ] |- | ''bany'''ak''''' | bany'''ok''' | [ba.ɲɔʔ] |- | ''mar'''ah''''' | mar'''oh''' | [ma.ɣɔh] |- | ''sud'''ah''''' | sud'''oh''' | [su.dɔh] |} ===Bunyi nngidóng ⟨ã ẽ õ ũ⟩=== Pekatoae hok nngidóng{{Makno asa|sengau}} keno tulih ggini: * ⟨a⟩ hok nngidóng → '''⟨ã⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | ber'''ã'''h | [bə.ɣãh] | ''mengambil sesuatu dengan cepat'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=berah+mengambil&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | r'''ã''' | [ɣã] | ''menyirap darah dengan tiba-tiba kerana marah; berahi; perasaan takut dan seram'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=ra&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | sep'''ã''' | [sə.pã] | ''terjulur spt kepala kura-kura'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=sepa&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |} * ⟨e⟩ hok nngidóng → '''⟨ẽ⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | bèl'''ẽ'''h | [bɛ.lɛ̃h] | ''berkenaan orang, haiwan dan tumbuhan yang kecil dan kurus'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=beleh&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | ccot'''ẽ'''k | [tʃːɔ.tɛ̃ʔ] | ''kedudukan yang paling tinggi dan jelas, puncak'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=cotek&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | kop'''ẽ''' | [kɔ.pɛ̃] | suara sengau; hidung cacat <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=kope&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |} * ⟨o⟩ hok nngidóng → '''⟨õ⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | h'''õ''' | [hɔ̃] | ''ya, betul'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=ho+benar&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | ddek'''õ'''h | [dːə.kɔ̃h] | ''berkenaan putik buah dalam keadaan terlalu muda'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=dekoh&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |- | glèl'''õ'''k | [glɛ.lɔ̃ʔ] | ''sangat bengkang-bengkok, tidak lurus'' <small>([https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=glelok&d=107200&#LIHATSINI GDK])</small> |} * ⟨u⟩ hok nngidóng → '''⟨ũ⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: left;" |- ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA ! [[Kècèk Nnayu|Makno kók Nnayu]] |- | bba'''ũ''' | [bːa.ũ] | ''berbau'' |- | ket'''ũ'''k | [kə.tũʔ] | ''kentut'' |- | bus'''ũ'''k | [bu.sũʔ] | ''busuk'' |} ===Diftong jadi monoftong=== * Pekatoae hok brakhé nga ⟨-ai⟩ atapóng ⟨-au⟩ ttuka jadi '''⟨-a⟩''' jah. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''ked'''ai''''' | ked'''a''' | [kə.da] |- | ''lant'''ai''''' | lat'''a''' | [la.ta] |- | ''bir'''ai''''' | bir'''a''' | [bi.ɣa] |- | ''pul'''au''''' | pul'''a''' | [pu.la] |- | ''hir'''au''''' | ir'''a''' | [i.ɣa] |- | ''w'''au''''' | w'''a''' | [wa] |} ===Duwo hurók saksi begandéng jadi so hurók jah=== Ni kalu hurók saksi begandéng dók slepah hurók bena hok awa skali: ⟨𝕂ia-⟩ nga ⟨𝕂ua-⟩ (𝕂 = hurók bena = ''konsonan'') * Samo jugok, kalu ado ⟨-ua⟩ slepah hurók bena awa-awa: ⟨𝕂ua-⟩, tuka jadi '''⟨𝕂o-⟩''': : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''pua'''sa'' | '''po'''so | [pɔ.sɔ] |- | '''''sua'''ra'' | '''so'''ro | [sɔ.ɣɔ] |- | '''''bua'''ya'' | '''bo'''yo | [bɔ.jɔ] |} ---- {| id="mp-upper" style="width: 100%; margin:4px 0 0 0; background:none; border-spacing: 0px;" | class="MainPageBG" style="width:100%; border:1px solid #AFAFAF; background:#FBFCD4; vertical-align:top; color:#000;" | {| id="mp-left" style="vertical-align:top; background:#FBFCD4;" | style="color:#000; padding:2px 5px 5px;" | <big>Dalae ni pulok prubohae bunyi hurók saksi hok '''kadae-kadae''' jah jadi:</big> ===Bunyi bruboh jadi E tengoh=== * Kadae-kadae, bunyi hurók saksi dalae suku kato awa-awa nyo bruboh jadi E tengoh, kalu pekatoae tu ado tigo suku kato lebih. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''du'''rian'' | '''de'''riyae → driyae | [də.ɣi.jɛ] |- | '''''ma'''jlis'' | '''me'''jeléh | [mə.dʒə.leh] |- | '''''ma'''sjid'' | '''me'''sejék | [mə.sə.dʒeʔ] |} ===⟨wa-⟩ awa-awa ttuka jadi ⟨wo-⟩=== * Suku kato ⟨wa-⟩ awa pekatoae ttuka jadi '''⟨wo-⟩'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''wa'''ris'' | '''wo'''réh | [wɔ.ɣeh] |- | '''''wa'''kil'' | '''wo'''ké | [wɔ.ke] |- | '''''wa'''ngi'' | '''wo'''ngi | [wɔ.ŋi] |- | ''WhatsApp'' ('''''Wa'''sap'') | '''Wo'''sak | [wɔ.saʔ] |} ===Bunyi hurók saksi hok tturóng=== Ni ado ttiko bunyi hurók saksi suku kato awa pekatoae tturóng jadi koho luwah: * ⟨u⟩ ttuka jadi '''⟨o⟩''' : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''cu'''ti'' | '''co'''ti | [tʃɔ.ti] |- | '''''bu'''mi'' | '''bo'''mi | [bɔ.mi] |- | '''''ku'''li'' | '''ko'''li | [kɔ.li] |} |} |} ==Hurók bena (''konsonan'')== ===Hurók bena nngujóng hok ttuka jjadi ⟨-k⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-p⟩, ata ⟨-t⟩, keno tuka jjadi '''⟨-k⟩''' jah. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''seda'''p''''' | seda'''k''' | [sə.daʔ] |- | ''tiu'''p''''' | tiyu'''k''' | [ti.juʔ] |- | ''siki'''t''''' | siki'''k''' | [si.kiʔ] |- | ''sipu'''t''''' | sipu'''k''' | [si.puʔ] |} * Kato pinjaemae hok brakhé nga ⟨-b⟩, ⟨-d⟩ nga ⟨-g⟩ jugok kalu buléh tuka jjadi '''⟨-k⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''seba'''b''''' | seba'''k''' | [sə.baʔ] |- | ''masji'''d''''' | ssejé'''k''' | [sːə.dʒeʔ] |- | ''ja'''g''''' | ja'''k''' | [dʒaʔ] |} * Buléh jadi kato pinjaemae hok brakhé nga ⟨-z⟩ jugok tuka jjadi '''⟨-k⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''usta'''z''''' | usta'''k''' | [us.taʔ] |} ===Hurók bena nngujóng hok ttuka jjadi ⟨-h⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-s⟩, keno tuka jjadi '''⟨-h⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''lepa'''s''''' | lepa'''h''' | [lə.pah] |- | ''habi'''s''''' | abi'''h''' | [a.bih] |- | ''putu'''s''''' | putu'''h''' | [pu.tuh] |} * Buléh jadi kato pinjaemae hok brakhé nga ⟨-j⟩ atapóng ⟨-z⟩ jugok keno tuka jjadi '''⟨-h⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''mese'''j''''' | mèsè'''h''' | [mɛ.sɛh] |- | ''Hafi'''z''''' | Hapi'''h''' | [ha.pih] |} ===Hurók bena nngujóng hok ttuka jjadi ⟨-ng⟩=== * Ggapo-gapo pekatoae hok brakhé nga ⟨-m⟩, ata ⟨-n⟩, keno tuka jjadi '''⟨-ng⟩''' jah. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''musi'''m''''' | musé'''ng''' | [mu.seŋ] |- | ''turu'''n''''' | turó'''ng''' | [tu.ɣoŋ] |- | ''masi'''n''''' | masé'''ng''' | [ma.seŋ] |} ===Hurók bena hok keno buwae=== ====Hurók ⟨-l⟩ nga ⟨-r⟩ nngujóng==== * Hurók ⟨-l⟩ nga ⟨-r⟩ hok dudók nngujóng pekatoae keno '''buwae'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''besa'''r''''' | besa | [bə.sa] |- | ''ai'''r''''' | aé | [a.e] |- | ''tidu'''r''''' | tidó | [ti.do] |- | ''kati'''l''''' | katé | [ka.te] |- | ''betu'''l''''' | betó | [bə.to] |} ====Hurók ⟨-r⟩ hok dudók sbelóng hurók bena laéng==== * Hurók ⟨-r⟩ hok dudók sbelóng hurók bena hok laéng keno '''buwae'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''me'''rd'''eka'' | me'''d'''èko | [mə.dɛ.kɔ] |- | ''pe'''rt'''ama'' | pe'''t'''amo | [pə.ta.mɔ] |- | ''pe'''rm'''ata'' | pe'''m'''ato | [pə.ma.tɔ] |- | ''pa'''rl'''imen'' | pa'''l'''imeng | [pa.li.məŋ] |- | ''be'''rd'''iri'' | be'''d'''iri | [bə.di.ɣi] |} ===⟨-mp- -nt- -nc- -ngk-⟩ ttuka jjadi ⟨-p- -t- -c- -k-⟩ jah=== * Pekatoae hok ado [[:w:ms:Konsonan sengauan|hurók senga]] ⟨m n ng⟩ keno buwae sbelóng [[:w:ms:Konsonan hentian|hurók nnetuk]]{{Makno asa|letupan}} ⟨p t c k⟩. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''sa'''mp'''ai'' | sa'''p'''a | [sa.pa] |- | ''sa'''mp'''ah'' | sa'''p'''oh | [sa.pɔh] |- | ''la'''nc'''ar'' | la'''c'''a | [la.tʃa] |- | ''ke'''nc'''ing'' | ke'''c'''ing | [kə.tʃiŋ] |- | ''la'''nt'''ai'' | la'''t'''a | [la.ta] |- | ''na'''nt'''i'' | na'''t'''i | [na.ti] |- | ''ma'''ngk'''uk'' | ma'''k'''ók | [ma.koʔ] |- | ''na'''ngk'''a'' | na'''k'''o | [na.kɔ] |} ===Hurók bena hok ado [[sakdu]] keno tulih duwo kali=== * Kalu ado hurók hok nngèjo panjae, keno tulih hurók duwo kali. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''bermain'' | '''mm'''aéng | [mːa.eŋ] |- | ''di padang'' | '''pp'''adae | [pːa.dɛ] |- | ''ketereh'' | '''tt'''èrè | [tːɛ.ɣɛ] |- | ''lelaki'' | '''ll'''aki | [lːa.ki] |- | ''berseorangan'' | '''ss'''orae | [sːɔ.ɣɛ] |} * Kalu hurók bena hok jenih [[:w:ms:Dwilambang (ortografi)|duwo hurók]]: ⟨ng-⟩ nga ⟨ny-⟩, padae nga hurók petamo jah tulih duwo kali: '''⟨nng-⟩''' nga '''⟨nny-⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''merajuk'' | '''nng'''aju | [ŋːa.dʒu] |- | ''mengaji'' | '''nng'''aji | [ŋːa.dʒi] |- | ''sesuai'' | '''nny'''akók | [ɲa.koʔ] |} ====Suku kato awa-awa hok bruboh bunyi jadi sakdu==== * Pekatoae hok nnyetak nga suku kato ⟨mel-⟩ keno tuka jadi '''⟨nn-⟩'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''Mel'''ayu'' | '''Nn'''ayu | [nːa.ju] |- | '''''mel'''ompat'' | '''nn'''opak | [nːɔ.paʔ] |- | '''''mel'''ayang'' | '''nn'''ayae | [nːa.jɛ] |- |} * Pekatoae hok nnyetak nga suku kato ⟨mer-⟩ keno tuka jadi '''⟨nng-⟩'''. Cotóh yo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | '''''memer'''intah'' | '''nng'''ètoh | [ŋːɛ.tɔh] |- | '''''mer'''ata-rata'' | '''nng'''ato-riti | [ŋːa.tɔ.ɣi.ti] |- | '''''mel'''ayang'' | '''nn'''ayae | [nːa.jɛ] |- |} ===Tamboh ⟨-w-⟩ ata ⟨-y-⟩ cceloh hurók saksi begandéng nngujóng=== Ni kalu hurók saksi begandéng dók nngujóng pekatoae: ⟨-ia⟩ ata ⟨-ua⟩, ata sbelóng hurók bena hok nngelah: ⟨-ia𝕂⟩ ata ⟨-ua𝕂⟩ (𝕂 = hurók bena = ''konsonan''). * Kalu ado hurók saksi slepah hurók ⟨i⟩, keno tamboh hurók '''⟨-y-⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''b'''ia'''r'' | b'''iya''' | [bi.ja] |- | ''d'''ia'''m'' | d'''iyae''' | [di.jɛ] |- | ''d'''ia''' | d'''iyo''' | [di.jɔ] |- | ''t'''iu'''p'' | t'''iyu'''k | [ti.juʔ] |} * Kalu ado hurók saksi slepah hurók ⟨u⟩, keno tamboh hurók '''⟨-w-⟩'''. Cotóhnyo: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[Kècèk Nnayu]] ! [[Kècèk Klatae-Ttaning]] ! Simbó AFA |- | ''b'''ua'''t'' | b'''uwa'''k | [bu.waʔ] |- | ''t'''ua'''n'' | t'''uwae''' | [tu.wɛ] |- | ''d'''ua''' | d'''uwo''' | [du.wɔ] |- | ''beri'' | b'''uwi''' | [bu.wi] |} --> 84a8c55fus4in12vcnr91n2ht9gav7g 0 6214 16256 2026-08-09T13:23:46Z Mirlim 3156 Mencipta laman baru dengan kandungan '==Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas== Berikut contoh E taling luas dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | cagu | [[:wikt:sbayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sbay'''ae''''']] | {{IPA|[sba.j'''ɛ''']}} |- | kerja beramai-ramai | [[:wikt:bratae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''brat'''ae''''']] | {{...' 16256 wikitext text/x-wiki ==Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas== Berikut contoh E taling luas dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | cagu | [[:wikt:sbayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sbay'''ae''''']] | {{IPA|[sba.j'''ɛ''']}} |- | kerja beramai-ramai | [[:wikt:bratae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''brat'''ae''''']] | {{IPA|[bɣa.t'''ɛ''']}} |- | sempat | [[:wikt:dae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''d'''ae''''']] | {{IPA|[d'''ɛ''']}} |- | kehendak | [[:wikt:èrae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''èr'''ae''''']] | {{IPA|[ɛ.ɣ'''ɛ''']}} |- | pelamin | [[:wikt:mmajaengae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mmaj'''ae'''ng'''ae''''']] | {{IPA|[mːa.d͡ʒ'''ɛ'''.ŋ'''ɛ''']}} |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨ae⟩?=== * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ ditukarkan kepada ⟨-ae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | di'''am''' | [[:wikt:diyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''diy'''ae''''']] | {{IPA|[di.j'''ɛ''']}} |- | ay'''am''' | [[:wikt:ayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ay'''ae''''']] | {{IPA|[a.j'''ɛ''']}} |- | dem'''am''' | [[:wikt:demae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''dem'''ae''''']] | {{IPA|[də.m'''ɛ''']}} |- | tebu'''an''' | [[:wikt:tebuwae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''tebuw'''ae''''']] | {{IPA|[tə.bu.w'''ɛ''']}} |- | law'''an''' | [[:wikt:lawae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''law'''ae''''']] | {{IPA|[la.w'''ɛ''']}} |- | bul'''an''' | [[:wikt:bulae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''bul'''ae''''']] | {{IPA|[bu.l'''ɛ''']}} |- | way'''ang''' | [[:wikt:woyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''woy'''ae''''']] | {{IPA|[wɔ.j'''ɛ''']}} |- | keny'''ang''' | [[:wikt:kenyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''keny'''ae''''']] | {{IPA|[kə.ɲ'''ɛ''']}} |- | sembahy'''ang''' | [[:wikt:smayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''smay'''ae''''']] | {{IPA|[sma.j'''ɛ''']}} |} * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-aham⟩, ⟨-ahan⟩ atau ⟨-ahang⟩ ditukarkan kepada ⟨-ahae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | p'''aham''' | ''p'''aehae''''' | {{IPA|[p'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |- | t'''ahan''' | ''t'''aehae''''' | {{IPA|[t.'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |- | P'''ahang''' | ''P'''aehae''''' | {{IPA|[p'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |} * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩, walaupun ditambah imbuhan ⟨-an⟩, tetap ditukarkan kepada ⟨-ae⟩; yakni daripada ⟨-aman⟩, ⟨-anan⟩ atau ⟨-angan⟩ ditukarkan masing-masing kepada ⟨-aemae⟩, ⟨-aenae⟩ dan ⟨-aengae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | pinj'''aman''' | ''pinj'''aemae''''' | {{IPA|[pin.d͡ʒ'''ɛ'''.'''mɛ''']}} |- | mak'''anan''' | [[:wikt:makaenae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mak'''aenae''''']] | {{IPA|[ma.k.'''ɛ'''.'''nɛ''']}} |- | pemaj'''angan''' | [[:wikt:pemajaengae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pemaj'''aengae''''']] | {{IPA|[pə.ma.d͡ʒ'''ɛ'''.'''ŋɛ''']}} |} ===Penjelasan=== Lambangan ⟨ae⟩ sebagai E taling luas hanya jika asalnya dari perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩. Hal ini bertujuan untuk menunjukkan galur katanya (etimologi) yang berasal dari bunyi {{IPA|[a]}} berubah kepada bunyi {{IPA|[ɛ]}} yakni E taling luas. Demikian berbeza daripada penggunaan lambangan ⟨è⟩ untuk perkataan yang asalnya sememangnya berbunyi E taling. Penggunaan lambangan ⟨ae⟩ juga digunakan untuk merapatkan jurang antara penutur bahasa Melayu Kelantan dan bahasa Melayu Patani. Penutur bahasa Melayu Patani cenderung untuk menggunakan lambangan ⟨ae⟩ di kesemua bunyi E taling luas; ia bertepatan dengan pengaruh [[:w:ms:Sistem Am Transkripsi Diraja Thai|Sistem Am Transkripsi Diraja Thai]] di mana transkripsi ini digunakan dalam merumikan bahasa Thai, yakni huruf ⟨แ–ะ⟩, ⟨แ–⟩ ditranskripsi kepada ⟨ae⟩, maka penutur bahasa Melayu Patani juga terguna transkripsi ini dalam menulis bahasa Melayu Patani dalam tulisan rumi.<ref>Lihat contoh dalam [https://eprints.walisongo.ac.id/id/eprint/10625/1/1502036119_SKRIPSI.pdf tesis ini] pada muka surat 125</ref> Namun, untuk mengurangkan lewah, lambangan ⟨ae⟩ dalam panduan ini dihadkan seperti mana contoh di atas, selainnya ditulis menggunakan lambangan ⟨è⟩. ===Bentuk lain yang kurang disarankan=== Setelah menepati bahawa ⟨ae⟩ dikhaskan dari perkataan asal yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan: * Menggunakan lambangan selainnya yakni ⟨e⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩ dan ⟨ey⟩ ==Nota== <references/> b42jff3c10pacc15crocgw7teg2j8g4 16258 16256 2026-08-09T13:47:30Z Mirlim 3156 /* Bentuk lain yang kurang disarankan */ 16258 wikitext text/x-wiki ==Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas== Berikut contoh E taling luas dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | cagu | [[:wikt:sbayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sbay'''ae''''']] | {{IPA|[sba.j'''ɛ''']}} |- | kerja beramai-ramai | [[:wikt:bratae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''brat'''ae''''']] | {{IPA|[bɣa.t'''ɛ''']}} |- | sempat | [[:wikt:dae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''d'''ae''''']] | {{IPA|[d'''ɛ''']}} |- | kehendak | [[:wikt:èrae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''èr'''ae''''']] | {{IPA|[ɛ.ɣ'''ɛ''']}} |- | pelamin | [[:wikt:mmajaengae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mmaj'''ae'''ng'''ae''''']] | {{IPA|[mːa.d͡ʒ'''ɛ'''.ŋ'''ɛ''']}} |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨ae⟩?=== * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ ditukarkan kepada ⟨-ae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | di'''am''' | [[:wikt:diyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''diy'''ae''''']] | {{IPA|[di.j'''ɛ''']}} |- | ay'''am''' | [[:wikt:ayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ay'''ae''''']] | {{IPA|[a.j'''ɛ''']}} |- | dem'''am''' | [[:wikt:demae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''dem'''ae''''']] | {{IPA|[də.m'''ɛ''']}} |- | tebu'''an''' | [[:wikt:tebuwae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''tebuw'''ae''''']] | {{IPA|[tə.bu.w'''ɛ''']}} |- | law'''an''' | [[:wikt:lawae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''law'''ae''''']] | {{IPA|[la.w'''ɛ''']}} |- | bul'''an''' | [[:wikt:bulae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''bul'''ae''''']] | {{IPA|[bu.l'''ɛ''']}} |- | way'''ang''' | [[:wikt:woyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''woy'''ae''''']] | {{IPA|[wɔ.j'''ɛ''']}} |- | keny'''ang''' | [[:wikt:kenyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''keny'''ae''''']] | {{IPA|[kə.ɲ'''ɛ''']}} |- | sembahy'''ang''' | [[:wikt:smayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''smay'''ae''''']] | {{IPA|[sma.j'''ɛ''']}} |} * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-aham⟩, ⟨-ahan⟩ atau ⟨-ahang⟩ ditukarkan kepada ⟨-ahae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | p'''aham''' | ''p'''aehae''''' | {{IPA|[p'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |- | t'''ahan''' | ''t'''aehae''''' | {{IPA|[t.'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |- | P'''ahang''' | ''P'''aehae''''' | {{IPA|[p'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |} * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩, walaupun ditambah imbuhan ⟨-an⟩, tetap ditukarkan kepada ⟨-ae⟩; yakni daripada ⟨-aman⟩, ⟨-anan⟩ atau ⟨-angan⟩ ditukarkan masing-masing kepada ⟨-aemae⟩, ⟨-aenae⟩ dan ⟨-aengae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | pinj'''aman''' | ''pinj'''aemae''''' | {{IPA|[pin.d͡ʒ'''ɛ'''.'''mɛ''']}} |- | mak'''anan''' | [[:wikt:makaenae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mak'''aenae''''']] | {{IPA|[ma.k.'''ɛ'''.'''nɛ''']}} |- | pemaj'''angan''' | [[:wikt:pemajaengae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pemaj'''aengae''''']] | {{IPA|[pə.ma.d͡ʒ'''ɛ'''.'''ŋɛ''']}} |} ===Penjelasan=== Lambangan ⟨ae⟩ sebagai E taling luas hanya jika asalnya dari perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩. Hal ini bertujuan untuk menunjukkan galur katanya (etimologi) yang berasal dari bunyi {{IPA|[a]}} berubah kepada bunyi {{IPA|[ɛ]}} yakni E taling luas. Demikian berbeza daripada penggunaan lambangan ⟨è⟩ untuk perkataan yang asalnya sememangnya berbunyi E taling. Penggunaan lambangan ⟨ae⟩ juga digunakan untuk merapatkan jurang antara penutur bahasa Melayu Kelantan dan bahasa Melayu Patani. Penutur bahasa Melayu Patani cenderung untuk menggunakan lambangan ⟨ae⟩ di kesemua bunyi E taling luas; ia bertepatan dengan pengaruh [[:w:ms:Sistem Am Transkripsi Diraja Thai|Sistem Am Transkripsi Diraja Thai]] di mana transkripsi ini digunakan dalam merumikan bahasa Thai, yakni huruf ⟨แ–ะ⟩, ⟨แ–⟩ ditranskripsi kepada ⟨ae⟩, maka penutur bahasa Melayu Patani juga terguna transkripsi ini dalam menulis bahasa Melayu Patani dalam tulisan rumi.<ref>Lihat contoh dalam [https://eprints.walisongo.ac.id/id/eprint/10625/1/1502036119_SKRIPSI.pdf tesis ini] pada muka surat 125</ref> Namun, untuk mengurangkan lewah, lambangan ⟨ae⟩ dalam panduan ini dihadkan seperti mana contoh di atas, selainnya ditulis menggunakan lambangan ⟨è⟩. ===Bentuk lain yang kurang disarankan=== Setelah menepati bahawa ⟨ae⟩ dikhaskan dari perkataan asal yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan: * Menggunakan lambangan selainnya yakni ⟨e⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩ dan ⟨ey⟩. Misalnya: : {| | bentuk tak saran: || ''make'', ''makea'', ''makei'', ''makey''<br/>''Klate'', ''Klatea'', ''Klatei'', ''Klatey'' |- | padahal yang disarankan: || ''mak'''ae''''', ''Klat'''ae''''' |} ==Nota== <references/> r31ipu6e2d9zfdeh9fovww8zm17cy4j 16259 16258 2026-08-09T13:47:51Z Mirlim 3156 /* Nota */ 16259 wikitext text/x-wiki ==Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas== Berikut contoh E taling luas dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | cagu | [[:wikt:sbayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sbay'''ae''''']] | {{IPA|[sba.j'''ɛ''']}} |- | kerja beramai-ramai | [[:wikt:bratae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''brat'''ae''''']] | {{IPA|[bɣa.t'''ɛ''']}} |- | sempat | [[:wikt:dae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''d'''ae''''']] | {{IPA|[d'''ɛ''']}} |- | kehendak | [[:wikt:èrae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''èr'''ae''''']] | {{IPA|[ɛ.ɣ'''ɛ''']}} |- | pelamin | [[:wikt:mmajaengae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mmaj'''ae'''ng'''ae''''']] | {{IPA|[mːa.d͡ʒ'''ɛ'''.ŋ'''ɛ''']}} |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨ae⟩?=== * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ ditukarkan kepada ⟨-ae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | di'''am''' | [[:wikt:diyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''diy'''ae''''']] | {{IPA|[di.j'''ɛ''']}} |- | ay'''am''' | [[:wikt:ayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ay'''ae''''']] | {{IPA|[a.j'''ɛ''']}} |- | dem'''am''' | [[:wikt:demae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''dem'''ae''''']] | {{IPA|[də.m'''ɛ''']}} |- | tebu'''an''' | [[:wikt:tebuwae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''tebuw'''ae''''']] | {{IPA|[tə.bu.w'''ɛ''']}} |- | law'''an''' | [[:wikt:lawae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''law'''ae''''']] | {{IPA|[la.w'''ɛ''']}} |- | bul'''an''' | [[:wikt:bulae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''bul'''ae''''']] | {{IPA|[bu.l'''ɛ''']}} |- | way'''ang''' | [[:wikt:woyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''woy'''ae''''']] | {{IPA|[wɔ.j'''ɛ''']}} |- | keny'''ang''' | [[:wikt:kenyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''keny'''ae''''']] | {{IPA|[kə.ɲ'''ɛ''']}} |- | sembahy'''ang''' | [[:wikt:smayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''smay'''ae''''']] | {{IPA|[sma.j'''ɛ''']}} |} * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-aham⟩, ⟨-ahan⟩ atau ⟨-ahang⟩ ditukarkan kepada ⟨-ahae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | p'''aham''' | ''p'''aehae''''' | {{IPA|[p'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |- | t'''ahan''' | ''t'''aehae''''' | {{IPA|[t.'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |- | P'''ahang''' | ''P'''aehae''''' | {{IPA|[p'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |} * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩, walaupun ditambah imbuhan ⟨-an⟩, tetap ditukarkan kepada ⟨-ae⟩; yakni daripada ⟨-aman⟩, ⟨-anan⟩ atau ⟨-angan⟩ ditukarkan masing-masing kepada ⟨-aemae⟩, ⟨-aenae⟩ dan ⟨-aengae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | pinj'''aman''' | ''pinj'''aemae''''' | {{IPA|[pin.d͡ʒ'''ɛ'''.'''mɛ''']}} |- | mak'''anan''' | [[:wikt:makaenae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mak'''aenae''''']] | {{IPA|[ma.k.'''ɛ'''.'''nɛ''']}} |- | pemaj'''angan''' | [[:wikt:pemajaengae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pemaj'''aengae''''']] | {{IPA|[pə.ma.d͡ʒ'''ɛ'''.'''ŋɛ''']}} |} ===Penjelasan=== Lambangan ⟨ae⟩ sebagai E taling luas hanya jika asalnya dari perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩. Hal ini bertujuan untuk menunjukkan galur katanya (etimologi) yang berasal dari bunyi {{IPA|[a]}} berubah kepada bunyi {{IPA|[ɛ]}} yakni E taling luas. Demikian berbeza daripada penggunaan lambangan ⟨è⟩ untuk perkataan yang asalnya sememangnya berbunyi E taling. Penggunaan lambangan ⟨ae⟩ juga digunakan untuk merapatkan jurang antara penutur bahasa Melayu Kelantan dan bahasa Melayu Patani. Penutur bahasa Melayu Patani cenderung untuk menggunakan lambangan ⟨ae⟩ di kesemua bunyi E taling luas; ia bertepatan dengan pengaruh [[:w:ms:Sistem Am Transkripsi Diraja Thai|Sistem Am Transkripsi Diraja Thai]] di mana transkripsi ini digunakan dalam merumikan bahasa Thai, yakni huruf ⟨แ–ะ⟩, ⟨แ–⟩ ditranskripsi kepada ⟨ae⟩, maka penutur bahasa Melayu Patani juga terguna transkripsi ini dalam menulis bahasa Melayu Patani dalam tulisan rumi.<ref>Lihat contoh dalam [https://eprints.walisongo.ac.id/id/eprint/10625/1/1502036119_SKRIPSI.pdf tesis ini] pada muka surat 125</ref> Namun, untuk mengurangkan lewah, lambangan ⟨ae⟩ dalam panduan ini dihadkan seperti mana contoh di atas, selainnya ditulis menggunakan lambangan ⟨è⟩. ===Bentuk lain yang kurang disarankan=== Setelah menepati bahawa ⟨ae⟩ dikhaskan dari perkataan asal yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan: * Menggunakan lambangan selainnya yakni ⟨e⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩ dan ⟨ey⟩. Misalnya: : {| | bentuk tak saran: || ''make'', ''makea'', ''makei'', ''makey''<br/>''Klate'', ''Klatea'', ''Klatei'', ''Klatey'' |- | padahal yang disarankan: || ''mak'''ae''''', ''Klat'''ae''''' |} ===Nota=== <references/> nwfmri15810xbnr6af38u3kv2dpqfll 16260 16259 2026-08-09T13:48:49Z Mirlim 3156 /* Penjelasan */ 16260 wikitext text/x-wiki ==Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas== Berikut contoh E taling luas dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | cagu | [[:wikt:sbayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sbay'''ae''''']] | {{IPA|[sba.j'''ɛ''']}} |- | kerja beramai-ramai | [[:wikt:bratae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''brat'''ae''''']] | {{IPA|[bɣa.t'''ɛ''']}} |- | sempat | [[:wikt:dae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''d'''ae''''']] | {{IPA|[d'''ɛ''']}} |- | kehendak | [[:wikt:èrae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''èr'''ae''''']] | {{IPA|[ɛ.ɣ'''ɛ''']}} |- | pelamin | [[:wikt:mmajaengae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mmaj'''ae'''ng'''ae''''']] | {{IPA|[mːa.d͡ʒ'''ɛ'''.ŋ'''ɛ''']}} |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨ae⟩?=== * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ ditukarkan kepada ⟨-ae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | di'''am''' | [[:wikt:diyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''diy'''ae''''']] | {{IPA|[di.j'''ɛ''']}} |- | ay'''am''' | [[:wikt:ayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ay'''ae''''']] | {{IPA|[a.j'''ɛ''']}} |- | dem'''am''' | [[:wikt:demae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''dem'''ae''''']] | {{IPA|[də.m'''ɛ''']}} |- | tebu'''an''' | [[:wikt:tebuwae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''tebuw'''ae''''']] | {{IPA|[tə.bu.w'''ɛ''']}} |- | law'''an''' | [[:wikt:lawae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''law'''ae''''']] | {{IPA|[la.w'''ɛ''']}} |- | bul'''an''' | [[:wikt:bulae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''bul'''ae''''']] | {{IPA|[bu.l'''ɛ''']}} |- | way'''ang''' | [[:wikt:woyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''woy'''ae''''']] | {{IPA|[wɔ.j'''ɛ''']}} |- | keny'''ang''' | [[:wikt:kenyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''keny'''ae''''']] | {{IPA|[kə.ɲ'''ɛ''']}} |- | sembahy'''ang''' | [[:wikt:smayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''smay'''ae''''']] | {{IPA|[sma.j'''ɛ''']}} |} * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-aham⟩, ⟨-ahan⟩ atau ⟨-ahang⟩ ditukarkan kepada ⟨-ahae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | p'''aham''' | ''p'''aehae''''' | {{IPA|[p'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |- | t'''ahan''' | ''t'''aehae''''' | {{IPA|[t.'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |- | P'''ahang''' | ''P'''aehae''''' | {{IPA|[p'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |} * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩, walaupun ditambah imbuhan ⟨-an⟩, tetap ditukarkan kepada ⟨-ae⟩; yakni daripada ⟨-aman⟩, ⟨-anan⟩ atau ⟨-angan⟩ ditukarkan masing-masing kepada ⟨-aemae⟩, ⟨-aenae⟩ dan ⟨-aengae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | pinj'''aman''' | ''pinj'''aemae''''' | {{IPA|[pin.d͡ʒ'''ɛ'''.'''mɛ''']}} |- | mak'''anan''' | [[:wikt:makaenae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mak'''aenae''''']] | {{IPA|[ma.k.'''ɛ'''.'''nɛ''']}} |- | pemaj'''angan''' | [[:wikt:pemajaengae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pemaj'''aengae''''']] | {{IPA|[pə.ma.d͡ʒ'''ɛ'''.'''ŋɛ''']}} |} ===Penjelasan=== Lambangan ⟨ae⟩ sebagai E taling luas hanya jika asalnya dari perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩. Hal ini bertujuan untuk menunjukkan galur katanya (etimologi) yang berasal dari bunyi {{IPA|[a]}} berubah kepada bunyi {{IPA|[ɛ]}} yakni E taling luas. Demikian berbeza daripada [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas|penggunaan lambangan ⟨è⟩]] untuk perkataan yang asalnya sememangnya berbunyi E taling. Penggunaan lambangan ⟨ae⟩ juga digunakan untuk merapatkan jurang antara penutur bahasa Melayu Kelantan dan bahasa Melayu Patani. Penutur bahasa Melayu Patani cenderung untuk menggunakan lambangan ⟨ae⟩ di kesemua bunyi E taling luas; ia bertepatan dengan pengaruh [[:w:ms:Sistem Am Transkripsi Diraja Thai|Sistem Am Transkripsi Diraja Thai]] di mana transkripsi ini digunakan dalam merumikan bahasa Thai, yakni huruf ⟨แ–ะ⟩, ⟨แ–⟩ ditranskripsi kepada ⟨ae⟩, maka penutur bahasa Melayu Patani juga terguna transkripsi ini dalam menulis bahasa Melayu Patani dalam tulisan rumi.<ref>Lihat contoh dalam [https://eprints.walisongo.ac.id/id/eprint/10625/1/1502036119_SKRIPSI.pdf tesis ini] pada muka surat 125</ref> Namun, untuk mengurangkan lewah, lambangan ⟨ae⟩ dalam panduan ini dihadkan seperti mana contoh di atas, [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas|selainnya ditulis menggunakan lambangan ⟨è⟩]]. ===Bentuk lain yang kurang disarankan=== Setelah menepati bahawa ⟨ae⟩ dikhaskan dari perkataan asal yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan: * Menggunakan lambangan selainnya yakni ⟨e⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩ dan ⟨ey⟩. Misalnya: : {| | bentuk tak saran: || ''make'', ''makea'', ''makei'', ''makey''<br/>''Klate'', ''Klatea'', ''Klatei'', ''Klatey'' |- | padahal yang disarankan: || ''mak'''ae''''', ''Klat'''ae''''' |} ===Nota=== <references/> ryrehn263zc3sdj15zp1ysqwzkj22co 16274 16260 2026-08-10T04:31:00Z Mirlim 3156 /* Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas */ 16274 wikitext text/x-wiki ==Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas== Berikut contoh E taling luas yang ditulis sebagai ⟨ae⟩ dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | cagu | [[:wikt:sbayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sbay'''ae''''']] | {{IPA|[sba.j'''ɛ''']}} |- | kerja beramai-ramai | [[:wikt:bratae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''brat'''ae''''']] | {{IPA|[bɣa.t'''ɛ''']}} |- | sempat | [[:wikt:dae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''d'''ae''''']] | {{IPA|[d'''ɛ''']}} |- | kehendak | [[:wikt:èrae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''èr'''ae''''']] | {{IPA|[ɛ.ɣ'''ɛ''']}} |- | pelamin | [[:wikt:mmajaengae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mmaj'''ae'''ng'''ae''''']] | {{IPA|[mːa.d͡ʒ'''ɛ'''.ŋ'''ɛ''']}} |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨ae⟩?=== * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ ditukarkan kepada ⟨-ae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | di'''am''' | [[:wikt:diyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''diy'''ae''''']] | {{IPA|[di.j'''ɛ''']}} |- | ay'''am''' | [[:wikt:ayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ay'''ae''''']] | {{IPA|[a.j'''ɛ''']}} |- | dem'''am''' | [[:wikt:demae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''dem'''ae''''']] | {{IPA|[də.m'''ɛ''']}} |- | tebu'''an''' | [[:wikt:tebuwae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''tebuw'''ae''''']] | {{IPA|[tə.bu.w'''ɛ''']}} |- | law'''an''' | [[:wikt:lawae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''law'''ae''''']] | {{IPA|[la.w'''ɛ''']}} |- | bul'''an''' | [[:wikt:bulae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''bul'''ae''''']] | {{IPA|[bu.l'''ɛ''']}} |- | way'''ang''' | [[:wikt:woyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''woy'''ae''''']] | {{IPA|[wɔ.j'''ɛ''']}} |- | keny'''ang''' | [[:wikt:kenyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''keny'''ae''''']] | {{IPA|[kə.ɲ'''ɛ''']}} |- | sembahy'''ang''' | [[:wikt:smayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''smay'''ae''''']] | {{IPA|[sma.j'''ɛ''']}} |} * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-aham⟩, ⟨-ahan⟩ atau ⟨-ahang⟩ ditukarkan kepada ⟨-ahae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | p'''aham''' | ''p'''aehae''''' | {{IPA|[p'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |- | t'''ahan''' | ''t'''aehae''''' | {{IPA|[t.'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |- | P'''ahang''' | ''P'''aehae''''' | {{IPA|[p'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |} * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩, walaupun ditambah imbuhan ⟨-an⟩, tetap ditukarkan kepada ⟨-ae⟩; yakni daripada ⟨-aman⟩, ⟨-anan⟩ atau ⟨-angan⟩ ditukarkan masing-masing kepada ⟨-aemae⟩, ⟨-aenae⟩ dan ⟨-aengae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | pinj'''aman''' | ''pinj'''aemae''''' | {{IPA|[pin.d͡ʒ'''ɛ'''.'''mɛ''']}} |- | mak'''anan''' | [[:wikt:makaenae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mak'''aenae''''']] | {{IPA|[ma.k.'''ɛ'''.'''nɛ''']}} |- | pemaj'''angan''' | [[:wikt:pemajaengae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pemaj'''aengae''''']] | {{IPA|[pə.ma.d͡ʒ'''ɛ'''.'''ŋɛ''']}} |} ===Penjelasan=== Lambangan ⟨ae⟩ sebagai E taling luas hanya jika asalnya dari perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩. Hal ini bertujuan untuk menunjukkan galur katanya (etimologi) yang berasal dari bunyi {{IPA|[a]}} berubah kepada bunyi {{IPA|[ɛ]}} yakni E taling luas. Demikian berbeza daripada [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas|penggunaan lambangan ⟨è⟩]] untuk perkataan yang asalnya sememangnya berbunyi E taling. Penggunaan lambangan ⟨ae⟩ juga digunakan untuk merapatkan jurang antara penutur bahasa Melayu Kelantan dan bahasa Melayu Patani. Penutur bahasa Melayu Patani cenderung untuk menggunakan lambangan ⟨ae⟩ di kesemua bunyi E taling luas; ia bertepatan dengan pengaruh [[:w:ms:Sistem Am Transkripsi Diraja Thai|Sistem Am Transkripsi Diraja Thai]] di mana transkripsi ini digunakan dalam merumikan bahasa Thai, yakni huruf ⟨แ–ะ⟩, ⟨แ–⟩ ditranskripsi kepada ⟨ae⟩, maka penutur bahasa Melayu Patani juga terguna transkripsi ini dalam menulis bahasa Melayu Patani dalam tulisan rumi.<ref>Lihat contoh dalam [https://eprints.walisongo.ac.id/id/eprint/10625/1/1502036119_SKRIPSI.pdf tesis ini] pada muka surat 125</ref> Namun, untuk mengurangkan lewah, lambangan ⟨ae⟩ dalam panduan ini dihadkan seperti mana contoh di atas, [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas|selainnya ditulis menggunakan lambangan ⟨è⟩]]. Jika sesuatu perkataan tidak pasti asal galur katanya, maka secara lalai (''default'') E taling luas hujung perkataan ditulis sebagai ⟨-ae⟩, dengan syarat sudah mencari sama ada perkataan itu memang betul-betul tiada jika hujungnya ditulis sebagai ⟨-er⟩, ⟨-el⟩ dan ⟨-ai⟩.<br/>Misalnya: * Untuk perkataan [[:wikt:sbayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sbayae'']], dalam bahasa Melayu piawai tiada perkataan *''sebayer'', *''sebayel'' atau *''sebayai'', maka hujungnya tetap ditulis ⟨-ae⟩ * Namun, untuk [[:wikt:gedèbè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''gedèbè'']], terdapat perkataan [https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=gedeber&d=73980&#LIHATSINI gedeber] dalam bahasa Melayu piawai, maka E taling luas di hujung perkataan ditulis sebagai ⟨-è⟩ ===Bentuk lain yang kurang disarankan=== Setelah menepati bahawa ⟨ae⟩ dikhaskan dari perkataan asal yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan: * Menggunakan lambangan selainnya yakni ⟨e⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩ dan ⟨ey⟩. Misalnya: : {| | bentuk tak saran: || ''make'', ''makea'', ''makei'', ''makey''<br/>''Klate'', ''Klatea'', ''Klatei'', ''Klatey'' |- | padahal yang disarankan: || ''mak'''ae''''', ''Klat'''ae''''' |} ===Nota=== <references/> 4tejfzpfkcgfmmeqkegi3jkqe0w2s2w 16276 16274 2026-08-10T06:26:02Z Mirlim 3156 /* Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas */ 16276 wikitext text/x-wiki ==Digraf ⟨ae⟩ untuk E Taling Luas== Berikut contoh E taling luas yang ditulis sebagai ⟨ae⟩ dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | cagu | [[:wikt:sbayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sbay'''ae''''']] | {{IPA|[sba.j'''ɛ''']}} |- | kerja beramai-ramai | [[:wikt:bratae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''brat'''ae''''']] | {{IPA|[bɣa.t'''ɛ''']}} |- | sempat | [[:wikt:dae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''d'''ae''''']] | {{IPA|[d'''ɛ''']}} |- | kehendak | [[:wikt:èrae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''èr'''ae''''']] | {{IPA|[ɛ.ɣ'''ɛ''']}} |- | pelamin | [[:wikt:mmajaengae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mmaj'''ae'''ng'''ae''''']] | {{IPA|[mːa.d͡ʒ'''ɛ'''.ŋ'''ɛ''']}} |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨ae⟩?=== * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩ ditukarkan kepada ⟨-ae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | di'''am''' | [[:wikt:diyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''diy'''ae''''']] | {{IPA|[di.j'''ɛ''']}} |- | ay'''am''' | [[:wikt:ayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ay'''ae''''']] | {{IPA|[a.j'''ɛ''']}} |- | dem'''am''' | [[:wikt:demae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''dem'''ae''''']] | {{IPA|[də.m'''ɛ''']}} |- | tebu'''an''' | [[:wikt:tebuwae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''tebuw'''ae''''']] | {{IPA|[tə.bu.w'''ɛ''']}} |- | law'''an''' | [[:wikt:lawae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''law'''ae''''']] | {{IPA|[la.w'''ɛ''']}} |- | bul'''an''' | [[:wikt:bulae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''bul'''ae''''']] | {{IPA|[bu.l'''ɛ''']}} |- | way'''ang''' | [[:wikt:woyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''woy'''ae''''']] | {{IPA|[wɔ.j'''ɛ''']}} |- | keny'''ang''' | [[:wikt:kenyae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''keny'''ae''''']] | {{IPA|[kə.ɲ'''ɛ''']}} |- | sembahy'''ang''' | [[:wikt:smayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''smay'''ae''''']] | {{IPA|[sma.j'''ɛ''']}} |} * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-aham⟩, ⟨-ahan⟩ atau ⟨-ahang⟩ ditukarkan kepada ⟨-ahae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | p'''aham''' | ''p'''aehae''''' | {{IPA|[p'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |- | t'''ahan''' | ''t'''aehae''''' | {{IPA|[t.'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |- | P'''ahang''' | ''P'''aehae''''' | {{IPA|[p'''ɛ'''.'''hɛ''']}} |} * Semua perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩, walaupun ditambah imbuhan ⟨-an⟩, tetap ditukarkan kepada ⟨-ae⟩; yakni daripada ⟨-aman⟩, ⟨-anan⟩ atau ⟨-angan⟩ ditukarkan masing-masing kepada ⟨-aemae⟩, ⟨-aenae⟩ dan ⟨-aengae⟩ : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | pinj'''aman''' | ''pinj'''aemae''''' | {{IPA|[pin.d͡ʒ'''ɛ'''.'''mɛ''']}} |- | mak'''anan''' | [[:wikt:makaenae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mak'''aenae''''']] | {{IPA|[ma.k.'''ɛ'''.'''nɛ''']}} |- | [https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=pemajangan pemaj'''angan'''] | [[:wikt:pemajaengae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pemaj'''aengae''''']] | {{IPA|[pə.ma.d͡ʒ'''ɛ'''.'''ŋɛ''']}} |} ===Penjelasan=== Lambangan ⟨ae⟩ sebagai E taling luas hanya jika asalnya dari perkataan yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩. Hal ini bertujuan untuk menunjukkan galur katanya (etimologi) yang berasal dari bunyi {{IPA|[a]}} berubah kepada bunyi {{IPA|[ɛ]}} yakni E taling luas. Demikian berbeza daripada [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas|penggunaan lambangan ⟨è⟩]] untuk perkataan yang asalnya sememangnya berbunyi E taling. Penggunaan lambangan ⟨ae⟩ juga digunakan untuk merapatkan jurang antara penutur bahasa Melayu Kelantan dan bahasa Melayu Patani. Penutur bahasa Melayu Patani cenderung untuk menggunakan lambangan ⟨ae⟩ di kesemua bunyi E taling luas; ia bertepatan dengan pengaruh [[:w:ms:Sistem Am Transkripsi Diraja Thai|Sistem Am Transkripsi Diraja Thai]] di mana transkripsi ini digunakan dalam merumikan bahasa Thai, yakni huruf ⟨แ–ะ⟩, ⟨แ–⟩ ditranskripsi kepada ⟨ae⟩, maka penutur bahasa Melayu Patani juga terguna transkripsi ini dalam menulis bahasa Melayu Patani dalam tulisan rumi.<ref>Lihat contoh dalam [https://eprints.walisongo.ac.id/id/eprint/10625/1/1502036119_SKRIPSI.pdf tesis ini] pada muka surat 125</ref> Namun, untuk mengurangkan lewah, lambangan ⟨ae⟩ dalam panduan ini dihadkan seperti mana contoh di atas, [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/⟨È è⟩ untuk E Taling Luas|selainnya ditulis menggunakan lambangan ⟨è⟩]]. Jika sesuatu perkataan tidak pasti asal galur katanya, maka secara lalai (''default'') E taling luas hujung perkataan ditulis sebagai ⟨-ae⟩, dengan syarat sudah mencari sama ada perkataan itu memang betul-betul tiada jika hujungnya ditulis sebagai ⟨-er⟩, ⟨-el⟩ dan ⟨-ai⟩.<br/>Misalnya: * Untuk perkataan [[:wikt:sbayae#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sbayae'']], dalam bahasa Melayu piawai tiada perkataan *''sebayer'', *''sebayel'' atau *''sebayai'', maka hujungnya tetap ditulis ⟨-ae⟩ * Namun, untuk [[:wikt:gedèbè#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''gedèbè'']], terdapat perkataan [https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=gedeber&d=73980&#LIHATSINI gedeber] dalam bahasa Melayu piawai, maka E taling luas di hujung perkataan ditulis sebagai ⟨-è⟩ ===Bentuk lain yang kurang disarankan=== Setelah menepati bahawa ⟨ae⟩ dikhaskan dari perkataan asal yang berakhir dengan ⟨-am⟩, ⟨-an⟩ atau ⟨-ang⟩, berikut bentuk yang kurang disarankan dalam menulis Bahasa Melayu Kelantan: * Menggunakan lambangan selainnya yakni ⟨e⟩, ⟨ea⟩, ⟨ei⟩ dan ⟨ey⟩. Misalnya: : {| | bentuk tak saran: || ''make'', ''makea'', ''makei'', ''makey''<br/>''Klate'', ''Klatea'', ''Klatei'', ''Klatey'' |- | padahal yang disarankan: || ''mak'''ae''''', ''Klat'''ae''''' |} ===Nota=== <references/> jqx2mvmi78i7n6mmvfcakuq24bbyfsa 0 6215 16272 2026-08-10T04:19:43Z Mirlim 3156 Mencipta laman baru dengan kandungan '==⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit== Berikut contoh E taling sempit dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | cubit | [[:wikt:pèhé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pèh'''é''''']] | {{IPA|[pɛ.h'''e''']}} |- | tidak mahu | [[:wikt:toksé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''toks'''é''''']] | {{IPA|[tɔ...' 16272 wikitext text/x-wiki ==⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit== Berikut contoh E taling sempit dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | cubit | [[:wikt:pèhé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pèh'''é''''']] | {{IPA|[pɛ.h'''e''']}} |- | tidak mahu | [[:wikt:toksé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''toks'''é''''']] | {{IPA|[tɔʔ.s'''e''']}} |- | kayuh | [[:wikt:gatéh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''gat'''é'''h'']] | {{IPA|[ɡa.t'''e'''h]}} |- | lihat | [[:wikt:keléh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''kel'''é'''h'']] | {{IPA|[kə.l'''e'''h]}} |- | pijak | [[:wikt:jirék#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''jir'''é'''k'']] | {{IPA|[d͡ʒi.ɣ'''e'''ʔ]}} |- | sopan-santun | [[:wikt:lendék#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''lend'''é'''k'']] | {{IPA|[lən.d'''e'''ʔ]}} |- | sengaja | [[:wikt:sngeléng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sngel'''é'''ng'']] | {{IPA|[sŋə.l'''e'''ŋ]}} |- | gentar | [[:wikt:kenaléng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''kenal'''é'''ng'']] | {{IPA|[kə.na.l'''e'''ŋ]}} |} 8wjav14g6y293x45pombhr9alm34cx8 16273 16272 2026-08-10T04:20:53Z Mirlim 3156 /* ⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit */ 16273 wikitext text/x-wiki ==⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit== Berikut contoh E taling sempit yang ditulis sebagai ⟨é⟩ dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | cubit | [[:wikt:pèhé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pèh'''é''''']] | {{IPA|[pɛ.h'''e''']}} |- | tidak mahu | [[:wikt:toksé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''toks'''é''''']] | {{IPA|[tɔʔ.s'''e''']}} |- | kayuh | [[:wikt:gatéh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''gat'''é'''h'']] | {{IPA|[ɡa.t'''e'''h]}} |- | lihat | [[:wikt:keléh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''kel'''é'''h'']] | {{IPA|[kə.l'''e'''h]}} |- | pijak | [[:wikt:jirék#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''jir'''é'''k'']] | {{IPA|[d͡ʒi.ɣ'''e'''ʔ]}} |- | sopan-santun | [[:wikt:lendék#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''lend'''é'''k'']] | {{IPA|[lən.d'''e'''ʔ]}} |- | sengaja | [[:wikt:sngeléng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sngel'''é'''ng'']] | {{IPA|[sŋə.l'''e'''ŋ]}} |- | gentar | [[:wikt:kenaléng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''kenal'''é'''ng'']] | {{IPA|[kə.na.l'''e'''ŋ]}} |} m17y699p2ypxwgto0obq2c0t6bqsu3s 16277 16273 2026-08-10T07:15:59Z Mirlim 3156 /* ⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit */ 16277 wikitext text/x-wiki ==⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit== Berikut contoh E taling sempit yang ditulis sebagai ⟨é⟩ dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | cubit | [[:wikt:pèhé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pèh'''é''''']] | {{IPA|[pɛ.h'''e''']}} |- | tidak mahu | [[:wikt:toksé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''toks'''é''''']] | {{IPA|[tɔʔ.s'''e''']}} |- | kayuh | [[:wikt:gatéh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''gat'''é'''h'']] | {{IPA|[ɡa.t'''e'''h]}} |- | lihat | [[:wikt:keléh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''kel'''é'''h'']] | {{IPA|[kə.l'''e'''h]}} |- | pijak | [[:wikt:jirék#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''jir'''é'''k'']] | {{IPA|[d͡ʒi.ɣ'''e'''ʔ]}} |- | sopan-santun | [[:wikt:lendék#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''lend'''é'''k'']] | {{IPA|[lən.d'''e'''ʔ]}} |- | sengaja | [[:wikt:sngeléng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sngel'''é'''ng'']] | {{IPA|[sŋə.l'''e'''ŋ]}} |- | gentar | [[:wikt:kenaléng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''kenal'''é'''ng'']] | {{IPA|[kə.na.l'''e'''ŋ]}} |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨É é⟩?=== Ia berlaku pada suku kata akhir tertutup yang asalnya bervokal ⟨i⟩ dan ⟨e⟩ * Untuk suku kata akhir tertutup yang asalnya bervokal ⟨i⟩ ** Semua suku kata akhir bervokal ⟨i⟩ yang tertutup dengan [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Gugur ⟨-l⟩ dan ⟨-r⟩ di Hujung Perkataan|konsonan ⟨-l⟩ atau ⟨-r⟩]], yakni ⟨-il⟩ atau ⟨-ir⟩, berubah kepada ⟨-é⟩ :: katil bedil air dikir butir ** Selain daripada konsonan tersebut, ⟨-i𝕂⟩ kadangkala<ref>Perubahan ini bersifat kadangkala kerana terdapat juga perkataan mengekalkan vokal ⟨i⟩ walaupun tertutup. Misalnya: habis-abih, manis-manih, licin-licing, angin-anging, gasing-gasing, runsing-rusing, putik-putik, sikit-sikik, kunyit-kunyik.<br/>Apapun, untuk yang perubahan kadangkala itu tidak terlalu ketat aturannya, ia bergantung pada lidah masing-masing bagaimana untuk mengejanya. Misalnya, untuk perkataan "kudis", dalam Glosari Dialek Kelantan ada kedua-dua versi yakni [https://prpmv1.dbp.gov.my/Search.aspx?k=kudih&d=24 kudih] dan [https://prpmv1.dbp.gov.my/Search.aspx?k=kudeh&d=24 kudeh]</ref> ditukar kepada ⟨-é𝕂⟩, yakni:<br/>⟨-if⟩, ⟨-ikh⟩, ⟨-is⟩, ⟨-ih⟩ → ⟨-éh⟩<br/>⟨-im⟩, ⟨-in⟩, ⟨-ing⟩ → ⟨-éng⟩<br/>⟨-ib⟩, ⟨-id⟩, ⟨-ip⟩, ⟨-it⟩, ⟨-ik⟩ → ⟨-ék⟩ :: majlis, letih, pedih, musim, masin, main, kambing, bertanding, kapit, sakit, asik, tarik * Untuk suku kata akhir tertutup yang asalnya bervokal ⟨e⟩, ia kadangkala<ref>ia kadangkala juga kekal menjadi E taling terbuka, misalnya comel-come, gedeber-gedebe</ref> berlaku pada beberapa perkataan :: peher, boleh, goreng, ponteng, pencen, besen ===Nota=== <references/> kecm0to1o5jlrhal64hsvue23oxb251 16278 16277 2026-08-10T10:42:07Z Mirlim 3156 /* ⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit */ 16278 wikitext text/x-wiki ==⟨É é⟩ untuk E Taling Sempit== Berikut contoh E taling sempit yang ditulis sebagai ⟨é⟩ dalam perkataan Bahasa Melayu Kelantan: : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | cubit | [[:wikt:pèhé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pèh'''é''''']] | {{IPA|[pɛ.h'''e''']}} |- | tidak mahu | [[:wikt:toksé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''toks'''é''''']] | {{IPA|[tɔʔ.s'''e''']}} |- | kayuh | [[:wikt:gatéh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''gat'''é'''h'']] | {{IPA|[ɡa.t'''e'''h]}} |- | lihat | [[:wikt:keléh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''kel'''é'''h'']] | {{IPA|[kə.l'''e'''h]}} |- | pijak | [[:wikt:jirék#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''jir'''é'''k'']] | {{IPA|[d͡ʒi.ɣ'''e'''ʔ]}} |- | sopan-santun | [[:wikt:lendék#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''lend'''é'''k'']] | {{IPA|[lən.d'''e'''ʔ]}} |- | sengaja | [[:wikt:sngeléng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sngel'''é'''ng'']] | {{IPA|[sŋə.l'''e'''ŋ]}} |- | gentar | [[:wikt:kenaléng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''kenal'''é'''ng'']] | {{IPA|[kə.na.l'''e'''ŋ]}} |} ===Bunyi apa sahaja yang tukar ke ⟨É é⟩?=== Ia berlaku pada suku kata akhir tertutup yang asalnya bervokal ⟨i⟩ dan ⟨e⟩ * Untuk suku kata akhir tertutup yang asalnya bervokal ⟨i⟩ ** Semua suku kata akhir bervokal ⟨i⟩ yang tertutup dengan [[Panduan Ejaan Bahasa Kelantan/Gugur ⟨-l⟩ dan ⟨-r⟩ di Hujung Perkataan|konsonan ⟨-l⟩ atau ⟨-r⟩]], yakni ⟨-il⟩ atau ⟨-ir⟩, berubah kepada ⟨-é⟩<br/> :: {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | kat'''il''' | [[:wikt:katé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''kat'''é''''']] | {{IPA|[ka.t'''e''']}} |- | bed'''il''' | [[:wikt:bedé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''bed'''é''''']] | {{IPA|[bə.d'''e''']}} |- | a'''ir''' | [[:wikt:aé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''a'''é''''']] | {{IPA|[a.'''e''']}} |- | dik'''ir''' | [[:wikt:diké#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''dik'''é''''']] | {{IPA|[di.k'''e''']}} |- | but'''ir''' | [[:wikt:buté#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''but'''é''''']] | {{IPA|[bu.t'''e''']}} |} :* Selain daripada konsonan tersebut, ⟨-i𝕂⟩ kadangkala<ref> Perubahan ini bersifat kadangkala kerana terdapat juga perkataan mengekalkan vokal ⟨i⟩ walaupun tertutup. Misalnya: habis-abih, manis-manih, licin-licing, angin-anging, gasing-gasing, runsing-rusing, putik-putik, sikit-sikik, kunyit-kunyik. <br/>Apapun, untuk yang perubahan kadangkala itu tidak terlalu ketat aturannya, ia bergantung pada lidah masing-masing bagaimana untuk mengejanya. Misalnya, untuk perkataan "kudis", dalam Glosari Dialek Kelantan ada kedua-dua versi yakni [https://prpmv1.dbp.gov.my/Search.aspx?k=kudih&d=24 kudih] dan [https://prpmv1.dbp.gov.my/Search.aspx?k=kudeh&d=24 kudeh] </ref> ditukar kepada ⟨-é𝕂⟩, yakni:<br/>⟨-if⟩, ⟨-ikh⟩, ⟨-is⟩, ⟨-ih⟩ → ⟨-éh⟩<br/>⟨-im⟩, ⟨-in⟩, ⟨-ing⟩ → ⟨-éng⟩<br/>⟨-ib⟩, ⟨-id⟩, ⟨-ip⟩, ⟨-it⟩, ⟨-ik⟩ → ⟨-ék⟩ :: {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | majl'''i'''s | [[:wikt:mejeléh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mejel'''é'''h'']] | {{IPA|[mə.d͡ʒə.l'''e'''h]}} |- | let'''i'''h | [[:wikt:letéh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''let'''é'''h'']] | {{IPA|[lə.t'''e'''h]}} |- | ped'''i'''h | [[:wikt:pedéh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''gat'''é'''h'']] | {{IPA|[pə.d'''e'''h]}} |- | mus'''i'''m | [[:wikt:muséng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mus'''é'''ng'']] | {{IPA|[mu.s'''e'''ŋ]}} |- | mas'''i'''n | [[:wikt:maséng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mas'''é'''ng'']] | {{IPA|[ma.s'''e'''ŋ]}} |- | berma'''i'''n | [[:wikt:mmaéng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''mma'''é'''ng'']] | {{IPA|[mːa.'''e'''ŋ]}} |- | kamb'''i'''ng | [[:wikt:kambéng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''kamb'''é'''ng'']] | {{IPA|[kam.b'''e'''ŋ]}} |- | bertand'''i'''ng | [[:wikt:ttandéng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ttand'''é'''ng'']] | {{IPA|[tːan.d'''e'''ŋ]}} |- | kap'''i'''t | [[:wikt:kapék#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''kap'''é'''k'']] | {{IPA|[pa.p'''e'''ʔ]}} |- | sak'''i'''t | [[:wikt:sakék#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''sak'''é'''k'']] | {{IPA|[sak.'''e'''ʔ]}} |- | ad'''i'''k | [[:wikt:adék#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''ad'''é'''k'']] | {{IPA|[a.d'''e'''ʔ]}} |- | tar'''i'''k | [[:wikt:tarék#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''tar'''é'''k'']] | {{IPA|[ta.ɣ'''e'''ʔ]}} |} * Untuk suku kata akhir tertutup yang asalnya bervokal ⟨e⟩, ia kadangkala<ref>Ia kadangkala juga kekal menjadi E taling terbuka, misalnya comel-come, gedeber-gedebe</ref> berlaku pada beberapa perkataan : {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! [[:w:Bahasa Melayu|Melayu]] ! [[:w:Bahasa Melayu Kelantan-Patani|Kelantan]] ! Sebutan (AFA) |- | [https://prpm.dbp.gov.my/Cari1?keyword=peher peher] | [[:wikt:pèhé#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pèh'''é''''']] | {{IPA|[pɛ.h'''e''']}} |- | bol'''e'''h | [[:wikt:buléh#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''bul'''é'''h'']] | {{IPA|[bu.l'''e'''h]}} |- | gor'''e'''ng | [[:wikt:goréng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''gor'''é'''ng'']] | {{IPA|[ɡɔ.ɣ.'''e'''ŋ]}} |- | pont'''e'''ng | [[:wikt:poténg#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pot'''é'''ng'']] | {{IPA|[pɔ.t'''e'''ŋ]}} |- | penc'''e'''n | [[:wikt:pècéng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''pèc'''é'''ng'']] | {{IPA|[pɛ.t͡ʃ'''e'''ŋ]}} |- | bes'''e'''n | [[:wikt:bèséng#Bahasa Melayu Kelantan-Patani|''bès'''é'''ng'']] | {{IPA|[bɛ.s'''e'''ŋ]}} |} ===Nota=== <references/> hqt8k207va74uciiqofhsrd7tjx3zy9