Wikisumber mswikisource https://ms.wikisource.org/wiki/Laman_Utama MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Khas Perbincangan Pengguna Perbincangan pengguna Wikisumber Perbincangan Wikisumber Fail Perbincangan fail MediaWiki Perbincangan MediaWiki Templat Perbincangan templat Bantuan Perbincangan bantuan Kategori Perbincangan kategori Gerbang Perbincangan gerbang Pengarang Perbincangan pengarang Karya Perbincangan karya Terjemahan Perbincangan terjemahan Laman Perbincangan laman Indeks Perbincangan indeks TimedText TimedText talk Modul Perbincangan modul Acara Perbincangan acara 4 2587 23392 21262 2026-06-05T19:45:32Z ~2026-33390-64 1242 /* Pandangan berkecuali */ I have to get back in the shower I will text when I am on the phone with the kids I love you I will 23392 wikitext text/x-wiki {{process header | title = Apa itu Wikisumber? | section = | previous = [[Wikisumber:Berkenaan Wikisumber|Berkenaan Wikisumber]] | next = | shortcut = [[WS:WIW]] | notes = Laman ini menyediakan lakaran umum berkenaan apa itu Wikisumber, serta menerangkan dasar berkaitan dan lain-lain perkara. Laman ini bagus untuk rujukan pada peringkat permulaan tetapi '''tidak sepatutnya''' digunakan untuk mencari maklumat khusus. Jika ingin mencari akan maklumat selanjutnya, sila lihat [[Wikisumber:Indeks|Indeks]]. }} '''Wikisumber''' – ''Sebuah Perpustakaan Bebas'' – merupakan sebuah projek [[w:Yayasan Wikimedia|Yayasan Wikimedia]] yang bertujuan untuk mencipta sebuah pustaka [[w:kandungan bebas|kandungan bebas]] dalam talian yang sentiasa berkembang bilangan naskhah sumbernya, serta [[Wikisumber:Terjemahan|penterjemahan]] naskhah sumber dari mana-mana bahasa. Laman ini cuba untuk mentakrifkan apa yang berkaitan dengan Wikisumber, apa yang bukan, dan apa yang membezakannya daripada projek-projek Wikimedia lain. Penerangan pada laman ini agak '''ringkas''', tetapi mengandungi pautan ke laman dasar yang lebih terperinci. ''Perbincangan'' dasar-dasar tersebut hendaklah dilakukan pada laman perbincangan dasar yang berkaitan. ==Sejarah== '''Wikisumber''' (bahasa Inggeris: '''Wikisource''') – pada asalnya dikenali sebagai ''Project Sourceberg'' merupakan nama projek berinspirasikan [[:en:w:Project Gutenberg|Project Gutenberg]] – bermula pada November 2003, berfungsi sebagai koleksi naskhah sokongan untuk rencana di Wikipedia. Projek ini berkembang dengan pesat sehingga mencapai sejumlah 20,000 unit naskhah dalam pelbagai bahasa menjelang 18 Mei 2005. Pada sekitar Ogos dan September 2005, Wikisumber berpindah ke pelbagai subdomain untuk pelbagai bahasa yang berbeza. Untuk maklumat lanjut berkenaan sejarah penubuhan dan perkembangan Wikisumber, sila lihat: *'''[[:en:w:Wikisource|Rencana Wikipedia Bahasa Inggeris tentang Wikisumber]]''' (sejarah terperinci, terutamanya berkaitan tahap perkembangan awal projek tersebut) *[[oldwikisource:User:Angela|Perspektif sejarah peribadi mengenai Wikisumber sejak awal penubuhannya]] (laman ini mengandungi pelbagai pautan ke pelbagai laman pendokumenan bersejarah) *[[:m:Wikisource/ms|Rencana Meta berkenaan Wikisumber]] (perbincangan bersejarah sebelum pelancarannya) ==Apa yang boleh atau tidak boleh dimasukkan di Wikisumber?== {{shortcut|WS:IO}} Beberapa kandungan yang boleh '''dimasukkan''' di sini termasuklah: #'''[[:en:w:Source text|Naskhah sumber]]''' yang sebelum ini diterbitkan oleh mana-mana pengarang #'''[[:w:Penterjemahan|Terjemahan]]''' naskhah asal #'''Dokumen bersejarah''' yang berkaitan dengan kepentingan nasional atau antarabangsa #'''[[:w:Bibliografi|Bibliografi]]''' pengarang yang karyanya telah wujud di Wikisumber Namun sudah tentulah sumbangan di wiki ini tidak terhad kepada senarai ini sahaja. Beberapa kriteria asas untuk naskhah '''dikecualikan''' daripada Wikisumber adalah seperti berikut: #'''[[:w:Cetak rompak|Pencabulan hak cipta]]''' #'''Penulisan asal''' oleh penyunting di wiki ini # Data, formula dan rajah '''[[:w:Matematik|matematik]]''' #'''[[:w:Kod sumber|Kod sumber]]''' (untuk komputer) # Data sumber '''[[:w:Statistik|statistik]]''' (seperti keputusan pengundian) Apa yang tersenarai di atas adalah kriteria yang paling asas dan jelas untuk kandungan naskhah dikecualikan daripada Wikisumber. Mungkin terdapat juga perkara lain yang dikecualikan bergantung pada dasar dan kelaziman Wikisumber. Untuk maklumat lanjut, sila lihat: *'''[[Wikisumber:Apa yang boleh dimasukkan ke dalam Wikisumber|Apa yang boleh dimasukkan ke dalam Wikisumber]]''' ==Kandungan Wikisumber Bahasa Melayu== Wikisumber merupakan sebuah projek berbilang bahasa. Naskhah dan terjemahan naskhah kesemua bahasa dialu-alukan pada subdomain yang sesuai dan secara amnya di laman wiki berbilang bahasa [[oldwikisource:|wikisource.org]]. Namun, Wikisumber Bahasa Melayu ini '''mengutamakan''' kandungan: *Naskhah sumber yang sememangnya dalam bahasa Melayu (yang termasuklah naskhah bahasa Melayu Kuno, kesemua naskhah bahasa Melayu Klasik yang bertulisan Jawi, dan semua naskhah bahasa Melayu Moden bertulisan Rumi yang secara jelas isytihar bahasa karyanya ialah "bahasa Melayu"). *Segala naskhah linguistik berbahasa asing yang secara khusus membincangkan bahasa Melayu. *Salinan selari asli berbahasa Melayu untuk karya asli yang bahasa asalinya mungkin merupakan bahasa asing. Kedua-dua salinan selari dan karya asli itu bersumber pengarang yang sama. *Terjemahan atau transliterasi inisiatif pengguna Wikisumber sendiri untuk naskhah sumber yang aslinya berbahasa asing (yang mungkin ada salinan naskhah asli pada Wikisumber edisi bahasa asing) ke dalam bahasa Melayu pada ruang nama Terjemahan. Pemautan dan pengklasifikasian naskhah serta terjemahannya merupakan tugasan penting di Wikisumber Bahasa Melayu ini supaya kandungannya mudah dicapai oleh semua orang. Untuk maklumat lanjut berkenaan bahasa serta terjemahan, sila lihat: *'''[[Wikisumber:Terjemahan]]''' ==Wikisumber dan projek Wikimedia lain== ===Wikisumber ke Wikibuku?=== Perbezaan antara kedua-dua projek ini agak mudah. *Wiki'''sumber''' memberi tumpuan kepada bahan yang telah diterbitkan di tempat lain. ''Wikisumber'' boleh dianggap sebagai sebuah perpustakaan karya yang sama ada dalam domain awam atau dilesenkan secara bebas. *Wiki'''buku''' pula merupakan '''bahan pengajaran''' yang ditulis '''oleh penyumbang itu sendiri''' (contohnya: panduan pembelajaran, buku teks kelas, dan teks beranotasi untuk kegunaan kelas). Sejauh mana '''anotasi''' naskhah sumber merupakan sesuatu yang samar, dengan terdapat pertindanan yang dibenarkan antara Wikisumber dan Wikibuku. Untuk garis panduan berkenaan hal ini, sila lihat laman maklumat berkenaan topik tersebut pada kedua-dua projek: *'''[[Wikisumber:Anotasi]]''' *'''[[:b:Wikibooks:Teks beranotasi|Wikibuku:Teks beranotasi]]''' ===Wikisumber ke Wikipedia?=== Wikipedia ialah sebuah '''ensiklopedia''', manakala Wikisumber merupakan sebuah '''perpustakaan'''. Wikipedia mengandungi rencana berkenaan sesebuah buku, manakala Wikisumber mengandungi kandungan buku itu sendiri. Sehingga ke tahap tertentu kedua-duanya mungkin termasuk bahan bibliografi yang berkenaan pengarang. ==Melindungi laman== Laman-laman wiki pada kebanyakan projek Wikimedia direka khas untuk berubah-ubah selama-lamanya. Contoh yang paling biasa ialah rencana-rencana di Wikipedia atau panduan-panduan pembelajaran di Wikibuku. Namun berlainan dengan projek-projek Wikimedia lain, Wikisumber merupakan sebuah perpustakaan naskhah yang sudah diterbit dengan kandungan yang tidak berubah. Dalam kebanyakan kes, naskhah yang ada di Wikisumber ini tidak dimaksudkan untuk diubah atau dikembangkan, dan sebarang perubahan terhadap kandungannya akan merosakkan keutuhan kandungan naskhah asal! Makanya, Wikisumber telah menerapkan dasar untuk mengekalkan kualiti naskhah dan "melindungi" laman tersebut daripada sebarang suntingan lanjutan apabila laman naskhah tersebut dianggap telah diformat dengan betul dan bebas daripada ralat. Sebarang komen tentang perubahan mahupun pembetulan kandungan yang diperlukan sentiasa boleh dilakukan pada laman perbincangan naskhah tersebut, dan jika perlu laman naskhah yang telah dibincangkan itu boleh dinyahlindungkan. Dari aspek ini, Wikisumber adalah seakan dengan Wikiberita yang "melindungi" laman-laman berita dalam arkib berita untuk keutuhan kandungan bersejarah. Untuk maklumat lanjut, sila lihat: *'''[[Wikisumber:Dasar perlindungan laman]]''' ==Pandangan berkecuali== {{shortcut|[[WS:NPOV]]<br />[[WS:POV]]<br />[[WS:Neutral]]<br />[[WS:Neutrality]]}} {{see also|meta:Neutral point of view}} '''Pandangan berkecuali''' merupakan sebuah dasar utama yang diikuti oleh kebanyakan tetapi bukan semua projek Wikimedia. Pandangan berkecuali di Wikisumber bermaksud penghasilan semula kandungan naskhah asal dengan setepat mungkin pada masa yang sama naskhah asal diberi penghargaan, tanpa penyunting meletakkan penekanan mereka pada sesetengah bahagian naskhah atau menghasi Tidak ada keperluan untuk naskhah asal untuk mempunyai pandangan berkecuali, malah hakikatnya kesemua naskhah asli yang ada di sini and I will not forget you for the last few years I am not going back on my wold account and you will be the only ones that are in my account for this account you will not see me for a long while now you have no reason not now you have a reason why we have to wait and see how long I have to go to work for the rest my life you have a good night and you have to wait ==Hak cipta== Undang-undang hak cipta terpakai pada Wikisumber sebagaimana pada projek Wikimedia lain, maka hal ini '''mesti''' sentiasa diingati. Untuk mengetahui tentang dasar hak cipta di Wikisumber secara lanjut, sila lihat: *[[Wikisumber:Dasar hak cipta]] *[[Wikisumber:Perbincangan hak cipta]] (ruang untuk menyenaraikan pelanggaran hak cipta yang dicurigai) ==Lihat juga== *'''[[Wikisumber:Berkenaan Wikisumber]]''' – maklumat ringkas dan pautan yang paling berkaitan [[Kategori:Wikisumber]] 5oae96k9rwril7dd9wao165ncy59gx3 23393 23392 2026-06-06T00:32:17Z PeaceSeekers 18 Membatalkan semakan [[Special:Diff/23392|23392]] oleh [[Special:Contributions/~2026-33390-64|~2026-33390-64]] ([[User talk:~2026-33390-64|bincang]]) 23393 wikitext text/x-wiki {{process header | title = Apa itu Wikisumber? | section = | previous = [[Wikisumber:Berkenaan Wikisumber|Berkenaan Wikisumber]] | next = | shortcut = [[WS:WIW]] | notes = Laman ini menyediakan lakaran umum berkenaan apa itu Wikisumber, serta menerangkan dasar berkaitan dan lain-lain perkara. Laman ini bagus untuk rujukan pada peringkat permulaan tetapi '''tidak sepatutnya''' digunakan untuk mencari maklumat khusus. Jika ingin mencari akan maklumat selanjutnya, sila lihat [[Wikisumber:Indeks|Indeks]]. }} '''Wikisumber''' – ''Sebuah Perpustakaan Bebas'' – merupakan sebuah projek [[w:Yayasan Wikimedia|Yayasan Wikimedia]] yang bertujuan untuk mencipta sebuah pustaka [[w:kandungan bebas|kandungan bebas]] dalam talian yang sentiasa berkembang bilangan naskhah sumbernya, serta [[Wikisumber:Terjemahan|penterjemahan]] naskhah sumber dari mana-mana bahasa. Laman ini cuba untuk mentakrifkan apa yang berkaitan dengan Wikisumber, apa yang bukan, dan apa yang membezakannya daripada projek-projek Wikimedia lain. Penerangan pada laman ini agak '''ringkas''', tetapi mengandungi pautan ke laman dasar yang lebih terperinci. ''Perbincangan'' dasar-dasar tersebut hendaklah dilakukan pada laman perbincangan dasar yang berkaitan. ==Sejarah== '''Wikisumber''' (bahasa Inggeris: '''Wikisource''') – pada asalnya dikenali sebagai ''Project Sourceberg'' merupakan nama projek berinspirasikan [[:en:w:Project Gutenberg|Project Gutenberg]] – bermula pada November 2003, berfungsi sebagai koleksi naskhah sokongan untuk rencana di Wikipedia. Projek ini berkembang dengan pesat sehingga mencapai sejumlah 20,000 unit naskhah dalam pelbagai bahasa menjelang 18 Mei 2005. Pada sekitar Ogos dan September 2005, Wikisumber berpindah ke pelbagai subdomain untuk pelbagai bahasa yang berbeza. Untuk maklumat lanjut berkenaan sejarah penubuhan dan perkembangan Wikisumber, sila lihat: *'''[[:en:w:Wikisource|Rencana Wikipedia Bahasa Inggeris tentang Wikisumber]]''' (sejarah terperinci, terutamanya berkaitan tahap perkembangan awal projek tersebut) *[[oldwikisource:User:Angela|Perspektif sejarah peribadi mengenai Wikisumber sejak awal penubuhannya]] (laman ini mengandungi pelbagai pautan ke pelbagai laman pendokumenan bersejarah) *[[:m:Wikisource/ms|Rencana Meta berkenaan Wikisumber]] (perbincangan bersejarah sebelum pelancarannya) ==Apa yang boleh atau tidak boleh dimasukkan di Wikisumber?== {{shortcut|WS:IO}} Beberapa kandungan yang boleh '''dimasukkan''' di sini termasuklah: #'''[[:en:w:Source text|Naskhah sumber]]''' yang sebelum ini diterbitkan oleh mana-mana pengarang #'''[[:w:Penterjemahan|Terjemahan]]''' naskhah asal #'''Dokumen bersejarah''' yang berkaitan dengan kepentingan nasional atau antarabangsa #'''[[:w:Bibliografi|Bibliografi]]''' pengarang yang karyanya telah wujud di Wikisumber Namun sudah tentulah sumbangan di wiki ini tidak terhad kepada senarai ini sahaja. Beberapa kriteria asas untuk naskhah '''dikecualikan''' daripada Wikisumber adalah seperti berikut: #'''[[:w:Cetak rompak|Pencabulan hak cipta]]''' #'''Penulisan asal''' oleh penyunting di wiki ini # Data, formula dan rajah '''[[:w:Matematik|matematik]]''' #'''[[:w:Kod sumber|Kod sumber]]''' (untuk komputer) # Data sumber '''[[:w:Statistik|statistik]]''' (seperti keputusan pengundian) Apa yang tersenarai di atas adalah kriteria yang paling asas dan jelas untuk kandungan naskhah dikecualikan daripada Wikisumber. Mungkin terdapat juga perkara lain yang dikecualikan bergantung pada dasar dan kelaziman Wikisumber. Untuk maklumat lanjut, sila lihat: *'''[[Wikisumber:Apa yang boleh dimasukkan ke dalam Wikisumber|Apa yang boleh dimasukkan ke dalam Wikisumber]]''' ==Kandungan Wikisumber Bahasa Melayu== Wikisumber merupakan sebuah projek berbilang bahasa. Naskhah dan terjemahan naskhah kesemua bahasa dialu-alukan pada subdomain yang sesuai dan secara amnya di laman wiki berbilang bahasa [[oldwikisource:|wikisource.org]]. Namun, Wikisumber Bahasa Melayu ini '''mengutamakan''' kandungan: *Naskhah sumber yang sememangnya dalam bahasa Melayu (yang termasuklah naskhah bahasa Melayu Kuno, kesemua naskhah bahasa Melayu Klasik yang bertulisan Jawi, dan semua naskhah bahasa Melayu Moden bertulisan Rumi yang secara jelas isytihar bahasa karyanya ialah "bahasa Melayu"). *Segala naskhah linguistik berbahasa asing yang secara khusus membincangkan bahasa Melayu. *Salinan selari asli berbahasa Melayu untuk karya asli yang bahasa asalinya mungkin merupakan bahasa asing. Kedua-dua salinan selari dan karya asli itu bersumber pengarang yang sama. *Terjemahan atau transliterasi inisiatif pengguna Wikisumber sendiri untuk naskhah sumber yang aslinya berbahasa asing (yang mungkin ada salinan naskhah asli pada Wikisumber edisi bahasa asing) ke dalam bahasa Melayu pada ruang nama Terjemahan. Pemautan dan pengklasifikasian naskhah serta terjemahannya merupakan tugasan penting di Wikisumber Bahasa Melayu ini supaya kandungannya mudah dicapai oleh semua orang. Untuk maklumat lanjut berkenaan bahasa serta terjemahan, sila lihat: *'''[[Wikisumber:Terjemahan]]''' ==Wikisumber dan projek Wikimedia lain== ===Wikisumber ke Wikibuku?=== Perbezaan antara kedua-dua projek ini agak mudah. *Wiki'''sumber''' memberi tumpuan kepada bahan yang telah diterbitkan di tempat lain. ''Wikisumber'' boleh dianggap sebagai sebuah perpustakaan karya yang sama ada dalam domain awam atau dilesenkan secara bebas. *Wiki'''buku''' pula merupakan '''bahan pengajaran''' yang ditulis '''oleh penyumbang itu sendiri''' (contohnya: panduan pembelajaran, buku teks kelas, dan teks beranotasi untuk kegunaan kelas). Sejauh mana '''anotasi''' naskhah sumber merupakan sesuatu yang samar, dengan terdapat pertindanan yang dibenarkan antara Wikisumber dan Wikibuku. Untuk garis panduan berkenaan hal ini, sila lihat laman maklumat berkenaan topik tersebut pada kedua-dua projek: *'''[[Wikisumber:Anotasi]]''' *'''[[:b:Wikibooks:Teks beranotasi|Wikibuku:Teks beranotasi]]''' ===Wikisumber ke Wikipedia?=== Wikipedia ialah sebuah '''ensiklopedia''', manakala Wikisumber merupakan sebuah '''perpustakaan'''. Wikipedia mengandungi rencana berkenaan sesebuah buku, manakala Wikisumber mengandungi kandungan buku itu sendiri. Sehingga ke tahap tertentu kedua-duanya mungkin termasuk bahan bibliografi yang berkenaan pengarang. ==Melindungi laman== Laman-laman wiki pada kebanyakan projek Wikimedia direka khas untuk berubah-ubah selama-lamanya. Contoh yang paling biasa ialah rencana-rencana di Wikipedia atau panduan-panduan pembelajaran di Wikibuku. Namun berlainan dengan projek-projek Wikimedia lain, Wikisumber merupakan sebuah perpustakaan naskhah yang sudah diterbit dengan kandungan yang tidak berubah. Dalam kebanyakan kes, naskhah yang ada di Wikisumber ini tidak dimaksudkan untuk diubah atau dikembangkan, dan sebarang perubahan terhadap kandungannya akan merosakkan keutuhan kandungan naskhah asal! Makanya, Wikisumber telah menerapkan dasar untuk mengekalkan kualiti naskhah dan "melindungi" laman tersebut daripada sebarang suntingan lanjutan apabila laman naskhah tersebut dianggap telah diformat dengan betul dan bebas daripada ralat. Sebarang komen tentang perubahan mahupun pembetulan kandungan yang diperlukan sentiasa boleh dilakukan pada laman perbincangan naskhah tersebut, dan jika perlu laman naskhah yang telah dibincangkan itu boleh dinyahlindungkan. Dari aspek ini, Wikisumber adalah seakan dengan Wikiberita yang "melindungi" laman-laman berita dalam arkib berita untuk keutuhan kandungan bersejarah. Untuk maklumat lanjut, sila lihat: *'''[[Wikisumber:Dasar perlindungan laman]]''' ==Pandangan berkecuali== {{shortcut|[[WS:NPOV]]<br />[[WS:POV]]<br />[[WS:Neutral]]<br />[[WS:Neutrality]]}} {{see also|meta:Neutral point of view}} '''Pandangan berkecuali''' merupakan sebuah dasar utama yang diikuti oleh kebanyakan tetapi bukan semua projek Wikimedia. Pandangan berkecuali di Wikisumber bermaksud penghasilan semula kandungan naskhah asal dengan setepat mungkin pada masa yang sama naskhah asal diberi penghargaan, tanpa penyunting meletakkan penekanan mereka pada sesetengah bahagian naskhah atau menghasil semula sesetengah bahagian naskhah tersebut Tidak ada keperluan untuk naskhah asal untuk mempunyai pandangan berkecuali, malah hakikatnya kesemua naskhah asli yang ada di sini mempunyai pandangan berat sebelah dalam pelbagai bentuk penulisan secara tersurat mahupun secara tersirat. Dalam hal ini, penyunting seharusnya mengekalkan kandungan asal naskhah tersebut walaupun naskhah itu mengandungi kenyataan yang salah atau meragukan. Sebarang bentuk pembetulan kenyataan yang sudah sedia ada terkandung dalam naskhah tersebut oleh mana-mana penyunting sebenarnya sudah bertentangan dengan takrifan "pandangan berkecuali" Wikisumber. Namun, sebarang bahan pengenalan atau keterangan terhadap naskhah karya (contoh di bahagian "Catatan" sewaktu menyunting ruang nama "Indeks:") perlulah sentiasa ditulis dengan pandangan berkecuali oleh para penyunting di sini. ==Hak cipta== Undang-undang hak cipta terpakai pada Wikisumber sebagaimana pada projek Wikimedia lain, maka hal ini '''mesti''' sentiasa diingati. Untuk mengetahui tentang dasar hak cipta di Wikisumber secara lanjut, sila lihat: *[[Wikisumber:Dasar hak cipta]] *[[Wikisumber:Perbincangan hak cipta]] (ruang untuk menyenaraikan pelanggaran hak cipta yang dicurigai) ==Lihat juga== *'''[[Wikisumber:Berkenaan Wikisumber]]''' – maklumat ringkas dan pautan yang paling berkaitan [[Kategori:Wikisumber]] 3fsfcr7uoglxi43bwvczushqa2tqqnb