Wikipedija mtwiki https://mt.wikipedia.org/wiki/Il-Pa%C4%A1na_prin%C4%8Bipali MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Medja Speċjali Diskussjoni Utent Diskussjoni utent Wikipedija Diskussjoni Wikipedija Stampa Diskussjoni stampa MediaWiki Diskussjoni MediaWiki Mudell Diskussjoni mudell Għajnuna Diskussjoni għajnuna Kategorija Diskussjoni kategorija Portal Diskussjoni portal TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 4 1142 330055 329601 2026-05-16T14:04:06Z MediaWiki message delivery 8472 /* Wiki Loves Eurovision 2026 */ sezzjoni ġdida 330055 wikitext text/x-wiki {{Il-Pjazza}} <!-- AGĦMEL IL-KUMMENT TIEGĦEK TAĦT L-AĦĦAR INTERVENT LI SAR. --> == Launching! Join Us for Wiki Loves Ramadan 2025! == Dear All, We’re happy to announce the launch of [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]], an annual international campaign dedicated to celebrating and preserving Islamic cultures and history through the power of Wikipedia. As an active contributor to the Local Wikipedia, you are specially invited to participate in the launch. This year’s campaign will be launched for you to join us write, edit, and improve articles that showcase the richness and diversity of Islamic traditions, history, and culture. * Topic: [[m:Event:Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch|Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch]] * When: Jan 19, 2025 * Time: 16:00 Universal Time UTC and runs throughout Ramadan (starting February 25, 2025). * Join Zoom Meeting: https://us02web.zoom.us/j/88420056597?pwd=NdrpqIhrwAVPeWB8FNb258n7qngqqo.1 * Zoom meeting hosted by [[m:Wikimedia Bangladesh|Wikimedia Bangladesh]] To get started, visit the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|campaign page]] for details, resources, and guidelines: Wiki Loves Ramadan 2025. Add [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participant|your community here]], and organized Wiki Loves Ramadan 2025 in your local language. Whether you’re a first-time editor or an experienced Wikipedian, your contributions matter. Together, we can ensure Islamic cultures and traditions are well-represented and accessible to all. Feel free to invite your community and friends too. Kindly reach out if you have any questions or need support as you prepare to participate. Let’s make Wiki Loves Ramadan 2025 a success! For the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Team|International Team]] 12:08, 16 Jannar 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=27568454 --> == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 Jannar 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 --> == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 02:36, 29 Jannar 2025 (UTC) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 02:36, 29 Jannar 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:48, 3 Frar 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 08:29, 22 Frar 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 --> == CEE Hub Microgrant Programme - 2025 round == '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Microgrants|CEE Hub Microgrant programme]]''' is open for submissions from the communities across Central and Eastern Europe (as well as Central Asia, and Farsi contributors that live in these regions). The CEE Hub Microgrant programme will fund projects ranging from 50 to 700 EUR. Please read the criteria and other details with the programme. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdscTZ9EPNjHhU0r7hUHNwntX34Wrk8ieiHemk_clB9VI3PfQ/viewform Application form]''' is accessible on the Meta page where you will need to answer a few simple questions. You can find a list of the applications for the programme from 2024 [[:m:Wikimedia CEE Hub/Microgrants/Applications 2024|on this page]], so you will get a sense of what other communities asked for funds. If you have any questions, please let us know ([[:m:Wikimedia CEE Hub/Communication|contact us]]). We are waiting for your submissions! --[[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 13:35, 24 Frar 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28306207 --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 Marzu 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:56, 13 Marzu 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Your wiki will be in read-only soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-03-19|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-03-19|en}}. *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:15, 14 Marzu 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=28307742 --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:04, 4 April 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Be part of the next CEE Catch Up about Global Trends == Hi everyone, We want to announce the ninth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the Foundation Annual Planning Workshop focused on [[diffblog:2025/03/04/global-trends-2025/|'''global trends that are affecting our movement''']]. The session will take place on 23^rd of April 2025, 18:00-19:00 CEST (check your local time [https://zonestamp.toolforge.org/1745424000 here]). Together (the CEE Communities and the Wikimedia Foundation staff) we will discuss the trends related to our projects, our readers and editors. We will explore how those trends show up in the CEE context and discuss what our projects need to address those trends, and how we can support them. You will also have the opportunity to ask questions to the Wikimedia Foundation staff about the work being planned as part of the annual plan that runs from July 2025 to June 2026. '''<u>''[[Wikimedia CEE Hub/Catch up|Join us at the Next CEE Catch up]]!''</u>''' --[[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 17:19, 14 April 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Catch Up team) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=28546550 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> 16:11, 16 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:34, 17 April 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 15:03, 28 April 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 April 2025 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! == ''(Apologies for posting in English)'' Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them. As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]]. After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki. The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org. If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:08, 6 Mejju 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28663781 --> == Registration for the Wikimedia CEE Meeting 2025 is open == Dear all,               The Organising Committee of the [[metawiki:Wikimedia CEE Meeting 2025|Wikimedia CEE Meeting 2025]] is delighted to announce the opening of the registration for this year's conference. Affiliation and community delegates can register for the meeting until '''June 15th'''. All other self-funded participants can register until July 31st. The registration and scholarship application form which runs on Pretix, a free, open-sourced third-party platform that helps organize and manage events, can be found [https://pretix.eu/wikimedia-events/wmcee-2025/ here]. Details on how to select delegates and the selection process can be found on the [[metawiki:Wikimedia CEE Meeting 2025/Registration|registration page]]. Please keep in mind that the official language of the conference is English and interpreting services will not be available. If you encounter any issues while registering, or have questions about the registration process, feel free to contact the coordination team via [mailto:wmceem2025@wikimedia.gr wmceem2025@wikimedia.gr]. Your swift replies will be appreciated, as they will help us conduct an efficient booking process. Best regards,       On behalf of '''Wikimedia CEE Meeting 2025 Organising Team''' <nowiki>--~~~~</nowiki> [[Utent:MARKELLOS|MARKELLOS]] ([[Diskussjoni utent:MARKELLOS|d]]) 17:20, 12 Mejju 2025 (UTC) == Proposal to enable the "Contribute" entry point in Maltese Wikipedia == {{Int:Hello}} Maltese Wikipedians, Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called "Contribute" to your Wikipedia. The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia. Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Maltese Wikipedia. '''Who can access it''' Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the "Contribute" icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to "view contributions" is also available to access the list of your contributions. [[Stampa:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]] [[Stampa:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]] For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the "Contributions" option unless they change it to the "Contribute" manually. We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the "Contributions" entry point as default.           We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 26th May 2025. We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the "Contribute" entry point in your Wikipedia. We look forward to your response soon. Thank you! On behalf of the WMF Language and Product Localization team. [[Utent:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Diskussjoni utent:UOzurumba (WMF)|d]]) 20:48, 12 Mejju 2025 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|diskussjoni]])</bdi> 22:07, 15 Mejju 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 15:27, 22 Mejju 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 03:07, 28 Mejju 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone, ''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)'' The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''. This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable. The three main features of this extension are: * '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki. * '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''. * '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions. '''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment. The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]]) If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout. Thank you! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|diskussjoni]]) 16:47, 29 Mejju 2025 (UTC)</bdi> <!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 --> == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:01, 13 Ġunju 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 17:44, 17 Ġunju 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:57, 27 Ġunju 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes == ''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)'' Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations. The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''. The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below: [[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]] These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages. Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change. Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]]. Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 12:45, 14 Lulju 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 21:36, 26 Awwissu 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == <span lang="en" dir="ltr">Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2025-09-24|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2025-09-24|en}}. *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. * We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.'''</div><section end="server-switch"/> </div> <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 15:42, 18 Settembru 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29170715 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 04:48, 9 Ottubru 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:43, 20 Ottubru 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:12, 30 Ottubru 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == Join the CEE Hub staff team – We’re hiring a Program Specialist == Hi everyone, The regional [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is looking for a '''Program Specialist''' to join our [[:m:Wikimedia CEE Hub/Staff|staff team]]! Are you someone experienced with Wikimedia who wants to help volunteers? Do you participate in Wiki Loves… and other related projects, and do you have ideas and skills to help others improve their efforts? Do you enjoy working with people from different countries? Are you able to work on your own, feel comfortable on Meta-Wiki, and understand how Meta works? If this sounds like you and you're interested in working with the CEE hub team, we’d love to hear from you! '''As a Program Specialist, you will:''' * Support affiliates and communities in developing and implementing impactful programs, * Strengthen regional cooperation and cross-border projects, * Help guide campaigns and initiatives across the CEE region, * Work closely with the CEE Hub team and community members. This is a '''part-time (0.8–0.9 full-time equivalent), remote position''' open to candidates based in the CEE region or nearby time zones. '''APPLICATION DEADLINE: NOVEMBER 10, 2025''' ➡️ '''Learn more and learn how to apply on Meta:''' [[:m:Wikimedia CEE Hub/Jobs/Program Specialist|Wikimedia CEE Hub – Program Specialist]] ⬅️ If you know someone who would be a great fit, please share this opportunity with them! <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29192870 --> == Help us test Cat-a-lot on your Wikipedia == '''[[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Cat-a-lot]]''' is a JavaScript gadget that helps with moving, removing and adding files (as well as articles or subcategories) between, from and to categories and it is widely used on Wikimedia Commons, where it is accessible for every user after enabling the gadget in your [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets Preferences]. Complete explanation of the tool, along with the images and demonstration video it is accessible on [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Wikimedia Commons]]. If your Wikipedia is struggling with performing this repetitive task when you need to move pages between categories and remove pages from a category, Cat-a-lot could be activated for your Wikipedia as well. Installation can be done as your user script or as a project gadget and codes can be found [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|here]]. Installation is already done on Polish and Romanian wikis from our CEE Region. English phrases from [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating]] can be translated and saved in [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro]] (for example). [[:m:CEE Hub/Working Groups/Technical Advancement Group|CEE Hub Technical Advancement Group]] is willing to support your community in the installation of the tool, and to offer support in case of bugs, as we can report them to the development team. Just leave a message below with any issues you encounter. --[[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 10:42, 18 Novembru 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Hub Technical Advancement Group) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 Novembru 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 21:43, 28 Novembru 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-12-01_Wikipedias&oldid=29723884 --> == About subscription == Hello. I didn't see any message on this page but I hope I can find someone to help me. I'm conducting extensive research on the Mediterranean Games with the support of various wikipedians, and in this context, I need someone who has a subscription to the Times of Malta newspaper or access to another national Maltese newspaper archive. I only need to find out two pieces of information, and this requires looking at a maximum of four newspaper issues. *1975 Mediterranean Games (newspapers of September 6 or 7, 1975) Water Polo game - 09/05/1975 - Morocco - Malta (score info is missing) *1983 Mediterranean Games (newspapers of September 15 or 16, 1983) Water Polo game - 09/14/1983 - Egypt - Malta (score info is missing) Thanks in advance.--[[Utent:Sabri76|Sabri76]] ([[Diskussjoni utent:Sabri76|d]]) 16:55, 5 Diċembru 2025 (UTC) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 Jannar 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 13:21, 18 Jannar 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:01, 19 Jannar 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 11:21, 31 Marzu 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 00:58, 26 April 2026 (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:Utent:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meta:Diskussjoni utent:MediaWiki message delivery|d]]) 10:00, 30 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> mn6bdkm69ef184w6zlpknzqkxzvdlp3 0 3266 330100 329731 2026-05-17T02:33:25Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330100 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija|caption=Ludwig van Beethoven jaħdem fuq il-''[[Missa Solemnis (Beethoven)|Missa Solemnis]]'', pittura ta' Joseph Karl Stieler, 1820.}} {{kwota|Kollox jgħaddi u d-dinja tmut, imma s-Sinfonija nru. 9 tibqa' għal dejjem.|[[Michael Bakunin]]}} [[Stampa:Signature Van Beethoven.jpg|250px|right]] '''Ludwig van Beethoven''' ({{pronING|luːtvɪç fan ˈbeːthoːfn}}; [[Bonn]], [[17 ta' Diċembru]] [[1770]] – [[Vjenna]], [[26 ta' Marzu]] [[1827]]) kien [[kompożitur]] [[Ġermanja|Ġermaniż]] li x-xogħol tiegħu jinfirex mill-perjodu klassiku sal-bidu tar-[[Romantiċiżmu]]. Bħala l-aħħar rappreżentant tal-klassiċiżmu [[Vjenna|Vjenniż]] (wara [[Christoph Willibald Gluck|Gluck]], [[Joseph Haydn|Haydn]] u [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]]), Beethoven ħejja t-triq għall-evoluzzjoni lejn ir-Romantiċizmu fil-[[mużika]] u influwenza l-mużika tal-Punent matul parti kbira tas-[[seklu 19]]. Kien inkomparabbli ("Tagħtini l-impressjoni li inti bniedem b'ħafna mħuħ, ħafna qlub u ħafna rwieħ" qallu Haydn qrib l-1793)<ref name=Massin>Estratt minn taħdita bejn Haydn u Beethoven irrapurtata mill-flawtista Louis Drouet, f': Massin J u B, ''Ludwig van Beethoven'', Fayard, 1967, p. 45</ref> u esprima [[L-Arti|l-arti]] tiegħu fil-forom kollha tal-mużika. Minkejja li l-[[mużika sinfonika]] kienet il-kawża prinċipali tal-popularità universali tiegħu, kienet il-kitba pjanistika u l-''[[musica da camera]]'' li għamlu l-ikbar impatt. Bil-qawwa tar-rieda tiegħu rebaħ fuq it-tiġrib li ġabitlu t-traġedja tat-[[truxija]] u ċċelebra fil-mużika tiegħu t-trijonf tal-[[eroiżmu]] u l-ferħ waqt li d-destin tah biss iżolament u miżerja. Għaldaqstant, kien tassew jistħoqqlu t-tifħir ta' [[Romain Rolland]] meta dan tal-aħħar wasal biex qal: "Hu l-aqwa fost l-aqwa mużiċisti. Hu l-forza l-iżjed erojka fl-arti moderna".<ref>Rolland R, ''Vie de Beethoven'', Pariġi, 1903</ref> Ix-xogħlijiet ta' Beethoven, li għalih il-kreazzjoni mużikali kienet att ta' bniedem ħieles u independenti, u espressjoni ta' ottimiżmu u ta' fiduċja soda fil-bniedem, jagħmluh wieħed mill-figuri l-iżjed importanti fl-[[Storja|istorja]] tal-mużika. == Bijografija == === 1770-1792: Ifeġġ il-ġenju === ==== Oriġni u tfulija ==== [[Stampa:Ludwig van Beethoven's parents.jpg|thumb|left|300px|Johann van Beethoven u Maria-Magdalena Keverich, il-ġenituri ta' Beethoven.]] Ludwig van Beethoven twieled Bonn fis-16 ta' Diċembru jew fis-17 ta' Diċembru 1770,<ref>Id-data tal-magħmudija tal-mużiċista biss, is-17 ta' Diċembru 1770, hi magħrufa biċ-ċert.</ref> minn familja umli li kellha tradizzjoni mużikali ta' mill-inqas żewġ ġenerazzjonijiet. Nannuh min-naħa ta' missieru, Ludwig van Beethoven ix-xiħ (1712-1773), kien ġej minn familja ordinarja [[Fjandri (Belġju)|Fjamminga]] minn [[Mechelen]] (il-partiċella "van" m'għandhiex x'taqsam man-nobbiltà).<ref>[http://www.lvbeethoven.com/Bio/BioFamille.html lvbeethoven.com] – Ġenealoġija tal-mużiċista</ref> Dan kien raġel rispettat u mużiċista tajjeb li mar joqgħod Bonn fl-1732 u sar Maestro di Cappella tal-[[Prinċep-Elettur]] ta' [[Kolonja (Ġermanja)|Kolonja]]. Missieru, [[Johann van Beethoven]] (1740-1792), kien mużiċista u [[tenur]] fil-Qorti tal-Elettur, bniedem medjokri, kiefer u magħruf bħala xurban, li rabba 'l-uliedu taħt dixxiplina kbira. Ommu, Maria-Magdalena van Beethoven, imwielda Keverich (1746-1787), kienet bint [[kok]] tal-Elettur ta' [[Trier]]. Kienet mara qalba tajba imma depressiva, maħbuba minn uliedha imma dejjem tibqa' lura. Ludwig kien wieħed fost seba' wlied li minnhom tlieta biss laħqu l-età adulta: hu stess, u ż-żewg ħutu iżgħar minnu, Kaspar-Karl (1774-1815) u Johann (1776-1848).<ref>Massin J ut B, ''Ludwig van Beethoven'', Fayard, 1967, pp. 6-8</ref> Johann van Beethoven ma damx ma ntebaħ bid-don mużikali ta' ibnu u induna kemm seta' jaqla' minnu. Ftakar fiċ-ċkejken Mozart, muri f'kunċerti madwar l-[[Ewropa]] xi ħmistax-il sena qabel, u mill-1775 ħa l-[[edukazzjoni]] mużikali ta' Ludwig f'idejh biex fl-1778 ħadu jdoqq il-[[pjanu]] quddiem udjenzi mar-Rheinland kollha, minn Bonn sa Kolonja. Imma għall-kuntrarju ta' [[Léopold Mozart]], minflok ma pprova juża l-[[pedagoġija]] ma' ibnu, Johann van Beethoven kien kapaċi biss juża l-awtortità u l-ħruxija u din l-esperjenza sfat bla [[frott]] u ma ttennitx darba oħra, ħlief dawra waħda fil-[[Pajjiżi l-Baxxi]] fl-1781.<ref>[http://www.radiofrance.fr/francemusique/bio/fiche.php?numero=31 radiofrance.fr] – Repères biographiques</ref> Flimkien ma' edukazzjoni ġenerali, li kien jafha fil-parti kbira lill-benevolenza tal-familja von Breuning u lill-ħbiberija mat-[[tabib]] Franz-Gerhard Wegeler, li baqgħet għal ħajtu kollha, it-tfajjel Ludwig sar l-istudent ta' [[Christian Gottlob Neefe]] (pjanu, orgni, kompożizzjoni), u bejn l-1782 u l-1783 ikkompona għall-pjanu, id-''Disa' Varjazzjonijiet fuq marċ ta' Dressler'',<ref>[http://www.lvbeethoven.com/_Sons/BunjiHisamori/VariationsPiano/Variations_WoO63.mid lvbeethoven.com] – isma' l-varjazzjonijiet Dressler</ref> u t-tliet ''Sonatini'' msejħa "lill-Elettur" li mmarkaw simbolikament il-bidu tax-xogħol mużikali tiegħu. ==== Patrunaġġ ta' Waldstein u l-laqgħa ma' Haydn ==== [[Stampa:WALDST1.jpg|thumb|right|250px|Ittra ta' '''Waldstein''' lil Beethoven, Ottubru 1792: "Irċievi minn idejn Haydn l-ispirtu ta' Mozart"]] Fl-1784, Beethoven nħatar organista fil-Qorti tal-Elettur il-ġdid Max-Franz li sar il-patrun tiegħu. Hemm induna bih il-Konti [[Ferdinand von Waldstein]] li l-għajnuna tiegħu kienet kruċjali għall-mużiċista żagħżugħ. Ħa 'l Beethoven [[Vjenna]] għall-ewwel darba f'April 1787, u fiż-żjara kellu laqgħa qasira ma' Mozart.<ref>Kuntrarju għall-idea mifruxa, Beethoven qatt ma ħa lezzjonijiet mingħand Mozart. Jgħidu li meta sema' 'l Beethoven idoqq il-[[pjanu]], Mozart instema jgħid: "Għatu kasu 'l dan, ħa jsemmuh mad-dinja kollha" – [https://web.archive.org/web/20170427095936/http://www.ac-dijon.fr/pedago/music/bac2002/mozart/annee87.html Académie de Dijon]</ref> F'Lulju 1792, von Waldstein ippreżenta ż-żagħżugħ Ludwig lil Joseph Haydn li kien għadu ġej minn dawra mal-[[Ingilterra]] u waqaf Bonn. Haydn impressjona ruħu ħafna meta qara l-mużika ta' ''[[kantata]]'' komposta minn Beethoven (jew ''Nhar il-mewt ta' [[Ġużeppi II tal-Imperu Qaddis Ruman|Ġużeppi II]]'' jew ''Nhar il-miġja ta' [[Leopoldu II tal-Imperu Qaddis Ruman|Leopoldu II]]'') u stiednu jkompli jistudja Vjenna taħt id-direzzjoni tiegħu. Beethoven kien jaf li l-opportunità li jitgħallem taħt mużiċista tal-fama ta' Haydn ma kinitx ta' min jitlifha, u fl-istess ħin kważi ma kienx għad baqagħlu aktar irbit mal-familja (ommu kienet mietet bit-[[tuberkulożi]] f'Lulju 1787, u missieru kien dejjem fis-sakra u ma kienx kapaċi jmantni l-familja). Għalhekk Beethoven aċċetta u fit-2 ta' Novembru 1792 telaq ir-[[Renu]] u qatt ma reġa' lura. Waldstein (Novembru 1792) kien qallu hekk: {{Iċċita|"Għażiż Beethoven, ħa tmur Vjenna biex twettaq ix-xewqa ta' żmien ilu: il-ġenju ta' Mozart għadu bil-vistu u jibki l-mewt tad-dixxiplu tiegħu. Fl-ineżawribbli Haydn sab il-kenn, imma ma sabx daru; hu għadu jixtieq jingħaqad ma' xi ħadd. Bil-ħidma bla waqfien, irċievi minn idejn Haydn l-ispirtu ta' Mozart".<ref>Nota ta' Waldstein fuq l-album ta' Beethoven, Novembru 1792, riprodotta f'Massin J ut B, ''Ludwig van Beethoven'', Fayard, 1967, p. 39</ref>}} === 1792-1802: Minn Vjenna għal Heiligenstadt === ==== L-ewwel snin fi Vjenna ==== [[Stampa:Joseph Haydn.jpg|thumb|right|250px|'''[[Joseph Haydn]]''' (1732-1809) kien l-għalliem ta' Beethoven mill-1792 sal-1794. Minkejja li r-relazzjonijiet bejniethom kienu xi kultant ikunu diffiċli, it-tnejn li huma wrew stima kbira lil xulxin.]] [[Stampa:TheateranDerWienJakobAlt.jpg|thumb|right|250px|It-'''[[Theater an der Wien]]''', post importanti tal-ħajja mużikali ta' [[Vjenna]] fil-bidu tas-seklu 19, li ra l-ħolqien ta' bosta xogħlijiet kbar ta' Beethoven fosthom ''Fidelio'' u l-''Ħames sinfonija''.]] Fl-aħħar tas-[[seklu 18]], [[Vjenna]] kienet il-kapitali tal-mużika Oċċidentali u kienet tirrapreżenta l-aħjar ċans biex wieħed jirnexxi fil-karriera mużikali. Meta wasal hemm fl-età ta' 22 sena, kien diġà kkompona ħafna, però fil-verità l-ebda waħda mill-kompożizzjonijiet sa dak iż-żmien kienet imporanti wisq, u kien għadu lura milli jilħaq il-[[maturità artistika]]. Dan jiddistingwih fundamentalment minn [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]]. Fil-fatt kien bħala pjanista "virtuoso" li xtaq isir famuż, qabel ma jagħmel isem bħala [[kompożitur]]. Rigward it-tagħlim minn [[Haydn]], minkejja li kien mill-aktar prestiġjuż, kien ukoll diżappuntat minn xi aspetti. Minn naħa minnhom, Beethoven malajr daħħalaha f'rasu li l-għalliem tiegħu kien jgħir għalih, waqt li min-naħa l-oħra Haydn ma damx ma beda jiddejjaq bin-nuqqas ta' dixxiplina u l-awdaċja mużikali tal-istudent tiegħu. Minkejja l-istima li kellhom lejn xulxin, imfakkra bosta drabi, "missier is-sinfonija" qatt ma kellu ma' Beethoven l-istess ħbiberija profonda li kellu ma' Mozart, ħbiberija li wasslet għat-twelid ta' emulazzjoni li tat ħafna frott. Haydn, lejn l-1793 qallu: {{Iċċita|"Int għandek ħafna talent u tikseb iżjed il-quddiem, ħafna iżjed. Għandek abbundanza ineżawribbli ta' ispirazzjoni. Int se jkollok ideat li għad ħadd ma kellu, u qatt m'inti se tissagrifika l-ideat tiegħek għal xi regola tiranika, imma se tissagrifika r-regoli tiraniċi għall-fantasiji tiegħek; tagħtini l-impressjoni li inti bniedem b'ħafna mħuħ, ħafna qlub u ħafna rwieħ." <ref name="Massin"/>}} Matul dan iż-żmien Haydn kellu influwenza profonda u twila fuq ix-xogħol ta' Beethoven, u iżjed tard dan kien se jirrikonoxxi dak li kien jaf lill-għalliem tiegħu. Wara li Haydn reġa' mar [[Londra]] (Jannar 1794), Beethoven kompla l-istudji tiegħu sporadikament sal-bidu tal-1795 ma' bosta għalliema oħra fosthom il-kompożitur [[Johann Baptist Schenk|Johann Schenk]] u tnejn oħra mill-epoka Mozartina: [[Johann Georg Albrechtsberger]] u [[Antonio Salieri]]. Meta temm l-apprentistat tiegħu, Beethoven iddeċieda li jibqa' Vjenna. It-talenti tiegħu bħala pjanista għamluh magħruf u apprezzat mid-dilettanti tal-mużika tal-aristokrazija Vjenniża li fosthom insibu bosta ismijiet li baqgħu sal-lum marbutin mad-dedikazzjonijiet ta' ħafna mill-kapulavuri tiegħu, bħall-Baruni Nikolaus Zmeskall, il-Prinċep Carl Lichnowsky, il-Konti [[Andrei Razumovsky]], il-Prinċep [[Joseph Franz von Lobkowitz]], u aktar tard l-Arċiduka Rodolfu tal-Awstrija. Wara li ppublika l-ewwel tliet trii tiegħu għall-pjanu, vjolin u vjolinċell, taħt in-numru opus 1, imbagħad l-ewwel ''[[Sonata|Sonati]] għall-pjanu'' tiegħu, Beethoven ta l-ewwel kunċert pubbliku fid-29 ta' Marzu 1795, fejn daqq il-kreazzjoni tiegħu ''[[Kunċert għall-pjanu nru. 2]]'' (li fil-fatt kien ikkompona l-ewwel meta kien għadu [[Bonn]]). ==== L-aqwa virtuoso ta' Vjenna ==== [[Stampa:Beethoven Riedel 1801.jpg|thumb|left|250px|'''Beethoven lejn l-1800'''. It-talenti tiegħu ta' improviżatur u virtuoso fuq il-[[pjanu]] ġew murija lill-pubbliku Vjenniż.<br />Pittura ta' C.T. Riedel, 1801]] Fl-1796 Beethoven għamel sensiela ta' kunċerti li ħaduh minn [[Vjenna]] sa [[Berlin]] u għadda minn [[Dresden]], [[Leipzig]], [[Nuremberga]] u [[Praga]]. Waqt li l-pubbliku faħħar il-''virtuosità'' u l-ispirazzjoni tiegħu fuq il-[[pjanu]], il-kritiċi l-iżjed konservazzjonisti laqgħu l-entużjażmu tiegħu b'ċertu xettiċiżmu.<ref>"Laqgħat widnejna, imma mhux qlubna; għalhekk għalina qatt mhu se jkun Mozart ieħor." – kritika fil-ġurnal patrijotiku tal-istati imperjali u rjali, Ottubru 1796, riprodotta f'Massin J u B, ''Ludwig van Beethoven'', Fayard, 1967, p. 64</ref> Il-qari tal-klassiċi Griegi, ta' [[William Shakespeare|Shakespeare]] u tal-mexxejja tal-moviment politiku-letterarju ''[[Sturm und Drang]]'' li kienu [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] u [[Friedrich von Schiller|Schiller]], xaqleb it-temperament tal-mużiċista b'mod permanenti lejn l-[[idealiżmu]]. Dan l-idealiżmu kien imsaħħaħ ukoll mill-ideat [[demokrazija|demokratiċi]] tal-[[Illuminiżmu]] u r-[[Ir-Rivoluzzjoni Franċiża|Rivoluzzjoni Franċiża]] li dak iż-żmien kienu nfirxu mal-[[Ewropa]]. Fl-1798 Beethoven kien sikwit iżur l-ambaxxata ta' [[Franza]] fi Vjenna fejn iltaqa' ma' [[Bernadotte]] u mal-[[vjolinista]] [[Rodolphe Kreutzer]], li fl-1803 iddedikalu is-''Sonata għall-vjolin nru. 9'' li ġġib ismu. Waqt li l-attività kreattiva tiegħu intensifikat (kompożizzjoni tas-''Sonati għall-pjanu'', ''Sonata għall-pjanu nru. 5'' sa ''Sonata għall-pjanu nru. 7'', l-ewwel ''Sonati għall-vjolin u pjanu''), sa madwar l-1800, il-kompożitur kien għadu jieħu sehem fil-konkorsi mużikali li kienu popolari ħafna fis-soċjetà Vjenniża u li għamluh l-aqwa virtuoso ta' Vjenna, għad-detriment għal pjanisti ta' fama bħal [[Muzio Clementi|Clementi]], [[Johann Baptist Cramer|Cramer]], [[Josef Gelinek|Gelinek]], [[Johann Hummel|Hummel]] u [[Daniel Steibelt|Steibelt]]. L-aħħar tas-snin 1790 kien ukoll l-epoka tal-ewwel kapulavuri: l-''Kunċert għall-pjanu nru. 1'' (1798), l-ewwel sitt ''kwartetti għall-arki'' (1798-1800), is-''Settett għall-arki u nifsijiet'' (1799-1800) u fix-xogħlijiet li jaffermaw bl-iżjed mod ċar il-karattru tal-mużiċista li kien qiegħed jissawwar: is-''Sonata għall-pjanu nru. 8 (msejħa Patetika)'' (1798-1799) u s-''Sinfonija nru. 1'' (1800). Minkejja li l-influwenza tal-aħħar sinfoniji ta' [[Joseph Haydn|Haydn]] kienet għadha tidher ċara fihom, din tal-aħħar kienet diġà stampata bil-karattru Beethovenjan (b'mod partikulari fl-i''[[scherzo]]'' tat-tielet moviment) u diġà kien hemm fiha ż-żerriegħa tal-wegħda ta' suċċessi ikbar. ''L-Ewwel Kunċert'' u ''L-Ewwel Sinfonija'' indaqqu b'suċċess kbir fit-[[2 ta' April]] f'kunċert li Beethoven iddedika għax-xogħlijiet tiegħu. Bl-għajnuna tar-renti li kienu jtuh il-patruni tiegħu, Beethoven, li l-fama tiegħu kienet qiegħda tikber anki barra mill-fruntieri tal-[[Awstrija]], kien jidher f'dak il-mument ta' ħajtu li kien garantit ħajja fil-karriera ta' [[kompożitur]] u interpretu glorjuż tal-mużika. [[Karl Czerny|Czerny]], lejn l-1840 qal: {{Iċċita|"L-improviżazzjoni tiegħu ma setgħetx tkun iżjed brillanti u tal-għaġeb; f'xi laqgħat li daqq għalihom, tant impressjona 'l kull wieħed mis-semmiegħa li ħafna drabi għajnejhom kienu jimtlew bid-dmugħ, u xi wħud kienu jinfaqgħu jibku. Kellu fl-espressjoni tiegħu xi ħaġa meraviljuża, independentament mis-sbuħija u l-oriġinalità tal-ideat tiegħu u l-mod inġenjuż kif kien idoqqhom."<ref>Karl Czerny kien l-aħjar student ta' Beethoven.</ref>}} ==== Bejn is-sekli ==== [[Stampa:Beethoven Heiligenstaedter Testament.jpg|thumb|right|L-ewwel paġna tal-manuskritt tat-'''[[Testment ta' Heiligenstadt]]''', miktub minn Beethoven fis-6 ta' Ottubru 1802. Fih jispjega d-disperazzjoni tiegħu meta beda jittarax u fl-istess ħin ir-rieda li jkompli l-ħidma tiegħu ta' mużiċista.]] Is-sena 1802 kellha tkun ta' bidla kbira fil-ħajja tal-kompożitur. Mingħajr ma qal lil ħadd, mill-1796 Beethoven beda jinduna bit-[[truxija]] tiegħu, li kienet se tibqa' sejra għall-agħar mingħajr fejqan sakemm fl-1820 ittarrax għal kollox.<ref>Il-kawża tat-truxija ta' Beethoven baqgħet mhux magħrufa. Kienu suġġeriti bosta kawżi bħall-labirintite kronika, l-ostjoxelerożi, jew il-marda ta' Paget tal-għadam, però m'hemm l-ebda prova għal dawn.</ref> Għalhekk inqata' min-nies kollha u ngħalaq fis-solitudni minħabba l-biża' li jkollu jammetti fil-pubbliku li kien qiegħed ibati b'din il-marda terribbli. Allura Beethoven ħa l-fama ta' misantropu u sofra din il-fama fis-silenzju sa mewtu.<ref>Waqt li hu veru li l-mużiċista kien min-natura tiegħu impulsiv u emottiv, li x-xewqa li jkun indipendenti għamlitu jidher żorr u antipatku fil-pubbliku, nistgħu ngħidu wkoll li kien ġeneruż, leali u ħanin, kif jixhdu l-korrispondenza tiegħu u dawk li kienu jafuh.</ref> Billi kien jaf l-marda tiegħu kienet xi darba se twaqqfu milli jaħdem bħala pjanista u forsi anki milli jikkomponi, għal mument daħallu f'rasu li joqtol ruħu b'idejh, imma malajr iddispjaċieh, neħħa din l-idea minn moħħu u esprima l-fiduċja fl-arti tiegħu f'ittra li baqgħet tissejjaħ it-[[Testment ta' Heiligenstadt]], li qatt ma ntbagħtet u kien biss wara mewtu li din instabet. Beethoven fis-6 ta' Ottubru 1802 kiteb: {{Iċċita|"Ja nies li taħsbu li jien odjuż, stinat, żorr, jew nippretendi li jien hekk, kemm intom inġusti! Ma tafux ir-raġuni sigrieta li tarawni hekk. […] Kunu afu li sitt snin ilu qabditni din il-marda terribbli, li t-tobba inkompetenti għamlu agħar. Sena wara sena bla tama ta' fejqan, […] kelli ninqata' mill-kumpanija, ngħix waħdi, 'il bogħod mid-dinja. […] Jekk xi darba taqraw dan, imbagħad tindunaw li ma kontux ġusti miegħi, u li l-imdejjaq jissabbar billi jsib xi ħadd ieħor bħalu li minkejja l-ostakli kollha tan-Natura sar fost l-aqwa artisti u nies kbar."<ref>Estratt mit-Testment ta' Heiligenstadt ta' Beethoven, f'Lecompte M, ''Guide illustré de la musique symphonique de Beethoven'', Fayard, 1995, p. 319</ref>}} Fortunatament il-vitalità kreattiva tiegħu ma battietx. F'dan il-perjodu ta' kriżi morali, wara l-kompożizzjoni tas-sonata ġentili, ''[[Sonata għall-vjolin nru. 5]]'', imsejħa ''Ir-rebbiegħa'' (''Frühlings'', 1800) u tas-''[[Sonata għall-pjanu nru. 14]]'', imsejħa ''Dawl ta' Qamar'' (1801), ikkompona s-sinfonija mhux magħrufa wisq, mimlija ferħ, it-''[[It-Tieni Sinfonija|Tieni Sinfonija]]'' (1801-1802) u l-kunċert iżjed ta' swied il-qalb, il-''[[Kunċert għall-pjanu nru. 3]]'' (1800-1802) fejn feġġet b'mod ċar, permezz tal-kjavi ta' do minuri, il-personalità karatteristika tal-kompożitur. Fil-[[5 ta' April]] [[1803]], dawn iż-żewġ xogħlijiet intlaqgħu tajjeb, imma għal Beethoven kienet ħa tinqaleb il-folja; minn dak iż-żmien il-karriera tiegħu kienet se tieħu direzzjoni oħra. Miċħud mill-possibbiltà li jesprimi t-talent tiegħu kollu u milli jaqla l-għajxien bħala interpretu tal-mużika, kien sejjer jintefa' b'ruħu u ġismu fuq il-kompożizzjoni b'kuraġġ u qawwa ta' karattru li ħadd ma kien stennihom. Fit-tmiem tal-kriżi tal-1802 feġġ l-eroiżmu trijonfanti tat-''[[It-Tielet Sinfonija|Tielet Sinfonija]]''. Beethoven fl-1802 qal hekk: {{Iċċita|"Jien sodisfatt biex xogħol tiegħi sa issa. M'illum irrid niftaħ triq ġdida."<ref>Kliem ta' Beethoven lil ħabibu Krumpholz, 1802, f'[https://web.archive.org/web/20070909091630/http://www.ramifications.be/Best/lewis_beethoven.htm ramifications.be]</ref>}} === 1802-1812: Il-perjodu msejjaħ ''erojku'' === ==== Mill-''Erojka'' għal ''Fidelio'' ==== It-''[[Sinfonija nru. 3 (Beethoven)|Tielet Sinfonija]] (l-Erojka)'', kienet pass importanti fix-xogħol ta' Beethoven, mhux biss minħabba l-qawwa espressiva u t-tul tagħha li sa dak iż-żmien kienet ħaġa ġdida għalih, imma wkoll għax tat il-bidu għal sensiela ta' xogħlijiet brillanti, notevoli għat-tul tagħhom, u l-enerġija tagħhom, karatteristiċi tal-istil tal-perjodu tan-nofs ta' Beethoven, imsejjaħ "stil erojku". Il-kompożitur għall-ewwel kellu l-ħsieb li jiddedika din is-sinfonija lill-Ġeneral [[Napuljun I ta' Franza|Napuljun Bonaparti]] li kien iqisu bħala s-salvatur tar-[[Rivoluzzjoni Franċiża]].<ref>"Beethoven għamel 'il Bonaparti, li f'dik l-epoka kien għadu l-Ewwel Konslu, is-suġgett ta' din is-sinfonija. Sa dak iż–żmien, għal Beethoven, Napuljun kien bniedem straordinarju u kien iqisu daqs l-ikbar konsli Rumani." – Kitba ta' Ferdinand Ries fuq il-bidu tat-''Tielet Sinfonija'', riprodotta f'[http://perso.orange.fr/l.vanbeethoven/sinfonijiI.htm]</ref> Imma meta sema' bil-proklamazzjoni maħruġa mill-Imperu Franċiż (Mejju 1804), tant irrabja li qatta' d-dedikazzjoni.<ref>"Dan mhux ħlief bniedem bħal ħaddieħor! Issa ħa jgħaffeġ taħt saqajh id-drittijiet umani kollha, u jaqdi biss l-ambizzjoni tiegħu; irid jilħaq fuq kulħadd, isir tirann!" — Reazzjoni ta' Beethoven meta sema' li Napuljun ipproklama ruħu Imperatur, rappurtata minn Ferdinand Ries, f'Massin J et B, ''Ludwig van Beethoven'', Fayard, 1967, p. 128</ref> Fl-aħħar, il-kapulavur ingħata t-titlu ta' ''Sinfonija Kbira Erojka b'tifkira ta' bniedem kbir''. Il-kompożizzjoni tas-sinfonija ħadet mill-1802 sal-1804 u meta nstemgħet fil-pubbliku fis-7 ta' April 1805, qajmet reazzjoni kbira u l-biċċa kbira tan-nies ħasbuha twila wisq. Beethoven ma ħabbilx rasu u qal li din is-sinfonjia jarawha qasira meta jkun ikkompona oħra ta' iżjed minn siegħa,<ref>Massin J et B, ''Ludwig van Beethoven'', Fayard, 1967, p. 639</ref> u sal-kompożizzjoni tad-''Disa' Sinfonija'' baqa' jqis l-''Erojka'' bħala l-aħjar sinfonija tiegħu.<ref>Lill-poeta Christophe Kuffner li saqsieh liema mis-sinfoniji tiegħu kienet togħġbu l-iżjed, Beethoven wieġeb: "L-Erojka! — Jien naħseb id-do minuri — Le, le! L-Erojka!" f'[http://perso.orange.fr/l.vanbeethoven/sinfonijiI.htm]</ref> Fil-kitba pjanistika, l-istil evolva wkoll: fl-1804 is-''[[Sonata għall-pjanu nru. 21]]'' iddedikata lill-Konti Waldstein u msemmija għalih, laqtet 'il-pjanisti li daqquha bil-''virtuosità'' tagħha u b'kemm kienet teħtieġ mill-istrument. Is-sonata grandjuża ''[[Sonata għall-pjanu nru. 23]]'' imsejħa ''Appassionata'' (1805), ħarġet mill-istess forma u ftit żmien warajha l-''[[Kunċert Tripplu]]'' għall-pjanu, vjolin, vjolinċell u orkestra (1804). F'Lulju tal-1805, il-kompożitur iltaqa' ma' [[Luigi Cherubini]] u ma ħebiex l-ammirazzjoni li kellu għalih. Ta' ħamsa u tletin sena, Beethoven beda jaħdem fil-forma mużikali li għaliha [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] kien l-iżjed famuż, l-[[opra lirika]]. Fl-1801 għoġbu ħafna l-librett ''Léonore ou l'amour conjugal'' tal-Franċiż Jean-Nicolas Bouilly, u fl-1803 beda l-abbozz tal-opra ''[[Fidelio]]'', li fil-bidu kienet iġġib it-titlu tal-eroina ''Léonore''. Imma kellu xi diffikultajiet li ma stennihomx. Din fil-bidu ma ntgħoġbitx mill-pubbliku (kellha tliet rappreżentazzjonijiet biss fl-1805) u Beethoven beda jaħseb li kien hemm konfoffa kontra tiegħu. ''Fidelio'' kellha tgħaddi minn tliet verżjonijiet (1805, 1806 u 1814) u kien biss wara t-tielet waħda li fl-aħħar l-opra kellha r-rikoxximent li xerqilha. Beethoven kien ikkompona xogħol importanti tar-repertorju liriku imma din l-esperjenza ħallietu b'togħma qarsa u qatt ma reġa' ħadem f'dil-forma ta' mużika, allavolja ħaseb fi proġetti oħra, fosthom ''MacBeth'' ispirat mix-xogħol ta' [[William Shakespeare|Shakespeare]]<ref>Beethoven kiteb abbozz ta' ''ouverture'' għal din l-opra li qatt ma twetqet. Willem Holsbergen ipprova jagħmel rikostruzzjoni tagħha u ppublikaha bin-numru 454 fil-katalogu Biamonti</ref> u fuq kollox ''Faust'' ta' [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], fl-aħħar ta' ħajtu. ==== L-indipendenza stabbilita ==== [[Stampa:Beethoven18045JosephMähler.jpg|thumb|left|250px|'''Beethoven lejn l-1804''', fl-epoka tas-''[[Sonata Appassionata]]'' u ta' ''[[Fidelio]]''. Deċiż li jiġġieled kontra d-destin, f'dan il-perjodu li jinfirex mill-1802 sal-1812, ikkompona sensiela ta' xogħlijiet brillanti mimlijin enerġija, karatteristiċi tal-istil erojku tiegħu.]] Wara l-1805, minkejja l-problemi ta' ''Fidelio'' li tefgħuh lura, il-qagħda ta' Beethoven reġgħet marret għall-aħjar. Reġgħet ġiet lura fih il-vitalità kreattiva, deher li kien aċċetta t-truxija tiegħu u reġa' sab, għall-inqas għal xi żmien, ħajja soċjali sodisfaċenti. Minkejja diżappunt sentimentali ieħor għall-mużiċista fil-ksur tar-relazzjoni intima li kellu ma' Joséphine von Brunsvik, is-snin bejn l-1806 u l-1808 kienu l-iżjed fertili għall-kapulavuri li ħoloq: is-sena 1806 biss rat il-kompożizzjoni tal-''[[Kunċert għall-pjanu nru. 4]]'', ta' tliet kwartetti għall-arki, ''[[Kwartett għall-arki|nru. 7]], [[Kwartett għall-arki|nru. 8]] u [[Kwartett għall-arki|nru. 9]]'' iddedikat lill-Konti [[Andrei Razumovsky|Razumovsky]], tar-''[[Sinfonija nru. 4 (Beethoven)|Raba' Sinfonija]]'' u tal-''[[Kunċert għall-vjolin]]''. Fil-ħarifa ta' dik is-sena Beethoven mar joqgħod mal-patrun tiegħu, il-Prinċep Carl Lichnowsky, fil-palazz tiegħu fis-[[Sleżja]] u kien waqt li kien qiegħed hemm li wera bl-iżjed qawwa kemm ried ikun indipendenti. Lichnowsky hedded li jarresta 'l Beethoven jekk dan iwebbes rasu u jirrifjuta li jdoqq il-pjanu quddiem xi uffiċjali Franċiżi li kienu stazzjonati fil-palazz tiegħu (is-Sleżja kienet ilha okkupata mill-armati ta' Napuljun mill-[[Battalja ta' Austerlitz]]), u l-kompożitur telaq il-prinċep wara ġlieda vjolenti u bagħatlu nota li m'għandhiex bżonn kummentarju (Ottubru 1806) : {{Iċċita|"Prinċep, dak li int, hu b'aċċident tat-twelid. Dak li jien, hu bil-ħila tiegħi. Hemm ħafna prinċpijiet u jkun hemm eluf oħra. Beethoven m'hemmx ħlief wieħed."<ref>Nota mibgħuta minn Beethoven lil Lichnowsky, Ottubru 1806, riprodotta f'[http://www.cndp.fr/secondaire/bacmusique/beethoven/lichnowsky.htm www.cndp.fr]</ref>}} Minkejja l-gwaj li ġab fuqu bit-telfa tar-renti mill-patrun ewlieni tiegħu, Beethoven irnexxilu li jistabilixxi ruħu bħala artista independenti u jeħles simbolikament mill-patrunaġġ aristokratiku. Minn hemm l-istil Erojku beda tiela lejn il-quċċata tal-perfezzjoni. Beethoven mexa max-xewqa tiegħu li "jaqbad id-destin minn għonqu" kif qal 'il Wegeler f'Novembru tal-1801<ref>Ittra ta' Beethoven lil Franz-Gerhard Wegeler, 16 ta' Nov. 1801, f'[https://web.archive.org/web/20080305073235/http://www.beethoven-haus-bonn.de/sixcms/detail.php?id=5108&template=dokseite_digitales_archiv_en&_eid=5055&_ug=Famous%20letters%20as%20a%20short%20biography&_dokid=b202&_mid=Written%20documents%20by%20Ludwig%20van%20Beethoven%20and%20others&_seite=1 beethoven-haus-bonn.de]</ref> u beda jaħdem fuq il-''[[Sinfonija nru. 5 (Beethoven)|Ħames Sinfonija]]''. Permezz tal-famuż motiv ritmiku ta' erba' noti li jinstema' fl-ewwel battuta u jinfirex max-xogħol kollu, il-mużiċista ried jesprimi t-taqbida tal-bniedem mad-destin u r-rebħa finali tiegħu. L-''ouverture'' ''[[Korjolanu]]'', li bħalha hi fuq il-kjavi ta' do minuri, ġejja mill-istess epoka. Imma allavolja kienet komposta fl-istess żmien bħall-Ħames Sinfonija, is-''[[Sinfonija nru. 6 (Beethoven)|Sinfonija Pastorali]]'' hi differenti għal kollox. Michel Lecompte iddeskriviha bħala "l-iżjed serena, l-iżjed mistrieħa, l-iżjed melodika mid-disa' sinfoniji" u fl-istess ħin l-inqas tipika.<ref>Lecompte M, ''Guide illustré de la musique symphonique de Beethoven'', Fayard, 1995, p. 131</ref> Hi tislima lin-natura minn kompożitur li kien iħobb ħafna l-kampanja, fejn minn dejjem sab il-kalma u l-ħemda li jispirawh. Din tħabbar verament ir-[[romantiċiżmu]] fil-mużika, il-''Pastorali'' għandha bħala sottotitlu din il-frażi ta' Beethoven: "Espressjoni ta' sentiment iżjed minn pittura" u kull moviment fiha għandu indikazzjoni deskrittiva: kienet twieldet is-[[mużika programmatika|sinfonija programmatika]]. Il-kunċert mogħti minn Beethoven fit-22 ta' Diċembru 1808 kien bla dubju ta' xejn wieħed mill-ikbar fl-istorja (ma' dak tas-7 ta' Mejju 1824). Fih indaqqu għall-ewwel darba l-''[[Sinfonija nru. 5 (Beethoven)|Ħames Sinfonija]]'', is-''[[Sinfonija nru. 6 (Beethoven)|Sinfonija pastorali]]'', il-''[[Kunċert għall-pjanu nru. 4 (Beethoven)|Kunċert għall-pjanu nru. 4]]'', il-''[[Fantasija korali]]'' għall-pjanu u orkestra u żewġ innijiet mill-''[[Quddiesa fid-Do maġġuri (Beethoven)|Quddiesa fid-Do maġguri]]'' li kien ikkompona għall-Prinċep [[Esterházy]] fl-1807.<ref>Minkejja l-programm, dan il-kunċert jidher li kien diżastru artistiku; l-orkestra ma kellhiex ħin biżżejjed biex tipprattika u Beethoven insulta bl-addoċċ 'il-mużiċisti</ref> Wara l-mewt ta' [[Joseph Haydn|Haydn]] f'Mejju tal-1809, minkejja li kien għad baqa' avversarji determinati, ma kien jinstab ħadd fid-dinja li seta' jikkontesta l-post ta' Beethoven fil-panteon tal-mużiċisti. ==== Il-maturità artistika ==== [[Stampa:Goethe.jpg|thumb|right|190px|Fl-1812 Beethoven kien jispera ħafna li jiltaqa' ma' '''[[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]]''', imma sab biss indifferenza maħsuba. Jikkumenta fuq Beethoven, il-poeta kiteb: "Għadni qatt ma rajt artista b'iżjed konċentrazzjoni qawwija, iżjed enerġetiku, iżjed interjuri (…) Sfortunatament għandu personalità bla kontroll ta' xejn."<ref>Rolland R, ''Vie de Beethoven'', Pariġi, 1903 – [http://www.musicologie.org/theses/vie_de_beethoven.html musicologie.org]</ref>]] Fl-1808, Beethoven kellu offerta mingħand [[Jérôme Bonaparte]], li ħuh kien tah it-tron tal-[[Westfalja]], biex isir ''maestro di cappella'' fil-Qorti tiegħu f'Kassel. Jidher li għal mument ġietu l-ħajra li jaċċetta dan l-impieg prestiġuż li, minkejja li kieku ddeċieda li jaċċetta kien iwarrab l-indipendenza tiegħu li tant kien iġġieled għaliha, din il-pożizzjoni kienet tiżguralu aktar kumdità. Imma fl-1809, kien hemm reazzjoni patrijotika mill-aristokrazija Vjenniża. Biex ma jħallux il-mużiċista nazzjonali tagħhom jitlaq, l-Arċiduka Rodolfu, il-Prinċep Kinsky u l-Prinċep Lobkowitz marru jiżguraw 'l Beethoven, li jekk jibqa' [[Vjenna]], jkollu ħlas għal ħajtu ta' 4000 florin fis-sena, somma konsiderevoli għal dik l-epoka.<ref>[https://web.archive.org/web/20070926222458/http://www.beethoven-haus-bonn.de/sixcms_upload/media/85/kurzf_hrer_geld_franz._doc_1.pdf#search=%22beethoven%204000%20florins%22 beethoven-haus-bonn.de] – Beethoven u l-flus</ref> Beethoven aċċetta u qata' xewqtu li żgur ma jerġax ikun fil-bżonn. Imma fir-rebbiegħa tal-1809 il-gwerra bejn [[Franza]] u l-[[Awstrija]], li reġgħet bdiet, ħassret kollox. Il-familja imperjali kienet imġiegħla tħalli 'l Vjenna li kienu qed jokkupaw. Il-kriżi gravi ekonomika li laqtet 'l-[[Awstrija]] wara l-Battalja ta' Wagram u t-Trattat ta' Schönbrunn impost minn [[Napuljun I ta' Franza|Napuljun Bonaparti]], irvinat l-aristokrazija u l-kuntratt ma' Beethoven safa fix-xejn. Sa mewtu s-sitwazzjoni baqgħet tant ħażina li kellu jgħix l-aħħar snin ta' ħajtu kważi fil-faqar. [[Stampa:Antonie Brentano3.jpg|thumb|left|285x285px|Ritratt ta' Antonia Brentano minn Joseph Karl Stieler]] Madankollu, il-lista ta' kompożizzjonijiet baqgħet titwal: is-snin 1809 u 1810 raw il-kompożizzjoni ta' sensiela ġdida ta' kapulavuri, mill-kunċert brillanti, ''[[Kunċert għall-pjanu nru. 5 (Beethoven)|Kunċert għall-pjanu nru. 5]]'', li ndaqq għall-ewwel darba minn [[Karl Czerny]], il-''[[Kwartett għall-arki nru. 10 (Beethoven)|Kwartett għall-arki nru. 10]]'' msejjaħ ''l-Arpi'', għall-''musica di scena'' għal ''[[Egmont (Beethoven)|Egmont]]'' ta' [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]]. Meta l-istudent u ħabib tiegħu, l-Arċiduka Rudolf, l-iżgħar tifel tal-familja imperjali, kien imġiegħel jitlaq, Beethoven ikkompona s-''[[Sonata għall-pjanu nru. 26 (Beethoven)|Sonata "Saħħiet"]]''. Bla dubju, is-snin 1811 u 1812 raw il-kompożitur jilħaq l-quċċata tal-ħajja kreattiva tiegħu. It-''[[Triju bil-pjanu nru. 7 (Beethoven)|Triju tal-Arċiduka]]'' u s-''[[Sinfonija nru. 7 (Beethoven)|Seba' Sinfonija]]'' kienu ħa jkunu l-ogħla punt tal-perjodu erojku. Fil-ħajja personali, Beethoven kien imweġġa profondament meta fl-1810 kien se jiżżewweġ lil Thérèse Malfatti, li lilha ddedika l-famuża ''[[Ittra lil Eliża]]'', u t-tieġ tħassar. Il-bijografi kitbu ħafna fuq il-ħajja sentimentali ta' Beethoven. Il-kompożitur innamra ma' bosta nisa sbieħ, sikwit miżżewġin, imma qatt ma wasal għaż-żwieġ ħlief ma' Malfatti. Ir-relazzjonijiet ma' Giulietta Giucciardi (li kienet l-ispirazzjoni għas-''[[Sonata għall-pjanu nru. 14 (Beethoven)|Sonata "Fid-dawl tal-qamar"]]''), ma' Thérèse von Brunsvik (li ddedikahla s-''[[Sonata għall-pjanu nru. 24 (Beethoven)|Sonata għall-pjanu nru. 24]]''), Maria von Erdödy (li kitbilha żewġ ''[[Sonati għall-vjolinċell nru. 4 u 5 (Beethoven)|Sonati għall-vjolinċell opus 102]]'') u ma' Amalie Sebald ma damux wisq. Barra t-tħassir ta' daż-żwieġ, il-ġrajja l-oħra importanti fl-imħabba tal-mużiċista kienet il-kitba fl-1812 tal-ittra emottiva, [[Ittra lill-Maħbuba immortali]] li għadna ma nafux lil min kitibha, imma l-ismijiet ta' Joséphine von Brunsvik u fuq kollox ta' Antonia Brentano jispikkaw l-iżjed mill-istudju tal-koppja Massin.<ref>Massin J u B, ''Ludwig van Beethoven'', Fayard, 1967, pp. 232-44</ref> u ta' Maynard Solomon.<ref>Sors: Solomon M, ''Beethoven'', Lattès, 1985, p. 185-216</ref> === 1813-1817: Is-snin imdallma === [[Stampa:Incident Teplitz 1812.png|thumb|left|250px|'''L-inċident ta' Teplice''' (Lulju 1812) minn Carl Rohling, 1887. Beethoven, akkumpanjat minn Goethe (fuq ix-xellug, fil-fond), jirrifjuta li jsellem b'inkin lill-familja imperjali u jibqa' għaddej.]] Ix-xahar ta' Lulju 1812, li fuqu għandna ħafna kummenti mill-bijografiċi tal-mużiċista, wassal għal taqliba kbira fil-ħajja ta' Beethoven. Waqt li kien qiegħed jieħu l-kura termali fir-reġjun ta' [[Teplice]] u ta' [[Karlovy Vary]], kiteb l-ittra enigmatika, "[[Ittra lill-maħbuba immortali]]", u kellu laqgħa li ma tat ebda frott ma' [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] bil-medjazzjoni ta' [[Bettina von Arnim|Bettina Brentano]]. Għal raġunijiet li ma nafux sew x'kienu, dan kien il-bidu għal perjodu twil ta' nixfa fil-ħajja kreattiva tal-mużiċista. Nafu li s-snin ta' wara l-1812 kienu mimlijin ġrajjiet drammatiċi fil-ħajja ta' Beethoven, ġrajjiet li kellu jħabbat wiċċu magħhom waħdu billi ħbiebu kollha jew kważi kollha kienu telqu minn [[Vjenna]] minħabba l-gwerra tal-1809, imma xejn ma jista' jispjega għal kollox dan il-waqfien wara għaxar snin ta' kreatività inkredibbli. Minkejja li l-pubbliku għoġbitu ħafna s-''[[Sinfonija nru. 7 ta' Beethoven|Seba' sinfonija]]'' u r-''[[Ir-Rebħa ta' Wellington|Rebħa ta' Wellington]]'' (Diċembru 1813) u minkejja li r-rappreżentazzjoni tal-aħħar verżjoni tal-''[[Fidelio]]'' kienet suċċess trijonfali (Mejju 1814), Beethoven ftit ftit beda jitlef il-popolarità mal-Vjenniżi li kien għad għandhom nostalġija tal-qatt minsi [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] u bdiet togħġobhom il-mużika iżjed frivola ta' [[Gioacchino Rossini|Rossini]]. Il-konferenza li saret fil-[[Kungress ta' Vjenna]] fejn Beethoven ġie maħtur bħala mużiċista nazzjonali,<ref>[https://web.archive.org/web/20071018041236/http://www.uquebec.ca/musique/catal/beethoven/beelvbio.html uquebec.ca] – Università ta' Québec</ref>, ma ħebiex għal żmien twil il-fatt li kien qiegħed jitwarrab. Min-naħa l-oħra, id-dittatorjal iktar iħrax ta' [[Klemens Wenzel von Metternich|Metternich]] poġġieh f'sitwazzjoni delikata billi l-pulizija Vjenniża ma damitx ma ntebħet bil-konvinzjonijiet demokratiċi u rivoluzzjonarji li kellu l-kompożitur u li kien beda jaħbi inqas u inqas. Mil-lat personali, l-ikbar ġrajja kienet il-mewt ta' ħuh Kaspar-Karl fl-1815. Beethoven kien wegħdu li jieħu ħsieb l-edukazzjoni ta' ibnu Karl u kellu jħabbat wiċċu ma' sensiela bla tarf ta' kawżi kontra l-mara ta' ħuh – Johanna Reis – biex jikseb it-tutela esklussiva tiegħu, li fl-aħħar rebaħ wara s-sentenza tat-tribunal maħruġa nhar it-8 ta' April, 1820.<ref>Rolland R, ''Vie de Beethoven'', Pariġi, 1903 – [http://www.musicologie.org/theses/vie_de_beethoven.html musicologie.org]</ref> Minkejja r-rieda tajba li kien iħaddan u l-ħerqa tal-istess kompożitur, dan in-neputi kien se jkun għalih, sa lejliet mewtu, kawża ta' nkwiet bla heda. Minn dawn is-snin imdallma, meta sar trux għal kollox, ħarġu biss xi kapulavuri rari: is-''[[Sonati għall-vjolinċell nru. 4 u 5 (Beethoven)|Sonati għall-vjolinċell nru. 4 u 5]]'' iddedikati lill-ħabiba tiegħu Maria von Erdödy (1815), is-''[[Sonata għall-pjanu nru. 28 (Beethoven)|Sonata għall-pjanu nru. 28]]'' (1816) u ċ-ċiklu kommoventi ta' [[lied]]er ''[[Lill-maħbuba mbegħda]]'' (''An die ferne Geliebte'', 1815-1816), fuq il-poeżiji ta' Alois Jeitteles. Bejn l-1816 u l-1817, waqt li s-sitwazzjoni finanzjarja tiegħu bdiet sejra aktar għall-agħar, Beethoven marad gravi u deher li ried joqtol ruħu b'idejh. Imma l-forza morali tiegħu u r-rieda qawwija tiegħu reġgħu rebħuh. Hu dar lejn l-introspezzjoni u l-ispiritwalità li wrewh l-importanza ta' dak li kien għad baqgħalu jikteb "fiż-żmenijiet li ġejjin", sab il-qawwa biex jirbaħ fuq dan it-tiġrib biex jibda l-aħħar perjodu kreattiv tiegħu fejn x'aktarx kellu l-ikbar ispirazzjoni. Disa' snin qabel il-ħolqien tad-''[[Sinfonija nru. 9 (Beethoven)|Disa' Sinfonija]]'', Beethoven ġabar fi frażi waħda il-ħsieb li kien ħa jkun miegħu fix-xogħol kollu ta' ħajtu (1815) : {{Iċċita|"Aħna, esseri limitati bi spirtu limitat, twelidna biss għall-ferħ u t-tbatija. U kważi nistgħu ngħidu li l-ikbar nies jiksbu l-ferħ permezz tat-tbatija."<ref>Ittra ta' Beethoven lil Maria von Erdödy, riprodotta f': Massin J u B, ''Ludwig van Beethoven'', Fayard, 1967, p. 284</ref> }} === 1818-1827: L-aħħar xogħlijiet ta' Beethoven === ==== Il-quddiesa fir-Re u s-saħħiet lill-pjanu ==== [[Stampa:Beethoven Klaviersonate Nr 30.jpg|thumb|right|250px|Paġna mill-manuskritt tas-'''[[Sonata għall-pjanu nru. 30 (Beethoven)|Sonata għall-pjanu nru. 30]]''' op. 109 (1820).]] Beethoven reġa' ġie f'tiegħu fl-aħħar tal-1817, meta kiteb sonata ġdida biex tindaqq fuq il-[[pjanu-forte]] l-iżjed modern (''Hammerklavier'' bil-Ġermaniż). Hu ried li din tkun l-iżjed vasta minn dawk kollha li kien ikkompona sa dak iż-żmien. Fiha uża sal-aħħar, il-kapaċità kollha tal-istrument, għal kważi ħamsin minuta. Imma din is-sonata, is-''[[Sonata għall-pjanu nru. 29 (Beethoven)|Sonata Kbira għall-Hammerklavier]]'' opus 106 intlaqgħet b'indifferenza mill-pjanisti kontemporanji ta' Beethoven għax dehrilhom li ma tistax tindaqq u li t-truxija tal-mużiċista għamlitu mhux kapaċi li jqis eżattament il-possibbilitajiet tal-istrument. Barra mid-''[[Sinfonija nru. 9 (Beethoven)|Disa' Sinfonija]]'', ġara l-istess għall-aħħar sensiela ta' xogħlijiet tiegħu. Però hu stess kien jaf li kienu avvanzati wisq għal żmienhom. Madankollu ma tantx kien jagħti każ tat-tgergir tal-pjanisti u fl-1819 lill-editur tiegħu qallu: "Din is-sonata se tħabbat 'il-pjanisti meta jdoqquha ħamsin sena oħra".<ref>[http://www.altamusica.com/concerts/document.php?action=MoreDocument&DossierRef=2298&DocRef=2585 altamusica.com]</ref> Min dak iż-żmien, billi kien ittarrax għal kollox, kellu jikkomunika man-nies ta' madwaru permezz tal-"pitazzi tal-konverżazzjoni" li allavolja l-parti kbira minhom intilfu jew inqerdu, illum ituna xhieda imprezzabbli tal-aħħar perjodu ta' ħajtu. Beethoven minn dejjem kien jemmen, mingħajr ma kien prattikant ħerqan, imma l-ħerqa tiegħu għall-[[Kristjaneżmu]] żdiedet sewwa fis-snin diffiċli kif jixhdu bosta noti reliġjużi li kkopja fil-pitazzi tiegħu mill-1817 'l hemm.<ref>Din in-nota Beethoven ikkupjaha minn Christian Sturm (1818): "Irid naċċetta bil-paċenzja kollha, it-tiġrib kollu u nafda ruħi fit-tjubija immutabbli Tiegħek. Tiegħek u dejjem Tiegħek għandha tifraħ li tkun ruħi. Kun il-blata tiegħi, ja Mulej, kun id-dawl tiegħi, kun għal dejjem is-sigurtà tiegħi!" F'Massin J u B, ''Ludwig van Beethoven'', Fayard, 1967, p. 339</ref>. Madankollu, kellu xi rabtiet mal-mażunerija li setgħu jġibulu Skomunika.<ref>[http://freemasonry.bcy.ca/biography/beethoven_l/beethoven_l.html]</ref> Fir-rebbiegħa tal-1818 Beethoven ġietu l-idea li jikteb xogħol reliġjuż importanti u għall-ewwel kellu f'moħħu quddiesa għall-inkoronazzjoni tal-Arċiduka Rodolfu li xi ftit xhur wara kien se jsir [[Arċisqof]] ta' [[Olmütz]]. Imma l-quddiesa kolossali, ''[[Missa Solemnis (Beethoven)|Missa Solemnis]]'' fir-Re maġġuri ħaddittlu erba' snin ta' xogħol bla waqfien (1818-1822) u l-quddiesa damet ma kienet ġiet ippreżentata lil Rodolfu sal-1823. Waqt li kien qiegħed jikkomponi l-''Missa Solemnis'', li għal bosta drabi stqarr li kienet "l-aħjar u l-ikbar xogħol tiegħu", studja fit-tul il-quddies ta' [[Johann Sebastian Bach|Bach]] u ''[[Il-Messija]]'' ta' [[Georg Friedrich Haendel|Haendel]]. Fl-istess ħin li kien qiegħed jaħdem fuq il-quddiesa ikkompona l-aħħar tliet ''Sonati għall-pjanu '' ([[Sonata għall-pjanu nru. 30 (Beethoven)|nru. 30]], [[Sonata għall-pjanu nru. 31 (Beethoven)|nru. 31]] u [[Sonata għall-pjanu nru. 32 (Beethoven)|nru. 32]]). Din tal-aħħar, l-opus 111, bl-ispiritwalità għolja li laħqet setgħet kienet l-aħħar testment tiegħu għall-pjanu. Imma kien għad baqagħlu jikkomponi kapulavur pjanistiku ieħor: l-editur [[Anton Diabelli]] fl-1822 stieden il-kompożituri ta' żmienu biex jiktbu varjazzjoni fuq [[valzer]] sempliċi ħafna li kien ikkompona hu. Għall-ewwel Beethoven ma ħadux bis-serjetà,<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2008-04-16 |titlu=beethoven-haus-bonn.de |url=http://www.beethoven-haus-bonn.de/sixcms/detail.php?id=5099&template=werkseite_digitales_archiv_en&_eid=5057&_ug=Pieces%20for%20two%20hands&_werkid=121&_mid=Works%20by%20Ludwig%20van%20Beethoven&_seite=1 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080305073220/http://www.beethoven-haus-bonn.de/sixcms/detail.php?id=5099&template=werkseite_digitales_archiv_en&_eid=5057&_ug=Pieces%20for%20two%20hands&_werkid=121&_mid=Works%20by%20Ludwig%20van%20Beethoven&_seite=1 |arkivju-data=2008-03-05 |url-status=dead }}</ref> imma wara għamel ħafna iżjed milli kienet talbet il-proposta u ħareġ ġabra ta' ''[[Varjazzjonijiet Diabelli|33 Varjazzjoni]]'' li Diabelli stess qabbel mal-famużi ''[[Varjazzjonijiet Goldberg]]'' ta' [[Johann Sebastian Bach|Bach]], komposti tmenin sena qabel. ==== Id-Disa' Sinfonija u l-aħħar kwartetti ==== [[Stampa:Beethoven Waldmuller 1823.jpg|thumb|left|250px|'''Beethoven fl-1823''', fl-epoka tal-kompożizzjoni tal-''[[Varjazzjonijiet Diabelli]]'' u tad-''[[Sinfonija nu 9 ta' Beethoven|Disa'sin fonija]]''. Billi kien ittarax għal kollox, kien jikkomnunika biss ma' ta' madwaru bil-"pitazzi tal-konversazzjoni". Ritratt ta' [[Ferdinand Georg Waldmüller|F.G. Waldmüller]]]] Il-kompożizzjoni tad-''[[Sinfonija nu 9 ta' Beethoven|Disa' Sinfonija]]'' inbdiet l-għada li kienet lesta il-''Missa Solemnis''. Imma dan ix-xogħol kellu bidu estremament kompless li biex nifhmuh ikollna mmoru lura għaż-żgħożija ta' Beethoven, li minn qabel telaq minn [[Bonn]] kellu l-ħsieb li jikteb il-mużika għall-''[[Għanja lill-ferħ]]'' ta' [[Friedrich von Schiller|Schiller]].<ref>Għall-istorja tad-''Disa' Sinfonija'', nirreferu għall-analisi kompluta ħafna tal-kopja Massin, f'Massin J et B, ''Ludwig van Beethoven'', Fayard, 1967, pp. 699-712</ref> Permezz tal-''[[Finale (mużika)|finale]]'' li min jisimgħu qatt ma jinsiegħ, fejn introduċa l-[[kor(mużika)|kor]], l-innovazzjoni fil-[[mużika sinfonika|kitba sinfonika]] tad-''Disa' sinfonija'' dehret, fuq l-istess linji tal-''Ħames'', bħala evokazzjoni mużikali tat-trijonf tal-ferħ u l-fraternità fuq id-disperazzjoni, u ħadet id-dimensjoni ta' messaġġ umanista u universali. Is-sinfonija ndaqqet għall-ewwel darba fl-7 ta' Mejju 1824 quddiem pubbliku entużjasta u biha Beethoven reġa' sab is-suċċess. Is-sinfonija kellha l-ikbar suċċess fil-[[Prussja]] u l-[[Ingilterra]], fejn il-fama tal-mużiċista kienet ilha kif xeraqlu l-ġenju tiegħu. Kien mistieden bosta drabi biex imur [[Londra]] bħal [[Joseph Haydn]], u Beethoven lejn l-aħħar ta' ħajtu kien tħajjar imur l-Ingilterra li kien pajjiż li hu kien jammira minħabba l-ħajja kulturali u d-demokrazija tiegħu imqabbel mal-frivolità tal-ħajja Vjenniża,<ref> Beethoven kiteb lil Johann Stumpff: "L-Ingilterra għandha ċiviltà għolja. Londra kulħadd jaf xi ħaġa u jafa sewwa,imma l-Vjenniżi jafu jitjellmu biss fuq l-ikel u x-xorb; ikantaw u jċekċku xi mużika insinjifikanti, jew jagħmluha huma stess." F': Massin J u B, ''Ludwig van Beethoven'', Fayard, 1967, p. 428</ref> imma qatt ma żar il-pajjiż fejn kien joqgħod [[Georg Friedrich Haendel|Haendel]] li kien l-idolu ta' Beethoven. L-influwenza ta' Haendel tidher l-iżjed fil-perjodu tal-aħħar ta' Beethoven, li bejn l-1822 u l-1823 kkompona l-''ouverture'' ''[[Il-konsagrazzjoni tad-dar]]'' fl-istil tiegħu. L-aħħar ħames ''Kwartetti għall-arki'' ([[Kwartett għall-arki nru. 12 (Beethoven)|nru. 12]], [[Kwartett għall-arki nru. 13 (Beethoven)|nru. 13]], [[Kwartett għall-arki nru. 14 (Beethoven)|nru. 14]], [[Kwartett għall-arki nu 15 (Beethoven)|nru. 15]], [[Kwartett għall-arki nru. 16 (Beethoven)|nru. 16]]) itemmu għal kollox il-ħidma mużikali ta' Beethoven. Bil-karattru viżżjonarju tagħhom magħqud ma' forom antiki (fil-''[[Kwartett għall-arki nru. 15 ta' Beethoven|Kwartett nru. 15]]'' Beethoven uża l-mod mużikali lidju), dawn juru r-riżultati tal-esperimentazzjoni ta' Beethoven fil-qasam tal-“musica da camera”. Il-movimenti kbar bil-mod u drammatiċi (il-''Cavatina'' tal-''[[Kwartett għall-arki nru. 13 (Beethoven)|Kwartett nru. 13]]'', u l-''Heiliger Dankgesang'', "l-għanja qaddisa ta' ħajr", tal-''[[Kwartett għall-arki nru. 15 (Beethoven)|Kwartett nru. 15]]'') iħabbru l-wasla tar-Romantiċiżmu. Ma' dawn il-ħames kwartetti, komposti fil-perjodu ta' bejn l-1824 u l-1826, irridu nżidu wkoll il-''[[Fuga Kbira]]'' fis-Si bemoll maġġuri, opus 133, li kienet fil-bidu l-moviment tal-għeluq tal-''Kwartett nru. 13'' imma Beethoven firidha minnu fuq it-talba tal-editur tiegħu. Fl-aħħar tas-sajf tal-1826, kif lesta il-''[[Kwartett għall-arki nru. 16 (Beethoven)|Kwartett nru. 16]]'', Beethoven beda jaħseb f'għadd ta' xogħlijiet oħra:<ref>Sors: Massin J u B, ''Ludwig van Beethoven'', Fayard, 1967, pp. 449-50</ref> ''L-Għaxar Sinfonija'', li xi abbozzi minnha għadhom jeżistu; "ouverture" bl-isem ta' [[Johann Sebastian Bach|Bach]]; ''Faust'' ispirata mid-dramm ta' [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]]; oratorju fuq it-tema ta' [[Sawl]] u [[David (Bibbja)|David]], u ieħor fuq it-tema tal-''Elementi'' u quddiesa ''Requiem''. Imma fit-30 ta' Lulju 1826, neputih Karl ipprova joqtol ruħu b'idejh. Dan qajjem skandlu u Beethoven inkwetat mar joqgħod ma ħuh Johann f'Gneixendorf fir-reġjun ta' Krems an der Donau, fejn neputih kien qiegħed jistrieħ. Kien hemm li kkompona l-aħħar xogħol tiegħu, moviment ''allegro'' biex jieħu post il-''Fuga Kbira'' bħala "finale" tal-''Kwartett nru. 13''. ==== It-tmiem ==== [[Stampa:Beethoven Funerals (without frame).jpg|thumb|right|250px|Il-funeral ta' Beethoven fid-29 ta' Marzu 1827, fejn inġabru eluf ta' nies. Kwadru ta' F. Stober, 1827]] Meta Beethoven mar lura [[Vjenna]] f'Diċembru tal-1826, qabditu [[pulmonite]] doppja li ma setax ifiq minnha: l-aħħar erba' xhur ta' ħajtu kienu mimlijin uġigħ u sofferenza, u saħħtu dejjem kienet sejra lura bħal granċ. Skont l-aħħar tabib tiegħu, Andras Wawruch, il-kawża diretta tal-mewt tal-mużiċista tidher li kienet dekompensazzjoni ta' [[ċirrożi epatika]].<ref>[http://www.musicologie.org/theses/vie_de_beethoven.html musicologie.org] – Beethoven kellu epatomegalija, itterizja, axxite (jgħidulha issa "idropsja addominali") fil-membri inferjuri, elementi ta' sindrome ċirrotika bl-ipertensjoni.</ref> Imma l-ispjegazzjoni l-iżjed riċenti, ibbażata fuq l-analisi ta' xagħru u frammenti ta' għadmu, hi li kien marid ħajtu kollha, barra mit-truxija, b'[[saturniżmu|saturniżmu kronku]]<ref>[https://web.archive.org/web/20080306071933/http://hriptc.org/Beethoven.html Health Research institute : konferenza stampa ta' Dr William J. Walsh, 17 ta' Ottubru 2000] – Din kienet il-proposta fl-2000 ta' Dr William J. Walsh, direttur tal-proġett ta' riċerka fuq Beethoven (Beethoven Research Project), ibbażata fuq l-analisi ta' xi xagħar ta' Beethoven li kien ikkonservat wara mewtu. Beethoven, kien iħobb l-inbid tal-wied tar-Renu u kien imdorri jixorbu f'tazza tal-kristal taċ-ċomb u b'zokkor li kien fih melħ taċ-ċomb. L-analisi fis-sena 2000 ta' xagħru wriet kwantitajiet sinjifikanti ta' ċomb, li ġew konfermati wara mill-[[Argonne National Laboratory]] ([[Chicago]]) f'għadmu, bl-analisi ta' għadam mill-kranju li kienu identifikati bl-AND. Fil-bniedem 80% taċ-ċomb assorbit jinħażen fl-għadam. Dawn juru li Beethoven kien espost għaċ-ċomb għal żmien twil (cf ''Science et Vie'', nu 1061, p. 20, Frar 2006), li jispjega l-uġigħ perpetwu fl-istonku li kien ikollu, il-burdati u forsi anki t-truxija (però m'hemm l-ebda konnessjoni ppruvata bejn it-truxija ta' Beethoven u l-avvelenament biċ-ċomb), kif ukoll l-istat ta' fwiedu.</ref> flimkien ma' defiċjenza ġenetika li żżomm 'il-ġisem milli jeħles miċ-ċomb li wieħed jassorbi (u għalhekk kien jilmenta regularment b'uġigħ addominali u problemi f'għajnejh). Sal-aħħar, il-kompożitur kien imdawwar bil-ħbieb tal-qalb, l-iżjed Karl Holz, [[Anton Schindler]] u Stephan von Breuning. Xi ġimgħat qabel mewtu kellu żjara minn [[Franz Schubert]],<ref>Din l-ipoteżi, mifruxa ħafna, hi miċħuda min xi bijografi fosthom Maynard Solomon</ref> li ma kienx jafu u li ddispjaċieh li sar jaf bih hekk tard. L-aħħar ittra tal-kompożitur kienet lil [[Ignaz Moscheles]], promotur tal-mużika tiegħu f'[[Londra]], fejn reġa' wiegħed lill-Ingliżi li jikkomponilhom sinfonija ġdida biex jirringrazzjahom għall-appoġġ tagħom.<ref>[https://web.archive.org/web/20080305073244/http://www.beethoven-haus-bonn.de/sixcms/detail.php?id=5108&template=dokseite_digitales_archiv_en&_eid=5055&_ug=Famous%20letters%20as%20a%20short%20biography&_dokid=b209&_mid=Written%20documents%20by%20Ludwig%20van%20Beethoven%20and%20others&_seite=1 beethoven-haus-bonn.de] – L-aħħar ittra ta' Beethoven</ref> Imma kien tard wisq. Fis-26 ta' Marzu 1827, Ludwig van Beethoven miet, fl-età ta' sitta u ħamsin sena. Minkejja li n-nies ta' Vjenna ma tawx każ ta' mewtu għal xi xhur, fil-funeral li sar fid-29 ta' Marzu 1827, inġabret purċissjoni impressjonanti ta' iżjed minn għoxrin elf ruħ. Beethoven indifen fiċ-ċimiterju ta' Vjenna. Schubert fl-1827 qal: {{Iċċita|"Kien jaf kollox, imma għadna ma nistgħux nifhmu kollox, u għad jgħaddi ħafna ilma taħt il-pontijiet tad-Danubju qabel dak kollu li ħalaq dan il-bniedem jiftiehem mid-dinja."<ref>Frażi attribwita lil Schubert, f'[http://web.archive.org/20021017155807/100musique.free.fr/histoire/compostr/beethov.htm 100musique.free.fr]</ref>}} == Lista tax-xogħlijiet ta' Beethoven == === Sinfoniji === * Op. 21: Sinfonija nru. 1 fid-Do maġġuri (1800) * Op. 36: Sinfonija nru. 2 fir-Re maġġuri (1803) * Op. 55: Sinfonija nru. 3 fil-Mi bemoll maġġuri "Erojka" (1805) * Op. 60: Sinfonija nru. 4 fis-Si bemoll maġġuri (1807) * Op. 67: Sinfonija nru. 5 fid-Do minuri (1808) * Op. 68: Sinfonija nru. 6 fil-Fa maġġuri "Pastorali" (1808) * Op. 92: Sinfonija nru. 7 fil-La maġġuri (1813) * Op. 93: Sinfonija nru. 8 fil-Fa maġġuri(1814) * Op. 125: Sinfonija nru. 9 fir-Re minuri "Korali" (1824) === Kunċerti === * Op. 15: Kunċert għall-pjanuforti u orkestra nru. 1 fid-Do maġġuri(1796-1797) * Op. 19: Kunċert għall-pjanuforti u orkestra nru. 2 fis-Si bemoll maġġuri (1798) * Op. 37: Kunċert għall-pjanuforti u orkestra nru. 3 fid-Do minuri (1803) * Op. 40: Romanza għall-vjolin u orkestra nru. 1 fis-Sol maġġuri (1802) * Op. 50: Romanza għall-vjolin u orkestra nru. 2 fil-Fa maġġuri (1802) * Op. 56: Kunċert tripplu għall-pjanuforti, vjolin, vjolinċell u orkestra fid-Do maġġuri (1805) * Op. 58: Kunċert għall-pjanuforti u orkestra nru. 4 fis-Sol maġġuri (1807) * Op. 61: Kunċert għall-vjolin u orkestra fir-Re maġġuri (1808) * Op. 73: Kunċert għall-pjanuforti u orkestra nru. 5 fil-Mi bemoll maġġuri "Imperatur" (1809) === Ouvertures === * Op. 43: Ouverture u ballett "Il-kreaturi ta' Prometew" ''(Die Geschöpfe des Prometheus)'' (1801) * Op. 72a: Leonore "nru. 2" (1805) * Op. 72b: Leonore "nru. 3" (1806) * Op. 138: Leonore "nru. 1" (1807) * Op. 62: Korjolanu (1807) * Op. 84: Egmont (ouverture u 'musica di scena' fuq test ta' Goethe) (1810) * Op. 91: Il-battalja ta' Wellington (1813) * Op. 72: Fidelio (1814) * Op. 113: Ouverture u tmien biċċiet għall-orkestra, "L-irvini ta' Ateni" (1811) * Op. 117: Ouverture u disa' biċċiet għall-orkestra, "Ir-re Stiefnu" (1811) * Op. 115: Ouverture "Zur Namensfeier" (1815) * Op. 124: Ouverture "Il-konsagrazzjoni tad-dar" ''(Weihe die Hauses))'' (1822) === Kwartetti għall-arki === * Op. 18: Sitt kwartetti għall-arki ** nru. 1: Kwartett għall-arki nru. 1 fil-Fa maġġuri (1799) ** nru. 2: Kwartett għall-arki nru. 2 fis-Sol maġġuri (1800) ** nru. 3: Kwartett għall-arki nru. 3 fir-Re maġġuri (1798) ** nru. 4: Kwartett għall-arki nru. 4 fid-Do minuri (1801) ** nru. 5: Kwartett għall-arki nru. 5 fil-La maġġuri (1801) ** nru. 6: Kwartett għall-arki nru. 6 fis-Si bemoll maġġuri (1801) * Op. 59: Tlett kwartetti għall-arki, "Rasumovsky" (1806) ** nru. 1: Kwartett għall-arki nru. 7 fil-Fa maġġuri ** nru. 2: Kwartett għall-arki nru. 8 fil-Mi minuri ** nru. 3: Kwartett għall-arki nru. 9 fid-Do maġġuri * Op. 74: Kwartett għall-arki nru. 10 fil-Mi bemoll maġġuri "tal-Arpi" (1809) * Op. 95: Kwartett għall-arki nru. 11 fil-Fa minuri "Serju" (1810) * Op. 127: Kwartett għall-arki nru. 12 fil-Mi bemoll maġġuri (1825) * Op. 130: Kwartett għall-arki nru. 13 fil-Si bemoll maġġuri (1825) * Op. 131: Kwartett għall-arki nru. 14 fid-Do diesis minuri (1826) * Op. 132: Kwartett għall-arki nru. 15 fil-La minuri (1825) * Op. 133: Große Fuge fis-Si bemoll maġġuri għall-Kwartett tal-arki (1824 u 1825) * Op. 135: Kwartett għall-arki nru. 16 fil-Fa maġġuri (1826) === Kwintetti għall-arki === * Op. 4: Kwintett għall-arki fil-Mi bemoll maġġuri (1795) * Op. 29: Kwintett għall-arki fil-Do maġġuri (1801) * Op. 104: Kwintett għall-arki fil-Do minuri (1817) * Op. 137: Fuga fir-Re maġġuri għall-Kwintett għall-arki (1817) === Kwintett għall-pjanu u strumenti tan-nifs === * Op. 16: Kwintett għall-oboe, klarinett, kornu, fagott u pjanuforti fil-Mi maġġuri === Trii === * Op. 1: Tlett trii għall-vjolin, vjolinċell u pjanuforti (1795) ** nru. 1 Triju nru. 1 ** nru. 2 Triju nru. 2 ** nru. 3 Triju nru. 3 * Op. 11: Triju nru. 4 fis-Si bemoll maġġuri (1798) * Op. 70: Żewġ trii għall-vjolin, vjolinċell u pjanuforti (1808) ** nru. 1 Triju nru. 5 fir-Re maġġuri "Il-fantażma" ** nru. 2 Triju nru. 6 fil-Mi bemoll maġġuri * Op. 97: Triju nru. 7 fis-Si bemoll maġġuri "Arċiduka" (1811) === Sonati għall-vjolin === * Op. 12: Tlett sonati għall-vjolin u pjanuforti (1798) ** nru. 1: Sonata għall-vjolin nru. 1 fir-Re maġġuri ** nru. 2: Sonata għall-vjolin nru. 2 fil-La maġġuri ** nru. 3: Sonata għall-vjolin nru. 3 fil-Mi bemoll maġġuri * Op. 23: Sonata għall-vjolin nru. 4 fil-La minuri (1801) * Op. 24: Sonata għall-vjolin nru. 5 fil-Fa maġġuri "Ir-Rebbiegħa" (1801) * Op. 30: Tlett sonati għall-vjolin u pjanuforti (1803) ** nru. 1: Sonata għall-vjolin nru. 6 fil-La maġġuri ** nru. 2: Sonata għall-vjolin nru. 7 fil-Do minuri ** nru. 3: Sonata għall-vjolin nru. 8 fis-Sol maġġuri * Op. 47: Sonata għall-vjolin nru. 9 fil-La maġġuri "Kreutzer" (1803) * Op. 96: Sonata għall-vjolin nru. 10 fis-Sol maġġuri (1812) === Sonati għall-vjolinċell === * Op. 5: Żewġ sonati għall-vjolinċell u pjanuforti (1796) ** nru. 1: Sonata għall-vjolinċell nru. 1 ** nru. 2: Sonata għall-vjolinċell nru. 2 * Op. 69: Sonata għall-vjolinċell nru. 3 fil-La maġġuri (1808) * Op. 102: Żewġ sonati għall-vjolinċell u pjanuforti (1815) ** nru. 1: Sonata għall-vjolinċell nru. 4 ** nru. 2: Sonata għall-vjolinċell nru. 5 === Pjanuforti solo === ==== Sonati ==== * Op. 2: Tlett sonati għall-pjanuforti (1796) ** nru. 1: Sonata għall-pjanuforti nru. 1 fil-Fa minuri ** nru. 2: Sonata għall-pjanuforti nru. 2 fil-La maġġuri ** nru. 3: Sonata għall-pjanuforti nru. 3 fid-Do maġġuri * Op. 7: Sonata għall-pjanuforti nru. 4 fil-Mi bemoll maġġuri (1797) * Op. 10: Tlett sonati għall-pjanuforti (1798) ** nru. 1: Sonata għall-pjanuforti nru. 5 fid-Do minuri ** nru. 2: Sonata għall-pjanuforti nru. 6 fil-Fa maġġuri ** nru. 3: Sonata għall-pjanuforti nru. 7 fir-Re maġġuri * Op. 13: Sonata għall-pjanuforti nru. 8 fid-Do minuri, "Patetika" (1798) * Op. 14: Żewġ sonati għall-pjanuforti (1799) ** nru. 1: Sonata għall-pjanuforti nru. 9 fil-Mi maġġuri ** nru. 2: Sonata għall-pjanuforti nru. 10 fis-Sol maġġuri * Op. 22: Sonata għall-pjanuforti nru. 11 fis-Si bemoll maġġuri (1800) * Op. 26: Sonata għall-pjanuforti nru. 12 fil-La bemoll maġġuri "Marċ funebri" (1801) * Op. 27: Żewġ sonati għall-pjanuforti (1801) ** nru. 1: Sonata għall-pjanuforti nru. 13 fil-Mi bemoll maġġuri "Kważi Fantasija ** nru. 2: Sonata għall-pjanuforti nru. 14 fid-Do diesis minuri "Dawl tal-Qamar" * Op. 28: Sonata għall-pjanuforti nru. 15 fir-Re maġġuri "Pastorali" (1801) * Op. 31: Tlett sonati għall-pjanuforti (1802) ** nru. 1: Sonata għall-pjanuforti nru. 16 fis-Sol maġġuri ** nru. 2: Sonata għall-pjanuforti nru. 17 fir-Re minuri "It-tempesta" ** nru. 3: Sonata għall-pjanuforti nru. 18 fil-Mi bemoll maġġuri "Il-kaċċa" * Op. 49: Żewġ sonati għall-pjanuforti (1792) ** nru. 1: Sonata għall-pjanuforti nru. 19 fis-Sol minuri ** nru. 2: Sonata għall-pjanuforti nru. 20 fis-Sol maġġuri * Op. 53: Sonata għall-pjanuforti nru. 21 fid-Do maġġuri "Waldstein" (1803) ** Op. 57: Andante Favori - Muviment ċentrali li ġej mis-sonata (1804) * Op. 54: Sonata għall-pjanuforti nru. 22 fil-Fa maġġuri (1804) * Op. 57: Sonata għall-pjanuforti nru. 23 fil-Fa minuri "Appassionata" (1805) * Op. 78: Sonata għall-pjanuforti nru. 24 fil-Fa diesis maġġuri "lil Therese" (1809) * Op. 79: Sonata għall-pjanuforti nru. 25 fis-Sol maġġuri (1809) * Op. 81a: Sonata għall-pjanuforti nru. 26 fil-Mi bemoll maġġuri "is-Saħħiet" (1810) * Op. 90: Sonata għall-pjanuforti nru. 27 fil-Mi minuri(1814) * Op. 101: Sonata għall-pjanuforti nru. 28 fil-La maġġuri(1816) * Op. 106: Sonata għall-pjanuforti nru. 29 fis-Si bemoll maġġuri "Hammerklavier" (1819) * Op. 109: Sonata għall-pjanuforti nru. 30 fil-Mi maġġuri (1820) * Op. 110: Sonata għall-pjanuforti nru. 31 fil-La bemoll maġġuri (1821) * Op. 111: Sonata għall-pjanuforti nru. 32 fid-Do minuri (1822) ==== Varjazzjonijiet ==== * Op. 34: Sitt varjazzjonijiet fuq tema oriġinali * Op. 35: Ħmistax il-varjazzjoni u fuga fil-Mi bemoll maġġuri * Op. 44: Varjazzjonijiet fil-Mi bemoll maġġuri (1804) * Op. 120: Varjazzjonijiet Diabelli fid-Do maġġuri (1823) * Op. 63: Varjazzjonijiet fuq marċ ta' E. Chr. Dressler * Op. 64: Varjazzjonijiet fuq Kanzunetta svizzera * Op. 80: Tnejn u tletin varjazzjoni fuq tema oriġinali ==== Bagatelli ==== * Op. 33: Sebgħa bagatelli għall-pjanuforti (1802) * Op. 59: Bagatell fil-La minuri għall-pjanuforti "lil Eliża" (1808) * Op. 119: Ħdax il-bagatell għall-pjanuforti (1822) * Op. 126: Sitt bagatelli għall-pjanuforti (1824) === Mużika oħra għall-pjanuforti === * Op. 134: Große Fuge rranġata għall-żewġ pjanuforti (1826) === Mużika vokali === ==== Opri ==== * Op. 72: Fidelio (1814) ==== Mużika oħra vokali ==== * Op. 46: "Adelaide" (1794-1795) * Op. 85: "Kristu fuq l-għolja taż-żebbuġ" għas-solisti, kor u orkestra (1803) * Op. 86: Quddiesa fid-Do maġġuri (1807) * Op. 108: Ħamsa u għoxrin kanzunetta skoċċiża * Op. 123: Quddiesa fir-Re maġġuri (Missa Solemnis) (1822) * Op. 136: Der glorreiche Augenblick * Op. 152: Ħamsa u għoxrin kanzunetta irlandiża * Op. 153: Għoxrin kanzunetta irlandiża * Op. 154: Tnax il-kanzunetta irlandiża * Op. 155: Sitta u għoxrin kanzunetta galliża * Op. 157: Tnax il-kanzunetta ta' nazzjonalitajiet varji == Bibljografija == * Georg Kinsky - Hans Halm, ''Tematisch-Bibliographisches Verzeichnis aller vollendeten Werke Ludwig van Beethoven'', G. Henle Verlag, Monaco, 1955 * James F. Green and Willy Hess, ''The new catalogue of Beethoven's works'', Vance Brook Publications, 2003, ISBN-10:0964057034, ISBN-13: 9780964057036 == Referenzi == {{referenzi|2}} == Ħoloq esterni == {{commons|Category:Ludwig van Beethoven}} {{wikiquote}} {{Wikisource|1911 Encyclopædia Britannica/Beethoven, Ludwig van|Ludwig van Beethoven}} === Referenza ġenerali === * [https://web.archive.org/web/20060522222756/http://www.madaboutbeethoven.com/ Mad About Beethoven] mix-xandar televiżiv u rajdufoniku John Suchet * [http://www.edepot.com/beethoven.html Beethoven Depot] — Ix-xogħol kollu ta' Beethoven taħt format midi. * L-Ittri ta' Beethoven 1790–1826, [http://www.gutenberg.org/etext/13065 Volum 1], [http://www.gutenberg.org/etext/13272 Volum 2]. Bl-Ingliż fuq Gutenberg.org. * [https://web.archive.org/web/20080513140739/http://lucare.com/immortal Beethoven: L-Immortali]. Introduzzjoni u bijografija dettaljata tal-ħajja tal-kompożitur. L-artikli jinkludu t-truxija tiegħu, il-komportament tiegħu, ir-rutina ta' kuljum, l-istorja medika tiegħu, l-aħħar ġranet u l-ittri tiegħu. * [https://web.archive.org/web/20170412091048/http://www.beethoven-haus-bonn.de/sixcms/detail.php/portal_en Beethoven-Haus Bonn]. Sit uffiċjali ta' ''Beethoven-Haus'' f'[[Bonn]], fil-[[Ġermanja]]. Din tinkludi ħoloq lejn arkivju diġitali u studjo, il-kontenut tal-librerija, il-Mużew ''Beethoven-Haus'' (li tinkludi "esebizzjonijiet fuq l-internet" u "viżti virtwali"), iċ-ċentru ta' riċerka ''Beethoven-Arhiv'', u informazzjoni fuq pubblikazzjonijiet ta' Beethoven li jiġbu l-interess tal-ispeċjalist u tal-qarrej ġenerali. Kollezzjoni estensiva ta' kompożizzjonijiet u dokumenti miktuba minn Beethoven, b'disponibbiltà tas-smigħ ta' partijiet mill-mużika tiegħu u rikostruzzjoni diġitali tal-aħħar dar li kellu fi Vjenna. * [https://web.archive.org/web/20090619023639/http://www.beethoven-haus-bonn.de/sixcms/detail.php?template=popup_webcam&_img=/webcam/beetcam/current.jpg Webcam mill-''Beethoven-Haus''] li turi ritratt tal-wara tal-bini hekk kif inhu fl-aħħar minuta. * [https://web.archive.org/web/20080705103930/http://classicalmusic.about.com/od/onestopbeethoven/ Riżorsi fuq Beethoven] — artikli u fatti dwar Beethoven mingħand Aaron Green, gwida għall-Mużika Klassika fuq About.com. * [http://www.all-about-beethoven.com Dak kollu fuq Ludwig van Beethoven] * [http://www.wagele.com/Beeth-personality.html Il-Personalità u l-Mużika ta' Beethoven: Ir-Romantiku Introvert] ==== Suġġetti speċifiċi ==== * [https://web.archive.org/web/20061118074918/http://www.cbc.ca/health/story/2000/10/18/beethoven001018.html Analisi tax-xagħar turi li Beethoven miet kawża ta' avvelenament taċ-ċomb]. CBC News, 18-10-2000. * [http://www.anl.gov/Media_Center/News/2005/news051206.html Riċerkaturi jikkonfermaw iċ-ċomb bħala kawża tal-marda ta' Beethoven], Argonne, Ill. * [https://web.archive.org/web/20080603121124/http://www.marcus-frings.de/beethoven/index-en.htm L-aħħar appartament ta' Beethoven fi Vjenna], mibni diġitalment fl-2004 === Lista ta' xogħlijiet === * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20090213115627/http://alambix.uquebec.ca/musique//catal/beethoven/beelv.html Università tal-Quebec] — Tinkludi ħoloq lejn xogħlijiet irranġati skont diversi kriterji, u bi qbil mal-katalgi differenti. * [http://www.lvbeethoven.com/Oeuvres/ListOpus.html Lista komprensiva ta' xogħlijiet minn opus, WoO, Hess, Biamonti] === Partituri === * {{IMSLP|id=Beethoven,_Ludwig_van}} * [http://kreusch-sheet-music.net/eng/index.php?action=search&page=show&order=op&query=beethoven Partituri mużikali b'xejn] minn Kreusch-sheet-music.net * [http://www.mutopiaproject.org/cgibin/make-table.cgi?Composer=BeethovenLv Partituri ta' Beethoven] fuq il-[[Proġett Mutopia]] * [https://web.archive.org/web/20080607142055/http://www.bl.uk/onlinegallery/themes/music/beethoven.html Manuskritti ta' Beethoven fil-Librerija Brittanika] {{vetrina}} {{DEFAULTSORT:Beethoven, Ludwig van}} [[Kategorija:Twieldu fl-1770]] [[Kategorija:Mietu fl-1827]] [[Kategorija:Ludwig van Beethoven| ]] [[Kategorija:Kompożituri Ġermaniżi]] [[Kategorija:Kompożituri Romantiċi]] [[Kategorija:Kompożituri Klassiċi]] [[Kategorija:Kompożituri tal-opra]] [[Kategorija:Pjanisti Ġermaniżi]] jcw23xvsv5rh3njdok95jkwueyyd5lx 0 14650 330109 324196 2026-05-17T06:01:12Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330109 wikitext text/x-wiki {{Infobox kompetizzjoni futbol |isem_kampjonat = Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2010 |titli_oħra = Copa do Mundo da FIFA Brasil 2014 |stampa = FIFA World Cup 2014 Logo.png |daqs_stampa = 160px |pajjiż = Brażil |dati = 12 ta' Ġunju – 13 ta' Lulju |parteċipanti = 32 |konfederazzjoni = 5 |grawnds = 12 |bliet = 12 |rebbieħ = {{fb|GER}} |tieni = {{fb|ARG}} |tielet = {{fb|NED}} |raba' = {{fb|BRA}} |partiti = 64 |gowls = 171 |attendenza = 3429873 |l-aqwa_skorer = {{flagicon|COL}} [[James Rodríguez]]<br />(6 gowls) |l-aqwa_plejer = {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] |l-aqwa_gowler = {{flagicon|GER}} [[Manuel Neuer]]<ref>{{ċita aħbar |url=http://sports.ndtv.com/fifa-world-cup-2014/news/226873-world-cup-2014-german-goalkeeper-manuel-neuer-wins-golden-glove |titlu=Manuel Neuer wins golden glove award |editur=ndtv |data-aċċess=2025-07-21 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140716081757/http://sports.ndtv.com/fifa-world-cup-2014/news/226873-world-cup-2014-german-goalkeeper-manuel-neuer-wins-golden-glove |arkivju-data=2014-07-16 |url-status=dead }}</ref> |staġun_preċedenti = [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2010|2010]] |staġun_suċċessiv = ''[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2018|2018]]'' }} It-'''Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2014''' se tkun l-għoxrin edizzjoni tat-[[Tazza tad-Dinja tal-FIFA]], avveniment dinji tal-futbol li jsir kull erba' snin. Huwa skedat li din il-kompetizzjoni ssir bejn it-12 ta' Ġunju u t-13 ta' Lulju 2014 fil-[[Brażil]]. Din se tkun it-tieni darba li dan il-pajjiż se jkun qed jospita din il-kompetizzjoni, bl-ewwel darba tkun fl-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1950|1950]]. Il-Brażil ġie magħżul mill-[[FIFA]] bħala l-pajjiż ospitu fl-2007, b'dan il-kampjonat isir għall-ewwel darba fl-Amerika t'Isfel mill-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1978|edizzjoni tal-1978]] fl-[[Arġentina]], u l-ħames darba f'dan il-kontinent. Total ta' 31 pajjiż għaddew mill-fażi ta' kwalifikazzjoni li bdiet f'Ġunju tal-2011 biex flimkien mal-Brażil se jingħaqdu għall-fażi finali. Il-kampjonat se jinkludi 64 logħba li se jintlagħbu fi tnax-il belt fi grawnds uħud ġodda oħrajn żviluppati mill-ġdid. == L-għażla tal-ospitu == F'Marzu tal-2003, il-[[FIFA]] ħabbret li l-kampjonat se jsir f'pajjiż Sud-Amerikan għall-ewwel darba mill-1978, bħala parti mill-politika l-ġdida ta' rotazzjoni fejn it-Tazza tad-Dinja ssir f'diversi konfederazzjonijiet. Id-deċiżjoni fissret li din se tkun l-ewwel darba li żewġ edizzjonijiet tat-Tazza tad-Dinja saru barra mill-Ewropa. Il-[[Brażil]] u l-[[Kolombja]] biss uffiċjalment tefgħu l-kandidatura tagħhom, però wara li dan tal-aħħar irtira mill-proċess,<ref>{{ċita aħbar |url=http://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/123/706/index.html |titlu=Brazil confirms bid - Colombia withdraws |editur=FIFA |data=13 ta' April 2007 |lingwa=Ingliż }}</ref> il-Brażil ġie uffiċjalment elett bħala l-pajjiż ospitu fit-30 ta' Ottubru 2007.<ref>{{ċita aħbar |url=http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2007/m=10/news=brazil-confirmed-2014-hosts-625695.html |titlu=Brazil confirmed as 2014 hosts |editur=FIFA |data=30 ta' Ottubru 2007 |lingwa=Ingliż }}</ref> == Grawnds == Tnax-il grawnds (sebgħa ġodda u ħamsa rinnovati) fi tnax-il belt ġew magħżula għal dan il-kampjonat. B'differenza tal-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1950|edizzjoni tal-1950]], meta l-konċentrazzjoni tal-logħob kienet fin-Nofsinhar u x-Xlokk,<ref>{{Ċita web|titlu = Sedes da Copa de 1950 voltam a ter a honra no Mundial de 2014|url = http://globoesporte.globo.com/platb/memoriaec/2009/05/31/sedes-da-copa-de-1950-voltam-no-mundial-de-2014/|editur = globoesporte.com|data = 31 ta' Mejju 2009|aċċess = 10 ta' Ġunju 2014|lingwa = Portugiż|awtur = Marcelo Monteiro}}</ref> fl-2014 il-bliet li se jilqgħu l-logħob fihom, ilkoll ibliet tal-istati federali, se jkopru r-reġjunijiet prinċipali tal-Brażil.<ref>{{Ċita aħbar|url = http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/8075256.stm|titlu = Fifa reveals 2014 Cup host cities|editur = BBC|data = 31 ta' Mejju 2009|aċċess = 10 ta' Ġunju 2014|lingwa = Ingliż}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin: 15px auto 0" |- ! width="25%"|[[Belo Horizonte]] ! width="25%"|[[Brasilia]] ! width="25%"|[[Cuiabá]] ! width="25%"|[[Curitiba]] |- |[[Stampa:Bandeira de Minas Gerais.svg|20px|border]] [[Minas Gerais]] |[[Stampa:Bandeira do Distrito Federal (Brasil).svg|20px|border]] [[Distrett Federali (Brażil)|Distrett Federali]] |[[Stampa:Bandeira de Mato Grosso.svg|20px|border]] [[Mato Grosso]] |[[Stampa:Bandeira do Paraná.svg|20px|border]] [[Paraná (stat)|Paraná]] |- |[[Estadio Mineirão]] |[[Estadio Mané Garrincha]] |[[Estadio Verdão|Arena Pantanal]] |[[Estadio Joaquim Américo Guimarães|Arena da Baixada]] |- |Kapaċità: ''69,950'' |Kapaċità: ''70,807'' |Kapaċità: ''42,500'' |Kapaċità: ''41,375'' |- | |[[Stampa:Brasilia Stadium - June 2013.jpg|180px]] |[[Stampa:Cuiaba Arena.jpg|180px]] |[[Stampa:Arenadabaixada2.jpg|180px]] |- ! width="25%"|[[Fortaleza (Ceará)|Fortaleza]] ! rowspan=10 colspan=2|[[Stampa:Brazil location map.svg|400px]] ! width="25%"|[[Manaos]] |- |[[Stampa:Bandeira do Ceará.svg|20px|border]] [[Ceará]] |[[Stampa:Bandeira do Amazonas.svg|20px|border]] [[Amazonas (Brasil)|Amazonas]] |- |[[Estadio Aderaldo Plácido Castelo|Estadio Castelão]] |[[Arena da Amazônia]] |- |Kapaċità: ''60,000'' |Kapaċità: ''50,000'' |- |[[Stampa:Fortaleza Arena on March 2014..jpg|180px]] |[[Stampa:Amazonia Arena.jpg|180px]] |- ! width="25%"|[[Natal (Río Grande del Norte)|Natal]] ! width="25%"|[[Porto Alegre]] |- |[[Stampa:Bandeira do Rio Grande do Norte.svg|20px|border]] [[Río Grande del Norte]] |[[Stampa:Bandeira do Rio Grande do Sul.svg|20px|border]] [[Río Grande del Sur]] |- |[[Estadio das Dunas|Estádio das Dunas]] |[[Estadio Beira-Rio]] |- |Kapaċità: ''45,000'' |Kapaċità: ''60,000'' |- |[[Stampa:Natal, Brazil - Arena das Dunas.jpg|180px]] |[[Stampa:Portoalegre aerea arenabeirario.jpg|180px]] |- ! width="25%"|[[Recife]] ! width="25%"|[[Río de Janeiro]] ! width="25%"|[[Salvador de Bahía|Salvador]] ! width="25%"|[[São Paulo]] |- |[[Stampa:Bandeira de Pernambuco.svg|20px|border]] [[Pernambuco]] |[[Stampa:Bandeira Estado RiodeJaneiro Brasil2.svg|20px|border]] [[Río de Janeiro (stat)|Río de Janeiro]] |[[Stampa:Bandeira da Bahia.svg|20px|border]] [[Bahia]] |[[Stampa:Bandeira do Estado de São Paulo.svg|20px|border]] [[Paulo (stat)|São Paulo]] |- |[[Arena Pernambuco]] |[[Estadio Maracaná|Estadio Maracanã]] |[[Estadio Fonte Nova|Arena Fonte Nova]] |[[Estadio Arena Corinthians|Arena Corinthians]] |- |Kapaċità: ''46,154'' |Kapaċità: ''76,525'' |Kapaċità: ''50,433'' |Kapaċità: ''65,281'' |- |[[Stampa:Itaipava Arena Pernambuco - Recife, Pernambuco, Brasil.jpg|180px]] |[[Stampa:Maracana Stadium June 2013.jpg|180px]] |[[Stampa:Aerea Fontenova.jpg|180px]] |[[Stampa:Arena Corinthians West Building.jpg|180px]] |- |} == Kwalifikazzjoni == F'laqgħa ġenerali li saret f'[[Żurigu]], l-[[Żvizzera|Iżvizzera]], bejn it-2 u t-3 ta' Marzu 2011, il-Kumitat Eżekuttiv tal-FIFA iddeċieda l-allokazzjoni tal-postijiet fil-fażi finali tal-kompetizzjoni għal kull konfederazzjoni.<ref>{{ċita aħbar |url=http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/bodies/news/newsid=1392053/index.html |titlu=Financial report presented, Brazil 2014 slots & host countries decided editur=FIFA |data=3 ta' Marzu 2011 |aċċess=10 ta' Ġunju 2014 |lingwa=Ingliż }}</ref> It-tlugħ tal-poloz saru fit-30 ta' Lulju 2011 ġewwa Rio de Janeiro. Id-distribuzzjoni għal kull konfederazzjoni għat-Tazza tad-Dinja 2014 huma: * [[Konfederazzjoni Ażjatika tal-Futbol|AFC]] (Asja): 4 jew 5 postijiet * [[Konfederazzjoni Afrikana tal-Futbol|CAF]] (Afrika): 5 postijiet * [[CONCACAF]] (Amerika ta' Fuq u Ċentrali, u l-Karibew): 3 jew 4 postijiet * [[CONMEBOL]] (Amerika t'Isfel): 4 jew 5 postijiet (+ il-Brażil li kkwalifikaw awtomatikament bħala l-ospiti għal total ta' 5 jew 6 postijiet) * [[Konfederazzjoni Oċeanika tal-Futbol|OFC]] (Oċeanja): 0 jew post wieħed * [[UEFA]] (Ewropa): 13-il post Il-UEFA u l-CAF għandhom numru garantit ta' postijiet, filwaqt li n-numru ta' pajjiżi li jikkwalifikaw mill-konfederazzjonijiet l-oħra jiddependi mill-''play-offs'' bejn it-tim klassifikat il-ħames fl-AFC u t-tim klassifikat il-ħames fil-CONMEBOL, u bejn it-tim klassifikat ir-raba' tal-CONCACAF u t-tim klassifikat l-ewwel mill-OFC. === Pajjiżi kwalifikati === Total ta' 32 pajjiż se jikkompetu fil-fażi finali. Il-Brażil ikkwalifikaw awtomatikament bħala l-ospiti, filwaqt li l-Bożnija u Ħerzegovina se jipparteċipaw għall-ewwel darba. {{col-begin}} {{col-4}} ;[[Konfederazzjoni Ażjatika tal-Futbol|AFC]] (4) * {{fb|AUS}} * {{fb|JPN}} * {{fb|IRN}} * {{fb|KOR}} ;[[Konfederazzjoni Afrikana tal-Futbol|CAF]] (5) * {{fb|ALG}} * {{fb|GHA}} * {{fb|CMR}} * {{fb|CIV}} * {{fb|NGA}} ;[[Konfederazzjoni Oċeanika tal-Futbol|OFC]] (0) * ''L-ebda pajjiż ma kkwalifika'' {{col-4}} ;[[CONCACAF]] (4) * {{fb|CRC}} * {{fb|HON}} * {{fb|MEX}} * {{fb|USA}} ;[[CONMEBOL]] (6) * {{fb|ARG}} * {{fb|BRA}} (ospiti) * {{fb|CHI}} * {{fb|ECU}} * {{fb|COL}} * {{fb|URU}} {{col-4}} ;[[UEFA]] (13) * {{fb|BEL}} * {{fb|BIH}} * {{fb|FRA}} * {{fb|GER}} * {{fb|GRE}} * {{fb|ENG}} * {{fb|ITA}} * {{fb|CRO}} * {{fb|NED}} * {{fb|POR}} * {{fb|RUS}} * {{fb|ESP}} * {{fb|SUI}} {{col-end}} == Format == L-ewwel rawnd, jew il-fażi tal-gruppi, hija kompetizzjoni bejn tnejn u tletin tim maqsumin fi tmien gruppi. L-aqwa żewġ timijiet minn kull grupp jikkwalifikaw għall-fażi suċċessiva ta' eliminazzjoni diretta. Sabiex jiġu klassifikati t-timijiet f'kull grupp se jiġu wżati dawn il-kriterji: # Punti fil-logħbiet kollha tal-grupp # Differenza tal-gowls fil-logħbiet kollha tal-grupp # Gowls skorjati fil-logħbiet kollha tal-grupp # Punti fil-logħbiet bejn it-timijiet indaqs # Differenza tal-gowls fil-logħbiet bejn it-timijiet indaqs # Gowls skorjati fil-logħbiet bejn it-timijiet indaqs # Tlugħ tax-xorti mill-FIFA Fil-fażi tal-eliminazzjoni diretta jkun hemm erba' rawnds fejn kull tellief jiġi eliminat. Dawn ir-rawnds huma r-rawnd tal-aħħar 16, il-kwarti tal-finali, is-semifinali, u l-finali (u logħba għat-tielet post). Jekk logħba f'din il-fażi tispiċċa fi dro wara il-ħin normali, żewġ perjodi ta' [[ħin barrani]] (15-il minuta 'l wieħed) isegwu sabiex joħroġ ir-rebbieħ. Jekk it-timijiet jibqgħu indaqs, isiru l-[[għoti tal-penalties]].<ref>{{Ċita web|url = http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/47/38/17/regulationsfwcbrazil2014_update_e_neutral.pdf|titlu = Regulations – FIFA World Cup Brazil 2014|editur = FIFA|lingwa = Ingliż|format = PDF}}</ref> == Fażi tal-gruppi == ''Il-ħinijiet kollha huma ħin lokali Brażiljan, [[UTC−3]].'' === Grupp A === {{Fb cl2 header navbar}} {{Fb cl2 team |t={{fb|BRA}} |w=2 |d=1 |l=0 |gf=7 |ga=2 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|MEX}} |w=2 |d=1 |l=0 |gf=4 |ga=1 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|CRO}} |w=1 |d=0 |l=2 |gf=6 |ga=6 |bc=}} {{Fb cl2 team |t={{fb|CMR}} |w=0 |d=0 |l=3 |gf=1 |ga=9 |bc=}} |} {{Logħba futbol |data=12 ta' Ġunju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|BRA}} |riżultat=3–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186456/index.html |tim2={{fb|CRO}} |gowls1=[[Neymar]] {{goal|29||71|pen.}}<br />[[Oscar dos Santos Emboaba Júnior|Oscar]] {{goal|90+1}} |gowls2=[[Marcelo Vieira|Marcelo]] {{goal|11|awt.}} |grawnd=[[Arena Corinthians|Arena de São Paulo]], [[São Paulo]] |attendenza=62,103 |referi={{flagicon|JPN}} [[Yuichi Nishimura]] }} ---- {{Logħba futbol |data=13 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|MEX}} |riżultat=1–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186492/index.html |tim2={{fb|CMR}} |gowls1=[[Oribe Peralta|Peralta]] {{goal|61}} |gowls2= |grawnd=[[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]] |attendenza=39,216 |referi={{flagicon|COL}} [[Wilmar Roldán]] }} ---- {{Logħba futbol |data=17 ta' Ġunju 2014 |ħin=16:00 |tim1={{fb-lemin|BRA}} |riżultat=0–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186509/index.html |tim2={{fb|MEX}} |gowls1= |gowls2= |grawnd=[[Castelão (Ceará)|Estádio Castelão]], [[Fortaleza]] |attendenza=60,342 |referi={{flagicon|TUR}} [[Cüneyt Çakır]] }} ---- {{Logħba futbol |data=18 ta' Ġunju 2014 |ħin=19:00 |tim1={{fb-lemin|CMR}} |riżultat=0–4 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186453/index.html |tim2={{fb|CRO}} |gowls1= |gowls2=[[Ivica Olić|Olić]] {{goal|11}}<br />[[Ivan Perišić|Perišić]] {{goal|48}}<br />[[Mario Mandžukić|Mandžukić]] {{goal|61||73}} |grawnd=[[Arena Amazônia]], [[Manaus]] |attendenza=39,982 |referi={{flagicon|POR}} [[Pedro Proença]] }} ---- {{Logħba futbol |data=23 ta' Ġunju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|CMR}} |riżultat=1–4 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186472/index.html |tim2={{fb|BRA}} |gowls1=[[Joël Matip|Matip]] {{goal|26}} |gowls2=[[Neymar]] {{goal|17||35}}<br />[[Frederico Chaves Guedes|Fred]] {{goal|49}}<br />[[Fernando Luiz Roza|Fernandinho]] {{goal|84}} |grawnd=[[Estádio Nacional Mané Garrincha]], [[Brasília]] |attendenza=69,112 |referi={{flagicon|SWE}} [[Jonas Eriksson]] }} ---- {{Logħba futbol |data=23 ta' Ġunju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|CRO}} |riżultat=1–3 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186452/index.html |tim2={{fb|MEX}} |gowls1=[[Ivan Perišić|Perišić]] {{goal|87}} |gowls2=[[Rafael Márquez|Márquez]] {{goal|72}}<br />[[Andrés Guardado|Guardado]] {{goal|75}}<br />[[Javier Hernández Balcázar|Hernández]] {{goal|82}} |grawnd=[[Arena Cidade da Copa|Arena Pernambuco]], [[Recife]] |attendenza=41,212 |referi={{flagicon|UZB}} [[Ravshan Irmatov]] }} === Grupp B === {{Fb cl2 header navbar}} {{Fb cl2 team |t={{fb|NED}} |w=3 |d=0 |l=0 |gf=10 |ga=3 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|CHI}} |w=2 |d=0 |l=1 |gf=5 |ga=3 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|ESP}} |w=1 |d=0 |l=2 |gf=4 |ga=7 |bc=}} {{Fb cl2 team |t={{fb|AUS}} |w=0 |d=0 |l=3 |gf=3 |ga=9 |bc=}} |} {{Logħba futbol |data=13 ta' Ġunju 2014 |ħin=16:00 |tim1={{fb-lemin|ESP}} |riżultat=1–5 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186510/index.html |tim2={{fb|NED}} |gowls1=[[Xabi Alonso|Alonso]] {{goal|27|pen.}} |gowls2=[[Robin van Persie|Van Persie]] {{goal|44||72}}<br />[[Arjen Robben|Robben]] {{goal|53||80}}<br />[[Stefan de Vrij|De Vrij]] {{goal|65}} |grawnd=[[Arena Fonte Nova]], [[Salvador, Bahia|Salvador]] |attendenza=48,173 |referi={{flagicon|ITA}} [[Nicola Rizzoli]] }} ---- {{Logħba futbol |data=13 ta' Ġunju 2014 |ħin=19:00 |tim1={{fb-lemin|CHI}} |riżultat=3–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186473/index.html |tim2={{fb|AUS}} |gowls1=[[Alexis Sánchez|Sánchez]] {{goal|12}}<br />[[Jorge Valdívia|Valdívia]] {{goal|14}}<br />[[Jean Beausejour|Beausejour]] {{goal|90+2}} |gowls2=[[Tim Cahill|Cahill]] {{goal|35}} |grawnd=[[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]] |attendenza=40,275 |referi={{flagicon|CIV}} [[Noumandiez Doué]] }} ---- {{Logħba futbol |data=18 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|AUS}} |riżultat=2–3 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186478/index.html |tim2={{fb|NED}} |gowls1=[[Tim Cahill|Cahill]] {{goal|21}}<br />[[Mile Jedinak|Jedinak]] {{goal|54|pen.}} |gowls2=[[Arjen Robben|Robben]] {{goal|20}}<br />[[Robin van Persie|Van Persie]] {{goal|58}}<br />[[Memphis Depay|Depay]] {{goal|68}} |grawnd=[[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]] |attendenza=42,877 |referi={{flagicon|ALG}} [[Djamel Haimoudi]] }} ---- {{Logħba futbol |data=18 ta' Ġunju 2014 |ħin=16:00 |tim1={{fb-lemin|ESP}} |riżultat=0–2 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186498/index.html |tim2={{fb|CHI}} |gowls1= |gowls2=[[Eduardo Vargas|Vargas]] {{goal|20}}<br />[[Charles Aránguiz|Aránguiz]] {{goal|43}} |grawnd=[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]] |attendenza=74,101 |referi={{flagicon|USA}} [[Mark Geiger]] }} ---- {{Logħba futbol |data=23 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|AUS}} |riżultat=0–3 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186467/index.html |tim2={{fb|ESP}} |gowls1= |gowls2=[[David Villa|Villa]] {{goal|36}}<br />[[Fernando Torres|Torres]] {{goal|69}}<br />[[Juan Mata|Mata]] {{goal|82}} |grawnd=[[Arena da Baixada]], [[Curitiba]] |attendenza=39,375 |referi={{flagicon|BAH}} [[Nawaf Shukralla]] }} ---- {{Logħba futbol |data=23 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|NED}} |riżultat=2–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186470/index.html |tim2={{fb|CHI}} |gowls1=[[Leroy Fer|Fer]] {{goal|77}}<br />[[Memphis Depay|Memphis]] {{goal|90+2}} |gowls2= |grawnd=[[Arena Corinthians|Arena de São Paulo]], [[São Paulo]] |attendenza=62,996 |referi={{flagicon|GAM}} [[Bakary Gassama]] }} === Grupp Ċ === {{Fb cl2 header navbar}} {{Fb cl2 team |t={{fb|COL}} |w=3 |d=0 |l=0 |gf=9 |ga=2 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|GRE}} |w=1 |d=1 |l=1 |gf=2 |ga=4 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|CIV}} |w=1 |d=0 |l=2 |gf=4 |ga=5 |bc=}} {{Fb cl2 team |t={{fb|JPN}} |w=0 |d=1 |l=2 |gf=2 |ga=6 |bc=}} |} {{Logħba futbol |data=14 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|COL}} |riżultat=3–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186471/index.html |tim2={{fb|GRE}} |gowls1=[[Pablo Armero|Armero]] {{goal|5}}<br />[[Teófilo Gutiérrez|Gutiérrez]] {{goal|58}}<br />[[James Rodríguez|Rodríguez]] {{goal|90+3}} |gowls2= |grawnd=[[Mineirão|Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]] |attendenza=57,174 |referi={{flagicon|USA}} [[Mark Geiger]] }} ---- {{Logħba futbol |data=14 ta' Ġunju 2014 |ħin=22:00 |tim1={{fb-lemin|CIV}} |riżultat=2–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186507/index.html |tim2={{fb|JPN}} |gowls1=[[Wilfried Bony|Bony]] {{goal|64}}<br />[[Gervinho]] {{goal|66}} |gowls2=[[Keisuke Honda|Honda]] {{goal|16}} |grawnd=[[Arena Cidade da Copa|Arena Pernambuco]], [[Recife]] |attendenza=40,267 |referi={{flagicon|CHI}} [[Enrique Osses]] }} ---- {{Logħba futbol |data=19 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|COL}} |riżultat=2–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186468/index.html |tim2={{fb|CIV}} |gowls1=[[James Rodríguez|Rodríguez]] {{goal|64}}<br />[[Juan Fernando Quintero|Quintero]] {{goal|70}} |gowls2=[[Gervinho]] {{goal|73}} |grawnd=[[Estádio Nacional Mané Garrincha]], [[Brasília]] |attendenza=68,748 |referi={{flagicon|ENG}} [[Howard Webb]] }} ---- {{Logħba futbol |data=19 ta' Ġunju 2014 |ħin=19:00 |tim1={{fb-lemin|JPN}} |riżultat=0–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186454/index.html |tim2={{fb|GRE}} |gowls1= |gowls2= |grawnd=[[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]] |attendenza=39,485 |referi={{flagicon|SLV}} [[Joel Aguilar]] }} ---- {{Logħba futbol |data=24 ta' Ġunju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|JPN}} |riżultat=1–4 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186457/index.html |tim2={{fb|COL}} |gowls1=[[Shinji Okazaki|Okazaki]] {{goal|45+1}} |gowls2=[[Juan Guillermo Cuadrado|Cuadrado]] {{goal|17|pen.}}<br />[[Jackson Martínez|Martínez]] {{goal|55||82}}<br />[[James Rodríguez|James]] {{goal|90}} |grawnd=[[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]] |attendenza=40,340 |referi={{flagicon|POR}} [[Pedro Proença]] }} ---- {{Logħba futbol |data=24 ta' Ġunju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|GRE}} |riżultat=2–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186455/index.html |tim2={{fb|CIV}} |gowls1=[[Andreas Samaris|Samaris]] {{goal|42}}<br />[[Georgios Samaras|Samaras]] {{goal|90+3|pen.}} |gowls2=[[Wilfried Bony|Bony]] {{goal|74}} |grawnd=[[Castelão (Ceará)|Estádio Castelão]], [[Fortaleza]] |attendenza=59,095 |referi={{flagicon|ECU}} [[Carlos Vera]] }} === Grupp D === {{Fb cl2 header navbar}} {{Fb cl2 team |t={{fb|CRC}} |w=2 |d=1 |l=0 |gf=4 |ga=1 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|URU}} |w=1 |d=0 |l=1 |gf=4 |ga=4 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|ITA}} |w=1 |d=0 |l=2 |gf=2 |ga=3 |bc=}} {{Fb cl2 team |t={{fb|ENG}} |w=0 |d=1 |l=2 |gf=2 |ga=4 |bc=}} |} {{Logħba futbol |data=14 Ġunju 2014 |ħin=16:00 |tim1={{fb-lemin|URU}} |riżultat=1–3 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186489/index.html |tim2={{fb|CRC}} |gowls1=[[Edinson Cavani|Cavani]] {{goal|24|pen.}} |gowls2=[[Joel Campbell|Campbell]] {{goal|54}}<br />[[Óscar Duarte|Duarte]] {{goal|57}}<br />[[Marco Ureña|Ureña]] {{goal|84}} |grawnd=[[Castelão (Ceará)|Estádio Castelão]], [[Fortaleza]] |attendenza=58,679 |referi={{flagicon|GER}} [[Felix Brych]] }} ---- {{Logħba futbol |data=14 Ġunju 2014 |ħin=19:00 |tim1={{fb-lemin|ENG}} |riżultat=1–2 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186513/index.html |tim2={{fb|ITA}} |gowls1=[[Daniel Sturridge|Sturridge]] {{goal|37}} |gowls2=[[Claudio Marchisio|Marchisio]] {{goal|35}}<br />[[Mario Balotelli|Balotelli]] {{goal|50}} |grawnd=[[Arena Amazônia]], [[Manaus]] |attendenza=39,800 |referi={{flagicon|NED}} [[Björn Kuipers]] }} ---- {{Logħba futbol |data=19 Ġunju 2014 |ħin=16:00 |tim1={{fb-lemin|URU}} |riżultat=2–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186486/index.html |tim2={{fb|ENG}} |gowls1=[[Luis Suárez|Suárez]] {{goal|39||85}} |gowls2=[[Wayne Rooney|Rooney]] {{goal|75}} |grawnd=[[Arena Corinthians|Arena de São Paulo]], [[São Paulo]] |attendenza=62,575 |referi={{flagicon|ESP}} [[Carlos Velasco Carballo]] }} ---- {{Logħba futbol |data=20 Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|ITA}} |riżultat=0–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186500/index.html |tim2={{fb|CRC}} |gowls1= |gowls2=[[Bryan Ruiz|Ruiz]] {{goal|44}} |grawnd=[[Arena Cidade da Copa|Arena Pernambuco]], [[Recife]] |attendenza=40,285 |referi={{flagicon|CHI}} [[Enrique Osses]] }} ---- {{Logħba futbol |data=24 Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|ITA}} |riżultat=0–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186465/index.html |tim2={{fb|URU}} |gowls1= |gowls2=[[Diego Godín|Godín]] {{goal|81}} |grawnd=[[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]] |attendenza=39,706 |referi={{flagicon|MEX}} [[Marco Antonio Rodríguez|Marco Rodríguez]] }} ---- {{Logħba futbol |data=24 Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|CRC}} |riżultat=0–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186484/index.html |tim2={{fb|ENG}} |gowls1= |gowls2= |grawnd=[[Mineirão|Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]] |attendenza=57,823 |referi={{flagicon|ALG}} [[Djamel Haimoudi]] }} === Grupp E === {{Fb cl2 header navbar}} {{Fb cl2 team |t={{fb|FRA}} |w=2 |d=1 |l=0 |gf=8 |ga=2 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|SUI}} |w=2 |d=0 |l=1 |gf=7 |ga=6 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|ECU}} |w=1 |d=1 |l=1 |gf=3 |ga=3 |bc=}} {{Fb cl2 team |t={{fb|HON}} |w=0 |d=0 |l=3 |gf=1 |ga=8 |bc=}} |} {{Logħba futbol |data=15 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|SUI}} |riżultat=2–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186494/index.html |tim2={{fb|ECU}} |gowls1=[[Admir Mehmedi|Mehmedi]] {{goal|48}}<br />[[Haris Seferović|Seferović]] {{goal|90+3}} |gowls2=[[Enner Valencia|E. Valencia]] {{goal|22}} |grawnd=[[Estádio Nacional Mané Garrincha]], [[Brasília]] |attendenza=68,351 |referi={{flagicon|UZB}} [[Ravshan Irmatov]] }} ---- {{Logħba futbol |data=15 ta' Ġunju 2014 |ħin=16:00 |tim1={{fb-lemin|FRA}} |riżultat=3–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186496/index.html |tim2={{fb|HON}} |gowls1=[[Karim Benzema|Benzema]] {{goal|45|pen.|72}}<br />[[Noel Valladares|Valladares]] {{goal|48|awt.}} |gowls2= |grawnd=[[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]] |attendenza=43,012 |referi={{flagicon|BRA}} [[Sandro Ricci]] }} ---- {{Logħba futbol |data=20 ta' Ġunju 2014 |ħin=16:00 |tim1={{fb-lemin|SUI}} |riżultat=2–5 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186514/index.html |tim2={{fb|FRA}} |gowls1=[[Blerim Džemaili|Džemaili]] {{goal|81}}<br />[[Granit Xhaka|Xhaka]] {{goal|87}} |gowls2=[[Olivier Giroud|Giroud]] {{goal|17}}<br />[[Blaise Matuidi|Matuidi]] {{goal|18}}<br />[[Mathieu Valbuena|Valbuena]] {{goal|40}}<br />[[Karim Benzema|Benzema]] {{goal|67}}<br />[[Moussa Sissoko|Sissoko]] {{goal|73}} |grawnd=[[Arena Fonte Nova]], [[Salvador, Bahia|Salvador]] |attendenza=51,003 |referi={{flagicon|DEN}} [[Björn Kuipers]] }} ---- {{Logħba futbol |data=20 ta' Ġunju 2014 |ħin=19:00 |tim1={{fb-lemin|HON}} |riżultat=1–2 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186463/index.html |tim2={{fb|ECU}} |gowls1=[[Carlo Costly|Costly]] {{goal|31}} |gowls2=[[Enner Valencia|E. Valencia]] {{goal|34||65}} |grawnd=[[Arena da Baixada]], [[Curitiba]] |attendenza=39,224 |referi={{flagicon|AUS}} [[Benjamin Williams|Ben Williams]] }} ---- {{Logħba futbol |data=25 ta' Ġunju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|HON}} |riżultat=0–3 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186482/index.html |tim2={{fb|SUI}} |gowls1= |gowls2=[[Xherdan Shaqiri|Shaqiri]] {{goal|6||31||71}} |grawnd=[[Arena Amazônia]], [[Manaus]] |attendenza=40,322 |referi={{flagicon|ARG}} [[Néstor Pitana]] }} ---- {{Logħba futbol |data=25 ta' Ġunju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|ECU}} |riżultat=0–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186515/index.html |tim2={{fb|FRA}} |gowls1= |gowls2= |grawnd=[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]] |attendenza=73,749 |referi={{flagicon|CIV}} [[Noumandiez Doué]] }} === Grupp F === {{Fb cl2 header navbar}} {{Fb cl2 team |t={{fb|ARG}} |w=3 |d=0 |l=0 |gf=6 |ga=3 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|NGA}} |w=1 |d=1 |l=1 |gf=3 |ga=3 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|BIH}} |w=1 |d=0 |l=2 |gf=4 |ga=4 |bc=}} {{Fb cl2 team |t={{fb|IRN}} |w=0 |d=1 |l=2 |gf=1 |ga=4 |bc=}} |} {{Logħba futbol |data=15 ta' Ġunju 2014 |ħin=19:00 |tim1={{fb-lemin|ARG}} |riżultat=2–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186477/index.html |tim2={{fb|BIH}} |gowls1=[[Sead Kolašinac|Kolašinac]] {{goal|3|awt.}}<br />[[Lionel Messi|Messi]] {{goal|65}} |gowls2=[[Vedad Ibišević|Ibišević]] {{goal|84}} |grawnd=[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]] |attendenza=74,738 |referi={{flagicon|SLV}} [[Joel Aguilar]] }} ---- {{Logħba futbol |data=16 ta' Ġunju 2014 |ħin=16:00 |tim1={{fb-lemin|IRN}} |riżultat=0–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186505/index.html |tim2={{fb|NGA}} |gowls1= |gowls2= |grawnd=[[Arena da Baixada]], [[Curitiba]] |attendenza=39,081 |referi={{flagicon|ECU}} [[Carlos Vera]] }} ---- {{Logħba futbol |data=21 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|ARG}} |riżultat=1–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186466/index.html |tim2={{fb|IRN}} |gowls1=[[Lionel Messi|Messi]] {{goal|90+1}} |gowls2= |grawnd=[[Mineirão|Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]] |attendenza=57,698 |referi={{flagicon|SRB}} [[Milorad Mažić]] }} ---- {{Logħba futbol |data=21 ta' Ġunju 2014 |ħin=19:00 |tim1={{fb-lemin|NGA}} |riżultat=1–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186511/index.html |tim2={{fb|BIH}} |gowls1=[[Peter Odemwingie|Odemwingie]] {{goal|29}} |gowls2= |grawnd=[[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]] |attendenza= |referi={{flagicon|NZL}} [[Peter O'Leary]] }} ---- {{Logħba futbol |data=25 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|NGA}} |riżultat=2–3 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186458/index.html |tim2={{fb|ARG}} |gowls1=[[Ahmed Musa|Musa]] {{goal|4||47}} |gowls2=[[Lionel Messi|Messi]] {{goal|3||45+1}}<br />[[Marcos Rojo|Rojo]] {{goal|50}} |grawnd=[[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]] |attendenza=43,285 |referi={{flagicon|ITA}} [[Nicola Rizzoli]] }} ---- {{Logħba futbol |data=25 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|BIH}} |riżultat=3–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186464/index.html |tim2={{fb|IRN}} |gowls1=[[Edin Džeko|Džeko]] {{goal|23}}<br />[[Miralem Pjanić|Pjanić]] {{goal|59}}<br />[[Avdija Vršajević|Vršajević]] {{goal|83}} |gowls2=[[Reza Ghoochannejhad|Ghoochannejhad]] {{goal|82}} |grawnd=[[Arena Fonte Nova]], [[Salvador, Bahia|Salvador]] |attendenza=48,011 |referi={{flagicon|ESP}} [[Carlos Velasco Carballo]] }} === Grupp Ġ === {{Fb cl2 header navbar}} {{Fb cl2 team |t={{fb|GER}} |w=2 |d=1 |l=0 |gf=7 |ga=2 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|USA}} |w=1 |d=1 |l=1 |gf=4 |ga=4 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|POR}} |w=0 |d=1 |l=1 |gf=4 |ga=7 |bc=}} {{Fb cl2 team |t={{fb|GHA}} |w=0 |d=1 |l=2 |gf=4 |ga=6 |bc=}} |} {{Logħba futbol |data=16 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|GER}} |riżultat=4–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186475/index.html |tim2={{fb|POR}} |gowls1=[[Thomas Müller|Müller]] {{goal|12|pen.|45+1||78}}<br />[[Mats Hummels|Hummels]] {{goal|32}} |gowls2= |grawnd=[[Arena Fonte Nova]], [[Salvador, Bahia|Salvador]] |attendenza=51,081 |referi={{flagicon|SRB}} [[Milorad Mažić]] }} ---- {{Logħba futbol |data=16 ta' Ġunju 2014 |ħin=19:00 |tim1={{fb-lemin|GHA}} |riżultat=1–2 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186512/index.html |tim2={{fb|USA}} |gowls1=[[André Ayew|A. Ayew]] {{goal|82}} |gowls2=[[Clint Dempsey|Dempsey]] {{goal|1}}<br />[[John Anthony Brooks|Brooks]] {{goal|86}} |grawnd=[[Arena das Dunas]], [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]] |attendenza=39,760 |referi={{flagicon|SWE}} [[Jonas Eriksson (referì)|Jonas Eriksson]] }} ---- {{Logħba futbol |data=21 ta' Ġunju 2014 |ħin=16:00 |tim1={{fb-lemin|GER}} |riżultat=2–2 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186493/index.html |tim2={{fb|GHA}} |gowls1=[[Mario Götze|Götze]] {{goal|51}}<br />[[Miroslav Klose|Klose]] {{goal|71}} |gowls2=[[André Ayew|A. Ayew]] {{goal|54}}<br />[[Asamoah Gyan|Gyan]] {{goal|63}} |grawnd=[[Castelão (Ceará)|Estádio Castelão]], [[Fortaleza]] |attendenza=59,621 |referi={{flagicon|BRA}} [[Sandro Ricci]] }} ---- {{Logħba futbol |data=22 ta' Ġunju 2014 |ħin=19:00 |tim1={{fb-lemin|USA}} |riżultat=2–2 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186483/index.html |tim2={{fb|POR}} |gowls1=[[Jermaine Jones|Jones]] {{goal|64}}<br />[[Clint Dempsey|Dempsey]] {{goal|81}} |gowls2=[[Nani]] {{goal|5}}<br />[[Silvestre Varela|Varela]] {{goal|90+5}} |grawnd=[[Arena Amazônia]], [[Manaus]] |attendenza=40,123 |referi={{flagicon|ARG}} [[Néstor Pitana]] }} ---- {{Logħba futbol |data=26 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|USA}} |riżultat=0–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186469/index.html |tim2={{fb|GER}} |gowls1= |gowls2=[[Thomas Müller|Müller]] {{goal|55}} |grawnd=[[Arena idade da Copa|Arena Pernambuco]], [[Recife]] |attendenza=41,876 |referi={{flagicon|UZB}} [[Ravshan Irmatov]] }} ---- {{Logħba futbol |data=26 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|POR}} |riżultat=2–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186476/index.html |tim2={{fb|GHA}} |gowls1=[[John Boye|Boye]] {{goal|31|awt.}}<br />[[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{goal|80}} |gowls2=[[Asamoah Gyan|Gyan]] {{goal|57}} |grawnd=[[Estádio Nacional Mané Garrincha]], [[Brasília]] |attendenza=67,540 |referi={{flagicon|BAH}} [[Nawaf Shukralla]] }} === Grupp H === {{Fb cl2 header navbar}} {{Fb cl2 team |t={{fb|BEL}} |w=3 |d=0 |l=0 |gf=4 |ga=1 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|ALG}} |w=1 |d=1 |l=1 |gf=6 |ga=5 |bc=#ccffcc}} {{Fb cl2 team |t={{fb|RUS}} |w=0 |d=2 |l=1 |gf=2 |ga=3 |bc=}} {{Fb cl2 team |t={{fb|KOR}} |w=0 |d=1 |l=2 |gf=3 |ga=6 |bc=}} |} {{Logħba futbol |data=17 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|BEL}} |riżultat=2–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186479/index.html |tim2={{fb|ALG}} |gowls1=[[Marouane Fellaini|Fellaini]] {{goal|70}}<br />[[Dries Mertens|Mertens]] {{goal|80}} |gowls2=[[Sofiane Feghouli|Feghouli]] {{goal|25|pen.}} |grawnd=[[Mineirão|Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]] |attendenza=56,800 |referi={{flagicon|MEX}} [[Marco Antonio Rodríguez|Marco Rodríguez]] }} ---- {{Logħba futbol |data=17 ta' Ġunju 2014 |ħin=19:00 |tim1={{fb-lemin|RUS}} |riżultat=1–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186499/index.html |tim2={{fb|KOR}} |gowls1=[[Aleksandr Kerzhakov|Kerzhakov]] {{goal|74}} |gowls2=[[Lee Keun-ho]] {{goal|68}} |grawnd=[[Arena Pantanal]], [[Cuiabá]] |attendenza=37,603 |referi={{flagicon|ARG}} [[Néstor Pitana]] }} ---- {{Logħba futbol |data=22 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|BEL}} |riżultat=1–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186481/index.html |tim2={{fb|RUS}} |gowls1=[[Divock Origi|Origi]] {{goal|88}} |gowls2= |grawnd=[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]] |attendenza=73,819 |referi={{flagicon|GER}} [[Felix Brych]] }} ---- {{Logħba futbol |data=22 ta' Ġunju 2014 |ħin=16:00 |tim1={{fb-lemin|KOR}} |riżultat=2–4 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186495/index.html |tim2={{fb|ALG}} |gowls1=[[Son Heung-min]] {{goal|50}}<br />[[Koo Ja-cheol]] {{goal|72}} |gowls2=[[Islam Slimani|Slimani]] {{goal|26}}<br />[[Rafik Halliche|Halliche]] {{goal|28}}<br />[[Abdelmoumene Djabou|Djabou]] {{goal|38}}<br />[[Yacine Brahimi|Brahimi]] {{goal|62}} |stadium=[[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]] |grawnd=[[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]] |attendenza=42,732 |referi={{flagicon|COL}} [[Wilmar Roldán]] }} ---- {{Logħba futbol |data=26 ta' Ġunju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|KOR}} |riżultat=0–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186480/index.html |tim2={{fb|BEL}} |gowls1= |gowls2=[[Jan Vertonghen|Vertonghen]] {{goal|78}} |grawnd=[[Arena Corinthians|Arena de São Paulo]], [[São Paulo]] |attendenza=61,397 |referi={{flagicon|AUS}} [[Benjamin|Ben Williams]] }} ---- {{Logħba futbol |data=26 ta' Ġunju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|ALG}} |riżultat=1–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255931/match=300186506/index.html |tim2={{fb|RUS}} |gowls1=[[Islam Slimani|Slimani]] {{goal|60}} |gowls2=[[Aleksandr Kokorin|Kokorin]] {{goal|6}} |grawnd=[[Arena da Baixada]], [[Curitiba]] |attendenza=39,311 |referi={{flagicon|TUR}} [[Cüneyt Çakır]] }} == Fażi tal-eliminazzjoni diretta == {{Rawnd16 <!--Data-Post/Tim 1/Riżultat 1/Tim 2/Riżultat 2 --> <!-- l-aħħar sittax --> |28 ta' Ġunju – [[Mineirão|Belo Horizonte]]|'''{{fb|BRA}}''' ([[għoti tal-penalties|pen.]])|'''1 (3)'''|{{fb|CHI}}|1 (2) |28 ta' Ġunju – [[Estádio do Maracanã|Rio de Janeiro]]|'''{{fb|COL}}'''|'''2'''|{{fb|URU}}|0 |30 ta' Ġunju – [[Estádio Nacional de Brasília|Brasília]]|'''{{fb|FRA}}'''|'''2'''|{{fb|NGA}}|0 |30 ta' Ġunju – [[Estádio Beira-Rio|Porto Alegre]]|'''{{fb|GER}}''' ([[ħin barrani|ħb]])|'''2''' |{{fb|ALG}}|1 |29 ta' Ġunju – [[Castelão (Ceará)|Fortaleza]]|'''{{fb|NED}}'''|'''2'''|{{fb|MEX}}|1 |29 ta' Ġunju – [[Arena Cidade da Copa|Recife]]|'''{{fb|CRC}}''' ([[għoti tal-penalties|pen.]])|'''1 (5)'''|{{fb|GRE}}|1 (3) |1 ta' Lulju – [[Arena de São Paulo|São Paulo]]|'''{{fb|ARG}}''' ([[ħin barrani|ħb]])|'''2'''|{{fb|SUI}}|1 |1 ta' Lulju – [[Arena Fonte Nova|Salvador]]|'''{{fb|BEL}}''' ([[ħin barrani|ħb]])|'''2'''|{{fb|USA}}|1 <!-- kwarti tal-finali --> |4 ta' Lulju – [[Castelão (Ceará)|Fortaleza]]|'''{{fb|BRA}}'''|'''2'''|{{fb|COL}}|1 |4 ta' Lulju – [[Estádio do Maracanã|Rio de Janeiro]]|{{fb|FRA}}|0|'''{{fb|GER}}'''|'''1''' |5 ta' Lulju – [[Arena Fonte Nova|Salvador]]|'''{{fb|NED}}''' ([[għoti tal-penalties|pen.]])|0 (4)|{{fb|CRC}}|0 (3) |5 ta' Lulju – [[Estádio Nacional de Brasília|Brasília]]|'''{{fb|ARG}}'''|'''1'''|{{fb|BEL}}|0 <!-- semifinali --> |8 ta' Lulju – [[Mineirão|Belo Horizonte]]|{{fb|BRA}}|'''1''' |'''{{fb|GER}}'''|'''7''' |9 ta' Lulju – [[Arena de São Paulo|São Paulo]]|{{fb|NED}}|'''0 (2)''' |'''{{fb|ARG}}''' ([[għoti tal-penalties|pen.]])|'''0 (4)''' <!-- finali --> |13 ta' Lulju – [[Estádio do Maracanã|Rio de Janeiro]]|'''{{fb|GER}}'''|'''1'''|{{fb|ARG}}|'''0''' <!-- it-tielet post --> |12 ta' Lulju – [[Estádio Nacional de Brasília|Brasília]]|{{fb|BRA}}|'''0'''|'''{{fb|NED}}'''|'''3''' }} === L-aħħar sittax === {{Logħba futbol |data=28 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb|BRA}} |riżultat=1–1 |ħs=iva |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186487/index.html |tim2={{fb|CHI}} |gowls1=[[David Luiz]] {{goal|18}} |gowls2=[[Alexis Sánchez|Sánchez]] {{goal|32}} |grawnd=[[Mineirão|Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]] |attendenza=57,714 |referi={{flagicon|ENG}} [[Howard Webb]] |penalties1=[[David Luiz]] {{pengoal}}<br />[[Willian Borges da Silva|Willian]] {{penmiss}}<br />[[Marcelo Vieira|Marcelo]] {{pengoal}}<br />[[Givanildo Vieira de Souza|Hulk]] {{penmiss}}<br />[[Neymar]] {{pengoal}} |riżultatpenalties=3–2 |penalties2={{penmiss}} [[Mauricio Pinilla|Pinilla]]<br />{{penmiss}} [[Alexis Sánchez|Sánchez]]<br />{{pengoal}} [[Charles Aránguiz|Aránguiz]]<br />{{pengoal}} [[Marcelo Díaz|Díaz]]<br />{{penmiss}} [[Gonzalo Jara|Jara]] }} ---- {{Logħba futbol |data=28 ta' Ġunju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|COL}} |riżultat=2–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186491/index.html |tim2={{fb|URU}} |gowls1=[[James Rodríguez|Rodríguez]] {{goal|28||50}} |gowls2= |grawnd=[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]] |attendenza=73,804 |referi={{flagicon|NED}} [[Björn Kuipers]] }} ---- {{Logħba futbol |data=29 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|NED}} |riżultat=2–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186508/index.html |tim2={{fb|MEX}} |gowls1=[[Wesley Sneijder|Sneijder]] {{goal|88}}<br />[[Klaas-Jan Huntelaar|Huntelaar]] {{goal|90+4|pen.}} |gowls2=[[Giovani dos Santos|Dos Santos]] {{goal|48}} |grawnd=[[Castelão (Ceará)|Estádio Castelão]], [[Fortaleza]] |attendenza=58,817 |referi={{flagicon|POR}} [[Pedro Proença]] }} ---- {{Logħba futbol |data=29 ta' Ġunju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|CRC}} |riżultat=1–1 |ħs=iva |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186459/index.html |tim2={{fb|GRE}} |gowls1=[[Bryan Ruiz|Ruiz]] {{goal|52}} |gowls2=[[Sokratis Papastathopoulos|Papastathopoulos]] {{goal|90+1}} |grawnd=[[Arena Cidade da Copa|Arena Pernambuco]], [[Recife]] |attendenza=41,242 |referi={{flagicon|AUS}} [[Benjamin Williams|Ben Williams]] |penalties1=[[Celso Borges|Borges]] {{pengoal}}<br />[[Bryan Ruiz|Ruiz]] {{pengoal}}<br />[[Giancarlo González|González]] {{pengoal}}<br />[[Joel Campbell|Campbell]] {{pengoal}}<br />[[Michael Umaña|Umaña]] {{pengoal}} |riżultatpenalties=5–3 |penalties2={{pengoal}} [[Konstantinos Mitroglou|Mitroglou]]<br />{{pengoal}} [[Lazaros Christodoulopoulos|Christodoulopoulos]]<br />{{pengoal}} [[José Holebas|Holebas]]<br />{{penmiss|saved}} [[Theofanis Gekas|Gekas]] }} ---- {{Logħba futbol |data=30 ta' Ġunju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|FRA}} |riżultat=2–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186462/index.html |tim2={{fb|NGA}} |gowls1=[[Paul Pogba|Pogba]] {{goal|79}}<br />[[Joseph Yobo|Yobo]] {{goal|90+2|awt.}} |gowls2= |grawnd=[[Estádio Nacional Mané Garrincha]], [[Brasília]] |attendenza=67,882 |referi={{flagicon|USA}} [[Mark Geiger]] }} ---- {{Logħba futbol |data=30 ta' Ġunju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|GER}} |riżultat=2–1 |ħs=iva |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186460/index.html |tim2={{fb|ALG}} |gowls1=[[André Schürrle|Schürrle]] {{goal|92}}<br />[[Mesut Özil|Özil]] {{goal|120}} |gowls2=[[Abdelmoumene Djabou|Djabou]] {{goal|120+1}} |grawnd=[[Estádio Beira-Rio]], [[Porto Alegre]] |attendenza=43,063 |referi={{flagicon|BRA}} [[Sandro Ricci]] }} ---- {{Logħba futbol |data=1 ta' Lulju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|ARG}} |riżultat=1–0 |ħs=iva |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186503/index.html |tim2={{fb|SUI}} |gowls1=[[Ángel di María|Di María]] {{goal|118}} |gowls2= |grawnd=[[Arena Corinthians|Arena de São Paulo]], [[São Paulo]] |attendenza=63,255 |referi={{flagicon|SWE}} [[Jonas Eriksson]] }} ---- {{Logħba futbol |data=1 ta' Lulju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|BEL}} |riżultat=2–1 |ħs=iva |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255951/match=300186497/index.html |tim2={{fb|USA}} |gowls1=[[Kevin De Bruyne|De Bruyne]] {{goal|93}}<br />[[Romelu Lukaku|Lukaku]] {{goal|105}} |gowls2=[[Julian Green|Green]] {{goal|107}} |grawnd=[[Arena Fonte Nova]], [[Salvador (Bahia)|Salvador]] |attendenza=51,227 |referi={{flagicon|ALG}} [[Djamel Haimoudi]] }} === Kwarti tal-finali === {{Logħba futbol |data=4 ta' Lulju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|FRA}} |riżultat=0–1 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186485/index.html |tim2={{fb|GER}} |gowls1= |gowls2=[[Mats Hummels|Hummels]] {{goal|13}} |grawnd=[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]] |attendenza=74,240 |referi={{flagicon|ARG}} [[Néstor Pitana]] }} ---- {{Logħba futbol |data=4 ta' Lulju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|BRA}} |riżultat=Logħba 57 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186461/index.html |tim2={{fb|COL}} |gowls1=[[Thiago Silva]] {{goal|7}}<br />[[David Luiz]] {{goal|69}} |gowls2=[[James Rodríguez|Rodríguez]] {{goal|80|pen.}} |grawnd=[[Castelão (Ceará)|Estádio Castelão]], [[Fortaleza]] |attendenza=60,342 |referi={{flagicon|ESP}} [[Carlos Velasco Carballo]] }} ---- {{Logħba futbol |data=5 ta' Lulju 2014 |ħin=13:00 |tim1={{fb-lemin|ARG}} |riżultat=1–0 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186504/index.html |tim2={{fb|BEL}} |gowls1=[[Gonzalo Higuaín|Higuaín]] {{goal|8}} |gowls2= |grawnd=[[Estádio Nacional Mané Garrincha]], [[Brasília]] |attendenza=68,551 |referi={{flagicon|ITA}} [[Nicola Rizzoli]] }} ---- {{Logħba futbol |data=5 ta' Lulju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|NED}} |riżultat=0–0 |ħs=iva |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255953/match=300186488/index.html |tim2={{fb|CRC}} |gowls1= |gowls2= |grawnd=[[Arena Fonte Nova]], [[Salvador, Bahia|Salvador]] |attendenza=51,179 |referi={{flagicon|UZB}} [[Ravshan Irmatov]] |penalties1=[[Robin van Persie|Van Persie]] {{pengoal}}<br />[[Arjen Robben|Robben]] {{pengoal}}<br />[[Wesley Sneijder|Sneijder]] {{pengoal}}<br />[[Dirk Kuyt|Kuyt]] {{pengoal}} |riżultatpenalties=4–3 |penalties2={{pengoal}} [[Celso Borges|Borges]]<br />{{penmiss|saved}} [[Bryan Ruiz|Ruiz]]<br />{{pengoal}} [[Giancarlo González|González]]<br />{{pengoal}} [[Christian Bolaños|Bolaños]]<br />{{penmiss|saved}} [[Michael Umaña|Umaña]] }} === Semifinali === {{Logħba futbol |data=8 ta' Lulju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|BRA}} |riżultat=1-7 |rapport=http://www.fifa.com/worldcup/matches/round=255955/match=300186474/report.html |tim2={{fb|GER}} |gowls1= |gowls2= |grawnd=[[Mineirão|Estádio Mineirão]], [[Belo Horizonte]] |attendenza= |referi={{flagicon|MEX}} [[Marco Antonio Rodríguez|Marco Rodríguez]] }} ---- {{Logħba futbol |data=9 ta' Lulju 2014 |ħin=17:00 |tim1={{fb-lemin|NED}} |riżultat=0 (2)-0 (4) |rapport= |tim2={{fb|ARG}} |gowls1= |gowls2= |grawnd=[[Arena Corinthians|Arena de São Paulo]], [[São Paulo]] |attendenza= |referi= }} === Logħba għat-tielet post === {{Logħba futbol |data=12 ta' Lulju 2014 |ħin=17:00 |tim1=Tellief tal-Logħba 61 |riżultat=Logħba 63 |rapport= |tim2=Tellief tal-Logħba 62 |gowls1= |gowls2= |grawnd=[[Estádio Nacional Mané Garrincha]], [[Brasília]] |attendenza= |referi= }} === Finali === {{Logħba futbol |data=13 ta' Lulju 2014 |ħin=16:00 |tim1=Rebbieħ tal-Logħba 61 |riżultat=Logħba 64 |rapport= |tim2=Rebbieħ tal-Logħba 62 |gowls1= |gowls2= |grawnd=[[Estádio do Maracanã]], [[Rio de Janeiro]] |attendenza= |referi= }} == Statistika == === L-aqwa skorers === ;6 gowls * {{flagicon|COL}} [[James Rodríguez]] ;5 gowls * {{flagicon|GER}} [[Thomas Müller]] ;4 gowls {{Div col|3}} * {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] * {{flagicon|BRA}} [[Neymar]] * {{flagicon|NED}} [[Robin van Persie]] {{Div col end}} ;3 gowls {{Div col|3}} * {{flagicon|ECU}} [[Enner Valencia]] * {{flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]] * {{flagicon|GER}} [[André Schürrle]] * {{flagicon|NED}} [[Arjen Robben]] * {{flagicon|SUI}} [[Xherdan Shaqiri]] {{Div col end}} ;2 gowls {{Div col|3}} * {{flagicon|ALG}} [[Abdelmoumene Djabou]] * {{flagicon|ALG}} [[Islam Slimani]] * {{flagicon|AUS}} [[Tim Cahill]] * {{flagicon|BRA}} [[David Luiz]] * {{flagicon|BRA}} [[Oscar (footballer, born 1991)|Oscar]] * {{flagicon|CHI}} [[Alexis Sánchez]] * {{flagicon|COL}} [[Jackson Martínez]] * {{flagicon|CRC}} [[Bryan Ruiz]] * {{flagicon|CRO}} [[Mario Mandžukić]] * {{flagicon|CRO}} [[Ivan Perišić]] * {{flagicon|GER}} [[Mario Götze]] * {{flagicon|GER}} [[Mats Hummels]] * {{flagicon|GER}} [[Miroslav Klose]] * {{flagicon|GER}} [[Toni Kroos]] * {{flagicon|GHA}} [[André Ayew]] * {{flagicon|GHA}} [[Asamoah Gyan]] * {{flagicon|CIV}} [[Wilfried Bony]] * {{flagicon|CIV}} [[Gervinho]] * {{flagicon|NED}} [[Memphis Depay]] * {{flagicon|NGA}} [[Ahmed Musa (footballer)|Ahmed Musa]] * {{flagicon|USA}} [[Clint Dempsey]] * {{flagicon|URU}} [[Luis Suárez]] {{Div col end}} ;gowl {{Div col|3}} * {{flagicon|ALG}} [[Yacine Brahimi]] * {{flagicon|ALG}} [[Sofiane Feghouli]] * {{flagicon|ALG}} [[Rafik Halliche]] * {{flagicon|ARG}} [[Ángel Di María]] * {{flagicon|ARG}} [[Gonzalo Higuaín]] * {{flagicon|ARG}} [[Marcos Rojo]] * {{flagicon|AUS}} [[Mile Jedinak]] * {{flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] * {{flagicon|BEL}} [[Marouane Fellaini]] * {{flagicon|BEL}} [[Romelu Lukaku]] * {{flagicon|BEL}} [[Dries Mertens]] * {{flagicon|BEL}} [[Divock Origi]] * {{flagicon|BEL}} [[Jan Vertonghen]] * {{flagicon|BIH}} [[Edin Džeko]] * {{flagicon|BIH}} [[Vedad Ibišević]] * {{flagicon|BIH}} [[Miralem Pjanić]] * {{flagicon|BIH}} [[Avdija Vršajević]] * {{flagicon|BRA}} [[Fernandinho (footballer)|Fernandinho]] * {{flagicon|BRA}} [[Fred (footballer)|Fred]] * {{flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]] * {{flagicon|CMR}} [[Joël Matip]] * {{flagicon|CHI}} [[Charles Aránguiz]] * {{flagicon|CHI}} [[Jean Beausejour]] * {{flagicon|CHI}} [[Jorge Valdivia]] * {{flagicon|CHI}} [[Eduardo Vargas]] * {{flagicon|COL}} [[Pablo Armero]] * {{flagicon|COL}} [[Juan Cuadrado]] * {{flagicon|COL}} [[Teófilo Gutiérrez]] * {{flagicon|COL}} [[Juan Fernando Quintero|Juan Quintero]] * {{flagicon|CRC}} [[Joel Campbell]] * {{flagicon|CRC}} [[Óscar Duarte (Costa Rican footballer)|Óscar Duarte]] * {{flagicon|CRC}} [[Marco Ureña]] * {{flagicon|CRO}} [[Ivica Olić]] * {{flagicon|ENG}} [[Wayne Rooney]] * {{flagicon|ENG}} [[Daniel Sturridge]] * {{flagicon|FRA}} [[Olivier Giroud]] * {{flagicon|FRA}} [[Blaise Matuidi]] * {{flagicon|FRA}} [[Paul Pogba]] * {{flagicon|FRA}} [[Moussa Sissoko]] * {{flagicon|FRA}} [[Mathieu Valbuena]] * {{flagicon|GER}} [[Sami Khedira]] * {{flagicon|GER}} [[Mesut Özil]] * {{flagicon|GRE}} [[Sokratis Papastathopoulos]] * {{flagicon|GRE}} [[Georgios Samaras]] * {{flagicon|GRE}} [[Andreas Samaris]] * {{flagicon|HON}} [[Carlo Costly]] * {{flagicon|IRN}} [[Reza Ghoochannejhad]] * {{flagicon|ITA}} [[Mario Balotelli]] * {{flagicon|ITA}} [[Claudio Marchisio]] * {{flagicon|JPN}} [[Keisuke Honda]] * {{flagicon|JPN}} [[Shinji Okazaki]] * {{flagicon|MEX}} [[Giovani dos Santos]] * {{flagicon|MEX}} [[Andrés Guardado]] * {{flagicon|MEX}} [[Javier Hernández]] * {{flagicon|MEX}} [[Rafael Márquez]] * {{flagicon|MEX}} [[Oribe Peralta]] * {{flagicon|NED}} [[Daley Blind]] * {{flagicon|NED}} [[Stefan de Vrij]] * {{flagicon|NED}} [[Leroy Fer]] * {{flagicon|NED}} [[Klaas-Jan Huntelaar]] * {{flagicon|NED}} [[Wesley Sneijder]] * {{flagicon|NED}} [[Georginio Wijnaldum]] * {{flagicon|NGA}} [[Peter Odemwingie]] * {{flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] * {{flagicon|POR}} [[Nani]] * {{flagicon|POR}} [[Silvestre Varela]] * {{flagicon|RUS}} [[Aleksandr Kerzhakov]] * {{flagicon|RUS}} [[Aleksandr Kokorin]] * {{flagicon|KOR}} [[Koo Ja-cheol]] * {{flagicon|KOR}} [[Lee Keun-ho]] * {{flagicon|KOR}} [[Son Heung-min]] * {{flagicon|ESP}} [[Xabi Alonso]] * {{flagicon|ESP}} [[Juan Mata]] * {{flagicon|ESP}} [[Fernando Torres]] * {{flagicon|ESP}} [[David Villa]] * {{flagicon|SUI}} [[Blerim Džemaili]] * {{flagicon|SUI}} [[Admir Mehmedi]] * {{flagicon|SUI}} [[Haris Seferović]] * {{flagicon|SUI}} [[Granit Xhaka]] * {{flagicon|USA}} [[John Brooks (soccer, born 1993)|John Brooks]] * {{flagicon|USA}} [[Julian Green]] * {{flagicon|USA}} [[Jermaine Jones]] * {{flagicon|URU}} [[Edinson Cavani]] * {{flagicon|URU}} [[Diego Godín]] {{Div col end}} ;Awtogowls * {{flagicon|BIH}} [[Sead Kolašinac]] (against Argentina) * {{flagicon|BRA}} [[Marcelo Vieira|Marcelo]] (against Croatia) * {{flagicon|GHA}} [[John Boye]] (against Portugal) * {{flagicon|HON}} [[Noel Valladares]] (against France) * {{flagicon|NGA}} [[Joseph Yobo]] (against France) <small>Sors:</small><ref>{{ċita web |url=http://www.fifa.com/worldcup/awards/golden-boot/index.html |titlu=adidas Golden Boot |editur=FIFA.com |aċċess=13 ta' Ġunju 2014 |lingwa=Ingliż}}</ref> == Kontroversji == === Protesti === Qabel iċ-ċerimonja tal-ftuħ tat-[[Tazza tal-Konfederazzjonijiet 2013]] fl-[[Estádio Nacional Mané Garrincha|Estádio Mané Garrincha]], barra l-grawnd saru dimostrazzjonijiet organizzati min-nies li ma kienux kuntenti bl-ammont ta' fondi pubbliċi li ġew minfuqa għat-Tazza tad-Dinja.<ref name=":0">{{Ċita aħbar|url = http://www.voanews.com/content/brazil-japan-confederations-cup/1682679.html|titlu = Brazil Beats Japan, Protests Spoil Confederations Cup Opening Day|data = 15 ta' Ġunju 2013|aċċess = 11 ta' Ġunju 2014|editur = Voice of America|lingwa = Ingliż}}</ref> Kemm il-President Brażiljana [[Dilma Rousseff]] kif ukoll il-President tal-FIFA [[Sepp Blatter]] ġew ibbuwjati bil-kbir hekk kif tħabbru li kienu se jagħmlu d-diskors tagħhom għall-ftuħ tal-kompetizzjoni,<ref>{{Ċita aħbar|url = http://sports.yahoo.com/blogs/soccer-dirty-tackle/sepp-blatter-brazil-president-dilma-booed-confederations-cup-201019866.html|awtur = Brooks Peck|titlu = Sepp Blatter, Brazil president Dilma booed at Confederations Cup opening ceremony|data = 16 ta' Ġunju 2013|aċċess = 11 ta' Ġunju 2014|lingwa = Ingliż|editur = Yahoo Sports|data-aċċess = 2014-06-11|arkivju-url = https://web.archive.org/web/20130619044725/http://sports.yahoo.com/blogs/soccer-dirty-tackle/sepp-blatter-brazil-president-dilma-booed-confederations-cup-201019866.html|arkivju-data = 2013-06-19|url-status = dead}}</ref> li wassal sabiex il-FIFA tiddeċiedi li fiċ-ċerimonja tal-ftuħ tat-Tazza tad-Dinja 2014 ma jsiru l-ebda diskorsi.<ref>{{Ċita aħbar|url = http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-26539972|titlu = Brazil World Cup: Fifa scraps speeches to avoid protest|editur = BBC|data = 12 ta' Marzu 2014|aċċess = 11 ta' Ġunju 2014|lingwa = Ingliż}}</ref> Id-dimostrazzjonijiet kienu parti minn numru ta' rvellijiet li saru f'diversi bliet Brażiljani li għall-bidu ġew provokati miż-żieda fin-nollijiet għat-trasport pubbliku, u komplew jikbru sabiex jesprimu d-diżappunt qawwi fuq l-amministrazzjoni tal-finanzi tal-pajjiż.<ref name=":0" /> Protesti oħrajn saru quddiem partiti oħra matul it-Tazza tal-Konfederazzjonijiet.<ref>{{Ċita aħbar|url = http://www.bbc.com/news/world-latin-america-23121532|titlu = Police clashes at start of Brazil Confederations Cup final|data = 1 ta' Lulju 2013|aċċess = 11 ta' Ġunju 2014|editur = BBC|lingwa = Ingliż}}</ref> Blatter qal li d-dimostranti "m'għandhomx jużaw il-futbol sabiex issemmgħu t-talbiet tagħhom", u li l-ispiża pubblika għal dan il-kampjonat huma għal "affarijiet li huma għall-futur, u mhux biss għat-Tazza tad-Dinja".<ref>{{Ċita aħbar|url = http://www.espnfc.com/story/1480149|titlu = Brazil protests continue|editur = ESPN|data = 19 ta' Ġunju 2013|aċċess = 11 ta' Ġunju 2014|lingwa = Ingliż}}</ref> Il-President Rousseff irrispondiet b'indirizz pubbliku fejn stqarriet: "il-flus li ntefqu għall-bini tal-grawnds huma forma ta' finanzjament li se jiġi mħallas lura mill-kumpaniji u l-gvernijiet li qegħdin jużaw dawn il-grawnds".<ref>{{Ċita aħbar|titlu = Brazil president Rousseff defends public spending on World Cup as protests continue|url = http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2346359/Brazil-president-Dilma-Rousseff-defends-public-spending-World-Cup.html|data = 22 ta' Ġunju 2013|aċċess = 11 ta' Ġunju 2014|editur = Daily Mail|awtur = David Kent|lingwa = Ingliż}}</ref> == Referenzi == {{Referenzi|2}} == Ħoloq esterni == * {{lingwi|en|fr|es|de|pt|ar}} [http://www.fifa.com/worldcup/index.html Sit uffiċjali] {{Tazza tad-Dinja tal-Futbol}} [[Kategorija:Edizzjonijiet tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol|2014]] g9e343rv0nitxr60i7zird6b224w08o 0 16369 330107 329746 2026-05-17T05:12:45Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330107 wikitext text/x-wiki {{Infobox city|name=San Ġiljan}} '''San Ġiljan''' hija belt fir-Reġjun tal-Lvant ta’ Malta. Fl-aħħar tal-2024, in-numru rreġistrat ta’ abitanti kien ta’ 15,208<ref>{{Ċita web|url=https://nso.gov.mt/population/world-population-day-11-july-2025/|titlu=World Population Day: 11 July 2025|kunjom=Migliore|isem=Sharon|data=2025-07-10|lingwa=en|data-aċċess=2025-11-19|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20250803152942/https://nso.gov.mt/population/world-population-day-11-july-2025/|arkivju-data=2025-08-03|url-status=dead}}</ref> (fl-2020: 13,792).<ref>https://www.gov.mt/en/Government/DOI/Government%20Gazette/Documents/2019/09/Government%20Gazette%20-%203rd%20September.pdf</ref> Din il-belt tinsab tul il-kosta, fit-Tramuntana tal-belt kapitali tal-pajjiż, il-Belt Valletta. San Ġiljan huwa magħruf għal negozji orjentati lejn it-turiżmu, bħal lukandi, ristoranti u diskoteki li huma ċċentrati l-aktar f’żona magħrufa bħala [[Paceville]]. [[Stampa:Church St Julians-Carschten2.jpg|daqsminuri|Il-Knisja ta' San Giljan fil-Balluta]] == Festi u Tradizzjonijiet == Il-belt hija msemmija għall-qaddis patrun tagħha; San Ġiljan li hu magħruf bħala [[Ġiljan l-Ospitalier|Giljan l-Ospetalier]]<ref>https://www.catholicnewsagency.com/saint/st-julian-the-hospitaller-145</ref> u Ġiljan tal-Foqra fejn hu wkoll l-qaddis patrun tal-kaċċaturi.<ref>https://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=400</ref> Qabel ir-riforma fil-Kalendarju tal-Qaddisin, il-festa ta San Ġiljan kienet tiġi ċċelebrata fis-27 ta Jannar. Illum il-ġurnata tiġi ċċelebrata fit-12 ta’ Frar, għalkemm f’Malta tiġi ċċelebrata festa oħra, fl-ispirtu tal-ħafna festi tas-sajf madwar il-gżira, fl-aħħar Ħadd ta’ Awwissu.<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2020-08-31 |titlu=Archive copy |url=https://revealmalta.com/places/5-facts-didnt-know-st-julians/ |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20201027155519/https://revealmalta.com/places/5-facts-didnt-know-st-julians/ |arkivju-data=2020-10-27 |url-status=dead }}</ref> Kompetizzjoni partikolari ħafna konnessa mal-festa tar-raħal hija magħrufa bħala il-[[Ġostra]].<ref>https://www.airmalta.com/blog/malta/il-gostra-malta/</ref> Din it tradizzjoni kompetittiva tinvolvi li l-parteċipanti jitilgħu u jimxu kemm jista’ jkun tul arblu mimli xaħam imżerżaq li jiġi sospiż fuq il-baħar. Ir-rebbieħ huwa l-persuna li jaħtaf waħda mit-tliet bandieri mit-tarf ta' l-arblu. Kull bandiera tirrappreżenta premijiet diversi.<ref name=":0">https://timesofmalta.com/articles/view/st-julians-feast-celebrated-with-gostra-and-hunting-traditions.582581</ref> Tradizzjoni oħra marbuta mal-festa ta’ din il-lokalità hija l-Musketterija. Sa mill-1982, Kaċċaturi zammew it-tradizzjoni billi jisparaw kartocci vojta mimlija bil-trab iswed mil-bejt tal-knisja parrokkjali hekk kif l-istatwa tal-qaddis patrun toħroġ mill-knisja. Ħafna jgħidu li din it-tradizzjoni hija konformi ma' l-istorja tal-lokalità li kienet tkun isservi bhala post tal-kaċċa għall-Kavallieri ta’ Malta.<ref name=":0" /> == Żoni Importanti == Il-belt hija maqsuma f’diversi zoni li huma [[Paceville]], [[Ta’ Ġiorni]], [[Tal-Għoqod]] u [[St. Andrews]]. Hemm ukoll zoni li jiehdu isimhom mill-bajjiet li ghandhom bhal [[Bajja ta’ San Ġorġ]], il-Bajja ta’ [[Spinola]], il-Bajja ta’ [[Balluta]] u [[l-Qaliet]]. San Ġiljan huwa mfittex hafna mit-turisti speċjalment matul ix-xhur tas-sajf. Huwa wkoll wkoll post poloari mal-Maltin. Fis-seklu dsatax, San Ġiljan kienet belt kostali kwieta magħrufa għall-arkitettura tagħha bħall-[[Palazz Spinola]] u gnien madwaru kif ukoll djar ta' vileggatura. Il-bajja ta’ [[Spinola]] kienet ikkaratterizzata minn sajjieda u d-dghajjes taghhom kif ukoll bdiewa li kienu jahdmu l-ghelieqi tal-post. Din il-belt rat waħda mill-akbar żviluppi fl-infrastruttura fuq il-gżira b’ħafna djar qodma jaqaw biex jinbnew blokki ta’ appartamenti. Fl-2020 gew organizzati protesti minn abitanti tal-lokalità, il-Kunsill Lokali u għaqdiet mhux governattivi biex jwaqqfu l-iżvilupp ta' pont ghad-Dgħajjes tat-turisti fil-[[Bajja ta’ Balluta]].<ref>https://movimentgraffitti.org/en/news/details/267/-stop-hogging-our-seas-balluta-bay-objectors-tell-.htm</ref> [[Stampa:PortomasoStJulians.jpg|daqsminuri|It-Torri ta' Portomaso u il-Bajja ta' Spinola bil-Luzzi tas-Sajjieda]] It-Torri ta' [[Portomaso]], huwa wieħed mill-ogħla bini ta’ Malta b’għoli ta’ 97.54 metru u jinsab f’San Ġiljan.<ref>https://web.archive.org/web/20150222073320/http://www.emporis.com/buildings/136726/portomaso-business-tower-saint-julians-malta</ref> F'din il-lokalità nsibu ukoll l-iktar bini ogħli fil-gżejjer Maltin, jiġifieri it-[[Torrijiet Mercury|Torri Mercury]], li fih 31 sular u għoli ta' 122 metru.<ref>{{Ċita web|url=https://www.skyscrapercenter.com/building/mercury-tower/33735|titlu=Mercury Tower - The Skyscraper Center|sit=www.skyscrapercenter.com|data-aċċess=2025-11-19}}</ref> == Storja == === Knejjes === L-aktar evidenza bikrija tal-[[Knisja ta' San Giljan]] hija dokumentata fiż-żjara pastorali tal-Isqof [[Tommaso Gargallo]] fl-1601, li jgħid li nbniet fl-1580 u kienet iddedikata lil San Ġiljan. Fl-1736, meta Monsinjur [[Alpheran de Bussan]] reġa’ żar San Ġiljan, huwa nnota li l-lokalità kienet diġà magħrufa bħala ''Portus Sancti Juliani'', jiġifieri wara l-qaddis patrun. Fl-1854, il-600 resident ta San Ġiljan appellaw lill-awtorità tal-knisja, sabiex issir parroċċa. Il-kapitolu f’Birkirkara pprotesta b’mod qawwi kontra din l-applikazzjoni u din ġiet miċħuda. L-applikazzjoni giet accettata fl-1891 u [[Dun Guzepp Scerri]] sar l-ewwel kappillan tal-parroċċa. <ref>https://www.stjuliansparish.org/storja/</ref> Il-knisja parrokkjali preżenti kienet iddisinjata mill-arkitett Malti [[Arturo Zammit]] u l-ewwel ġebla tqeghdet fl-1961. Il-Knisja ntużat għall-ewwel darba fl-1968 meta kienet għadha ma nbnietx kompletament.<ref>https://www.stjuliansparish.org/storja/</ref> Il-Knisja laqgħet lill-[[Papa Ġwanni Pawlu II|Papa San Ġwann Pawlu II]] fl-ewwel żjara tiegħu f’Malta fis-27 ta’ Mejju, 1990.<ref>https://timesofmalta.com/articles/view/malta-joins-the-world-to-mourn-the-pope.94433</ref> Il-Kappella maghrufa bhala ''[[Millenium Chapel]]'' giet mfassla mill-perit Malti [[Richard England (Perit)|Richard England]] u ġiet inawgurata fl-2000. Mal-kappella nsibu ġnien ta' meditazzjoni inawgurat f’Mejju 2018 bħala kenn għall-kontemplazzjoni u tranquilita fil-qalba taż-Żona ta ‘divertiment ta’ [[Paceville]].<ref>https://www.independent.com.mt/articles/2018-08-28/local-news/President-inaugurates-meditation-garden-at-Millennium-Chapel-6736195512</ref> Mibnija fuq l-inizjattiva u mmexxija minn [[Fr Hilary Tagliaferro]], din il-knisja hija mmexxija mill-patrijiet Agostinjani permezz tal-Milenium Chapel Foundation.<ref>https://timesofmalta.com/articles/view/watch-meditation-garden-to-open-at-pacevilles-millennium-chapel.686668</ref> [[Stampa:Paceville The Millenium Chapel 1.jpg|daqsminuri|Millenium Chapel f' Paceville]] == Postijiet Importanti == === [[Palazz Spinola, San Ġiljan|Il-Palazz ta' Spinola]] === Minħabba l-biża’ ta’ attakki mill-Musulmani, iż-żona Kostali tat-Tramuntana giet zviluppata wara l-1565. Il-bini tal-[[Palazz Spinola, San Ġiljan|Palazz Spinola]], fl-1688, jista' jitqies bħala l-ewwel l-pass fir-restawr ta’ San Ġiljan. Il-palazz, flimkien mal-ġonna tal-madwar inbnewt minn [[Fra Paola Raffaele Spinola]] għall-divertiment pubbliku kif iddikjarat fl-iskrizzjoni li wieħed isib fuq l-entratura. Il-palazz kien imkabbar fl-1733 permezz ta’ [[Fra Giovanni Battista Spinola]], suċċessur taz-ziju tiegħu bħala rettur u Kuratur tal-Abbazia.<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2020-08-31 |titlu=Archive copy |url=https://restoration.gov.mt/en/otherprojects/ongoingprojects/Pages/Spinola-Palace---St--Julians.aspx |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160201213456/https://restoration.gov.mt/en/otherprojects/ongoingprojects/Pages/Spinola-Palace---St--Julians.aspx |arkivju-data=2016-02-01 |url-status=dead }}</ref> Matul l-okkupazzjoni Franċiża ta’ Malta fl-1798, San Ġiljan kien l-ewwel belt f’[[Malta]] li ntrebah minn truppi Franċiżi. Fil-fatt kien Ġeneral [[Claude Henri Vaubois]] li mexxa l-forzi Franċiżi fis-bajja Spinola. ==== Il-Batterija ta' Spinola ==== Waħda mill-batteriji nbniet fid-daħla tal-Bajja ta' San Ġiljan u ssemmiet Spinola Battery . Din inbniet fi żmien il-Gvernatur Smyth fis-sena 1890. Kienet ġiet tiswa s-somma ta' 5000 lira. Il-Gvern Kolonjali Ingliz kien ħaseb biex din il-batterija tkun difiża minn erba' kanuni. Dawn kollha kienu jħarsu lejn il-baħar u bejniethom kellhom il-ħarsien tal-medda baħar faċċata tal-Bajja ta' San Ġiljan. Meta t-theddida t' invażjoni fuq [[Malta]] ma baqgħetx biss minn fuq il-baħar u saret iktar theddida mill-ajru, din il-batterija kienet modifikata biex inbidlet f'anti-aircraft battery. Din kienet waħda mir-raġunijiet li din il-batterija kienet attakkata ta' sikwit matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]] u għalhekk kienet ġarrbet ħsarat kbar.<ref>https://military.wikia.org/wiki/Spinola_Battery</ref> Meta l-iżvilupp fl-inħawi ta' San Ġiljan u [[Paceville]] beda jikber ġmielu, viċin tal-Batterija ta' Spinola kienet inbniet lukanda. Maż-żmien, din il-lukanda twaqqgħet biex minflokha nbena ċentru turistiku lussuż ħafna magħruf bħala Portomaso. Il-fdalijiet li kien fadal minn din il-batterija ġew inkorporati f' dan il-kumpless turistiku bħala attrazzjoni.<ref>https://military.wikia.org/wiki/Spinola_Battery</ref> ==== Bajjiet ==== * il-[[Bajja tal-Balluta]] * il-[[Bajja ta' Spinola]] * il-[[Bajja ta' San George|Bajja ta' San Gorg]] * il-[[Bajja ta' San Giljan]] [[Stampa:2018 Spinola 09.jpg|daqsminuri|Spinola]] [[Stampa:Paceville iconic stairs.jpg|daqsminuri|Paceville]] === Bini u Zoni ta' Importanza === * [[Balluta Builidings]] * [[Dragonara Point]] * Il-[[Il-Qaliet|Qaliet]] * [[Paceville]] * [[Portomaso]] * [[Ta' Giorni]] * [[Villa Rosa]] * [[Wied Ħarq Ħamiem]] * [[Wied tal-Balluta]] * Monument Love ta' [[Richard England (Perit)|Richard England]] * [[Villa Leoni]] * [[Villa Priuli]] * [[Villa Blanche]] * [[Villa Cassar Torreggiani]] * It-Torri tal-Bajja ta' San Gorg * Monument ta' [[Ċensu Tabone]] ==== Monumenti u Knejjes ==== * Statwa ta' San Giljan fi Triq il-Kbira * Statwa tal-Qalb Imqaddsa ta' Gesu fix-Xatt ta' Spinola * Knisja ta' l-Immakulata Koncessjoni fi Triq San Gorg * Statwa ta' Santa Marija fi Triq Lapsi * Nicca ta' L-Immakulata Koncezzjoni fit-Telgha ta' Birkirkara * Knisja tal-Madonna tal-Bon Kunsill fi Triq il-Knisja * Knisja ta' Santa Rita * Millenium Chapel * Monasteru tal-Kleru * Kunvent tal-Karmelitani * Skola tal-Kunvent tal-Qalb Imqaddsa ta' Gesu == Kunsill Lokali == {{Għall-aġġornament}} Il-Kunsill Lokali tal-present jikkonsisti minn:<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2020-08-31 |titlu=Archive copy |url=https://localgovernment.gov.mt/en/lc/StJulians/Pages/The-Local-Council/Mayor-and-Councillors.aspx |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20201201110447/https://localgovernment.gov.mt/en/lc/StJulians/Pages/The-Local-Council/Mayor-and-Councillors.aspx |arkivju-data=2020-12-01 |url-status=dead }}</ref> * Albert Buttigieg (Sindku) * Clayton Luke Mula (Vici-Sindku) * John Agius * Patricia Camilleri * Guido Dalli * Rita Dimech Portelli * Adrian Dominic Ellul * Sean Gauci * Martin John Sultan * Paul Spiteri (Segretarju Ezekuttiv) == Sport == It-tim tal-futbol li jassocja mieghu San Ġiljan hu [[Melita FC|Melita F.C]]. L-ghola unur li hadu fil-futbol Malti kienet r-rebħa tagħhom fuq il-ġirien tas-[[Sliema Wanderers FC|Sliema Wanderers]] fil-finali tat-Tazza Maltija fl-1939. F’dawn l-aħħar snin, [[Melita FC|Melita F.C]] ikkompetew ukoll fil-Premier League u llum jikkompetu fit-tieni divizzjoni tal-futbol Malti. Waterpolo huwa l-isport li jigbed l-aktar nies lejn din il-belt. [[Neptunes WPSC]], it-tim lokali ta’ Waterpolo ilu fil-quċċata tal-Waterpolo league Malti minn mindu twaqqaf fl-1929. Huma rebhu il-League tal-Waterpolo ghal 25 darba fost hafna titli ohra. Il-klabb igawdi faċilitajiet ta’ taħriġ mgħammra b'mod professjonali li jinsabu fuq quddiem tax-xtajta<ref>{{Ċita web |data-aċċess=2020-08-31 |titlu=Archive copy |url=https://neptuneswpsc.com/the-club/club-honours/ |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180411100211/http://www.neptuneswpsc.com/the-club/club-honours/ |arkivju-data=2018-04-11 |url-status=dead }}</ref>. Fil-qrib insibu wkoll lil [[San Giljan A.S.C]], team iehor b'sahhtu tal-Waterpolo lokali li gawda minn rebhiet konsekuttivi ta’ titlu kif ukoll rebbieħa tal-kampjonat fl-2015. <ref>{{Ċita web |data-aċċess=2020-08-31 |titlu=Archive copy |url=http://www.malta.com/en/attraction/sport-fitness/waterpolo/st-julian-s/neptune-s-water-polo-swimming |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210415105945/https://www.malta.com/en/attraction/sport-fitness/waterpolo/st-julian-s/neptune-s-water-polo-swimming |arkivju-data=2021-04-15 |url-status=dead }}</ref> Squash huwa wkoll sport komuni li jilagħbu f’San Ġiljan. [[Stampa:Piscina (8583021638).jpg|daqsminuri|Neptunes Waterpolo club]] == Nies notevoli == * [[Roberta Metsola Tedesco Triccas|Roberta Metsola]], president tal-[[Parlament Ewropew]]; * [[Francesco Buhagiar]], L-eks [[Prim Ministru ta' Malta]], miet f’San Ġiljan; * [[Miriam Dalli]], ministru għall-Ambjent, l-Enerġija u l-Intrapriża, kurrenti; * [[John James]], eks sewwieq tat-tlielaq, miet San Ġiljan. * [[Emma Muscat]], kantanta minn waħda mill-aktar familji sinjuri ta’ Malta, irrappreżentat lil Malta fil-Eurovision Song Contest 2022. == Ara wkoll == [https://neptuneswpsc.com/ Neptunes Waterpolo Club] [https://web.archive.org/web/20240930203735/https://www.sangiljanasc.com/ San Giljan Waterpolo Club] [https://web.archive.org/web/20200927052653/https://localgovernment.gov.mt/en/lc/StJulians/Pages/default.aspx St Julians Local Council website] == Referenzi == <references responsive="" /> {{Kunsilli lokali ta' Malta u Għawdex}} [[Kategorija:Bliet ta' Malta]] [[Kategorija:San Ġiljan, Malta|*]] j5q4xj534bvdr37olz91e0emuou8orz 0 16387 330097 329572 2026-05-17T01:01:47Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330097 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Maurycy Gottlieb - Shylock e jessica.jpg|thumb|200px|Shylock u Jessica]] '''''Il-Merkant ta' Venezja''''' (bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]]: ''The Merchant of Venice'') hija traġikummiedja miktuba minn [[William Shakespeare]], maħsuba li nkitbet bejn l-1596 u l-1598. Għalkemm fl-''Ewwel Folju'' hija klassifikata bħala kummiedja, id-dramm hu magħruf l-iktar għax-xeni drammatiċi tiegħu, u għal [[Shylock]] u għad-diskors famuż 'Mela Lhudi m'għandux għajnejn'. Famuż ukoll id-diskors ta' Portia fuq il-'kwalità tal-ħniena'. Minkejja li d-dramm mhuwiex imsemmi għalih, Shylock, huwa l-iktar karattru magħruf tad-dramm. == Is-sorsi== [[Stampa:Merchant venice tp.jpg|thumb|200px|Frontespizzju tal-ewwel ''quarto'' tal-''Merchant of Venice'' (1600)]] L-istorja ta' merkant li jħallas garanzija li twassal għall-mewt li kien għamel għal somma li kien issellef ħabib kienet magħrufa sew fl-Ingilterra tard fis-seklu 16.<ref name="Muir2005">Muir Kenneth, ''Shakespeare's Sources: Comedies and Tragedies'', 2005, Routledge, New York, {{ISBN|0-415-35269-X}}, p. 49</ref> Il-ħelsien tal-merkant mill-ħlas ta' "libbra laħam" mill-mara li kien għadu kif iżżewweġ liebsa ta' [[avukat]] u t-talba tagħha għaċ-ċurkett tal-għerusija bħala rikompens kollha qegħdin fil-ħrafa tas-seklu 14, ''Il Pecorone'' ta' Giovanni Fiorentino, li kienet ippubblikata Milan fl-1558 u tradotta għall-Ingliż minn William Painter.<ref>Bloom (2007: 112–113)</ref> L-elementi tax-xena fil-qorti wkoll nsibuhom f'''L'Orateur'' ta' Alexandre Sylvane, ippubblikata f'traduzzjoni Ingliża fl-1596.<ref name="Muir2005"/> ==It-trama fil-qosor== ===L-ewwel att=== ====L-ewwel Xena==== Id-dramm jiftaħ fi triq ta' [[Venezja]]. Jidħlu Antonio, Salarino u Salanio. Antonio għandu qalbu sewda u qiegħed jistaqsi x'kienet ir-raġuni ta' dan in-niket. Ħbiebu jissuġġerulu li kien l-inkwiet li kellu fuq il-finanzi. Kien investa ħafna flus fuq merkanzija ġejja minn barra u jispjegawlu li ħaġa naturali li jkun inkwitat u mħawwad. Antonio jiżgurahom li mhux il-flus li kienu qegħdin jinkwitawh għax kien firex l-investimenti tiegħu. Salarino jgħidlu li ladarba mhux il-flus qegħdin jinkwitawh, allura kien tilef qalbu wara xi ħadd. Antonio jiċħad li hu hekk u jħalli 'l ħbiebu imħawdin dwar in-niket tiegħu li milli jidher ma kellux raġuni. Jidħlu Bassanio, Lorenzo u Gratiano. Salanio u Salarino jiskużaw ruħhom għax kellhom x'jagħmlu. Gratiano jinduna kemm kellu qalbu sewda Antonio, u biex iferrħu jagħmel solilokwiju enigmatiku qasir fuq in-natura tal-għerf u nies li suppost għandhom l-għerf u jitlaq ma' Lorenzo. Il-kliem ta' Gratiano jħawdu 'l Antonio. Bassanio jispjegalu li Gratiano hu l-ikbar fanfarun ġo Venezja. Antonio jistaqsi min hi l-mara li Bassanio marritlu qalbu bih warajha. Bassanio jammetti lil Antonio li kien irvinat bid-djun li kellu l-iżjed lil Antonio stess. Antonio jiżgura 'l Bassanio li jagħmel kull ma jista' biex jgħinu. Bassanio jfiehmu li ġġenen wara Portia, mara għanja li toqgħod Belmont. Madankollu kien inkwitat li mhux ħa jkun jista' jiżżewiġha, hi tant sabiħa daqskemm hi għanja u għandha ammiraturi abbli jiġru warajha mill-Ewropa kollha. Antonio joffri li jgħin, imma jfiehmu li billi l-iġfna tiegħu kienu għadhom barra, ma kellux flus x'jagħtih. Madankollu joffri l-kredtu tiegħu lil Bassanio biex ikun jista' jissellef bil-garanzija tiegħu u jmur Belmont bħala bniedem għani. ====It-tieni xena==== Ix-xena tiftaħ f'kamra fid-dar ta' Portia f'Belmont. Jidħlu Portia u l-qaddejja tagħha, Nerissa. Portia mxabba' mill-ħajja tagħha, imma Nerissa tfakkarha li minkejja l-problemi li kellha, kien għad għandha ġid enormi. Portia tisħet xortiha li hi mara, tant kapaċi u intelliġenti, m'għandhiex kontroll fuq id-destin tagħha. Hawn jinkixef punt importanti mit-trama - Missier Portia miet u ħalliha għanja imma mingħajr ma għażillha żewġa. Però qabel ma miet fassal lobgħa tal-ażżard biex ikun jaf jekk ammiratur jistħoqqlux jiżżewwiġha. Kull ammiratur irid jagħżel minn tliet kaxxetti u min jagħżel il-kaxxetta t-tajba jiżżewwiġha. Portia u Nerissa jiddiskutu l-ammiraturi u jmaqdruhom kollha. Portia tifraħ meta tisma' li l-ammiraturi kollha rrefjutaw li jieħdu sehem fil-logħba tal-kaxxetti u kienu ħa jitilqu. Nerissa tfakkar lil Portia f'Bassanio, li kienet iltaqgħet miegħu meta kien ħaj missierha. Iż-żewġ nisa t-tnejn intlaqtu minnu, kif tgħid Nerissa "hu, mill-irġiel kollha li l-għajnejn boloh tiegħi waqgħu fuqhom, kien l-iżjed mistoqq ta' sinjura sabiħa".<ref>"he, of all the men that my foolish eyes looked upon, was the best deserving of a fair lady" Att 1, Xena 2, versi 129-31.</ref> Qaddej iġib messaġġ li kien ġej ammiratur ieħor, il-Prinċep tal-Marokk. Portia ma tiħux gost u t-tlieta joħorġu biex Portia ssellem lill-ammiraturi li kienu sejrin. ====It-tielet xena==== Ix-xena tiftaħ f'misraħ f'Venezja. Bassanio u Shylock qegħdin jiftiehmu fuq kuntratt - Bassanio jrid jissellef tlett elef Dukat għal tliet xhur. Shylock qiegħed jaħsibha sew, jirrepeti kull kundizzjoni tal-kuntratt. Bassanio joffri l-garanzija ta' Antonio għall-flus. Shylock jaqbel li Antonio hu raġel sewwa, imma jargumenta li flusu kollha marbutin fuq merkanziji li minn natura tagħhom mhux ta' min jorbot fuqhom: "l-iġfna mhux ħlief twavel, il-baħrin mhux ħlief nies; hemm firien tal-art u tal-baħar, ħallelin tal-art u tal-baħar, --irrid ngħid pirati,--u mbagħad hemm il-periklu tal-ilma, irjieħ u blat." <ref>"ships are but boards, sailors but men; there be land-rats and water-rats, land-thieves and water-thieves,--I mean pirates,--and then there is the peril of waters, winds, and rocks." Atct 1, Xena 3, versi 22-5.</ref> Minkejja d-dubji li għandu, Shylock jaqbel li l-kelma ta' Antonio tajba biżżejjed bħala garanzija għad-dejn, imma jrid ikellem lil Antonio nnifsu. Bassanio jaċċetta u jistieden lil Shylock għall-ikel. Jidħol Antonio. Shylock jdur lejn l-ispettaturi u jkellimhomm direttament, u jgħidilhom għaliex jobgħod lil Antonio. Jobgħodu mhux biss għax Nisrani, imma għax Antonio kien jislef mingħajr imgħax, u fl-istess ħin imaqdar lil dawk li jieħdu l-imgħax. Ħa jieħu din l-okkazjoni biex jirvinah 'l Antonio. Antonio jgħid li hu s-soltu ma jsellifx u ma jissellifx bl-imgħax imma ħa jagħmel eċċezzjoni biex jgħin lil Bassanio meta għandu bżonnu. Shylock jaqbel mal-kundizzjonijiet tas-self, imbagħad jibda jfakkar lil Antonio fuq l-insulti kollha li għamillu. Antonio kien insultalu twemminu, għajru qattiel u kelb, u kien beżaqlu. Jiskanta kif wasal li jislef il-flus lil xi ħadd li kien jobgħodu daqshekk? Antonio jwieġbu li eħfef issellef li xi ħadd li tobgħod - hekk, Shylock ma jiddejjaqx jeżiġi l-kastig jekk id-dejn ma jiħallasx. Shylock jesklama li ma rridx ikun l-għadu ta' Antonio, u joffri li jinsa l-insulti kollha u jneħħi l-imgħax fuq il-flus li kien ħa jselfu. Kull ma jitlob kien li jmorru għand nutar u jiffirmaw kuntratt, bil-kundizzjoni li fil-każ ta' kontumaċja, Antonio jkollux iħallas multa, minflok, Shylock jieħu "libra eżatta ta' laħam, minn ġismek sabiħ, maqtugħa u meħuda minn liema parti ta' ġismek togħġobni." <ref>"an equal pound of your fair flesh, to be cut off and taken in what part of your body pleaseth me." Act 1, Xena 3, versi 150-3</ref> Antonio ma jiħdux bis-serjetà, u jqis din l-offertà bħala att ta' ħbiberija. Bassanio jwissi 'l Antonio biex ma jiffirmax il-kuntratt, imma Antonio jiżgurah li ħa jkollu disagħt elef dukat kull xahar qabel jiskadi ż-żmien li fih kellu jħallas id-dejn. Wara li jiftiehmu biex jiltaqgħu għand in-nutar iktar tard, Shylock jitlaq. Ix-xena tintemm b'Antonio kuntent bil-bidla fl-imġiba ta' Shylock, waqt li Bassanio suspettuż tal-iskopijiet tiegħu. ===It-tieni att=== ====L-ewwel xena==== Din tiftaħ fid-dar ta' Portia f'Belmont. Id-daqq tat-trumbetti jħabbar il-wasla tal-Prinċep tal-Marokk, li jidħol bil-korteġġjani tiegħu. Jidħlu Portia u Nerissa, segwiti mill-korteġġjani ta' Portia. Il-Prinċep tal-Marokk ikellem lil Portia, u jitlobha li ma tiġġudikahx fuq id-dehra tiegħu li jiżguraha m'għandhiex x'taqsam mal-valur tiegħu bħala wieħed li jista' jsir żewġha: "Ġibli l-bniedem l-iżjed bjond imwieled fit-tramuntana, fejn in-nar ta' Febe bilkemm iħoll il-ponot indendlin tas-silġ, u ejjew nagħmlu qasma fil-ġilda biex għal imħabbtek nippruvaw liema demm hu l-iżjed aħmar, tiegħu jew tieghi" <ref>"Bring me the fairest creature northward born, where Phoebus' fire scarce thaws the icicles, and let us make incision for your love to prove whose blood is reddest, his or mine." Att 2, Xena 1, versi 4-7</ref> Portia tiżgura l-Prinċep li hi mhux daqshekk superfiċjali li se tiġġudikah fuq il-kulur ta' ġilditu, u anki kieku kienet hekk, ma kienx jimporta, għax ma setgħitx tagħżel 'l min tiżżewweġ. Il-Prinċep reġa' enfasizza kemm kien den li jiżżewwiġha, u jisħet ix-xorti li tħalli wieħed inqas den minnu li jkun ir-rebbieħ. Portia tfakkru li jekk jagħżel il-kaxxetta l-ħażina, ma jistax jerġa' jiġi biex jiżżewwiġha. Il-Prinċep jaqbel, u jitlob li jmur jipprova xortih billi jagħżel il-kaxxetta. Joħorġu kollha mad-daqq tat-trumbetti. ====It-tieni xena==== Din ix-xena tiftaħ fi triq ġo Venezja. Jidħol Launcelot Gobbo li għandu dilemma. Qiegħed jaħsibha jitlaqx l-impjieg tiegħu ma' Shylock imma ma jistax jiddeċiedi. Jidħol missieru, Gobbo x-xiħ li hu għama, b'ġewlaq f'idu fejn kellu rigal għal Shylock. Wara diskussjoni ma' ibnu, li għall-ewwel ma għarafx, dwar l-impjieg tiegħu fid-dar ta' Shylock, Lancelot jitlob 'il missieru li jagħti r-rigal lil Bassanio minflok u jitolbu jimpjegah f'daru. Jidħlu Bassanio, Leonardo, u s-segwaċi tagħhom. Gobbo x-xiħ joffri r-rigal lil Bassanio, u jitolbu favur, li ibnu Launcelot isir qaddej tiegħu. Bassanio jaċċetta li jimpjega 'l Lancelot bħala qaddej u jibgħat qaddej ieħor ilestilu fejn joqgħod. Launcelot jirringrazzja 'l Bassanio bl-abbundanza, u jitlaq ma' missieru. Jidħol Gratiano u joħroġ Leonardo. Gratiano jrid imur Belmont ma' Bassanio, imma Bassanio ma' tantx irid għax billi hu storbjuż jista' joffendi 'l xi ħadd f'Belmont u jgħarraqlu kollox. Gratiano jiżgurah bil-qawwa li mil-lejla stess jibda jġib ruħu sewwa. Bassanio jgħidlu li m'hemmx għalfejn jibda mil-lum u joħorġu. ====It-tielet xena==== Ix-xena tibda Venezja, f'kamra f'dar Shylock. Jessica, bint Shylock, qiegħda tkellem lil Launcelot. Ma tixtiqux jitlaq u titolbu jwassal ittra lil Lorenzo bil-moħbi. Lancelot jiżguraha li hi l-aħjar persuna Lhudija li qatt iltaqa' magħha. Jitlaq u Jessica tkellem lill-ispettaturi. Tilfet qalbha wara Lorenzo, u tistħi billi hi Lhudija u ma tistax tiżżewġu. Jekk irid, tikkonverti u ssir Nisranija biex ikunu jistgħu jiżżewġu. ====Ir-raba' xena==== Ix-xena hi triq ġo Venezja. Jidħlu Gratiano, Lorenzo, Salarino u Salanio. Qegħdin jikkonfoffaw xi ħaġa li tinvolvi l-ilbies tal-maskri wara l-ikel. Salanio jgħid li ma jaqbilx għal kollox. Jidħol Launcelot b'ittra minn għand Jessica . Lorenzo jagħraf il-kitba tagħha. Launcelot ikun ħa jitlaq biex jistieden lil Shylock għall-ikel f'dar Bassanio. Lorenzo jitolbu jgħidilha li mhux ħa jonqosha. Launcelot joħroġ. Salarino u Salanio jiftiehmu li jiltaqgħu iżjed tard għad-'divertiment' li lestew u jitilqu. Lorenzo jgħarraf lil Gratiano li hu u Jessica kienu ppjanaw li joħodha minn dar missierha. Joħorġu flimkien eċitati dwar il-pjan. ====Il-ħames xena==== Ix-xena tiftaħ barra d-dar ta' Shylock. Jidħlu Shylock u Launcelot, Shylock iwiddeb lil Launcelot li ħajtu tkun ħafna iżjed iebsa bħala qaddej ta' Bassanio. Isejjaħ lil Jessica u jgħidilha li sejjer jiekol għand Bassanio. Jagħtiha ċ-ċwievet u jgħidilha toqgħod attenta. Launcelot javża lil Shylock li Bassanio u sħabu qegħdin jikkonfoffaw kontra tiegħu. Shylock jibgħat lil Launcelot biex jgħid lil Bassanio li kien sejjer għall-ikel. Qabel ma jitlaq Lancelot lil Jessica jagħtiha xi ħjiel dwar il-pjan ta' Lorenzo: "Sinjorina, ħares mit-tieqa, għal dan kollu. Jiġi Nisrani li jiswieha ħarsa ta' Lhudija". <ref>"Mistress, look out at window, for all this. There will come a Christian by will be worth a Jewess' eye." Act 2, Scene 5, lines 40-3</ref> Imbagħad joħroġ. Shylock irid jaf x'qallha Launcelot, imma Jessica ma tgħidlux u Shylock joħroġ. Wara li joħroġ Jessica tgħidlu: "Saħħa, jekk xortija ma' tmurx kontrija, jien tlift missier u inti bintek". <ref>"Farewell, and if my fortune be not crost, I have a father, you a daughter, lost." Act 2, Scene 5, lines 56-7</ref> ====Is-sitt xena==== Dix-xena sseħħ fl-istess post, iktar tard fil-għaxija. Jidħlu Gratiano u Salarino, libsin il-maskri li semmew qabel u jitħassbu għaliex Lorenzo għadu ma għadu ġiex. Jasal Lorenzo, u Jessica toħroġ fit-tieqa fuqhom liebsa ta' tifel. Lorenzo jwiegħedha mħabbtu u Jessica titfa' kaxxetta bil-ġojjelli u tidħol 'l ġewwa. Qiegħda tistħi liebsa ta' tifel imma tinżel u ġġib magħha iżjed muniti tad-deheb u taħrab mal-maħbub tagħha, Lorenzo. Dak il-ħin jidħol Antonio bl-aħbar li mhux ħa jkun hemm ikla dak inhar; ir-riħ kien dar u Bassanio ħa jitlaq fuq il-ġifen lejn Belmont. Gratiano ħa gost bl-aħbar u hu ħerqan li jmur ma' Bassanio. Joħorġu kollha jiġru. ====Is-seba' xena==== Ix-xena fid-dar ta' Portia f'Belmont. Tidħol Portia mal-Prinċep tal-Marokk u tieħdu jagħżel il-kaxxetta. Jistaqsi kif ħa jkun jaf li għażel il-kaxxetta t-tajba, u Portia tgħidlu li jkun hemm fiha ritratt tagħha. Il-prinċep jifli l-kitba fuq il-kaxxetti, Jagħżel dik tad-deheb għax jirraġuna li Portia u hu tant huma sbieħ u tajbin li d-deheb biss jista' jirrappreżentahom. Madankollu meta jiftaħ il-kaxxetta jsib rotlu bil-kitba "Mhux kull ma jleqq hu deheb". Il-prinċep jitlaq malajr u Portia tifraħ li telaq. ====It-tmien xena==== Ix-xena tiftaħ fi triq ta' Venezja. Jidħlu Salarino u Salanio, ipaċpċu fuq Shylock. Meta sab li bintu kienet ħarbet ma' Nisrani u ħaditlu ġidu wkoll, Shylock jisplodi u jibda jgħajjat fuq bintu u d-dukati li kellu. Salerio u Solanio jindunaw li ħabibhom Antonio qiegħed fil-periklu; jekk Antonio ma jħallasx id-dejn, Shylock iġiegħlu jħallas għal kull ma jaħseb li bata. Imbagħad Salerio u Solanio jsemmu t-tjubija ta' Antonio, u l-imħabba tiegħu għal Bassanio; Salerio jgħid kif għajnejn Antonio imtlew bid-dmugħ meta qal saħħa lil Bassanio. Iż-żewġt iħbieb imorru jfittxu 'l Antonio biex iferħuh. ====Id-disa' xena==== Ix-xena tibda fid-dar ta' Portia f'Belmont. Jidħlu l-Prinġep ta' Aragona bil-korteġġjani tiegħu u Portia. Il-prinċep irid jiżżwweġ lil Portia u ġie jagħżel il-kaxxetta. Iqis il-kaxxetti u jirrifjuta dik taċ-ċomb li għandha miktub fuqha "Min jagħżilni jkollu jagħti u jazzarda kull ma għandu." Billi ma jridx ikun wieħed mill-"folla ta' boloħ", jirrifjuta wkoll il-kaxxetta tad-deheb li fuqha hemm miktub, "Min jagħżilni jikseb dak li ħafna nies jixtiequ." Togħġbu l-kitba fuq il-kaxxetta tal-fidda, "Min jagħżilni jingħata dak li jistħoqqlu," u jagħżilha għax jaħseb li jistħoqqlu ħafna. Fiha jsib ras ta' iblaħ bil-messaġġ li hu wkoll iblaħ. Jitlaq minnufih u jasal messaġġier li jgħid li wasal namrat ieħor minn Venezja. Portia toħroġ tiġri tara min hu, u Nerissa tittama li hu Bassanio. ===It-tielet att=== ====L-ewwel xena==== Ix-xena tiftaħ fi triq f'Venezja. Jidħlu Salanio u Salarino, jiddiskutu l-isfortuna ta' Antonio għax semgħu li kien għeriqlu ġifen. Jixtiqulu x-xorti tajba għax jafu li Shylock mhux ħa jħenn għalih. Jidħol Shylock u Solanio jistaqsih jekk semax xi aħbar "fost il-merkanti." Solanio u Salerio jridu jkun jafu jekk Shylock semax fuq il-ġifen li tilef Antonio, imma Shylock iffissa fuq bintu. Jgħidilhom, "Intom tafu, daqskom ħadd, daqskom ħadd ma jaf fuq il-ħarba ta' binti," <ref>"You know, none so well, none so well as you, of my daughter's flight,"</ref> qishom kienu ttradewh, imma Salerio u Solanio jiżżufjettaw bih. Wara dan, Salerio jistaqsi d-domanda li l-iżjed għandu f'moħħu: "Imma għidilna jekk Antonio kellux xi telfa fuq il-baħar jew le?" <ref>"But tell us, do you hear whether Antonio have had any loss at sea or no?"</ref> Kif isemmgħu 'il Antonio, Shylock jirrabja; jgħid li Antonio aħjar jaħseb fil-garanzija. Salerio jistaqsi, "Għala, jien żgur li jekk ma jħallsikx mhux ħa toħodlu laħmu: x'tambih?" <ref>"Why, I am sure, if he forfeit, thou wilt not take his flesh: what's that good for?"</ref> "Nużah lixka għall-ħut" <ref>"To bait fish withal,"</ref> iwieġeb Shylock b'sarkażmu aħrax. Shylock imbagħad isemmi d-deni kollu li kien għamillu Antonio, u jistaqsi, "għaliex?" Shylock jirrispondi l-mistoqsija tiegħu stess: "Jiena Lhudi." U jkompli, "Jekk tniggiżna, ma joħroġilniex demm? jekk tagħraxna, ma nidħqux? jekk tivvelenana, ma mmutux?" <ref>"If you prick us, do we not bleed? if you tickle us, do we not laugh? if you poison us, do we not die?"</ref> U l-konklużjoni tal-biża' tiegħu hi "jekk tagħmlilna d-deni, ma npattuhilikx?" <ref>"if you wrong us, shall we not revenge?"</ref> Kif Shylock jispiċċa dal-kliem aħdar fuq Antonio, jidħol Tubal, ħabib Lhudi ta' Shylock. Tubal kien qiegħed ifittex lil Jessica imma ma sabhiex. Jgħidlu fuqha u li Antonio x'aktarx ma jkunx jista' jħallas id-dejn lil Shylock. Sakemm jispiċċa, Shylock jsir tant ħerqan li "jieħu qalb" Antonio li jgħid lil Tubal biex iqabbad uffiċjal biex jarresta 'l Antonio minnufih malli ma jkunx jista' jħallas id-dejn. ====It-tieni xena==== Ix-xena fid-dar ta' Portia f'Belmont. Jidħlu Bassanio, Portia, Gratiano, Nerissa u bosta qaddejja oħra. Bassanio ġie jagħżel il-kaxxetta. Portia li ħadet grazzja miegħu, tistenna l-għażla b'nifisha maqtugħ. Waqt li Bassanio qiegħed jaħsibha, titkanta għanja li tagħtih ħjiel fuq liema għandu jagħżel. L-għanja tgħid li "il-ġenn tal-imħabba" (u mhux l-imħabba vera) jibda b'ħarsa. Minn din Bassanio jikkonkludi li d-dehra mhux importanti u jagħżel il-kaxxetta taċ-ċomb. Il-kaxxetta taċ-ċomb fiha ritratt ta' Portia u messaġġ li jgħid "Int li mid-dehra ma tagħżilx, / Ix-xorti t-tajba w żbal tagħmilx!" <ref>"You that choose not by the view, / Chance as fair and choose as true!"</ref> Bassanio u Portia jimtlew bil-ferħ, u Portia tagħti 'l Bassanio ċurkett li Bassanio jwiegħed li jilbes għal dejjem. Imbagħad Nerissa u Gratiano jħabbru li huma t-tnejn ukoll qabdithom l-imħabba lejn xulxin u kienu tgħarrsu. Kulħadd jifraħ. Jidħlu Lorenzo, Jessica u Salerio messaġġier minn Venezja. Salerio ġab aħbar ħażina: L-iġfna kollha ta' Antonio għerqu u Antonio m'għandux mnejn iħallas il-flus li ssellef minn għand Shylock. Shylock qed jiġri wara d-Duka biex jinforza l-kondizzjonijiet tal-kuntratt, u Antonio hu żgur — kif kiteb f'ittra lil Bassanio — li ħa jmut. Antonio jiktiblu, "id-djun bejnietna imħassrin, nixtieq biss narak waqt mewti." Meta Portia tisma' b'dan, tiżgura 'l Bassanio li m'hemmx problema. Bi flusha, Bassanio jista' jħallas id-doppju tad-dejn jew iżjed. Ftiehmu li minnufih wara t-tieġ, Bassanio jmur Venezja biex iħallas id-dejn. Bassanio jaċċetta l-offerta ta' Portia bil-gratitudni. ====It-tielet xena==== Ix-xena tiftaħ fi triq ġo Venezja. Jidħlu Shylock, Solanio, Antonio u karċrier. Huwa u dieħel Shylock jgħid, "Issemmulix il-ħniena; / Dan l-iblaħ li jsellef flusu gratis." Warajh hemm Antonio, miżmum mill-karċrier, u warajhom ħabib Antonio, Solanio. Jidher li qal xi ħaġa fuq li Shylock għandu jħenn għal Antonio, imma Shylock ma jridx jisma', minkejja li Antonio biddel kliemu. Iżjed kmieni fid-dramm, Antonio qal li Shylock hu xitan, imma issa jitolbu, "Erġa' ismagħni, twajjeb Shylock." Minkejja l-bidla fit-ton, Shylock jibqa' sod; jgħid, "Nieħu l-garanzija," u joħroġ. Meta joħroġ Shylock, Solanio jibda jgħajru "kelb rasu iebsa" imma Antonio jifhem. Jgħid li Shylock jobgħodu għax ħeles ħafna nies li kellhom jagħtu 'l Shylock minn multi ħorox. Solanio jipprova jiżgura 'l Antonio li d-Duka ta' Venezja qatt m'hu ħa jħalli 'l Shylock joħodlu libbra laħam, imma Antonio jaħseb li jħallih, u jittama biss li "Bassanio jiġi / Biex jarani nħallas dejnu." <ref>"Bassanio come / To see me pay his debt."</ref> ====Ir-raba' xena==== Ix-xena fid-dar ta' Portia f'Belmont. Jidħlu Portia, Nerissa, Lorenzo, Jessica u Balthasar qaddej ta' Portia. Lorenzo, ir-raġel Nisrani ta' Jessica, jgħid lil Portia kemm kien raġel tajjeb Antonio, li għalih Portia qed tbati billi ir-raġel li għadha kif iżżewġet, Bassanio, kellu jitlaq malajr. Portia twieġeb "Qatt ma sogħobini li għamilt il-ġid," <ref>"I never did repent for doing good,"</ref> u tgħid lil Lorenzo li ħa tagħtih id-dar tagħha f'idejh biex hi u Nerissa jgħaddu ż-żmien sakemm jiġi lura Bassanio "f'talb u kontemplazzjoni" f'kunvent. Joħorġu Jessica u Lorenzo. Portia tikkmanda 'l Balthasar joħdilha ittra għand kuġinuha, Dottor Bellario, li mbagħad jagħti 'l Balthasar ċerti noti u lbies biex iġibhom għand Portia fuq il-moll tal-lanċa li tmur Venezja. Minn dan jidher li Portia fasslet xi pjan. Kif jitlaq Balthasar, Portia tikxef iżjed mill-pjan. Tgħid lil Nerissa li dalwaqt jaraw lil żwieġhom imma dawn mhux ħa jagħrfuhom għax ikunu libsin ta' rġiel. U twiegħed li tgħidilha iżjed fuq il-karozzella. ====Il-ħames xena==== Ix-xena fil-ġnien tad-dar ta' Portia f'Belmont. Jidħlu l-buffu Lancelot u Jessica. Il-buffu qiegħed jinki 'l Jessica. Jgħidilha li hi indannata għax missierha Lhudi, jew jekk Shylock mhux missierha, hi illeġitma u allura indannata xorta. Jessica twieġbu "Ħa jslavani żewġi; għamilni Nisranija."<ref>"I shall be saved by my husband; he hath made me a Christian."</ref> Il-buffu biċ-ċajt jgħidilha li iżjed ma jkun hemm Lhud li jsiru Nsara, iżjed jgħola l-prezz tal-majjal. Jidħol Lorenzo li jsofri bumbardament ta' botti mill-Buffu qabel ma jġiegħlu jidħol ġewwa biex jordna li jservu l-pranzu. Meta jitlaq il-Buffu, Lorenzo u Jessica jfaħħru 'l sidt id-dar, Portia. Jessica tgħid li Bassanio miżżewweġ lil Portia, "Isib l-hena tal-ġenna hawn fl-art." ===Ir-raba' att=== ====L-ewwel xena==== [[Stampa:Gilbert-Shylock.jpg|thumb|300px|''Shylock wara s-sentenza'' ta' John Gilbert (seklu 18 tard)]] Ix-xena qorti f'Venezja. Jidħlu d-Duka, Antonio, Bassanio, Gratiano, Salerio, il-Manjifiċi, u oħrajn. Id-Duka li ħa jiġġudika l-każ ta' Antonio u Shylock, jesprimi simpatija kbira għal Antonio, li jgħid li hu lest għal kull ma jista' jagħmillu Shylock. Jidħol Shylock. Id-Duka jagħmillu ħafna pressjoni biex jerġa' jibdielu, u jaħfer il-piena tal-libbra laħam. Shylock jirrifjuta u jisħaq li m'għandux għalfejn jagħti raġuni, barra li hi fin-natura tiegħu li jobgħod 'il Antonio, kif hi fin-natura ta' xi nies li jagħmlu taħthom meta jisimgħu id-daqq taċ-ċirimella. Bassanio jipprova jargumenta miegħu imma Antonio jgħidlu li għal xejn, għax xejn mhu ħa jrattab il-qalb Lhudija kiefra ta' Shylock. Bassanio imbagħad joffri sitt elf dukat għal dejn ta' tlett elef. Shylock jirrifjuta l-offerta u d-Duka jistaqsih, "Kif tistenna l-ħniena, meta ma tagħti xejn?" Id-Duka jgħidilhom li ħa jxolji l-laqgħa tal-qorti jekk ma' jiġix id-duttur tal-liġi Bellario, biex jiddeċiedi l-każ. F'dak il-waqt Salerio jħabbar li hemm messaġġier mingħand Bellario jistenna barra. Tidħol Nerissa (liebsa taparsi [[skrivan]] tal-avukat) u ġġib ittra mingħand id-duttur tal-liġi, Bellario. L-ittra titlob id-Duka li jħalli id-duttur tal-liġi żagħżugħ, Balthasar, jiġġudika l-każ. Waqt li d-Duka qiegħed jaqra l-ittra, Shylock qiegħed isinn sikkina fuq il-qiegħ taż-żarbun biex ilesti biex jaqta' libbra laħam minn ġisem Antonio. Meta Portia (liebsa taparsi ta' "Balthasar") tibda tiġġudika l-każ, tipprova tħajjar 'il Shylock li jkun ħanin, u Bassanio joffri d-doppju tas-somma, imma Shylock jisħaq fuq "il-ħaqq" u l-kuntratt. Portia tgħid lil Antonio biex ilesti ruħu għas-sikkina u Shylock jifraħ. Imma fl-aħħar minuta Portia tinsisti li Shylock ma jistax joħroġ lanqas qatra waħda demm meta jaqta', għaliex ma kienx hemm demm imsemmi fil-garanzija. Meta induna li tilef, Shylock jitlob il-flus li kien offra Bassanio, imma Portia tgħid li la Shylock kien diġà rrifjuthom quddiem il-qort ma jistax joħodhom. Infatti, Shylock lanqas ma jista' jieħu s-somma mislufa u ma jistax iħalli l-qorti għax hu mixli li kkonfoffa kontra l-ħajja ta' ċittadin ta' Venezja — Antonio. Il-piena għad-delitt ta' Shylock hi l-mewt u t-telf ta' ġidu kollu - nofsu jmur għand Antonio u n-nofs l-ieħor għand l-istat ta' Venezja. Id-Duka jaħfirlu l-piena tal-mewt 'il Shylock, u Antonio jistipula li Shylock jagħti ġidu kollu lil bintu Jessica. Shylock joħroġ. Lil Bassanio u Antonio, id-Duka jgħidilhom li jafulu ħafna gratitudni lill-imħallef żagħżugħ u joħroġ mal-korteġġjani tiegħu. Jibqgħu hemm Portia u Nerissa waħidhom ma' Antonio, Gratiano, u Bassanio. Bassanio lill-mħallef joffrilu bħala ħlas it-tlett elef dukat li kien ħa jagħti 'l Shylock. Portia tirrifjuthom, għax tgħid li s-sodisfazzjoni li s-salva 'l Antonio biżżejjed għaliha. Bassanio jinsisti li l-imħallef għandu jieħu xi ħaġa bħala ħlas, u Portia ċċedi u titolbu ċ-ċurkett li kellu f'subajh. Bassanio jweġibha li ma' jistax jagħtihulha għax kien rigal mingħand martu. Portia tirrispondi li dik skuża u tgħidlu "jekk martek mhux miġnuna, / U taf sew kemm ħaqqni dak iċ-ċurkett, / Mhux ħa tibqa' għadu għal dejjem, / Għax tajtuli."<ref>"if your wife be not a madwoman, / And know how well I have deserved the ring, / She would not hold out enemy for ever, / For giving it to me."</ref> Imbagħad toħroġ ma' Nerissa. Kif joħorġu, Antonio jipperswadi 'l Bassanio li għamel żball u Bassanio jibgħat 'il Gratiano jiġri wara l-imħallef biex jagħtih iċ-ċurkett. ====It-tieni xena==== Jidħlu Portia u Neriisa. Portia tibgħat lil Nerissa għand Shylock biex jiffirma l-kuntratt biex jagħti kollox lil bintu. Gratiano jilħaqhom u jagħti ċ-ċurkett lill-"imħallef". Portia titlob lil Gratiano biex iwassal l-"iskrivan" tagħha (Nerissa) għand Shylock. Nerissa tiġiha idea u tgħidha 'l Portia f'widnejha. Kienet ħa titlob lil Gratiano ċ-ċurkett li tatu martu (hi stess) u Portia taqbel magħha. Ħa jaraw kemm ħa jkollhom inkwiet iż-żewġ irġiel biex jispjegaw lil marthom li taw iċ-ċurkett. ===Il-ħames att=== ====L-ewwel xena==== Ix-xena f'Belmont. Jidħlu Lorenzo u Jessica u jistennew 'l Portia. Lejla sabiħa b'qamar jiddi u żiffa ħelwa. It-tnejn jitkellmu fuq l-imħabba. Jidħol il-messaġġier Stephano u jgħidilhom li Portia ħa tasal qabel jisbaħ. Imbagħad jasal Launcelot bl-aħbar li Bassanio wkoll ħa jasal matul il-lejl. Jidħlu Portia u Nerissa kif ikun qiegħed jisbaħ. Portia tistaqsi jekk żwieġhom kinux waslu u meta jgħidulhom li għadhom ma waslux jikkmandawhom li ma jgħidulhomx li kienu telqu minn Belmont. Jidħlu Bassanio, Antonio, Gratiano u n-nies tagħhom. Bassanio jsellem lil Portia bit-tifħir fuq sbuħitha. Bassanio jintroduċi 'l Antonio, u waqt li Portia qiegħda tagħtih il-merħba, ifaqqa' argument bejn Gratiano u Nerissa. Nerissa takkuża 'l Gratiano li ta ċ-ċurkett tat-tieġ lil mara oħra u Gratiano jinsisti li tah lill-"iskrivan tal-imħallef". Bassanio ma jdumx ma jkollu jammetti li ċ-ċurkett tiegħu tah ukoll u n-nisa jgħidulhom li ħa jorqdu mal-irġiel li ħadu ċ-ċrieket. Wara li jdumu jinkuhom in-nisa jtuhom lura ċ-ċrieket. L-irġiel jagħrfuhom u jibqgħu skantati. In-nisa jkomplu jinkuhom u jgħidulhom li diġà raqdu mal-irġiel li rċivew iċ-ċrieket. Imbagħad Portia tgħidilhom il-verità: hi kienet l-imħallef u Nerissa l-iskrivan. Portia għandha aħbar tajba oħra: Tlieta mill-iġfna ta' Antonio daħlu fil-port qawwin u sħaħ. Mhux hekk biss, Nerissa għandha d-dokument mingħand Shylock li jagħmel 'il Lorenzo l-werriet tiegħu. Jidħlu ġewwa biex Portia tirrakkontalhom kollox. ==Adazzjonijiet u referenzi kulturali == ===Adazzjonijiet għall-film=== Id-dramm ta' Shakespeare ispira ħafna films. * 1910 — ''Shylock, le marchand de Venise'', film Franċiż ta' Henri Desfontaines * 1914 — film sieket dirett minn Lois Weber ** Lois Weber, li ħadmet ukoll il-parti ta' Portia, b'dan il-film saret l-ewwel mara li d-diriġiet film twil sħiħ fl-Amerika. * 1916 — ''The Merchant of Venice'', film sieket Brittaniku dirett minn Walter West għal Broadwest. * 1923 — ''Der Kaufmann von Venedig'', film sieket Ġermaniż dirett minn Peter Paul Felner * 1953 — ''Le Marchand de Venise'', film Franċiż ta' Pierre Billon * 1969 — ''The Merchant of Venice'', telefilm ta' 40 minuta dirett u jaħdem fih Orson Welles; il-film qatt ma ħareġ, infatti tlesta imma is-soundtrack insteraq kollu ħlief l-ewwel bubun qabel ma ħareġ. * 1973 — film għat-televiżin dirett minn John Sichel ** Fost l-atturi kien hemm [[Laurence Olivier]] fil-parti ta' Shylock, Anthony Nicholls bħala Antonio, Jeremy Brett bħala Bassanio, Joan Plowright bħala Portia, Louise Purnell bħala Jessica. * 1972 — telefilm dirett minn Cedric Messina magħmul għall-BBC taħdem fih [[Maggie Smith]] * 1980 — telefilm tal-BBC dirett minn Jack Gold ** Fost l-atturi hemm Gemma Jones fil-parti ta' Portia u Warren Mitchell ta' Shylock. * 1980 — ''Le Marchand de Venise'', telefilm Franċiż ta' Jean Manceau * 1996 — telefilm ta' Channel 4 dirett minn Alan Horrox ** Fost l-atturi hemm Paul McGann fil-parti ta' Bassanio u Haydn Gwynne ta' Portia. * 2001 — telefilm tal-BBC dirett minn Trevor Nunn ** Produzzjoni tar-''Royal National Theatre'' b'Henry Goodman fil-parti ta' Shylock * 2003 — ''Shakespeare's Merchant'', dirett minn Paul Wagar * 2004 — ''The Merchant of Venice'', dirett minn [[Michael Radford]]. ** Fost l-atturi hemm [[Al Pacino]] fil-parti ta' Shylock, [[Jeremy Irons]] bħala Antonio, [[Joseph Fiennes]] bħala Bassanio, [[Lynn Collins]] bħala Portia, u Zuleikha Robinson fil-parti ta' Jessica. ===Opri=== * 1905 — ''Jessika'' opra Ċeka fi tliet atti ta' Josef Bohuslav Foerster, l-ewwel rappreżentazzjoni fit-teatru Nazzjonali ta' [[Praga]], 16 ta' April 1905. * 1935 — ''Le marchand de Venise'' opra Franċiża fi tliet atti ta' Reynaldo Hahn, l-ewwel rappreżentazzjoni fit-teatru ''Paris Opéra'', 25 ta' Marzu 1935. * 2013 — ''The Merchant of Venice'' fi tliet atti ta' [[André Tchaikowsky]]'s (1935–1982), l-ewwel rappreżentazzjoni fil-festival ta' Bregenz, 18 ta' Lulju 2013. ===Referenzi kulturali=== * ''The Merchant'' dramm ta' [[Arnold Wesker]] jirrakonta l-istorja mill-punto di vista ta' Shylock. Hawn Shylock u Antonio huma ħbieb tal-qalb bi mħabba komuni għall-kotba u l-kultura u bl-istmerrija tal-anti-Semitiżmu sfaċċat tal-liġijiet tal-Insara. New york fis-16 ta' Novembru 1977. * ''Shylock's Revenge'' dramm ta' David Henry Wilson, li jista' jitqis bħala segwita tad-dramm ta' Shakespeare. Id-dramm ittella' għall-ewwel darba [[Hamburg]] fis-9 ta' Ġunju. * Id-drammaturgu u poeta Franċiż, Edmond Haraucourt, kiteb verżjoni tad-dramm ta' Shakespeare bil-Franċiż bil-vers, ordnata mid-direttur teatrali Paul Porel. Id-dramm ''Shylock'', kellu l-ewwel rappreżentazzjoni fit-''Théâtre de l'Odéon'' ta' [[Pariġi]] f'Diċembru tal-1889, b'mużika ta' akkompanjament mill-kompożitur Franċiż [[Gabriel Fauré]]. Aktar tard il-mużika ġiet inkorporata fi suite orkestrali bl-istess isem.<ref>Jean-Michel Nectoux, ''Gabriel Fauré: A musical life'', Cambridge University Press, 1991, {{ISBN|0-521-23524-3}} }}</nowiki></ref> * Il-mużika korali ta' [[Ralph Vaughan Williams]], ''Serenade to Music'' tuża t-test mid-diskussjoni dwar il-mużika u l-mużika tal-isferi f'Att V, xena 1. * Fiż-żewġ verżjonijiet tal-film komiku ''To Be or Not to Be'' il-persunaġġ "Greenberg", imsemmi bħala Lhudi fit-tieni verżjoni biss, jirreċta d-diskors "Lhudi m'għandux għajnejn?" lis-suldati Nażisti.<ref name="Bernardi2001">Sammond, Nicholas, Mukerji, Chandra, editur Bernardi, Daniel, ''Classic Hollywood, Classic Whiteness'', 2001, University of Minnesota Press {{ISBN|0-8166-3239-1}}</ref> * F' ''Śmierć miasta'' (Il-Pjanista), Henryk Szpilman jikkwota silta mid-diskors ta' Shylock "Lhudi m'għandux għajnejn?" lil ħuh Władysław Szpilman f'getto Lhudi f'[[Warsaw]], matul l-okkupazzjoni Nażista fit-[[Tieni Gwerra Dinjija]]. * Il-film ta' [[Steven Spielberg]], ''[[Schindler's List]]'' juri l-lokotenent tal-SS Amon Göth jikkwota d-diskors ta' Shylock "Lhudi m'għandux għajnejn?" meta jkun qiegħed jaħsibha jistuprax is-seftura tiegħu Lhudija. *Ir-''rock musical'', ''Fire Angel'' kien ibbażat fuq l-istorja tad-dramm, bil-post mibdul għad-distrett ta' Little Italy f'New York. Il-musical ittella' għall-ewwel darba [[Edinburgu]] fl-1974 u f'form riveduta [[Londra]] fl-1977. ==Ħoloq esterni== *[http://www.shakespeare-online.com/plays/merchantscenes.html The Merchant of Venice] - Analiżi kritika minn Shakespeare Online *[https://web.archive.org/web/20120724011333/http://www.shakespeare-navigators.com/merchant/ The Merchant of Venice Navigator] – Tinkludi test annotat, numri tal-versi, navigatur u x-xeni fil-qosor. *[http://www.bartleby.com/70/index19.html ''Entire Script''- The Merchant of Venice</i>] *[http://www.gutenberg.org/etext/2243 The Merchant of Venice] – [[Project Gutenberg]] *[http://shakespeare.mit.edu/merchant/full.html The Merchant of Venice] – verżjoni HTML *[https://web.archive.org/web/20160830031520/http://www.maximumedge.com/shakespeare/merchant.htm The Merchant of Venice] – Verzjoni li fiha wieħed jista' jfittex. *[http://www.cliffsnotes.com/WileyCDA/LitNote/id-76.html CliffsNotes] *[http://www.sparknotes.com/shakespeare/merchant/ SparkNotes: Study Guide] *[https://web.archive.org/web/20160416132609/http://www.webenglishteacher.com/merchant.html Lesson plans for The Merchant of Venice] *[https://web.archive.org/web/20130424174336/http://www.shmoop.com/merchant-of-venice/ ''The Merchant of Venice''] *[http://merchantofvenice.weebly.com/ ''A Contemporary English Version of The Merchant of Venice''] *[http://www.bookrags.com/notes/mov/PART1.html] *[http://www.shakespeare-navigators.com/merchant/MerchantSceneTextIndex.html] *[http://www.liberliber.it/mediateca/libri/s/shakespeare/il_mercante_di_venezia/html/testo.htm Verżjoni bit-Taljan] ==Referenzi== {{Referenzi}} {{titlu bil-korsiv}} [[Kategorija:Drammi ta' William Shakespeare]] 2w2b74yjbswczislwtao8wkjev5z9lt 0 18960 330111 326381 2026-05-17T07:25:49Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330111 wikitext text/x-wiki {{Infobox Tim tal-Futbol |isem = Şamaxı FK |stampa = [[Stampa:Inter Baku PFC.gif|180px]] |ismijiet_oħra = ''Bankirlər'' (Il-Bankiera) |isem_sħiħ = Şamaxı FK |grawnd = [[Inter Baku PFC#Stadju|Stadju Shafa]] |jesa' = 8,152 |fundazzjoni = 1997 |president = {{flagicon|Bulgarija}} Georgi Nikolov |kowċ = {{flagicon|GEO}} Kakhaber Tskhadadze |kampjonat = [[Premier League Ażerbajġan|Premier League]] | staġun = 2021/22 | pożizzjoni = 6^et | sit_elettroniku = http://www.inter.az/index.php?lang=en |pattern_b2=_Azerbaiyan11Home |pattern_sh2= |pattern_ra2= |body2=0000a0 |leftarm2=0000a0 |rightarm2=0000a0 |shorts2=0000a0 |socks2=0000a0 |pattern_b1=_Azerbaiyan11Away |pattern_sh1= |pattern_ra1= |body1=FFFFFF |leftarm1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=FFFFFF | pattern_la3=|pattern_b3=_shahter2012h|pattern_ra3=|pattern_sh3=_aalesunds11a|pattern_so3= | leftarm3=FF6600|body3=FF6600|rightarm3=FF6600|shorts3=000000|socks3=FF6600| | }} '''Şamaxı FK''', 2017–2022 '''Keşlə FK''' hu [[klabb tal-futbol]] mill-[[Ażerbajġan]] li huwa bbażat ġewwa [[Baku]], il-klabb jikkompeti fil-[[Premier League Ażerbajġan]]. Il-klabb rebaħ il-kampjonat darbtejn imma qatt rebaħ it-[[Tazza Ażerbajġan]], iżda kienu sfurtunati li tilfu l-erba finali li tilfuhom.<ref>{{Ċita web|titlu=14 мгновений финала|url=http://azerifootball.com/ru/10/news/5710.html|aċċessdata=26 ta' Mejju 2011}}</ref> ==Storja== ===Oriġini u snin bikrija (1997–2004)=== Il-klabb ilu jopera mill-1997,iżda inizjalment kellu isem differenti. Il-klabb oriġinarjament kien magħmul bl-isem ta ' [[Università ta' Khazar|Khazar University]], l-ewwel università privata fl-Ażerbajġan li sabet il-klabb u nghaqadu fil-kampjonat tad-dilettanti fl-1997. Fl-1999, Khazar University bdew jilagħbu fil-[[Premier League Ażerbajġan]] u l-klabb spiċċa d-debutt tiegħu fil-11-il post.<ref>{{Ċita web | last = | first = | titlu = Arts, Sports & Events | editur = Official Khazar University website | sena = 2006 | url = http://www.khazar.org/general/artsport.shtml | aċċessdata = 2008-06-23 | lingwa = Ingliż | data-aċċess = 2013-02-24 | arkivju-url = https://web.archive.org/web/20080327063243/http://www.khazar.org/general/artsport.shtml | arkivju-data = 2008-03-27 | url-status = dead }}</ref> Fis-snin sussegwenti, Inter spiċċaw fis-7 post fl-istaġun 2000-01 u t-3 post fl-istaġun 2003-2004. Fl-2002/03, il-kampjonat tal-pajjiż ma kienx miżmum. Fl-itaġun 2003/04 it-tim mar tajjeb u spiċċa r-raba fl-istaġun. Dan ir-riżultat kiseb id-dritt li jkollhom post fil-[[UEFA Intertoto Cup]] għall-ewwel darba. Fl-ewwel rawnd tal-[[UEFA Intertoto Cup 2004|Intertoto Cup 2004]], Khazar University għelbu lil [[SC Bregenz]] tal-[[Awstrija]] 3-0 fl-ewwel leg u logħba ssekwestrata fit-tieni leg.<ref> {{Ċita web | last = | first = | titlu = UEFA Intertoto Cup History Season 2004 First Round | editur= [[UEFA|uefa.com]] | data = | url = http://www.uefa.com/competitions/intertotocup/history/season=2004/round=1956/index.html | aċċessdata = 2008-06-20 |urlarkivju = http://web.archive.org/web/20080523071322/http://www.uefa.com/competitions/intertotocup/history/season=2004/round=1956/index.html <!-- Bot retrieved archive --> |dataarkivju = 2008-05-23| lingwa = Ingliż}}</ref> Fit-tieni rawnd tat-turnament, Khazar University lagħbu kontra [[Tampere United]] tal-[[Finlandja]]. Il-klabb tilfu l-ewwel logħba 0-3, iżda rebħu l-vjaġġ tar-ritorn li saret f'Baku, 1-0. Khazar University tilfu bl-iskor indaqs fuq l-aggregat u kien barra mill-ewwel mill-Intertoto cup.<ref name="04 intertoto 2nd round"> {{Ċita web | last = | first = | titlu = UEFA Intertoto Cup History Season 2004 Second Round | editur= [[UEFA|uefa.com]] | data = | url = http://www.uefa.com/competitions/intertotocup/history/season=2004/round=1957/index.html | aċċessdata = 2008-06-20 |urlarkivju = http://web.archive.org/web/20080519150043/http://www.uefa.com/competitions/intertotocup/history/season=2004/round=1957/index.html <!-- Bot retrieved archive --> |dataarkivju = 2008-05-19| lingwa = Ingliż}}</ref> ===Snin reċenti (2004-preżent)=== Fis-sajf tal-2004, id-drittijiet kollha tal-Khazar University ġew trasferiti lill joħolqu mill-ġdid Inter Baku Professional Football Club, u t-tim ħa sehem fil-kampjonat tal-Premier League Ażerbajġan taħt l-isem ta' Inter Baku. Aktar tard fl-2004, bidliet strutturali saru f'ċerti ġestjoni tal-klabb, u Inter Baku issemmew mill-ġdid Inter Professional Club, li dakinhar spiċċaw l-istaġun 2004-2005 fis-7 post. Il-Progressjoni ta' Inter fil-klassifika kompliet fl-14-il iterazzjoni tal-Premier League Ażerbajġan meta Inter spiċċaw fir-raba' post. Il-klabb irrepeta r-rendiment tiegħu fir-4 raba għal darb'oħra fl-istaġun 2006-07 qabel rebħu l-kampjonat fl-istaġun 2007-08. Wara rebħa tagħhom fil-kampjonat domestiku, Inter ikkwalifikaw għall-ewwel darba tagħhom fil-[[UEFA Champions League]] fl-[[UEFA Champions League 2008–09|2008]] u avvanzaw għat-tieni fażi ta' kwalifikazzjoni minn fuq [[FK Rabotnički]] tar- [[Repubblika tal-Maċedonja]] bir-regola ta' [[Regola tal-gowls barra mid-dar|gowls barra mid-dar]].<ref> {{cite web | last = | first = | titlu = Ventspils and Sheriff arrest losses | editur = [[UEFA|uefa.com]] | data = 2008-07-22 | url = http://www.uefa.com/competitions/ucl/news/kind=1/newsid=733767.html | aċċessdata = 2008-07-25 | lingwa = Ingliż}}</ref> L-2009 rat lil Inter Baku jiksbu t-titlu tal-[[Premier League Ażerbajġan]], biex jiġu assigurati t-tieni darba fl-istorja tal-klabb. Il-kampanja tal-klabb fiċ-[[UEFA Champions League 2010-11|Ċampjins Lijg]] kienet inqas suċċessiva - iżda tilfu bil-[[L-għoti tal-penalties|penalties]] kontra [[Lech Poznań]].<ref>{{Ċita web|last=Kurowski|first=Dariusz|titlu=Lech through after 22-penalty shoot-out|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/matches/season=2011/round=2000115/match=2002437/postmatch/report/index.html|editur=[[UEFA]]|aċċessdata=22 ta' Jannar 2011|lingwa = Ingliż}}</ref> Fl-2011, Inter Baku wkoll irnexxielhom jirbħu l-[[2011 Commonwealth of Independent States Cup|CIS Cup]] wara li għelbu lil [[FC Shakhtyor Salihorsk|Shakhtsyor Salihorsk]] fil-finali.<ref>{{Ċita web|titlu=Кубок Содружества у "Интера"!|url=http://www.championat.ru/football/_other/article-76308.html|editur=Championat.ru|aċċessdata=23 ta' Jannar 2011|lingwa = Ingliż}}</ref><ref>{{Ċita web|titlu=Azerbaijani football club Inter wins CIS Cup on penalties|url=http://en.trend.az/news/society/1816290.html|publisher=Trend.az|aċċessdata=23 ta' Jannar 2011|lingwa = Ingliż}}</ref> Fl-2012, il-klabb irreġistrat rekord għall-Ażerbajġan għall-akbar rebħa fil-kompetizzjoni Ewropea billi għelbu lil [[JK Narva Trans|Narva Trans]] 5–0 tal-[[Estonja]].<ref>{{Ċita web|titlu="Интер" победил, "Пюник" проиграл|url=http://ru.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=1839172.html|xogħol=[[UEFA]]|editur=uefa.com|aċċessdata=13 ta' Lulju 2012|lingwi=Russu}}</ref> ==Stadju== [[Image:Shafa Stadium1.jpg|right|thumb|[[Inter Baku PFC#Stadju|Stadju Shafa]]]] '''Shafa Stadium''' huwa stadju tal-futbol jinsab f'[[Baku]] u l-dar tal-klabb Inter Baku. L-istadju kien mibni fuq is-sit tal-istadju Termist fl-2011 u għandu kapaċità ta' 5,300 spettatur. L-istadju huwa mdawar minn oqsma ta 'prattika, il-bini ta' amministrazzjoni huma mibnijin ġodda f'lukanda ta' ''4-star''. ==Unuri== *'''[[Premier League Ażerbajġan]] : ''Rebbieħa (2)'': 2007–08, 2009–10 *'''[[Commonwealth of Independent States Cup|CIS Cup]] : ''Rebbieħa (1)'': 2011 ==Storja tal-Kampjonat u t-Tazza== {|class="wikitable" |-bgcolor="#efefef" ! Staġun ! Div. ! Poż. ! {{deskrizzjoni kmand|L|Logħob}} ! {{deskrizzjoni kmand|R|Rebħiet}} ! {{deskrizzjoni kmand|P|Pari}} ! {{deskrizzjoni kmand|T|Telfiet}} ! {{deskrizzjoni kmand|GF|Gowls favur}} ! {{deskrizzjoni kmand|GK|Gowls kontra}} ! P ![[Tazza Ażerbajġana|Tazza Domestika]] |- |align=center|1999-00 |align=center|1 |align=center|'''11''' |align=center|22 |align=center|5 |align=center|3 |align=center|14 |align=center|19 |align=center|41 |align=center|'''18''' |align=center|Finali 1/8 |- |align=center|2000–01 |align=center|1 |align=center|'''7''' |align=center|20 |align=center|9 |align=center|2 |align=center|9 |align=center|26 |align=center|38 |align=center|'''29''' |align=center|Finali 1/8 |- |align=center|2003–04 |align=center|1 |align=center|'''4''' |align=center|26 |align=center|15 |align=center|6 |align=center|5 |align=center|43 |align=center|16 |align=center|'''51''' |align=center|Finali 1/8 |- |align=center|2004–05 |align=center|1 |align=center|'''7''' |align=center|34 |align=center|19 |align=center|9 |align=center|6 |align=center|44 |align=center|24 |align=center|'''66''' |align=center bgcolor=silver|Runner-Up |- |align=center|2005–06 |align=center|1 |align=center|'''4''' |align=center|26 |align=center|14 |align=center|8 |align=center|4 |align=center|35 |align=center|14 |align=center|'''50''' |align=center|Kwarti tal-Finali |- |align=center|2006–07 |align=center|1 |align=center|'''4''' |align=center|24 |align=center|13 |align=center|6 |align=center|5 |align=center|36 |align=center|12 |align=center|'''45''' |align=center|Semi-Finali |- |align=center|2007–08 |align=center|1 |align=center bgcolor=gold|'''1''' |align=center|26 |align=center|18 |align=center|4 |align=center|4 |align=center|55 |align=center|18 |align=center|'''58''' |align=center bgcolor=silver|Runner-Up |- |align=center|2008–09 |align=center|1 |align=center bgcolor=silver|'''2''' |align=center|26 |align=center|18 |align=center|7 |align=center|1 |align=center|54 |align=center|16 |align=center|'''61''' |align=center bgcolor=silver|Runner-Up |- |align=center|2009–10 |align=center|1 |align=center bgcolor=gold|'''1''' |align=center|32 |align=center|22 |align=center|12 |align=center|8 |align=center|58 |align=center|37 |align=center|'''78''' |align=center|Semi-Finali |- |align=center|2010–11 |align=center|1 |align=center|'''5''' |align=center|32 |align=center|13 |align=center|10 |align=center|9 |align=center|29 |align=center|24 |align=center|'''49''' |align=center bgcolor=silver|Runner-Up |- |align=center|2011–12 |align=center|1 |align=center|'''3''' |align=center|32 |align=center|16 |align=center|8 |align=center|8 |align=center|29 |align=center|21 |align=center|'''56''' |align=center|Semi-Finali |} ==Parteċipazzjoni fl-Ewropa== {| class="wikitable" |- ! Kompetizzjoni ! {{deskrizzjoni kmand|L|Logħob}} ! {{deskrizzjoni kmand|R|Rebħiet}} ! {{deskrizzjoni kmand|P|Pari}} ! {{deskrizzjoni kmand|T|Telfiet}} ! {{deskrizzjoni kmand|GF|Gowls favur}} ! {{deskrizzjoni kmand|GK|Gowls kontra}} |- | [[UEFA Champions League]] | 6 | 1 | 3 | 2 | 3 | 5 |- | [[UEFA Europa League]] | 8 | 3 | 3 | 2 | 14 | 8 |- | [[UEFA Intertoto Cup]] | 4 | 3 | 0 | 1 | 6 | 4 |- | '''Total''' | 18 | 7 | 6 | 5 | 23 | 17 |- |} {| class="wikitable" ! Staġun ! Kompetizzjoni ! Rawnd ! Pajjiż ! Klabb ! Riżultat |- |[[UEFA Intertoto Cup 2004|2004]] |[[UEFA Intertoto Cup]] |1R |{{flagicon|AUT}} |[[SC Bregenz]] |2–1, 3–0 |- | | |2R |{{flagicon|FIN}} |[[Tampere United]] |1–0, 0–3 |- |[[UEFA Champions League 2008–09|2008–09]] |[[UEFA Champions League]] |1K |{{flagicon|MKD}} |[[FK Rabotnički]] |0–0, 1–1 |- | | |2K |{{flagicon|Serbja}} |[[FK Partizan]] |1–1, 0–2 |- |[[UEFA Europa League 2009–10|2009–10]] |[[UEFA Europa League]] |1K |{{flagicon|Slovakkja}} |[[Spartak Trnava]] |1–2, 1–3 |- |[[UEFA Champions League 2010–11|2010–11]] |[[UEFA Champions League]] |2K |{{flagicon|POL}} |[[Lech Poznań]] |0–1, 1–0 ([[L-għoti tal-penalties|p 8–9]]) |- |[[UEFA Europa League 2012–13|2012–13]] |[[UEFA Europa League]] |1K |{{flagicon|EST}} |[[JK Narva Trans|Narva Trans]] |2–0, 5–0 |- | | |2K |{{flagicon|GRE}} |[[Asteras Tripoli FC|Asteras Tripoli]] |1–1, 1–1 ([[L-għoti tal-penalties|p 2–4]]) |- |rowspan=2| [[2013–14 UEFA Europa League|2013–14]] |rowspan=2| [[UEFA Europa League]] |1K |{{flagicon|FIN}} |[[IFK Mariehamn|Mariehamn]] |1–1, 2–0 |- |2K |{{flagicon|NOR}} |[[Tromsø IL|Tromsø]] |0–2, 1–0 |- |} == Skwadra == {{Plejers fit-tim tal-futbol/bidu}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n= 1 |poż=G|naz= GEO |isem=[[Giorgi Lomaia]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n= 4 |poż=D|naz= GEO |isem=[[Valeri Abramidze]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n= 5 |poż=M|naz= MKD |isem=[[Slavčo Georgievski]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n= 6 |poż=M|naz= AZE |isem= Samir Zargarov}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n= 7 |poż=D|naz= AZE |isem=[[Ruslan Amirjanov]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n= 8 |poż=M|naz= AZE |isem=[[Nizami Hajiyev]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n= 9 |poż=M|naz= BUL |isem=[[Daniel Genov (futboler)|Daniel Genov]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=10 |poż=A|naz= GEO |isem=[[Georgi Adamia]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=11 |poż=M|naz= AZE |isem=[[Asif Mammadov]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=14 |poż=M|naz= BUL |isem=[[Petar Zlatinov]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=15 |poż=D|naz= AZE |isem=[[Volodimir Levin]]}} ''([[Kaptan (futbol)|Kaptan]])'' {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=17 |poż=M|naz= AZE |isem= Aleksandr Gross}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=17 |poż=A|naz=Brażil|isem=[[Roberto Soares Anghinetti|Robertinho]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol/nofs}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=18 |poż=D|naz= GEO |isem=[[Ilia Kandelaki]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=19 |poż=A|naz= AZE |isem= Ramil Mansurov}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=20 |poż=D|naz= CGO |isem=[[Bruce Abdoulaye]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=21 |poż=M|naz= AZE |isem=[[Arif Dashdemirov]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=23 |poż=A|naz= POL |isem=[[Tales Schütz]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=24 |poż=M|naz= AZE |isem= Fuad Bayramov}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=25 |poż=M|naz= SEN |isem=[[Baye Ibrahima Niasse|Ibrahima Niasse]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=28 |poż=A|naz= GEO |isem=[[Bachana Tskhadadze]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=29 |poż=D|naz= AZE |isem= Ruslan Cafarov}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=30 |poż=A|naz=Ukrajna|isem=[[Yuriy Fomenko]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=74 |poż=G|naz= GEO |isem= Revaz Tevdoradze}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=96 |poż=G|naz= AZE |isem= Elshan Poladov}} {{Plejers fit-tim tal-futbol/tmiem}} ===Plejers barra f'self=== {{Plejers fit-tim tal-futbol/bidu}} {{Plejers fit-tim tal-futbol|n=12|poż=G|naz=AZE|isem=Asif Mirili|oħrajn= ma' [[Simurq PFC|Simurq]]}} {{Plejers fit-tim tal-futbol/tmiem}} == Plejers notevoli == {{col-begin-small}} {{col-3}} ;Ażerbajġan * {{flagicon|Ażerbajġan}} [[Samir Abbasov]] * {{flagicon|Ażerbajġan}} [[Elmar Bakhshiev]] * {{flagicon|Ażerbajġan}} [[Aleksandr Chertoganov]] * {{flagicon|Ażerbajġan}} [[Jahangir Hasanzade]] * {{flagicon|Ażerbajġan}} [[Emin Imamaliev]] * {{flagicon|Ażerbajġan}} [[Khagani Mammadov]] ;Brażil * {{flagicon|Brażil}} [[Danildo José São Pedro Accioly Filho|Danildo Accioly]] ;Bulgarija * {{flagicon|Bulgarija}} [[Petar Zlatinov]] {{col-3}} ;Repubblika Ċeka * {{flagicon|Repubblika Ċeka}} [[Bronislav Červenka]] ;Ġeorġja * {{flagicon|GEO}} [[Giorgi Lomaia]] ;Latvja * {{flagicon|Latvja}} [[Ģirts Karlsons]] * {{flagicon|Latvja}} [[Andrejs Rubins]] ;Litwanja * {{flagicon|Litwanja}} [[Robertas Poškus]] {{col-3}} ;Serbja * {{flagicon|Serbja}} [[Goran Arnaut]] * {{flagicon|Serbja}} [[Milan Zagorac]] ;Urugwaj * {{flagicon|URU}} [[Walter Guglielmone]] {{col-end}} == Kowċis notevoli == {{Dettalji|Lista ta' kowċis ta' Inter Baku PFC}} Il-Kowċis li ġejjin kollha rebħu trofew wieħed meta kienu inkarigati ma' Inter Baku: {| class="wikitable" border="1" |- !Isem !Perjodu !Trofej |- |{{flagicon|Ukrajna}} Valentin Khodukin |2006–09 |[[Premier League Ażerbajġan]] |- |{{flagicon|GEO}} [[Kakhaber Tskhadadze]] |2009–preżent |[[Premier League Ażerbajġan]], [[Commonwealth of Independent States Cup|CIS Cup]] |- |} == Referenzi == {{referenzi}} == Ħoloq esterni == * [https://web.archive.org/web/20130429072858/http://affa.az/index.php?r=65&lang=az Inter Baku fuq AFFA.AZ] * [https://web.archive.org/web/20071025080524/http://www.eufo.de/football/aze/intebaki.htm Inter Baku fuq EUFO.DE] * [https://web.archive.org/web/20150303215124/http://www.weltfussball.de/teams/inter-baku/ Inter Baku fuq Weltfussball.de] * [http://www.transfermarkt.de/de/verein/8956/interbaku/uebersicht/startseite.html Inter Baku fuq Transfermarkt.de] * [https://web.archive.org/web/20151117024421/http://uk.soccerway.com/teams/azerbaijan/fc-inter-baki/ Inter Baku fuq Soccerway.com] * [https://web.archive.org/web/20160304214431/http://www.weltfussballarchiv.com/club_profile.php?ID=7011 Inter Baku fuq weltfussballarchiv.com] {{Premier League Ażerbajġan}} [[Kategorija:Klabbs tal-futbol Ażerbajġani|Inter]] [[Kategorija:Klabbs tal-futbol stabbiliti fl-1997|Inter]] [[Kategorija:Inter Baku]] e9gi94qhzt5m7s16zrvnd2wj08b9mkb 0 21069 330110 228517 2026-05-17T06:22:20Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330110 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Madliena Tower from cliffs nearby.JPG|thumb|200px|right|It-Torri tal-Madliena, fotografija meħuda mill-irdum lejn in-nofsinhar tat-torri]] It-'''Torri tal-Madliena''' hu fortizza fuq il-gżira ta' [[Malta]] mibni mill-[[Ordni Militari Sovran ta' Malta|Kavallieri ta' Malta]]. Dan huwa torri tal-għassa li qiegħed fil-għoli fuq ix-xatt punenti ta' Ras l-Irqiqa fit-tramuntana ta' Malta. Huwa wieħed mis-sensiela ta' 13-il torri ta' de Redin mibnijin bil-għan li jkun hemm forma ta' komunikazzjoni bejn [[Għawdex]] u l-kwartieri ġenerali tal-Kavallieri fil-belt [[Valletta]]. Lejn il-punent minn dan it-torri jidher it-[[Torri ta' Qalet Marku]] (magħruf ukoll bħala ta' San Mark), u lejn il-lvant jidher it-[[Torri ta' San Ġorġ]]. Meta l-[[Renju Unit|Ingliżi]] ħadu lil Malta f'idejhom, dan it-torri baqa' jservi għal skopijiet militari. Fis-seklu 19, ġie mmodifikat sabiex ikun jista' jiflaħ kanun ta' 64 libbra fuq il-bejt. <ref>https://web.archive.org/web/20131121013216/http://www.malta.com/en/about-malta/city-village/pembroke Tourist information for Pembroke, Malta</ref> It-torri jidher li huwa f'kundizzjoni mitluqa inkwetanti. Il-valur storiku tiegħu huwa mitluf fost il-modifikazzjonijiet kif ġie ġie u l-bini llegali maġenbu. Jekk wieħed iħares lejh minn nofsinhar jista' josserva li sarulu bosta bidliet li ma kinux ippjanati minn qabel. Il-bieb oriġinali fit-tieni livell ġie magħluq bil-ġebel u għalhekk ma baqax evidenti, il-plakka kommemorattiva tal-Gran Mastru m'għadhiex hemm u minflokha hemm ċangatura tal-ġebel. Hemm bieb tal-ħadid fil-bieb il-ġdid li jgħarraq il-valur storiku tat-torri. Hemm ukoll ħsara ċara fin-naħa tan-nofsinhar ta' din il-binja storika Fil-qrib hemm binja li tidher li kienet installazzjoni militari tat-[[Tieni Gwerra Dinjija]]. <gallery> Image:Madliena_Tower_closer_view.JPG |It-Torri tal-Madliena, minn fuq il-binja li tidher li kienet installazzjoni militari. Image:Madliena_Tower_South_Eastern_side.JPG |It-Torri tal-Madliena, in-naħa grigalija. Image:Madliena_Tower_South_East_side_close_up.JPG|It-Torri tal-Madliena mill-viċin, jidhru l-bidliet u l-ħsara fin-naħa grigalija. Image:Madliena_Tower_South_Western_side.JPG|It-Torri tal-Madliena, in-naħa lbiċija. Il-ħsara strutturali fuq din in-naħa tidher ċara. Image:Madliena_Tower_North_Western_side.JPG|It-Torri tal-Madliena, in-naħa majistralija, it-tieqa tal-għassa mbarrata. Image:Madliena_Tower_North_Eastern_Side.JPG|It-Torri tal-Madliena, in-naħa xlokkija, jidhru ċari żewġ binjiet illegali. </gallery> == Referenzi == {{Referenzi}} {{Coord|35|56|11.8|N|14|28|23.1|E|type:landmark_region:MT|display=title}} {{Torrijiet tal-Għassa Storiċi ta' Malta}} [[Kategorija:Torrijiet ta' de Redin]] 62125800gspentrlae3fo3n54uf9i18 2 25623 330039 330029 2026-05-16T12:04:32Z Trigcly 17859 aġġornament 330039 wikitext text/x-wiki == '''Artikli ġodda (1994)''' == === <u>'''A'''</u> === * [[Aapravasi Ghat]] * [[Aasivissuit-Nipisat: Territorju tal-Kaċċa tal-Inuit bejn is-Silġ u l-Baħar]] * [[Abbazija ta' Corvey]] * [[Abbazija ta' Fontenay]] * [[Abbazija ta' Lorsch]] * [[Abbazija ta' Pannonhalma]] *[[Abbazija ta' Saint-Savin-sur-Gartempe]] *[[Abbazija ta' Sankt Gallen]] *[[Abbazija ta’ Vézelay|Abbazija ta' Vezelay]] *[[Abu al-Fida]] *[[Abu Mena]] *[[Abu Simbel]] *[[Ċentru Storiku ta' Acre|Acre]] *[[Afag Bashirgyzy]] *[[Aflaj tal-Oman]] *[[Afrodisja]] *[[Agadez]] *[[Agostino Carracci]] *[[Agostino Matrenza]] *[[Ahwar tan-Nofsinhar tal-Iraq]] *[[Aigai]] *[[Aït Benhaddou]] *[[Akkwedott ta' Padre Tembleque]] *[[Akkwedott ta' Pontcysyllte]] *[[Akshata Murthy]] *[[Aksum]] *[[Al Qal'a ta' Beni Hammad]] *[[Al Zubarah]] *[[Al-Maghtas]] *[[Alatyr]] *[[Albéric Magnard]] *[[Alberobello]] *[[Albi]] *[[Alcalá de Henares]] *[[Alcide d'Orbigny]] *[[Aleksandr Yakovlevich Khinchin]] *[[Alenush Terian]] *[[Aleppo]] *[[Alessandro Scarlatti]] *[[Alessandro Volta]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Alexander Wolszczan]] *[[Aleksandra Smiljanić]] *[[Alfred Hermann Fried]] *[[Alfred Nobel]] *[[Alfredo Casella]] *[[Alois Dryák]] *[[Alto Douro]] *[[Amazigh Marokkin Standard]] *[[Ambohimanga]] *[[Ambra Sabatini]] *[[Amerigo Vespucci]] *[[Amerigo Vespucci (vapur għoli)|''Amerigo Vespucci'' (vapur għoli)]] * [[L-Amerika t'Isfel|Amerka t’Isfel]] * [[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta’ Fuq]] *[[Amilcare Ponchielli]] *[[Anastasia Golovina]] *[[Anders Jonas Ångström]] *[[André Citroën]] *[[André Weil]] *[[Anfibju]] *[[Anfiteatru ta' El Jem]] *[[Angelina Mango]] * [[Angkor Wat]] * [[Angra do Heroísmo]] * [[Ani]] * [[Anjar]] * [[Anna Brigadere]] * [[Anna Kyriakou]] *[[Anna Seghers]] *[[Anna Sychravová]] *[[Anne-Sophie Mutter]] *[[Anse aux Meadows]] * [[Antartika]] * [[Anticosti]] * [[Antigua Guatemala]] *[[Antoine de Jussieu]] *[[Antoine de Saint-Exupéry]] *[[Antoinette Miggiani]] *[[Anton Diabelli]] *[[Anuradhapura]] *[[Aplogruppi Y-DNA fit-tribujiet tal-Każakistan]] *[[Aporofobija]] *[[Aquileia]] *[[Arċipelagu ta' Bijagós]] *[[Arċipelagu ta' Revillagigedo]] *[[Arċipelagu ta' Vega]] *[[Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona]] *[[Arequipa]] *[[Arġentier]] *[[Arġentier (tad-deheb)]] *[[Ark Ġeodetiku ta’ Struve|Ark Ġeodetiku ta' Struve]] *[[Arkata Trijonfali ta' Orange]] *[[Arkeoloġija]] *[[Arkitett]] *[[Arkitettura Mudéjar ta' Aragona]] *[[Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright]] *[[Arles]] *[[Armata tat-Terrakotta]] *[[Arslantepe]] *[[Art tal-Inċens]] *[[Arthur Schnitzler]] *[[Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja]] *[[Artiġjan]] *[[Artijiet Għoljin Ċentrali tas-Sri Lanka]] *[[As-Salt]] *[[Asmara]] * [[Assisi]] * [[Assi Ċentrali ta' Beijing]] * [[Assur]] * [[Astrofiżika]] *[[Asuman Baytop]] *[[Athos]] *[[Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Marib]] *[[Auschwitz]] *[[Austin Camilleri]] *[[Ávila]] *[[Avukat]] === '''<u>B</u>''' === * [[Baalbek]] * [[Babilonja]] * [[Baċir tal-Lag ta' Uvs]] * [[Baċir tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Nord-Pas de Calais]] * [[Baeza]] * [[Bagan]] * [[Baħar l-Abjad]] * [[Baħar l-Iswed]] *[[Baħar ta' Wadden]] *[[Baħar tar-Ramel tan-Namibja]] *[[Bajja ta' Dungonab]] *[[Bajja ta' Ha Long]] *[[Bajja ta' Tallinn]] *[[Bajja tal-Klieb il-Baħar]] *[[Bajjad]] *[[Baleron]] *[[Bamberg]] *[[Ban Chiang]] *[[Banská Štiavnica]] *[[Barbier]] *[[Bardejov]] *[[Barokk]] *[[Bartolomé de Escobedo]] *[[Bath, Somerset]] *[[Batlejka]] *[[Battaljun Mediku tal-Ospedalieri]] *[[Battir]] *[[Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau]] *[[Baxkortostan]] *[[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]] *[[Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč|Bażilika Ewfrasjana ta' Poreč]] *[[Bażilika ta' San Eġidju]] *[[Beatriz Carrillo]] *[[Beemster]] *[[Béguinage]] *[[Belintersat-1]] *[[BelKA]] *[[Belt Bajda ta' Tel Aviv – il-Moviment Modern]] *[[Belt Kolonjali ta' Santo Domingo]] *[[Belt Projbita]] *[[Belt Storika ta' Ahmadabad]] *[[Belt Storika tal-Kajr]] *[[Belt Storika tal-Moskej ta' Bagerhat]] *[[Belt ta' Guanajuato]] *[[Belt ta' New York]] *[[Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto|Belt ta' Viċenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto]] *[[Belt Universitarja ta' Caracas]] *[[Bennej]] *[[Berġa tal-Italja, il-Belt Valletta]] *[[Berġa tal-Italja, il-Birgu]] *[[Bergpark Wilhelmshöhe]] *[[Bernard Grech]] *[[Betlem]] *[[Betti Alver]] *[[Burkhan Khaldun]] *[[Bidwi]] *[[Bieb il-Belt]] *[[Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai]] *[[Binjiet Tradizzjonali tal-Asante]] *[[Blat Imkenni ta' Bhimbetka]] *[[Bliet Antiki tal-Pyu]] *[[Bliet Kapitali u Oqbra tar-Renju Antik ta' Koguryo]] *[[Bliet Storiċi tal-Istrett ta' Malakka]] *[[Bobby Charlton]] *[[Bolgar]] *[[Bordeaux]] *[[Borobudur]] *[[Borża ta' Malta]] *[[Bosra]] *[[Bridgetown]] *[[Brook Taylor]] *[[Brú na Bóinne]] *[[Bruno Pizzul]] *[[Bryggen]] *[[Bucha]] *[[Buddha Ġgantesk ta' Leshan]] *[[Bugeddum Armen]] *[[Bukhara]] *[[Burt Bacharach]] *[[Buskett]] *[[Butrint]] *[[Byblos]] === '''<u>Ċ/C</u>''' === * [[Cáceres (Spanja)]] * [[Calakmul]] * [[Camagüey]] * [[Camino Real de Tierra Adentro]] * [[Campeche]] * [[Canal du Midi]] * [[Canaletto]] * [[Caral]] * [[Carcassonne]] *[[Carl Bosch]] *[[Carl David Anderson]] *[[Carl Linnaeus]] *[[Carla Fracci]] *[[Carlo Collodi]] *[[Caroline Mikkelsen]] *[[Casco Viejo, il-Panama]] *[[Castel del Monte, Puglia]] *[[Çatalhöyük]] *[[Causses u Cévennes]] *[[Ċellola]] *[[Ċensu Apap]] *[[Ċentru Kulturali ta' Heydar Aliyev]] *[[Ċentru Storiku ta' Lijiang]] *[[Ċentru Storiku ta' Macao]] *[[Ċentru Storiku ta' Rauma]] *[[Ċentru Storiku ta' Salvador de Bahia]] *[[Český Krumlov]] *[[Ċetta Chevalier]] *[[Chaîne des Puys]] *[[Chan Chan]] *[[Changdeokgung]] *[[Chankillo]] *[[Charles Jean de la Vallée-Poussin]] *[[Charles-Amédée-Philippe van Loo]] *[[Charles Nicolle]] *[[Charles Richter]] *[[Charles Xuereb]] *[[Charlie Watts]] *[[Chavín]] *[[Choeung Ek]] *[[Chersonesus Tawrika]] *[[Chichén Itzá]] *[[Chilehaus]] *[[Choirokoitia]] *[[Christiansfeld]] *[[Christopher Polhem]] *[[Cidade Velha]] *[[Cienfuegos]] *[[Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova]] *[[Cinque Terre]] *[[Ċirkewwa]] *[[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long]] *[[Ċittadella ta' Erbil]] *[[Ċittadella tad-Dinastija Hồ]] *[[Claude Joseph Rouget de Lisle]] *[[Climats u Terroirs ta' Bourgogne]] *[[Colonia del Sacramento]] *[[Copan]] *[[Córdoba, Spanja]] *[[Coro]] *[[Crespi d'Adda]] *[[Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja]] *[[Cristofano Allori]] *[[Cuenca, l-Ekwador]] *[[Cuenca (Spanja)]] *[[Cueva de las Manos]] *[[Cumalıkızık]] *[[Curzio Maltese]] *[[Cusco]] *[[Cynthia Turner]] *[[Cyrene]] === '''<u>D</u>''' === * [[Daiga Mieriņa]] * [[Damasku]] * [[Daniel Gabriel Fahrenheit]] * [[Danxia]] *[[Dar ta’ Rietveld Schröder|Dar ta' Rietveld Schröder]] *[[Dar tal-Kimeri]] *[[Dar tat-Twelid ta' Martin Luteru]] *[[Dar u Studjo ta' Luis Barragán]] *[[Delos]] *[[Delphi]] *[[Delta ta' Saloum]] *[[Delta ta' Okavango]] *[[Delta tad-Danubju]] *[[Delta tax-xmara Kızılırmak]] *[[Dengfeng]] *[[Dentist]] *[[Denys Shmyhal]] *[[Déodat Gratet de Dolomieu]] *[[Deżert ta' Badain Jaran]] *[[Deżert ta' Lut]] *[[Deżerta tal-isfarġel]] *[[Dholavira]] *[[Diamantina]] *[[Diana, Prinċipessa ta' Wales]] *[[Diaolou]] *[[Diga ta' Karakaya]] *[[Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Ukrajna]] *[[Dimitrana Ivanova]] *[[Distrett ta' At-Turaif]] *[[Diy-Gid-Biy]] *[[Dizzjunarju]] *[[Djalett]] *[[Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell]] *[[Djémila]] *[[Djerba]] *[[DNA]] *[[Dolċier]] *[[Dolmen ta' Menga]] *[[Dolmen ta' Viera]] *[[Dolomiti]] *[[Domenico Allegri]] *[[Domenico Scarlatti]] *[[Domowina]] *[[Domus de Janas]] *[[Domus Rumana]] *[[Donatello]] *[[Dougga]] *[[Draginja Vuksanović-Stanković]] *[[Dubrovnik]] *[[Durmitor]] * [[Dwejra]] === '''<u>E</u>''' === * [[Edgar Preca]] * [[Edward Sexton]] * [[Edinburgu]] * [[Edward de Bono]] * [[Edwin Hubble]] * [[Efesu]] * [[Eise Eisinga]] *[[Ekonomista]] *[[Ekosistema u Relitt tal-Pajsaġġ Kulturali ta' Lopé-Okanda]] *[[El Escorial]] *[[El Jadida]] *[[El Tajin]] *[[El Torcal]] *[[Eladio Dieste]] *[[Eleonora Jenko Groyer]] *[[Elisha Graves Otis]] *[[Elvas]] *[[Emil Nolde]] *[[Emma Andrijewska]] *[[Emma Muscat]] *[[Ernst Schröder]] *[[Esperantoloġija]] *[[Essaouira]] *[[Estrazzjoni terminoloġika]] *[[Ethel Anderson]] *[[Eugenija Šimkūnaitė]] *[[Eugenio Montale]] *[[Eva Ahnert-Rohlfs]] *[[Evelyn Bonaci]] *[[Évora]] *[[Ewropa tal-Lvant]] === '''<u>F</u>''' === * [[Fabbrika ta' Fagus]] * [[Fabbrika ta' Van Nelle]] * [[Fabbrika tal-Azzar ta' Völklingen]] * [[Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg]] * [[Fabbrika tal-Ħarir ta' Tomioka]] * [[Fabbrika tal-Injam u tal-Kartun ta' Verla]] * [[Fabbriki tal-Wied ta' Derwent]] * [[Fanal ta' Cordouan]] * [[Fanjingshan]] * [[Fasil Ghebbi]] * [[Fatehpur Sikri]] * [[Fdalijiet Arkeoloġiċi ta' Moenjodaro]] * [[Fdalijiet ta' Gedi]] * [[Fdalijiet ta' León Viejo]] * [[Fdalijiet ta' Loropéni]] * [[Fdalijiet tal-Vihara Buddista f'Paharpur]] * [[Fehme Agani]] *[[Femminiżmu tar-Rom]] *[[Fenno-Skandinavja]] *[[Fernando Botero]] *[[Ferrara]] *[[Ferruccio Lamborghini]] *[[Festival ta' Sanremo]] *[[Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli]] *[[Figolla]] *[[Firenze]] *[[Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat]] *[[Fjords Norveġiżi tal-Punent]] *[[Flora Martirosian]] *[[Fondoq ta' Ironbridge]] *[[Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa]] *[[Foresti Irkanjani]] *[[Foresti Muntanjużi ta' Odzala-Kokoua]] *[[Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda]] *[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] *[[Foresti Tropikali ta' Gondwana]] *[[Foresti Tropikali tal-Atsinanana]] *[[Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċi]] *[[Foresti Verġni ta' Komi]] *[[Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagna]] *[[Forti l-Aħmar]] * [[Forti ta' Agra]] *[[Forti ta' Bahla]] *[[Forti ta' Galle]] *[[Forti ta' Ġesù]] *[[Forti ta' Rohtas]] *[[Fortifikazzjonijiet fuq in-Naħa tal-Karibew tal-Panama: Portobelo-San Lorenzo]] *[[Fortifikazzjonijiet ta’ Kotor|Fortifikazzjonijiet ta' Kotor]] *[[Fortifikazzjonijiet ta' Vauban]] *[[Fortijiet fl-Għoljiet ta' Rajasthan]] *[[Fortijiet u Kastelli tal-Ghana]] *[[Fortizza ta' Diyarbakır]] *[[Fortizza ta' Hwaseong]] *[[Fortizza ta' Pirot]] *[[Fortizza ta' San Nikola]] *[[Fortizza ta' Suomenlinna]] *[[Fortizzi ta' Dacia fil-Muntanji Orăștie]] *[[Fortizzi Tondi tal-Vikingi]] *[[Foss ta' Messel]] *[[Fotografu]] *[[Francesco Guardi]] *[[François-Alphonse Forel]] *[[François Couperin]] *[[François Girardon]] *[[Francois Mauriac]] *[[Franco Migliacci]] *[[Franġisk Zahra]] *[[Frank Drake]] *[[Franz Beckenbauer]] *[[Franz Kafka]] *[[Franz Ritter von Hauer]] *[[Franz von Suppé]] *[[Frawla]] *[[Fray Bentos]] *[[Frédéric Bartholdi]] *[[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] *[[Fritz Albert Lipmann]] *[[Frosta tal-Għid]] * [[Frott]] * [[Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel]] * [[Fruntieri Rumani ta' Dacia]] * [[Fruntieri Rumani tad-Danubju]] * [[Fruntieri tal-Imperu Ruman]] *[[Fuji]] *[[Furnar]] === '''<u>Ġ</u>''' === * [[Ġardinar]] *[[Ġebla ta' Rosetta]] * [[Ġebla tal-Ġeneral]] * [[Ġeoloġija]] * [[Ġeriko tal-Qedem]] * [[Ġerusalemm]] * [[Ġibjun ta' Bovilla]] * [[Ġibjun ta' Kiev]] * [[Ġnien Botaniku ta' Padova]] * [[Ġnien Persjan]] * [[Ġobon ta' Jāņi]] * [[Ġonna Botaniċi Rjali ta' Kew]] * [[Ġonna Botaniċi ta' Singapore]] * [[Ġonna Klassiċi ta' Suzhou]] * [[Ġonna ta' Hevsel]] * [[Ġonna ta' Shalimar]] *[[Ġurnalist]] === '''<u>G</u>''' === * [[Gammelstad]] * [[Gamzigrad]] * [[Gati tal-Punent]] * [[Gebel Barkal]] * [[Geirangerfjord]] * [[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi]] *[[Georg Ohm]] *[[Georg von Békésy]] *[[George Gallup]] *[[Georges Bernanos]] *[[Georges J.F. Kohler]] *[[Gerbrand van den Eeckhout]] *[[Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel]] *[[Ghadamès]] *[[Giacomo Barozzi da Vignola]] *[[Giacomo Zanella]] *[[Giampiero Galeazzi]] *[[Gianni Vella]] *[[Gigi Riva]] *[[Giorgia Meloni]] *[[Giorgio Vasari]] *[[Giosuè Carducci]] *[[Giotto]] *[[Giovanni Arduino]] *[[Giovanni Battista Belzoni]] *[[Giovanni Boccaccio]] *[[Giovanni Paisiello]] *[[Giovanni Papini]] *[[Giulio Natta]] *[[Gjirokastër]] *[[Glossarju]] *[[Göbekli Tepe]] *[[Goffredo Mameli]] *[[Goiás]] *[[Golf ta' California]] *[[Golf ta' Porto]] *[[Gonbad-e Qābus]] *[[Gordion]] *[[Gösta Mittag-Leffler]] *[[Gotiku]] *[[Gran Ordni tar-Re Tomislav]] *[[Grand Pré]] *[[Grand-Bassam]] *[[Grand Place, Brussell]] *[[Graz]] *[[Grazia Deledda]] *[[Greenland]] *[[Gregorio Allegri]] *[[Gremxula ta' Malta]] *[[Grotta ta' Chauvet]] *[[Grotti ta' Longmen]] *[[Grotti ta' Yungang]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Mahabalipuram]] *[[Guillaume Cornelis van Beverloo]] *[[Guimarães]] *[[Gustave Charpentier]] * [[Gżejjer Eolji]] * [[Gżejjer Falkland]] * [[Gżejjer Galapagos]] * [[Gżejjer Marquesas]] * [[Gżejjer Solovetsky]] * [[Gżejjer Sub-Antartiċi ta' New Zealand]] * [[Gżejjer ta' Amami-Ōshima, ta' Tokunoshima u ta' Iriomote, u t-Tramuntana ta' Okinawa]] * [[Gżejjer ta' Ogasawara]] * [[Gżejjer tal-Blat]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Aldabra]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Bikini]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Rocas]] * [[Gżejjer tan-Nofsinhar u Ibħra Awstrali Franċiżi]] * [[Gżira Heard u l-Gżejjer McDonald]] * [[Gżira Inaċċessibbli]] * [[Gżira Sagra ta' Okinoshima u Siti Assoċjati fir-Reġjun ta' Munakata]] * [[Gżira ta' Cocos]] * [[Gżira ta' Fraser]] * [[Gżira ta' Gorée]] * [[Gżira ta' Henderson]] *[[Gżira ta' Jeju]] *[[Gżira ta' Kunta Kinteh]] *[[Gżira ta' Lord Howe]] *[[Gżira ta' Macquarie]] *[[Gżira ta' Mozambique]] *[[Gżira ta' Pico]] *[[Gżira ta' Robben]] *[[Gżira ta' Saint-Louis]] *[[Gżira ta' Tiwai]] *[[Gżira ta' Wrangel]] *[[Gżira tal-Mużewijiet]] === '''<u>GĦ</u>''' === * [[Għajn Tuffieħa]] * [[Għalliem]] *[[Għar Dalam]] *[[Għar ta' Altamira]] *[[Għar ta' Gorham]] *[[Għar ta' Karain]] *[[Għar ta' Optymistychna]] *[[Għar ta' Vjetrenica]] *[[Għar tal-Apokalissi]] *[[Għar tal-Irħam]] *[[Għar tas-Silġ ta' Dobšiná]] *[[Għarb]] *[[Għelieqi Mtarrġa tar-Ross tal-Cordilleras tal-Filippini]] *[[Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja]] *[[Għerien ta' Ajanta]] *[[Għerien ta' Elephanta]] *[[Għerien ta' Ellora]] *[[Għerien ta' Mogao]] *[[Għerien ta’ Škocjan|Għerien ta' Škocjan]] *[[Għerien u Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja]] *[[Għid]] *[[Għoljiet, Djar u Kantini ta' Champagne]] *[[Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia]] *[[Għoljiet ta' Donets]] *[[Għoljiet ta' Matobo]] *[[Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene]] === '''<u>H</u>''' === * [[Hagia Sophia]] * [[Hahoe]] * [[Haley Bugeja]] * [[Halloumi]] * [[Hallstatt]] * [[Hampi]] *[[Hans Geiger]] *[[Hans Memling]] *[[Hans Spemann]] *[[Harar]] *[[Harry Belafonte]] *[[Hatı Çırpan]] *[[Hatra]] *[[Hattusha]] *[[Hawa Mahal]] *[[Hebron]] *[[Hedeby]] *[[Hegmataneh]] *[[Hegra]] *[[Heinrich Hertz]] *[[Helena Kottler Vurnik]] *[[Henri Fantin-Latour]] *[[Henri Frederic Amiel]] *[[Hermannus Contractus]] *[[Hideki Shirakawa]] *[[Hideki Yukawa]] *[[Hildesheim]] *[[Höga Kusten]] *[[Hoh Xil]] *[[Hội An]] *[[Holašovice]] *[[Hollókő]] *[[Hongcun]] *[[Hospicio Cabañas]] *[[Hospital de Sant Pau]] *[[Hovgården]] *[[Howard Carter]] *[[Hryhorii Kvitka-Osnovianenko]] *[[Huangshan]] *[[Hubert de Givenchy]] === '''<u>Ħ</u>''' === * [[Ħaġar Megalitiku ta' Carnac]] * [[Ħaġar ta' Jelling]] * [[Ħajja]] *[[Ħajt il-Kbir taċ-Ċina]] *[[Ħitan Rumani ta' Lugo]] *[[Ħsad tal-Perli fil-Bahrain]] === '''<u>I</u>''' === * [[Ibn Battuta]] * [[ICOMOS]] * [[Idolu ta' Shigir]] * [[Idrija]] * [[Idrijski žlikrofi]] * [[Ilha Grande]] * [[Il'ja Prigožini]] * [[Impjant Nukleari ta' Zaporizhzhia]] *[[Impjant tal-Ippompjar bl-Istim ta' Wouda]] *[[Impjanti tan-Nitrat tal-Potassju ta' Humberstone u ta' Santa Laura]] *[[Inara Luigas]] *[[Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica|Inċiżjonijiet fuq il-Blat f'Valcamonica]] *[[Independence Hall]] *[[Indiċi]] *[[Industrija tal-lavanja f'Wales]] *[[Ingredjent]] *[[Intaljatur]] *[[Internet]] *[[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] * [[Ipproċessar testwali]] * [[Irdumijiet ta' Bandiagara]] * [[Iremel]] * [[Irħula Antiki ta' Djenné]] * [[Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa]] * [[Irpin]] * [[Irziezet Imżejnin ta' Hälsingland]] *[[Isabella d'Este]] *[[ISBN]] *[[Istitut tar-Riċerka dwar il-Foresti tal-Malażja]] *[[Istmu Kuronjan]] *[[Ivan Turgenev]] *[[Ivrea]] === '''<u>J</u>''' === * [[Jacinto Benavente]] * [[Jaipur]] * [[Jakob Bogdani]] * [[Jan Novák]] *[[Jantar Mantar, Jaipur]] *[[Jarrod Sammut]] *[[Jean Antoine Houdon]] *[[Jean Dieudonné]] *[[Jean Picard]] *[[Jebel Faya]] *[[Jeddah]] *[[Jodensavanne]] *[[Joggins]] *[[Johann Christian Bach]] *[[Johan Jensen]] *[[John Edward Critien]] *[[John Kendrew]] *[[John Strutt Rayleigh]] *[[Jongmyo]] *[[Jørgen Pedersen Gram]] *[[Josef Hoffman]] *[[Joseph Louis Gay-Lussac]] *[[Joya de Cerén]] *[[Jože Plečnik]] *[[Jules Pascin]] *[[Julia Malinova]] *[[Julia Sanina]] *[[Júlia Sigmond]] *[[Julio Baghy]] *[[Julius Wagner-Jauregg]] *[[Jum il-Ġifa]] *[[Jum il-Lingwa Erżjana]] *[[Jum l-Ewropa]] *[[Jum Zamenhof]] === '''<u>K</u>''' === * [[Kaċċa bl-ajkli]] * [[Kairouan]] * [[Kaja Kallas]] *[[Kalwaria Zebrzydowska]] *[[Kampnari tal-Belġju u ta' Franza]] *[[Kanal il-Kbir (iċ-Ċina)]] *[[Kanal ta' Rideau]] *[[Kanali ta' Amsterdam]] *[[Kandy]] *[[Kappella]] *[[Karavanseraj Persjani]] *[[Karbalayi Safikhan Karabakhi]] *[[Karl Ferdinand Braun]] *[[Karl Weierstrass]] *[[Karlskrona]] *[[Karlu III]] *[[Kasbah tal-Alġier]] *[[Kaskati ta' Galdelsha]] *[[Kaskati ta' Vitorja]] *[[Kastell ta' Ankara]] *[[Kastell ta' Durham]] *[[Kastell ta' Himeji]] *[[Kastell ta’ Kroměříž|Kastell ta' Kroměříž]] *[[Kastell ta' Kronborg]] *[[Kastell ta' Kuressaare]] *[[Kastell ta’ Litomyšl|Kastell ta' Litomyšl]] *[[Kastell ta' Lubart]] *[[Kastell ta’ Malbork|Kastell ta' Malbork]] *[[Kastell ta' Nesvizh]] *[[Kastell ta' Neuschwanstein]] *[[Kastell ta' Paphos]] *[[Kastell ta' San Pedro de la Roca]] *[[Kastell ta' Spiš]] *[[Kastell ta' Wartburg]] *[[Kastell ta' Zerzevan]] *[[Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl]] *[[Kastelli ta' Bellinzona]] *[[Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd]] *[[Katarina Vitale]] * [[Katidral]] *[[Katidral ta' Aachen]] *[[Katidral ta' Amiens]] *[[Katidral ta' Bourges]] *[[Katidral ta' Burgos]] *[[Katidral ta' Canterbury]] *[[Katidral ta' Chartres]] *[[Katidral ta' Köln]] *[[Katidral ta' León, Nikaragwa]] *[[Katidral ta' Naumburg]] *[[Katidral ta' Reims]] *[[Katidral ta' Roskilde]] *[[Katidral ta' Santa Sofija (Kiev)]] *[[Katidral ta’ Šibenik|Katidral ta' Šibenik]] *[[Katidral ta' Speyer]] *[[Katidral ta' Tournai]] *[[Katidral ta' Zvartnots]] *[[Katidral tat-Trasfigurazzjoni, Dnipro]] *[[Katina Muntanjuża ta' Ennedi]] *[[Katina Muntanjuża ta’ Meskheti]] *[[Katina Muntanjuża ta' Mulanje]] *[[Katsiaryna Barysevich]] *[[Kauksi Ülle]] *[[Kaunas]] *[[Kavallier ta' Madara]] * [[Kavallier ta’ San Ġakbu|Kavallier ta' San Ġakbu]] * [[Kawkasu tal-Punent]] * [[KazCosmos]] *[[Kelma]] *[[Kerkuane]] *[[Kernavė]] *[[Kewkbet is-Safar]] *[[Khafre]] *[[Khami]] *[[Khinalug]] *[[Khiva]] *[[Khor Rori]] *[[Khorramabad]] *[[Khuttal]] *[[Kibbeh]] *[[Kiki Kogelnik]] *[[Kinderdijk]] *[[Kirurgu]] *[[Kizhi Pogost]] *[[Kladruby nad Labem]] * [[Klima ta' Malta]] * [[Klondike]] * [[Kluane / Wrangell–St. Elias / Bajja tal-Glaċieri / Tatshenshini-Alsek]] * [[Knarik Vardanyan]] * [[Knejjes Barokki tal-Filippini]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Lalibela]] *[[Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta’ Troodos|Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodos]] *[[Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí]] *[[Knejjes ta' Chiloé]] *[[Knejjes tal-Injam ta' Maramureș]] *[[Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki]] *[[Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie]] *[[Knejjes tal-Iskola tal-Arkitettura ta' Pskov]] *[[Knejjes tal-Moldavja]] *[[Knejjes tal-Paċi]] *[[Knejjes u Kunventi ta' Goa]] *[[Knisja Antika ta' Petäjävesi]] *[[Knisja ta' Atlántida]] *[[Knisja ta' Boyana]] *[[Knisja ta' San Ġwann f'Kaneo]] *[[Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf]] *[[Knisja ta' Santa Margerita]] *[[Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji (Milan)|Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji, Milan]] *[[Knisja tal-Injam ta' Urnes]] *[[Knisja tal-Paċi fi Świdnica]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġwann ta' Nepomuk|Knisja tal-Pellegrinaġġ ta’ San Ġwann ta' Nepomuk]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġi ta' Wies]] *[[Knisja tal-Verġni Marija ta' Arakos]] *[[Knisja tal-Vitorja]] *[[Koh Ker]] *[[Kok]] *[[Kolomenskoye]] *[[Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt]] *[[Kolonji tal-Benevolenza]] *[[Kolonna ta' Ġuljanu]] *[[Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc]] * [[Kolossew]] * [[Konso]] *[[Konversazzjoni]] *[[Korfù]] *[[Kosta Ġurassika]] *[[Kosta ta' Amalfi]] *[[Kosta ta' Ningaloo]] *[[Kostituzzjoni ta’ Malta|Kostituzzjoni ta' Malta]] *[[Kotlovina]] *[[Koutammakou]] *[[Krak des Chevaliers]] *[[Krakovja]] *[[Krater ta' Logoisk]] *[[Krater ta' Vredefort]] *[[Kremlin ta' Kazan]] *[[Kremlin ta’ Moska|Kremlin ta' Moska]] *[[Kreta]] *[[Krisztina Tóth]] *[[Krzemionki]] *[[Ksour Antiki ta' Ouadane, Chinguetti, Tichitt u Oualata]] *[[Kujataa]] *[[Kulangsu]] *[[Kuldīga]] *[[Kulleġġ Navali Rjali Antik]] *[[Kultura ta' Chaco]] *[[Kultura ta' Chinchorro]] *[[Kultura ta' Liangzhu]] *[[Kumpanija Ferrovjarja Retika]] *[[Kumpless Modern ta' Pampulha]] *[[Kumpless Monumentali ta' Brâncuși f'Târgu Jiu]] *[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali]] *[[Kumpless ta' W-Arly-Pendjari]] *[[Kumpless tal-Bażar Storiku ta' Tabriz]] *[[Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai]] *[[Kumpless tal-Foresta ta' Kaeng Krachan]] *[[Kumpless tal-Kastell ta' Mir]] *[[Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil]] *[[Kumpless tal-Monumenti ta' Huế]] *[[Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde]] *[[Kumpless tal-Oqbra ta' Koguryo]] *[[Kumpless tal-Pajsaġġ ta' Tràng An]] *[[Kumpless u l-Estancias tal-Ġiżwiti ta' Córdoba]] *[[Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iran]] *[[Kumplessi Petroglifiċi tal-Altai tal-Mongolja]] *[[Kumplessi Sagri tal-Hoysala]] *[[Kumitat tal-Wirt Dinji]] *[[Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair]] *[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] *[[Kunvent ta' Spiš]] *[[Kunvent ta’ Novodevichy|Kunvent ta' Novodevichy]] *[[Kunya-Urgench]] *[[Kuruna ta' Zvonimir]] *[[Kutná Hora]] === '''<u>L</u>''' === * [[L-Arti]] * [[L-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta]] * [[Lag ta' Baikal]] * [[Lag ta' Brebeneskul]] * [[Lag ta' Kezenoyam]] * [[Lag ta' Laach]] * [[Lag tal-Punent, Hangzhou]] * [[Lagi ta' Ounianga]] * [[Lag ta' Skadar]] * [[Lagi ta' Willandra]] * [[Lake District]] * [[Lamu]] *[[Landier]] *[[Lapponja Żvediża]] *[[Las Médulas]] *[[Lascaux]] *[[Lavaux]] *[[Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo]] *[[Lazzaro Pisani]] *[[Le Corbusier]] *[[Le Havre]] *[[Le Locle]] *[[Leptis Magna]] *[[Lessikoloġija]] * [[Lessiku]] * [[Letoon]] * [[Lev Davidovich Landau]] * [[Lev Semenovič Pontrjagin]] * [[Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati]] * [[Levuka]] * [[Leyla Mammadbeyova]] * [[Liftijiet Idrawliċi tal-Canal du Centre]] *[[Lika Kavzharadze]] *[[Lima]] *[[Lingwa Erżjana]] *[[Lingwa Ġermaniża]] *[[Linja ferrovjarja ta’ Semmering|Linja ferrovjarja ta' Semmering]] *[[Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana]] *[[Linji Ferrovjarji tal-Muntanji tal-Indja]] *[[Linji ta' Nazca]] *[[Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi]] *[[Lista ta’ binjiet ta’ Gaudí]] *[[Lista ta' kumpaniji elenkati fil-Borża ta' Malta]] *[[Lista ta' Membri tal-Parlament ta' Malta, 2017–2022]] *[[Lista ta' peniżoli]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Andorra]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Ċipru]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Iżrael]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Kuba]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Madagascar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'San Marino]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Franza]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji taċ-Ċekja|Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċekja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċilì]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fid-Danimarka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bangladesh]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belarussja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belġju]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bulgarija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Filippini]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Finlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġappun]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġermanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġordan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Georgia]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Greċja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Jemen]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kambodja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kanada]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Karibew]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Każakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kirgistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kolombja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kroazja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Laos]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Latvja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Litwanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lussemburgu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Malażja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Marokk]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mauritania]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Messiku]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Moldova]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mongolja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Myanmar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Pakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Palestina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Perù]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Polonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Vjetnam]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nepal]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Netherlands]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Norveġja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Renju Unit]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Rumanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Russja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Serbja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sirja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovakkja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sri Lanka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Taġikistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tajlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tanzanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Asja u fl-Asja Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tuneżija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkmenistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fix-Xlokk tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afganistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arabja Sawdija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arġentina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Armenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstralja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstrija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ażerbajġan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Eġittu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Estonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Etjopja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indoneżja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iran]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Irlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Għarab]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Uniti]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvizzera]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Oċeanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ukrajna]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ungerija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Użbekistan]] *[[Liz Truss]] *[[Loġġa tal-Ħarir]] *[[Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)]] *[[Lorenzo de' Medici]] *[[Lorenzo Gafà]] *[[Lorenzo Valla]] *[[Luang Prabang]] *[[Lübeck]] *[[Lucavsala]] *[[Lucia Piussi]] *[[Lučka Kajfež Bogataj]] *[[Ludmila tal-Boemja]] *[[Ludovico Ariosto]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Ludwik Lejzer Zamenhof]] *[[Luigi Boccherini]] *[[Luigi Galvani]] *[[Luigi Pirandello]] *[[Lumbini]] *[[Luna 26]] *[[Lunenburg]] *[[Lvant ta' Rennell]] *[[Lviv]] *[[Lyon]] *[[Lyubov Panchenko]] === '''<u>M</u>''' === * [[Maċedonit]] * [[Machu Picchu]] * [[Madinat Al-Zahra]] *[[Mafkar tal-Paċi ta' Hiroshima]] *[[Magda Šaturová-Seppová]] *[[Maison Carrée]] * [[Malta taħt il-Franċiżi]] *[[Maltin]] *[[Måneskin]] *[[Manhush]] *[[Manto Mavrogenous]] *[[Mantova]] *[[Margaret Abela]] *[[Maria De Filippi]] *[[Maria Dobroniega ta' Kiev]] *[[Maria Grollmuß]] *[[Marian Smoluchowski]] *[[Mario Draghi]] *[[Mário Zagallo]] *[[Marrakesh]] *[[Marta Kos]] *[[Martinu I ta' Sqallija]] *[[Mary Chronopoulou]] *[[Mary Fenech Adami]] *[[Mary Moser]] *[[Masada]] *[[Masġar tal-Palm ta' Elche]] *[[Maurizio Costanzo]] *[[Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi]] *[[Maymand]] *[[Mbanza Kongo]] *[[Medalja ta' Marian Smoluchowski]] *[[Medina ta' Sousse]] *[[Mehmet Ali Ağca]] *[[Melka Kunture]] *[[Mérida (Spanja)]] *[[Merill]] *[[Meroe]] *[[Merv]] *[[Meteora]] *[[Michael Refalo]] *[[Michail Glinka]] *[[Mikhail Ostrogradsky]] *[[Milan]] *[[Mileva Filipović]] *[[Mimoza Kusari-Lila]] *[[Mina tal-Imħabba ta' Klevan]] *[[Minaret ta' Jam]] *[[Minjiera Storika tal-Fidda f'Tarnowskie Góry]] *[[Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin]] *[[Minjiera tal-Fidda ta' Iwami Ginzan]] *[[Minjiera tal-Melħ ta’ Wieliczka]] *[[Minjiera tar-Ram ta' Falun]] *[[Minjieri tad-Deheb tal-Gżira ta' Sado]] *[[Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes]] *[[Mira Alečković]] *[[Mirella Freni]] *[[Miroslav Řepa]] *[[Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro]] *[[Missjonijiet ta' San Antonio]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti fost il-Guarani]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' Chiquitos]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' La Santísima Trinidad de Paraná u Jesús de Tavarangue]] *[[Mnajdra]] *[[Modena]] *[[Mogħdija tal-Ġgant]] *[[Moidam]] *[[Monasteri fuq ix-xaqlibiet ta' Popocatépetl]] *[[Monasteri ta' Yuso u ta' Suso]] *[[Monasteru ta' Alcobaça]] *[[Monasteru ta' Batalha]] *[[Monasteru ta' Ferapontov]] *[[Monasteru ta' Gelati]] *[[Monasteru ta' Geghard]] *[[Monasteru ta’ Gračanica|Monasteru ta' Gračanica]] *[[Monasteru ta' Haghpat]] *[[Monasteru ta' Hoge]] *[[Monasteru ta' Horezu]] *[[Monasteru ta' Hosios Loukas]] *[[Monasteru ta' Maulbronn]] *[[Monasteru ta' Neghuts]] *[[Monasteru ta' Poblet]] *[[Monasteru ta' Rila]] *[[Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu]] *[[Monasteru ta' San Ilarjun]] *[[Monasteru ta' Sanahin]] *[[Monasteru ta' Santa Katarina]] *[[Monasteru ta' Sopoćani]] *[[Monasteru ta' Studenica]] *[[Monasteru ta' Voroneț]] *[[Monasteru tal-Ġlormini]] *[[Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupe]] *[[Monika Kryemadhi]] *[[Møns Klint]] *[[Mont-Saint-Michel]] *[[Monte Albán]] *[[Monte San Giorgio]] *[[Monte Titano]] *[[Monticello]] * [[Monument]] * [[Monument Nazzjonali ta' Żimbabwe l-Kbir]] * [[Monumenti Bojod ta' Vladimir u ta' Suzdal]] * [[Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji]] * [[Monumenti Paleokristjani u Biżantini ta' Thessaloniki]] * [[Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier]] * [[Monumenti Storiċi f'Novgorod u fl-Inħawi]] * [[Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)]] * [[Monumenti Storiċi ta' Makli]] *[[Monumenti Storiċi ta' Nara]] *[[Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas]] *[[Monumenti tal-Ġebel taċ-Ċriev]] *[[Monumenti u Siti Storiċi f'Kaesong]] *[[Monumenti u Siti Storiċi ta' Hiraizumi]] *[[Morelia]] *[[Moritz Cantor]] *[[Moskea Antika ta' Edirne]] *[[Moskea l-Kbira u Sptar ta' Divriği]] *[[Moskea ta' Arif Agha]] *[[Moskea ta’ Selimiye, Edirne]] *[[Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan]] *[[Moskea tat-Tatari]] *[[Moskej bi stil Sudaniż fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju]] *[[Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali]] *[[Motoori Norinaga]] *[[Mramorje]] *[[Mtskheta]] *[[Muhammad al-Idrisi]] *[[Muħammed]] *[[Muniċipju ta' Bremen]] *[[Muntanja Pelée]] *[[Muntanja Qingcheng]] *[[Muntanja ta' Kumgang]] *[[Muntanja Wutai]] *[[Muntanji Blu u John Crow]] *[[Muntanji Makhonjwa ta' Barberton]] *[[Muntanji ta' Homolje]] *[[Muntanji tad-Deheb ta' Altai]] *[[Muntanji tal-Krimea]] *[[Muntanji Wudang]] *[[Muntanji Wuyi]] *[[Mużew Nazzjonali tal-Montenegro]] *[[Mużew ta' Plantin-Moretus]] *[[Mużew ta' Trojja]] *[[Myśliwska]] *[[Mystras]] === '''<u>N</u>''' === * [[Nærøyfjord]] * [[Nadur]] * [[Naftalan]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Naħla tal-għasel ta' Malta]] * [[Nalanda Mahavihara]] * [[Namhansanseong]] * [[Nancy]] * [[Nan Madol]] *[[Napli]] *[[Naryn-Kala]] *[[Nataliya Kobrynska]] *[[Nea Moni ta' Chios]] *[[Nekropoli]] *[[Nekropoli ta' Beit She'arim]] *[[Nekropoli ta' Monterozzi]] *[[Nemrut Dağı]] *[[Nessebar]] *[[New Lanark]] *[[New Secret (jott)]] *[[Nexhmije Pagarusha]] *[[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] *[[Nicolas-Joseph Cugnot]] *[[Nicolas Flamel]] *[[Nicolau Coelho]] *[[Nida]] *[[Nika Križnar]] *[[Nikkō]] *[[Nino Ramishvili]] *[[Nisa (Turkmenistan)]] *[[Nisa f’Malta]] *[[Nisa fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ Malta]] *[[Nizza]] *[[Norman Morrison]] *[[Nutar]] === '''<u>O</u>''' === * [[Oażi ta' Al-Ahsa]] * [[Olga Tass]] *[[Olimpja]] *[[Olinda]] *[[Ophrys caucasica|''Ophrys caucasica'']] *[[Oplontis]] *[[Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastija Xixia]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing]] *[[Oqbra Rjali tad-Dinastija Joseon]] *[[Oqbra ta' Mozu]] *[[Oqbra tar-Rejiet ta' Buganda f'Kasubi]] *[[Orthohantavirus]] *[[Ortografija Litwana]] *[[Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan]] *[[Osservatorju ta' Črni Vrh]] *[[Osservatorju ta' Jodrell Bank]] *[[Osservatorju ta' Rozhen]] *[[Osun-Osogbo]] *[[Otto Toeplitz]] *[[Ouro Preto]] === '''<u>P</u>''' === * [[Pablo Neruda]] * [[Pagoda ta' Vinh Nghiem]] * [[Pajsaġġ Agrikolu tan-Nofsinhar ta' Öland]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars]] * [[Pajsaġġ Industrijali ta' Blaenavon]] * [[Pajsaġġ Karstiku tan-Nofsinhar taċ-Ċina]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' ǂKhomani]] * [[Pajsaġġi Kulturali ta' Bassari, Fula u Bedik]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Budj Bim]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Gedeo]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Hawraman/Uramanat]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Le Morne]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Sukur]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Għelieqi Mtarrġa tar-Ross ta' Honghe Hani]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Kafè tal-Kolombja]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Lag ta' Kenozero]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Wied ta' Orkhon]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Zuojiang]] * [[Pajsaġġ Kulturali u Botaniku ta' Richtersveld]] * [[Pajsaġġ Kulturali u l-Fdalijiet Arkeoloġiċi tal-Wied ta' Bamiyan]] * [[Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja]] * [[Pajsaġġ tal-Kaċċa Medjevali fit-Tramuntana ta' Zealand]] * [[Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato]] * [[Pajsaġġ tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Cornwall u l-Punent ta' Devon]] * [[Pajsaġġi ta' Dauria]] * [[Pál Maléter]] * [[Palazz Irjali ta' Aranjuez]] *[[Palazz Irjali ta' Caserta]] *[[Palazz Mariinskyi]] *[[Palazz ta' Blenheim]] *[[Palazz ta’ Djoklezjanu|Palazz ta' Djoklezjanu]] *[[Palazz ta' Drottningholm]] *[[Palazz ta' Eggenberg]] *[[Palazz ta' Fontainebleau]] *[[Palazz ta' Golestan]] *[[Palazz ta' Ishak Paşa]] *[[Palazz ta' Mafra]] *[[Palazz ta' Orbeliani]] *[[Palazz ta' Potala]] *[[Palazz ta’ Schönbrunn|Palazz ta' Schönbrunn]] *[[Palazz ta’ Stoclet|Palazz ta' Stoclet]] *[[Palazz ta' Versailles]] *[[Palazz tal-Khan]] *[[Palazz tas-Sajf]] *[[Palazz tax-Shirvanshah]] *[[Palazzi Minojċi]] *[[Palazzi Rjali ta' Abomey]] *[[Palazzi u Parks ta' Potsdam u Berlin]] *[[Palenque]] *[[Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale]] *[[Palestina]] *[[Palianytsia]] *[[Palmaria]] *[[Palmyra]] *[[Pamukkale]] *[[Panamá Viejo]] *[[Papa Ljun XIV]] *[[Papahānaumokuākea]] *[[Paquimé]] *[[Paramaribo]] *[[Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Champaner-Pavagadh]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Hili]] *[[Park Arkeoloġiku ta' San Agustín]] *[[Park Irjali ta' Studley]] *[[Park Naturali Nazzjonali tal-Karpazji]] *[[Park Naturali ta' Dinara]] *[[Park Nazzjonali ta' Karula]] *[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]] *[[Park Naturali tal-Iskolli tal-Qroll ta' Tubbataha]] *[[Park Naturali tal-Pilastri ta' Lena]] *[[Park Nazzjonali Impenetrabbli ta' Bwindi]] *[[Park Nazzjonali Olimpiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Göreme]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Trakai]] *[[Park Nazzjonali ta' Alejandro de Humboldt]] *[[Park Nazzjonali ta' Banc d'Arguin]] *[[Park Nazzjonali ta' Beit Guvrin-Maresha]] *[[Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha]] *[[Park Nazzjonali ta' Canaima]] *[[Park Nazzjonali ta' Chapada dos Veadeiros]] *[[Park Nazzjonali ta' Chiribiquete]] *[[Park Nazzjonali ta' Chitwan]] *[[Park Nazzjonali ta' Cilento, Vallo di Diano u Alburni]] *[[Park Nazzjonali ta' Coiba]] *[[Park Nazzjonali ta' Comoé]] *[[Park Nazzjonali ta' Darien]] *[[Park Nazzjonali ta' Defileul Jiului]] *[[Park Nazzjonali ta' Desembarco del Granma]] *[[Park Nazzjonali ta' Doñana]] *[[Park Nazzjonali ta' Everglades]] *[[Park Nazzjonali ta’ Fertő-Hanság]] *[[Park Nazzjonali ta' Garajonay]] *[[Park Nazzjonali ta' Garamba]] *[[Park Nazzjonali ta' Great Smoky Mountains]] *[[Park Nazzjonali ta' Gros Morne]] *[[Park Nazzjonali ta' Gunung Mulu]] *[[Park Nazzjonali ta' Hortobágy]] *[[Park Nazzjonali ta' Huascarán]] *[[Park Nazzjonali ta' Ichkeul]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguaçu]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguazú]] *[[Park Nazzjonali ta' Ivindo]] *[[Park Nazzjonali ta' Kahuzi-Biega]] *[[Park Nazzjonali ta' Kakadu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kaziranga]] *[[Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Kilimanjaro]] *[[Park Nazzjonali ta' Kinabalu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kiskunság]] *[[Park Nazzjonali ta' Komodo]] *[[Park Nazzjonali ta' Lahemaa]] *[[Park Nazzjonali ta' Lençóis Maranhenses]] *[[Park Nazzjonali ta' Lorentz]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Alerces]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Glaciares]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Katíos]] *[[Park Nazzjonali ta' Lushan]] *[[Park Nazzjonali ta' Mammoth Cave]] *[[Park Nazzjonali ta' Manas]] *[[Park Nazzjonali ta' Manú]] *[[Park Nazzjonali ta' Manovo-Gounda St Floris]] *[[Park Nazzjonali ta' Mesa Verde]] *[[Park Nazzjonali ta' Miguasha]] *[[Park Nazzjonali ta' Morne Trois Pitons]] *[[Park Nazzjonali ta' Murujuga]] *[[Park Nazzjonali ta' Nahanni]] *[[Park Nazzjonali ta' Niah]] *[[Park Nazzjonali ta' Niokolo-Koba]] *[[Park Nazzjonali ta' Noel Kempff Mercado]] *[[Park Nazzjonali ta' Nyungwe]] *[[Park Nazzjonali ta' Phong Nha – Kẻ Bàng]] *[[Park Nazzjonali ta' Þingvellir]] *[[Park Nazzjonali ta' Pirin]] *[[Park Nazzjonali ta' Purnululu]] *[[Park Nazzjonali ta' Rapa Nui]] *[[Park Nazzjonali ta' Rio Abiseo]] *[[Park Nazzjonali ta' Sagarmatha]] *[[Park Nazzjonali ta' Salonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Sangay]] *[[Park Nazzjonali ta' Sanqingshan]] *[[Park Nazzjonali ta' Serengeti]] *[[Park Nazzjonali ta' Serra da Capivara]] *[[Park Nazzjonali ta' Simien]] *[[Park Nazzjonali ta' Taï]] *[[Park Nazzjonali ta' Talampaya]] *[[Park Nazzjonali ta' Teide]] *[[Park Nazzjonali ta' Tongariro]] *[[Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon]] *[[Park Nazzjonali ta' Una]] *[[Park Nazzjonali ta' Vatnajökull]] *[[Park Nazzjonali ta' Virunga]] *[[Park Nazzjonali ta' Yellowstone]] *[[Park Nazzjonali ta' Yosemite]] *[[Park Nazzjonali tal-Biżonti tal-Boskijiet]] *[[Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola]] *[[Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone]] *[[Park Nazzjonali tal-Għadajjar ta' Mana]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Carlsbad]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu]] *[[Park Nazzjonali tal-Grand Canyon]] *[[Park Nazzjonali tal-Himalayas il-Kbar]] *[[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lag tal-Malawi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lagi ta’ Plitvice]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja tal-Kenja]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Bale]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Rwenzori]] *[[Park Nazzjonali tal-Vulkani ta' Hawaii]] *[[Park Nazzjonali tas-Sundarbans]] *[[Park Nazzjonali tat-Taġikistan]] *[[Park Nazzjonali tax-Xmara ta' Taħt l-Art ta' Puerto Princesa]] *[[Park Provinċjali ta' Ischigualasto]] *[[Park Provinċjali ta' Writing-on-Stone]] *[[Park Provinċjali tad-Dinosawri]] *[[Park Storiku ta' Ayutthaya]] *[[Park Storiku ta' Phu Phrabat]] *[[Park Storiku ta' Si Thep]] *[[Park Storiku ta' Sukhothai]] *[[Park ta' Maloti-Drakensberg]] *[[Park ta’ Muskau|Park ta' Muskau]] *[[Park tal-Art Mistagħdra ta' iSimangaliso]] *[[Park tal-Mafkar tar-Rewwixta u tar-Rivoluzzjoni]] *[[Park Trinazzjonali ta' Sangha]] *[[Parks Internazzjonali tal-Paċi ta' Waterton-tal-Glaċieri]] *[[Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri]] *[[Parks Nazzjonali tal-Lag ta' Turkana]] *[[Parks Nazzjonali u Statali tas-Siġar tal-Injam tal-Aħmar]] *[[Parks tal-Muntanji tar-Rockies Kanadiżi]] *[[Parmigianino]] *[[Parrukkier]] *[[Pasargadae]] *[[Paseo del Prado]] *[[Patoloġija]] *[[Pattadakal]] *[[Paulo Coelho]] *[[Pavlo Lee]] *[[Pécs]] *[[Pellegrinaġġ ta’ San Ġakbu]] *[[Peña de los Enamorados]] *[[Peniżola]] *[[Peniżola Valdés]] *[[Pergamon]] *[[Peri-Khan Sofiyeva]] *[[Persepolis]] *[[Peter Carl Fabergé]] *[[Péter Magyar]] *[[Pëtr Kapica]] *[[Petra]] *[[Petra Brocková]] *[[Petroglifiċi ta' Bangudae]] *[[Petroglifiċi tal-Lag ta' Onega u l-Baħar Abjad]] *[[Philipp Otto Runge]] *[[Philippi]] *[[Pienza]] *[[Piero Angela]] *[[Pierre Fatou]] *[[Pietro Longhi]] *[[Pietru l-Kbir]] *[[Pimachiowin Aki]] *[[Ping Yao]] *[[Pippo Baudo]] *[[Pirinej-Monte Perdido]] *[[Pitons]] *[[Pitons, Cirques u Rdumijiet tal-Gżira ta' Réunion]] *[[Pjanta]] *[[Pjanura ta' Bărăgan]] *[[Pjanura ta’ Stari Grad]] *[[Pjanura tal-Ġarer]] *[[Pjazza]] *[[Pjazza ta' Naqsh-e Jahan]] * [[Pjazza tal-Mirakli]] *[[Plamer]] *[[Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga]] *[[Pobiti Kamani]] *[[Politika]] *[[Polonnaruwa]] *[[Pont Antik ta’ Mostar]] *[[Pont ta' Forth]] *[[Pont ta' Malabadi]] *[[Pont ta' Mehmed Paša Sokolović]] *[[Pont ta' Vizcaya]] *[[Pont tal-Fjuri]] *[[Pont tal-Paċi, Tbilisi]] *[[Porfirio Barba-Jacob]] *[[Port Royal]] *[[Port ta' Mariupol]] *[[Port ta’ Marsamxett]] *[[Porta Nigra]] *[[Portiċi ta' Bologna]] *[[Porto]] *[[Postijiet Sagri tal-Bahá'i]] *[[Potosí]] *[[Pożati]] *[[Prambanan]] *[[Professjoni]] *[[Proklos]] *[[Promontorju ta' Putorana]] *[[Provins]] *[[Pu'er]] *[[Puebla (belt)]] *[[Pythagoreion]] === '''<u>Q</u>''' === * [[Qabar ta' Askia]] * [[Qabar ta' Humayun]] * [[Qabar Traċjan ta' Kazanlak]] * [[Qabar Traċjan ta' Sveshtari]] * [[Qabża tal-Biżonti Sfrakassati]] * [[Qal'at al-Bahrain]] * [[Qala (Għawdex)]] * [[Qalba Neolitika tal-Gżejjer Orkney]] * [[Qalhat]] * [[Qanat]] * [[Qaryat al-Faw]] * [[Qaytarma]] * [[Qorti Rjali ta' Tiébélé]] * [[Il-Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann|Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann Battista (Caravaggio)]] * [[Quanzhou]] * [[Quebrada de Humahuaca]] * [[Quedlinburg]] * [[Quirigua]] * [[Quito]] * [[Quseir Amra]] * [[Qutb Minar]] === '''<u>R</u>''' === * [[Rachid Chouhal]] * [[Raħal Storiku ta' St. George u l-Fortifikazzjonijiet Relatati, Bermuda]] * [[Rammelsberg]] * [[Ramses II]] * [[Rani-ki-Vav]] * [[Ras'ken' Ozks]] * [[Ravenna]] * [[Ravesa Lleshi]] * [[Red Bay]] * [[Regensburg]] * [[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]] * [[Reġjun tal-Estrazzjoni tal-Minerali ta' Erzgebirge/Krušnohoří]] * [[Reġjun tal-Inbid ta' Tokaj]] *[[Reichenau]] *[[Relattività (Maurits Cornelis Escher)]] *[[Rembrandt]] *[[Renata Scotto]] *[[Renju ta' Mapungubwe]] *[[Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz]] *[[Repubblika Sovjetika ta’ Don|Repubblika Sovjetika ta' Don]] *[[Residenza ta' Würzburg]] *[[Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja]] *[[Residenzi tal-Familja Savoia]] *[[Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin]] *[[Rettilu]] *[[Rewwixta tal-Qassisin]] *[[Riga]] *[[Risco Caído]] *[[Riversleigh]] *[[Riżerva Ekoloġika ta' Mistaken Point]] *[[Riżerva Forestali ta' Sinharaja]] *[[Riżerva Naturali Stretta tal-Muntanja ta' Nimba]] *[[Riżerva Naturali Stretta tat-Tsingy ta' Bemaraha]] *[[Riżerva Naturali ta' Bashkiriya]] *[[Riżerva Naturali ta' Darwin]] *[[Riżerva Naturali ta’ Kaniv]] *[[Riżerva Naturali ta' Nahal Me'arot]] *[[Riżerva Naturali ta' Okapi]] *[[Riżerva Naturali ta' Selous]] *[[Riżerva Naturali ta' Srebarna]] *[[Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka]] *[[Riżerva Naturali ta’ Yulen]] *[[Riżerva Naturali tal-Flora fil-Ġibs]] *[[Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' El Pinacate u Gran Desierto de Altar]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' Río Plátano]] *[[Riżerva tal-Bijosfera ta' Tehuacán-Cuicatlán]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Baħar l-Iswed]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki]] *[[Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa]] *[[Riżerva tal-Fawna ta' Dja]] *[[Riżervi Naturali ta' Air u ta' Ténéré]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tax-Xlokk]] *[[Riżervi tal-Katina Muntanjuża ta' Talamanca-La Amistad]] *[[Robert Fico]] *[[Robert Wilhelm Bunsen]] *[[Roberto Burle Marx]] *[[Rodi (belt)]] * [[Roi Mata]] * [[Roșia Montană]] * [[Ronald Searle]] * [[Røros]] * [[Rotta tal-Inċens – Bliet tad-Deżert f'Negev]] * [[Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta]] * [[Rotot ta’ Santiago de Compostela fi Franza]] * [[Royal Exhibition Building]] * [[Róža Domašcyna]] *[[Rudolf Diesel]] *[[Ruggiero Leoncavallo]] === '''<u>S</u>''' === * [[Sabratha]] * [[Saeva Dupka]] * [[Safranbolu]] * [[Saint-Émilion]] * [[Sajjied]] *[[Sala taċ-Ċentenarju]] *[[Salamanca]] *[[Salib ta' Santa Ewfrosina]] *[[Salini Rjali ta' Arc-et-Senans]] *[[Salme Kann]] *[[Saltaire]] *[[Salvatore Accardo]] *[[Salzburg]] *[[Samantha Cristoforetti]] *[[Samarkanda]] *[[Samarra]] *[[Sambor Prei Kuk]] *[[Sammallahdenmäki]] *[[Samuel Deguara]] *[[San Cristóbal de La Laguna]] *[[San Gimignano]] *[[San Lawrenz (Għawdex)]] *[[San Miguel de Allende]] *[[San Pietruburgu]] *[[Sana'a]] *[[Sanchi]] *[[Sandra Milo]] *[[Sandra Mondaini]] *[[Sandro Botticelli]] *[[Sangiran]] *[[Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel]] *[[Santa Cruz de Mompox]] *[[Santiago de Compostela]] *[[Santiago de Querétaro]] *[[Santiniketan]] *[[Santwarji tal-Għasafar tal-Passa tul il-Kosta tal-Baħar Isfar u l-Golf ta' Bohai]] *[[Santwarji tal-Pandas Ġganteski ta' Sichuan]] *[[Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng]] *[[Santwarju Nazzjonali tal-Għasafar ta' Djoudj]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus de Matosinhos]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte]] *[[Santwarju ta' Itsukushima]] *[[Santwarju tal-Balieni ta' El Vizcaino]] *[[Santwarju ta' Mỹ Sơn]] *[[Santwarju tal-Fawna u tal-Flora ta' Malpelo]] *[[Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan]] *[[São Cristóvão]] *[[São Luís]] *[[Sarazm]] *[[Sardis]] * [[Saryarka]] * [[Sassi ta' Matera]] * [[Satsivi]] *[[Schokland]] *[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]] *[[Sebastian Brant]] *[[Segovia]] *[[Seka Sablić]] *[[Sengħa]] *[[Seokguram]] *[[Seowon]] *[[Severo Ochoa]] *[[Sevil Shhaideh]] *[[Sewell]] *[[Sferi tal-Ġebel tal-Costa Rica]] *[[SGang Gwaay]] *[[Shahr-e Sukhteh]] *[[Shahrisabz]] *[[Shaken Aimanov]] *[[Shales ta' Maotianshan]] *[[Sheki]] *[[Shennongjia]] *[[Shibam]] *[[Shirakami-Sanchi]] *[[Shiretoko]] *[[Sian Ka'an]] *[[Šibenik]] *[[Sibila Petlevski]] *[[Sidney Webb]] *[[Siega Verde]] *[[Siena]] *[[Sighișoara]] *[[Sigiriya]] *[[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]] *[[Siġra tal-ballut ta' Tamme-Lauri]] *[[Sikhote-Alin]] *[[Simon Kldiashvili]] *[[Sinagoga Antika (Erfurt)]] *[[Sinéad O'Connor]] *[[Sintra]] *[[Siracusa]] *[[Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar]] *[[Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg]] *[[Sistema tat-Toroq tal-Inka]] *[[Sit Agrikolu Bikri ta' Kuk]] *[[Sit arkeoloġiku ta' Al-Balid|Sit Arkeoloġiku ta' Al-Balid]] *[[Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca]] *[[Sit Arkeoloġiku ta’ Paphos]] *[[Sit Arkeoloġiku tal-Maħżen ta' Valongo]] *[[Sit Storiku Nazzjonali ta' San Juan]] *[[Sit Storiku Statali tat-Tumbati tal-Ħamrija ta' Cahokia]] * [[Sit ta' Wirt Dinji]] * [[Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden]] *[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]] *[[Sit tar-Raġel ta' Peking f'Zhoukoudian]] *[[Siti tad-Dolmens ta' Gochang, Hwasun u Ganghwa]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Bat, Al-Khutm u Al-Ayn]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco]] *[[Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi]] *[[Siti Ewlenin tal-Estrazzjoni fil-Wallonja]] *[[Siti Funebri u Mfakar tal-Ewwel Gwerra Dinjija (il-Front tal-Punent)]] *[[Siti Kristjani Moħbija fir-Reġjun ta' Nagasaki]] *[[Siti Metallurġiċi Antiki tal-Burkina Faso]] *[[Siti Penitenzjarji Awstraljani]] *[[Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi|Siti Preistoriċi bil-Puntali Madwar l-Alpi]] *[[Siti Preistoriċi ta' Jōmon fit-Tramuntana tal-Ġappun]] *[[Siti Sagri u Rotot ta' Pellegrinaġġ fil-Katina Muntanjuża ta' Kii]] *[[Siti tal-Fossili tal-Ominidi tal-Afrika t'Isfel]] *[[Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun]] *[[Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Kondoa]] *[[Siti tat-Tusi]] *[[Skarpan]] *[[Skellig Michael]] *[[Skogskyrkogården]] *[[Skojjattlu tal-art ta' Tian Shan]] *[[Skola Superjuri tal-Mekkanika tal-Armata]] *[[Skoll il-Kbir tal-Qroll]] *[[Skoll tal-Qroll ta' New Caledonia]] *[[Skoll tal-Qroll tal-Belize]] *[[Skorba]] *[[Skrivan]] *[[Slavko Brezoski]] *[[Socotra]] *[[Soltaniyeh]] *[[Songo Mnara]] *[[Sophia Loren]] *[[Sophie Germain]] *[[Sophie Liebknecht]] *[[Söyembikä]] *[[Speicherstadt]] *[[Spinalonga]] *[[Sputnik 5]] *[[Stari Ras]] *[[Statwa]] *[[Statwa ta' Roland ta' Bremen]] *[[Statwa tal-Libertà]] *[[Stazzjon ta' Chhatrapati Shivaji]] *[[Stazzjon tar-Radju ta' Grimeton]] *[[Stećak]] *[[Stepan Erzya]] *[[Stevns Klint]] *[[Stonehenge]] *[[Stone Town]] *[[Strett ta' Hormuz]] *[[Su Nuraxi]] *[[Subak]] *[[Sulaiman-Too]] *[[Sundarbans]] *[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]] *[[Surtsey]] *[[Susa]] *[[Svaneti]] *[[Svetlana Antonovska]] *[[Sviyazhsk]] === '''<u>T</u>''' === * [[Ta' Bakkja]] * [[Ta' Ħaġrat]] * [[Ta' Kandja]] *[[Tabib]] *[[Tadrart Acacus]] *[[Taħdit]] *[[Taishan]] *[[Taj Mahal]] *[[Takalik Abaj]] *[[Takht-e Soleyman]] *[[Takht-i-Bahi]] *[[Takkanot Shum]] *[[Taksim]] *[[Tallinn]] *[[Tamgaly]] *[[Tanġier]] *[[Taos Pueblo]] *[[Taputapuātea]] *[[Tarraco]] *[[Tarzna Navali ta' Antigua u s-Siti Arkeoloġiċi Relatati]] *[[Tassili n'Ajjer]] *[[Taxila]] *[[Tchogha Zanbil]] *[[Te Wahipounamu]] *[[Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk]] *[[Teatru Antik ta’ Epidaurus|Teatru Antik ta' Epidaurus]] *[[Teatru Rjal]] *[[Teatru Ruman ta' Orange]] *[[Teatru tal-Opri Margravjali]] *[[Teatru tal-Opri ta' Sydney]] *[[Tebe (Eġittu)]] *[[Tekniku]] *[[Telč]] *[[Tempji Ħajjin Kbar taċ-Ċola]] * [[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] * [[Tempji ta' Ħal Tarxien]] *[[Tempju ta' Apollo Epikurju f’Bassae|Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae]] *[[Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus]] *[[Tempju ta' Haeinsa]] *[[Tempju ta' Kakatiya Rudreshwara]] *[[Tempju ta' Mahabodhi]] *[[Tempju ta' Preah Vihear]] *[[Tempju tal-Ġenna]] *[[Tempju tal-Għar ta' Dambulla]] *[[Tempju tax-Xemx ta' Konarak]] *[[Tempju u Ċimiterju ta' Konfuċju u l-Villa tal-Familja Kong f'Qufu]] *[[Teotihuacan]] *[[Tequila (Belt)]] * [[Terminoloġija]] * [[Tetiana Ostashchenko]] * [[Tétouan]] *[[Teżawru]] *[[Theobald Boehm]] *[[Theodore Géricault]] *[[Thimlich Ohinga]] *[[Tholos ta' El Romeral]] *[[Thomas à Kempis]] *[[Thoros ta' Edessa]] *[[Tian Shan]] * [[Tieqa tad-Dwejra]] * [[Tieqa ta' Wied il-Mielaħ]] * [[Tikal]] * [[Timbuktu]] * [[Timgad]] * [[Tina Turner]] * [[Tinetto]] * [[Tino]] * [[Tinqix fuq il-Blat f'Alta]] *[[Tinqix fuq il-Blat f'Tanum]] *[[Tinqix fuq il-Blat fir-Reġjun ta' Ha'il]] *[[Tinqix fuq il-Blat ta' Dazu]] *[[Tinqix ta' Bisotun]] *[[Tipasa]] *[[Tiryns]] *[[Tiwanaku]] *[[Tiya]] *[[Tlacotalpan]] *[[TNMK]] *[[Tobias Michael Carel Asser]] *[[Toledo]] *[[Tomaso Antonio Vitali]] *[[Tomiri]] *[[Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum]] *[[Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan]] * [[Torri Mmejjel ta' Pisa]] * [[Torri ta' Belém]] *[[Torri ta' Erkole]] *[[Torri ta' Londra]] *[[Torri tax-Xebba (Baku)]] *[[Torrijiet residenzjali tas-Svan|Torrijiet Residenzjali tas-Svan]] *[[Toruń]] *[[Tpittir fuq il-Blat ta' Sierra de San Francisco]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Għar ta' Shulgan-Tash]] *[[Trattat ta' Kaunas]] *[[Třebíč]] *[[Trinidad, Kuba]] *[[Trogir]] *[[Trojja]] *[[Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland]] *[[Tserkva ta' Santa Marija, Owczary]] *[[Tserkva ta' Santa Marija Omm Alla, Chotyniec]] *[[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] *[[Tsodilo]] *[[Tubeteika]] *[[Tulou ta' Fujian|''Tulou'' ta' Fujian]] *[[Tumbati Ċerimonjali tal-Ħamrija ta' Hopewell]] *[[Tumbati Funebri ta' Dilmun]] *[[Tumbati Funebri ta' Gaya]] *[[Tumbati Monumentali tal-Ħamrija ta' Poverty Point]] *[[Turan]] *[[Tutankhamun]] *[[Twyfelfontein]] *[[Tyre]] === '''<u>U</u>''' === * [[Úbeda]] * [[Ugo Foscolo]] *[[Uluru]] *[[Um er-Rasas]] *[[Umm Al-Jimāl]] *[[UNESCO]] *[[Università Iżlamika Russa]] *[[Università Nazzjonali Awtonoma tal-Messiku]] *[[Università ta' Al-Qarawiġin|Università ta' Al-Qarawijin]] *[[Università ta' Coimbra]] *[[Unjoni Sovjetika]] *[[Urbino]] *[['Uruq Bani Mu'arid]] *[[Uxmal]] === '''<u>V</u>''' === * [[Val d'Orcia]] *[[Val di Noto]] *[[Valentyna Radzymovska]] *[[Valeria Bruni Tedeschi]] *[[Vallée de Mai]] *[[Vasco da Gama]] *[[Vat Phou]] *[[Velimir Khlebnikov]] *[[Venera 7]] *[[Verona]] *[[Via Appia]] *[[Victoria Amelina]] *[[Vigan]] *[[Vincent van Gogh]] *[[Vilel u Ġonna tal-Familja Medici]] *[[Villa d'Este]] *[[Villa Romana del Casale]] *[[Villa ta' Adrijanu]] *[[Villa Tugendhat]] *[[Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja]] *[[Villaġġi bil-Knejjes Iffortifikati f'Transilvanja]] *[[Villaġġi Storiċi ta' Shirakawa-gō u Gokayama]] *[[Vilnius]] *[[Visby]] *[[Vitaliy Kim]] *[[Vito Volterra]] *[[Vittorio De Sica]] *[[Vjenna]] *[[Vladimir Ashkenazy]] *[[Vlkolínec]] *[[Volodymyr Zelenskyy]] *[[Volubilis]] *[[Võros]] *[[Vulkan tat-Tajn ta’ Lökbatan]] *[[Vulkani ta' Kamchatka]] === '''<u>W</u>''' === * [[Wachau]] * [[Wadi Al-Hitan]] *[[Wadi Rum]] *[[Wales]] *[[Weimar Klassika]] *[[Werrej]] *[[Wied Superjuri tar-Renu Nofsani]] *[[Wied t'Isfel tal-Awash]] *[[Wied ta' Kathmandu]] *[[Wied ta' Loire]] *[[Wied ta' Madriu-Perafita-Claror]] *[[Wied ta' M'zab]] *[[Wied ta' Qadisha]] *[[Wied ta' Viñales]] *[[Wied tal-Fondoq il-Kbir]] *[[Wied tat-Tempji]] *[[Wilhelm Grimm]] *[[Wilhelm Röntgen]] *[[Willem de Sitter]] *[[Willemstad]] *[[William Boeing]] *[[Wirt Arkeoloġiku tal-Wied ta' Lenggong]] *[[Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra]] *[[Wismar]] *[[Władysław Horodecki]] *[[Wolfgang Paul]] === '''<u>X</u>''' === * [[Xanadu]] * [[Xanthos]] * [[Xatt it-Tiben]] *[[Xeff]] *[[Xidi]] *[[Xmara Omo]] *[[Xochicalco]] *[[Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem]] *[[Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier]] *[[Xjenza spazjali]] *[[Xtatol]] === '''<u>Y</u>''' === * [[Yagul]] * [[Yakushima]] * [[Yana Zinkevych]] * [[Yangdong]] * [[Yarmak]] * [[Yaroslavl]] * [[Yazd]] * [[Yeni-Kale]] * [[Yin Xu]] * [[Yllka Mujo]] * [[Yogyakarta]] *[[Yuliya Gushchina]] *[[Yuri Lysianskyi]] === '''<u>Ż</u>''' === * [[Żapoteki]] * [[Żiemel Abjad ta' Osmington]] * [[Żona Kulturali ta' Ḥimā]] *[[Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu]] *[[Żona Naturali Selvaġġa tat-Tażmanja]] *[[Żona Protetta ta' Jungfrau-Aletsch]] *[[Żona Protetta ta' Pliva, Janj u r-Riżerva ta' Janjske Otoke]] *[[Żona Protetta tal-Gżejjer Phoenix]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Huanglong]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku tal-Wied ta' Jiuzhaigou]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Wulingyuan]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Guanacaste]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Pantanal]] *[[Żona tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Chongoni]] *[[Żoni Protetti tar-Reġjun tal-Fjuri tal-Kap]] *[[Żoni Protetti tat-Tliet Xmajjar Paralleli ta' Yunnan]] *[[Żoni Storiċi ta' Baekje]] *[[Żoni Storiċi ta' Gyeongju]] *[[Żooloġija]] === '''<u>Z</u>''' === * [[Zabid]] * [[Zacatecas (belt)]] * [[Zagori]] * [[Zamość]] * [[Žatec]] * [[Žehra]] * [[Ziba Ganiyeva]] * [[Zivana]] * [[Zlata Kolarić-Kišur]] *[[Zofia Zamenhof]] *[[Zollverein]] *[[Zond 5]] *[[Zsuzsanna Lorántffy]] m4ypbv7hzckwvmek1u6lb78k5es5cu8 330048 330039 2026-05-16T12:54:49Z Trigcly 17859 aġġornament 330048 wikitext text/x-wiki == '''Artikli ġodda (1995)''' == === <u>'''A'''</u> === * [[Aapravasi Ghat]] * [[Aasivissuit-Nipisat: Territorju tal-Kaċċa tal-Inuit bejn is-Silġ u l-Baħar]] * [[Abbazija ta' Corvey]] * [[Abbazija ta' Fontenay]] * [[Abbazija ta' Lorsch]] * [[Abbazija ta' Pannonhalma]] *[[Abbazija ta' Saint-Savin-sur-Gartempe]] *[[Abbazija ta' Sankt Gallen]] *[[Abbazija ta’ Vézelay|Abbazija ta' Vezelay]] *[[Abu al-Fida]] *[[Abu Mena]] *[[Abu Simbel]] *[[Ċentru Storiku ta' Acre|Acre]] *[[Afag Bashirgyzy]] *[[Aflaj tal-Oman]] *[[Afrodisja]] *[[Agadez]] *[[Agostino Carracci]] *[[Agostino Matrenza]] *[[Ahwar tan-Nofsinhar tal-Iraq]] *[[Aigai]] *[[Aït Benhaddou]] *[[Akkwedott ta' Padre Tembleque]] *[[Akkwedott ta' Pontcysyllte]] *[[Akshata Murthy]] *[[Aksum]] *[[Al Qal'a ta' Beni Hammad]] *[[Al Zubarah]] *[[Al-Maghtas]] *[[Alatyr]] *[[Albéric Magnard]] *[[Alberobello]] *[[Albi]] *[[Alcalá de Henares]] *[[Alcide d'Orbigny]] *[[Aleksandr Yakovlevich Khinchin]] *[[Alenush Terian]] *[[Aleppo]] *[[Alessandro Scarlatti]] *[[Alessandro Volta]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Alexander Wolszczan]] *[[Aleksandra Smiljanić]] *[[Alfred Hermann Fried]] *[[Alfred Nobel]] *[[Alfredo Casella]] *[[Alois Dryák]] *[[Alto Douro]] *[[Amazigh Marokkin Standard]] *[[Ambohimanga]] *[[Ambra Sabatini]] *[[Amerigo Vespucci]] *[[Amerigo Vespucci (vapur għoli)|''Amerigo Vespucci'' (vapur għoli)]] * [[L-Amerika t'Isfel|Amerka t’Isfel]] * [[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta’ Fuq]] *[[Amilcare Ponchielli]] *[[Anastasia Golovina]] *[[Anders Jonas Ångström]] *[[André Citroën]] *[[André Weil]] *[[Anfibju]] *[[Anfiteatru ta' El Jem]] *[[Angelina Mango]] * [[Angkor Wat]] * [[Angra do Heroísmo]] * [[Ani]] * [[Anjar]] * [[Anna Brigadere]] * [[Anna Kyriakou]] *[[Anna Seghers]] *[[Anna Sychravová]] *[[Anne-Sophie Mutter]] *[[Anse aux Meadows]] * [[Antartika]] * [[Anticosti]] * [[Antigua Guatemala]] *[[Antoine de Jussieu]] *[[Antoine de Saint-Exupéry]] *[[Antoinette Miggiani]] *[[Anton Diabelli]] *[[Anuradhapura]] *[[Aplogruppi Y-DNA fit-tribujiet tal-Każakistan]] *[[Aporofobija]] *[[Aquileia]] *[[Arċipelagu ta' Bijagós]] *[[Arċipelagu ta' Revillagigedo]] *[[Arċipelagu ta' Vega]] *[[Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona]] *[[Arequipa]] *[[Arġentier]] *[[Arġentier (tad-deheb)]] *[[Ark Ġeodetiku ta’ Struve|Ark Ġeodetiku ta' Struve]] *[[Arkata Trijonfali ta' Orange]] *[[Arkeoloġija]] *[[Arkitett]] *[[Arkitettura Mudéjar ta' Aragona]] *[[Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright]] *[[Arles]] *[[Armata tat-Terrakotta]] *[[Arslantepe]] *[[Art tal-Inċens]] *[[Arthur Schnitzler]] *[[Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja]] *[[Artiġjan]] *[[Artijiet Għoljin Ċentrali tas-Sri Lanka]] *[[As-Salt]] *[[Asmara]] * [[Assisi]] * [[Assi Ċentrali ta' Beijing]] * [[Assur]] * [[Astrofiżika]] *[[Asuman Baytop]] *[[Athos]] *[[Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Marib]] *[[Auschwitz]] *[[Austin Camilleri]] *[[Ávila]] *[[Avukat]] === '''<u>B</u>''' === * [[Baalbek]] * [[Babilonja]] * [[Baċir tal-Lag ta' Uvs]] * [[Baċir tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Nord-Pas de Calais]] * [[Baeza]] * [[Bagan]] * [[Baħar l-Abjad]] * [[Baħar l-Iswed]] *[[Baħar ta' Wadden]] *[[Baħar tar-Ramel tan-Namibja]] *[[Bajja ta' Dungonab]] *[[Bajja ta' Ha Long]] *[[Bajja ta' Tallinn]] *[[Bajja tal-Klieb il-Baħar]] *[[Bajjad]] *[[Baleron]] *[[Bamberg]] *[[Ban Chiang]] *[[Banská Štiavnica]] *[[Barbier]] *[[Bardejov]] *[[Barokk]] *[[Bartolomé de Escobedo]] *[[Bath, Somerset]] *[[Batlejka]] *[[Battaljun Mediku tal-Ospedalieri]] *[[Battir]] *[[Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau]] *[[Baxkortostan]] *[[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]] *[[Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč|Bażilika Ewfrasjana ta' Poreč]] *[[Bażilika ta' San Eġidju]] *[[Beatriz Carrillo]] *[[Beemster]] *[[Béguinage]] *[[Belintersat-1]] *[[BelKA]] *[[Belt Bajda ta' Tel Aviv – il-Moviment Modern]] *[[Belt Kolonjali ta' Santo Domingo]] *[[Belt Projbita]] *[[Belt Storika ta' Ahmadabad]] *[[Belt Storika tal-Kajr]] *[[Belt Storika tal-Moskej ta' Bagerhat]] *[[Belt ta' Guanajuato]] *[[Belt ta' New York]] *[[Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto|Belt ta' Viċenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto]] *[[Belt Universitarja ta' Caracas]] *[[Bennej]] *[[Berġa tal-Italja, il-Belt Valletta]] *[[Berġa tal-Italja, il-Birgu]] *[[Bergpark Wilhelmshöhe]] *[[Bernard Grech]] *[[Betlem]] *[[Betti Alver]] *[[Burkhan Khaldun]] *[[Bidwi]] *[[Bieb il-Belt]] *[[Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai]] *[[Binjiet Tradizzjonali tal-Asante]] *[[Blat Imkenni ta' Bhimbetka]] *[[Bliet Antiki tal-Pyu]] *[[Bliet Kapitali u Oqbra tar-Renju Antik ta' Koguryo]] *[[Bliet Storiċi tal-Istrett ta' Malakka]] *[[Bobby Charlton]] *[[Bolgar]] *[[Bordeaux]] *[[Borobudur]] *[[Borża ta' Malta]] *[[Bosra]] *[[Bridgetown]] *[[Brook Taylor]] *[[Brú na Bóinne]] *[[Bruno Pizzul]] *[[Bryggen]] *[[Bucha]] *[[Buddha Ġgantesk ta' Leshan]] *[[Bugeddum Armen]] *[[Bukhara]] *[[Burt Bacharach]] *[[Buskett]] *[[Butrint]] *[[Byblos]] === '''<u>Ċ/C</u>''' === * [[Cáceres (Spanja)]] * [[Calakmul]] * [[Camagüey]] * [[Camino Real de Tierra Adentro]] * [[Campeche]] * [[Canal du Midi]] * [[Canaletto]] * [[Caral]] * [[Carcassonne]] *[[Carl Bosch]] *[[Carl David Anderson]] *[[Carl Linnaeus]] *[[Carla Fracci]] *[[Carlo Collodi]] *[[Caroline Mikkelsen]] *[[Casco Viejo, il-Panama]] *[[Castel del Monte, Puglia]] *[[Çatalhöyük]] *[[Causses u Cévennes]] *[[Ċellola]] *[[Ċensu Apap]] *[[Ċentru Kulturali ta' Heydar Aliyev]] *[[Ċentru Storiku ta' Lijiang]] *[[Ċentru Storiku ta' Macao]] *[[Ċentru Storiku ta' Rauma]] *[[Ċentru Storiku ta' Salvador de Bahia]] *[[Český Krumlov]] *[[Ċetta Chevalier]] *[[Chaîne des Puys]] *[[Chakapuli]] *[[Chan Chan]] *[[Changdeokgung]] *[[Chankillo]] *[[Charles Jean de la Vallée-Poussin]] *[[Charles-Amédée-Philippe van Loo]] *[[Charles Nicolle]] *[[Charles Richter]] *[[Charles Xuereb]] *[[Charlie Watts]] *[[Chavín]] *[[Choeung Ek]] *[[Chersonesus Tawrika]] *[[Chichén Itzá]] *[[Chilehaus]] *[[Choirokoitia]] *[[Christiansfeld]] *[[Christopher Polhem]] *[[Cidade Velha]] *[[Cienfuegos]] *[[Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova]] *[[Cinque Terre]] *[[Ċirkewwa]] *[[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long]] *[[Ċittadella ta' Erbil]] *[[Ċittadella tad-Dinastija Hồ]] *[[Claude Joseph Rouget de Lisle]] *[[Climats u Terroirs ta' Bourgogne]] *[[Colonia del Sacramento]] *[[Copan]] *[[Córdoba, Spanja]] *[[Coro]] *[[Crespi d'Adda]] *[[Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja]] *[[Cristofano Allori]] *[[Cuenca, l-Ekwador]] *[[Cuenca (Spanja)]] *[[Cueva de las Manos]] *[[Cumalıkızık]] *[[Curzio Maltese]] *[[Cusco]] *[[Cynthia Turner]] *[[Cyrene]] === '''<u>D</u>''' === * [[Daiga Mieriņa]] * [[Damasku]] * [[Daniel Gabriel Fahrenheit]] * [[Danxia]] *[[Dar ta’ Rietveld Schröder|Dar ta' Rietveld Schröder]] *[[Dar tal-Kimeri]] *[[Dar tat-Twelid ta' Martin Luteru]] *[[Dar u Studjo ta' Luis Barragán]] *[[Delos]] *[[Delphi]] *[[Delta ta' Saloum]] *[[Delta ta' Okavango]] *[[Delta tad-Danubju]] *[[Delta tax-xmara Kızılırmak]] *[[Dengfeng]] *[[Dentist]] *[[Denys Shmyhal]] *[[Déodat Gratet de Dolomieu]] *[[Deżert ta' Badain Jaran]] *[[Deżert ta' Lut]] *[[Deżerta tal-isfarġel]] *[[Dholavira]] *[[Diamantina]] *[[Diana, Prinċipessa ta' Wales]] *[[Diaolou]] *[[Diga ta' Karakaya]] *[[Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Ukrajna]] *[[Dimitrana Ivanova]] *[[Distrett ta' At-Turaif]] *[[Diy-Gid-Biy]] *[[Dizzjunarju]] *[[Djalett]] *[[Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell]] *[[Djémila]] *[[Djerba]] *[[DNA]] *[[Dolċier]] *[[Dolmen ta' Menga]] *[[Dolmen ta' Viera]] *[[Dolomiti]] *[[Domenico Allegri]] *[[Domenico Scarlatti]] *[[Domowina]] *[[Domus de Janas]] *[[Domus Rumana]] *[[Donatello]] *[[Dougga]] *[[Draginja Vuksanović-Stanković]] *[[Dubrovnik]] *[[Durmitor]] * [[Dwejra]] === '''<u>E</u>''' === * [[Edgar Preca]] * [[Edward Sexton]] * [[Edinburgu]] * [[Edward de Bono]] * [[Edwin Hubble]] * [[Efesu]] * [[Eise Eisinga]] *[[Ekonomista]] *[[Ekosistema u Relitt tal-Pajsaġġ Kulturali ta' Lopé-Okanda]] *[[El Escorial]] *[[El Jadida]] *[[El Tajin]] *[[El Torcal]] *[[Eladio Dieste]] *[[Eleonora Jenko Groyer]] *[[Elisha Graves Otis]] *[[Elvas]] *[[Emil Nolde]] *[[Emma Andrijewska]] *[[Emma Muscat]] *[[Ernst Schröder]] *[[Esperantoloġija]] *[[Essaouira]] *[[Estrazzjoni terminoloġika]] *[[Ethel Anderson]] *[[Eugenija Šimkūnaitė]] *[[Eugenio Montale]] *[[Eva Ahnert-Rohlfs]] *[[Evelyn Bonaci]] *[[Évora]] *[[Ewropa tal-Lvant]] === '''<u>F</u>''' === * [[Fabbrika ta' Fagus]] * [[Fabbrika ta' Van Nelle]] * [[Fabbrika tal-Azzar ta' Völklingen]] * [[Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg]] * [[Fabbrika tal-Ħarir ta' Tomioka]] * [[Fabbrika tal-Injam u tal-Kartun ta' Verla]] * [[Fabbriki tal-Wied ta' Derwent]] * [[Fanal ta' Cordouan]] * [[Fanjingshan]] * [[Fasil Ghebbi]] * [[Fatehpur Sikri]] * [[Fdalijiet Arkeoloġiċi ta' Moenjodaro]] * [[Fdalijiet ta' Gedi]] * [[Fdalijiet ta' León Viejo]] * [[Fdalijiet ta' Loropéni]] * [[Fdalijiet tal-Vihara Buddista f'Paharpur]] * [[Fehme Agani]] *[[Femminiżmu tar-Rom]] *[[Fenno-Skandinavja]] *[[Fernando Botero]] *[[Ferrara]] *[[Ferruccio Lamborghini]] *[[Festival ta' Sanremo]] *[[Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli]] *[[Figolla]] *[[Firenze]] *[[Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat]] *[[Fjords Norveġiżi tal-Punent]] *[[Flora Martirosian]] *[[Fondoq ta' Ironbridge]] *[[Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa]] *[[Foresti Irkanjani]] *[[Foresti Muntanjużi ta' Odzala-Kokoua]] *[[Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda]] *[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] *[[Foresti Tropikali ta' Gondwana]] *[[Foresti Tropikali tal-Atsinanana]] *[[Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċi]] *[[Foresti Verġni ta' Komi]] *[[Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagna]] *[[Forti l-Aħmar]] * [[Forti ta' Agra]] *[[Forti ta' Bahla]] *[[Forti ta' Galle]] *[[Forti ta' Ġesù]] *[[Forti ta' Rohtas]] *[[Fortifikazzjonijiet fuq in-Naħa tal-Karibew tal-Panama: Portobelo-San Lorenzo]] *[[Fortifikazzjonijiet ta’ Kotor|Fortifikazzjonijiet ta' Kotor]] *[[Fortifikazzjonijiet ta' Vauban]] *[[Fortijiet fl-Għoljiet ta' Rajasthan]] *[[Fortijiet u Kastelli tal-Ghana]] *[[Fortizza ta' Diyarbakır]] *[[Fortizza ta' Hwaseong]] *[[Fortizza ta' Pirot]] *[[Fortizza ta' San Nikola]] *[[Fortizza ta' Suomenlinna]] *[[Fortizzi ta' Dacia fil-Muntanji Orăștie]] *[[Fortizzi Tondi tal-Vikingi]] *[[Foss ta' Messel]] *[[Fotografu]] *[[Francesco Guardi]] *[[François-Alphonse Forel]] *[[François Couperin]] *[[François Girardon]] *[[Francois Mauriac]] *[[Franco Migliacci]] *[[Franġisk Zahra]] *[[Frank Drake]] *[[Franz Beckenbauer]] *[[Franz Kafka]] *[[Franz Ritter von Hauer]] *[[Franz von Suppé]] *[[Frawla]] *[[Fray Bentos]] *[[Frédéric Bartholdi]] *[[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] *[[Fritz Albert Lipmann]] *[[Frosta tal-Għid]] * [[Frott]] * [[Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel]] * [[Fruntieri Rumani ta' Dacia]] * [[Fruntieri Rumani tad-Danubju]] * [[Fruntieri tal-Imperu Ruman]] *[[Fuji]] *[[Furnar]] === '''<u>Ġ</u>''' === * [[Ġardinar]] *[[Ġebla ta' Rosetta]] * [[Ġebla tal-Ġeneral]] * [[Ġeoloġija]] * [[Ġeriko tal-Qedem]] * [[Ġerusalemm]] * [[Ġibjun ta' Bovilla]] * [[Ġibjun ta' Kiev]] * [[Ġnien Botaniku ta' Padova]] * [[Ġnien Persjan]] * [[Ġobon ta' Jāņi]] * [[Ġonna Botaniċi Rjali ta' Kew]] * [[Ġonna Botaniċi ta' Singapore]] * [[Ġonna Klassiċi ta' Suzhou]] * [[Ġonna ta' Hevsel]] * [[Ġonna ta' Shalimar]] *[[Ġurnalist]] === '''<u>G</u>''' === * [[Gammelstad]] * [[Gamzigrad]] * [[Gati tal-Punent]] * [[Gebel Barkal]] * [[Geirangerfjord]] * [[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi]] *[[Georg Ohm]] *[[Georg von Békésy]] *[[George Gallup]] *[[Georges Bernanos]] *[[Georges J.F. Kohler]] *[[Gerbrand van den Eeckhout]] *[[Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel]] *[[Ghadamès]] *[[Giacomo Barozzi da Vignola]] *[[Giacomo Zanella]] *[[Giampiero Galeazzi]] *[[Gianni Vella]] *[[Gigi Riva]] *[[Giorgia Meloni]] *[[Giorgio Vasari]] *[[Giosuè Carducci]] *[[Giotto]] *[[Giovanni Arduino]] *[[Giovanni Battista Belzoni]] *[[Giovanni Boccaccio]] *[[Giovanni Paisiello]] *[[Giovanni Papini]] *[[Giulio Natta]] *[[Gjirokastër]] *[[Glossarju]] *[[Göbekli Tepe]] *[[Goffredo Mameli]] *[[Goiás]] *[[Golf ta' California]] *[[Golf ta' Porto]] *[[Gonbad-e Qābus]] *[[Gordion]] *[[Gösta Mittag-Leffler]] *[[Gotiku]] *[[Gran Ordni tar-Re Tomislav]] *[[Grand Pré]] *[[Grand-Bassam]] *[[Grand Place, Brussell]] *[[Graz]] *[[Grazia Deledda]] *[[Greenland]] *[[Gregorio Allegri]] *[[Gremxula ta' Malta]] *[[Grotta ta' Chauvet]] *[[Grotti ta' Longmen]] *[[Grotti ta' Yungang]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Mahabalipuram]] *[[Guillaume Cornelis van Beverloo]] *[[Guimarães]] *[[Gustave Charpentier]] * [[Gżejjer Eolji]] * [[Gżejjer Falkland]] * [[Gżejjer Galapagos]] * [[Gżejjer Marquesas]] * [[Gżejjer Solovetsky]] * [[Gżejjer Sub-Antartiċi ta' New Zealand]] * [[Gżejjer ta' Amami-Ōshima, ta' Tokunoshima u ta' Iriomote, u t-Tramuntana ta' Okinawa]] * [[Gżejjer ta' Ogasawara]] * [[Gżejjer tal-Blat]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Aldabra]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Bikini]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Rocas]] * [[Gżejjer tan-Nofsinhar u Ibħra Awstrali Franċiżi]] * [[Gżira Heard u l-Gżejjer McDonald]] * [[Gżira Inaċċessibbli]] * [[Gżira Sagra ta' Okinoshima u Siti Assoċjati fir-Reġjun ta' Munakata]] * [[Gżira ta' Cocos]] * [[Gżira ta' Fraser]] * [[Gżira ta' Gorée]] * [[Gżira ta' Henderson]] *[[Gżira ta' Jeju]] *[[Gżira ta' Kunta Kinteh]] *[[Gżira ta' Lord Howe]] *[[Gżira ta' Macquarie]] *[[Gżira ta' Mozambique]] *[[Gżira ta' Pico]] *[[Gżira ta' Robben]] *[[Gżira ta' Saint-Louis]] *[[Gżira ta' Tiwai]] *[[Gżira ta' Wrangel]] *[[Gżira tal-Mużewijiet]] === '''<u>GĦ</u>''' === * [[Għajn Tuffieħa]] * [[Għalliem]] *[[Għar Dalam]] *[[Għar ta' Altamira]] *[[Għar ta' Gorham]] *[[Għar ta' Karain]] *[[Għar ta' Optymistychna]] *[[Għar ta' Vjetrenica]] *[[Għar tal-Apokalissi]] *[[Għar tal-Irħam]] *[[Għar tas-Silġ ta' Dobšiná]] *[[Għarb]] *[[Għelieqi Mtarrġa tar-Ross tal-Cordilleras tal-Filippini]] *[[Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja]] *[[Għerien ta' Ajanta]] *[[Għerien ta' Elephanta]] *[[Għerien ta' Ellora]] *[[Għerien ta' Mogao]] *[[Għerien ta’ Škocjan|Għerien ta' Škocjan]] *[[Għerien u Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja]] *[[Għid]] *[[Għoljiet, Djar u Kantini ta' Champagne]] *[[Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia]] *[[Għoljiet ta' Donets]] *[[Għoljiet ta' Matobo]] *[[Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene]] === '''<u>H</u>''' === * [[Hagia Sophia]] * [[Hahoe]] * [[Haley Bugeja]] * [[Halloumi]] * [[Hallstatt]] * [[Hampi]] *[[Hans Geiger]] *[[Hans Memling]] *[[Hans Spemann]] *[[Harar]] *[[Harry Belafonte]] *[[Hatı Çırpan]] *[[Hatra]] *[[Hattusha]] *[[Hawa Mahal]] *[[Hebron]] *[[Hedeby]] *[[Hegmataneh]] *[[Hegra]] *[[Heinrich Hertz]] *[[Helena Kottler Vurnik]] *[[Henri Fantin-Latour]] *[[Henri Frederic Amiel]] *[[Hermannus Contractus]] *[[Hideki Shirakawa]] *[[Hideki Yukawa]] *[[Hildesheim]] *[[Höga Kusten]] *[[Hoh Xil]] *[[Hội An]] *[[Holašovice]] *[[Hollókő]] *[[Hongcun]] *[[Hospicio Cabañas]] *[[Hospital de Sant Pau]] *[[Hovgården]] *[[Howard Carter]] *[[Hryhorii Kvitka-Osnovianenko]] *[[Huangshan]] *[[Hubert de Givenchy]] === '''<u>Ħ</u>''' === * [[Ħaġar Megalitiku ta' Carnac]] * [[Ħaġar ta' Jelling]] * [[Ħajja]] *[[Ħajt il-Kbir taċ-Ċina]] *[[Ħitan Rumani ta' Lugo]] *[[Ħsad tal-Perli fil-Bahrain]] === '''<u>I</u>''' === * [[Ibn Battuta]] * [[ICOMOS]] * [[Idolu ta' Shigir]] * [[Idrija]] * [[Idrijski žlikrofi]] * [[Ilha Grande]] * [[Il'ja Prigožini]] * [[Impjant Nukleari ta' Zaporizhzhia]] *[[Impjant tal-Ippompjar bl-Istim ta' Wouda]] *[[Impjanti tan-Nitrat tal-Potassju ta' Humberstone u ta' Santa Laura]] *[[Inara Luigas]] *[[Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica|Inċiżjonijiet fuq il-Blat f'Valcamonica]] *[[Independence Hall]] *[[Indiċi]] *[[Industrija tal-lavanja f'Wales]] *[[Ingredjent]] *[[Intaljatur]] *[[Internet]] *[[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] * [[Ipproċessar testwali]] * [[Irdumijiet ta' Bandiagara]] * [[Iremel]] * [[Irħula Antiki ta' Djenné]] * [[Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa]] * [[Irpin]] * [[Irziezet Imżejnin ta' Hälsingland]] *[[Isabella d'Este]] *[[ISBN]] *[[Istitut tar-Riċerka dwar il-Foresti tal-Malażja]] *[[Istmu Kuronjan]] *[[Ivan Turgenev]] *[[Ivrea]] === '''<u>J</u>''' === * [[Jacinto Benavente]] * [[Jaipur]] * [[Jakob Bogdani]] * [[Jan Novák]] *[[Jantar Mantar, Jaipur]] *[[Jarrod Sammut]] *[[Jean Antoine Houdon]] *[[Jean Dieudonné]] *[[Jean Picard]] *[[Jebel Faya]] *[[Jeddah]] *[[Jodensavanne]] *[[Joggins]] *[[Johann Christian Bach]] *[[Johan Jensen]] *[[John Edward Critien]] *[[John Kendrew]] *[[John Strutt Rayleigh]] *[[Jongmyo]] *[[Jørgen Pedersen Gram]] *[[Josef Hoffman]] *[[Joseph Louis Gay-Lussac]] *[[Joya de Cerén]] *[[Jože Plečnik]] *[[Jules Pascin]] *[[Julia Malinova]] *[[Julia Sanina]] *[[Júlia Sigmond]] *[[Julio Baghy]] *[[Julius Wagner-Jauregg]] *[[Jum il-Ġifa]] *[[Jum il-Lingwa Erżjana]] *[[Jum l-Ewropa]] *[[Jum Zamenhof]] === '''<u>K</u>''' === * [[Kaċċa bl-ajkli]] * [[Kairouan]] * [[Kaja Kallas]] *[[Kalwaria Zebrzydowska]] *[[Kampnari tal-Belġju u ta' Franza]] *[[Kanal il-Kbir (iċ-Ċina)]] *[[Kanal ta' Rideau]] *[[Kanali ta' Amsterdam]] *[[Kandy]] *[[Kappella]] *[[Karavanseraj Persjani]] *[[Karbalayi Safikhan Karabakhi]] *[[Karl Ferdinand Braun]] *[[Karl Weierstrass]] *[[Karlskrona]] *[[Karlu III]] *[[Kasbah tal-Alġier]] *[[Kaskati ta' Galdelsha]] *[[Kaskati ta' Vitorja]] *[[Kastell ta' Ankara]] *[[Kastell ta' Durham]] *[[Kastell ta' Himeji]] *[[Kastell ta’ Kroměříž|Kastell ta' Kroměříž]] *[[Kastell ta' Kronborg]] *[[Kastell ta' Kuressaare]] *[[Kastell ta’ Litomyšl|Kastell ta' Litomyšl]] *[[Kastell ta' Lubart]] *[[Kastell ta’ Malbork|Kastell ta' Malbork]] *[[Kastell ta' Nesvizh]] *[[Kastell ta' Neuschwanstein]] *[[Kastell ta' Paphos]] *[[Kastell ta' San Pedro de la Roca]] *[[Kastell ta' Spiš]] *[[Kastell ta' Wartburg]] *[[Kastell ta' Zerzevan]] *[[Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl]] *[[Kastelli ta' Bellinzona]] *[[Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd]] *[[Katarina Vitale]] * [[Katidral]] *[[Katidral ta' Aachen]] *[[Katidral ta' Amiens]] *[[Katidral ta' Bourges]] *[[Katidral ta' Burgos]] *[[Katidral ta' Canterbury]] *[[Katidral ta' Chartres]] *[[Katidral ta' Köln]] *[[Katidral ta' León, Nikaragwa]] *[[Katidral ta' Naumburg]] *[[Katidral ta' Reims]] *[[Katidral ta' Roskilde]] *[[Katidral ta' Santa Sofija (Kiev)]] *[[Katidral ta’ Šibenik|Katidral ta' Šibenik]] *[[Katidral ta' Speyer]] *[[Katidral ta' Tournai]] *[[Katidral ta' Zvartnots]] *[[Katidral tat-Trasfigurazzjoni, Dnipro]] *[[Katina Muntanjuża ta' Ennedi]] *[[Katina Muntanjuża ta’ Meskheti]] *[[Katina Muntanjuża ta' Mulanje]] *[[Katsiaryna Barysevich]] *[[Kauksi Ülle]] *[[Kaunas]] *[[Kavallier ta' Madara]] * [[Kavallier ta’ San Ġakbu|Kavallier ta' San Ġakbu]] * [[Kawkasu tal-Punent]] * [[KazCosmos]] *[[Kelma]] *[[Kerkuane]] *[[Kernavė]] *[[Kewkbet is-Safar]] *[[Khafre]] *[[Khami]] *[[Khinalug]] *[[Khiva]] *[[Khor Rori]] *[[Khorramabad]] *[[Khuttal]] *[[Kibbeh]] *[[Kiki Kogelnik]] *[[Kinderdijk]] *[[Kirurgu]] *[[Kizhi Pogost]] *[[Kladruby nad Labem]] * [[Klima ta' Malta]] * [[Klondike]] * [[Kluane / Wrangell–St. Elias / Bajja tal-Glaċieri / Tatshenshini-Alsek]] * [[Knarik Vardanyan]] * [[Knejjes Barokki tal-Filippini]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Lalibela]] *[[Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta’ Troodos|Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodos]] *[[Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí]] *[[Knejjes ta' Chiloé]] *[[Knejjes tal-Injam ta' Maramureș]] *[[Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki]] *[[Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie]] *[[Knejjes tal-Iskola tal-Arkitettura ta' Pskov]] *[[Knejjes tal-Moldavja]] *[[Knejjes tal-Paċi]] *[[Knejjes u Kunventi ta' Goa]] *[[Knisja Antika ta' Petäjävesi]] *[[Knisja ta' Atlántida]] *[[Knisja ta' Boyana]] *[[Knisja ta' San Ġwann f'Kaneo]] *[[Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf]] *[[Knisja ta' Santa Margerita]] *[[Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji (Milan)|Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji, Milan]] *[[Knisja tal-Injam ta' Urnes]] *[[Knisja tal-Paċi fi Świdnica]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġwann ta' Nepomuk|Knisja tal-Pellegrinaġġ ta’ San Ġwann ta' Nepomuk]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġi ta' Wies]] *[[Knisja tal-Verġni Marija ta' Arakos]] *[[Knisja tal-Vitorja]] *[[Koh Ker]] *[[Kok]] *[[Kolomenskoye]] *[[Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt]] *[[Kolonji tal-Benevolenza]] *[[Kolonna ta' Ġuljanu]] *[[Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc]] * [[Kolossew]] * [[Konso]] *[[Konversazzjoni]] *[[Korfù]] *[[Kosta Ġurassika]] *[[Kosta ta' Amalfi]] *[[Kosta ta' Ningaloo]] *[[Kostituzzjoni ta’ Malta|Kostituzzjoni ta' Malta]] *[[Kotlovina]] *[[Koutammakou]] *[[Krak des Chevaliers]] *[[Krakovja]] *[[Krater ta' Logoisk]] *[[Krater ta' Vredefort]] *[[Kremlin ta' Kazan]] *[[Kremlin ta’ Moska|Kremlin ta' Moska]] *[[Kreta]] *[[Krisztina Tóth]] *[[Krzemionki]] *[[Ksour Antiki ta' Ouadane, Chinguetti, Tichitt u Oualata]] *[[Kujataa]] *[[Kulangsu]] *[[Kuldīga]] *[[Kulleġġ Navali Rjali Antik]] *[[Kultura ta' Chaco]] *[[Kultura ta' Chinchorro]] *[[Kultura ta' Liangzhu]] *[[Kumpanija Ferrovjarja Retika]] *[[Kumpless Modern ta' Pampulha]] *[[Kumpless Monumentali ta' Brâncuși f'Târgu Jiu]] *[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali]] *[[Kumpless ta' W-Arly-Pendjari]] *[[Kumpless tal-Bażar Storiku ta' Tabriz]] *[[Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai]] *[[Kumpless tal-Foresta ta' Kaeng Krachan]] *[[Kumpless tal-Kastell ta' Mir]] *[[Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil]] *[[Kumpless tal-Monumenti ta' Huế]] *[[Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde]] *[[Kumpless tal-Oqbra ta' Koguryo]] *[[Kumpless tal-Pajsaġġ ta' Tràng An]] *[[Kumpless u l-Estancias tal-Ġiżwiti ta' Córdoba]] *[[Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iran]] *[[Kumplessi Petroglifiċi tal-Altai tal-Mongolja]] *[[Kumplessi Sagri tal-Hoysala]] *[[Kumitat tal-Wirt Dinji]] *[[Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair]] *[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] *[[Kunvent ta' Spiš]] *[[Kunvent ta’ Novodevichy|Kunvent ta' Novodevichy]] *[[Kunya-Urgench]] *[[Kuruna ta' Zvonimir]] *[[Kutná Hora]] === '''<u>L</u>''' === * [[L-Arti]] * [[L-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta]] * [[Lag ta' Baikal]] * [[Lag ta' Brebeneskul]] * [[Lag ta' Kezenoyam]] * [[Lag ta' Laach]] * [[Lag tal-Punent, Hangzhou]] * [[Lagi ta' Ounianga]] * [[Lag ta' Skadar]] * [[Lagi ta' Willandra]] * [[Lake District]] * [[Lamu]] *[[Landier]] *[[Lapponja Żvediża]] *[[Las Médulas]] *[[Lascaux]] *[[Lavaux]] *[[Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo]] *[[Lazzaro Pisani]] *[[Le Corbusier]] *[[Le Havre]] *[[Le Locle]] *[[Leptis Magna]] *[[Lessikoloġija]] * [[Lessiku]] * [[Letoon]] * [[Lev Davidovich Landau]] * [[Lev Semenovič Pontrjagin]] * [[Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati]] * [[Levuka]] * [[Leyla Mammadbeyova]] * [[Liftijiet Idrawliċi tal-Canal du Centre]] *[[Lika Kavzharadze]] *[[Lima]] *[[Lingwa Erżjana]] *[[Lingwa Ġermaniża]] *[[Linja ferrovjarja ta’ Semmering|Linja ferrovjarja ta' Semmering]] *[[Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana]] *[[Linji Ferrovjarji tal-Muntanji tal-Indja]] *[[Linji ta' Nazca]] *[[Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi]] *[[Lista ta’ binjiet ta’ Gaudí]] *[[Lista ta' kumpaniji elenkati fil-Borża ta' Malta]] *[[Lista ta' Membri tal-Parlament ta' Malta, 2017–2022]] *[[Lista ta' peniżoli]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Andorra]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Ċipru]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Iżrael]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Kuba]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Madagascar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'San Marino]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Franza]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji taċ-Ċekja|Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċekja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċilì]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fid-Danimarka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bangladesh]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belarussja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belġju]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bulgarija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Filippini]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Finlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġappun]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġermanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġordan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Georgia]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Greċja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Jemen]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kambodja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kanada]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Karibew]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Każakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kirgistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kolombja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kroazja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Laos]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Latvja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Litwanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lussemburgu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Malażja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Marokk]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mauritania]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Messiku]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Moldova]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mongolja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Myanmar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Pakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Palestina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Perù]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Polonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Vjetnam]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nepal]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Netherlands]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Norveġja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Renju Unit]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Rumanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Russja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Serbja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sirja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovakkja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sri Lanka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Taġikistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tajlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tanzanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Asja u fl-Asja Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tuneżija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkmenistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fix-Xlokk tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afganistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arabja Sawdija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arġentina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Armenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstralja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstrija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ażerbajġan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Eġittu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Estonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Etjopja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indoneżja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iran]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Irlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Għarab]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Uniti]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvizzera]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Oċeanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ukrajna]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ungerija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Użbekistan]] *[[Liz Truss]] *[[Loġġa tal-Ħarir]] *[[Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)]] *[[Lorenzo de' Medici]] *[[Lorenzo Gafà]] *[[Lorenzo Valla]] *[[Luang Prabang]] *[[Lübeck]] *[[Lucavsala]] *[[Lucia Piussi]] *[[Lučka Kajfež Bogataj]] *[[Ludmila tal-Boemja]] *[[Ludovico Ariosto]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Ludwik Lejzer Zamenhof]] *[[Luigi Boccherini]] *[[Luigi Galvani]] *[[Luigi Pirandello]] *[[Lumbini]] *[[Luna 26]] *[[Lunenburg]] *[[Lvant ta' Rennell]] *[[Lviv]] *[[Lyon]] *[[Lyubov Panchenko]] === '''<u>M</u>''' === * [[Maċedonit]] * [[Machu Picchu]] * [[Madinat Al-Zahra]] *[[Mafkar tal-Paċi ta' Hiroshima]] *[[Magda Šaturová-Seppová]] *[[Maison Carrée]] * [[Malta taħt il-Franċiżi]] *[[Maltin]] *[[Måneskin]] *[[Manhush]] *[[Manto Mavrogenous]] *[[Mantova]] *[[Margaret Abela]] *[[Maria De Filippi]] *[[Maria Dobroniega ta' Kiev]] *[[Maria Grollmuß]] *[[Marian Smoluchowski]] *[[Mario Draghi]] *[[Mário Zagallo]] *[[Marrakesh]] *[[Marta Kos]] *[[Martinu I ta' Sqallija]] *[[Mary Chronopoulou]] *[[Mary Fenech Adami]] *[[Mary Moser]] *[[Masada]] *[[Masġar tal-Palm ta' Elche]] *[[Maurizio Costanzo]] *[[Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi]] *[[Maymand]] *[[Mbanza Kongo]] *[[Medalja ta' Marian Smoluchowski]] *[[Medina ta' Sousse]] *[[Mehmet Ali Ağca]] *[[Melka Kunture]] *[[Mérida (Spanja)]] *[[Merill]] *[[Meroe]] *[[Merv]] *[[Meteora]] *[[Michael Refalo]] *[[Michail Glinka]] *[[Mikhail Ostrogradsky]] *[[Milan]] *[[Mileva Filipović]] *[[Mimoza Kusari-Lila]] *[[Mina tal-Imħabba ta' Klevan]] *[[Minaret ta' Jam]] *[[Minjiera Storika tal-Fidda f'Tarnowskie Góry]] *[[Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin]] *[[Minjiera tal-Fidda ta' Iwami Ginzan]] *[[Minjiera tal-Melħ ta’ Wieliczka]] *[[Minjiera tar-Ram ta' Falun]] *[[Minjieri tad-Deheb tal-Gżira ta' Sado]] *[[Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes]] *[[Mira Alečković]] *[[Mirella Freni]] *[[Miroslav Řepa]] *[[Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro]] *[[Missjonijiet ta' San Antonio]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti fost il-Guarani]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' Chiquitos]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' La Santísima Trinidad de Paraná u Jesús de Tavarangue]] *[[Mnajdra]] *[[Modena]] *[[Mogħdija tal-Ġgant]] *[[Moidam]] *[[Monasteri fuq ix-xaqlibiet ta' Popocatépetl]] *[[Monasteri ta' Yuso u ta' Suso]] *[[Monasteru ta' Alcobaça]] *[[Monasteru ta' Batalha]] *[[Monasteru ta' Ferapontov]] *[[Monasteru ta' Gelati]] *[[Monasteru ta' Geghard]] *[[Monasteru ta’ Gračanica|Monasteru ta' Gračanica]] *[[Monasteru ta' Haghpat]] *[[Monasteru ta' Hoge]] *[[Monasteru ta' Horezu]] *[[Monasteru ta' Hosios Loukas]] *[[Monasteru ta' Maulbronn]] *[[Monasteru ta' Neghuts]] *[[Monasteru ta' Poblet]] *[[Monasteru ta' Rila]] *[[Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu]] *[[Monasteru ta' San Ilarjun]] *[[Monasteru ta' Sanahin]] *[[Monasteru ta' Santa Katarina]] *[[Monasteru ta' Sopoćani]] *[[Monasteru ta' Studenica]] *[[Monasteru ta' Voroneț]] *[[Monasteru tal-Ġlormini]] *[[Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupe]] *[[Monika Kryemadhi]] *[[Møns Klint]] *[[Mont-Saint-Michel]] *[[Monte Albán]] *[[Monte San Giorgio]] *[[Monte Titano]] *[[Monticello]] * [[Monument]] * [[Monument Nazzjonali ta' Żimbabwe l-Kbir]] * [[Monumenti Bojod ta' Vladimir u ta' Suzdal]] * [[Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji]] * [[Monumenti Paleokristjani u Biżantini ta' Thessaloniki]] * [[Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier]] * [[Monumenti Storiċi f'Novgorod u fl-Inħawi]] * [[Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)]] * [[Monumenti Storiċi ta' Makli]] *[[Monumenti Storiċi ta' Nara]] *[[Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas]] *[[Monumenti tal-Ġebel taċ-Ċriev]] *[[Monumenti u Siti Storiċi f'Kaesong]] *[[Monumenti u Siti Storiċi ta' Hiraizumi]] *[[Morelia]] *[[Moritz Cantor]] *[[Moskea Antika ta' Edirne]] *[[Moskea l-Kbira u Sptar ta' Divriği]] *[[Moskea ta' Arif Agha]] *[[Moskea ta’ Selimiye, Edirne]] *[[Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan]] *[[Moskea tat-Tatari]] *[[Moskej bi stil Sudaniż fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju]] *[[Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali]] *[[Motoori Norinaga]] *[[Mramorje]] *[[Mtskheta]] *[[Muhammad al-Idrisi]] *[[Muħammed]] *[[Muniċipju ta' Bremen]] *[[Muntanja Pelée]] *[[Muntanja Qingcheng]] *[[Muntanja ta' Kumgang]] *[[Muntanja Wutai]] *[[Muntanji Blu u John Crow]] *[[Muntanji Makhonjwa ta' Barberton]] *[[Muntanji ta' Homolje]] *[[Muntanji tad-Deheb ta' Altai]] *[[Muntanji tal-Krimea]] *[[Muntanji Wudang]] *[[Muntanji Wuyi]] *[[Mużew Nazzjonali tal-Montenegro]] *[[Mużew ta' Plantin-Moretus]] *[[Mużew ta' Trojja]] *[[Myśliwska]] *[[Mystras]] === '''<u>N</u>''' === * [[Nærøyfjord]] * [[Nadur]] * [[Naftalan]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Naħla tal-għasel ta' Malta]] * [[Nalanda Mahavihara]] * [[Namhansanseong]] * [[Nancy]] * [[Nan Madol]] *[[Napli]] *[[Naryn-Kala]] *[[Nataliya Kobrynska]] *[[Nea Moni ta' Chios]] *[[Nekropoli]] *[[Nekropoli ta' Beit She'arim]] *[[Nekropoli ta' Monterozzi]] *[[Nemrut Dağı]] *[[Nessebar]] *[[New Lanark]] *[[New Secret (jott)]] *[[Nexhmije Pagarusha]] *[[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] *[[Nicolas-Joseph Cugnot]] *[[Nicolas Flamel]] *[[Nicolau Coelho]] *[[Nida]] *[[Nika Križnar]] *[[Nikkō]] *[[Nino Ramishvili]] *[[Nisa (Turkmenistan)]] *[[Nisa f’Malta]] *[[Nisa fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ Malta]] *[[Nizza]] *[[Norman Morrison]] *[[Nutar]] === '''<u>O</u>''' === * [[Oażi ta' Al-Ahsa]] * [[Olga Tass]] *[[Olimpja]] *[[Olinda]] *[[Ophrys caucasica|''Ophrys caucasica'']] *[[Oplontis]] *[[Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastija Xixia]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing]] *[[Oqbra Rjali tad-Dinastija Joseon]] *[[Oqbra ta' Mozu]] *[[Oqbra tar-Rejiet ta' Buganda f'Kasubi]] *[[Orthohantavirus]] *[[Ortografija Litwana]] *[[Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan]] *[[Osservatorju ta' Črni Vrh]] *[[Osservatorju ta' Jodrell Bank]] *[[Osservatorju ta' Rozhen]] *[[Osun-Osogbo]] *[[Otto Toeplitz]] *[[Ouro Preto]] === '''<u>P</u>''' === * [[Pablo Neruda]] * [[Pagoda ta' Vinh Nghiem]] * [[Pajsaġġ Agrikolu tan-Nofsinhar ta' Öland]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars]] * [[Pajsaġġ Industrijali ta' Blaenavon]] * [[Pajsaġġ Karstiku tan-Nofsinhar taċ-Ċina]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' ǂKhomani]] * [[Pajsaġġi Kulturali ta' Bassari, Fula u Bedik]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Budj Bim]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Gedeo]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Hawraman/Uramanat]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Le Morne]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Sukur]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Għelieqi Mtarrġa tar-Ross ta' Honghe Hani]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Kafè tal-Kolombja]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Lag ta' Kenozero]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Wied ta' Orkhon]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Zuojiang]] * [[Pajsaġġ Kulturali u Botaniku ta' Richtersveld]] * [[Pajsaġġ Kulturali u l-Fdalijiet Arkeoloġiċi tal-Wied ta' Bamiyan]] * [[Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja]] * [[Pajsaġġ tal-Kaċċa Medjevali fit-Tramuntana ta' Zealand]] * [[Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato]] * [[Pajsaġġ tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Cornwall u l-Punent ta' Devon]] * [[Pajsaġġi ta' Dauria]] * [[Pál Maléter]] * [[Palazz Irjali ta' Aranjuez]] *[[Palazz Irjali ta' Caserta]] *[[Palazz Mariinskyi]] *[[Palazz ta' Blenheim]] *[[Palazz ta’ Djoklezjanu|Palazz ta' Djoklezjanu]] *[[Palazz ta' Drottningholm]] *[[Palazz ta' Eggenberg]] *[[Palazz ta' Fontainebleau]] *[[Palazz ta' Golestan]] *[[Palazz ta' Ishak Paşa]] *[[Palazz ta' Mafra]] *[[Palazz ta' Orbeliani]] *[[Palazz ta' Potala]] *[[Palazz ta’ Schönbrunn|Palazz ta' Schönbrunn]] *[[Palazz ta’ Stoclet|Palazz ta' Stoclet]] *[[Palazz ta' Versailles]] *[[Palazz tal-Khan]] *[[Palazz tas-Sajf]] *[[Palazz tax-Shirvanshah]] *[[Palazzi Minojċi]] *[[Palazzi Rjali ta' Abomey]] *[[Palazzi u Parks ta' Potsdam u Berlin]] *[[Palenque]] *[[Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale]] *[[Palestina]] *[[Palianytsia]] *[[Palmaria]] *[[Palmyra]] *[[Pamukkale]] *[[Panamá Viejo]] *[[Papa Ljun XIV]] *[[Papahānaumokuākea]] *[[Paquimé]] *[[Paramaribo]] *[[Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Champaner-Pavagadh]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Hili]] *[[Park Arkeoloġiku ta' San Agustín]] *[[Park Irjali ta' Studley]] *[[Park Naturali Nazzjonali tal-Karpazji]] *[[Park Naturali ta' Dinara]] *[[Park Nazzjonali ta' Karula]] *[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]] *[[Park Naturali tal-Iskolli tal-Qroll ta' Tubbataha]] *[[Park Naturali tal-Pilastri ta' Lena]] *[[Park Nazzjonali Impenetrabbli ta' Bwindi]] *[[Park Nazzjonali Olimpiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Göreme]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Trakai]] *[[Park Nazzjonali ta' Alejandro de Humboldt]] *[[Park Nazzjonali ta' Banc d'Arguin]] *[[Park Nazzjonali ta' Beit Guvrin-Maresha]] *[[Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha]] *[[Park Nazzjonali ta' Canaima]] *[[Park Nazzjonali ta' Chapada dos Veadeiros]] *[[Park Nazzjonali ta' Chiribiquete]] *[[Park Nazzjonali ta' Chitwan]] *[[Park Nazzjonali ta' Cilento, Vallo di Diano u Alburni]] *[[Park Nazzjonali ta' Coiba]] *[[Park Nazzjonali ta' Comoé]] *[[Park Nazzjonali ta' Darien]] *[[Park Nazzjonali ta' Defileul Jiului]] *[[Park Nazzjonali ta' Desembarco del Granma]] *[[Park Nazzjonali ta' Doñana]] *[[Park Nazzjonali ta' Everglades]] *[[Park Nazzjonali ta’ Fertő-Hanság]] *[[Park Nazzjonali ta' Garajonay]] *[[Park Nazzjonali ta' Garamba]] *[[Park Nazzjonali ta' Great Smoky Mountains]] *[[Park Nazzjonali ta' Gros Morne]] *[[Park Nazzjonali ta' Gunung Mulu]] *[[Park Nazzjonali ta' Hortobágy]] *[[Park Nazzjonali ta' Huascarán]] *[[Park Nazzjonali ta' Ichkeul]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguaçu]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguazú]] *[[Park Nazzjonali ta' Ivindo]] *[[Park Nazzjonali ta' Kahuzi-Biega]] *[[Park Nazzjonali ta' Kakadu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kaziranga]] *[[Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Kilimanjaro]] *[[Park Nazzjonali ta' Kinabalu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kiskunság]] *[[Park Nazzjonali ta' Komodo]] *[[Park Nazzjonali ta' Lahemaa]] *[[Park Nazzjonali ta' Lençóis Maranhenses]] *[[Park Nazzjonali ta' Lorentz]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Alerces]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Glaciares]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Katíos]] *[[Park Nazzjonali ta' Lushan]] *[[Park Nazzjonali ta' Mammoth Cave]] *[[Park Nazzjonali ta' Manas]] *[[Park Nazzjonali ta' Manú]] *[[Park Nazzjonali ta' Manovo-Gounda St Floris]] *[[Park Nazzjonali ta' Mesa Verde]] *[[Park Nazzjonali ta' Miguasha]] *[[Park Nazzjonali ta' Morne Trois Pitons]] *[[Park Nazzjonali ta' Murujuga]] *[[Park Nazzjonali ta' Nahanni]] *[[Park Nazzjonali ta' Niah]] *[[Park Nazzjonali ta' Niokolo-Koba]] *[[Park Nazzjonali ta' Noel Kempff Mercado]] *[[Park Nazzjonali ta' Nyungwe]] *[[Park Nazzjonali ta' Phong Nha – Kẻ Bàng]] *[[Park Nazzjonali ta' Þingvellir]] *[[Park Nazzjonali ta' Pirin]] *[[Park Nazzjonali ta' Purnululu]] *[[Park Nazzjonali ta' Rapa Nui]] *[[Park Nazzjonali ta' Rio Abiseo]] *[[Park Nazzjonali ta' Sagarmatha]] *[[Park Nazzjonali ta' Salonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Sangay]] *[[Park Nazzjonali ta' Sanqingshan]] *[[Park Nazzjonali ta' Serengeti]] *[[Park Nazzjonali ta' Serra da Capivara]] *[[Park Nazzjonali ta' Simien]] *[[Park Nazzjonali ta' Taï]] *[[Park Nazzjonali ta' Talampaya]] *[[Park Nazzjonali ta' Teide]] *[[Park Nazzjonali ta' Tongariro]] *[[Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon]] *[[Park Nazzjonali ta' Una]] *[[Park Nazzjonali ta' Vatnajökull]] *[[Park Nazzjonali ta' Virunga]] *[[Park Nazzjonali ta' Yellowstone]] *[[Park Nazzjonali ta' Yosemite]] *[[Park Nazzjonali tal-Biżonti tal-Boskijiet]] *[[Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola]] *[[Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone]] *[[Park Nazzjonali tal-Għadajjar ta' Mana]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Carlsbad]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu]] *[[Park Nazzjonali tal-Grand Canyon]] *[[Park Nazzjonali tal-Himalayas il-Kbar]] *[[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lag tal-Malawi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lagi ta’ Plitvice]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja tal-Kenja]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Bale]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Rwenzori]] *[[Park Nazzjonali tal-Vulkani ta' Hawaii]] *[[Park Nazzjonali tas-Sundarbans]] *[[Park Nazzjonali tat-Taġikistan]] *[[Park Nazzjonali tax-Xmara ta' Taħt l-Art ta' Puerto Princesa]] *[[Park Provinċjali ta' Ischigualasto]] *[[Park Provinċjali ta' Writing-on-Stone]] *[[Park Provinċjali tad-Dinosawri]] *[[Park Storiku ta' Ayutthaya]] *[[Park Storiku ta' Phu Phrabat]] *[[Park Storiku ta' Si Thep]] *[[Park Storiku ta' Sukhothai]] *[[Park ta' Maloti-Drakensberg]] *[[Park ta’ Muskau|Park ta' Muskau]] *[[Park tal-Art Mistagħdra ta' iSimangaliso]] *[[Park tal-Mafkar tar-Rewwixta u tar-Rivoluzzjoni]] *[[Park Trinazzjonali ta' Sangha]] *[[Parks Internazzjonali tal-Paċi ta' Waterton-tal-Glaċieri]] *[[Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri]] *[[Parks Nazzjonali tal-Lag ta' Turkana]] *[[Parks Nazzjonali u Statali tas-Siġar tal-Injam tal-Aħmar]] *[[Parks tal-Muntanji tar-Rockies Kanadiżi]] *[[Parmigianino]] *[[Parrukkier]] *[[Pasargadae]] *[[Paseo del Prado]] *[[Patoloġija]] *[[Pattadakal]] *[[Paulo Coelho]] *[[Pavlo Lee]] *[[Pécs]] *[[Pellegrinaġġ ta’ San Ġakbu]] *[[Peña de los Enamorados]] *[[Peniżola]] *[[Peniżola Valdés]] *[[Pergamon]] *[[Peri-Khan Sofiyeva]] *[[Persepolis]] *[[Peter Carl Fabergé]] *[[Péter Magyar]] *[[Pëtr Kapica]] *[[Petra]] *[[Petra Brocková]] *[[Petroglifiċi ta' Bangudae]] *[[Petroglifiċi tal-Lag ta' Onega u l-Baħar Abjad]] *[[Philipp Otto Runge]] *[[Philippi]] *[[Pienza]] *[[Piero Angela]] *[[Pierre Fatou]] *[[Pietro Longhi]] *[[Pietru l-Kbir]] *[[Pimachiowin Aki]] *[[Ping Yao]] *[[Pippo Baudo]] *[[Pirinej-Monte Perdido]] *[[Pitons]] *[[Pitons, Cirques u Rdumijiet tal-Gżira ta' Réunion]] *[[Pjanta]] *[[Pjanura ta' Bărăgan]] *[[Pjanura ta’ Stari Grad]] *[[Pjanura tal-Ġarer]] *[[Pjazza]] *[[Pjazza ta' Naqsh-e Jahan]] * [[Pjazza tal-Mirakli]] *[[Plamer]] *[[Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga]] *[[Pobiti Kamani]] *[[Politika]] *[[Polonnaruwa]] *[[Pont Antik ta’ Mostar]] *[[Pont ta' Forth]] *[[Pont ta' Malabadi]] *[[Pont ta' Mehmed Paša Sokolović]] *[[Pont ta' Vizcaya]] *[[Pont tal-Fjuri]] *[[Pont tal-Paċi, Tbilisi]] *[[Porfirio Barba-Jacob]] *[[Port Royal]] *[[Port ta' Mariupol]] *[[Port ta’ Marsamxett]] *[[Porta Nigra]] *[[Portiċi ta' Bologna]] *[[Porto]] *[[Postijiet Sagri tal-Bahá'i]] *[[Potosí]] *[[Pożati]] *[[Prambanan]] *[[Professjoni]] *[[Proklos]] *[[Promontorju ta' Putorana]] *[[Provins]] *[[Pu'er]] *[[Puebla (belt)]] *[[Pythagoreion]] === '''<u>Q</u>''' === * [[Qabar ta' Askia]] * [[Qabar ta' Humayun]] * [[Qabar Traċjan ta' Kazanlak]] * [[Qabar Traċjan ta' Sveshtari]] * [[Qabża tal-Biżonti Sfrakassati]] * [[Qal'at al-Bahrain]] * [[Qala (Għawdex)]] * [[Qalba Neolitika tal-Gżejjer Orkney]] * [[Qalhat]] * [[Qanat]] * [[Qaryat al-Faw]] * [[Qaytarma]] * [[Qorti Rjali ta' Tiébélé]] * [[Il-Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann|Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann Battista (Caravaggio)]] * [[Quanzhou]] * [[Quebrada de Humahuaca]] * [[Quedlinburg]] * [[Quirigua]] * [[Quito]] * [[Quseir Amra]] * [[Qutb Minar]] === '''<u>R</u>''' === * [[Rachid Chouhal]] * [[Raħal Storiku ta' St. George u l-Fortifikazzjonijiet Relatati, Bermuda]] * [[Rammelsberg]] * [[Ramses II]] * [[Rani-ki-Vav]] * [[Ras'ken' Ozks]] * [[Ravenna]] * [[Ravesa Lleshi]] * [[Red Bay]] * [[Regensburg]] * [[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]] * [[Reġjun tal-Estrazzjoni tal-Minerali ta' Erzgebirge/Krušnohoří]] * [[Reġjun tal-Inbid ta' Tokaj]] *[[Reichenau]] *[[Relattività (Maurits Cornelis Escher)]] *[[Rembrandt]] *[[Renata Scotto]] *[[Renju ta' Mapungubwe]] *[[Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz]] *[[Repubblika Sovjetika ta’ Don|Repubblika Sovjetika ta' Don]] *[[Residenza ta' Würzburg]] *[[Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja]] *[[Residenzi tal-Familja Savoia]] *[[Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin]] *[[Rettilu]] *[[Rewwixta tal-Qassisin]] *[[Riga]] *[[Risco Caído]] *[[Riversleigh]] *[[Riżerva Ekoloġika ta' Mistaken Point]] *[[Riżerva Forestali ta' Sinharaja]] *[[Riżerva Naturali Stretta tal-Muntanja ta' Nimba]] *[[Riżerva Naturali Stretta tat-Tsingy ta' Bemaraha]] *[[Riżerva Naturali ta' Bashkiriya]] *[[Riżerva Naturali ta' Darwin]] *[[Riżerva Naturali ta’ Kaniv]] *[[Riżerva Naturali ta' Nahal Me'arot]] *[[Riżerva Naturali ta' Okapi]] *[[Riżerva Naturali ta' Selous]] *[[Riżerva Naturali ta' Srebarna]] *[[Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka]] *[[Riżerva Naturali ta’ Yulen]] *[[Riżerva Naturali tal-Flora fil-Ġibs]] *[[Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' El Pinacate u Gran Desierto de Altar]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' Río Plátano]] *[[Riżerva tal-Bijosfera ta' Tehuacán-Cuicatlán]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Baħar l-Iswed]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki]] *[[Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa]] *[[Riżerva tal-Fawna ta' Dja]] *[[Riżervi Naturali ta' Air u ta' Ténéré]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tax-Xlokk]] *[[Riżervi tal-Katina Muntanjuża ta' Talamanca-La Amistad]] *[[Robert Fico]] *[[Robert Wilhelm Bunsen]] *[[Roberto Burle Marx]] *[[Rodi (belt)]] * [[Roi Mata]] * [[Roșia Montană]] * [[Ronald Searle]] * [[Røros]] * [[Rotta tal-Inċens – Bliet tad-Deżert f'Negev]] * [[Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta]] * [[Rotot ta’ Santiago de Compostela fi Franza]] * [[Royal Exhibition Building]] * [[Róža Domašcyna]] *[[Rudolf Diesel]] *[[Ruggiero Leoncavallo]] === '''<u>S</u>''' === * [[Sabratha]] * [[Saeva Dupka]] * [[Safranbolu]] * [[Saint-Émilion]] * [[Sajjied]] *[[Sala taċ-Ċentenarju]] *[[Salamanca]] *[[Salib ta' Santa Ewfrosina]] *[[Salini Rjali ta' Arc-et-Senans]] *[[Salme Kann]] *[[Saltaire]] *[[Salvatore Accardo]] *[[Salzburg]] *[[Samantha Cristoforetti]] *[[Samarkanda]] *[[Samarra]] *[[Sambor Prei Kuk]] *[[Sammallahdenmäki]] *[[Samuel Deguara]] *[[San Cristóbal de La Laguna]] *[[San Gimignano]] *[[San Lawrenz (Għawdex)]] *[[San Miguel de Allende]] *[[San Pietruburgu]] *[[Sana'a]] *[[Sanchi]] *[[Sandra Milo]] *[[Sandra Mondaini]] *[[Sandro Botticelli]] *[[Sangiran]] *[[Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel]] *[[Santa Cruz de Mompox]] *[[Santiago de Compostela]] *[[Santiago de Querétaro]] *[[Santiniketan]] *[[Santwarji tal-Għasafar tal-Passa tul il-Kosta tal-Baħar Isfar u l-Golf ta' Bohai]] *[[Santwarji tal-Pandas Ġganteski ta' Sichuan]] *[[Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng]] *[[Santwarju Nazzjonali tal-Għasafar ta' Djoudj]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus de Matosinhos]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte]] *[[Santwarju ta' Itsukushima]] *[[Santwarju tal-Balieni ta' El Vizcaino]] *[[Santwarju ta' Mỹ Sơn]] *[[Santwarju tal-Fawna u tal-Flora ta' Malpelo]] *[[Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan]] *[[São Cristóvão]] *[[São Luís]] *[[Sarazm]] *[[Sardis]] * [[Saryarka]] * [[Sassi ta' Matera]] * [[Satsivi]] *[[Schokland]] *[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]] *[[Sebastian Brant]] *[[Segovia]] *[[Seka Sablić]] *[[Sengħa]] *[[Seokguram]] *[[Seowon]] *[[Severo Ochoa]] *[[Sevil Shhaideh]] *[[Sewell]] *[[Sferi tal-Ġebel tal-Costa Rica]] *[[SGang Gwaay]] *[[Shahr-e Sukhteh]] *[[Shahrisabz]] *[[Shaken Aimanov]] *[[Shales ta' Maotianshan]] *[[Sheki]] *[[Shennongjia]] *[[Shibam]] *[[Shirakami-Sanchi]] *[[Shiretoko]] *[[Sian Ka'an]] *[[Šibenik]] *[[Sibila Petlevski]] *[[Sidney Webb]] *[[Siega Verde]] *[[Siena]] *[[Sighișoara]] *[[Sigiriya]] *[[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]] *[[Siġra tal-ballut ta' Tamme-Lauri]] *[[Sikhote-Alin]] *[[Simon Kldiashvili]] *[[Sinagoga Antika (Erfurt)]] *[[Sinéad O'Connor]] *[[Sintra]] *[[Siracusa]] *[[Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar]] *[[Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg]] *[[Sistema tat-Toroq tal-Inka]] *[[Sit Agrikolu Bikri ta' Kuk]] *[[Sit arkeoloġiku ta' Al-Balid|Sit Arkeoloġiku ta' Al-Balid]] *[[Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca]] *[[Sit Arkeoloġiku ta’ Paphos]] *[[Sit Arkeoloġiku tal-Maħżen ta' Valongo]] *[[Sit Storiku Nazzjonali ta' San Juan]] *[[Sit Storiku Statali tat-Tumbati tal-Ħamrija ta' Cahokia]] * [[Sit ta' Wirt Dinji]] * [[Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden]] *[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]] *[[Sit tar-Raġel ta' Peking f'Zhoukoudian]] *[[Siti tad-Dolmens ta' Gochang, Hwasun u Ganghwa]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Bat, Al-Khutm u Al-Ayn]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco]] *[[Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi]] *[[Siti Ewlenin tal-Estrazzjoni fil-Wallonja]] *[[Siti Funebri u Mfakar tal-Ewwel Gwerra Dinjija (il-Front tal-Punent)]] *[[Siti Kristjani Moħbija fir-Reġjun ta' Nagasaki]] *[[Siti Metallurġiċi Antiki tal-Burkina Faso]] *[[Siti Penitenzjarji Awstraljani]] *[[Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi|Siti Preistoriċi bil-Puntali Madwar l-Alpi]] *[[Siti Preistoriċi ta' Jōmon fit-Tramuntana tal-Ġappun]] *[[Siti Sagri u Rotot ta' Pellegrinaġġ fil-Katina Muntanjuża ta' Kii]] *[[Siti tal-Fossili tal-Ominidi tal-Afrika t'Isfel]] *[[Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun]] *[[Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Kondoa]] *[[Siti tat-Tusi]] *[[Skarpan]] *[[Skellig Michael]] *[[Skogskyrkogården]] *[[Skojjattlu tal-art ta' Tian Shan]] *[[Skola Superjuri tal-Mekkanika tal-Armata]] *[[Skoll il-Kbir tal-Qroll]] *[[Skoll tal-Qroll ta' New Caledonia]] *[[Skoll tal-Qroll tal-Belize]] *[[Skorba]] *[[Skrivan]] *[[Slavko Brezoski]] *[[Socotra]] *[[Soltaniyeh]] *[[Songo Mnara]] *[[Sophia Loren]] *[[Sophie Germain]] *[[Sophie Liebknecht]] *[[Söyembikä]] *[[Speicherstadt]] *[[Spinalonga]] *[[Sputnik 5]] *[[Stari Ras]] *[[Statwa]] *[[Statwa ta' Roland ta' Bremen]] *[[Statwa tal-Libertà]] *[[Stazzjon ta' Chhatrapati Shivaji]] *[[Stazzjon tar-Radju ta' Grimeton]] *[[Stećak]] *[[Stepan Erzya]] *[[Stevns Klint]] *[[Stonehenge]] *[[Stone Town]] *[[Strett ta' Hormuz]] *[[Su Nuraxi]] *[[Subak]] *[[Sulaiman-Too]] *[[Sundarbans]] *[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]] *[[Surtsey]] *[[Susa]] *[[Svaneti]] *[[Svetlana Antonovska]] *[[Sviyazhsk]] === '''<u>T</u>''' === * [[Ta' Bakkja]] * [[Ta' Ħaġrat]] * [[Ta' Kandja]] *[[Tabib]] *[[Tadrart Acacus]] *[[Taħdit]] *[[Taishan]] *[[Taj Mahal]] *[[Takalik Abaj]] *[[Takht-e Soleyman]] *[[Takht-i-Bahi]] *[[Takkanot Shum]] *[[Taksim]] *[[Tallinn]] *[[Tamgaly]] *[[Tanġier]] *[[Taos Pueblo]] *[[Taputapuātea]] *[[Tarraco]] *[[Tarzna Navali ta' Antigua u s-Siti Arkeoloġiċi Relatati]] *[[Tassili n'Ajjer]] *[[Taxila]] *[[Tchogha Zanbil]] *[[Te Wahipounamu]] *[[Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk]] *[[Teatru Antik ta’ Epidaurus|Teatru Antik ta' Epidaurus]] *[[Teatru Rjal]] *[[Teatru Ruman ta' Orange]] *[[Teatru tal-Opri Margravjali]] *[[Teatru tal-Opri ta' Sydney]] *[[Tebe (Eġittu)]] *[[Tekniku]] *[[Telč]] *[[Tempji Ħajjin Kbar taċ-Ċola]] * [[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] * [[Tempji ta' Ħal Tarxien]] *[[Tempju ta' Apollo Epikurju f’Bassae|Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae]] *[[Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus]] *[[Tempju ta' Haeinsa]] *[[Tempju ta' Kakatiya Rudreshwara]] *[[Tempju ta' Mahabodhi]] *[[Tempju ta' Preah Vihear]] *[[Tempju tal-Ġenna]] *[[Tempju tal-Għar ta' Dambulla]] *[[Tempju tax-Xemx ta' Konarak]] *[[Tempju u Ċimiterju ta' Konfuċju u l-Villa tal-Familja Kong f'Qufu]] *[[Teotihuacan]] *[[Tequila (Belt)]] * [[Terminoloġija]] * [[Tetiana Ostashchenko]] * [[Tétouan]] *[[Teżawru]] *[[Theobald Boehm]] *[[Theodore Géricault]] *[[Thimlich Ohinga]] *[[Tholos ta' El Romeral]] *[[Thomas à Kempis]] *[[Thoros ta' Edessa]] *[[Tian Shan]] * [[Tieqa tad-Dwejra]] * [[Tieqa ta' Wied il-Mielaħ]] * [[Tikal]] * [[Timbuktu]] * [[Timgad]] * [[Tina Turner]] * [[Tinetto]] * [[Tino]] * [[Tinqix fuq il-Blat f'Alta]] *[[Tinqix fuq il-Blat f'Tanum]] *[[Tinqix fuq il-Blat fir-Reġjun ta' Ha'il]] *[[Tinqix fuq il-Blat ta' Dazu]] *[[Tinqix ta' Bisotun]] *[[Tipasa]] *[[Tiryns]] *[[Tiwanaku]] *[[Tiya]] *[[Tlacotalpan]] *[[TNMK]] *[[Tobias Michael Carel Asser]] *[[Toledo]] *[[Tomaso Antonio Vitali]] *[[Tomiri]] *[[Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum]] *[[Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan]] * [[Torri Mmejjel ta' Pisa]] * [[Torri ta' Belém]] *[[Torri ta' Erkole]] *[[Torri ta' Londra]] *[[Torri tax-Xebba (Baku)]] *[[Torrijiet residenzjali tas-Svan|Torrijiet Residenzjali tas-Svan]] *[[Toruń]] *[[Tpittir fuq il-Blat ta' Sierra de San Francisco]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Għar ta' Shulgan-Tash]] *[[Trattat ta' Kaunas]] *[[Třebíč]] *[[Trinidad, Kuba]] *[[Trogir]] *[[Trojja]] *[[Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland]] *[[Tserkva ta' Santa Marija, Owczary]] *[[Tserkva ta' Santa Marija Omm Alla, Chotyniec]] *[[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] *[[Tsodilo]] *[[Tubeteika]] *[[Tulou ta' Fujian|''Tulou'' ta' Fujian]] *[[Tumbati Ċerimonjali tal-Ħamrija ta' Hopewell]] *[[Tumbati Funebri ta' Dilmun]] *[[Tumbati Funebri ta' Gaya]] *[[Tumbati Monumentali tal-Ħamrija ta' Poverty Point]] *[[Turan]] *[[Tutankhamun]] *[[Twyfelfontein]] *[[Tyre]] === '''<u>U</u>''' === * [[Úbeda]] * [[Ugo Foscolo]] *[[Uluru]] *[[Um er-Rasas]] *[[Umm Al-Jimāl]] *[[UNESCO]] *[[Università Iżlamika Russa]] *[[Università Nazzjonali Awtonoma tal-Messiku]] *[[Università ta' Al-Qarawiġin|Università ta' Al-Qarawijin]] *[[Università ta' Coimbra]] *[[Unjoni Sovjetika]] *[[Urbino]] *[['Uruq Bani Mu'arid]] *[[Uxmal]] === '''<u>V</u>''' === * [[Val d'Orcia]] *[[Val di Noto]] *[[Valentyna Radzymovska]] *[[Valeria Bruni Tedeschi]] *[[Vallée de Mai]] *[[Vasco da Gama]] *[[Vat Phou]] *[[Velimir Khlebnikov]] *[[Venera 7]] *[[Verona]] *[[Via Appia]] *[[Victoria Amelina]] *[[Vigan]] *[[Vincent van Gogh]] *[[Vilel u Ġonna tal-Familja Medici]] *[[Villa d'Este]] *[[Villa Romana del Casale]] *[[Villa ta' Adrijanu]] *[[Villa Tugendhat]] *[[Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja]] *[[Villaġġi bil-Knejjes Iffortifikati f'Transilvanja]] *[[Villaġġi Storiċi ta' Shirakawa-gō u Gokayama]] *[[Vilnius]] *[[Visby]] *[[Vitaliy Kim]] *[[Vito Volterra]] *[[Vittorio De Sica]] *[[Vjenna]] *[[Vladimir Ashkenazy]] *[[Vlkolínec]] *[[Volodymyr Zelenskyy]] *[[Volubilis]] *[[Võros]] *[[Vulkan tat-Tajn ta’ Lökbatan]] *[[Vulkani ta' Kamchatka]] === '''<u>W</u>''' === * [[Wachau]] * [[Wadi Al-Hitan]] *[[Wadi Rum]] *[[Wales]] *[[Weimar Klassika]] *[[Werrej]] *[[Wied Superjuri tar-Renu Nofsani]] *[[Wied t'Isfel tal-Awash]] *[[Wied ta' Kathmandu]] *[[Wied ta' Loire]] *[[Wied ta' Madriu-Perafita-Claror]] *[[Wied ta' M'zab]] *[[Wied ta' Qadisha]] *[[Wied ta' Viñales]] *[[Wied tal-Fondoq il-Kbir]] *[[Wied tat-Tempji]] *[[Wilhelm Grimm]] *[[Wilhelm Röntgen]] *[[Willem de Sitter]] *[[Willemstad]] *[[William Boeing]] *[[Wirt Arkeoloġiku tal-Wied ta' Lenggong]] *[[Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra]] *[[Wismar]] *[[Władysław Horodecki]] *[[Wolfgang Paul]] === '''<u>X</u>''' === * [[Xanadu]] * [[Xanthos]] * [[Xatt it-Tiben]] *[[Xeff]] *[[Xidi]] *[[Xmara Omo]] *[[Xochicalco]] *[[Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem]] *[[Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier]] *[[Xjenza spazjali]] *[[Xtatol]] === '''<u>Y</u>''' === * [[Yagul]] * [[Yakushima]] * [[Yana Zinkevych]] * [[Yangdong]] * [[Yarmak]] * [[Yaroslavl]] * [[Yazd]] * [[Yeni-Kale]] * [[Yin Xu]] * [[Yllka Mujo]] * [[Yogyakarta]] *[[Yuliya Gushchina]] *[[Yuri Lysianskyi]] === '''<u>Ż</u>''' === * [[Żapoteki]] * [[Żiemel Abjad ta' Osmington]] * [[Żona Kulturali ta' Ḥimā]] *[[Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu]] *[[Żona Naturali Selvaġġa tat-Tażmanja]] *[[Żona Protetta ta' Jungfrau-Aletsch]] *[[Żona Protetta ta' Pliva, Janj u r-Riżerva ta' Janjske Otoke]] *[[Żona Protetta tal-Gżejjer Phoenix]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Huanglong]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku tal-Wied ta' Jiuzhaigou]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Wulingyuan]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Guanacaste]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Pantanal]] *[[Żona tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Chongoni]] *[[Żoni Protetti tar-Reġjun tal-Fjuri tal-Kap]] *[[Żoni Protetti tat-Tliet Xmajjar Paralleli ta' Yunnan]] *[[Żoni Storiċi ta' Baekje]] *[[Żoni Storiċi ta' Gyeongju]] *[[Żooloġija]] === '''<u>Z</u>''' === * [[Zabid]] * [[Zacatecas (belt)]] * [[Zagori]] * [[Zamość]] * [[Žatec]] * [[Žehra]] * [[Ziba Ganiyeva]] * [[Zivana]] * [[Zlata Kolarić-Kišur]] *[[Zofia Zamenhof]] *[[Zollverein]] *[[Zond 5]] *[[Zsuzsanna Lorántffy]] phehbmei5461bzkthql4wdlxc416gxn 330052 330048 2026-05-16T13:07:21Z Trigcly 17859 aġġornament 330052 wikitext text/x-wiki == '''Artikli ġodda (1996)''' == === <u>'''A'''</u> === * [[Aapravasi Ghat]] * [[Aasivissuit-Nipisat: Territorju tal-Kaċċa tal-Inuit bejn is-Silġ u l-Baħar]] * [[Abbazija ta' Corvey]] * [[Abbazija ta' Fontenay]] * [[Abbazija ta' Lorsch]] * [[Abbazija ta' Pannonhalma]] *[[Abbazija ta' Saint-Savin-sur-Gartempe]] *[[Abbazija ta' Sankt Gallen]] *[[Abbazija ta’ Vézelay|Abbazija ta' Vezelay]] *[[Abu al-Fida]] *[[Abu Mena]] *[[Abu Simbel]] *[[Ċentru Storiku ta' Acre|Acre]] *[[Afag Bashirgyzy]] *[[Aflaj tal-Oman]] *[[Afrodisja]] *[[Agadez]] *[[Agostino Carracci]] *[[Agostino Matrenza]] *[[Ahwar tan-Nofsinhar tal-Iraq]] *[[Aigai]] *[[Aït Benhaddou]] *[[Akkwedott ta' Padre Tembleque]] *[[Akkwedott ta' Pontcysyllte]] *[[Akshata Murthy]] *[[Aksum]] *[[Al Qal'a ta' Beni Hammad]] *[[Al Zubarah]] *[[Al-Maghtas]] *[[Alatyr]] *[[Albéric Magnard]] *[[Alberobello]] *[[Albi]] *[[Alcalá de Henares]] *[[Alcide d'Orbigny]] *[[Aleksandr Yakovlevich Khinchin]] *[[Alenush Terian]] *[[Aleppo]] *[[Alessandro Scarlatti]] *[[Alessandro Volta]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Alexander Wolszczan]] *[[Aleksandra Smiljanić]] *[[Alfred Hermann Fried]] *[[Alfred Nobel]] *[[Alfredo Casella]] *[[Alois Dryák]] *[[Alto Douro]] *[[Amazigh Marokkin Standard]] *[[Ambohimanga]] *[[Ambra Sabatini]] *[[Amerigo Vespucci]] *[[Amerigo Vespucci (vapur għoli)|''Amerigo Vespucci'' (vapur għoli)]] * [[L-Amerika t'Isfel|Amerka t’Isfel]] * [[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta’ Fuq]] *[[Amilcare Ponchielli]] *[[Anastasia Golovina]] *[[Anders Jonas Ångström]] *[[André Citroën]] *[[André Weil]] *[[Anfibju]] *[[Anfiteatru ta' El Jem]] *[[Angelina Mango]] * [[Angkor Wat]] * [[Angra do Heroísmo]] * [[Ani]] * [[Anjar]] * [[Anna Brigadere]] * [[Anna Kyriakou]] *[[Anna Seghers]] *[[Anna Sychravová]] *[[Anne-Sophie Mutter]] *[[Anse aux Meadows]] * [[Antartika]] * [[Anticosti]] * [[Antigua Guatemala]] *[[Antoine de Jussieu]] *[[Antoine de Saint-Exupéry]] *[[Antoinette Miggiani]] *[[Anton Diabelli]] *[[Anuradhapura]] *[[Aplogruppi Y-DNA fit-tribujiet tal-Każakistan]] *[[Aporofobija]] *[[Aquileia]] *[[Arċipelagu ta' Bijagós]] *[[Arċipelagu ta' Revillagigedo]] *[[Arċipelagu ta' Vega]] *[[Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona]] *[[Arequipa]] *[[Arġentier]] *[[Arġentier (tad-deheb)]] *[[Ark Ġeodetiku ta’ Struve|Ark Ġeodetiku ta' Struve]] *[[Arkata Trijonfali ta' Orange]] *[[Arkeoloġija]] *[[Arkitett]] *[[Arkitettura Mudéjar ta' Aragona]] *[[Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright]] *[[Arles]] *[[Armata tat-Terrakotta]] *[[Arslantepe]] *[[Art tal-Inċens]] *[[Arthur Schnitzler]] *[[Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja]] *[[Artiġjan]] *[[Artijiet Għoljin Ċentrali tas-Sri Lanka]] *[[As-Salt]] *[[Asmara]] * [[Assisi]] * [[Assi Ċentrali ta' Beijing]] * [[Assur]] * [[Astrofiżika]] *[[Asuman Baytop]] *[[Athos]] *[[Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Marib]] *[[Auschwitz]] *[[Austin Camilleri]] *[[Ávila]] *[[Avukat]] === '''<u>B</u>''' === * [[Baalbek]] * [[Babilonja]] * [[Baċir tal-Lag ta' Uvs]] * [[Baċir tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Nord-Pas de Calais]] * [[Baeza]] * [[Bagan]] * [[Baħar l-Abjad]] * [[Baħar l-Iswed]] *[[Baħar ta' Wadden]] *[[Baħar tar-Ramel tan-Namibja]] *[[Bajja ta' Dungonab]] *[[Bajja ta' Ha Long]] *[[Bajja ta' Tallinn]] *[[Bajja tal-Klieb il-Baħar]] *[[Bajjad]] *[[Baleron]] *[[Bamberg]] *[[Ban Chiang]] *[[Banská Štiavnica]] *[[Barbier]] *[[Bardejov]] *[[Barokk]] *[[Bartolomé de Escobedo]] *[[Bath, Somerset]] *[[Batlejka]] *[[Battaljun Mediku tal-Ospedalieri]] *[[Battir]] *[[Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau]] *[[Baxkortostan]] *[[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]] *[[Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč|Bażilika Ewfrasjana ta' Poreč]] *[[Bażilika ta' San Eġidju]] *[[Beatriz Carrillo]] *[[Beemster]] *[[Béguinage]] *[[Belintersat-1]] *[[BelKA]] *[[Belt Bajda ta' Tel Aviv – il-Moviment Modern]] *[[Belt Kolonjali ta' Santo Domingo]] *[[Belt Projbita]] *[[Belt Storika ta' Ahmadabad]] *[[Belt Storika tal-Kajr]] *[[Belt Storika tal-Moskej ta' Bagerhat]] *[[Belt ta' Guanajuato]] *[[Belt ta' New York]] *[[Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto|Belt ta' Viċenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto]] *[[Belt Universitarja ta' Caracas]] *[[Bennej]] *[[Berġa tal-Italja, il-Belt Valletta]] *[[Berġa tal-Italja, il-Birgu]] *[[Bergpark Wilhelmshöhe]] *[[Bernard Grech]] *[[Betlem]] *[[Betti Alver]] *[[Burkhan Khaldun]] *[[Bidwi]] *[[Bieb il-Belt]] *[[Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai]] *[[Binjiet Tradizzjonali tal-Asante]] *[[Blat Imkenni ta' Bhimbetka]] *[[Bliet Antiki tal-Pyu]] *[[Bliet Kapitali u Oqbra tar-Renju Antik ta' Koguryo]] *[[Bliet Storiċi tal-Istrett ta' Malakka]] *[[Bobby Charlton]] *[[Bolgar]] *[[Bordeaux]] *[[Borobudur]] *[[Borża ta' Malta]] *[[Bosra]] *[[Bridgetown]] *[[Brook Taylor]] *[[Brú na Bóinne]] *[[Bruno Pizzul]] *[[Bryggen]] *[[Bucha]] *[[Buddha Ġgantesk ta' Leshan]] *[[Bugeddum Armen]] *[[Bukhara]] *[[Burt Bacharach]] *[[Buskett]] *[[Butrint]] *[[Byblos]] === '''<u>Ċ/C</u>''' === * [[Cáceres (Spanja)]] * [[Calakmul]] * [[Camagüey]] * [[Camino Real de Tierra Adentro]] * [[Campeche]] * [[Canal du Midi]] * [[Canaletto]] * [[Caral]] * [[Carcassonne]] *[[Carl Bosch]] *[[Carl David Anderson]] *[[Carl Linnaeus]] *[[Carla Fracci]] *[[Carlo Collodi]] *[[Caroline Mikkelsen]] *[[Casco Viejo, il-Panama]] *[[Castel del Monte, Puglia]] *[[Çatalhöyük]] *[[Causses u Cévennes]] *[[Ċellola]] *[[Ċensu Apap]] *[[Ċentru Kulturali ta' Heydar Aliyev]] *[[Ċentru Storiku ta' Lijiang]] *[[Ċentru Storiku ta' Macao]] *[[Ċentru Storiku ta' Rauma]] *[[Ċentru Storiku ta' Salvador de Bahia]] *[[Český Krumlov]] *[[Ċetta Chevalier]] *[[Chaîne des Puys]] *[[Chakapuli]] *[[Chan Chan]] *[[Changdeokgung]] *[[Chankillo]] *[[Charles Jean de la Vallée-Poussin]] *[[Charles-Amédée-Philippe van Loo]] *[[Charles Nicolle]] *[[Charles Richter]] *[[Charles Xuereb]] *[[Charlie Watts]] *[[Chavín]] *[[Choeung Ek]] *[[Chersonesus Tawrika]] *[[Chichén Itzá]] *[[Chilehaus]] *[[Choirokoitia]] *[[Christiansfeld]] *[[Christopher Polhem]] *[[Cidade Velha]] *[[Cienfuegos]] *[[Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova]] *[[Cinque Terre]] *[[Ċirkewwa]] *[[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long]] *[[Ċittadella ta' Erbil]] *[[Ċittadella tad-Dinastija Hồ]] *[[Claude Joseph Rouget de Lisle]] *[[Climats u Terroirs ta' Bourgogne]] *[[Colonia del Sacramento]] *[[Copan]] *[[Córdoba, Spanja]] *[[Coro]] *[[Crespi d'Adda]] *[[Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja]] *[[Cristofano Allori]] *[[Cuenca, l-Ekwador]] *[[Cuenca (Spanja)]] *[[Cueva de las Manos]] *[[Cumalıkızık]] *[[Curzio Maltese]] *[[Cusco]] *[[Cynthia Turner]] *[[Cyrene]] === '''<u>D</u>''' === * [[Daiga Mieriņa]] * [[Damasku]] * [[Daniel Gabriel Fahrenheit]] * [[Danxia]] *[[Dar ta’ Rietveld Schröder|Dar ta' Rietveld Schröder]] *[[Dar tal-Kimeri]] *[[Dar tat-Twelid ta' Martin Luteru]] *[[Dar u Studjo ta' Luis Barragán]] *[[Delos]] *[[Delphi]] *[[Delta ta' Saloum]] *[[Delta ta' Okavango]] *[[Delta tad-Danubju]] *[[Delta tax-xmara Kızılırmak]] *[[Dengfeng]] *[[Dentist]] *[[Denys Shmyhal]] *[[Déodat Gratet de Dolomieu]] *[[Deżert ta' Badain Jaran]] *[[Deżert ta' Lut]] *[[Deżerta tal-isfarġel]] *[[Dholavira]] *[[Diamantina]] *[[Diana, Prinċipessa ta' Wales]] *[[Diaolou]] *[[Diga ta' Karakaya]] *[[Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Ukrajna]] *[[Dimitrana Ivanova]] *[[Distrett ta' At-Turaif]] *[[Diy-Gid-Biy]] *[[Dizzjunarju]] *[[Djalett]] *[[Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell]] *[[Djémila]] *[[Djerba]] *[[DNA]] *[[Dolċier]] *[[Dolmen ta' Menga]] *[[Dolmen ta' Viera]] *[[Dolomiti]] *[[Domenico Allegri]] *[[Domenico Scarlatti]] *[[Domowina]] *[[Domus de Janas]] *[[Domus Rumana]] *[[Donatello]] *[[Dougga]] *[[Draginja Vuksanović-Stanković]] *[[Dubrovnik]] *[[Durmitor]] * [[Dwejra]] === '''<u>E</u>''' === * [[Edgar Preca]] * [[Edward Sexton]] * [[Edinburgu]] * [[Edward de Bono]] * [[Edwin Hubble]] * [[Efesu]] * [[Eise Eisinga]] *[[Ekonomista]] *[[Ekosistema u Relitt tal-Pajsaġġ Kulturali ta' Lopé-Okanda]] *[[El Escorial]] *[[El Jadida]] *[[El Tajin]] *[[El Torcal]] *[[Eladio Dieste]] *[[Eleonora Jenko Groyer]] *[[Elisha Graves Otis]] *[[Elvas]] *[[Emil Nolde]] *[[Emma Andrijewska]] *[[Emma Muscat]] *[[Ernst Schröder]] *[[Esperantoloġija]] *[[Essaouira]] *[[Estrazzjoni terminoloġika]] *[[Ethel Anderson]] *[[Eugenija Šimkūnaitė]] *[[Eugenio Montale]] *[[Eva Ahnert-Rohlfs]] *[[Evelyn Bonaci]] *[[Évora]] *[[Ewropa tal-Lvant]] === '''<u>F</u>''' === * [[Fabbrika ta' Fagus]] * [[Fabbrika ta' Van Nelle]] * [[Fabbrika tal-Azzar ta' Völklingen]] * [[Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg]] * [[Fabbrika tal-Ħarir ta' Tomioka]] * [[Fabbrika tal-Injam u tal-Kartun ta' Verla]] * [[Fabbriki tal-Wied ta' Derwent]] * [[Fanal ta' Cordouan]] * [[Fanjingshan]] * [[Fasil Ghebbi]] * [[Fatehpur Sikri]] * [[Fdalijiet Arkeoloġiċi ta' Moenjodaro]] * [[Fdalijiet ta' Gedi]] * [[Fdalijiet ta' León Viejo]] * [[Fdalijiet ta' Loropéni]] * [[Fdalijiet tal-Vihara Buddista f'Paharpur]] * [[Fehme Agani]] *[[Femminiżmu tar-Rom]] *[[Fenno-Skandinavja]] *[[Fernando Botero]] *[[Ferrara]] *[[Ferruccio Lamborghini]] *[[Festival ta' Sanremo]] *[[Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli]] *[[Figolla]] *[[Firenze]] *[[Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat]] *[[Fjords Norveġiżi tal-Punent]] *[[Flora Martirosian]] *[[Fondoq ta' Ironbridge]] *[[Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa]] *[[Foresti Irkanjani]] *[[Foresti Muntanjużi ta' Odzala-Kokoua]] *[[Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda]] *[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] *[[Foresti Tropikali ta' Gondwana]] *[[Foresti Tropikali tal-Atsinanana]] *[[Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċi]] *[[Foresti Verġni ta' Komi]] *[[Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagna]] *[[Forti l-Aħmar]] * [[Forti ta' Agra]] *[[Forti ta' Bahla]] *[[Forti ta' Galle]] *[[Forti ta' Ġesù]] *[[Forti ta' Rohtas]] *[[Fortifikazzjonijiet fuq in-Naħa tal-Karibew tal-Panama: Portobelo-San Lorenzo]] *[[Fortifikazzjonijiet ta’ Kotor|Fortifikazzjonijiet ta' Kotor]] *[[Fortifikazzjonijiet ta' Vauban]] *[[Fortijiet fl-Għoljiet ta' Rajasthan]] *[[Fortijiet u Kastelli tal-Ghana]] *[[Fortizza ta' Diyarbakır]] *[[Fortizza ta' Hwaseong]] *[[Fortizza ta' Pirot]] *[[Fortizza ta' San Nikola]] *[[Fortizza ta' Suomenlinna]] *[[Fortizzi ta' Dacia fil-Muntanji Orăștie]] *[[Fortizzi Tondi tal-Vikingi]] *[[Foss ta' Messel]] *[[Fotografu]] *[[Francesco Guardi]] *[[François-Alphonse Forel]] *[[François Couperin]] *[[François Girardon]] *[[Francois Mauriac]] *[[Franco Migliacci]] *[[Franġisk Zahra]] *[[Frank Drake]] *[[Franz Beckenbauer]] *[[Franz Kafka]] *[[Franz Ritter von Hauer]] *[[Franz von Suppé]] *[[Frawla]] *[[Fray Bentos]] *[[Frédéric Bartholdi]] *[[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] *[[Fritz Albert Lipmann]] *[[Frosta tal-Għid]] * [[Frott]] * [[Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel]] * [[Fruntieri Rumani ta' Dacia]] * [[Fruntieri Rumani tad-Danubju]] * [[Fruntieri tal-Imperu Ruman]] *[[Fuji]] *[[Furnar]] === '''<u>Ġ</u>''' === * [[Ġardinar]] *[[Ġebla ta' Rosetta]] * [[Ġebla tal-Ġeneral]] * [[Ġeoloġija]] * [[Ġeriko tal-Qedem]] * [[Ġerusalemm]] * [[Ġibjun ta' Bovilla]] * [[Ġibjun ta' Kiev]] * [[Ġnien Botaniku ta' Padova]] * [[Ġnien Persjan]] * [[Ġobon ta' Jāņi]] * [[Ġonna Botaniċi Rjali ta' Kew]] * [[Ġonna Botaniċi ta' Singapore]] * [[Ġonna Klassiċi ta' Suzhou]] * [[Ġonna ta' Hevsel]] * [[Ġonna ta' Shalimar]] *[[Ġurnalist]] === '''<u>G</u>''' === * [[Gammelstad]] * [[Gamzigrad]] * [[Gati tal-Punent]] * [[Gebel Barkal]] * [[Geirangerfjord]] * [[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi]] *[[Georg Ohm]] *[[Georg von Békésy]] *[[George Gallup]] *[[Georges Bernanos]] *[[Georges J.F. Kohler]] *[[Gerbrand van den Eeckhout]] *[[Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel]] *[[Ghadamès]] *[[Giacomo Barozzi da Vignola]] *[[Giacomo Zanella]] *[[Giampiero Galeazzi]] *[[Gianni Vella]] *[[Gigi Riva]] *[[Giorgia Meloni]] *[[Giorgio Vasari]] *[[Giosuè Carducci]] *[[Giotto]] *[[Giovanni Arduino]] *[[Giovanni Battista Belzoni]] *[[Giovanni Boccaccio]] *[[Giovanni Paisiello]] *[[Giovanni Papini]] *[[Giulio Natta]] *[[Gjirokastër]] *[[Glossarju]] *[[Göbekli Tepe]] *[[Goffredo Mameli]] *[[Goiás]] *[[Golf ta' California]] *[[Golf ta' Porto]] *[[Gonbad-e Qābus]] *[[Gordion]] *[[Gösta Mittag-Leffler]] *[[Gotiku]] *[[Gran Ordni tar-Re Tomislav]] *[[Grand Pré]] *[[Grand-Bassam]] *[[Grand Place, Brussell]] *[[Graz]] *[[Grazia Deledda]] *[[Greenland]] *[[Gregorio Allegri]] *[[Gremxula ta' Malta]] *[[Grotta ta' Chauvet]] *[[Grotti ta' Longmen]] *[[Grotti ta' Yungang]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Mahabalipuram]] *[[Guillaume Cornelis van Beverloo]] *[[Guimarães]] *[[Gustave Charpentier]] * [[Gżejjer Eolji]] * [[Gżejjer Falkland]] * [[Gżejjer Galapagos]] * [[Gżejjer Marquesas]] * [[Gżejjer Solovetsky]] * [[Gżejjer Sub-Antartiċi ta' New Zealand]] * [[Gżejjer ta' Amami-Ōshima, ta' Tokunoshima u ta' Iriomote, u t-Tramuntana ta' Okinawa]] * [[Gżejjer ta' Ogasawara]] * [[Gżejjer tal-Blat]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Aldabra]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Bikini]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Rocas]] * [[Gżejjer tan-Nofsinhar u Ibħra Awstrali Franċiżi]] * [[Gżira Heard u l-Gżejjer McDonald]] * [[Gżira Inaċċessibbli]] * [[Gżira Sagra ta' Okinoshima u Siti Assoċjati fir-Reġjun ta' Munakata]] * [[Gżira ta' Cocos]] * [[Gżira ta' Fraser]] * [[Gżira ta' Gorée]] * [[Gżira ta' Henderson]] *[[Gżira ta' Jeju]] *[[Gżira ta' Kunta Kinteh]] *[[Gżira ta' Lord Howe]] *[[Gżira ta' Macquarie]] *[[Gżira ta' Mozambique]] *[[Gżira ta' Pico]] *[[Gżira ta' Robben]] *[[Gżira ta' Saint-Louis]] *[[Gżira ta' Tiwai]] *[[Gżira ta' Wrangel]] *[[Gżira tal-Mużewijiet]] === '''<u>GĦ</u>''' === * [[Għajn Tuffieħa]] * [[Għalliem]] *[[Għar Dalam]] *[[Għar ta' Altamira]] *[[Għar ta' Gorham]] *[[Għar ta' Karain]] *[[Għar ta' Optymistychna]] *[[Għar ta' Vjetrenica]] *[[Għar tal-Apokalissi]] *[[Għar tal-Irħam]] *[[Għar tas-Silġ ta' Dobšiná]] *[[Għarb]] *[[Għelieqi Mtarrġa tar-Ross tal-Cordilleras tal-Filippini]] *[[Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja]] *[[Għerien ta' Ajanta]] *[[Għerien ta' Elephanta]] *[[Għerien ta' Ellora]] *[[Għerien ta' Mogao]] *[[Għerien ta’ Škocjan|Għerien ta' Škocjan]] *[[Għerien u Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja]] *[[Għid]] *[[Għoljiet, Djar u Kantini ta' Champagne]] *[[Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia]] *[[Għoljiet ta' Donets]] *[[Għoljiet ta' Matobo]] *[[Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene]] === '''<u>H</u>''' === * [[Hagia Sophia]] * [[Hahoe]] * [[Haley Bugeja]] * [[Halloumi]] * [[Hallstatt]] * [[Hampi]] *[[Hans Geiger]] *[[Hans Memling]] *[[Hans Spemann]] *[[Harar]] *[[Harry Belafonte]] *[[Hatı Çırpan]] *[[Hatra]] *[[Hattusha]] *[[Hawa Mahal]] *[[Hebron]] *[[Hedeby]] *[[Hegmataneh]] *[[Hegra]] *[[Heinrich Hertz]] *[[Helena Kottler Vurnik]] *[[Henri Fantin-Latour]] *[[Henri Frederic Amiel]] *[[Hermannus Contractus]] *[[Hideki Shirakawa]] *[[Hideki Yukawa]] *[[Hildesheim]] *[[Höga Kusten]] *[[Hoh Xil]] *[[Hội An]] *[[Holašovice]] *[[Hollókő]] *[[Hongcun]] *[[Hospicio Cabañas]] *[[Hospital de Sant Pau]] *[[Hovgården]] *[[Howard Carter]] *[[Hryhorii Kvitka-Osnovianenko]] *[[Huangshan]] *[[Hubert de Givenchy]] === '''<u>Ħ</u>''' === * [[Ħaġar Megalitiku ta' Carnac]] * [[Ħaġar ta' Jelling]] * [[Ħajja]] *[[Ħajt il-Kbir taċ-Ċina]] *[[Ħitan Rumani ta' Lugo]] *[[Ħsad tal-Perli fil-Bahrain]] === '''<u>I</u>''' === * [[Ibn Battuta]] * [[ICOMOS]] * [[Idolu ta' Shigir]] * [[Idrija]] * [[Idrijski žlikrofi]] * [[Ilha Grande]] * [[Il'ja Prigožini]] * [[Impjant Nukleari ta' Zaporizhzhia]] *[[Impjant tal-Ippompjar bl-Istim ta' Wouda]] *[[Impjanti tan-Nitrat tal-Potassju ta' Humberstone u ta' Santa Laura]] *[[Inara Luigas]] *[[Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica|Inċiżjonijiet fuq il-Blat f'Valcamonica]] *[[Independence Hall]] *[[Indiċi]] *[[Industrija tal-lavanja f'Wales]] *[[Ingredjent]] *[[Intaljatur]] *[[Internet]] *[[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] * [[Ipproċessar testwali]] * [[Irdumijiet ta' Bandiagara]] * [[Iremel]] * [[Irħula Antiki ta' Djenné]] * [[Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa]] * [[Irpin]] * [[Irziezet Imżejnin ta' Hälsingland]] *[[Isabella d'Este]] *[[ISBN]] *[[Istitut tar-Riċerka dwar il-Foresti tal-Malażja]] *[[Istmu Kuronjan]] *[[Ivan Turgenev]] *[[Ivrea]] === '''<u>J</u>''' === * [[Jacinto Benavente]] * [[Jaipur]] * [[Jakob Bogdani]] * [[Jan Novák]] *[[Jantar Mantar, Jaipur]] *[[Jarrod Sammut]] *[[Jean Antoine Houdon]] *[[Jean Dieudonné]] *[[Jean Picard]] *[[Jebel Faya]] *[[Jeddah]] *[[Jodensavanne]] *[[Joggins]] *[[Johann Christian Bach]] *[[Johan Jensen]] *[[John Edward Critien]] *[[John Kendrew]] *[[John Strutt Rayleigh]] *[[Jongmyo]] *[[Jørgen Pedersen Gram]] *[[Josef Hoffman]] *[[Joseph Louis Gay-Lussac]] *[[Joya de Cerén]] *[[Jože Plečnik]] *[[Jules Pascin]] *[[Julia Malinova]] *[[Julia Sanina]] *[[Júlia Sigmond]] *[[Julio Baghy]] *[[Julius Wagner-Jauregg]] *[[Jum il-Ġifa]] *[[Jum il-Lingwa Erżjana]] *[[Jum l-Ewropa]] *[[Jum Zamenhof]] === '''<u>K</u>''' === * [[Kaċċa bl-ajkli]] * [[Kairouan]] * [[Kaja Kallas]] *[[Kalwaria Zebrzydowska]] *[[Kampnari tal-Belġju u ta' Franza]] *[[Kanal il-Kbir (iċ-Ċina)]] *[[Kanal ta' Rideau]] *[[Kanali ta' Amsterdam]] *[[Kandy]] *[[Kappella]] *[[Karavanseraj Persjani]] *[[Karbalayi Safikhan Karabakhi]] *[[Karl Ferdinand Braun]] *[[Karl Weierstrass]] *[[Karlskrona]] *[[Karlu III]] *[[Kasbah tal-Alġier]] *[[Kaskati ta' Galdelsha]] *[[Kaskati ta' Vitorja]] *[[Kastell ta' Ankara]] *[[Kastell ta' Durham]] *[[Kastell ta' Himeji]] *[[Kastell ta’ Kroměříž|Kastell ta' Kroměříž]] *[[Kastell ta' Kronborg]] *[[Kastell ta' Kuressaare]] *[[Kastell ta’ Litomyšl|Kastell ta' Litomyšl]] *[[Kastell ta' Lubart]] *[[Kastell ta’ Malbork|Kastell ta' Malbork]] *[[Kastell ta' Nesvizh]] *[[Kastell ta' Neuschwanstein]] *[[Kastell ta' Paphos]] *[[Kastell ta' San Pedro de la Roca]] *[[Kastell ta' Spiš]] *[[Kastell ta' Wartburg]] *[[Kastell ta' Zerzevan]] *[[Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl]] *[[Kastelli ta' Bellinzona]] *[[Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd]] *[[Katarina Vitale]] * [[Katidral]] *[[Katidral ta' Aachen]] *[[Katidral ta' Amiens]] *[[Katidral ta' Bourges]] *[[Katidral ta' Burgos]] *[[Katidral ta' Canterbury]] *[[Katidral ta' Chartres]] *[[Katidral ta' Köln]] *[[Katidral ta' León, Nikaragwa]] *[[Katidral ta' Naumburg]] *[[Katidral ta' Reims]] *[[Katidral ta' Roskilde]] *[[Katidral ta' Santa Sofija (Kiev)]] *[[Katidral ta’ Šibenik|Katidral ta' Šibenik]] *[[Katidral ta' Speyer]] *[[Katidral ta' Tournai]] *[[Katidral ta' Zvartnots]] *[[Katidral tat-Trasfigurazzjoni, Dnipro]] *[[Katina Muntanjuża ta' Ennedi]] *[[Katina Muntanjuża ta’ Meskheti]] *[[Katina Muntanjuża ta' Mulanje]] *[[Katsiaryna Barysevich]] *[[Kauksi Ülle]] *[[Kaunas]] *[[Kavallier ta' Madara]] * [[Kavallier ta’ San Ġakbu|Kavallier ta' San Ġakbu]] * [[Kawkasu tal-Punent]] * [[KazCosmos]] *[[Kelma]] *[[Kerkuane]] *[[Kernavė]] *[[Kewkbet is-Safar]] *[[Khafre]] *[[Khami]] *[[Khinalug]] *[[Khiva]] *[[Khor Rori]] *[[Khorramabad]] *[[Khuttal]] *[[Kibbeh]] *[[Kiki Kogelnik]] *[[Kinderdijk]] *[[Kirurgu]] *[[Kizhi Pogost]] *[[Kladruby nad Labem]] * [[Klima ta' Malta]] * [[Klondike]] * [[Kluane / Wrangell–St. Elias / Bajja tal-Glaċieri / Tatshenshini-Alsek]] * [[Knarik Vardanyan]] * [[Knejjes Barokki tal-Filippini]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Lalibela]] *[[Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta’ Troodos|Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodos]] *[[Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí]] *[[Knejjes ta' Chiloé]] *[[Knejjes tal-Injam ta' Maramureș]] *[[Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki]] *[[Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie]] *[[Knejjes tal-Iskola tal-Arkitettura ta' Pskov]] *[[Knejjes tal-Moldavja]] *[[Knejjes tal-Paċi]] *[[Knejjes u Kunventi ta' Goa]] *[[Knisja Antika ta' Petäjävesi]] *[[Knisja ta' Atlántida]] *[[Knisja ta' Boyana]] *[[Knisja ta' San Ġwann f'Kaneo]] *[[Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf]] *[[Knisja ta' Santa Margerita]] *[[Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji (Milan)|Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji, Milan]] *[[Knisja tal-Injam ta' Urnes]] *[[Knisja tal-Paċi fi Świdnica]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġwann ta' Nepomuk|Knisja tal-Pellegrinaġġ ta’ San Ġwann ta' Nepomuk]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġi ta' Wies]] *[[Knisja tal-Verġni Marija ta' Arakos]] *[[Knisja tal-Vitorja]] *[[Koh Ker]] *[[Kok]] *[[Kolomenskoye]] *[[Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt]] *[[Kolonji tal-Benevolenza]] *[[Kolonna ta' Ġuljanu]] *[[Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc]] * [[Kolossew]] * [[Konso]] *[[Konversazzjoni]] *[[Korfù]] *[[Kosta Ġurassika]] *[[Kosta ta' Amalfi]] *[[Kosta ta' Ningaloo]] *[[Kostituzzjoni ta’ Malta|Kostituzzjoni ta' Malta]] *[[Kotlovina]] *[[Koutammakou]] *[[Krak des Chevaliers]] *[[Krakovja]] *[[Krater ta' Logoisk]] *[[Krater ta' Vredefort]] *[[Kremlin ta' Kazan]] *[[Kremlin ta’ Moska|Kremlin ta' Moska]] *[[Kreta]] *[[Krisztina Tóth]] *[[Krzemionki]] *[[Ksour Antiki ta' Ouadane, Chinguetti, Tichitt u Oualata]] *[[Kubdari]] *[[Kujataa]] *[[Kulangsu]] *[[Kuldīga]] *[[Kulleġġ Navali Rjali Antik]] *[[Kultura ta' Chaco]] *[[Kultura ta' Chinchorro]] *[[Kultura ta' Liangzhu]] *[[Kumpanija Ferrovjarja Retika]] *[[Kumpless Modern ta' Pampulha]] *[[Kumpless Monumentali ta' Brâncuși f'Târgu Jiu]] *[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali]] *[[Kumpless ta' W-Arly-Pendjari]] *[[Kumpless tal-Bażar Storiku ta' Tabriz]] *[[Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai]] *[[Kumpless tal-Foresta ta' Kaeng Krachan]] *[[Kumpless tal-Kastell ta' Mir]] *[[Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil]] *[[Kumpless tal-Monumenti ta' Huế]] *[[Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde]] *[[Kumpless tal-Oqbra ta' Koguryo]] *[[Kumpless tal-Pajsaġġ ta' Tràng An]] *[[Kumpless u l-Estancias tal-Ġiżwiti ta' Córdoba]] *[[Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iran]] *[[Kumplessi Petroglifiċi tal-Altai tal-Mongolja]] *[[Kumplessi Sagri tal-Hoysala]] *[[Kumitat tal-Wirt Dinji]] *[[Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair]] *[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] *[[Kunvent ta' Spiš]] *[[Kunvent ta’ Novodevichy|Kunvent ta' Novodevichy]] *[[Kunya-Urgench]] *[[Kuruna ta' Zvonimir]] *[[Kutná Hora]] === '''<u>L</u>''' === * [[L-Arti]] * [[L-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta]] * [[Lag ta' Baikal]] * [[Lag ta' Brebeneskul]] * [[Lag ta' Kezenoyam]] * [[Lag ta' Laach]] * [[Lag tal-Punent, Hangzhou]] * [[Lagi ta' Ounianga]] * [[Lag ta' Skadar]] * [[Lagi ta' Willandra]] * [[Lake District]] * [[Lamu]] *[[Landier]] *[[Lapponja Żvediża]] *[[Las Médulas]] *[[Lascaux]] *[[Lavaux]] *[[Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo]] *[[Lazzaro Pisani]] *[[Le Corbusier]] *[[Le Havre]] *[[Le Locle]] *[[Leptis Magna]] *[[Lessikoloġija]] * [[Lessiku]] * [[Letoon]] * [[Lev Davidovich Landau]] * [[Lev Semenovič Pontrjagin]] * [[Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati]] * [[Levuka]] * [[Leyla Mammadbeyova]] * [[Liftijiet Idrawliċi tal-Canal du Centre]] *[[Lika Kavzharadze]] *[[Lima]] *[[Lingwa Erżjana]] *[[Lingwa Ġermaniża]] *[[Linja ferrovjarja ta’ Semmering|Linja ferrovjarja ta' Semmering]] *[[Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana]] *[[Linji Ferrovjarji tal-Muntanji tal-Indja]] *[[Linji ta' Nazca]] *[[Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi]] *[[Lista ta’ binjiet ta’ Gaudí]] *[[Lista ta' kumpaniji elenkati fil-Borża ta' Malta]] *[[Lista ta' Membri tal-Parlament ta' Malta, 2017–2022]] *[[Lista ta' peniżoli]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Andorra]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Ċipru]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Iżrael]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Kuba]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Madagascar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'San Marino]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Franza]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji taċ-Ċekja|Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċekja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċilì]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fid-Danimarka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bangladesh]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belarussja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belġju]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bulgarija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Filippini]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Finlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġappun]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġermanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġordan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Georgia]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Greċja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Jemen]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kambodja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kanada]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Karibew]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Każakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kirgistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kolombja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kroazja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Laos]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Latvja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Litwanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lussemburgu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Malażja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Marokk]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mauritania]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Messiku]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Moldova]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mongolja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Myanmar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Pakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Palestina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Perù]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Polonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Vjetnam]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nepal]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Netherlands]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Norveġja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Renju Unit]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Rumanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Russja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Serbja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sirja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovakkja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sri Lanka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Taġikistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tajlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tanzanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Asja u fl-Asja Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tuneżija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkmenistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fix-Xlokk tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afganistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arabja Sawdija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arġentina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Armenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstralja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstrija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ażerbajġan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Eġittu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Estonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Etjopja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indoneżja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iran]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Irlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Għarab]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Uniti]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvizzera]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Oċeanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ukrajna]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ungerija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Użbekistan]] *[[Liz Truss]] *[[Loġġa tal-Ħarir]] *[[Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)]] *[[Lorenzo de' Medici]] *[[Lorenzo Gafà]] *[[Lorenzo Valla]] *[[Luang Prabang]] *[[Lübeck]] *[[Lucavsala]] *[[Lucia Piussi]] *[[Lučka Kajfež Bogataj]] *[[Ludmila tal-Boemja]] *[[Ludovico Ariosto]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Ludwik Lejzer Zamenhof]] *[[Luigi Boccherini]] *[[Luigi Galvani]] *[[Luigi Pirandello]] *[[Lumbini]] *[[Luna 26]] *[[Lunenburg]] *[[Lvant ta' Rennell]] *[[Lviv]] *[[Lyon]] *[[Lyubov Panchenko]] === '''<u>M</u>''' === * [[Maċedonit]] * [[Machu Picchu]] * [[Madinat Al-Zahra]] *[[Mafkar tal-Paċi ta' Hiroshima]] *[[Magda Šaturová-Seppová]] *[[Maison Carrée]] * [[Malta taħt il-Franċiżi]] *[[Maltin]] *[[Måneskin]] *[[Manhush]] *[[Manto Mavrogenous]] *[[Mantova]] *[[Margaret Abela]] *[[Maria De Filippi]] *[[Maria Dobroniega ta' Kiev]] *[[Maria Grollmuß]] *[[Marian Smoluchowski]] *[[Mario Draghi]] *[[Mário Zagallo]] *[[Marrakesh]] *[[Marta Kos]] *[[Martinu I ta' Sqallija]] *[[Mary Chronopoulou]] *[[Mary Fenech Adami]] *[[Mary Moser]] *[[Masada]] *[[Masġar tal-Palm ta' Elche]] *[[Maurizio Costanzo]] *[[Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi]] *[[Maymand]] *[[Mbanza Kongo]] *[[Medalja ta' Marian Smoluchowski]] *[[Medina ta' Sousse]] *[[Mehmet Ali Ağca]] *[[Melka Kunture]] *[[Mérida (Spanja)]] *[[Merill]] *[[Meroe]] *[[Merv]] *[[Meteora]] *[[Michael Refalo]] *[[Michail Glinka]] *[[Mikhail Ostrogradsky]] *[[Milan]] *[[Mileva Filipović]] *[[Mimoza Kusari-Lila]] *[[Mina tal-Imħabba ta' Klevan]] *[[Minaret ta' Jam]] *[[Minjiera Storika tal-Fidda f'Tarnowskie Góry]] *[[Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin]] *[[Minjiera tal-Fidda ta' Iwami Ginzan]] *[[Minjiera tal-Melħ ta’ Wieliczka]] *[[Minjiera tar-Ram ta' Falun]] *[[Minjieri tad-Deheb tal-Gżira ta' Sado]] *[[Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes]] *[[Mira Alečković]] *[[Mirella Freni]] *[[Miroslav Řepa]] *[[Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro]] *[[Missjonijiet ta' San Antonio]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti fost il-Guarani]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' Chiquitos]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' La Santísima Trinidad de Paraná u Jesús de Tavarangue]] *[[Mnajdra]] *[[Modena]] *[[Mogħdija tal-Ġgant]] *[[Moidam]] *[[Monasteri fuq ix-xaqlibiet ta' Popocatépetl]] *[[Monasteri ta' Yuso u ta' Suso]] *[[Monasteru ta' Alcobaça]] *[[Monasteru ta' Batalha]] *[[Monasteru ta' Ferapontov]] *[[Monasteru ta' Gelati]] *[[Monasteru ta' Geghard]] *[[Monasteru ta’ Gračanica|Monasteru ta' Gračanica]] *[[Monasteru ta' Haghpat]] *[[Monasteru ta' Hoge]] *[[Monasteru ta' Horezu]] *[[Monasteru ta' Hosios Loukas]] *[[Monasteru ta' Maulbronn]] *[[Monasteru ta' Neghuts]] *[[Monasteru ta' Poblet]] *[[Monasteru ta' Rila]] *[[Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu]] *[[Monasteru ta' San Ilarjun]] *[[Monasteru ta' Sanahin]] *[[Monasteru ta' Santa Katarina]] *[[Monasteru ta' Sopoćani]] *[[Monasteru ta' Studenica]] *[[Monasteru ta' Voroneț]] *[[Monasteru tal-Ġlormini]] *[[Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupe]] *[[Monika Kryemadhi]] *[[Møns Klint]] *[[Mont-Saint-Michel]] *[[Monte Albán]] *[[Monte San Giorgio]] *[[Monte Titano]] *[[Monticello]] * [[Monument]] * [[Monument Nazzjonali ta' Żimbabwe l-Kbir]] * [[Monumenti Bojod ta' Vladimir u ta' Suzdal]] * [[Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji]] * [[Monumenti Paleokristjani u Biżantini ta' Thessaloniki]] * [[Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier]] * [[Monumenti Storiċi f'Novgorod u fl-Inħawi]] * [[Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)]] * [[Monumenti Storiċi ta' Makli]] *[[Monumenti Storiċi ta' Nara]] *[[Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas]] *[[Monumenti tal-Ġebel taċ-Ċriev]] *[[Monumenti u Siti Storiċi f'Kaesong]] *[[Monumenti u Siti Storiċi ta' Hiraizumi]] *[[Morelia]] *[[Moritz Cantor]] *[[Moskea Antika ta' Edirne]] *[[Moskea l-Kbira u Sptar ta' Divriği]] *[[Moskea ta' Arif Agha]] *[[Moskea ta’ Selimiye, Edirne]] *[[Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan]] *[[Moskea tat-Tatari]] *[[Moskej bi stil Sudaniż fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju]] *[[Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali]] *[[Motoori Norinaga]] *[[Mramorje]] *[[Mtskheta]] *[[Muhammad al-Idrisi]] *[[Muħammed]] *[[Muniċipju ta' Bremen]] *[[Muntanja Pelée]] *[[Muntanja Qingcheng]] *[[Muntanja ta' Kumgang]] *[[Muntanja Wutai]] *[[Muntanji Blu u John Crow]] *[[Muntanji Makhonjwa ta' Barberton]] *[[Muntanji ta' Homolje]] *[[Muntanji tad-Deheb ta' Altai]] *[[Muntanji tal-Krimea]] *[[Muntanji Wudang]] *[[Muntanji Wuyi]] *[[Mużew Nazzjonali tal-Montenegro]] *[[Mużew ta' Plantin-Moretus]] *[[Mużew ta' Trojja]] *[[Myśliwska]] *[[Mystras]] === '''<u>N</u>''' === * [[Nærøyfjord]] * [[Nadur]] * [[Naftalan]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Naħla tal-għasel ta' Malta]] * [[Nalanda Mahavihara]] * [[Namhansanseong]] * [[Nancy]] * [[Nan Madol]] *[[Napli]] *[[Naryn-Kala]] *[[Nataliya Kobrynska]] *[[Nea Moni ta' Chios]] *[[Nekropoli]] *[[Nekropoli ta' Beit She'arim]] *[[Nekropoli ta' Monterozzi]] *[[Nemrut Dağı]] *[[Nessebar]] *[[New Lanark]] *[[New Secret (jott)]] *[[Nexhmije Pagarusha]] *[[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] *[[Nicolas-Joseph Cugnot]] *[[Nicolas Flamel]] *[[Nicolau Coelho]] *[[Nida]] *[[Nika Križnar]] *[[Nikkō]] *[[Nino Ramishvili]] *[[Nisa (Turkmenistan)]] *[[Nisa f’Malta]] *[[Nisa fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ Malta]] *[[Nizza]] *[[Norman Morrison]] *[[Nutar]] === '''<u>O</u>''' === * [[Oażi ta' Al-Ahsa]] * [[Olga Tass]] *[[Olimpja]] *[[Olinda]] *[[Ophrys caucasica|''Ophrys caucasica'']] *[[Oplontis]] *[[Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastija Xixia]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing]] *[[Oqbra Rjali tad-Dinastija Joseon]] *[[Oqbra ta' Mozu]] *[[Oqbra tar-Rejiet ta' Buganda f'Kasubi]] *[[Orthohantavirus]] *[[Ortografija Litwana]] *[[Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan]] *[[Osservatorju ta' Črni Vrh]] *[[Osservatorju ta' Jodrell Bank]] *[[Osservatorju ta' Rozhen]] *[[Osun-Osogbo]] *[[Otto Toeplitz]] *[[Ouro Preto]] === '''<u>P</u>''' === * [[Pablo Neruda]] * [[Pagoda ta' Vinh Nghiem]] * [[Pajsaġġ Agrikolu tan-Nofsinhar ta' Öland]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars]] * [[Pajsaġġ Industrijali ta' Blaenavon]] * [[Pajsaġġ Karstiku tan-Nofsinhar taċ-Ċina]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' ǂKhomani]] * [[Pajsaġġi Kulturali ta' Bassari, Fula u Bedik]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Budj Bim]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Gedeo]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Hawraman/Uramanat]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Le Morne]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Sukur]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Għelieqi Mtarrġa tar-Ross ta' Honghe Hani]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Kafè tal-Kolombja]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Lag ta' Kenozero]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Wied ta' Orkhon]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Zuojiang]] * [[Pajsaġġ Kulturali u Botaniku ta' Richtersveld]] * [[Pajsaġġ Kulturali u l-Fdalijiet Arkeoloġiċi tal-Wied ta' Bamiyan]] * [[Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja]] * [[Pajsaġġ tal-Kaċċa Medjevali fit-Tramuntana ta' Zealand]] * [[Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato]] * [[Pajsaġġ tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Cornwall u l-Punent ta' Devon]] * [[Pajsaġġi ta' Dauria]] * [[Pál Maléter]] * [[Palazz Irjali ta' Aranjuez]] *[[Palazz Irjali ta' Caserta]] *[[Palazz Mariinskyi]] *[[Palazz ta' Blenheim]] *[[Palazz ta’ Djoklezjanu|Palazz ta' Djoklezjanu]] *[[Palazz ta' Drottningholm]] *[[Palazz ta' Eggenberg]] *[[Palazz ta' Fontainebleau]] *[[Palazz ta' Golestan]] *[[Palazz ta' Ishak Paşa]] *[[Palazz ta' Mafra]] *[[Palazz ta' Orbeliani]] *[[Palazz ta' Potala]] *[[Palazz ta’ Schönbrunn|Palazz ta' Schönbrunn]] *[[Palazz ta’ Stoclet|Palazz ta' Stoclet]] *[[Palazz ta' Versailles]] *[[Palazz tal-Khan]] *[[Palazz tas-Sajf]] *[[Palazz tax-Shirvanshah]] *[[Palazzi Minojċi]] *[[Palazzi Rjali ta' Abomey]] *[[Palazzi u Parks ta' Potsdam u Berlin]] *[[Palenque]] *[[Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale]] *[[Palestina]] *[[Palianytsia]] *[[Palmaria]] *[[Palmyra]] *[[Pamukkale]] *[[Panamá Viejo]] *[[Papa Ljun XIV]] *[[Papahānaumokuākea]] *[[Paquimé]] *[[Paramaribo]] *[[Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Champaner-Pavagadh]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Hili]] *[[Park Arkeoloġiku ta' San Agustín]] *[[Park Irjali ta' Studley]] *[[Park Naturali Nazzjonali tal-Karpazji]] *[[Park Naturali ta' Dinara]] *[[Park Nazzjonali ta' Karula]] *[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]] *[[Park Naturali tal-Iskolli tal-Qroll ta' Tubbataha]] *[[Park Naturali tal-Pilastri ta' Lena]] *[[Park Nazzjonali Impenetrabbli ta' Bwindi]] *[[Park Nazzjonali Olimpiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Göreme]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Trakai]] *[[Park Nazzjonali ta' Alejandro de Humboldt]] *[[Park Nazzjonali ta' Banc d'Arguin]] *[[Park Nazzjonali ta' Beit Guvrin-Maresha]] *[[Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha]] *[[Park Nazzjonali ta' Canaima]] *[[Park Nazzjonali ta' Chapada dos Veadeiros]] *[[Park Nazzjonali ta' Chiribiquete]] *[[Park Nazzjonali ta' Chitwan]] *[[Park Nazzjonali ta' Cilento, Vallo di Diano u Alburni]] *[[Park Nazzjonali ta' Coiba]] *[[Park Nazzjonali ta' Comoé]] *[[Park Nazzjonali ta' Darien]] *[[Park Nazzjonali ta' Defileul Jiului]] *[[Park Nazzjonali ta' Desembarco del Granma]] *[[Park Nazzjonali ta' Doñana]] *[[Park Nazzjonali ta' Everglades]] *[[Park Nazzjonali ta’ Fertő-Hanság]] *[[Park Nazzjonali ta' Garajonay]] *[[Park Nazzjonali ta' Garamba]] *[[Park Nazzjonali ta' Great Smoky Mountains]] *[[Park Nazzjonali ta' Gros Morne]] *[[Park Nazzjonali ta' Gunung Mulu]] *[[Park Nazzjonali ta' Hortobágy]] *[[Park Nazzjonali ta' Huascarán]] *[[Park Nazzjonali ta' Ichkeul]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguaçu]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguazú]] *[[Park Nazzjonali ta' Ivindo]] *[[Park Nazzjonali ta' Kahuzi-Biega]] *[[Park Nazzjonali ta' Kakadu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kaziranga]] *[[Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Kilimanjaro]] *[[Park Nazzjonali ta' Kinabalu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kiskunság]] *[[Park Nazzjonali ta' Komodo]] *[[Park Nazzjonali ta' Lahemaa]] *[[Park Nazzjonali ta' Lençóis Maranhenses]] *[[Park Nazzjonali ta' Lorentz]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Alerces]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Glaciares]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Katíos]] *[[Park Nazzjonali ta' Lushan]] *[[Park Nazzjonali ta' Mammoth Cave]] *[[Park Nazzjonali ta' Manas]] *[[Park Nazzjonali ta' Manú]] *[[Park Nazzjonali ta' Manovo-Gounda St Floris]] *[[Park Nazzjonali ta' Mesa Verde]] *[[Park Nazzjonali ta' Miguasha]] *[[Park Nazzjonali ta' Morne Trois Pitons]] *[[Park Nazzjonali ta' Murujuga]] *[[Park Nazzjonali ta' Nahanni]] *[[Park Nazzjonali ta' Niah]] *[[Park Nazzjonali ta' Niokolo-Koba]] *[[Park Nazzjonali ta' Noel Kempff Mercado]] *[[Park Nazzjonali ta' Nyungwe]] *[[Park Nazzjonali ta' Phong Nha – Kẻ Bàng]] *[[Park Nazzjonali ta' Þingvellir]] *[[Park Nazzjonali ta' Pirin]] *[[Park Nazzjonali ta' Purnululu]] *[[Park Nazzjonali ta' Rapa Nui]] *[[Park Nazzjonali ta' Rio Abiseo]] *[[Park Nazzjonali ta' Sagarmatha]] *[[Park Nazzjonali ta' Salonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Sangay]] *[[Park Nazzjonali ta' Sanqingshan]] *[[Park Nazzjonali ta' Serengeti]] *[[Park Nazzjonali ta' Serra da Capivara]] *[[Park Nazzjonali ta' Simien]] *[[Park Nazzjonali ta' Taï]] *[[Park Nazzjonali ta' Talampaya]] *[[Park Nazzjonali ta' Teide]] *[[Park Nazzjonali ta' Tongariro]] *[[Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon]] *[[Park Nazzjonali ta' Una]] *[[Park Nazzjonali ta' Vatnajökull]] *[[Park Nazzjonali ta' Virunga]] *[[Park Nazzjonali ta' Yellowstone]] *[[Park Nazzjonali ta' Yosemite]] *[[Park Nazzjonali tal-Biżonti tal-Boskijiet]] *[[Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola]] *[[Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone]] *[[Park Nazzjonali tal-Għadajjar ta' Mana]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Carlsbad]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu]] *[[Park Nazzjonali tal-Grand Canyon]] *[[Park Nazzjonali tal-Himalayas il-Kbar]] *[[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lag tal-Malawi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lagi ta’ Plitvice]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja tal-Kenja]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Bale]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Rwenzori]] *[[Park Nazzjonali tal-Vulkani ta' Hawaii]] *[[Park Nazzjonali tas-Sundarbans]] *[[Park Nazzjonali tat-Taġikistan]] *[[Park Nazzjonali tax-Xmara ta' Taħt l-Art ta' Puerto Princesa]] *[[Park Provinċjali ta' Ischigualasto]] *[[Park Provinċjali ta' Writing-on-Stone]] *[[Park Provinċjali tad-Dinosawri]] *[[Park Storiku ta' Ayutthaya]] *[[Park Storiku ta' Phu Phrabat]] *[[Park Storiku ta' Si Thep]] *[[Park Storiku ta' Sukhothai]] *[[Park ta' Maloti-Drakensberg]] *[[Park ta’ Muskau|Park ta' Muskau]] *[[Park tal-Art Mistagħdra ta' iSimangaliso]] *[[Park tal-Mafkar tar-Rewwixta u tar-Rivoluzzjoni]] *[[Park Trinazzjonali ta' Sangha]] *[[Parks Internazzjonali tal-Paċi ta' Waterton-tal-Glaċieri]] *[[Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri]] *[[Parks Nazzjonali tal-Lag ta' Turkana]] *[[Parks Nazzjonali u Statali tas-Siġar tal-Injam tal-Aħmar]] *[[Parks tal-Muntanji tar-Rockies Kanadiżi]] *[[Parmigianino]] *[[Parrukkier]] *[[Pasargadae]] *[[Paseo del Prado]] *[[Patoloġija]] *[[Pattadakal]] *[[Paulo Coelho]] *[[Pavlo Lee]] *[[Pécs]] *[[Pellegrinaġġ ta’ San Ġakbu]] *[[Peña de los Enamorados]] *[[Peniżola]] *[[Peniżola Valdés]] *[[Pergamon]] *[[Peri-Khan Sofiyeva]] *[[Persepolis]] *[[Peter Carl Fabergé]] *[[Péter Magyar]] *[[Pëtr Kapica]] *[[Petra]] *[[Petra Brocková]] *[[Petroglifiċi ta' Bangudae]] *[[Petroglifiċi tal-Lag ta' Onega u l-Baħar Abjad]] *[[Philipp Otto Runge]] *[[Philippi]] *[[Pienza]] *[[Piero Angela]] *[[Pierre Fatou]] *[[Pietro Longhi]] *[[Pietru l-Kbir]] *[[Pimachiowin Aki]] *[[Ping Yao]] *[[Pippo Baudo]] *[[Pirinej-Monte Perdido]] *[[Pitons]] *[[Pitons, Cirques u Rdumijiet tal-Gżira ta' Réunion]] *[[Pjanta]] *[[Pjanura ta' Bărăgan]] *[[Pjanura ta’ Stari Grad]] *[[Pjanura tal-Ġarer]] *[[Pjazza]] *[[Pjazza ta' Naqsh-e Jahan]] * [[Pjazza tal-Mirakli]] *[[Plamer]] *[[Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga]] *[[Pobiti Kamani]] *[[Politika]] *[[Polonnaruwa]] *[[Pont Antik ta’ Mostar]] *[[Pont ta' Forth]] *[[Pont ta' Malabadi]] *[[Pont ta' Mehmed Paša Sokolović]] *[[Pont ta' Vizcaya]] *[[Pont tal-Fjuri]] *[[Pont tal-Paċi, Tbilisi]] *[[Porfirio Barba-Jacob]] *[[Port Royal]] *[[Port ta' Mariupol]] *[[Port ta’ Marsamxett]] *[[Porta Nigra]] *[[Portiċi ta' Bologna]] *[[Porto]] *[[Postijiet Sagri tal-Bahá'i]] *[[Potosí]] *[[Pożati]] *[[Prambanan]] *[[Professjoni]] *[[Proklos]] *[[Promontorju ta' Putorana]] *[[Provins]] *[[Pu'er]] *[[Puebla (belt)]] *[[Pythagoreion]] === '''<u>Q</u>''' === * [[Qabar ta' Askia]] * [[Qabar ta' Humayun]] * [[Qabar Traċjan ta' Kazanlak]] * [[Qabar Traċjan ta' Sveshtari]] * [[Qabża tal-Biżonti Sfrakassati]] * [[Qal'at al-Bahrain]] * [[Qala (Għawdex)]] * [[Qalba Neolitika tal-Gżejjer Orkney]] * [[Qalhat]] * [[Qanat]] * [[Qaryat al-Faw]] * [[Qaytarma]] * [[Qorti Rjali ta' Tiébélé]] * [[Il-Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann|Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann Battista (Caravaggio)]] * [[Quanzhou]] * [[Quebrada de Humahuaca]] * [[Quedlinburg]] * [[Quirigua]] * [[Quito]] * [[Quseir Amra]] * [[Qutb Minar]] === '''<u>R</u>''' === * [[Rachid Chouhal]] * [[Raħal Storiku ta' St. George u l-Fortifikazzjonijiet Relatati, Bermuda]] * [[Rammelsberg]] * [[Ramses II]] * [[Rani-ki-Vav]] * [[Ras'ken' Ozks]] * [[Ravenna]] * [[Ravesa Lleshi]] * [[Red Bay]] * [[Regensburg]] * [[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]] * [[Reġjun tal-Estrazzjoni tal-Minerali ta' Erzgebirge/Krušnohoří]] * [[Reġjun tal-Inbid ta' Tokaj]] *[[Reichenau]] *[[Relattività (Maurits Cornelis Escher)]] *[[Rembrandt]] *[[Renata Scotto]] *[[Renju ta' Mapungubwe]] *[[Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz]] *[[Repubblika Sovjetika ta’ Don|Repubblika Sovjetika ta' Don]] *[[Residenza ta' Würzburg]] *[[Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja]] *[[Residenzi tal-Familja Savoia]] *[[Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin]] *[[Rettilu]] *[[Rewwixta tal-Qassisin]] *[[Riga]] *[[Risco Caído]] *[[Riversleigh]] *[[Riżerva Ekoloġika ta' Mistaken Point]] *[[Riżerva Forestali ta' Sinharaja]] *[[Riżerva Naturali Stretta tal-Muntanja ta' Nimba]] *[[Riżerva Naturali Stretta tat-Tsingy ta' Bemaraha]] *[[Riżerva Naturali ta' Bashkiriya]] *[[Riżerva Naturali ta' Darwin]] *[[Riżerva Naturali ta’ Kaniv]] *[[Riżerva Naturali ta' Nahal Me'arot]] *[[Riżerva Naturali ta' Okapi]] *[[Riżerva Naturali ta' Selous]] *[[Riżerva Naturali ta' Srebarna]] *[[Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka]] *[[Riżerva Naturali ta’ Yulen]] *[[Riżerva Naturali tal-Flora fil-Ġibs]] *[[Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' El Pinacate u Gran Desierto de Altar]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' Río Plátano]] *[[Riżerva tal-Bijosfera ta' Tehuacán-Cuicatlán]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Baħar l-Iswed]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki]] *[[Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa]] *[[Riżerva tal-Fawna ta' Dja]] *[[Riżervi Naturali ta' Air u ta' Ténéré]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tax-Xlokk]] *[[Riżervi tal-Katina Muntanjuża ta' Talamanca-La Amistad]] *[[Robert Fico]] *[[Robert Wilhelm Bunsen]] *[[Roberto Burle Marx]] *[[Rodi (belt)]] * [[Roi Mata]] * [[Roșia Montană]] * [[Ronald Searle]] * [[Røros]] * [[Rotta tal-Inċens – Bliet tad-Deżert f'Negev]] * [[Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta]] * [[Rotot ta’ Santiago de Compostela fi Franza]] * [[Royal Exhibition Building]] * [[Róža Domašcyna]] *[[Rudolf Diesel]] *[[Ruggiero Leoncavallo]] === '''<u>S</u>''' === * [[Sabratha]] * [[Saeva Dupka]] * [[Safranbolu]] * [[Saint-Émilion]] * [[Sajjied]] *[[Sala taċ-Ċentenarju]] *[[Salamanca]] *[[Salib ta' Santa Ewfrosina]] *[[Salini Rjali ta' Arc-et-Senans]] *[[Salme Kann]] *[[Saltaire]] *[[Salvatore Accardo]] *[[Salzburg]] *[[Samantha Cristoforetti]] *[[Samarkanda]] *[[Samarra]] *[[Sambor Prei Kuk]] *[[Sammallahdenmäki]] *[[Samuel Deguara]] *[[San Cristóbal de La Laguna]] *[[San Gimignano]] *[[San Lawrenz (Għawdex)]] *[[San Miguel de Allende]] *[[San Pietruburgu]] *[[Sana'a]] *[[Sanchi]] *[[Sandra Milo]] *[[Sandra Mondaini]] *[[Sandro Botticelli]] *[[Sangiran]] *[[Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel]] *[[Santa Cruz de Mompox]] *[[Santiago de Compostela]] *[[Santiago de Querétaro]] *[[Santiniketan]] *[[Santwarji tal-Għasafar tal-Passa tul il-Kosta tal-Baħar Isfar u l-Golf ta' Bohai]] *[[Santwarji tal-Pandas Ġganteski ta' Sichuan]] *[[Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng]] *[[Santwarju Nazzjonali tal-Għasafar ta' Djoudj]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus de Matosinhos]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte]] *[[Santwarju ta' Itsukushima]] *[[Santwarju tal-Balieni ta' El Vizcaino]] *[[Santwarju ta' Mỹ Sơn]] *[[Santwarju tal-Fawna u tal-Flora ta' Malpelo]] *[[Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan]] *[[São Cristóvão]] *[[São Luís]] *[[Sarazm]] *[[Sardis]] * [[Saryarka]] * [[Sassi ta' Matera]] * [[Satsivi]] *[[Schokland]] *[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]] *[[Sebastian Brant]] *[[Segovia]] *[[Seka Sablić]] *[[Sengħa]] *[[Seokguram]] *[[Seowon]] *[[Severo Ochoa]] *[[Sevil Shhaideh]] *[[Sewell]] *[[Sferi tal-Ġebel tal-Costa Rica]] *[[SGang Gwaay]] *[[Shahr-e Sukhteh]] *[[Shahrisabz]] *[[Shaken Aimanov]] *[[Shales ta' Maotianshan]] *[[Sheki]] *[[Shennongjia]] *[[Shibam]] *[[Shirakami-Sanchi]] *[[Shiretoko]] *[[Sian Ka'an]] *[[Šibenik]] *[[Sibila Petlevski]] *[[Sidney Webb]] *[[Siega Verde]] *[[Siena]] *[[Sighișoara]] *[[Sigiriya]] *[[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]] *[[Siġra tal-ballut ta' Tamme-Lauri]] *[[Sikhote-Alin]] *[[Simon Kldiashvili]] *[[Sinagoga Antika (Erfurt)]] *[[Sinéad O'Connor]] *[[Sintra]] *[[Siracusa]] *[[Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar]] *[[Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg]] *[[Sistema tat-Toroq tal-Inka]] *[[Sit Agrikolu Bikri ta' Kuk]] *[[Sit arkeoloġiku ta' Al-Balid|Sit Arkeoloġiku ta' Al-Balid]] *[[Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca]] *[[Sit Arkeoloġiku ta’ Paphos]] *[[Sit Arkeoloġiku tal-Maħżen ta' Valongo]] *[[Sit Storiku Nazzjonali ta' San Juan]] *[[Sit Storiku Statali tat-Tumbati tal-Ħamrija ta' Cahokia]] * [[Sit ta' Wirt Dinji]] * [[Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden]] *[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]] *[[Sit tar-Raġel ta' Peking f'Zhoukoudian]] *[[Siti tad-Dolmens ta' Gochang, Hwasun u Ganghwa]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Bat, Al-Khutm u Al-Ayn]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco]] *[[Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi]] *[[Siti Ewlenin tal-Estrazzjoni fil-Wallonja]] *[[Siti Funebri u Mfakar tal-Ewwel Gwerra Dinjija (il-Front tal-Punent)]] *[[Siti Kristjani Moħbija fir-Reġjun ta' Nagasaki]] *[[Siti Metallurġiċi Antiki tal-Burkina Faso]] *[[Siti Penitenzjarji Awstraljani]] *[[Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi|Siti Preistoriċi bil-Puntali Madwar l-Alpi]] *[[Siti Preistoriċi ta' Jōmon fit-Tramuntana tal-Ġappun]] *[[Siti Sagri u Rotot ta' Pellegrinaġġ fil-Katina Muntanjuża ta' Kii]] *[[Siti tal-Fossili tal-Ominidi tal-Afrika t'Isfel]] *[[Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun]] *[[Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Kondoa]] *[[Siti tat-Tusi]] *[[Skarpan]] *[[Skellig Michael]] *[[Skogskyrkogården]] *[[Skojjattlu tal-art ta' Tian Shan]] *[[Skola Superjuri tal-Mekkanika tal-Armata]] *[[Skoll il-Kbir tal-Qroll]] *[[Skoll tal-Qroll ta' New Caledonia]] *[[Skoll tal-Qroll tal-Belize]] *[[Skorba]] *[[Skrivan]] *[[Slavko Brezoski]] *[[Socotra]] *[[Soltaniyeh]] *[[Songo Mnara]] *[[Sophia Loren]] *[[Sophie Germain]] *[[Sophie Liebknecht]] *[[Söyembikä]] *[[Speicherstadt]] *[[Spinalonga]] *[[Sputnik 5]] *[[Stari Ras]] *[[Statwa]] *[[Statwa ta' Roland ta' Bremen]] *[[Statwa tal-Libertà]] *[[Stazzjon ta' Chhatrapati Shivaji]] *[[Stazzjon tar-Radju ta' Grimeton]] *[[Stećak]] *[[Stepan Erzya]] *[[Stevns Klint]] *[[Stonehenge]] *[[Stone Town]] *[[Strett ta' Hormuz]] *[[Su Nuraxi]] *[[Subak]] *[[Sulaiman-Too]] *[[Sundarbans]] *[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]] *[[Surtsey]] *[[Susa]] *[[Svaneti]] *[[Svetlana Antonovska]] *[[Sviyazhsk]] === '''<u>T</u>''' === * [[Ta' Bakkja]] * [[Ta' Ħaġrat]] * [[Ta' Kandja]] *[[Tabib]] *[[Tadrart Acacus]] *[[Taħdit]] *[[Taishan]] *[[Taj Mahal]] *[[Takalik Abaj]] *[[Takht-e Soleyman]] *[[Takht-i-Bahi]] *[[Takkanot Shum]] *[[Taksim]] *[[Tallinn]] *[[Tamgaly]] *[[Tanġier]] *[[Taos Pueblo]] *[[Taputapuātea]] *[[Tarraco]] *[[Tarzna Navali ta' Antigua u s-Siti Arkeoloġiċi Relatati]] *[[Tassili n'Ajjer]] *[[Taxila]] *[[Tchogha Zanbil]] *[[Te Wahipounamu]] *[[Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk]] *[[Teatru Antik ta’ Epidaurus|Teatru Antik ta' Epidaurus]] *[[Teatru Rjal]] *[[Teatru Ruman ta' Orange]] *[[Teatru tal-Opri Margravjali]] *[[Teatru tal-Opri ta' Sydney]] *[[Tebe (Eġittu)]] *[[Tekniku]] *[[Telč]] *[[Tempji Ħajjin Kbar taċ-Ċola]] * [[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] * [[Tempji ta' Ħal Tarxien]] *[[Tempju ta' Apollo Epikurju f’Bassae|Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae]] *[[Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus]] *[[Tempju ta' Haeinsa]] *[[Tempju ta' Kakatiya Rudreshwara]] *[[Tempju ta' Mahabodhi]] *[[Tempju ta' Preah Vihear]] *[[Tempju tal-Ġenna]] *[[Tempju tal-Għar ta' Dambulla]] *[[Tempju tax-Xemx ta' Konarak]] *[[Tempju u Ċimiterju ta' Konfuċju u l-Villa tal-Familja Kong f'Qufu]] *[[Teotihuacan]] *[[Tequila (Belt)]] * [[Terminoloġija]] * [[Tetiana Ostashchenko]] * [[Tétouan]] *[[Teżawru]] *[[Theobald Boehm]] *[[Theodore Géricault]] *[[Thimlich Ohinga]] *[[Tholos ta' El Romeral]] *[[Thomas à Kempis]] *[[Thoros ta' Edessa]] *[[Tian Shan]] * [[Tieqa tad-Dwejra]] * [[Tieqa ta' Wied il-Mielaħ]] * [[Tikal]] * [[Timbuktu]] * [[Timgad]] * [[Tina Turner]] * [[Tinetto]] * [[Tino]] * [[Tinqix fuq il-Blat f'Alta]] *[[Tinqix fuq il-Blat f'Tanum]] *[[Tinqix fuq il-Blat fir-Reġjun ta' Ha'il]] *[[Tinqix fuq il-Blat ta' Dazu]] *[[Tinqix ta' Bisotun]] *[[Tipasa]] *[[Tiryns]] *[[Tiwanaku]] *[[Tiya]] *[[Tlacotalpan]] *[[TNMK]] *[[Tobias Michael Carel Asser]] *[[Toledo]] *[[Tomaso Antonio Vitali]] *[[Tomiri]] *[[Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum]] *[[Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan]] * [[Torri Mmejjel ta' Pisa]] * [[Torri ta' Belém]] *[[Torri ta' Erkole]] *[[Torri ta' Londra]] *[[Torri tax-Xebba (Baku)]] *[[Torrijiet residenzjali tas-Svan|Torrijiet Residenzjali tas-Svan]] *[[Toruń]] *[[Tpittir fuq il-Blat ta' Sierra de San Francisco]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Għar ta' Shulgan-Tash]] *[[Trattat ta' Kaunas]] *[[Třebíč]] *[[Trinidad, Kuba]] *[[Trogir]] *[[Trojja]] *[[Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland]] *[[Tserkva ta' Santa Marija, Owczary]] *[[Tserkva ta' Santa Marija Omm Alla, Chotyniec]] *[[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] *[[Tsodilo]] *[[Tubeteika]] *[[Tulou ta' Fujian|''Tulou'' ta' Fujian]] *[[Tumbati Ċerimonjali tal-Ħamrija ta' Hopewell]] *[[Tumbati Funebri ta' Dilmun]] *[[Tumbati Funebri ta' Gaya]] *[[Tumbati Monumentali tal-Ħamrija ta' Poverty Point]] *[[Turan]] *[[Tutankhamun]] *[[Twyfelfontein]] *[[Tyre]] === '''<u>U</u>''' === * [[Úbeda]] * [[Ugo Foscolo]] *[[Uluru]] *[[Um er-Rasas]] *[[Umm Al-Jimāl]] *[[UNESCO]] *[[Università Iżlamika Russa]] *[[Università Nazzjonali Awtonoma tal-Messiku]] *[[Università ta' Al-Qarawiġin|Università ta' Al-Qarawijin]] *[[Università ta' Coimbra]] *[[Unjoni Sovjetika]] *[[Urbino]] *[['Uruq Bani Mu'arid]] *[[Uxmal]] === '''<u>V</u>''' === * [[Val d'Orcia]] *[[Val di Noto]] *[[Valentyna Radzymovska]] *[[Valeria Bruni Tedeschi]] *[[Vallée de Mai]] *[[Vasco da Gama]] *[[Vat Phou]] *[[Velimir Khlebnikov]] *[[Venera 7]] *[[Verona]] *[[Via Appia]] *[[Victoria Amelina]] *[[Vigan]] *[[Vincent van Gogh]] *[[Vilel u Ġonna tal-Familja Medici]] *[[Villa d'Este]] *[[Villa Romana del Casale]] *[[Villa ta' Adrijanu]] *[[Villa Tugendhat]] *[[Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja]] *[[Villaġġi bil-Knejjes Iffortifikati f'Transilvanja]] *[[Villaġġi Storiċi ta' Shirakawa-gō u Gokayama]] *[[Vilnius]] *[[Visby]] *[[Vitaliy Kim]] *[[Vito Volterra]] *[[Vittorio De Sica]] *[[Vjenna]] *[[Vladimir Ashkenazy]] *[[Vlkolínec]] *[[Volodymyr Zelenskyy]] *[[Volubilis]] *[[Võros]] *[[Vulkan tat-Tajn ta’ Lökbatan]] *[[Vulkani ta' Kamchatka]] === '''<u>W</u>''' === * [[Wachau]] * [[Wadi Al-Hitan]] *[[Wadi Rum]] *[[Wales]] *[[Weimar Klassika]] *[[Werrej]] *[[Wied Superjuri tar-Renu Nofsani]] *[[Wied t'Isfel tal-Awash]] *[[Wied ta' Kathmandu]] *[[Wied ta' Loire]] *[[Wied ta' Madriu-Perafita-Claror]] *[[Wied ta' M'zab]] *[[Wied ta' Qadisha]] *[[Wied ta' Viñales]] *[[Wied tal-Fondoq il-Kbir]] *[[Wied tat-Tempji]] *[[Wilhelm Grimm]] *[[Wilhelm Röntgen]] *[[Willem de Sitter]] *[[Willemstad]] *[[William Boeing]] *[[Wirt Arkeoloġiku tal-Wied ta' Lenggong]] *[[Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra]] *[[Wismar]] *[[Władysław Horodecki]] *[[Wolfgang Paul]] === '''<u>X</u>''' === * [[Xanadu]] * [[Xanthos]] * [[Xatt it-Tiben]] *[[Xeff]] *[[Xidi]] *[[Xmara Omo]] *[[Xochicalco]] *[[Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem]] *[[Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier]] *[[Xjenza spazjali]] *[[Xtatol]] === '''<u>Y</u>''' === * [[Yagul]] * [[Yakushima]] * [[Yana Zinkevych]] * [[Yangdong]] * [[Yarmak]] * [[Yaroslavl]] * [[Yazd]] * [[Yeni-Kale]] * [[Yin Xu]] * [[Yllka Mujo]] * [[Yogyakarta]] *[[Yuliya Gushchina]] *[[Yuri Lysianskyi]] === '''<u>Ż</u>''' === * [[Żapoteki]] * [[Żiemel Abjad ta' Osmington]] * [[Żona Kulturali ta' Ḥimā]] *[[Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu]] *[[Żona Naturali Selvaġġa tat-Tażmanja]] *[[Żona Protetta ta' Jungfrau-Aletsch]] *[[Żona Protetta ta' Pliva, Janj u r-Riżerva ta' Janjske Otoke]] *[[Żona Protetta tal-Gżejjer Phoenix]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Huanglong]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku tal-Wied ta' Jiuzhaigou]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Wulingyuan]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Guanacaste]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Pantanal]] *[[Żona tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Chongoni]] *[[Żoni Protetti tar-Reġjun tal-Fjuri tal-Kap]] *[[Żoni Protetti tat-Tliet Xmajjar Paralleli ta' Yunnan]] *[[Żoni Storiċi ta' Baekje]] *[[Żoni Storiċi ta' Gyeongju]] *[[Żooloġija]] === '''<u>Z</u>''' === * [[Zabid]] * [[Zacatecas (belt)]] * [[Zagori]] * [[Zamość]] * [[Žatec]] * [[Žehra]] * [[Ziba Ganiyeva]] * [[Zivana]] * [[Zlata Kolarić-Kišur]] *[[Zofia Zamenhof]] *[[Zollverein]] *[[Zond 5]] *[[Zsuzsanna Lorántffy]] 5ow2i35mcs31nfa301nnsmew7oxxsre 330074 330052 2026-05-16T17:16:02Z Trigcly 17859 aġġornament 330074 wikitext text/x-wiki == '''Artikli ġodda (1997)''' == === <u>'''A'''</u> === * [[Aapravasi Ghat]] * [[Aasivissuit-Nipisat: Territorju tal-Kaċċa tal-Inuit bejn is-Silġ u l-Baħar]] * [[Abbazija ta' Corvey]] * [[Abbazija ta' Fontenay]] * [[Abbazija ta' Lorsch]] * [[Abbazija ta' Pannonhalma]] *[[Abbazija ta' Saint-Savin-sur-Gartempe]] *[[Abbazija ta' Sankt Gallen]] *[[Abbazija ta’ Vézelay|Abbazija ta' Vezelay]] *[[Abu al-Fida]] *[[Abu Mena]] *[[Abu Simbel]] *[[Ċentru Storiku ta' Acre|Acre]] *[[Afag Bashirgyzy]] *[[Aflaj tal-Oman]] *[[Afrodisja]] *[[Agadez]] *[[Agostino Carracci]] *[[Agostino Matrenza]] *[[Ahwar tan-Nofsinhar tal-Iraq]] *[[Aigai]] *[[Aït Benhaddou]] *[[Akkwedott ta' Padre Tembleque]] *[[Akkwedott ta' Pontcysyllte]] *[[Akshata Murthy]] *[[Aksum]] *[[Al Qal'a ta' Beni Hammad]] *[[Al Zubarah]] *[[Al-Maghtas]] *[[Alatyr]] *[[Albéric Magnard]] *[[Alberobello]] *[[Albi]] *[[Alcalá de Henares]] *[[Alcide d'Orbigny]] *[[Aleksandr Yakovlevich Khinchin]] *[[Alenush Terian]] *[[Aleppo]] *[[Alessandro Scarlatti]] *[[Alessandro Volta]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Alexander Wolszczan]] *[[Aleksandra Smiljanić]] *[[Alfred Hermann Fried]] *[[Alfred Nobel]] *[[Alfredo Casella]] *[[Alois Dryák]] *[[Alto Douro]] *[[Amazigh Marokkin Standard]] *[[Ambohimanga]] *[[Ambra Sabatini]] *[[Amerigo Vespucci]] *[[Amerigo Vespucci (vapur għoli)|''Amerigo Vespucci'' (vapur għoli)]] * [[L-Amerika t'Isfel|Amerka t’Isfel]] * [[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta’ Fuq]] *[[Amilcare Ponchielli]] *[[Anastasia Golovina]] *[[Anders Jonas Ångström]] *[[André Citroën]] *[[André Weil]] *[[Anfibju]] *[[Anfiteatru ta' El Jem]] *[[Angelina Mango]] * [[Angkor Wat]] * [[Angra do Heroísmo]] * [[Ani]] * [[Anjar]] * [[Anna Brigadere]] * [[Anna Kyriakou]] *[[Anna Seghers]] *[[Anna Sychravová]] *[[Anne-Sophie Mutter]] *[[Anse aux Meadows]] * [[Antartika]] * [[Anticosti]] * [[Antigua Guatemala]] *[[Antoine de Jussieu]] *[[Antoine de Saint-Exupéry]] *[[Antoinette Miggiani]] *[[Anton Diabelli]] *[[Anuradhapura]] *[[Aplogruppi Y-DNA fit-tribujiet tal-Każakistan]] *[[Aporofobija]] *[[Aquileia]] *[[Arċipelagu ta' Bijagós]] *[[Arċipelagu ta' Revillagigedo]] *[[Arċipelagu ta' Vega]] *[[Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona]] *[[Arequipa]] *[[Arġentier]] *[[Arġentier (tad-deheb)]] *[[Ark Ġeodetiku ta’ Struve|Ark Ġeodetiku ta' Struve]] *[[Arkata Trijonfali ta' Orange]] *[[Arkeoloġija]] *[[Arkitett]] *[[Arkitettura Mudéjar ta' Aragona]] *[[Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright]] *[[Arles]] *[[Armata tat-Terrakotta]] *[[Arslantepe]] *[[Art tal-Inċens]] *[[Arthur Schnitzler]] *[[Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja]] *[[Artiġjan]] *[[Artijiet Għoljin Ċentrali tas-Sri Lanka]] *[[As-Salt]] *[[Asmara]] * [[Assisi]] * [[Assi Ċentrali ta' Beijing]] * [[Assur]] * [[Astrofiżika]] *[[Asuman Baytop]] *[[Athos]] *[[Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Marib]] *[[Auschwitz]] *[[Austin Camilleri]] *[[Ávila]] *[[Avukat]] === '''<u>B</u>''' === * [[Baalbek]] * [[Babilonja]] * [[Baċir tal-Lag ta' Uvs]] * [[Baċir tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Nord-Pas de Calais]] * [[Baeza]] * [[Bagan]] * [[Baħar l-Abjad]] * [[Baħar l-Iswed]] *[[Baħar ta' Wadden]] *[[Baħar tar-Ramel tan-Namibja]] *[[Bajja ta' Dungonab]] *[[Bajja ta' Ha Long]] *[[Bajja ta' Tallinn]] *[[Bajja tal-Klieb il-Baħar]] *[[Bajjad]] *[[Baleron]] *[[Bamberg]] *[[Ban Chiang]] *[[Banská Štiavnica]] *[[Barbier]] *[[Bardejov]] *[[Barokk]] *[[Bartolomé de Escobedo]] *[[Bath, Somerset]] *[[Batlejka]] *[[Battaljun Mediku tal-Ospedalieri]] *[[Battir]] *[[Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau]] *[[Baxkortostan]] *[[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]] *[[Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč|Bażilika Ewfrasjana ta' Poreč]] *[[Bażilika ta' San Eġidju]] *[[Beatriz Carrillo]] *[[Beemster]] *[[Béguinage]] *[[Belintersat-1]] *[[BelKA]] *[[Belt Bajda ta' Tel Aviv – il-Moviment Modern]] *[[Belt Kolonjali ta' Santo Domingo]] *[[Belt Projbita]] *[[Belt Storika ta' Ahmadabad]] *[[Belt Storika tal-Kajr]] *[[Belt Storika tal-Moskej ta' Bagerhat]] *[[Belt ta' Guanajuato]] *[[Belt ta' New York]] *[[Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto|Belt ta' Viċenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto]] *[[Belt Universitarja ta' Caracas]] *[[Bennej]] *[[Berġa tal-Italja, il-Belt Valletta]] *[[Berġa tal-Italja, il-Birgu]] *[[Bergpark Wilhelmshöhe]] *[[Bernard Grech]] *[[Betlem]] *[[Betti Alver]] *[[Burkhan Khaldun]] *[[Bidwi]] *[[Bieb il-Belt]] *[[Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai]] *[[Binjiet Tradizzjonali tal-Asante]] *[[Blat Imkenni ta' Bhimbetka]] *[[Bliet Antiki tal-Pyu]] *[[Bliet Kapitali u Oqbra tar-Renju Antik ta' Koguryo]] *[[Bliet Storiċi tal-Istrett ta' Malakka]] *[[Bobby Charlton]] *[[Bolgar]] *[[Bordeaux]] *[[Borobudur]] *[[Borża ta' Malta]] *[[Bosra]] *[[Bridgetown]] *[[Brook Taylor]] *[[Brú na Bóinne]] *[[Bruno Pizzul]] *[[Bryggen]] *[[Bucha]] *[[Buddha Ġgantesk ta' Leshan]] *[[Bugeddum Armen]] *[[Bukhara]] *[[Burt Bacharach]] *[[Buskett]] *[[Butrint]] *[[Byblos]] === '''<u>Ċ/C</u>''' === * [[Cáceres (Spanja)]] * [[Calakmul]] * [[Camagüey]] * [[Camino Real de Tierra Adentro]] * [[Campeche]] * [[Canal du Midi]] * [[Canaletto]] * [[Caral]] * [[Carcassonne]] *[[Carl Bosch]] *[[Carl David Anderson]] *[[Carl Linnaeus]] *[[Carla Fracci]] *[[Carlo Collodi]] *[[Caroline Mikkelsen]] *[[Casco Viejo, il-Panama]] *[[Castel del Monte, Puglia]] *[[Çatalhöyük]] *[[Causses u Cévennes]] *[[Ċellola]] *[[Ċensu Apap]] *[[Ċentru Kulturali ta' Heydar Aliyev]] *[[Ċentru Storiku ta' Lijiang]] *[[Ċentru Storiku ta' Macao]] *[[Ċentru Storiku ta' Rauma]] *[[Ċentru Storiku ta' Salvador de Bahia]] *[[Český Krumlov]] *[[Ċetta Chevalier]] *[[Chaîne des Puys]] *[[Chakapuli]] *[[Chan Chan]] *[[Changdeokgung]] *[[Chankillo]] *[[Charles Jean de la Vallée-Poussin]] *[[Charles-Amédée-Philippe van Loo]] *[[Charles Nicolle]] *[[Charles Richter]] *[[Charles Xuereb]] *[[Charlie Watts]] *[[Chavín]] *[[Choeung Ek]] *[[Chersonesus Tawrika]] *[[Chichén Itzá]] *[[Chilehaus]] *[[Choirokoitia]] *[[Christiansfeld]] *[[Christopher Polhem]] *[[Cidade Velha]] *[[Cienfuegos]] *[[Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova]] *[[Cinque Terre]] *[[Ċirkewwa]] *[[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long]] *[[Ċittadella ta' Erbil]] *[[Ċittadella tad-Dinastija Hồ]] *[[Claude Joseph Rouget de Lisle]] *[[Climats u Terroirs ta' Bourgogne]] *[[Colonia del Sacramento]] *[[Copan]] *[[Córdoba, Spanja]] *[[Coro]] *[[Crespi d'Adda]] *[[Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja]] *[[Cristofano Allori]] *[[Cuenca, l-Ekwador]] *[[Cuenca (Spanja)]] *[[Cueva de las Manos]] *[[Cumalıkızık]] *[[Curzio Maltese]] *[[Cusco]] *[[Cynthia Turner]] *[[Cyrene]] === '''<u>D</u>''' === * [[Daiga Mieriņa]] * [[Damasku]] * [[Daniel Gabriel Fahrenheit]] * [[Danxia]] *[[Dar ta’ Rietveld Schröder|Dar ta' Rietveld Schröder]] *[[Dar tal-Kimeri]] *[[Dar tat-Twelid ta' Martin Luteru]] *[[Dar u Studjo ta' Luis Barragán]] *[[Delos]] *[[Delphi]] *[[Delta ta' Saloum]] *[[Delta ta' Okavango]] *[[Delta tad-Danubju]] *[[Delta tax-xmara Kızılırmak]] *[[Dengfeng]] *[[Dentist]] *[[Denys Shmyhal]] *[[Déodat Gratet de Dolomieu]] *[[Deżert ta' Badain Jaran]] *[[Deżert ta' Lut]] *[[Deżerta tal-isfarġel]] *[[Dholavira]] *[[Diamantina]] *[[Diana, Prinċipessa ta' Wales]] *[[Diaolou]] *[[Diga ta' Karakaya]] *[[Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Ukrajna]] *[[Dimitrana Ivanova]] *[[Distrett ta' At-Turaif]] *[[Diy-Gid-Biy]] *[[Dizzjunarju]] *[[Djalett]] *[[Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell]] *[[Djémila]] *[[Djerba]] *[[DNA]] *[[Dolċier]] *[[Dolmen ta' Menga]] *[[Dolmen ta' Viera]] *[[Dolomiti]] *[[Domenico Allegri]] *[[Domenico Scarlatti]] *[[Domowina]] *[[Domus de Janas]] *[[Domus Rumana]] *[[Donatello]] *[[Dougga]] *[[Draginja Vuksanović-Stanković]] *[[Dubrovnik]] *[[Durmitor]] * [[Dwejra]] === '''<u>E</u>''' === * [[Edgar Preca]] * [[Edward Sexton]] * [[Edinburgu]] * [[Edward de Bono]] * [[Edwin Hubble]] * [[Efesu]] * [[Eise Eisinga]] *[[Ekonomista]] *[[Ekosistema u Relitt tal-Pajsaġġ Kulturali ta' Lopé-Okanda]] *[[El Escorial]] *[[El Jadida]] *[[El Tajin]] *[[El Torcal]] *[[Eladio Dieste]] *[[Eleonora Jenko Groyer]] *[[Elisha Graves Otis]] *[[Elvas]] *[[Emil Nolde]] *[[Emma Andrijewska]] *[[Emma Muscat]] *[[Ernst Schröder]] *[[Esperantoloġija]] *[[Essaouira]] *[[Estrazzjoni terminoloġika]] *[[Ethel Anderson]] *[[Eugenija Šimkūnaitė]] *[[Eugenio Montale]] *[[Eva Ahnert-Rohlfs]] *[[Evelyn Bonaci]] *[[Évora]] *[[Ewropa tal-Lvant]] === '''<u>F</u>''' === * [[Fabbrika ta' Fagus]] * [[Fabbrika ta' Van Nelle]] * [[Fabbrika tal-Azzar ta' Völklingen]] * [[Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg]] * [[Fabbrika tal-Ħarir ta' Tomioka]] * [[Fabbrika tal-Injam u tal-Kartun ta' Verla]] * [[Fabbriki tal-Wied ta' Derwent]] * [[Fanal ta' Cordouan]] * [[Fanjingshan]] * [[Fasil Ghebbi]] * [[Fatehpur Sikri]] * [[Fdalijiet Arkeoloġiċi ta' Moenjodaro]] * [[Fdalijiet ta' Gedi]] * [[Fdalijiet ta' León Viejo]] * [[Fdalijiet ta' Loropéni]] * [[Fdalijiet tal-Vihara Buddista f'Paharpur]] * [[Fehme Agani]] *[[Femminiżmu tar-Rom]] *[[Fenno-Skandinavja]] *[[Fernando Botero]] *[[Ferrara]] *[[Ferruccio Lamborghini]] *[[Festival ta' Sanremo]] *[[Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli]] *[[Figolla]] *[[Firenze]] *[[Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat]] *[[Fjords Norveġiżi tal-Punent]] *[[Flora Martirosian]] *[[Fondoq ta' Ironbridge]] *[[Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa]] *[[Foresti Irkanjani]] *[[Foresti Muntanjużi ta' Odzala-Kokoua]] *[[Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda]] *[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] *[[Foresti Tropikali ta' Gondwana]] *[[Foresti Tropikali tal-Atsinanana]] *[[Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċi]] *[[Foresti Verġni ta' Komi]] *[[Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagna]] *[[Forti l-Aħmar]] * [[Forti ta' Agra]] *[[Forti ta' Bahla]] *[[Forti ta' Galle]] *[[Forti ta' Ġesù]] *[[Forti ta' Rohtas]] *[[Fortifikazzjonijiet fuq in-Naħa tal-Karibew tal-Panama: Portobelo-San Lorenzo]] *[[Fortifikazzjonijiet ta’ Kotor|Fortifikazzjonijiet ta' Kotor]] *[[Fortifikazzjonijiet ta' Vauban]] *[[Fortijiet fl-Għoljiet ta' Rajasthan]] *[[Fortijiet u Kastelli tal-Ghana]] *[[Fortizza ta' Diyarbakır]] *[[Fortizza ta' Hwaseong]] *[[Fortizza ta' Pirot]] *[[Fortizza ta' San Nikola]] *[[Fortizza ta' Suomenlinna]] *[[Fortizzi ta' Dacia fil-Muntanji Orăștie]] *[[Fortizzi Tondi tal-Vikingi]] *[[Foss ta' Messel]] *[[Fotografu]] *[[Francesco Guardi]] *[[François-Alphonse Forel]] *[[François Couperin]] *[[François Girardon]] *[[Francois Mauriac]] *[[Franco Migliacci]] *[[Franġisk Zahra]] *[[Frank Drake]] *[[Franz Beckenbauer]] *[[Franz Kafka]] *[[Franz Ritter von Hauer]] *[[Franz von Suppé]] *[[Frawla]] *[[Fray Bentos]] *[[Frédéric Bartholdi]] *[[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] *[[Fritz Albert Lipmann]] *[[Frosta tal-Għid]] * [[Frott]] * [[Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel]] * [[Fruntieri Rumani ta' Dacia]] * [[Fruntieri Rumani tad-Danubju]] * [[Fruntieri tal-Imperu Ruman]] *[[Fuji]] *[[Furnar]] === '''<u>Ġ</u>''' === * [[Ġardinar]] *[[Ġebla ta' Rosetta]] * [[Ġebla tal-Ġeneral]] * [[Ġeoloġija]] * [[Ġeriko tal-Qedem]] * [[Ġerusalemm]] * [[Ġibjun ta' Bovilla]] * [[Ġibjun ta' Kiev]] * [[Ġnien Botaniku ta' Padova]] * [[Ġnien Persjan]] * [[Ġobon ta' Jāņi]] * [[Ġonna Botaniċi Rjali ta' Kew]] * [[Ġonna Botaniċi ta' Singapore]] * [[Ġonna Klassiċi ta' Suzhou]] * [[Ġonna ta' Hevsel]] * [[Ġonna ta' Shalimar]] *[[Ġurnalist]] === '''<u>G</u>''' === * [[Gammelstad]] * [[Gamzigrad]] * [[Gati tal-Punent]] * [[Gebel Barkal]] * [[Geirangerfjord]] * [[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi]] *[[Georg Ohm]] *[[Georg von Békésy]] *[[George Gallup]] *[[Georges Bernanos]] *[[Georges J.F. Kohler]] *[[Gerbrand van den Eeckhout]] *[[Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel]] *[[Ghadamès]] *[[Giacomo Barozzi da Vignola]] *[[Giacomo Zanella]] *[[Giampiero Galeazzi]] *[[Gianni Vella]] *[[Gigi Riva]] *[[Giorgia Meloni]] *[[Giorgio Vasari]] *[[Giosuè Carducci]] *[[Giotto]] *[[Giovanni Arduino]] *[[Giovanni Battista Belzoni]] *[[Giovanni Boccaccio]] *[[Giovanni Paisiello]] *[[Giovanni Papini]] *[[Giulio Natta]] *[[Gjirokastër]] *[[Glossarju]] *[[Göbekli Tepe]] *[[Goffredo Mameli]] *[[Goiás]] *[[Golf ta' California]] *[[Golf ta' Porto]] *[[Gonbad-e Qābus]] *[[Gordion]] *[[Gösta Mittag-Leffler]] *[[Gotiku]] *[[Gran Ordni tar-Re Tomislav]] *[[Grand Pré]] *[[Grand-Bassam]] *[[Grand Place, Brussell]] *[[Graz]] *[[Grazia Deledda]] *[[Greenland]] *[[Gregorio Allegri]] *[[Gremxula ta' Malta]] *[[Grotta ta' Chauvet]] *[[Grotti ta' Longmen]] *[[Grotti ta' Yungang]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Mahabalipuram]] *[[Guillaume Cornelis van Beverloo]] *[[Guimarães]] *[[Gustave Charpentier]] * [[Gżejjer Eolji]] * [[Gżejjer Falkland]] * [[Gżejjer Galapagos]] * [[Gżejjer Marquesas]] * [[Gżejjer Solovetsky]] * [[Gżejjer Sub-Antartiċi ta' New Zealand]] * [[Gżejjer ta' Amami-Ōshima, ta' Tokunoshima u ta' Iriomote, u t-Tramuntana ta' Okinawa]] * [[Gżejjer ta' Ogasawara]] * [[Gżejjer tal-Blat]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Aldabra]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Bikini]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Rocas]] * [[Gżejjer tan-Nofsinhar u Ibħra Awstrali Franċiżi]] * [[Gżira Heard u l-Gżejjer McDonald]] * [[Gżira Inaċċessibbli]] * [[Gżira Sagra ta' Okinoshima u Siti Assoċjati fir-Reġjun ta' Munakata]] * [[Gżira ta' Cocos]] * [[Gżira ta' Fraser]] * [[Gżira ta' Gorée]] * [[Gżira ta' Henderson]] *[[Gżira ta' Jeju]] *[[Gżira ta' Kunta Kinteh]] *[[Gżira ta' Lord Howe]] *[[Gżira ta' Macquarie]] *[[Gżira ta' Mozambique]] *[[Gżira ta' Pico]] *[[Gżira ta' Robben]] *[[Gżira ta' Saint-Louis]] *[[Gżira ta' Tiwai]] *[[Gżira ta' Wrangel]] *[[Gżira tal-Mużewijiet]] === '''<u>GĦ</u>''' === * [[Għajn Tuffieħa]] * [[Għalliem]] *[[Għar Dalam]] *[[Għar ta' Altamira]] *[[Għar ta' Gorham]] *[[Għar ta' Karain]] *[[Għar ta' Optymistychna]] *[[Għar ta' Vjetrenica]] *[[Għar tal-Apokalissi]] *[[Għar tal-Irħam]] *[[Għar tas-Silġ ta' Dobšiná]] *[[Għarb]] *[[Għelieqi Mtarrġa tar-Ross tal-Cordilleras tal-Filippini]] *[[Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja]] *[[Għerien ta' Ajanta]] *[[Għerien ta' Elephanta]] *[[Għerien ta' Ellora]] *[[Għerien ta' Mogao]] *[[Għerien ta’ Škocjan|Għerien ta' Škocjan]] *[[Għerien u Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja]] *[[Għid]] *[[Għoljiet, Djar u Kantini ta' Champagne]] *[[Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia]] *[[Għoljiet ta' Donets]] *[[Għoljiet ta' Matobo]] *[[Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene]] === '''<u>H</u>''' === * [[Hagia Sophia]] * [[Hahoe]] * [[Haley Bugeja]] * [[Halloumi]] * [[Hallstatt]] * [[Hampi]] *[[Hans Geiger]] *[[Hans Memling]] *[[Hans Spemann]] *[[Harar]] *[[Harry Belafonte]] *[[Hatı Çırpan]] *[[Hatra]] *[[Hattusha]] *[[Hawa Mahal]] *[[Hebron]] *[[Hedeby]] *[[Hegmataneh]] *[[Hegra]] *[[Heinrich Hertz]] *[[Helena Kottler Vurnik]] *[[Henri Fantin-Latour]] *[[Henri Frederic Amiel]] *[[Hermannus Contractus]] *[[Hideki Shirakawa]] *[[Hideki Yukawa]] *[[Hildesheim]] *[[Höga Kusten]] *[[Hoh Xil]] *[[Hội An]] *[[Holašovice]] *[[Hollókő]] *[[Hongcun]] *[[Hospicio Cabañas]] *[[Hospital de Sant Pau]] *[[Hovgården]] *[[Howard Carter]] *[[Hryhorii Kvitka-Osnovianenko]] *[[Huangshan]] *[[Hubert de Givenchy]] === '''<u>Ħ</u>''' === * [[Ħaġar Megalitiku ta' Carnac]] * [[Ħaġar ta' Jelling]] * [[Ħajja]] *[[Ħajt il-Kbir taċ-Ċina]] *[[Ħitan Rumani ta' Lugo]] *[[Ħsad tal-Perli fil-Bahrain]] === '''<u>I</u>''' === * [[Ibn Battuta]] * [[ICOMOS]] * [[Idolu ta' Shigir]] * [[Idrija]] * [[Idrijski žlikrofi]] * [[Ilha Grande]] * [[Il'ja Prigožini]] * [[Impjant Nukleari ta' Zaporizhzhia]] *[[Impjant tal-Ippompjar bl-Istim ta' Wouda]] *[[Impjanti tan-Nitrat tal-Potassju ta' Humberstone u ta' Santa Laura]] *[[Inara Luigas]] *[[Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica|Inċiżjonijiet fuq il-Blat f'Valcamonica]] *[[Independence Hall]] *[[Indiċi]] *[[Industrija tal-lavanja f'Wales]] *[[Ingredjent]] *[[Intaljatur]] *[[Internet]] *[[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] * [[Ipproċessar testwali]] * [[Irdumijiet ta' Bandiagara]] * [[Iremel]] * [[Irħula Antiki ta' Djenné]] * [[Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa]] * [[Irpin]] * [[Irziezet Imżejnin ta' Hälsingland]] *[[Isabella d'Este]] *[[ISBN]] *[[Istitut tar-Riċerka dwar il-Foresti tal-Malażja]] *[[Istmu Kuronjan]] *[[Ivan Turgenev]] *[[Ivrea]] === '''<u>J</u>''' === * [[Jacinto Benavente]] * [[Jaipur]] * [[Jakob Bogdani]] * [[Jan Novák]] *[[Jantar Mantar, Jaipur]] *[[Jarrod Sammut]] *[[Jean Antoine Houdon]] *[[Jean Dieudonné]] *[[Jean Picard]] *[[Jebel Faya]] *[[Jeddah]] *[[Jodensavanne]] *[[Joggins]] *[[Johann Christian Bach]] *[[Johan Jensen]] *[[John Edward Critien]] *[[John Kendrew]] *[[John Strutt Rayleigh]] *[[Jongmyo]] *[[Jørgen Pedersen Gram]] *[[Josef Hoffman]] *[[Joseph Louis Gay-Lussac]] *[[Joya de Cerén]] *[[Jože Plečnik]] *[[Jules Pascin]] *[[Julia Malinova]] *[[Julia Sanina]] *[[Júlia Sigmond]] *[[Julio Baghy]] *[[Julius Wagner-Jauregg]] *[[Jum il-Ġifa]] *[[Jum il-Lingwa Erżjana]] *[[Jum l-Ewropa]] *[[Jum Zamenhof]] === '''<u>K</u>''' === * [[Kaċċa bl-ajkli]] * [[Kairouan]] * [[Kaja Kallas]] *[[Kalwaria Zebrzydowska]] *[[Kampnari tal-Belġju u ta' Franza]] *[[Kanal il-Kbir (iċ-Ċina)]] *[[Kanal ta' Rideau]] *[[Kanali ta' Amsterdam]] *[[Kandy]] *[[Kappella]] *[[Karavanseraj Persjani]] *[[Karbalayi Safikhan Karabakhi]] *[[Karl Ferdinand Braun]] *[[Karl Weierstrass]] *[[Karlskrona]] *[[Karlu III]] *[[Kasbah tal-Alġier]] *[[Kaskati ta' Galdelsha]] *[[Kaskati ta' Vitorja]] *[[Kastell ta' Ankara]] *[[Kastell ta' Durham]] *[[Kastell ta' Himeji]] *[[Kastell ta’ Kroměříž|Kastell ta' Kroměříž]] *[[Kastell ta' Kronborg]] *[[Kastell ta' Kuressaare]] *[[Kastell ta’ Litomyšl|Kastell ta' Litomyšl]] *[[Kastell ta' Lubart]] *[[Kastell ta’ Malbork|Kastell ta' Malbork]] *[[Kastell ta' Nesvizh]] *[[Kastell ta' Neuschwanstein]] *[[Kastell ta' Paphos]] *[[Kastell ta' San Pedro de la Roca]] *[[Kastell ta' Spiš]] *[[Kastell ta' Wartburg]] *[[Kastell ta' Zerzevan]] *[[Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl]] *[[Kastelli ta' Bellinzona]] *[[Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd]] *[[Katarina Vitale]] * [[Katidral]] *[[Katidral ta' Aachen]] *[[Katidral ta' Amiens]] *[[Katidral ta' Bourges]] *[[Katidral ta' Burgos]] *[[Katidral ta' Canterbury]] *[[Katidral ta' Chartres]] *[[Katidral ta' Köln]] *[[Katidral ta' León, Nikaragwa]] *[[Katidral ta' Naumburg]] *[[Katidral ta' Reims]] *[[Katidral ta' Roskilde]] *[[Katidral ta' Santa Sofija (Kiev)]] *[[Katidral ta’ Šibenik|Katidral ta' Šibenik]] *[[Katidral ta' Speyer]] *[[Katidral ta' Tournai]] *[[Katidral ta' Zvartnots]] *[[Katidral tat-Trasfigurazzjoni, Dnipro]] *[[Katina Muntanjuża ta' Ennedi]] *[[Katina Muntanjuża ta’ Meskheti]] *[[Katina Muntanjuża ta' Mulanje]] *[[Katsiaryna Barysevich]] *[[Kauksi Ülle]] *[[Kaunas]] *[[Kavallier ta' Madara]] * [[Kavallier ta’ San Ġakbu|Kavallier ta' San Ġakbu]] * [[Kawkasu tal-Punent]] * [[KazCosmos]] *[[Kelma]] *[[Kerkuane]] *[[Kernavė]] *[[Kewkbet is-Safar]] *[[Khafre]] *[[Khami]] *[[Khinalug]] *[[Khiva]] *[[Khor Rori]] *[[Khorramabad]] *[[Khuttal]] *[[Kibbeh]] *[[Kiki Kogelnik]] *[[Kinderdijk]] *[[Kirurgu]] *[[Kizhi Pogost]] *[[Kladruby nad Labem]] * [[Klima ta' Malta]] * [[Klondike]] * [[Kluane / Wrangell–St. Elias / Bajja tal-Glaċieri / Tatshenshini-Alsek]] * [[Knarik Vardanyan]] * [[Knejjes Barokki tal-Filippini]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Lalibela]] *[[Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta’ Troodos|Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodos]] *[[Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí]] *[[Knejjes ta' Chiloé]] *[[Knejjes tal-Injam ta' Maramureș]] *[[Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki]] *[[Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie]] *[[Knejjes tal-Iskola tal-Arkitettura ta' Pskov]] *[[Knejjes tal-Moldavja]] *[[Knejjes tal-Paċi]] *[[Knejjes u Kunventi ta' Goa]] *[[Knisja Antika ta' Petäjävesi]] *[[Knisja ta' Atlántida]] *[[Knisja ta' Boyana]] *[[Knisja ta' San Ġwann f'Kaneo]] *[[Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf]] *[[Knisja ta' Santa Margerita]] *[[Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji (Milan)|Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji, Milan]] *[[Knisja tal-Injam ta' Urnes]] *[[Knisja tal-Paċi fi Świdnica]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġwann ta' Nepomuk|Knisja tal-Pellegrinaġġ ta’ San Ġwann ta' Nepomuk]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġi ta' Wies]] *[[Knisja tal-Verġni Marija ta' Arakos]] *[[Knisja tal-Vitorja]] *[[Koh Ker]] *[[Kok]] *[[Kolomenskoye]] *[[Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt]] *[[Kolonji tal-Benevolenza]] *[[Kolonna ta' Ġuljanu]] *[[Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc]] * [[Kolossew]] * [[Konso]] *[[Konversazzjoni]] *[[Korfù]] *[[Kosta Ġurassika]] *[[Kosta ta' Amalfi]] *[[Kosta ta' Ningaloo]] *[[Kostituzzjoni ta’ Malta|Kostituzzjoni ta' Malta]] *[[Kotlovina]] *[[Koutammakou]] *[[Krak des Chevaliers]] *[[Krakovja]] *[[Krater ta' Logoisk]] *[[Krater ta' Vredefort]] *[[Kremlin ta' Kazan]] *[[Kremlin ta’ Moska|Kremlin ta' Moska]] *[[Kreta]] *[[Krisztina Tóth]] *[[Krzemionki]] *[[Ksour Antiki ta' Ouadane, Chinguetti, Tichitt u Oualata]] *[[Kubdari]] *[[Kujataa]] *[[Kulangsu]] *[[Kuldīga]] *[[Kulleġġ Navali Rjali Antik]] *[[Kultura ta' Chaco]] *[[Kultura ta' Chinchorro]] *[[Kultura ta' Liangzhu]] *[[Kumpanija Ferrovjarja Retika]] *[[Kumpless Modern ta' Pampulha]] *[[Kumpless Monumentali ta' Brâncuși f'Târgu Jiu]] *[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali]] *[[Kumpless ta' W-Arly-Pendjari]] *[[Kumpless tal-Bażar Storiku ta' Tabriz]] *[[Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai]] *[[Kumpless tal-Foresta ta' Kaeng Krachan]] *[[Kumpless tal-Kastell ta' Mir]] *[[Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil]] *[[Kumpless tal-Monumenti ta' Huế]] *[[Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde]] *[[Kumpless tal-Oqbra ta' Koguryo]] *[[Kumpless tal-Pajsaġġ ta' Tràng An]] *[[Kumpless u l-Estancias tal-Ġiżwiti ta' Córdoba]] *[[Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iran]] *[[Kumplessi Petroglifiċi tal-Altai tal-Mongolja]] *[[Kumplessi Sagri tal-Hoysala]] *[[Kumitat tal-Wirt Dinji]] *[[Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair]] *[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] *[[Kunvent ta' Spiš]] *[[Kunvent ta’ Novodevichy|Kunvent ta' Novodevichy]] *[[Kunya-Urgench]] *[[Kuruna ta' Zvonimir]] *[[Kutná Hora]] === '''<u>L</u>''' === * [[L-Arti]] * [[L-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta]] * [[Lag ta' Baikal]] * [[Lag ta' Brebeneskul]] * [[Lag ta' Kezenoyam]] * [[Lag ta' Laach]] * [[Lag tal-Punent, Hangzhou]] * [[Lagi ta' Ounianga]] * [[Lag ta' Skadar]] * [[Lagi ta' Willandra]] * [[Lake District]] * [[Lamu]] *[[Landier]] *[[Lapponja Żvediża]] *[[Las Médulas]] *[[Lascaux]] *[[Lavaux]] *[[Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo]] *[[Lazzaro Pisani]] *[[Le Corbusier]] *[[Le Havre]] *[[Le Locle]] *[[Leptis Magna]] *[[Lessikoloġija]] * [[Lessiku]] * [[Letoon]] * [[Lev Davidovich Landau]] * [[Lev Semenovič Pontrjagin]] * [[Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati]] * [[Levuka]] * [[Leyla Mammadbeyova]] * [[Liftijiet Idrawliċi tal-Canal du Centre]] *[[Lika Kavzharadze]] *[[Lima]] *[[Lingwa Erżjana]] *[[Lingwa Ġermaniża]] *[[Linja ferrovjarja ta’ Semmering|Linja ferrovjarja ta' Semmering]] *[[Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana]] *[[Linji Ferrovjarji tal-Muntanji tal-Indja]] *[[Linji ta' Nazca]] *[[Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi]] *[[Lista ta’ binjiet ta’ Gaudí]] *[[Lista ta' kumpaniji elenkati fil-Borża ta' Malta]] *[[Lista ta' Membri tal-Parlament ta' Malta, 2017–2022]] *[[Lista ta' peniżoli]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Andorra]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Ċipru]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Iżrael]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Kuba]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Madagascar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'San Marino]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Franza]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji taċ-Ċekja|Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċekja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċilì]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fid-Danimarka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bangladesh]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belarussja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belġju]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bulgarija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Filippini]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Finlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġappun]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġermanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġordan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Georgia]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Greċja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Jemen]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kambodja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kanada]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Karibew]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Każakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kirgistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kolombja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kroazja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Laos]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Latvja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Litwanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lussemburgu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Malażja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Marokk]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mauritania]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Messiku]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Moldova]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mongolja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Myanmar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Pakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Palestina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Perù]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Polonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Vjetnam]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nepal]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Netherlands]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Norveġja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Renju Unit]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Rumanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Russja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Serbja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sirja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovakkja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sri Lanka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Taġikistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tajlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tanzanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Asja u fl-Asja Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tuneżija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkmenistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fix-Xlokk tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afganistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arabja Sawdija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arġentina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Armenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstralja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstrija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ażerbajġan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Eġittu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Estonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Etjopja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indoneżja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iran]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Irlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Għarab]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Uniti]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvizzera]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Oċeanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ukrajna]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ungerija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Użbekistan]] *[[Liz Truss]] *[[Loġġa tal-Ħarir]] *[[Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)]] *[[Lorenzo de' Medici]] *[[Lorenzo Gafà]] *[[Lorenzo Valla]] *[[Luang Prabang]] *[[Lübeck]] *[[Lucavsala]] *[[Lucia Piussi]] *[[Lučka Kajfež Bogataj]] *[[Ludmila tal-Boemja]] *[[Ludovico Ariosto]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Ludwik Lejzer Zamenhof]] *[[Luigi Boccherini]] *[[Luigi Galvani]] *[[Luigi Pirandello]] *[[Lumbini]] *[[Luna 26]] *[[Lunenburg]] *[[Lvant ta' Rennell]] *[[Lviv]] *[[Lyon]] *[[Lyubov Panchenko]] === '''<u>M</u>''' === * [[Maċedonit]] * [[Machu Picchu]] * [[Madinat Al-Zahra]] *[[Mafkar tal-Paċi ta' Hiroshima]] *[[Magda Šaturová-Seppová]] *[[Maison Carrée]] * [[Malta taħt il-Franċiżi]] *[[Maltin]] *[[Måneskin]] *[[Manhush]] *[[Manto Mavrogenous]] *[[Mantova]] *[[Margaret Abela]] *[[Maria De Filippi]] *[[Maria Dobroniega ta' Kiev]] *[[Maria Grollmuß]] *[[Marian Smoluchowski]] *[[Mario Draghi]] *[[Mário Zagallo]] *[[Marrakesh]] *[[Marta Kos]] *[[Martinu I ta' Sqallija]] *[[Mary Chronopoulou]] *[[Mary Fenech Adami]] *[[Mary Moser]] *[[Masada]] *[[Masġar tal-Palm ta' Elche]] *[[Maurizio Costanzo]] *[[Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi]] *[[Maymand]] *[[Mbanza Kongo]] *[[Medalja ta' Marian Smoluchowski]] *[[Medina ta' Sousse]] *[[Mehmet Ali Ağca]] *[[Melka Kunture]] *[[Mérida (Spanja)]] *[[Merill]] *[[Meroe]] *[[Merv]] *[[Meteora]] *[[Michael Refalo]] *[[Michail Glinka]] *[[Mikhail Ostrogradsky]] *[[Milan]] *[[Mileva Filipović]] *[[Mimoza Kusari-Lila]] *[[Mina tal-Imħabba ta' Klevan]] *[[Minaret ta' Jam]] *[[Minjiera Storika tal-Fidda f'Tarnowskie Góry]] *[[Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin]] *[[Minjiera tal-Fidda ta' Iwami Ginzan]] *[[Minjiera tal-Melħ ta’ Wieliczka]] *[[Minjiera tar-Ram ta' Falun]] *[[Minjieri tad-Deheb tal-Gżira ta' Sado]] *[[Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes]] *[[Mira Alečković]] *[[Mirella Freni]] *[[Miroslav Řepa]] *[[Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro]] *[[Missjonijiet ta' San Antonio]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti fost il-Guarani]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' Chiquitos]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' La Santísima Trinidad de Paraná u Jesús de Tavarangue]] *[[Mnajdra]] *[[Modena]] *[[Mogħdija tal-Ġgant]] *[[Moidam]] *[[Monasteri fuq ix-xaqlibiet ta' Popocatépetl]] *[[Monasteri ta' Yuso u ta' Suso]] *[[Monasteru ta' Alcobaça]] *[[Monasteru ta' Batalha]] *[[Monasteru ta' Ferapontov]] *[[Monasteru ta' Gelati]] *[[Monasteru ta' Geghard]] *[[Monasteru ta’ Gračanica|Monasteru ta' Gračanica]] *[[Monasteru ta' Haghpat]] *[[Monasteru ta' Hoge]] *[[Monasteru ta' Horezu]] *[[Monasteru ta' Hosios Loukas]] *[[Monasteru ta' Maulbronn]] *[[Monasteru ta' Neghuts]] *[[Monasteru ta' Poblet]] *[[Monasteru ta' Rila]] *[[Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu]] *[[Monasteru ta' San Ilarjun]] *[[Monasteru ta' Sanahin]] *[[Monasteru ta' Santa Katarina]] *[[Monasteru ta' Sopoćani]] *[[Monasteru ta' Studenica]] *[[Monasteru ta' Voroneț]] *[[Monasteru tal-Ġlormini]] *[[Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupe]] *[[Monika Kryemadhi]] *[[Møns Klint]] *[[Mont-Saint-Michel]] *[[Monte Albán]] *[[Monte San Giorgio]] *[[Monte Titano]] *[[Monticello]] * [[Monument]] * [[Monument Nazzjonali ta' Żimbabwe l-Kbir]] * [[Monumenti Bojod ta' Vladimir u ta' Suzdal]] * [[Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji]] * [[Monumenti Paleokristjani u Biżantini ta' Thessaloniki]] * [[Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier]] * [[Monumenti Storiċi f'Novgorod u fl-Inħawi]] * [[Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)]] * [[Monumenti Storiċi ta' Makli]] *[[Monumenti Storiċi ta' Nara]] *[[Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas]] *[[Monumenti tal-Ġebel taċ-Ċriev]] *[[Monumenti u Siti Storiċi f'Kaesong]] *[[Monumenti u Siti Storiċi ta' Hiraizumi]] *[[Morelia]] *[[Moritz Cantor]] *[[Moskea Antika ta' Edirne]] *[[Moskea l-Kbira u Sptar ta' Divriği]] *[[Moskea ta' Arif Agha]] *[[Moskea ta’ Selimiye, Edirne]] *[[Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan]] *[[Moskea tat-Tatari]] *[[Moskej bi stil Sudaniż fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju]] *[[Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali]] *[[Motoori Norinaga]] *[[Mramorje]] *[[Mtskheta]] *[[Muhammad al-Idrisi]] *[[Muħammed]] *[[Muniċipju ta' Bremen]] *[[Muntanja Pelée]] *[[Muntanja Qingcheng]] *[[Muntanja ta' Kumgang]] *[[Muntanja Wutai]] *[[Muntanji Blu u John Crow]] *[[Muntanji Makhonjwa ta' Barberton]] *[[Muntanji ta' Homolje]] *[[Muntanji tad-Deheb ta' Altai]] *[[Muntanji tal-Krimea]] *[[Muntanji Wudang]] *[[Muntanji Wuyi]] *[[Mużew Nazzjonali tal-Montenegro]] *[[Mużew ta' Plantin-Moretus]] *[[Mużew ta' Trojja]] *[[Myśliwska]] *[[Mystras]] === '''<u>N</u>''' === * [[Nærøyfjord]] * [[Nadur]] * [[Naftalan]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Naħla tal-għasel ta' Malta]] * [[Nalanda Mahavihara]] * [[Namhansanseong]] * [[Nancy]] * [[Nan Madol]] *[[Napli]] *[[Naryn-Kala]] *[[Nataliya Kobrynska]] *[[Nea Moni ta' Chios]] *[[Nekropoli]] *[[Nekropoli ta' Beit She'arim]] *[[Nekropoli ta' Monterozzi]] *[[Nemrut Dağı]] *[[Nessebar]] *[[New Lanark]] *[[New Secret (jott)]] *[[Nexhmije Pagarusha]] *[[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] *[[Nicolas-Joseph Cugnot]] *[[Nicolas Flamel]] *[[Nicolau Coelho]] *[[Nida]] *[[Nika Križnar]] *[[Nikkō]] *[[Nino Ramishvili]] *[[Nisa (Turkmenistan)]] *[[Nisa f’Malta]] *[[Nisa fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ Malta]] *[[Nizza]] *[[Norman Morrison]] *[[Nutar]] === '''<u>O</u>''' === * [[Oażi ta' Al-Ahsa]] * [[Olga Tass]] *[[Olimpja]] *[[Olinda]] *[[Ophrys caucasica|''Ophrys caucasica'']] *[[Oplontis]] *[[Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastija Xixia]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing]] *[[Oqbra Rjali tad-Dinastija Joseon]] *[[Oqbra ta' Mozu]] *[[Oqbra tar-Rejiet ta' Buganda f'Kasubi]] *[[Orthohantavirus]] *[[Ortografija Litwana]] *[[Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan]] *[[Osservatorju ta' Črni Vrh]] *[[Osservatorju ta' Jodrell Bank]] *[[Osservatorju ta' Rozhen]] *[[Osun-Osogbo]] *[[Otto Toeplitz]] *[[Ouro Preto]] === '''<u>P</u>''' === * [[Pablo Neruda]] * [[Pagoda ta' Vinh Nghiem]] * [[Pajsaġġ Agrikolu tan-Nofsinhar ta' Öland]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars]] * [[Pajsaġġ Industrijali ta' Blaenavon]] * [[Pajsaġġ Karstiku tan-Nofsinhar taċ-Ċina]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' ǂKhomani]] * [[Pajsaġġi Kulturali ta' Bassari, Fula u Bedik]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Budj Bim]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Gedeo]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Hawraman/Uramanat]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Le Morne]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Sukur]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Għelieqi Mtarrġa tar-Ross ta' Honghe Hani]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Kafè tal-Kolombja]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Lag ta' Kenozero]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Wied ta' Orkhon]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Zuojiang]] * [[Pajsaġġ Kulturali u Botaniku ta' Richtersveld]] * [[Pajsaġġ Kulturali u l-Fdalijiet Arkeoloġiċi tal-Wied ta' Bamiyan]] * [[Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja]] * [[Pajsaġġ tal-Kaċċa Medjevali fit-Tramuntana ta' Zealand]] * [[Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato]] * [[Pajsaġġ tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Cornwall u l-Punent ta' Devon]] * [[Pajsaġġi ta' Dauria]] * [[Pál Maléter]] * [[Palazz Irjali ta' Aranjuez]] *[[Palazz Irjali ta' Caserta]] *[[Palazz Mariinskyi]] *[[Palazz ta' Blenheim]] *[[Palazz ta’ Djoklezjanu|Palazz ta' Djoklezjanu]] *[[Palazz ta' Drottningholm]] *[[Palazz ta' Eggenberg]] *[[Palazz ta' Fontainebleau]] *[[Palazz ta' Golestan]] *[[Palazz ta' Ishak Paşa]] *[[Palazz ta' Mafra]] *[[Palazz ta' Orbeliani]] *[[Palazz ta' Potala]] *[[Palazz ta’ Schönbrunn|Palazz ta' Schönbrunn]] *[[Palazz ta’ Stoclet|Palazz ta' Stoclet]] *[[Palazz ta' Versailles]] *[[Palazz tal-Khan]] *[[Palazz tas-Sajf]] *[[Palazz tax-Shirvanshah]] *[[Palazzi Minojċi]] *[[Palazzi Rjali ta' Abomey]] *[[Palazzi u Parks ta' Potsdam u Berlin]] *[[Palenque]] *[[Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale]] *[[Palestina]] *[[Palianytsia]] *[[Palmaria]] *[[Palmyra]] *[[Pamukkale]] *[[Panamá Viejo]] *[[Papa Ljun XIV]] *[[Papahānaumokuākea]] *[[Paquimé]] *[[Paramaribo]] *[[Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Champaner-Pavagadh]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Hili]] *[[Park Arkeoloġiku ta' San Agustín]] *[[Park Irjali ta' Studley]] *[[Park Naturali Nazzjonali tal-Karpazji]] *[[Park Naturali ta' Dinara]] *[[Park Nazzjonali ta' Karula]] *[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]] *[[Park Naturali tal-Iskolli tal-Qroll ta' Tubbataha]] *[[Park Naturali tal-Pilastri ta' Lena]] *[[Park Nazzjonali Impenetrabbli ta' Bwindi]] *[[Park Nazzjonali Olimpiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Göreme]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Trakai]] *[[Park Nazzjonali ta' Alejandro de Humboldt]] *[[Park Nazzjonali ta' Banc d'Arguin]] *[[Park Nazzjonali ta' Beit Guvrin-Maresha]] *[[Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha]] *[[Park Nazzjonali ta' Canaima]] *[[Park Nazzjonali ta' Chapada dos Veadeiros]] *[[Park Nazzjonali ta' Chiribiquete]] *[[Park Nazzjonali ta' Chitwan]] *[[Park Nazzjonali ta' Cilento, Vallo di Diano u Alburni]] *[[Park Nazzjonali ta' Coiba]] *[[Park Nazzjonali ta' Comoé]] *[[Park Nazzjonali ta' Darien]] *[[Park Nazzjonali ta' Defileul Jiului]] *[[Park Nazzjonali ta' Desembarco del Granma]] *[[Park Nazzjonali ta' Doñana]] *[[Park Nazzjonali ta' Everglades]] *[[Park Nazzjonali ta’ Fertő-Hanság]] *[[Park Nazzjonali ta' Garajonay]] *[[Park Nazzjonali ta' Garamba]] *[[Park Nazzjonali ta' Great Smoky Mountains]] *[[Park Nazzjonali ta' Gros Morne]] *[[Park Nazzjonali ta' Gunung Mulu]] *[[Park Nazzjonali ta' Hortobágy]] *[[Park Nazzjonali ta' Huascarán]] *[[Park Nazzjonali ta' Ichkeul]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguaçu]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguazú]] *[[Park Nazzjonali ta' Ivindo]] *[[Park Nazzjonali ta' Kahuzi-Biega]] *[[Park Nazzjonali ta' Kakadu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kaziranga]] *[[Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Kilimanjaro]] *[[Park Nazzjonali ta' Kinabalu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kiskunság]] *[[Park Nazzjonali ta' Komodo]] *[[Park Nazzjonali ta' Lahemaa]] *[[Park Nazzjonali ta' Lençóis Maranhenses]] *[[Park Nazzjonali ta' Lorentz]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Alerces]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Glaciares]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Katíos]] *[[Park Nazzjonali ta' Lushan]] *[[Park Nazzjonali ta' Mammoth Cave]] *[[Park Nazzjonali ta' Manas]] *[[Park Nazzjonali ta' Manú]] *[[Park Nazzjonali ta' Manovo-Gounda St Floris]] *[[Park Nazzjonali ta' Mesa Verde]] *[[Park Nazzjonali ta' Miguasha]] *[[Park Nazzjonali ta' Morne Trois Pitons]] *[[Park Nazzjonali ta' Murujuga]] *[[Park Nazzjonali ta' Nahanni]] *[[Park Nazzjonali ta' Niah]] *[[Park Nazzjonali ta' Niokolo-Koba]] *[[Park Nazzjonali ta' Noel Kempff Mercado]] *[[Park Nazzjonali ta' Nyungwe]] *[[Park Nazzjonali ta' Phong Nha – Kẻ Bàng]] *[[Park Nazzjonali ta' Þingvellir]] *[[Park Nazzjonali ta' Pirin]] *[[Park Nazzjonali ta' Purnululu]] *[[Park Nazzjonali ta' Rapa Nui]] *[[Park Nazzjonali ta' Rio Abiseo]] *[[Park Nazzjonali ta' Sagarmatha]] *[[Park Nazzjonali ta' Salonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Sangay]] *[[Park Nazzjonali ta' Sanqingshan]] *[[Park Nazzjonali ta' Serengeti]] *[[Park Nazzjonali ta' Serra da Capivara]] *[[Park Nazzjonali ta' Simien]] *[[Park Nazzjonali ta' Taï]] *[[Park Nazzjonali ta' Talampaya]] *[[Park Nazzjonali ta' Teide]] *[[Park Nazzjonali ta' Tongariro]] *[[Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon]] *[[Park Nazzjonali ta' Una]] *[[Park Nazzjonali ta' Vatnajökull]] *[[Park Nazzjonali ta' Virunga]] *[[Park Nazzjonali ta' Yellowstone]] *[[Park Nazzjonali ta' Yosemite]] *[[Park Nazzjonali tal-Biżonti tal-Boskijiet]] *[[Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola]] *[[Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone]] *[[Park Nazzjonali tal-Għadajjar ta' Mana]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Carlsbad]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu]] *[[Park Nazzjonali tal-Grand Canyon]] *[[Park Nazzjonali tal-Himalayas il-Kbar]] *[[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lag tal-Malawi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lagi ta’ Plitvice]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja tal-Kenja]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Bale]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Rwenzori]] *[[Park Nazzjonali tal-Vulkani ta' Hawaii]] *[[Park Nazzjonali tas-Sundarbans]] *[[Park Nazzjonali tat-Taġikistan]] *[[Park Nazzjonali tax-Xmara ta' Taħt l-Art ta' Puerto Princesa]] *[[Park Provinċjali ta' Ischigualasto]] *[[Park Provinċjali ta' Writing-on-Stone]] *[[Park Provinċjali tad-Dinosawri]] *[[Park Storiku ta' Ayutthaya]] *[[Park Storiku ta' Phu Phrabat]] *[[Park Storiku ta' Si Thep]] *[[Park Storiku ta' Sukhothai]] *[[Park ta' Maloti-Drakensberg]] *[[Park ta’ Muskau|Park ta' Muskau]] *[[Park tal-Art Mistagħdra ta' iSimangaliso]] *[[Park tal-Mafkar tar-Rewwixta u tar-Rivoluzzjoni]] *[[Park Trinazzjonali ta' Sangha]] *[[Parks Internazzjonali tal-Paċi ta' Waterton-tal-Glaċieri]] *[[Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri]] *[[Parks Nazzjonali tal-Lag ta' Turkana]] *[[Parks Nazzjonali u Statali tas-Siġar tal-Injam tal-Aħmar]] *[[Parks tal-Muntanji tar-Rockies Kanadiżi]] *[[Parmigianino]] *[[Parrukkier]] *[[Pasargadae]] *[[Paseo del Prado]] *[[Patoloġija]] *[[Pattadakal]] *[[Paulo Coelho]] *[[Pavlo Lee]] *[[Pécs]] *[[Pellegrinaġġ ta’ San Ġakbu]] *[[Peña de los Enamorados]] *[[Peniżola]] *[[Peniżola Valdés]] *[[Pergamon]] *[[Peri-Khan Sofiyeva]] *[[Persepolis]] *[[Peter Carl Fabergé]] *[[Péter Magyar]] *[[Pëtr Kapica]] *[[Petra]] *[[Petra Brocková]] *[[Petroglifiċi ta' Bangudae]] *[[Petroglifiċi tal-Lag ta' Onega u l-Baħar Abjad]] *[[Philipp Otto Runge]] *[[Philippi]] *[[Pienza]] *[[Piero Angela]] *[[Pierre Fatou]] *[[Pietro Longhi]] *[[Pietru l-Kbir]] *[[Pimachiowin Aki]] *[[Ping Yao]] *[[Pippo Baudo]] *[[Pirinej-Monte Perdido]] *[[Pitons]] *[[Pitons, Cirques u Rdumijiet tal-Gżira ta' Réunion]] *[[Pjanta]] *[[Pjanura ta' Bărăgan]] *[[Pjanura ta’ Stari Grad]] *[[Pjanura tal-Ġarer]] *[[Pjazza]] *[[Pjazza ta' Naqsh-e Jahan]] * [[Pjazza tal-Mirakli]] * [[Pkhali]] *[[Plamer]] *[[Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga]] *[[Pobiti Kamani]] *[[Politika]] *[[Polonnaruwa]] *[[Pont Antik ta’ Mostar]] *[[Pont ta' Forth]] *[[Pont ta' Malabadi]] *[[Pont ta' Mehmed Paša Sokolović]] *[[Pont ta' Vizcaya]] *[[Pont tal-Fjuri]] *[[Pont tal-Paċi, Tbilisi]] *[[Porfirio Barba-Jacob]] *[[Port Royal]] *[[Port ta' Mariupol]] *[[Port ta’ Marsamxett]] *[[Porta Nigra]] *[[Portiċi ta' Bologna]] *[[Porto]] *[[Postijiet Sagri tal-Bahá'i]] *[[Potosí]] *[[Pożati]] *[[Prambanan]] *[[Professjoni]] *[[Proklos]] *[[Promontorju ta' Putorana]] *[[Provins]] *[[Pu'er]] *[[Puebla (belt)]] *[[Pythagoreion]] === '''<u>Q</u>''' === * [[Qabar ta' Askia]] * [[Qabar ta' Humayun]] * [[Qabar Traċjan ta' Kazanlak]] * [[Qabar Traċjan ta' Sveshtari]] * [[Qabża tal-Biżonti Sfrakassati]] * [[Qal'at al-Bahrain]] * [[Qala (Għawdex)]] * [[Qalba Neolitika tal-Gżejjer Orkney]] * [[Qalhat]] * [[Qanat]] * [[Qaryat al-Faw]] * [[Qaytarma]] * [[Qorti Rjali ta' Tiébélé]] * [[Il-Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann|Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann Battista (Caravaggio)]] * [[Quanzhou]] * [[Quebrada de Humahuaca]] * [[Quedlinburg]] * [[Quirigua]] * [[Quito]] * [[Quseir Amra]] * [[Qutb Minar]] === '''<u>R</u>''' === * [[Rachid Chouhal]] * [[Raħal Storiku ta' St. George u l-Fortifikazzjonijiet Relatati, Bermuda]] * [[Rammelsberg]] * [[Ramses II]] * [[Rani-ki-Vav]] * [[Ras'ken' Ozks]] * [[Ravenna]] * [[Ravesa Lleshi]] * [[Red Bay]] * [[Regensburg]] * [[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]] * [[Reġjun tal-Estrazzjoni tal-Minerali ta' Erzgebirge/Krušnohoří]] * [[Reġjun tal-Inbid ta' Tokaj]] *[[Reichenau]] *[[Relattività (Maurits Cornelis Escher)]] *[[Rembrandt]] *[[Renata Scotto]] *[[Renju ta' Mapungubwe]] *[[Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz]] *[[Repubblika Sovjetika ta’ Don|Repubblika Sovjetika ta' Don]] *[[Residenza ta' Würzburg]] *[[Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja]] *[[Residenzi tal-Familja Savoia]] *[[Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin]] *[[Rettilu]] *[[Rewwixta tal-Qassisin]] *[[Riga]] *[[Risco Caído]] *[[Riversleigh]] *[[Riżerva Ekoloġika ta' Mistaken Point]] *[[Riżerva Forestali ta' Sinharaja]] *[[Riżerva Naturali Stretta tal-Muntanja ta' Nimba]] *[[Riżerva Naturali Stretta tat-Tsingy ta' Bemaraha]] *[[Riżerva Naturali ta' Bashkiriya]] *[[Riżerva Naturali ta' Darwin]] *[[Riżerva Naturali ta’ Kaniv]] *[[Riżerva Naturali ta' Nahal Me'arot]] *[[Riżerva Naturali ta' Okapi]] *[[Riżerva Naturali ta' Selous]] *[[Riżerva Naturali ta' Srebarna]] *[[Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka]] *[[Riżerva Naturali ta’ Yulen]] *[[Riżerva Naturali tal-Flora fil-Ġibs]] *[[Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' El Pinacate u Gran Desierto de Altar]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' Río Plátano]] *[[Riżerva tal-Bijosfera ta' Tehuacán-Cuicatlán]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Baħar l-Iswed]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki]] *[[Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa]] *[[Riżerva tal-Fawna ta' Dja]] *[[Riżervi Naturali ta' Air u ta' Ténéré]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tax-Xlokk]] *[[Riżervi tal-Katina Muntanjuża ta' Talamanca-La Amistad]] *[[Robert Fico]] *[[Robert Wilhelm Bunsen]] *[[Roberto Burle Marx]] *[[Rodi (belt)]] * [[Roi Mata]] * [[Roșia Montană]] * [[Ronald Searle]] * [[Røros]] * [[Rotta tal-Inċens – Bliet tad-Deżert f'Negev]] * [[Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta]] * [[Rotot ta’ Santiago de Compostela fi Franza]] * [[Royal Exhibition Building]] * [[Róža Domašcyna]] *[[Rudolf Diesel]] *[[Ruggiero Leoncavallo]] === '''<u>S</u>''' === * [[Sabratha]] * [[Saeva Dupka]] * [[Safranbolu]] * [[Saint-Émilion]] * [[Sajjied]] *[[Sala taċ-Ċentenarju]] *[[Salamanca]] *[[Salib ta' Santa Ewfrosina]] *[[Salini Rjali ta' Arc-et-Senans]] *[[Salme Kann]] *[[Saltaire]] *[[Salvatore Accardo]] *[[Salzburg]] *[[Samantha Cristoforetti]] *[[Samarkanda]] *[[Samarra]] *[[Sambor Prei Kuk]] *[[Sammallahdenmäki]] *[[Samuel Deguara]] *[[San Cristóbal de La Laguna]] *[[San Gimignano]] *[[San Lawrenz (Għawdex)]] *[[San Miguel de Allende]] *[[San Pietruburgu]] *[[Sana'a]] *[[Sanchi]] *[[Sandra Milo]] *[[Sandra Mondaini]] *[[Sandro Botticelli]] *[[Sangiran]] *[[Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel]] *[[Santa Cruz de Mompox]] *[[Santiago de Compostela]] *[[Santiago de Querétaro]] *[[Santiniketan]] *[[Santwarji tal-Għasafar tal-Passa tul il-Kosta tal-Baħar Isfar u l-Golf ta' Bohai]] *[[Santwarji tal-Pandas Ġganteski ta' Sichuan]] *[[Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng]] *[[Santwarju Nazzjonali tal-Għasafar ta' Djoudj]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus de Matosinhos]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte]] *[[Santwarju ta' Itsukushima]] *[[Santwarju tal-Balieni ta' El Vizcaino]] *[[Santwarju ta' Mỹ Sơn]] *[[Santwarju tal-Fawna u tal-Flora ta' Malpelo]] *[[Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan]] *[[São Cristóvão]] *[[São Luís]] *[[Sarazm]] *[[Sardis]] * [[Saryarka]] * [[Sassi ta' Matera]] * [[Satsivi]] *[[Schokland]] *[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]] *[[Sebastian Brant]] *[[Segovia]] *[[Seka Sablić]] *[[Sengħa]] *[[Seokguram]] *[[Seowon]] *[[Severo Ochoa]] *[[Sevil Shhaideh]] *[[Sewell]] *[[Sferi tal-Ġebel tal-Costa Rica]] *[[SGang Gwaay]] *[[Shahr-e Sukhteh]] *[[Shahrisabz]] *[[Shaken Aimanov]] *[[Shales ta' Maotianshan]] *[[Sheki]] *[[Shennongjia]] *[[Shibam]] *[[Shirakami-Sanchi]] *[[Shiretoko]] *[[Sian Ka'an]] *[[Šibenik]] *[[Sibila Petlevski]] *[[Sidney Webb]] *[[Siega Verde]] *[[Siena]] *[[Sighișoara]] *[[Sigiriya]] *[[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]] *[[Siġra tal-ballut ta' Tamme-Lauri]] *[[Sikhote-Alin]] *[[Simon Kldiashvili]] *[[Sinagoga Antika (Erfurt)]] *[[Sinéad O'Connor]] *[[Sintra]] *[[Siracusa]] *[[Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar]] *[[Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg]] *[[Sistema tat-Toroq tal-Inka]] *[[Sit Agrikolu Bikri ta' Kuk]] *[[Sit arkeoloġiku ta' Al-Balid|Sit Arkeoloġiku ta' Al-Balid]] *[[Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca]] *[[Sit Arkeoloġiku ta’ Paphos]] *[[Sit Arkeoloġiku tal-Maħżen ta' Valongo]] *[[Sit Storiku Nazzjonali ta' San Juan]] *[[Sit Storiku Statali tat-Tumbati tal-Ħamrija ta' Cahokia]] * [[Sit ta' Wirt Dinji]] * [[Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden]] *[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]] *[[Sit tar-Raġel ta' Peking f'Zhoukoudian]] *[[Siti tad-Dolmens ta' Gochang, Hwasun u Ganghwa]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Bat, Al-Khutm u Al-Ayn]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco]] *[[Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi]] *[[Siti Ewlenin tal-Estrazzjoni fil-Wallonja]] *[[Siti Funebri u Mfakar tal-Ewwel Gwerra Dinjija (il-Front tal-Punent)]] *[[Siti Kristjani Moħbija fir-Reġjun ta' Nagasaki]] *[[Siti Metallurġiċi Antiki tal-Burkina Faso]] *[[Siti Penitenzjarji Awstraljani]] *[[Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi|Siti Preistoriċi bil-Puntali Madwar l-Alpi]] *[[Siti Preistoriċi ta' Jōmon fit-Tramuntana tal-Ġappun]] *[[Siti Sagri u Rotot ta' Pellegrinaġġ fil-Katina Muntanjuża ta' Kii]] *[[Siti tal-Fossili tal-Ominidi tal-Afrika t'Isfel]] *[[Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun]] *[[Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Kondoa]] *[[Siti tat-Tusi]] *[[Skarpan]] *[[Skellig Michael]] *[[Skogskyrkogården]] *[[Skojjattlu tal-art ta' Tian Shan]] *[[Skola Superjuri tal-Mekkanika tal-Armata]] *[[Skoll il-Kbir tal-Qroll]] *[[Skoll tal-Qroll ta' New Caledonia]] *[[Skoll tal-Qroll tal-Belize]] *[[Skorba]] *[[Skrivan]] *[[Slavko Brezoski]] *[[Socotra]] *[[Soltaniyeh]] *[[Songo Mnara]] *[[Sophia Loren]] *[[Sophie Germain]] *[[Sophie Liebknecht]] *[[Söyembikä]] *[[Speicherstadt]] *[[Spinalonga]] *[[Sputnik 5]] *[[Stari Ras]] *[[Statwa]] *[[Statwa ta' Roland ta' Bremen]] *[[Statwa tal-Libertà]] *[[Stazzjon ta' Chhatrapati Shivaji]] *[[Stazzjon tar-Radju ta' Grimeton]] *[[Stećak]] *[[Stepan Erzya]] *[[Stevns Klint]] *[[Stonehenge]] *[[Stone Town]] *[[Strett ta' Hormuz]] *[[Su Nuraxi]] *[[Subak]] *[[Sulaiman-Too]] *[[Sundarbans]] *[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]] *[[Surtsey]] *[[Susa]] *[[Svaneti]] *[[Svetlana Antonovska]] *[[Sviyazhsk]] === '''<u>T</u>''' === * [[Ta' Bakkja]] * [[Ta' Ħaġrat]] * [[Ta' Kandja]] *[[Tabib]] *[[Tadrart Acacus]] *[[Taħdit]] *[[Taishan]] *[[Taj Mahal]] *[[Takalik Abaj]] *[[Takht-e Soleyman]] *[[Takht-i-Bahi]] *[[Takkanot Shum]] *[[Taksim]] *[[Tallinn]] *[[Tamgaly]] *[[Tanġier]] *[[Taos Pueblo]] *[[Taputapuātea]] *[[Tarraco]] *[[Tarzna Navali ta' Antigua u s-Siti Arkeoloġiċi Relatati]] *[[Tassili n'Ajjer]] *[[Taxila]] *[[Tchogha Zanbil]] *[[Te Wahipounamu]] *[[Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk]] *[[Teatru Antik ta’ Epidaurus|Teatru Antik ta' Epidaurus]] *[[Teatru Rjal]] *[[Teatru Ruman ta' Orange]] *[[Teatru tal-Opri Margravjali]] *[[Teatru tal-Opri ta' Sydney]] *[[Tebe (Eġittu)]] *[[Tekniku]] *[[Telč]] *[[Tempji Ħajjin Kbar taċ-Ċola]] * [[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] * [[Tempji ta' Ħal Tarxien]] *[[Tempju ta' Apollo Epikurju f’Bassae|Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae]] *[[Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus]] *[[Tempju ta' Haeinsa]] *[[Tempju ta' Kakatiya Rudreshwara]] *[[Tempju ta' Mahabodhi]] *[[Tempju ta' Preah Vihear]] *[[Tempju tal-Ġenna]] *[[Tempju tal-Għar ta' Dambulla]] *[[Tempju tax-Xemx ta' Konarak]] *[[Tempju u Ċimiterju ta' Konfuċju u l-Villa tal-Familja Kong f'Qufu]] *[[Teotihuacan]] *[[Tequila (Belt)]] * [[Terminoloġija]] * [[Tetiana Ostashchenko]] * [[Tétouan]] *[[Teżawru]] *[[Theobald Boehm]] *[[Theodore Géricault]] *[[Thimlich Ohinga]] *[[Tholos ta' El Romeral]] *[[Thomas à Kempis]] *[[Thoros ta' Edessa]] *[[Tian Shan]] * [[Tieqa tad-Dwejra]] * [[Tieqa ta' Wied il-Mielaħ]] * [[Tikal]] * [[Timbuktu]] * [[Timgad]] * [[Tina Turner]] * [[Tinetto]] * [[Tino]] * [[Tinqix fuq il-Blat f'Alta]] *[[Tinqix fuq il-Blat f'Tanum]] *[[Tinqix fuq il-Blat fir-Reġjun ta' Ha'il]] *[[Tinqix fuq il-Blat ta' Dazu]] *[[Tinqix ta' Bisotun]] *[[Tipasa]] *[[Tiryns]] *[[Tiwanaku]] *[[Tiya]] *[[Tlacotalpan]] *[[TNMK]] *[[Tobias Michael Carel Asser]] *[[Toledo]] *[[Tomaso Antonio Vitali]] *[[Tomiri]] *[[Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum]] *[[Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan]] * [[Torri Mmejjel ta' Pisa]] * [[Torri ta' Belém]] *[[Torri ta' Erkole]] *[[Torri ta' Londra]] *[[Torri tax-Xebba (Baku)]] *[[Torrijiet residenzjali tas-Svan|Torrijiet Residenzjali tas-Svan]] *[[Toruń]] *[[Tpittir fuq il-Blat ta' Sierra de San Francisco]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Għar ta' Shulgan-Tash]] *[[Trattat ta' Kaunas]] *[[Třebíč]] *[[Trinidad, Kuba]] *[[Trogir]] *[[Trojja]] *[[Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland]] *[[Tserkva ta' Santa Marija, Owczary]] *[[Tserkva ta' Santa Marija Omm Alla, Chotyniec]] *[[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] *[[Tsodilo]] *[[Tubeteika]] *[[Tulou ta' Fujian|''Tulou'' ta' Fujian]] *[[Tumbati Ċerimonjali tal-Ħamrija ta' Hopewell]] *[[Tumbati Funebri ta' Dilmun]] *[[Tumbati Funebri ta' Gaya]] *[[Tumbati Monumentali tal-Ħamrija ta' Poverty Point]] *[[Turan]] *[[Tutankhamun]] *[[Twyfelfontein]] *[[Tyre]] === '''<u>U</u>''' === * [[Úbeda]] * [[Ugo Foscolo]] *[[Uluru]] *[[Um er-Rasas]] *[[Umm Al-Jimāl]] *[[UNESCO]] *[[Università Iżlamika Russa]] *[[Università Nazzjonali Awtonoma tal-Messiku]] *[[Università ta' Al-Qarawiġin|Università ta' Al-Qarawijin]] *[[Università ta' Coimbra]] *[[Unjoni Sovjetika]] *[[Urbino]] *[['Uruq Bani Mu'arid]] *[[Uxmal]] === '''<u>V</u>''' === * [[Val d'Orcia]] *[[Val di Noto]] *[[Valentyna Radzymovska]] *[[Valeria Bruni Tedeschi]] *[[Vallée de Mai]] *[[Vasco da Gama]] *[[Vat Phou]] *[[Velimir Khlebnikov]] *[[Venera 7]] *[[Verona]] *[[Via Appia]] *[[Victoria Amelina]] *[[Vigan]] *[[Vincent van Gogh]] *[[Vilel u Ġonna tal-Familja Medici]] *[[Villa d'Este]] *[[Villa Romana del Casale]] *[[Villa ta' Adrijanu]] *[[Villa Tugendhat]] *[[Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja]] *[[Villaġġi bil-Knejjes Iffortifikati f'Transilvanja]] *[[Villaġġi Storiċi ta' Shirakawa-gō u Gokayama]] *[[Vilnius]] *[[Visby]] *[[Vitaliy Kim]] *[[Vito Volterra]] *[[Vittorio De Sica]] *[[Vjenna]] *[[Vladimir Ashkenazy]] *[[Vlkolínec]] *[[Volodymyr Zelenskyy]] *[[Volubilis]] *[[Võros]] *[[Vulkan tat-Tajn ta’ Lökbatan]] *[[Vulkani ta' Kamchatka]] === '''<u>W</u>''' === * [[Wachau]] * [[Wadi Al-Hitan]] *[[Wadi Rum]] *[[Wales]] *[[Weimar Klassika]] *[[Werrej]] *[[Wied Superjuri tar-Renu Nofsani]] *[[Wied t'Isfel tal-Awash]] *[[Wied ta' Kathmandu]] *[[Wied ta' Loire]] *[[Wied ta' Madriu-Perafita-Claror]] *[[Wied ta' M'zab]] *[[Wied ta' Qadisha]] *[[Wied ta' Viñales]] *[[Wied tal-Fondoq il-Kbir]] *[[Wied tat-Tempji]] *[[Wilhelm Grimm]] *[[Wilhelm Röntgen]] *[[Willem de Sitter]] *[[Willemstad]] *[[William Boeing]] *[[Wirt Arkeoloġiku tal-Wied ta' Lenggong]] *[[Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra]] *[[Wismar]] *[[Władysław Horodecki]] *[[Wolfgang Paul]] === '''<u>X</u>''' === * [[Xanadu]] * [[Xanthos]] * [[Xatt it-Tiben]] *[[Xeff]] *[[Xidi]] *[[Xmara Omo]] *[[Xochicalco]] *[[Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem]] *[[Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier]] *[[Xjenza spazjali]] *[[Xtatol]] === '''<u>Y</u>''' === * [[Yagul]] * [[Yakushima]] * [[Yana Zinkevych]] * [[Yangdong]] * [[Yarmak]] * [[Yaroslavl]] * [[Yazd]] * [[Yeni-Kale]] * [[Yin Xu]] * [[Yllka Mujo]] * [[Yogyakarta]] *[[Yuliya Gushchina]] *[[Yuri Lysianskyi]] === '''<u>Ż</u>''' === * [[Żapoteki]] * [[Żiemel Abjad ta' Osmington]] * [[Żona Kulturali ta' Ḥimā]] *[[Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu]] *[[Żona Naturali Selvaġġa tat-Tażmanja]] *[[Żona Protetta ta' Jungfrau-Aletsch]] *[[Żona Protetta ta' Pliva, Janj u r-Riżerva ta' Janjske Otoke]] *[[Żona Protetta tal-Gżejjer Phoenix]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Huanglong]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku tal-Wied ta' Jiuzhaigou]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Wulingyuan]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Guanacaste]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Pantanal]] *[[Żona tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Chongoni]] *[[Żoni Protetti tar-Reġjun tal-Fjuri tal-Kap]] *[[Żoni Protetti tat-Tliet Xmajjar Paralleli ta' Yunnan]] *[[Żoni Storiċi ta' Baekje]] *[[Żoni Storiċi ta' Gyeongju]] *[[Żooloġija]] === '''<u>Z</u>''' === * [[Zabid]] * [[Zacatecas (belt)]] * [[Zagori]] * [[Zamość]] * [[Žatec]] * [[Žehra]] * [[Ziba Ganiyeva]] * [[Zivana]] * [[Zlata Kolarić-Kišur]] *[[Zofia Zamenhof]] *[[Zollverein]] *[[Zond 5]] *[[Zsuzsanna Lorántffy]] 4eqo33qhd5uss489fn6j0r2beuddtbt 330076 330074 2026-05-16T17:27:10Z Trigcly 17859 aġġornament 330076 wikitext text/x-wiki == '''Artikli ġodda (1998)''' == === <u>'''A'''</u> === * [[Aapravasi Ghat]] * [[Aasivissuit-Nipisat: Territorju tal-Kaċċa tal-Inuit bejn is-Silġ u l-Baħar]] * [[Abbazija ta' Corvey]] * [[Abbazija ta' Fontenay]] * [[Abbazija ta' Lorsch]] * [[Abbazija ta' Pannonhalma]] *[[Abbazija ta' Saint-Savin-sur-Gartempe]] *[[Abbazija ta' Sankt Gallen]] *[[Abbazija ta’ Vézelay|Abbazija ta' Vezelay]] *[[Abu al-Fida]] *[[Abu Mena]] *[[Abu Simbel]] *[[Ċentru Storiku ta' Acre|Acre]] *[[Afag Bashirgyzy]] *[[Aflaj tal-Oman]] *[[Afrodisja]] *[[Agadez]] *[[Agostino Carracci]] *[[Agostino Matrenza]] *[[Ahwar tan-Nofsinhar tal-Iraq]] *[[Aigai]] *[[Aït Benhaddou]] *[[Akkwedott ta' Padre Tembleque]] *[[Akkwedott ta' Pontcysyllte]] *[[Akshata Murthy]] *[[Aksum]] *[[Al Qal'a ta' Beni Hammad]] *[[Al Zubarah]] *[[Al-Maghtas]] *[[Alatyr]] *[[Albéric Magnard]] *[[Alberobello]] *[[Albi]] *[[Alcalá de Henares]] *[[Alcide d'Orbigny]] *[[Aleksandr Yakovlevich Khinchin]] *[[Alenush Terian]] *[[Aleppo]] *[[Alessandro Scarlatti]] *[[Alessandro Volta]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Alexander Wolszczan]] *[[Aleksandra Smiljanić]] *[[Alfred Hermann Fried]] *[[Alfred Nobel]] *[[Alfredo Casella]] *[[Alois Dryák]] *[[Alto Douro]] *[[Amazigh Marokkin Standard]] *[[Ambohimanga]] *[[Ambra Sabatini]] *[[Amerigo Vespucci]] *[[Amerigo Vespucci (vapur għoli)|''Amerigo Vespucci'' (vapur għoli)]] * [[L-Amerika t'Isfel|Amerka t’Isfel]] * [[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta’ Fuq]] *[[Amilcare Ponchielli]] *[[Anastasia Golovina]] *[[Anders Jonas Ångström]] *[[André Citroën]] *[[André Weil]] *[[Anfibju]] *[[Anfiteatru ta' El Jem]] *[[Angelina Mango]] * [[Angkor Wat]] * [[Angra do Heroísmo]] * [[Ani]] * [[Anjar]] * [[Anna Brigadere]] * [[Anna Kyriakou]] *[[Anna Seghers]] *[[Anna Sychravová]] *[[Anne-Sophie Mutter]] *[[Anse aux Meadows]] * [[Antartika]] * [[Anticosti]] * [[Antigua Guatemala]] *[[Antoine de Jussieu]] *[[Antoine de Saint-Exupéry]] *[[Antoinette Miggiani]] *[[Anton Diabelli]] *[[Anuradhapura]] *[[Aplogruppi Y-DNA fit-tribujiet tal-Każakistan]] *[[Aporofobija]] *[[Aquileia]] *[[Arċipelagu ta' Bijagós]] *[[Arċipelagu ta' Revillagigedo]] *[[Arċipelagu ta' Vega]] *[[Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona]] *[[Arequipa]] *[[Arġentier]] *[[Arġentier (tad-deheb)]] *[[Ark Ġeodetiku ta’ Struve|Ark Ġeodetiku ta' Struve]] *[[Arkata Trijonfali ta' Orange]] *[[Arkeoloġija]] *[[Arkitett]] *[[Arkitettura Mudéjar ta' Aragona]] *[[Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright]] *[[Arles]] *[[Armata tat-Terrakotta]] *[[Arslantepe]] *[[Art tal-Inċens]] *[[Arthur Schnitzler]] *[[Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja]] *[[Artiġjan]] *[[Artijiet Għoljin Ċentrali tas-Sri Lanka]] *[[As-Salt]] *[[Asmara]] * [[Assisi]] * [[Assi Ċentrali ta' Beijing]] * [[Assur]] * [[Astrofiżika]] *[[Asuman Baytop]] *[[Athos]] *[[Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Marib]] *[[Auschwitz]] *[[Austin Camilleri]] *[[Ávila]] *[[Avukat]] === '''<u>B</u>''' === * [[Baalbek]] * [[Babilonja]] * [[Baċir tal-Lag ta' Uvs]] * [[Baċir tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Nord-Pas de Calais]] * [[Baeza]] * [[Bagan]] * [[Baħar l-Abjad]] * [[Baħar l-Iswed]] *[[Baħar ta' Wadden]] *[[Baħar tar-Ramel tan-Namibja]] *[[Bajja ta' Dungonab]] *[[Bajja ta' Ha Long]] *[[Bajja ta' Tallinn]] *[[Bajja tal-Klieb il-Baħar]] *[[Bajjad]] *[[Baleron]] *[[Bamberg]] *[[Ban Chiang]] *[[Banská Štiavnica]] *[[Barbier]] *[[Bardejov]] *[[Barokk]] *[[Bartolomé de Escobedo]] *[[Bath, Somerset]] *[[Batlejka]] *[[Battaljun Mediku tal-Ospedalieri]] *[[Battir]] *[[Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau]] *[[Baxkortostan]] *[[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]] *[[Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč|Bażilika Ewfrasjana ta' Poreč]] *[[Bażilika ta' San Eġidju]] *[[Beatriz Carrillo]] *[[Beemster]] *[[Béguinage]] *[[Belintersat-1]] *[[BelKA]] *[[Belt Bajda ta' Tel Aviv – il-Moviment Modern]] *[[Belt Kolonjali ta' Santo Domingo]] *[[Belt Projbita]] *[[Belt Storika ta' Ahmadabad]] *[[Belt Storika tal-Kajr]] *[[Belt Storika tal-Moskej ta' Bagerhat]] *[[Belt ta' Guanajuato]] *[[Belt ta' New York]] *[[Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto|Belt ta' Viċenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto]] *[[Belt Universitarja ta' Caracas]] *[[Bennej]] *[[Berġa tal-Italja, il-Belt Valletta]] *[[Berġa tal-Italja, il-Birgu]] *[[Bergpark Wilhelmshöhe]] *[[Bernard Grech]] *[[Betlem]] *[[Betti Alver]] *[[Burkhan Khaldun]] *[[Bidwi]] *[[Bieb il-Belt]] *[[Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai]] *[[Binjiet Tradizzjonali tal-Asante]] *[[Blat Imkenni ta' Bhimbetka]] *[[Bliet Antiki tal-Pyu]] *[[Bliet Kapitali u Oqbra tar-Renju Antik ta' Koguryo]] *[[Bliet Storiċi tal-Istrett ta' Malakka]] *[[Bobby Charlton]] *[[Bolgar]] *[[Bordeaux]] *[[Borobudur]] *[[Borża ta' Malta]] *[[Bosra]] *[[Bridgetown]] *[[Brook Taylor]] *[[Brú na Bóinne]] *[[Bruno Pizzul]] *[[Bryggen]] *[[Bucha]] *[[Buddha Ġgantesk ta' Leshan]] *[[Bugeddum Armen]] *[[Bukhara]] *[[Burt Bacharach]] *[[Buskett]] *[[Butrint]] *[[Byblos]] === '''<u>Ċ/C</u>''' === * [[Cáceres (Spanja)]] * [[Calakmul]] * [[Camagüey]] * [[Camino Real de Tierra Adentro]] * [[Campeche]] * [[Canal du Midi]] * [[Canaletto]] * [[Caral]] * [[Carcassonne]] *[[Carl Bosch]] *[[Carl David Anderson]] *[[Carl Linnaeus]] *[[Carla Fracci]] *[[Carlo Collodi]] *[[Caroline Mikkelsen]] *[[Casco Viejo, il-Panama]] *[[Castel del Monte, Puglia]] *[[Çatalhöyük]] *[[Causses u Cévennes]] *[[Ċellola]] *[[Ċensu Apap]] *[[Ċentru Kulturali ta' Heydar Aliyev]] *[[Ċentru Storiku ta' Lijiang]] *[[Ċentru Storiku ta' Macao]] *[[Ċentru Storiku ta' Rauma]] *[[Ċentru Storiku ta' Salvador de Bahia]] *[[Český Krumlov]] *[[Ċetta Chevalier]] *[[Chaîne des Puys]] *[[Chakapuli]] *[[Chan Chan]] *[[Changdeokgung]] *[[Chankillo]] *[[Charles Jean de la Vallée-Poussin]] *[[Charles-Amédée-Philippe van Loo]] *[[Charles Nicolle]] *[[Charles Richter]] *[[Charles Xuereb]] *[[Charlie Watts]] *[[Chavín]] *[[Choeung Ek]] *[[Chersonesus Tawrika]] *[[Chichén Itzá]] *[[Chilehaus]] *[[Choirokoitia]] *[[Christiansfeld]] *[[Christopher Polhem]] *[[Cidade Velha]] *[[Cienfuegos]] *[[Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova]] *[[Cinque Terre]] *[[Ċirkewwa]] *[[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long]] *[[Ċittadella ta' Erbil]] *[[Ċittadella tad-Dinastija Hồ]] *[[Claude Joseph Rouget de Lisle]] *[[Climats u Terroirs ta' Bourgogne]] *[[Colonia del Sacramento]] *[[Copan]] *[[Córdoba, Spanja]] *[[Coro]] *[[Crespi d'Adda]] *[[Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja]] *[[Cristofano Allori]] *[[Cuenca, l-Ekwador]] *[[Cuenca (Spanja)]] *[[Cueva de las Manos]] *[[Cumalıkızık]] *[[Curzio Maltese]] *[[Cusco]] *[[Cynthia Turner]] *[[Cyrene]] === '''<u>D</u>''' === * [[Daiga Mieriņa]] * [[Damasku]] * [[Daniel Gabriel Fahrenheit]] * [[Danxia]] *[[Dar ta’ Rietveld Schröder|Dar ta' Rietveld Schröder]] *[[Dar tal-Kimeri]] *[[Dar tat-Twelid ta' Martin Luteru]] *[[Dar u Studjo ta' Luis Barragán]] *[[Delos]] *[[Delphi]] *[[Delta ta' Saloum]] *[[Delta ta' Okavango]] *[[Delta tad-Danubju]] *[[Delta tax-xmara Kızılırmak]] *[[Dengfeng]] *[[Dentist]] *[[Denys Shmyhal]] *[[Déodat Gratet de Dolomieu]] *[[Deżert ta' Badain Jaran]] *[[Deżert ta' Lut]] *[[Deżerta tal-isfarġel]] *[[Dholavira]] *[[Diamantina]] *[[Diana, Prinċipessa ta' Wales]] *[[Diaolou]] *[[Diga ta' Karakaya]] *[[Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Ukrajna]] *[[Dimitrana Ivanova]] *[[Distrett ta' At-Turaif]] *[[Diy-Gid-Biy]] *[[Dizzjunarju]] *[[Djalett]] *[[Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell]] *[[Djémila]] *[[Djerba]] *[[DNA]] *[[Dolċier]] *[[Dolmen ta' Menga]] *[[Dolmen ta' Viera]] *[[Dolomiti]] *[[Domenico Allegri]] *[[Domenico Scarlatti]] *[[Domowina]] *[[Domus de Janas]] *[[Domus Rumana]] *[[Donatello]] *[[Dougga]] *[[Draginja Vuksanović-Stanković]] *[[Dubrovnik]] *[[Durmitor]] * [[Dwejra]] === '''<u>E</u>''' === * [[Edgar Preca]] * [[Edward Sexton]] * [[Edinburgu]] * [[Edward de Bono]] * [[Edwin Hubble]] * [[Efesu]] * [[Eise Eisinga]] *[[Ekonomista]] *[[Ekosistema u Relitt tal-Pajsaġġ Kulturali ta' Lopé-Okanda]] *[[El Escorial]] *[[El Jadida]] *[[El Tajin]] *[[El Torcal]] *[[Eladio Dieste]] *[[Eleonora Jenko Groyer]] *[[Elisha Graves Otis]] *[[Elvas]] *[[Emil Nolde]] *[[Emma Andrijewska]] *[[Emma Muscat]] *[[Ernst Schröder]] *[[Esperantoloġija]] *[[Essaouira]] *[[Estrazzjoni terminoloġika]] *[[Ethel Anderson]] *[[Eugenija Šimkūnaitė]] *[[Eugenio Montale]] *[[Eva Ahnert-Rohlfs]] *[[Evelyn Bonaci]] *[[Évora]] *[[Ewropa tal-Lvant]] === '''<u>F</u>''' === * [[Fabbrika ta' Fagus]] * [[Fabbrika ta' Van Nelle]] * [[Fabbrika tal-Azzar ta' Völklingen]] * [[Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg]] * [[Fabbrika tal-Ħarir ta' Tomioka]] * [[Fabbrika tal-Injam u tal-Kartun ta' Verla]] * [[Fabbriki tal-Wied ta' Derwent]] * [[Fanal ta' Cordouan]] * [[Fanjingshan]] * [[Fasil Ghebbi]] * [[Fatehpur Sikri]] * [[Fdalijiet Arkeoloġiċi ta' Moenjodaro]] * [[Fdalijiet ta' Gedi]] * [[Fdalijiet ta' León Viejo]] * [[Fdalijiet ta' Loropéni]] * [[Fdalijiet tal-Vihara Buddista f'Paharpur]] * [[Fehme Agani]] *[[Femminiżmu tar-Rom]] *[[Fenno-Skandinavja]] *[[Fernando Botero]] *[[Ferrara]] *[[Ferruccio Lamborghini]] *[[Festival ta' Sanremo]] *[[Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli]] *[[Figolla]] *[[Firenze]] *[[Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat]] *[[Fjords Norveġiżi tal-Punent]] *[[Flora Martirosian]] *[[Fondoq ta' Ironbridge]] *[[Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa]] *[[Foresti Irkanjani]] *[[Foresti Muntanjużi ta' Odzala-Kokoua]] *[[Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda]] *[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] *[[Foresti Tropikali ta' Gondwana]] *[[Foresti Tropikali tal-Atsinanana]] *[[Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċi]] *[[Foresti Verġni ta' Komi]] *[[Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagna]] *[[Forti l-Aħmar]] * [[Forti ta' Agra]] *[[Forti ta' Bahla]] *[[Forti ta' Galle]] *[[Forti ta' Ġesù]] *[[Forti ta' Rohtas]] *[[Fortifikazzjonijiet fuq in-Naħa tal-Karibew tal-Panama: Portobelo-San Lorenzo]] *[[Fortifikazzjonijiet ta’ Kotor|Fortifikazzjonijiet ta' Kotor]] *[[Fortifikazzjonijiet ta' Vauban]] *[[Fortijiet fl-Għoljiet ta' Rajasthan]] *[[Fortijiet u Kastelli tal-Ghana]] *[[Fortizza ta' Diyarbakır]] *[[Fortizza ta' Hwaseong]] *[[Fortizza ta' Pirot]] *[[Fortizza ta' San Nikola]] *[[Fortizza ta' Suomenlinna]] *[[Fortizzi ta' Dacia fil-Muntanji Orăștie]] *[[Fortizzi Tondi tal-Vikingi]] *[[Foss ta' Messel]] *[[Fotografu]] *[[Francesco Guardi]] *[[François-Alphonse Forel]] *[[François Couperin]] *[[François Girardon]] *[[Francois Mauriac]] *[[Franco Migliacci]] *[[Franġisk Zahra]] *[[Frank Drake]] *[[Franz Beckenbauer]] *[[Franz Kafka]] *[[Franz Ritter von Hauer]] *[[Franz von Suppé]] *[[Frawla]] *[[Fray Bentos]] *[[Frédéric Bartholdi]] *[[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] *[[Fritz Albert Lipmann]] *[[Frosta tal-Għid]] * [[Frott]] * [[Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel]] * [[Fruntieri Rumani ta' Dacia]] * [[Fruntieri Rumani tad-Danubju]] * [[Fruntieri tal-Imperu Ruman]] *[[Fuji]] *[[Furnar]] === '''<u>Ġ</u>''' === * [[Ġardinar]] *[[Ġebla ta' Rosetta]] * [[Ġebla tal-Ġeneral]] * [[Ġeoloġija]] * [[Ġeriko tal-Qedem]] * [[Ġerusalemm]] * [[Ġibjun ta' Bovilla]] * [[Ġibjun ta' Kiev]] * [[Ġnien Botaniku ta' Padova]] * [[Ġnien Persjan]] * [[Ġobon ta' Jāņi]] * [[Ġonna Botaniċi Rjali ta' Kew]] * [[Ġonna Botaniċi ta' Singapore]] * [[Ġonna Klassiċi ta' Suzhou]] * [[Ġonna ta' Hevsel]] * [[Ġonna ta' Shalimar]] *[[Ġurnalist]] === '''<u>G</u>''' === * [[Gammelstad]] * [[Gamzigrad]] * [[Gati tal-Punent]] * [[Gebel Barkal]] * [[Geirangerfjord]] * [[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi]] *[[Georg Ohm]] *[[Georg von Békésy]] *[[George Gallup]] *[[Georges Bernanos]] *[[Georges J.F. Kohler]] *[[Gerbrand van den Eeckhout]] *[[Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel]] *[[Ghadamès]] *[[Giacomo Barozzi da Vignola]] *[[Giacomo Zanella]] *[[Giampiero Galeazzi]] *[[Gianni Vella]] *[[Gigi Riva]] *[[Giorgia Meloni]] *[[Giorgio Vasari]] *[[Giosuè Carducci]] *[[Giotto]] *[[Giovanni Arduino]] *[[Giovanni Battista Belzoni]] *[[Giovanni Boccaccio]] *[[Giovanni Paisiello]] *[[Giovanni Papini]] *[[Giulio Natta]] *[[Gjirokastër]] *[[Glossarju]] *[[Göbekli Tepe]] *[[Goffredo Mameli]] *[[Goiás]] *[[Golf ta' California]] *[[Golf ta' Porto]] *[[Gonbad-e Qābus]] *[[Gordion]] *[[Gösta Mittag-Leffler]] *[[Gotiku]] *[[Gozinaki]] *[[Gran Ordni tar-Re Tomislav]] *[[Grand Pré]] *[[Grand-Bassam]] *[[Grand Place, Brussell]] *[[Graz]] *[[Grazia Deledda]] *[[Greenland]] *[[Gregorio Allegri]] *[[Gremxula ta' Malta]] *[[Grotta ta' Chauvet]] *[[Grotti ta' Longmen]] *[[Grotti ta' Yungang]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Mahabalipuram]] *[[Guillaume Cornelis van Beverloo]] *[[Guimarães]] *[[Gustave Charpentier]] * [[Gżejjer Eolji]] * [[Gżejjer Falkland]] * [[Gżejjer Galapagos]] * [[Gżejjer Marquesas]] * [[Gżejjer Solovetsky]] * [[Gżejjer Sub-Antartiċi ta' New Zealand]] * [[Gżejjer ta' Amami-Ōshima, ta' Tokunoshima u ta' Iriomote, u t-Tramuntana ta' Okinawa]] * [[Gżejjer ta' Ogasawara]] * [[Gżejjer tal-Blat]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Aldabra]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Bikini]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Rocas]] * [[Gżejjer tan-Nofsinhar u Ibħra Awstrali Franċiżi]] * [[Gżira Heard u l-Gżejjer McDonald]] * [[Gżira Inaċċessibbli]] * [[Gżira Sagra ta' Okinoshima u Siti Assoċjati fir-Reġjun ta' Munakata]] * [[Gżira ta' Cocos]] * [[Gżira ta' Fraser]] * [[Gżira ta' Gorée]] * [[Gżira ta' Henderson]] *[[Gżira ta' Jeju]] *[[Gżira ta' Kunta Kinteh]] *[[Gżira ta' Lord Howe]] *[[Gżira ta' Macquarie]] *[[Gżira ta' Mozambique]] *[[Gżira ta' Pico]] *[[Gżira ta' Robben]] *[[Gżira ta' Saint-Louis]] *[[Gżira ta' Tiwai]] *[[Gżira ta' Wrangel]] *[[Gżira tal-Mużewijiet]] === '''<u>GĦ</u>''' === * [[Għajn Tuffieħa]] * [[Għalliem]] *[[Għar Dalam]] *[[Għar ta' Altamira]] *[[Għar ta' Gorham]] *[[Għar ta' Karain]] *[[Għar ta' Optymistychna]] *[[Għar ta' Vjetrenica]] *[[Għar tal-Apokalissi]] *[[Għar tal-Irħam]] *[[Għar tas-Silġ ta' Dobšiná]] *[[Għarb]] *[[Għelieqi Mtarrġa tar-Ross tal-Cordilleras tal-Filippini]] *[[Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja]] *[[Għerien ta' Ajanta]] *[[Għerien ta' Elephanta]] *[[Għerien ta' Ellora]] *[[Għerien ta' Mogao]] *[[Għerien ta’ Škocjan|Għerien ta' Škocjan]] *[[Għerien u Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja]] *[[Għid]] *[[Għoljiet, Djar u Kantini ta' Champagne]] *[[Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia]] *[[Għoljiet ta' Donets]] *[[Għoljiet ta' Matobo]] *[[Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene]] === '''<u>H</u>''' === * [[Hagia Sophia]] * [[Hahoe]] * [[Haley Bugeja]] * [[Halloumi]] * [[Hallstatt]] * [[Hampi]] *[[Hans Geiger]] *[[Hans Memling]] *[[Hans Spemann]] *[[Harar]] *[[Harry Belafonte]] *[[Hatı Çırpan]] *[[Hatra]] *[[Hattusha]] *[[Hawa Mahal]] *[[Hebron]] *[[Hedeby]] *[[Hegmataneh]] *[[Hegra]] *[[Heinrich Hertz]] *[[Helena Kottler Vurnik]] *[[Henri Fantin-Latour]] *[[Henri Frederic Amiel]] *[[Hermannus Contractus]] *[[Hideki Shirakawa]] *[[Hideki Yukawa]] *[[Hildesheim]] *[[Höga Kusten]] *[[Hoh Xil]] *[[Hội An]] *[[Holašovice]] *[[Hollókő]] *[[Hongcun]] *[[Hospicio Cabañas]] *[[Hospital de Sant Pau]] *[[Hovgården]] *[[Howard Carter]] *[[Hryhorii Kvitka-Osnovianenko]] *[[Huangshan]] *[[Hubert de Givenchy]] === '''<u>Ħ</u>''' === * [[Ħaġar Megalitiku ta' Carnac]] * [[Ħaġar ta' Jelling]] * [[Ħajja]] *[[Ħajt il-Kbir taċ-Ċina]] *[[Ħitan Rumani ta' Lugo]] *[[Ħsad tal-Perli fil-Bahrain]] === '''<u>I</u>''' === * [[Ibn Battuta]] * [[ICOMOS]] * [[Idolu ta' Shigir]] * [[Idrija]] * [[Idrijski žlikrofi]] * [[Ilha Grande]] * [[Il'ja Prigožini]] * [[Impjant Nukleari ta' Zaporizhzhia]] *[[Impjant tal-Ippompjar bl-Istim ta' Wouda]] *[[Impjanti tan-Nitrat tal-Potassju ta' Humberstone u ta' Santa Laura]] *[[Inara Luigas]] *[[Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica|Inċiżjonijiet fuq il-Blat f'Valcamonica]] *[[Independence Hall]] *[[Indiċi]] *[[Industrija tal-lavanja f'Wales]] *[[Ingredjent]] *[[Intaljatur]] *[[Internet]] *[[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] * [[Ipproċessar testwali]] * [[Irdumijiet ta' Bandiagara]] * [[Iremel]] * [[Irħula Antiki ta' Djenné]] * [[Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa]] * [[Irpin]] * [[Irziezet Imżejnin ta' Hälsingland]] *[[Isabella d'Este]] *[[ISBN]] *[[Istitut tar-Riċerka dwar il-Foresti tal-Malażja]] *[[Istmu Kuronjan]] *[[Ivan Turgenev]] *[[Ivrea]] === '''<u>J</u>''' === * [[Jacinto Benavente]] * [[Jaipur]] * [[Jakob Bogdani]] * [[Jan Novák]] *[[Jantar Mantar, Jaipur]] *[[Jarrod Sammut]] *[[Jean Antoine Houdon]] *[[Jean Dieudonné]] *[[Jean Picard]] *[[Jebel Faya]] *[[Jeddah]] *[[Jodensavanne]] *[[Joggins]] *[[Johann Christian Bach]] *[[Johan Jensen]] *[[John Edward Critien]] *[[John Kendrew]] *[[John Strutt Rayleigh]] *[[Jongmyo]] *[[Jørgen Pedersen Gram]] *[[Josef Hoffman]] *[[Joseph Louis Gay-Lussac]] *[[Joya de Cerén]] *[[Jože Plečnik]] *[[Jules Pascin]] *[[Julia Malinova]] *[[Julia Sanina]] *[[Júlia Sigmond]] *[[Julio Baghy]] *[[Julius Wagner-Jauregg]] *[[Jum il-Ġifa]] *[[Jum il-Lingwa Erżjana]] *[[Jum l-Ewropa]] *[[Jum Zamenhof]] === '''<u>K</u>''' === * [[Kaċċa bl-ajkli]] * [[Kairouan]] * [[Kaja Kallas]] *[[Kalwaria Zebrzydowska]] *[[Kampnari tal-Belġju u ta' Franza]] *[[Kanal il-Kbir (iċ-Ċina)]] *[[Kanal ta' Rideau]] *[[Kanali ta' Amsterdam]] *[[Kandy]] *[[Kappella]] *[[Karavanseraj Persjani]] *[[Karbalayi Safikhan Karabakhi]] *[[Karl Ferdinand Braun]] *[[Karl Weierstrass]] *[[Karlskrona]] *[[Karlu III]] *[[Kasbah tal-Alġier]] *[[Kaskati ta' Galdelsha]] *[[Kaskati ta' Vitorja]] *[[Kastell ta' Ankara]] *[[Kastell ta' Durham]] *[[Kastell ta' Himeji]] *[[Kastell ta’ Kroměříž|Kastell ta' Kroměříž]] *[[Kastell ta' Kronborg]] *[[Kastell ta' Kuressaare]] *[[Kastell ta’ Litomyšl|Kastell ta' Litomyšl]] *[[Kastell ta' Lubart]] *[[Kastell ta’ Malbork|Kastell ta' Malbork]] *[[Kastell ta' Nesvizh]] *[[Kastell ta' Neuschwanstein]] *[[Kastell ta' Paphos]] *[[Kastell ta' San Pedro de la Roca]] *[[Kastell ta' Spiš]] *[[Kastell ta' Wartburg]] *[[Kastell ta' Zerzevan]] *[[Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl]] *[[Kastelli ta' Bellinzona]] *[[Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd]] *[[Katarina Vitale]] * [[Katidral]] *[[Katidral ta' Aachen]] *[[Katidral ta' Amiens]] *[[Katidral ta' Bourges]] *[[Katidral ta' Burgos]] *[[Katidral ta' Canterbury]] *[[Katidral ta' Chartres]] *[[Katidral ta' Köln]] *[[Katidral ta' León, Nikaragwa]] *[[Katidral ta' Naumburg]] *[[Katidral ta' Reims]] *[[Katidral ta' Roskilde]] *[[Katidral ta' Santa Sofija (Kiev)]] *[[Katidral ta’ Šibenik|Katidral ta' Šibenik]] *[[Katidral ta' Speyer]] *[[Katidral ta' Tournai]] *[[Katidral ta' Zvartnots]] *[[Katidral tat-Trasfigurazzjoni, Dnipro]] *[[Katina Muntanjuża ta' Ennedi]] *[[Katina Muntanjuża ta’ Meskheti]] *[[Katina Muntanjuża ta' Mulanje]] *[[Katsiaryna Barysevich]] *[[Kauksi Ülle]] *[[Kaunas]] *[[Kavallier ta' Madara]] * [[Kavallier ta’ San Ġakbu|Kavallier ta' San Ġakbu]] * [[Kawkasu tal-Punent]] * [[KazCosmos]] *[[Kelma]] *[[Kerkuane]] *[[Kernavė]] *[[Kewkbet is-Safar]] *[[Khafre]] *[[Khami]] *[[Khinalug]] *[[Khiva]] *[[Khor Rori]] *[[Khorramabad]] *[[Khuttal]] *[[Kibbeh]] *[[Kiki Kogelnik]] *[[Kinderdijk]] *[[Kirurgu]] *[[Kizhi Pogost]] *[[Kladruby nad Labem]] * [[Klima ta' Malta]] * [[Klondike]] * [[Kluane / Wrangell–St. Elias / Bajja tal-Glaċieri / Tatshenshini-Alsek]] * [[Knarik Vardanyan]] * [[Knejjes Barokki tal-Filippini]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Lalibela]] *[[Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta’ Troodos|Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodos]] *[[Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí]] *[[Knejjes ta' Chiloé]] *[[Knejjes tal-Injam ta' Maramureș]] *[[Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki]] *[[Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie]] *[[Knejjes tal-Iskola tal-Arkitettura ta' Pskov]] *[[Knejjes tal-Moldavja]] *[[Knejjes tal-Paċi]] *[[Knejjes u Kunventi ta' Goa]] *[[Knisja Antika ta' Petäjävesi]] *[[Knisja ta' Atlántida]] *[[Knisja ta' Boyana]] *[[Knisja ta' San Ġwann f'Kaneo]] *[[Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf]] *[[Knisja ta' Santa Margerita]] *[[Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji (Milan)|Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji, Milan]] *[[Knisja tal-Injam ta' Urnes]] *[[Knisja tal-Paċi fi Świdnica]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġwann ta' Nepomuk|Knisja tal-Pellegrinaġġ ta’ San Ġwann ta' Nepomuk]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġi ta' Wies]] *[[Knisja tal-Verġni Marija ta' Arakos]] *[[Knisja tal-Vitorja]] *[[Koh Ker]] *[[Kok]] *[[Kolomenskoye]] *[[Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt]] *[[Kolonji tal-Benevolenza]] *[[Kolonna ta' Ġuljanu]] *[[Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc]] * [[Kolossew]] * [[Konso]] *[[Konversazzjoni]] *[[Korfù]] *[[Kosta Ġurassika]] *[[Kosta ta' Amalfi]] *[[Kosta ta' Ningaloo]] *[[Kostituzzjoni ta’ Malta|Kostituzzjoni ta' Malta]] *[[Kotlovina]] *[[Koutammakou]] *[[Krak des Chevaliers]] *[[Krakovja]] *[[Krater ta' Logoisk]] *[[Krater ta' Vredefort]] *[[Kremlin ta' Kazan]] *[[Kremlin ta’ Moska|Kremlin ta' Moska]] *[[Kreta]] *[[Krisztina Tóth]] *[[Krzemionki]] *[[Ksour Antiki ta' Ouadane, Chinguetti, Tichitt u Oualata]] *[[Kubdari]] *[[Kujataa]] *[[Kulangsu]] *[[Kuldīga]] *[[Kulleġġ Navali Rjali Antik]] *[[Kultura ta' Chaco]] *[[Kultura ta' Chinchorro]] *[[Kultura ta' Liangzhu]] *[[Kumpanija Ferrovjarja Retika]] *[[Kumpless Modern ta' Pampulha]] *[[Kumpless Monumentali ta' Brâncuși f'Târgu Jiu]] *[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali]] *[[Kumpless ta' W-Arly-Pendjari]] *[[Kumpless tal-Bażar Storiku ta' Tabriz]] *[[Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai]] *[[Kumpless tal-Foresta ta' Kaeng Krachan]] *[[Kumpless tal-Kastell ta' Mir]] *[[Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil]] *[[Kumpless tal-Monumenti ta' Huế]] *[[Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde]] *[[Kumpless tal-Oqbra ta' Koguryo]] *[[Kumpless tal-Pajsaġġ ta' Tràng An]] *[[Kumpless u l-Estancias tal-Ġiżwiti ta' Córdoba]] *[[Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iran]] *[[Kumplessi Petroglifiċi tal-Altai tal-Mongolja]] *[[Kumplessi Sagri tal-Hoysala]] *[[Kumitat tal-Wirt Dinji]] *[[Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair]] *[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] *[[Kunvent ta' Spiš]] *[[Kunvent ta’ Novodevichy|Kunvent ta' Novodevichy]] *[[Kunya-Urgench]] *[[Kuruna ta' Zvonimir]] *[[Kutná Hora]] === '''<u>L</u>''' === * [[L-Arti]] * [[L-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta]] * [[Lag ta' Baikal]] * [[Lag ta' Brebeneskul]] * [[Lag ta' Kezenoyam]] * [[Lag ta' Laach]] * [[Lag tal-Punent, Hangzhou]] * [[Lagi ta' Ounianga]] * [[Lag ta' Skadar]] * [[Lagi ta' Willandra]] * [[Lake District]] * [[Lamu]] *[[Landier]] *[[Lapponja Żvediża]] *[[Las Médulas]] *[[Lascaux]] *[[Lavaux]] *[[Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo]] *[[Lazzaro Pisani]] *[[Le Corbusier]] *[[Le Havre]] *[[Le Locle]] *[[Leptis Magna]] *[[Lessikoloġija]] * [[Lessiku]] * [[Letoon]] * [[Lev Davidovich Landau]] * [[Lev Semenovič Pontrjagin]] * [[Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati]] * [[Levuka]] * [[Leyla Mammadbeyova]] * [[Liftijiet Idrawliċi tal-Canal du Centre]] *[[Lika Kavzharadze]] *[[Lima]] *[[Lingwa Erżjana]] *[[Lingwa Ġermaniża]] *[[Linja ferrovjarja ta’ Semmering|Linja ferrovjarja ta' Semmering]] *[[Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana]] *[[Linji Ferrovjarji tal-Muntanji tal-Indja]] *[[Linji ta' Nazca]] *[[Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi]] *[[Lista ta’ binjiet ta’ Gaudí]] *[[Lista ta' kumpaniji elenkati fil-Borża ta' Malta]] *[[Lista ta' Membri tal-Parlament ta' Malta, 2017–2022]] *[[Lista ta' peniżoli]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Andorra]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Ċipru]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Iżrael]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Kuba]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Madagascar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'San Marino]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Franza]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji taċ-Ċekja|Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċekja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċilì]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fid-Danimarka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bangladesh]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belarussja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belġju]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bulgarija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Filippini]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Finlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġappun]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġermanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġordan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Georgia]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Greċja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Jemen]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kambodja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kanada]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Karibew]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Każakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kirgistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kolombja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kroazja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Laos]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Latvja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Litwanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lussemburgu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Malażja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Marokk]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mauritania]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Messiku]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Moldova]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mongolja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Myanmar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Pakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Palestina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Perù]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Polonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Vjetnam]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nepal]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Netherlands]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Norveġja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Renju Unit]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Rumanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Russja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Serbja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sirja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovakkja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sri Lanka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Taġikistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tajlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tanzanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Asja u fl-Asja Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tuneżija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkmenistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fix-Xlokk tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afganistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arabja Sawdija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arġentina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Armenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstralja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstrija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ażerbajġan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Eġittu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Estonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Etjopja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indoneżja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iran]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Irlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Għarab]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Uniti]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvizzera]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Oċeanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ukrajna]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ungerija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Użbekistan]] *[[Liz Truss]] *[[Loġġa tal-Ħarir]] *[[Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)]] *[[Lorenzo de' Medici]] *[[Lorenzo Gafà]] *[[Lorenzo Valla]] *[[Luang Prabang]] *[[Lübeck]] *[[Lucavsala]] *[[Lucia Piussi]] *[[Lučka Kajfež Bogataj]] *[[Ludmila tal-Boemja]] *[[Ludovico Ariosto]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Ludwik Lejzer Zamenhof]] *[[Luigi Boccherini]] *[[Luigi Galvani]] *[[Luigi Pirandello]] *[[Lumbini]] *[[Luna 26]] *[[Lunenburg]] *[[Lvant ta' Rennell]] *[[Lviv]] *[[Lyon]] *[[Lyubov Panchenko]] === '''<u>M</u>''' === * [[Maċedonit]] * [[Machu Picchu]] * [[Madinat Al-Zahra]] *[[Mafkar tal-Paċi ta' Hiroshima]] *[[Magda Šaturová-Seppová]] *[[Maison Carrée]] * [[Malta taħt il-Franċiżi]] *[[Maltin]] *[[Måneskin]] *[[Manhush]] *[[Manto Mavrogenous]] *[[Mantova]] *[[Margaret Abela]] *[[Maria De Filippi]] *[[Maria Dobroniega ta' Kiev]] *[[Maria Grollmuß]] *[[Marian Smoluchowski]] *[[Mario Draghi]] *[[Mário Zagallo]] *[[Marrakesh]] *[[Marta Kos]] *[[Martinu I ta' Sqallija]] *[[Mary Chronopoulou]] *[[Mary Fenech Adami]] *[[Mary Moser]] *[[Masada]] *[[Masġar tal-Palm ta' Elche]] *[[Maurizio Costanzo]] *[[Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi]] *[[Maymand]] *[[Mbanza Kongo]] *[[Medalja ta' Marian Smoluchowski]] *[[Medina ta' Sousse]] *[[Mehmet Ali Ağca]] *[[Melka Kunture]] *[[Mérida (Spanja)]] *[[Merill]] *[[Meroe]] *[[Merv]] *[[Meteora]] *[[Michael Refalo]] *[[Michail Glinka]] *[[Mikhail Ostrogradsky]] *[[Milan]] *[[Mileva Filipović]] *[[Mimoza Kusari-Lila]] *[[Mina tal-Imħabba ta' Klevan]] *[[Minaret ta' Jam]] *[[Minjiera Storika tal-Fidda f'Tarnowskie Góry]] *[[Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin]] *[[Minjiera tal-Fidda ta' Iwami Ginzan]] *[[Minjiera tal-Melħ ta’ Wieliczka]] *[[Minjiera tar-Ram ta' Falun]] *[[Minjieri tad-Deheb tal-Gżira ta' Sado]] *[[Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes]] *[[Mira Alečković]] *[[Mirella Freni]] *[[Miroslav Řepa]] *[[Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro]] *[[Missjonijiet ta' San Antonio]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti fost il-Guarani]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' Chiquitos]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' La Santísima Trinidad de Paraná u Jesús de Tavarangue]] *[[Mnajdra]] *[[Modena]] *[[Mogħdija tal-Ġgant]] *[[Moidam]] *[[Monasteri fuq ix-xaqlibiet ta' Popocatépetl]] *[[Monasteri ta' Yuso u ta' Suso]] *[[Monasteru ta' Alcobaça]] *[[Monasteru ta' Batalha]] *[[Monasteru ta' Ferapontov]] *[[Monasteru ta' Gelati]] *[[Monasteru ta' Geghard]] *[[Monasteru ta’ Gračanica|Monasteru ta' Gračanica]] *[[Monasteru ta' Haghpat]] *[[Monasteru ta' Hoge]] *[[Monasteru ta' Horezu]] *[[Monasteru ta' Hosios Loukas]] *[[Monasteru ta' Maulbronn]] *[[Monasteru ta' Neghuts]] *[[Monasteru ta' Poblet]] *[[Monasteru ta' Rila]] *[[Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu]] *[[Monasteru ta' San Ilarjun]] *[[Monasteru ta' Sanahin]] *[[Monasteru ta' Santa Katarina]] *[[Monasteru ta' Sopoćani]] *[[Monasteru ta' Studenica]] *[[Monasteru ta' Voroneț]] *[[Monasteru tal-Ġlormini]] *[[Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupe]] *[[Monika Kryemadhi]] *[[Møns Klint]] *[[Mont-Saint-Michel]] *[[Monte Albán]] *[[Monte San Giorgio]] *[[Monte Titano]] *[[Monticello]] * [[Monument]] * [[Monument Nazzjonali ta' Żimbabwe l-Kbir]] * [[Monumenti Bojod ta' Vladimir u ta' Suzdal]] * [[Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji]] * [[Monumenti Paleokristjani u Biżantini ta' Thessaloniki]] * [[Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier]] * [[Monumenti Storiċi f'Novgorod u fl-Inħawi]] * [[Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)]] * [[Monumenti Storiċi ta' Makli]] *[[Monumenti Storiċi ta' Nara]] *[[Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas]] *[[Monumenti tal-Ġebel taċ-Ċriev]] *[[Monumenti u Siti Storiċi f'Kaesong]] *[[Monumenti u Siti Storiċi ta' Hiraizumi]] *[[Morelia]] *[[Moritz Cantor]] *[[Moskea Antika ta' Edirne]] *[[Moskea l-Kbira u Sptar ta' Divriği]] *[[Moskea ta' Arif Agha]] *[[Moskea ta’ Selimiye, Edirne]] *[[Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan]] *[[Moskea tat-Tatari]] *[[Moskej bi stil Sudaniż fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju]] *[[Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali]] *[[Motoori Norinaga]] *[[Mramorje]] *[[Mtskheta]] *[[Muhammad al-Idrisi]] *[[Muħammed]] *[[Muniċipju ta' Bremen]] *[[Muntanja Pelée]] *[[Muntanja Qingcheng]] *[[Muntanja ta' Kumgang]] *[[Muntanja Wutai]] *[[Muntanji Blu u John Crow]] *[[Muntanji Makhonjwa ta' Barberton]] *[[Muntanji ta' Homolje]] *[[Muntanji tad-Deheb ta' Altai]] *[[Muntanji tal-Krimea]] *[[Muntanji Wudang]] *[[Muntanji Wuyi]] *[[Mużew Nazzjonali tal-Montenegro]] *[[Mużew ta' Plantin-Moretus]] *[[Mużew ta' Trojja]] *[[Myśliwska]] *[[Mystras]] === '''<u>N</u>''' === * [[Nærøyfjord]] * [[Nadur]] * [[Naftalan]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Naħla tal-għasel ta' Malta]] * [[Nalanda Mahavihara]] * [[Namhansanseong]] * [[Nancy]] * [[Nan Madol]] *[[Napli]] *[[Naryn-Kala]] *[[Nataliya Kobrynska]] *[[Nea Moni ta' Chios]] *[[Nekropoli]] *[[Nekropoli ta' Beit She'arim]] *[[Nekropoli ta' Monterozzi]] *[[Nemrut Dağı]] *[[Nessebar]] *[[New Lanark]] *[[New Secret (jott)]] *[[Nexhmije Pagarusha]] *[[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] *[[Nicolas-Joseph Cugnot]] *[[Nicolas Flamel]] *[[Nicolau Coelho]] *[[Nida]] *[[Nika Križnar]] *[[Nikkō]] *[[Nino Ramishvili]] *[[Nisa (Turkmenistan)]] *[[Nisa f’Malta]] *[[Nisa fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ Malta]] *[[Nizza]] *[[Norman Morrison]] *[[Nutar]] === '''<u>O</u>''' === * [[Oażi ta' Al-Ahsa]] * [[Olga Tass]] *[[Olimpja]] *[[Olinda]] *[[Ophrys caucasica|''Ophrys caucasica'']] *[[Oplontis]] *[[Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastija Xixia]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing]] *[[Oqbra Rjali tad-Dinastija Joseon]] *[[Oqbra ta' Mozu]] *[[Oqbra tar-Rejiet ta' Buganda f'Kasubi]] *[[Orthohantavirus]] *[[Ortografija Litwana]] *[[Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan]] *[[Osservatorju ta' Črni Vrh]] *[[Osservatorju ta' Jodrell Bank]] *[[Osservatorju ta' Rozhen]] *[[Osun-Osogbo]] *[[Otto Toeplitz]] *[[Ouro Preto]] === '''<u>P</u>''' === * [[Pablo Neruda]] * [[Pagoda ta' Vinh Nghiem]] * [[Pajsaġġ Agrikolu tan-Nofsinhar ta' Öland]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars]] * [[Pajsaġġ Industrijali ta' Blaenavon]] * [[Pajsaġġ Karstiku tan-Nofsinhar taċ-Ċina]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' ǂKhomani]] * [[Pajsaġġi Kulturali ta' Bassari, Fula u Bedik]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Budj Bim]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Gedeo]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Hawraman/Uramanat]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Le Morne]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Sukur]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Għelieqi Mtarrġa tar-Ross ta' Honghe Hani]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Kafè tal-Kolombja]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Lag ta' Kenozero]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Wied ta' Orkhon]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Zuojiang]] * [[Pajsaġġ Kulturali u Botaniku ta' Richtersveld]] * [[Pajsaġġ Kulturali u l-Fdalijiet Arkeoloġiċi tal-Wied ta' Bamiyan]] * [[Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja]] * [[Pajsaġġ tal-Kaċċa Medjevali fit-Tramuntana ta' Zealand]] * [[Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato]] * [[Pajsaġġ tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Cornwall u l-Punent ta' Devon]] * [[Pajsaġġi ta' Dauria]] * [[Pál Maléter]] * [[Palazz Irjali ta' Aranjuez]] *[[Palazz Irjali ta' Caserta]] *[[Palazz Mariinskyi]] *[[Palazz ta' Blenheim]] *[[Palazz ta’ Djoklezjanu|Palazz ta' Djoklezjanu]] *[[Palazz ta' Drottningholm]] *[[Palazz ta' Eggenberg]] *[[Palazz ta' Fontainebleau]] *[[Palazz ta' Golestan]] *[[Palazz ta' Ishak Paşa]] *[[Palazz ta' Mafra]] *[[Palazz ta' Orbeliani]] *[[Palazz ta' Potala]] *[[Palazz ta’ Schönbrunn|Palazz ta' Schönbrunn]] *[[Palazz ta’ Stoclet|Palazz ta' Stoclet]] *[[Palazz ta' Versailles]] *[[Palazz tal-Khan]] *[[Palazz tas-Sajf]] *[[Palazz tax-Shirvanshah]] *[[Palazzi Minojċi]] *[[Palazzi Rjali ta' Abomey]] *[[Palazzi u Parks ta' Potsdam u Berlin]] *[[Palenque]] *[[Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale]] *[[Palestina]] *[[Palianytsia]] *[[Palmaria]] *[[Palmyra]] *[[Pamukkale]] *[[Panamá Viejo]] *[[Papa Ljun XIV]] *[[Papahānaumokuākea]] *[[Paquimé]] *[[Paramaribo]] *[[Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Champaner-Pavagadh]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Hili]] *[[Park Arkeoloġiku ta' San Agustín]] *[[Park Irjali ta' Studley]] *[[Park Naturali Nazzjonali tal-Karpazji]] *[[Park Naturali ta' Dinara]] *[[Park Nazzjonali ta' Karula]] *[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]] *[[Park Naturali tal-Iskolli tal-Qroll ta' Tubbataha]] *[[Park Naturali tal-Pilastri ta' Lena]] *[[Park Nazzjonali Impenetrabbli ta' Bwindi]] *[[Park Nazzjonali Olimpiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Göreme]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Trakai]] *[[Park Nazzjonali ta' Alejandro de Humboldt]] *[[Park Nazzjonali ta' Banc d'Arguin]] *[[Park Nazzjonali ta' Beit Guvrin-Maresha]] *[[Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha]] *[[Park Nazzjonali ta' Canaima]] *[[Park Nazzjonali ta' Chapada dos Veadeiros]] *[[Park Nazzjonali ta' Chiribiquete]] *[[Park Nazzjonali ta' Chitwan]] *[[Park Nazzjonali ta' Cilento, Vallo di Diano u Alburni]] *[[Park Nazzjonali ta' Coiba]] *[[Park Nazzjonali ta' Comoé]] *[[Park Nazzjonali ta' Darien]] *[[Park Nazzjonali ta' Defileul Jiului]] *[[Park Nazzjonali ta' Desembarco del Granma]] *[[Park Nazzjonali ta' Doñana]] *[[Park Nazzjonali ta' Everglades]] *[[Park Nazzjonali ta’ Fertő-Hanság]] *[[Park Nazzjonali ta' Garajonay]] *[[Park Nazzjonali ta' Garamba]] *[[Park Nazzjonali ta' Great Smoky Mountains]] *[[Park Nazzjonali ta' Gros Morne]] *[[Park Nazzjonali ta' Gunung Mulu]] *[[Park Nazzjonali ta' Hortobágy]] *[[Park Nazzjonali ta' Huascarán]] *[[Park Nazzjonali ta' Ichkeul]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguaçu]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguazú]] *[[Park Nazzjonali ta' Ivindo]] *[[Park Nazzjonali ta' Kahuzi-Biega]] *[[Park Nazzjonali ta' Kakadu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kaziranga]] *[[Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Kilimanjaro]] *[[Park Nazzjonali ta' Kinabalu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kiskunság]] *[[Park Nazzjonali ta' Komodo]] *[[Park Nazzjonali ta' Lahemaa]] *[[Park Nazzjonali ta' Lençóis Maranhenses]] *[[Park Nazzjonali ta' Lorentz]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Alerces]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Glaciares]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Katíos]] *[[Park Nazzjonali ta' Lushan]] *[[Park Nazzjonali ta' Mammoth Cave]] *[[Park Nazzjonali ta' Manas]] *[[Park Nazzjonali ta' Manú]] *[[Park Nazzjonali ta' Manovo-Gounda St Floris]] *[[Park Nazzjonali ta' Mesa Verde]] *[[Park Nazzjonali ta' Miguasha]] *[[Park Nazzjonali ta' Morne Trois Pitons]] *[[Park Nazzjonali ta' Murujuga]] *[[Park Nazzjonali ta' Nahanni]] *[[Park Nazzjonali ta' Niah]] *[[Park Nazzjonali ta' Niokolo-Koba]] *[[Park Nazzjonali ta' Noel Kempff Mercado]] *[[Park Nazzjonali ta' Nyungwe]] *[[Park Nazzjonali ta' Phong Nha – Kẻ Bàng]] *[[Park Nazzjonali ta' Þingvellir]] *[[Park Nazzjonali ta' Pirin]] *[[Park Nazzjonali ta' Purnululu]] *[[Park Nazzjonali ta' Rapa Nui]] *[[Park Nazzjonali ta' Rio Abiseo]] *[[Park Nazzjonali ta' Sagarmatha]] *[[Park Nazzjonali ta' Salonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Sangay]] *[[Park Nazzjonali ta' Sanqingshan]] *[[Park Nazzjonali ta' Serengeti]] *[[Park Nazzjonali ta' Serra da Capivara]] *[[Park Nazzjonali ta' Simien]] *[[Park Nazzjonali ta' Taï]] *[[Park Nazzjonali ta' Talampaya]] *[[Park Nazzjonali ta' Teide]] *[[Park Nazzjonali ta' Tongariro]] *[[Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon]] *[[Park Nazzjonali ta' Una]] *[[Park Nazzjonali ta' Vatnajökull]] *[[Park Nazzjonali ta' Virunga]] *[[Park Nazzjonali ta' Yellowstone]] *[[Park Nazzjonali ta' Yosemite]] *[[Park Nazzjonali tal-Biżonti tal-Boskijiet]] *[[Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola]] *[[Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone]] *[[Park Nazzjonali tal-Għadajjar ta' Mana]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Carlsbad]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu]] *[[Park Nazzjonali tal-Grand Canyon]] *[[Park Nazzjonali tal-Himalayas il-Kbar]] *[[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lag tal-Malawi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lagi ta’ Plitvice]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja tal-Kenja]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Bale]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Rwenzori]] *[[Park Nazzjonali tal-Vulkani ta' Hawaii]] *[[Park Nazzjonali tas-Sundarbans]] *[[Park Nazzjonali tat-Taġikistan]] *[[Park Nazzjonali tax-Xmara ta' Taħt l-Art ta' Puerto Princesa]] *[[Park Provinċjali ta' Ischigualasto]] *[[Park Provinċjali ta' Writing-on-Stone]] *[[Park Provinċjali tad-Dinosawri]] *[[Park Storiku ta' Ayutthaya]] *[[Park Storiku ta' Phu Phrabat]] *[[Park Storiku ta' Si Thep]] *[[Park Storiku ta' Sukhothai]] *[[Park ta' Maloti-Drakensberg]] *[[Park ta’ Muskau|Park ta' Muskau]] *[[Park tal-Art Mistagħdra ta' iSimangaliso]] *[[Park tal-Mafkar tar-Rewwixta u tar-Rivoluzzjoni]] *[[Park Trinazzjonali ta' Sangha]] *[[Parks Internazzjonali tal-Paċi ta' Waterton-tal-Glaċieri]] *[[Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri]] *[[Parks Nazzjonali tal-Lag ta' Turkana]] *[[Parks Nazzjonali u Statali tas-Siġar tal-Injam tal-Aħmar]] *[[Parks tal-Muntanji tar-Rockies Kanadiżi]] *[[Parmigianino]] *[[Parrukkier]] *[[Pasargadae]] *[[Paseo del Prado]] *[[Patoloġija]] *[[Pattadakal]] *[[Paulo Coelho]] *[[Pavlo Lee]] *[[Pécs]] *[[Pellegrinaġġ ta’ San Ġakbu]] *[[Peña de los Enamorados]] *[[Peniżola]] *[[Peniżola Valdés]] *[[Pergamon]] *[[Peri-Khan Sofiyeva]] *[[Persepolis]] *[[Peter Carl Fabergé]] *[[Péter Magyar]] *[[Pëtr Kapica]] *[[Petra]] *[[Petra Brocková]] *[[Petroglifiċi ta' Bangudae]] *[[Petroglifiċi tal-Lag ta' Onega u l-Baħar Abjad]] *[[Philipp Otto Runge]] *[[Philippi]] *[[Pienza]] *[[Piero Angela]] *[[Pierre Fatou]] *[[Pietro Longhi]] *[[Pietru l-Kbir]] *[[Pimachiowin Aki]] *[[Ping Yao]] *[[Pippo Baudo]] *[[Pirinej-Monte Perdido]] *[[Pitons]] *[[Pitons, Cirques u Rdumijiet tal-Gżira ta' Réunion]] *[[Pjanta]] *[[Pjanura ta' Bărăgan]] *[[Pjanura ta’ Stari Grad]] *[[Pjanura tal-Ġarer]] *[[Pjazza]] *[[Pjazza ta' Naqsh-e Jahan]] * [[Pjazza tal-Mirakli]] * [[Pkhali]] *[[Plamer]] *[[Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga]] *[[Pobiti Kamani]] *[[Politika]] *[[Polonnaruwa]] *[[Pont Antik ta’ Mostar]] *[[Pont ta' Forth]] *[[Pont ta' Malabadi]] *[[Pont ta' Mehmed Paša Sokolović]] *[[Pont ta' Vizcaya]] *[[Pont tal-Fjuri]] *[[Pont tal-Paċi, Tbilisi]] *[[Porfirio Barba-Jacob]] *[[Port Royal]] *[[Port ta' Mariupol]] *[[Port ta’ Marsamxett]] *[[Porta Nigra]] *[[Portiċi ta' Bologna]] *[[Porto]] *[[Postijiet Sagri tal-Bahá'i]] *[[Potosí]] *[[Pożati]] *[[Prambanan]] *[[Professjoni]] *[[Proklos]] *[[Promontorju ta' Putorana]] *[[Provins]] *[[Pu'er]] *[[Puebla (belt)]] *[[Pythagoreion]] === '''<u>Q</u>''' === * [[Qabar ta' Askia]] * [[Qabar ta' Humayun]] * [[Qabar Traċjan ta' Kazanlak]] * [[Qabar Traċjan ta' Sveshtari]] * [[Qabża tal-Biżonti Sfrakassati]] * [[Qal'at al-Bahrain]] * [[Qala (Għawdex)]] * [[Qalba Neolitika tal-Gżejjer Orkney]] * [[Qalhat]] * [[Qanat]] * [[Qaryat al-Faw]] * [[Qaytarma]] * [[Qorti Rjali ta' Tiébélé]] * [[Il-Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann|Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann Battista (Caravaggio)]] * [[Quanzhou]] * [[Quebrada de Humahuaca]] * [[Quedlinburg]] * [[Quirigua]] * [[Quito]] * [[Quseir Amra]] * [[Qutb Minar]] === '''<u>R</u>''' === * [[Rachid Chouhal]] * [[Raħal Storiku ta' St. George u l-Fortifikazzjonijiet Relatati, Bermuda]] * [[Rammelsberg]] * [[Ramses II]] * [[Rani-ki-Vav]] * [[Ras'ken' Ozks]] * [[Ravenna]] * [[Ravesa Lleshi]] * [[Red Bay]] * [[Regensburg]] * [[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]] * [[Reġjun tal-Estrazzjoni tal-Minerali ta' Erzgebirge/Krušnohoří]] * [[Reġjun tal-Inbid ta' Tokaj]] *[[Reichenau]] *[[Relattività (Maurits Cornelis Escher)]] *[[Rembrandt]] *[[Renata Scotto]] *[[Renju ta' Mapungubwe]] *[[Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz]] *[[Repubblika Sovjetika ta’ Don|Repubblika Sovjetika ta' Don]] *[[Residenza ta' Würzburg]] *[[Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja]] *[[Residenzi tal-Familja Savoia]] *[[Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin]] *[[Rettilu]] *[[Rewwixta tal-Qassisin]] *[[Riga]] *[[Risco Caído]] *[[Riversleigh]] *[[Riżerva Ekoloġika ta' Mistaken Point]] *[[Riżerva Forestali ta' Sinharaja]] *[[Riżerva Naturali Stretta tal-Muntanja ta' Nimba]] *[[Riżerva Naturali Stretta tat-Tsingy ta' Bemaraha]] *[[Riżerva Naturali ta' Bashkiriya]] *[[Riżerva Naturali ta' Darwin]] *[[Riżerva Naturali ta’ Kaniv]] *[[Riżerva Naturali ta' Nahal Me'arot]] *[[Riżerva Naturali ta' Okapi]] *[[Riżerva Naturali ta' Selous]] *[[Riżerva Naturali ta' Srebarna]] *[[Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka]] *[[Riżerva Naturali ta’ Yulen]] *[[Riżerva Naturali tal-Flora fil-Ġibs]] *[[Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' El Pinacate u Gran Desierto de Altar]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' Río Plátano]] *[[Riżerva tal-Bijosfera ta' Tehuacán-Cuicatlán]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Baħar l-Iswed]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki]] *[[Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa]] *[[Riżerva tal-Fawna ta' Dja]] *[[Riżervi Naturali ta' Air u ta' Ténéré]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tax-Xlokk]] *[[Riżervi tal-Katina Muntanjuża ta' Talamanca-La Amistad]] *[[Robert Fico]] *[[Robert Wilhelm Bunsen]] *[[Roberto Burle Marx]] *[[Rodi (belt)]] * [[Roi Mata]] * [[Roșia Montană]] * [[Ronald Searle]] * [[Røros]] * [[Rotta tal-Inċens – Bliet tad-Deżert f'Negev]] * [[Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta]] * [[Rotot ta’ Santiago de Compostela fi Franza]] * [[Royal Exhibition Building]] * [[Róža Domašcyna]] *[[Rudolf Diesel]] *[[Ruggiero Leoncavallo]] === '''<u>S</u>''' === * [[Sabratha]] * [[Saeva Dupka]] * [[Safranbolu]] * [[Saint-Émilion]] * [[Sajjied]] *[[Sala taċ-Ċentenarju]] *[[Salamanca]] *[[Salib ta' Santa Ewfrosina]] *[[Salini Rjali ta' Arc-et-Senans]] *[[Salme Kann]] *[[Saltaire]] *[[Salvatore Accardo]] *[[Salzburg]] *[[Samantha Cristoforetti]] *[[Samarkanda]] *[[Samarra]] *[[Sambor Prei Kuk]] *[[Sammallahdenmäki]] *[[Samuel Deguara]] *[[San Cristóbal de La Laguna]] *[[San Gimignano]] *[[San Lawrenz (Għawdex)]] *[[San Miguel de Allende]] *[[San Pietruburgu]] *[[Sana'a]] *[[Sanchi]] *[[Sandra Milo]] *[[Sandra Mondaini]] *[[Sandro Botticelli]] *[[Sangiran]] *[[Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel]] *[[Santa Cruz de Mompox]] *[[Santiago de Compostela]] *[[Santiago de Querétaro]] *[[Santiniketan]] *[[Santwarji tal-Għasafar tal-Passa tul il-Kosta tal-Baħar Isfar u l-Golf ta' Bohai]] *[[Santwarji tal-Pandas Ġganteski ta' Sichuan]] *[[Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng]] *[[Santwarju Nazzjonali tal-Għasafar ta' Djoudj]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus de Matosinhos]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte]] *[[Santwarju ta' Itsukushima]] *[[Santwarju tal-Balieni ta' El Vizcaino]] *[[Santwarju ta' Mỹ Sơn]] *[[Santwarju tal-Fawna u tal-Flora ta' Malpelo]] *[[Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan]] *[[São Cristóvão]] *[[São Luís]] *[[Sarazm]] *[[Sardis]] * [[Saryarka]] * [[Sassi ta' Matera]] * [[Satsivi]] *[[Schokland]] *[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]] *[[Sebastian Brant]] *[[Segovia]] *[[Seka Sablić]] *[[Sengħa]] *[[Seokguram]] *[[Seowon]] *[[Severo Ochoa]] *[[Sevil Shhaideh]] *[[Sewell]] *[[Sferi tal-Ġebel tal-Costa Rica]] *[[SGang Gwaay]] *[[Shahr-e Sukhteh]] *[[Shahrisabz]] *[[Shaken Aimanov]] *[[Shales ta' Maotianshan]] *[[Sheki]] *[[Shennongjia]] *[[Shibam]] *[[Shirakami-Sanchi]] *[[Shiretoko]] *[[Sian Ka'an]] *[[Šibenik]] *[[Sibila Petlevski]] *[[Sidney Webb]] *[[Siega Verde]] *[[Siena]] *[[Sighișoara]] *[[Sigiriya]] *[[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]] *[[Siġra tal-ballut ta' Tamme-Lauri]] *[[Sikhote-Alin]] *[[Simon Kldiashvili]] *[[Sinagoga Antika (Erfurt)]] *[[Sinéad O'Connor]] *[[Sintra]] *[[Siracusa]] *[[Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar]] *[[Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg]] *[[Sistema tat-Toroq tal-Inka]] *[[Sit Agrikolu Bikri ta' Kuk]] *[[Sit arkeoloġiku ta' Al-Balid|Sit Arkeoloġiku ta' Al-Balid]] *[[Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca]] *[[Sit Arkeoloġiku ta’ Paphos]] *[[Sit Arkeoloġiku tal-Maħżen ta' Valongo]] *[[Sit Storiku Nazzjonali ta' San Juan]] *[[Sit Storiku Statali tat-Tumbati tal-Ħamrija ta' Cahokia]] * [[Sit ta' Wirt Dinji]] * [[Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden]] *[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]] *[[Sit tar-Raġel ta' Peking f'Zhoukoudian]] *[[Siti tad-Dolmens ta' Gochang, Hwasun u Ganghwa]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Bat, Al-Khutm u Al-Ayn]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco]] *[[Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi]] *[[Siti Ewlenin tal-Estrazzjoni fil-Wallonja]] *[[Siti Funebri u Mfakar tal-Ewwel Gwerra Dinjija (il-Front tal-Punent)]] *[[Siti Kristjani Moħbija fir-Reġjun ta' Nagasaki]] *[[Siti Metallurġiċi Antiki tal-Burkina Faso]] *[[Siti Penitenzjarji Awstraljani]] *[[Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi|Siti Preistoriċi bil-Puntali Madwar l-Alpi]] *[[Siti Preistoriċi ta' Jōmon fit-Tramuntana tal-Ġappun]] *[[Siti Sagri u Rotot ta' Pellegrinaġġ fil-Katina Muntanjuża ta' Kii]] *[[Siti tal-Fossili tal-Ominidi tal-Afrika t'Isfel]] *[[Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun]] *[[Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Kondoa]] *[[Siti tat-Tusi]] *[[Skarpan]] *[[Skellig Michael]] *[[Skogskyrkogården]] *[[Skojjattlu tal-art ta' Tian Shan]] *[[Skola Superjuri tal-Mekkanika tal-Armata]] *[[Skoll il-Kbir tal-Qroll]] *[[Skoll tal-Qroll ta' New Caledonia]] *[[Skoll tal-Qroll tal-Belize]] *[[Skorba]] *[[Skrivan]] *[[Slavko Brezoski]] *[[Socotra]] *[[Soltaniyeh]] *[[Songo Mnara]] *[[Sophia Loren]] *[[Sophie Germain]] *[[Sophie Liebknecht]] *[[Söyembikä]] *[[Speicherstadt]] *[[Spinalonga]] *[[Sputnik 5]] *[[Stari Ras]] *[[Statwa]] *[[Statwa ta' Roland ta' Bremen]] *[[Statwa tal-Libertà]] *[[Stazzjon ta' Chhatrapati Shivaji]] *[[Stazzjon tar-Radju ta' Grimeton]] *[[Stećak]] *[[Stepan Erzya]] *[[Stevns Klint]] *[[Stonehenge]] *[[Stone Town]] *[[Strett ta' Hormuz]] *[[Su Nuraxi]] *[[Subak]] *[[Sulaiman-Too]] *[[Sundarbans]] *[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]] *[[Surtsey]] *[[Susa]] *[[Svaneti]] *[[Svetlana Antonovska]] *[[Sviyazhsk]] === '''<u>T</u>''' === * [[Ta' Bakkja]] * [[Ta' Ħaġrat]] * [[Ta' Kandja]] *[[Tabib]] *[[Tadrart Acacus]] *[[Taħdit]] *[[Taishan]] *[[Taj Mahal]] *[[Takalik Abaj]] *[[Takht-e Soleyman]] *[[Takht-i-Bahi]] *[[Takkanot Shum]] *[[Taksim]] *[[Tallinn]] *[[Tamgaly]] *[[Tanġier]] *[[Taos Pueblo]] *[[Taputapuātea]] *[[Tarraco]] *[[Tarzna Navali ta' Antigua u s-Siti Arkeoloġiċi Relatati]] *[[Tassili n'Ajjer]] *[[Taxila]] *[[Tchogha Zanbil]] *[[Te Wahipounamu]] *[[Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk]] *[[Teatru Antik ta’ Epidaurus|Teatru Antik ta' Epidaurus]] *[[Teatru Rjal]] *[[Teatru Ruman ta' Orange]] *[[Teatru tal-Opri Margravjali]] *[[Teatru tal-Opri ta' Sydney]] *[[Tebe (Eġittu)]] *[[Tekniku]] *[[Telč]] *[[Tempji Ħajjin Kbar taċ-Ċola]] * [[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] * [[Tempji ta' Ħal Tarxien]] *[[Tempju ta' Apollo Epikurju f’Bassae|Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae]] *[[Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus]] *[[Tempju ta' Haeinsa]] *[[Tempju ta' Kakatiya Rudreshwara]] *[[Tempju ta' Mahabodhi]] *[[Tempju ta' Preah Vihear]] *[[Tempju tal-Ġenna]] *[[Tempju tal-Għar ta' Dambulla]] *[[Tempju tax-Xemx ta' Konarak]] *[[Tempju u Ċimiterju ta' Konfuċju u l-Villa tal-Familja Kong f'Qufu]] *[[Teotihuacan]] *[[Tequila (Belt)]] * [[Terminoloġija]] * [[Tetiana Ostashchenko]] * [[Tétouan]] *[[Teżawru]] *[[Theobald Boehm]] *[[Theodore Géricault]] *[[Thimlich Ohinga]] *[[Tholos ta' El Romeral]] *[[Thomas à Kempis]] *[[Thoros ta' Edessa]] *[[Tian Shan]] * [[Tieqa tad-Dwejra]] * [[Tieqa ta' Wied il-Mielaħ]] * [[Tikal]] * [[Timbuktu]] * [[Timgad]] * [[Tina Turner]] * [[Tinetto]] * [[Tino]] * [[Tinqix fuq il-Blat f'Alta]] *[[Tinqix fuq il-Blat f'Tanum]] *[[Tinqix fuq il-Blat fir-Reġjun ta' Ha'il]] *[[Tinqix fuq il-Blat ta' Dazu]] *[[Tinqix ta' Bisotun]] *[[Tipasa]] *[[Tiryns]] *[[Tiwanaku]] *[[Tiya]] *[[Tlacotalpan]] *[[TNMK]] *[[Tobias Michael Carel Asser]] *[[Toledo]] *[[Tomaso Antonio Vitali]] *[[Tomiri]] *[[Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum]] *[[Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan]] * [[Torri Mmejjel ta' Pisa]] * [[Torri ta' Belém]] *[[Torri ta' Erkole]] *[[Torri ta' Londra]] *[[Torri tax-Xebba (Baku)]] *[[Torrijiet residenzjali tas-Svan|Torrijiet Residenzjali tas-Svan]] *[[Toruń]] *[[Tpittir fuq il-Blat ta' Sierra de San Francisco]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Għar ta' Shulgan-Tash]] *[[Trattat ta' Kaunas]] *[[Třebíč]] *[[Trinidad, Kuba]] *[[Trogir]] *[[Trojja]] *[[Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland]] *[[Tserkva ta' Santa Marija, Owczary]] *[[Tserkva ta' Santa Marija Omm Alla, Chotyniec]] *[[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] *[[Tsodilo]] *[[Tubeteika]] *[[Tulou ta' Fujian|''Tulou'' ta' Fujian]] *[[Tumbati Ċerimonjali tal-Ħamrija ta' Hopewell]] *[[Tumbati Funebri ta' Dilmun]] *[[Tumbati Funebri ta' Gaya]] *[[Tumbati Monumentali tal-Ħamrija ta' Poverty Point]] *[[Turan]] *[[Tutankhamun]] *[[Twyfelfontein]] *[[Tyre]] === '''<u>U</u>''' === * [[Úbeda]] * [[Ugo Foscolo]] *[[Uluru]] *[[Um er-Rasas]] *[[Umm Al-Jimāl]] *[[UNESCO]] *[[Università Iżlamika Russa]] *[[Università Nazzjonali Awtonoma tal-Messiku]] *[[Università ta' Al-Qarawiġin|Università ta' Al-Qarawijin]] *[[Università ta' Coimbra]] *[[Unjoni Sovjetika]] *[[Urbino]] *[['Uruq Bani Mu'arid]] *[[Uxmal]] === '''<u>V</u>''' === * [[Val d'Orcia]] *[[Val di Noto]] *[[Valentyna Radzymovska]] *[[Valeria Bruni Tedeschi]] *[[Vallée de Mai]] *[[Vasco da Gama]] *[[Vat Phou]] *[[Velimir Khlebnikov]] *[[Venera 7]] *[[Verona]] *[[Via Appia]] *[[Victoria Amelina]] *[[Vigan]] *[[Vincent van Gogh]] *[[Vilel u Ġonna tal-Familja Medici]] *[[Villa d'Este]] *[[Villa Romana del Casale]] *[[Villa ta' Adrijanu]] *[[Villa Tugendhat]] *[[Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja]] *[[Villaġġi bil-Knejjes Iffortifikati f'Transilvanja]] *[[Villaġġi Storiċi ta' Shirakawa-gō u Gokayama]] *[[Vilnius]] *[[Visby]] *[[Vitaliy Kim]] *[[Vito Volterra]] *[[Vittorio De Sica]] *[[Vjenna]] *[[Vladimir Ashkenazy]] *[[Vlkolínec]] *[[Volodymyr Zelenskyy]] *[[Volubilis]] *[[Võros]] *[[Vulkan tat-Tajn ta’ Lökbatan]] *[[Vulkani ta' Kamchatka]] === '''<u>W</u>''' === * [[Wachau]] * [[Wadi Al-Hitan]] *[[Wadi Rum]] *[[Wales]] *[[Weimar Klassika]] *[[Werrej]] *[[Wied Superjuri tar-Renu Nofsani]] *[[Wied t'Isfel tal-Awash]] *[[Wied ta' Kathmandu]] *[[Wied ta' Loire]] *[[Wied ta' Madriu-Perafita-Claror]] *[[Wied ta' M'zab]] *[[Wied ta' Qadisha]] *[[Wied ta' Viñales]] *[[Wied tal-Fondoq il-Kbir]] *[[Wied tat-Tempji]] *[[Wilhelm Grimm]] *[[Wilhelm Röntgen]] *[[Willem de Sitter]] *[[Willemstad]] *[[William Boeing]] *[[Wirt Arkeoloġiku tal-Wied ta' Lenggong]] *[[Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra]] *[[Wismar]] *[[Władysław Horodecki]] *[[Wolfgang Paul]] === '''<u>X</u>''' === * [[Xanadu]] * [[Xanthos]] * [[Xatt it-Tiben]] *[[Xeff]] *[[Xidi]] *[[Xmara Omo]] *[[Xochicalco]] *[[Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem]] *[[Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier]] *[[Xjenza spazjali]] *[[Xtatol]] === '''<u>Y</u>''' === * [[Yagul]] * [[Yakushima]] * [[Yana Zinkevych]] * [[Yangdong]] * [[Yarmak]] * [[Yaroslavl]] * [[Yazd]] * [[Yeni-Kale]] * [[Yin Xu]] * [[Yllka Mujo]] * [[Yogyakarta]] *[[Yuliya Gushchina]] *[[Yuri Lysianskyi]] === '''<u>Ż</u>''' === * [[Żapoteki]] * [[Żiemel Abjad ta' Osmington]] * [[Żona Kulturali ta' Ḥimā]] *[[Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu]] *[[Żona Naturali Selvaġġa tat-Tażmanja]] *[[Żona Protetta ta' Jungfrau-Aletsch]] *[[Żona Protetta ta' Pliva, Janj u r-Riżerva ta' Janjske Otoke]] *[[Żona Protetta tal-Gżejjer Phoenix]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Huanglong]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku tal-Wied ta' Jiuzhaigou]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Wulingyuan]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Guanacaste]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Pantanal]] *[[Żona tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Chongoni]] *[[Żoni Protetti tar-Reġjun tal-Fjuri tal-Kap]] *[[Żoni Protetti tat-Tliet Xmajjar Paralleli ta' Yunnan]] *[[Żoni Storiċi ta' Baekje]] *[[Żoni Storiċi ta' Gyeongju]] *[[Żooloġija]] === '''<u>Z</u>''' === * [[Zabid]] * [[Zacatecas (belt)]] * [[Zagori]] * [[Zamość]] * [[Žatec]] * [[Žehra]] * [[Ziba Ganiyeva]] * [[Zivana]] * [[Zlata Kolarić-Kišur]] *[[Zofia Zamenhof]] *[[Zollverein]] *[[Zond 5]] *[[Zsuzsanna Lorántffy]] 7n6bgf6tgwfdvpvg82gwgl634p602hq 330086 330076 2026-05-16T17:45:08Z Trigcly 17859 aġġornament 330086 wikitext text/x-wiki == '''Artikli ġodda (1999)''' == === <u>'''A'''</u> === * [[Aapravasi Ghat]] * [[Aasivissuit-Nipisat: Territorju tal-Kaċċa tal-Inuit bejn is-Silġ u l-Baħar]] * [[Abbazija ta' Corvey]] * [[Abbazija ta' Fontenay]] * [[Abbazija ta' Lorsch]] * [[Abbazija ta' Pannonhalma]] *[[Abbazija ta' Saint-Savin-sur-Gartempe]] *[[Abbazija ta' Sankt Gallen]] *[[Abbazija ta’ Vézelay|Abbazija ta' Vezelay]] *[[Abu al-Fida]] *[[Abu Mena]] *[[Abu Simbel]] *[[Ċentru Storiku ta' Acre|Acre]] *[[Afag Bashirgyzy]] *[[Aflaj tal-Oman]] *[[Afrodisja]] *[[Agadez]] *[[Agostino Carracci]] *[[Agostino Matrenza]] *[[Ahwar tan-Nofsinhar tal-Iraq]] *[[Aigai]] *[[Aït Benhaddou]] *[[Akkwedott ta' Padre Tembleque]] *[[Akkwedott ta' Pontcysyllte]] *[[Akshata Murthy]] *[[Aksum]] *[[Al Qal'a ta' Beni Hammad]] *[[Al Zubarah]] *[[Al-Maghtas]] *[[Alatyr]] *[[Albéric Magnard]] *[[Alberobello]] *[[Albi]] *[[Alcalá de Henares]] *[[Alcide d'Orbigny]] *[[Aleksandr Yakovlevich Khinchin]] *[[Alenush Terian]] *[[Aleppo]] *[[Alessandro Scarlatti]] *[[Alessandro Volta]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Alexander Wolszczan]] *[[Aleksandra Smiljanić]] *[[Alfred Hermann Fried]] *[[Alfred Nobel]] *[[Alfredo Casella]] *[[Alois Dryák]] *[[Alto Douro]] *[[Amazigh Marokkin Standard]] *[[Ambohimanga]] *[[Ambra Sabatini]] *[[Amerigo Vespucci]] *[[Amerigo Vespucci (vapur għoli)|''Amerigo Vespucci'' (vapur għoli)]] * [[L-Amerika t'Isfel|Amerka t’Isfel]] * [[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta’ Fuq]] *[[Amilcare Ponchielli]] *[[Anastasia Golovina]] *[[Anders Jonas Ångström]] *[[André Citroën]] *[[André Weil]] *[[Anfibju]] *[[Anfiteatru ta' El Jem]] *[[Angelina Mango]] * [[Angkor Wat]] * [[Angra do Heroísmo]] * [[Ani]] * [[Anjar]] * [[Anna Brigadere]] * [[Anna Kyriakou]] *[[Anna Seghers]] *[[Anna Sychravová]] *[[Anne-Sophie Mutter]] *[[Anse aux Meadows]] * [[Antartika]] * [[Anticosti]] * [[Antigua Guatemala]] *[[Antoine de Jussieu]] *[[Antoine de Saint-Exupéry]] *[[Antoinette Miggiani]] *[[Anton Diabelli]] *[[Anuradhapura]] *[[Aplogruppi Y-DNA fit-tribujiet tal-Każakistan]] *[[Aporofobija]] *[[Aquileia]] *[[Arċipelagu ta' Bijagós]] *[[Arċipelagu ta' Revillagigedo]] *[[Arċipelagu ta' Vega]] *[[Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona]] *[[Arequipa]] *[[Arġentier]] *[[Arġentier (tad-deheb)]] *[[Ark Ġeodetiku ta’ Struve|Ark Ġeodetiku ta' Struve]] *[[Arkata Trijonfali ta' Orange]] *[[Arkeoloġija]] *[[Arkitett]] *[[Arkitettura Mudéjar ta' Aragona]] *[[Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright]] *[[Arles]] *[[Armata tat-Terrakotta]] *[[Arslantepe]] *[[Art tal-Inċens]] *[[Arthur Schnitzler]] *[[Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja]] *[[Artiġjan]] *[[Artijiet Għoljin Ċentrali tas-Sri Lanka]] *[[As-Salt]] *[[Asmara]] * [[Assisi]] * [[Assi Ċentrali ta' Beijing]] * [[Assur]] * [[Astrofiżika]] *[[Asuman Baytop]] *[[Athos]] *[[Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Marib]] *[[Auschwitz]] *[[Austin Camilleri]] *[[Ávila]] *[[Avukat]] === '''<u>B</u>''' === * [[Baalbek]] * [[Babilonja]] * [[Baċir tal-Lag ta' Uvs]] * [[Baċir tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Nord-Pas de Calais]] * [[Baeza]] * [[Bagan]] * [[Baħar l-Abjad]] * [[Baħar l-Iswed]] *[[Baħar ta' Wadden]] *[[Baħar tar-Ramel tan-Namibja]] *[[Bajja ta' Dungonab]] *[[Bajja ta' Ha Long]] *[[Bajja ta' Tallinn]] *[[Bajja tal-Klieb il-Baħar]] *[[Bajjad]] *[[Baleron]] *[[Bamberg]] *[[Ban Chiang]] *[[Banská Štiavnica]] *[[Barbier]] *[[Bardejov]] *[[Barokk]] *[[Bartolomé de Escobedo]] *[[Bath, Somerset]] *[[Batlejka]] *[[Battaljun Mediku tal-Ospedalieri]] *[[Battir]] *[[Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau]] *[[Baxkortostan]] *[[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]] *[[Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč|Bażilika Ewfrasjana ta' Poreč]] *[[Bażilika ta' San Eġidju]] *[[Beatriz Carrillo]] *[[Beemster]] *[[Béguinage]] *[[Belintersat-1]] *[[BelKA]] *[[Belt Bajda ta' Tel Aviv – il-Moviment Modern]] *[[Belt Kolonjali ta' Santo Domingo]] *[[Belt Projbita]] *[[Belt Storika ta' Ahmadabad]] *[[Belt Storika tal-Kajr]] *[[Belt Storika tal-Moskej ta' Bagerhat]] *[[Belt ta' Guanajuato]] *[[Belt ta' New York]] *[[Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto|Belt ta' Viċenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto]] *[[Belt Universitarja ta' Caracas]] *[[Bennej]] *[[Berġa tal-Italja, il-Belt Valletta]] *[[Berġa tal-Italja, il-Birgu]] *[[Bergpark Wilhelmshöhe]] *[[Bernard Grech]] *[[Betlem]] *[[Betti Alver]] *[[Burkhan Khaldun]] *[[Bidwi]] *[[Bieb il-Belt]] *[[Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai]] *[[Binjiet Tradizzjonali tal-Asante]] *[[Blat Imkenni ta' Bhimbetka]] *[[Bliet Antiki tal-Pyu]] *[[Bliet Kapitali u Oqbra tar-Renju Antik ta' Koguryo]] *[[Bliet Storiċi tal-Istrett ta' Malakka]] *[[Bobby Charlton]] *[[Bolgar]] *[[Bordeaux]] *[[Borobudur]] *[[Borża ta' Malta]] *[[Bosra]] *[[Bridgetown]] *[[Brook Taylor]] *[[Brú na Bóinne]] *[[Bruno Pizzul]] *[[Bryggen]] *[[Bucha]] *[[Buddha Ġgantesk ta' Leshan]] *[[Bugeddum Armen]] *[[Bukhara]] *[[Burt Bacharach]] *[[Buskett]] *[[Butrint]] *[[Byblos]] === '''<u>Ċ/C</u>''' === * [[Cáceres (Spanja)]] * [[Calakmul]] * [[Camagüey]] * [[Camino Real de Tierra Adentro]] * [[Campeche]] * [[Canal du Midi]] * [[Canaletto]] * [[Caral]] * [[Carcassonne]] *[[Carl Bosch]] *[[Carl David Anderson]] *[[Carl Linnaeus]] *[[Carla Fracci]] *[[Carlo Collodi]] *[[Caroline Mikkelsen]] *[[Casco Viejo, il-Panama]] *[[Castel del Monte, Puglia]] *[[Çatalhöyük]] *[[Causses u Cévennes]] *[[Ċellola]] *[[Ċensu Apap]] *[[Ċentru Kulturali ta' Heydar Aliyev]] *[[Ċentru Storiku ta' Lijiang]] *[[Ċentru Storiku ta' Macao]] *[[Ċentru Storiku ta' Rauma]] *[[Ċentru Storiku ta' Salvador de Bahia]] *[[Český Krumlov]] *[[Ċetta Chevalier]] *[[Chaîne des Puys]] *[[Chakapuli]] *[[Chan Chan]] *[[Changdeokgung]] *[[Chankillo]] *[[Charles Jean de la Vallée-Poussin]] *[[Charles-Amédée-Philippe van Loo]] *[[Charles Nicolle]] *[[Charles Richter]] *[[Charles Xuereb]] *[[Charlie Watts]] *[[Chavín]] *[[Choeung Ek]] *[[Chersonesus Tawrika]] *[[Chichén Itzá]] *[[Chilehaus]] *[[Choirokoitia]] *[[Christiansfeld]] *[[Christopher Polhem]] *[[Cidade Velha]] *[[Cienfuegos]] *[[Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova]] *[[Cinque Terre]] *[[Ċirkewwa]] *[[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long]] *[[Ċittadella ta' Erbil]] *[[Ċittadella tad-Dinastija Hồ]] *[[Claude Joseph Rouget de Lisle]] *[[Climats u Terroirs ta' Bourgogne]] *[[Colonia del Sacramento]] *[[Copan]] *[[Córdoba, Spanja]] *[[Coro]] *[[Crespi d'Adda]] *[[Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja]] *[[Cristofano Allori]] *[[Cuenca, l-Ekwador]] *[[Cuenca (Spanja)]] *[[Cueva de las Manos]] *[[Cumalıkızık]] *[[Curzio Maltese]] *[[Cusco]] *[[Cynthia Turner]] *[[Cyrene]] === '''<u>D</u>''' === * [[Daiga Mieriņa]] * [[Damasku]] * [[Daniel Gabriel Fahrenheit]] * [[Danxia]] *[[Dar ta’ Rietveld Schröder|Dar ta' Rietveld Schröder]] *[[Dar tal-Kimeri]] *[[Dar tat-Twelid ta' Martin Luteru]] *[[Dar u Studjo ta' Luis Barragán]] *[[Delos]] *[[Delphi]] *[[Delta ta' Saloum]] *[[Delta ta' Okavango]] *[[Delta tad-Danubju]] *[[Delta tax-xmara Kızılırmak]] *[[Dengfeng]] *[[Dentist]] *[[Denys Shmyhal]] *[[Déodat Gratet de Dolomieu]] *[[Deżert ta' Badain Jaran]] *[[Deżert ta' Lut]] *[[Deżerta tal-isfarġel]] *[[Dholavira]] *[[Diamantina]] *[[Diana, Prinċipessa ta' Wales]] *[[Diaolou]] *[[Diga ta' Karakaya]] *[[Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Ukrajna]] *[[Dimitrana Ivanova]] *[[Distrett ta' At-Turaif]] *[[Diy-Gid-Biy]] *[[Dizzjunarju]] *[[Djalett]] *[[Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell]] *[[Djémila]] *[[Djerba]] *[[DNA]] *[[Dolċier]] *[[Dolmen ta' Menga]] *[[Dolmen ta' Viera]] *[[Dolomiti]] *[[Domenico Allegri]] *[[Domenico Scarlatti]] *[[Domowina]] *[[Domus de Janas]] *[[Domus Rumana]] *[[Donatello]] *[[Dougga]] *[[Draginja Vuksanović-Stanković]] *[[Dubrovnik]] *[[Durmitor]] * [[Dwejra]] === '''<u>E</u>''' === * [[Edgar Preca]] * [[Edward Sexton]] * [[Edinburgu]] * [[Edward de Bono]] * [[Edwin Hubble]] * [[Efesu]] * [[Eise Eisinga]] *[[Ekonomista]] *[[Ekosistema u Relitt tal-Pajsaġġ Kulturali ta' Lopé-Okanda]] *[[El Escorial]] *[[El Jadida]] *[[El Tajin]] *[[El Torcal]] *[[Eladio Dieste]] *[[Eleonora Jenko Groyer]] *[[Elisha Graves Otis]] *[[Elvas]] *[[Emil Nolde]] *[[Emma Andrijewska]] *[[Emma Muscat]] *[[Ernst Schröder]] *[[Esperantoloġija]] *[[Essaouira]] *[[Estrazzjoni terminoloġika]] *[[Ethel Anderson]] *[[Eugenija Šimkūnaitė]] *[[Eugenio Montale]] *[[Eva Ahnert-Rohlfs]] *[[Evelyn Bonaci]] *[[Évora]] *[[Ewropa tal-Lvant]] === '''<u>F</u>''' === * [[Fabbrika ta' Fagus]] * [[Fabbrika ta' Van Nelle]] * [[Fabbrika tal-Azzar ta' Völklingen]] * [[Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg]] * [[Fabbrika tal-Ħarir ta' Tomioka]] * [[Fabbrika tal-Injam u tal-Kartun ta' Verla]] * [[Fabbriki tal-Wied ta' Derwent]] * [[Fanal ta' Cordouan]] * [[Fanjingshan]] * [[Fasil Ghebbi]] * [[Fatehpur Sikri]] * [[Fdalijiet Arkeoloġiċi ta' Moenjodaro]] * [[Fdalijiet ta' Gedi]] * [[Fdalijiet ta' León Viejo]] * [[Fdalijiet ta' Loropéni]] * [[Fdalijiet tal-Vihara Buddista f'Paharpur]] * [[Fehme Agani]] *[[Femminiżmu tar-Rom]] *[[Fenno-Skandinavja]] *[[Fernando Botero]] *[[Ferrara]] *[[Ferruccio Lamborghini]] *[[Festival ta' Sanremo]] *[[Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli]] *[[Figolla]] *[[Firenze]] *[[Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat]] *[[Fjords Norveġiżi tal-Punent]] *[[Flora Martirosian]] *[[Fondoq ta' Ironbridge]] *[[Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa]] *[[Foresti Irkanjani]] *[[Foresti Muntanjużi ta' Odzala-Kokoua]] *[[Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda]] *[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] *[[Foresti Tropikali ta' Gondwana]] *[[Foresti Tropikali tal-Atsinanana]] *[[Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċi]] *[[Foresti Verġni ta' Komi]] *[[Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagna]] *[[Forti l-Aħmar]] * [[Forti ta' Agra]] *[[Forti ta' Bahla]] *[[Forti ta' Galle]] *[[Forti ta' Ġesù]] *[[Forti ta' Rohtas]] *[[Fortifikazzjonijiet fuq in-Naħa tal-Karibew tal-Panama: Portobelo-San Lorenzo]] *[[Fortifikazzjonijiet ta’ Kotor|Fortifikazzjonijiet ta' Kotor]] *[[Fortifikazzjonijiet ta' Vauban]] *[[Fortijiet fl-Għoljiet ta' Rajasthan]] *[[Fortijiet u Kastelli tal-Ghana]] *[[Fortizza ta' Diyarbakır]] *[[Fortizza ta' Hwaseong]] *[[Fortizza ta' Pirot]] *[[Fortizza ta' San Nikola]] *[[Fortizza ta' Suomenlinna]] *[[Fortizzi ta' Dacia fil-Muntanji Orăștie]] *[[Fortizzi Tondi tal-Vikingi]] *[[Foss ta' Messel]] *[[Fotografu]] *[[Francesco Guardi]] *[[François-Alphonse Forel]] *[[François Couperin]] *[[François Girardon]] *[[Francois Mauriac]] *[[Franco Migliacci]] *[[Franġisk Zahra]] *[[Frank Drake]] *[[Franz Beckenbauer]] *[[Franz Kafka]] *[[Franz Ritter von Hauer]] *[[Franz von Suppé]] *[[Frawla]] *[[Fray Bentos]] *[[Frédéric Bartholdi]] *[[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] *[[Fritz Albert Lipmann]] *[[Frosta tal-Għid]] * [[Frott]] * [[Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel]] * [[Fruntieri Rumani ta' Dacia]] * [[Fruntieri Rumani tad-Danubju]] * [[Fruntieri tal-Imperu Ruman]] *[[Fuji]] *[[Furnar]] === '''<u>Ġ</u>''' === * [[Ġardinar]] *[[Ġebla ta' Rosetta]] * [[Ġebla tal-Ġeneral]] * [[Ġeoloġija]] * [[Ġeriko tal-Qedem]] * [[Ġerusalemm]] * [[Ġibjun ta' Bovilla]] * [[Ġibjun ta' Kiev]] * [[Ġnien Botaniku ta' Padova]] * [[Ġnien Persjan]] * [[Ġobon ta' Jāņi]] * [[Ġonna Botaniċi Rjali ta' Kew]] * [[Ġonna Botaniċi ta' Singapore]] * [[Ġonna Klassiċi ta' Suzhou]] * [[Ġonna ta' Hevsel]] * [[Ġonna ta' Shalimar]] *[[Ġurnalist]] === '''<u>G</u>''' === * [[Gammelstad]] * [[Gamzigrad]] * [[Gati tal-Punent]] * [[Gebel Barkal]] * [[Geirangerfjord]] * [[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi]] *[[Georg Ohm]] *[[Georg von Békésy]] *[[George Gallup]] *[[Georges Bernanos]] *[[Georges J.F. Kohler]] *[[Gerbrand van den Eeckhout]] *[[Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel]] *[[Ghadamès]] *[[Giacomo Barozzi da Vignola]] *[[Giacomo Zanella]] *[[Giampiero Galeazzi]] *[[Gianni Vella]] *[[Gigi Riva]] *[[Giorgia Meloni]] *[[Giorgio Vasari]] *[[Giosuè Carducci]] *[[Giotto]] *[[Giovanni Arduino]] *[[Giovanni Battista Belzoni]] *[[Giovanni Boccaccio]] *[[Giovanni Paisiello]] *[[Giovanni Papini]] *[[Giulio Natta]] *[[Gjirokastër]] *[[Glossarju]] *[[Göbekli Tepe]] *[[Goffredo Mameli]] *[[Goiás]] *[[Golf ta' California]] *[[Golf ta' Porto]] *[[Gonbad-e Qābus]] *[[Gordion]] *[[Gösta Mittag-Leffler]] *[[Gotiku]] *[[Gozinaki]] *[[Gran Ordni tar-Re Tomislav]] *[[Grand Pré]] *[[Grand-Bassam]] *[[Grand Place, Brussell]] *[[Graz]] *[[Grazia Deledda]] *[[Greenland]] *[[Gregorio Allegri]] *[[Gremxula ta' Malta]] *[[Grotta ta' Chauvet]] *[[Grotti ta' Longmen]] *[[Grotti ta' Yungang]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Mahabalipuram]] *[[Guillaume Cornelis van Beverloo]] *[[Guimarães]] *[[Gustave Charpentier]] * [[Gżejjer Eolji]] * [[Gżejjer Falkland]] * [[Gżejjer Galapagos]] * [[Gżejjer Marquesas]] * [[Gżejjer Solovetsky]] * [[Gżejjer Sub-Antartiċi ta' New Zealand]] * [[Gżejjer ta' Amami-Ōshima, ta' Tokunoshima u ta' Iriomote, u t-Tramuntana ta' Okinawa]] * [[Gżejjer ta' Ogasawara]] * [[Gżejjer tal-Blat]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Aldabra]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Bikini]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Rocas]] * [[Gżejjer tan-Nofsinhar u Ibħra Awstrali Franċiżi]] * [[Gżira Heard u l-Gżejjer McDonald]] * [[Gżira Inaċċessibbli]] * [[Gżira Sagra ta' Okinoshima u Siti Assoċjati fir-Reġjun ta' Munakata]] * [[Gżira ta' Cocos]] * [[Gżira ta' Fraser]] * [[Gżira ta' Gorée]] * [[Gżira ta' Henderson]] *[[Gżira ta' Jeju]] *[[Gżira ta' Kunta Kinteh]] *[[Gżira ta' Lord Howe]] *[[Gżira ta' Macquarie]] *[[Gżira ta' Mozambique]] *[[Gżira ta' Pico]] *[[Gżira ta' Robben]] *[[Gżira ta' Saint-Louis]] *[[Gżira ta' Tiwai]] *[[Gżira ta' Wrangel]] *[[Gżira tal-Mużewijiet]] === '''<u>GĦ</u>''' === * [[Għajn Tuffieħa]] * [[Għalliem]] *[[Għar Dalam]] *[[Għar ta' Altamira]] *[[Għar ta' Gorham]] *[[Għar ta' Karain]] *[[Għar ta' Optymistychna]] *[[Għar ta' Vjetrenica]] *[[Għar tal-Apokalissi]] *[[Għar tal-Irħam]] *[[Għar tas-Silġ ta' Dobšiná]] *[[Għarb]] *[[Għelieqi Mtarrġa tar-Ross tal-Cordilleras tal-Filippini]] *[[Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja]] *[[Għerien ta' Ajanta]] *[[Għerien ta' Elephanta]] *[[Għerien ta' Ellora]] *[[Għerien ta' Mogao]] *[[Għerien ta’ Škocjan|Għerien ta' Škocjan]] *[[Għerien u Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja]] *[[Għid]] *[[Għoljiet, Djar u Kantini ta' Champagne]] *[[Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia]] *[[Għoljiet ta' Donets]] *[[Għoljiet ta' Matobo]] *[[Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene]] === '''<u>H</u>''' === * [[Hagia Sophia]] * [[Hahoe]] * [[Haley Bugeja]] * [[Halloumi]] * [[Hallstatt]] * [[Hampi]] *[[Hans Geiger]] *[[Hans Memling]] *[[Hans Spemann]] *[[Harar]] *[[Harry Belafonte]] *[[Hatı Çırpan]] *[[Hatra]] *[[Hattusha]] *[[Hawa Mahal]] *[[Hebron]] *[[Hedeby]] *[[Hegmataneh]] *[[Hegra]] *[[Heinrich Hertz]] *[[Helena Kottler Vurnik]] *[[Henri Fantin-Latour]] *[[Henri Frederic Amiel]] *[[Hermannus Contractus]] *[[Hideki Shirakawa]] *[[Hideki Yukawa]] *[[Hildesheim]] *[[Höga Kusten]] *[[Hoh Xil]] *[[Hội An]] *[[Holašovice]] *[[Hollókő]] *[[Hongcun]] *[[Hospicio Cabañas]] *[[Hospital de Sant Pau]] *[[Hovgården]] *[[Howard Carter]] *[[Hryhorii Kvitka-Osnovianenko]] *[[Huangshan]] *[[Hubert de Givenchy]] === '''<u>Ħ</u>''' === * [[Ħaġar Megalitiku ta' Carnac]] * [[Ħaġar ta' Jelling]] * [[Ħajja]] *[[Ħajt il-Kbir taċ-Ċina]] *[[Ħitan Rumani ta' Lugo]] *[[Ħsad tal-Perli fil-Bahrain]] === '''<u>I</u>''' === * [[Ibn Battuta]] * [[ICOMOS]] * [[Idolu ta' Shigir]] * [[Idrija]] * [[Idrijski žlikrofi]] * [[Ilha Grande]] * [[Il'ja Prigožini]] * [[Impjant Nukleari ta' Zaporizhzhia]] *[[Impjant tal-Ippompjar bl-Istim ta' Wouda]] *[[Impjanti tan-Nitrat tal-Potassju ta' Humberstone u ta' Santa Laura]] *[[Inara Luigas]] *[[Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica|Inċiżjonijiet fuq il-Blat f'Valcamonica]] *[[Independence Hall]] *[[Indiċi]] *[[Industrija tal-lavanja f'Wales]] *[[Ingredjent]] *[[Intaljatur]] *[[Internet]] *[[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] * [[Ipproċessar testwali]] * [[Irdumijiet ta' Bandiagara]] * [[Iremel]] * [[Irħula Antiki ta' Djenné]] * [[Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa]] * [[Irpin]] * [[Irziezet Imżejnin ta' Hälsingland]] *[[Isabella d'Este]] *[[ISBN]] *[[Istitut tar-Riċerka dwar il-Foresti tal-Malażja]] *[[Istmu Kuronjan]] *[[Ivan Turgenev]] *[[Ivrea]] === '''<u>J</u>''' === * [[Jacinto Benavente]] * [[Jaipur]] * [[Jakob Bogdani]] * [[Jan Novák]] *[[Jantar Mantar, Jaipur]] *[[Jarrod Sammut]] *[[Jean Antoine Houdon]] *[[Jean Dieudonné]] *[[Jean Picard]] *[[Jebel Faya]] *[[Jeddah]] *[[Jodensavanne]] *[[Joggins]] *[[Johann Christian Bach]] *[[Johan Jensen]] *[[John Edward Critien]] *[[John Kendrew]] *[[John Strutt Rayleigh]] *[[Jongmyo]] *[[Jørgen Pedersen Gram]] *[[Josef Hoffman]] *[[Joseph Louis Gay-Lussac]] *[[Joya de Cerén]] *[[Jože Plečnik]] *[[Jules Pascin]] *[[Julia Malinova]] *[[Julia Sanina]] *[[Júlia Sigmond]] *[[Julio Baghy]] *[[Julius Wagner-Jauregg]] *[[Jum il-Ġifa]] *[[Jum il-Lingwa Erżjana]] *[[Jum l-Ewropa]] *[[Jum Zamenhof]] === '''<u>K</u>''' === * [[Kaċċa bl-ajkli]] * [[Kairouan]] * [[Kaja Kallas]] *[[Kalwaria Zebrzydowska]] *[[Kampnari tal-Belġju u ta' Franza]] *[[Kanal il-Kbir (iċ-Ċina)]] *[[Kanal ta' Rideau]] *[[Kanali ta' Amsterdam]] *[[Kandy]] *[[Kappella]] *[[Karavanseraj Persjani]] *[[Karbalayi Safikhan Karabakhi]] *[[Karl Ferdinand Braun]] *[[Karl Weierstrass]] *[[Karlskrona]] *[[Karlu III]] *[[Kasbah tal-Alġier]] *[[Kaskati ta' Galdelsha]] *[[Kaskati ta' Vitorja]] *[[Kastell ta' Ankara]] *[[Kastell ta' Durham]] *[[Kastell ta' Himeji]] *[[Kastell ta’ Kroměříž|Kastell ta' Kroměříž]] *[[Kastell ta' Kronborg]] *[[Kastell ta' Kuressaare]] *[[Kastell ta’ Litomyšl|Kastell ta' Litomyšl]] *[[Kastell ta' Lubart]] *[[Kastell ta’ Malbork|Kastell ta' Malbork]] *[[Kastell ta' Nesvizh]] *[[Kastell ta' Neuschwanstein]] *[[Kastell ta' Paphos]] *[[Kastell ta' San Pedro de la Roca]] *[[Kastell ta' Spiš]] *[[Kastell ta' Wartburg]] *[[Kastell ta' Zerzevan]] *[[Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl]] *[[Kastelli ta' Bellinzona]] *[[Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd]] *[[Katarina Vitale]] * [[Katidral]] *[[Katidral ta' Aachen]] *[[Katidral ta' Amiens]] *[[Katidral ta' Bourges]] *[[Katidral ta' Burgos]] *[[Katidral ta' Canterbury]] *[[Katidral ta' Chartres]] *[[Katidral ta' Köln]] *[[Katidral ta' León, Nikaragwa]] *[[Katidral ta' Naumburg]] *[[Katidral ta' Reims]] *[[Katidral ta' Roskilde]] *[[Katidral ta' Santa Sofija (Kiev)]] *[[Katidral ta’ Šibenik|Katidral ta' Šibenik]] *[[Katidral ta' Speyer]] *[[Katidral ta' Tournai]] *[[Katidral ta' Zvartnots]] *[[Katidral tat-Trasfigurazzjoni, Dnipro]] *[[Katina Muntanjuża ta' Ennedi]] *[[Katina Muntanjuża ta’ Meskheti]] *[[Katina Muntanjuża ta' Mulanje]] *[[Katsiaryna Barysevich]] *[[Kauksi Ülle]] *[[Kaunas]] *[[Kavallier ta' Madara]] * [[Kavallier ta’ San Ġakbu|Kavallier ta' San Ġakbu]] * [[Kawkasu tal-Punent]] * [[KazCosmos]] *[[Kelma]] *[[Kerkuane]] *[[Kernavė]] *[[Kewkbet is-Safar]] *[[Khafre]] *[[Khami]] *[[Khinalug]] *[[Khiva]] *[[Khor Rori]] *[[Khorramabad]] *[[Khuttal]] *[[Kibbeh]] *[[Kiki Kogelnik]] *[[Kinderdijk]] *[[Kirurgu]] *[[Kizhi Pogost]] *[[Kladruby nad Labem]] * [[Klima ta' Malta]] * [[Klondike]] * [[Kluane / Wrangell–St. Elias / Bajja tal-Glaċieri / Tatshenshini-Alsek]] * [[Knarik Vardanyan]] * [[Knejjes Barokki tal-Filippini]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Lalibela]] *[[Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta’ Troodos|Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodos]] *[[Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí]] *[[Knejjes ta' Chiloé]] *[[Knejjes tal-Injam ta' Maramureș]] *[[Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki]] *[[Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie]] *[[Knejjes tal-Iskola tal-Arkitettura ta' Pskov]] *[[Knejjes tal-Moldavja]] *[[Knejjes tal-Paċi]] *[[Knejjes u Kunventi ta' Goa]] *[[Knisja Antika ta' Petäjävesi]] *[[Knisja ta' Atlántida]] *[[Knisja ta' Boyana]] *[[Knisja ta' San Ġwann f'Kaneo]] *[[Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf]] *[[Knisja ta' Santa Margerita]] *[[Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji (Milan)|Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji, Milan]] *[[Knisja tal-Injam ta' Urnes]] *[[Knisja tal-Paċi fi Świdnica]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġwann ta' Nepomuk|Knisja tal-Pellegrinaġġ ta’ San Ġwann ta' Nepomuk]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġi ta' Wies]] *[[Knisja tal-Verġni Marija ta' Arakos]] *[[Knisja tal-Vitorja]] *[[Koh Ker]] *[[Kok]] *[[Kolomenskoye]] *[[Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt]] *[[Kolonji tal-Benevolenza]] *[[Kolonna ta' Ġuljanu]] *[[Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc]] * [[Kolossew]] * [[Konso]] *[[Konversazzjoni]] *[[Korfù]] *[[Kosta Ġurassika]] *[[Kosta ta' Amalfi]] *[[Kosta ta' Ningaloo]] *[[Kostituzzjoni ta’ Malta|Kostituzzjoni ta' Malta]] *[[Kotlovina]] *[[Koutammakou]] *[[Krak des Chevaliers]] *[[Krakovja]] *[[Krater ta' Logoisk]] *[[Krater ta' Vredefort]] *[[Kremlin ta' Kazan]] *[[Kremlin ta’ Moska|Kremlin ta' Moska]] *[[Kreta]] *[[Krisztina Tóth]] *[[Krzemionki]] *[[Ksour Antiki ta' Ouadane, Chinguetti, Tichitt u Oualata]] *[[Kubdari]] *[[Kujataa]] *[[Kulangsu]] *[[Kuldīga]] *[[Kulleġġ Navali Rjali Antik]] *[[Kultura ta' Chaco]] *[[Kultura ta' Chinchorro]] *[[Kultura ta' Liangzhu]] *[[Kumpanija Ferrovjarja Retika]] *[[Kumpless Modern ta' Pampulha]] *[[Kumpless Monumentali ta' Brâncuși f'Târgu Jiu]] *[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali]] *[[Kumpless ta' W-Arly-Pendjari]] *[[Kumpless tal-Bażar Storiku ta' Tabriz]] *[[Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai]] *[[Kumpless tal-Foresta ta' Kaeng Krachan]] *[[Kumpless tal-Kastell ta' Mir]] *[[Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil]] *[[Kumpless tal-Monumenti ta' Huế]] *[[Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde]] *[[Kumpless tal-Oqbra ta' Koguryo]] *[[Kumpless tal-Pajsaġġ ta' Tràng An]] *[[Kumpless u l-Estancias tal-Ġiżwiti ta' Córdoba]] *[[Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iran]] *[[Kumplessi Petroglifiċi tal-Altai tal-Mongolja]] *[[Kumplessi Sagri tal-Hoysala]] *[[Kumitat tal-Wirt Dinji]] *[[Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair]] *[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] *[[Kunvent ta' Spiš]] *[[Kunvent ta’ Novodevichy|Kunvent ta' Novodevichy]] *[[Kunya-Urgench]] *[[Kuruna ta' Zvonimir]] *[[Kutná Hora]] === '''<u>L</u>''' === * [[L-Arti]] * [[L-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta]] * [[Lag ta' Baikal]] * [[Lag ta' Brebeneskul]] * [[Lag ta' Kezenoyam]] * [[Lag ta' Laach]] * [[Lag tal-Punent, Hangzhou]] * [[Lagi ta' Ounianga]] * [[Lag ta' Skadar]] * [[Lagi ta' Willandra]] * [[Lake District]] * [[Lamu]] *[[Landier]] *[[Lapponja Żvediża]] *[[Las Médulas]] *[[Lascaux]] *[[Lavaux]] *[[Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo]] *[[Lazzaro Pisani]] *[[Le Corbusier]] *[[Le Havre]] *[[Le Locle]] *[[Leptis Magna]] *[[Lessikoloġija]] * [[Lessiku]] * [[Letoon]] * [[Lev Davidovich Landau]] * [[Lev Semenovič Pontrjagin]] * [[Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati]] * [[Levuka]] * [[Leyla Mammadbeyova]] * [[Liftijiet Idrawliċi tal-Canal du Centre]] *[[Lika Kavzharadze]] *[[Lima]] *[[Lingwa Erżjana]] *[[Lingwa Ġermaniża]] *[[Linja ferrovjarja ta’ Semmering|Linja ferrovjarja ta' Semmering]] *[[Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana]] *[[Linji Ferrovjarji tal-Muntanji tal-Indja]] *[[Linji ta' Nazca]] *[[Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi]] *[[Lista ta’ binjiet ta’ Gaudí]] *[[Lista ta' kumpaniji elenkati fil-Borża ta' Malta]] *[[Lista ta' Membri tal-Parlament ta' Malta, 2017–2022]] *[[Lista ta' peniżoli]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Andorra]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Ċipru]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Iżrael]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Kuba]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Madagascar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'San Marino]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Franza]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji taċ-Ċekja|Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċekja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċilì]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fid-Danimarka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bangladesh]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belarussja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belġju]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bulgarija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Filippini]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Finlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġappun]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġermanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġordan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Georgia]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Greċja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Jemen]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kambodja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kanada]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Karibew]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Każakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kirgistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kolombja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kroazja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Laos]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Latvja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Litwanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lussemburgu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Malażja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Marokk]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mauritania]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Messiku]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Moldova]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mongolja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Myanmar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Pakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Palestina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Perù]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Polonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Vjetnam]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nepal]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Netherlands]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Norveġja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Renju Unit]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Rumanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Russja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Serbja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sirja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovakkja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sri Lanka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Taġikistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tajlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tanzanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Asja u fl-Asja Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tuneżija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkmenistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fix-Xlokk tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afganistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arabja Sawdija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arġentina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Armenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstralja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstrija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ażerbajġan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Eġittu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Estonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Etjopja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indoneżja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iran]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Irlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Għarab]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Uniti]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvizzera]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Oċeanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ukrajna]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ungerija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Użbekistan]] *[[Liz Truss]] *[[Loġġa tal-Ħarir]] *[[Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)]] *[[Lorenzo de' Medici]] *[[Lorenzo Gafà]] *[[Lorenzo Valla]] *[[Luang Prabang]] *[[Lübeck]] *[[Lucavsala]] *[[Lucia Piussi]] *[[Lučka Kajfež Bogataj]] *[[Ludmila tal-Boemja]] *[[Ludovico Ariosto]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Ludwik Lejzer Zamenhof]] *[[Luigi Boccherini]] *[[Luigi Galvani]] *[[Luigi Pirandello]] *[[Lumbini]] *[[Luna 26]] *[[Lunenburg]] *[[Lvant ta' Rennell]] *[[Lviv]] *[[Lyon]] *[[Lyubov Panchenko]] === '''<u>M</u>''' === * [[Maċedonit]] * [[Machu Picchu]] * [[Madinat Al-Zahra]] *[[Mafkar tal-Paċi ta' Hiroshima]] *[[Magda Šaturová-Seppová]] *[[Maison Carrée]] * [[Malta taħt il-Franċiżi]] *[[Maltin]] *[[Måneskin]] *[[Manhush]] *[[Manto Mavrogenous]] *[[Mantova]] *[[Margaret Abela]] *[[Maria De Filippi]] *[[Maria Dobroniega ta' Kiev]] *[[Maria Grollmuß]] *[[Marian Smoluchowski]] *[[Mario Draghi]] *[[Mário Zagallo]] *[[Marrakesh]] *[[Marta Kos]] *[[Martinu I ta' Sqallija]] *[[Mary Chronopoulou]] *[[Mary Fenech Adami]] *[[Mary Moser]] *[[Masada]] *[[Masġar tal-Palm ta' Elche]] *[[Maurizio Costanzo]] *[[Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi]] *[[Maymand]] *[[Mbanza Kongo]] *[[Medalja ta' Marian Smoluchowski]] *[[Medina ta' Sousse]] *[[Mehmet Ali Ağca]] *[[Melka Kunture]] *[[Mérida (Spanja)]] *[[Merill]] *[[Meroe]] *[[Merv]] *[[Meteora]] *[[Michael Refalo]] *[[Michail Glinka]] *[[Mikhail Ostrogradsky]] *[[Milan]] *[[Mileva Filipović]] *[[Mimoza Kusari-Lila]] *[[Mina tal-Imħabba ta' Klevan]] *[[Minaret ta' Jam]] *[[Minjiera Storika tal-Fidda f'Tarnowskie Góry]] *[[Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin]] *[[Minjiera tal-Fidda ta' Iwami Ginzan]] *[[Minjiera tal-Melħ ta’ Wieliczka]] *[[Minjiera tar-Ram ta' Falun]] *[[Minjieri tad-Deheb tal-Gżira ta' Sado]] *[[Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes]] *[[Mira Alečković]] *[[Mirella Freni]] *[[Miroslav Řepa]] *[[Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro]] *[[Missjonijiet ta' San Antonio]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti fost il-Guarani]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' Chiquitos]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' La Santísima Trinidad de Paraná u Jesús de Tavarangue]] *[[Mnajdra]] *[[Modena]] *[[Mogħdija tal-Ġgant]] *[[Moidam]] *[[Monasteri fuq ix-xaqlibiet ta' Popocatépetl]] *[[Monasteri ta' Yuso u ta' Suso]] *[[Monasteru ta' Alcobaça]] *[[Monasteru ta' Batalha]] *[[Monasteru ta' Ferapontov]] *[[Monasteru ta' Gelati]] *[[Monasteru ta' Geghard]] *[[Monasteru ta’ Gračanica|Monasteru ta' Gračanica]] *[[Monasteru ta' Haghpat]] *[[Monasteru ta' Hoge]] *[[Monasteru ta' Horezu]] *[[Monasteru ta' Hosios Loukas]] *[[Monasteru ta' Maulbronn]] *[[Monasteru ta' Neghuts]] *[[Monasteru ta' Poblet]] *[[Monasteru ta' Rila]] *[[Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu]] *[[Monasteru ta' San Ilarjun]] *[[Monasteru ta' Sanahin]] *[[Monasteru ta' Santa Katarina]] *[[Monasteru ta' Sopoćani]] *[[Monasteru ta' Studenica]] *[[Monasteru ta' Voroneț]] *[[Monasteru tal-Ġlormini]] *[[Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupe]] *[[Monika Kryemadhi]] *[[Møns Klint]] *[[Mont-Saint-Michel]] *[[Monte Albán]] *[[Monte San Giorgio]] *[[Monte Titano]] *[[Monticello]] * [[Monument]] * [[Monument Nazzjonali ta' Żimbabwe l-Kbir]] * [[Monumenti Bojod ta' Vladimir u ta' Suzdal]] * [[Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji]] * [[Monumenti Paleokristjani u Biżantini ta' Thessaloniki]] * [[Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier]] * [[Monumenti Storiċi f'Novgorod u fl-Inħawi]] * [[Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)]] * [[Monumenti Storiċi ta' Makli]] *[[Monumenti Storiċi ta' Nara]] *[[Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas]] *[[Monumenti tal-Ġebel taċ-Ċriev]] *[[Monumenti u Siti Storiċi f'Kaesong]] *[[Monumenti u Siti Storiċi ta' Hiraizumi]] *[[Morelia]] *[[Moritz Cantor]] *[[Moskea Antika ta' Edirne]] *[[Moskea l-Kbira u Sptar ta' Divriği]] *[[Moskea ta' Arif Agha]] *[[Moskea ta’ Selimiye, Edirne]] *[[Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan]] *[[Moskea tat-Tatari]] *[[Moskej bi stil Sudaniż fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju]] *[[Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali]] *[[Motoori Norinaga]] *[[Mramorje]] *[[Mtskheta]] *[[Mtsvane]] *[[Muhammad al-Idrisi]] *[[Muħammed]] *[[Muniċipju ta' Bremen]] *[[Muntanja Pelée]] *[[Muntanja Qingcheng]] *[[Muntanja ta' Kumgang]] *[[Muntanja Wutai]] *[[Muntanji Blu u John Crow]] *[[Muntanji Makhonjwa ta' Barberton]] *[[Muntanji ta' Homolje]] *[[Muntanji tad-Deheb ta' Altai]] *[[Muntanji tal-Krimea]] *[[Muntanji Wudang]] *[[Muntanji Wuyi]] *[[Mużew Nazzjonali tal-Montenegro]] *[[Mużew ta' Plantin-Moretus]] *[[Mużew ta' Trojja]] *[[Myśliwska]] *[[Mystras]] === '''<u>N</u>''' === * [[Nærøyfjord]] * [[Nadur]] * [[Naftalan]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Naħla tal-għasel ta' Malta]] * [[Nalanda Mahavihara]] * [[Namhansanseong]] * [[Nancy]] * [[Nan Madol]] *[[Napli]] *[[Naryn-Kala]] *[[Nataliya Kobrynska]] *[[Nea Moni ta' Chios]] *[[Nekropoli]] *[[Nekropoli ta' Beit She'arim]] *[[Nekropoli ta' Monterozzi]] *[[Nemrut Dağı]] *[[Nessebar]] *[[New Lanark]] *[[New Secret (jott)]] *[[Nexhmije Pagarusha]] *[[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] *[[Nicolas-Joseph Cugnot]] *[[Nicolas Flamel]] *[[Nicolau Coelho]] *[[Nida]] *[[Nika Križnar]] *[[Nikkō]] *[[Nino Ramishvili]] *[[Nisa (Turkmenistan)]] *[[Nisa f’Malta]] *[[Nisa fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ Malta]] *[[Nizza]] *[[Norman Morrison]] *[[Nutar]] === '''<u>O</u>''' === * [[Oażi ta' Al-Ahsa]] * [[Olga Tass]] *[[Olimpja]] *[[Olinda]] *[[Ophrys caucasica|''Ophrys caucasica'']] *[[Oplontis]] *[[Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastija Xixia]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing]] *[[Oqbra Rjali tad-Dinastija Joseon]] *[[Oqbra ta' Mozu]] *[[Oqbra tar-Rejiet ta' Buganda f'Kasubi]] *[[Orthohantavirus]] *[[Ortografija Litwana]] *[[Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan]] *[[Osservatorju ta' Črni Vrh]] *[[Osservatorju ta' Jodrell Bank]] *[[Osservatorju ta' Rozhen]] *[[Osun-Osogbo]] *[[Otto Toeplitz]] *[[Ouro Preto]] === '''<u>P</u>''' === * [[Pablo Neruda]] * [[Pagoda ta' Vinh Nghiem]] * [[Pajsaġġ Agrikolu tan-Nofsinhar ta' Öland]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars]] * [[Pajsaġġ Industrijali ta' Blaenavon]] * [[Pajsaġġ Karstiku tan-Nofsinhar taċ-Ċina]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' ǂKhomani]] * [[Pajsaġġi Kulturali ta' Bassari, Fula u Bedik]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Budj Bim]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Gedeo]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Hawraman/Uramanat]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Le Morne]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Sukur]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Għelieqi Mtarrġa tar-Ross ta' Honghe Hani]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Kafè tal-Kolombja]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Lag ta' Kenozero]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Wied ta' Orkhon]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Zuojiang]] * [[Pajsaġġ Kulturali u Botaniku ta' Richtersveld]] * [[Pajsaġġ Kulturali u l-Fdalijiet Arkeoloġiċi tal-Wied ta' Bamiyan]] * [[Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja]] * [[Pajsaġġ tal-Kaċċa Medjevali fit-Tramuntana ta' Zealand]] * [[Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato]] * [[Pajsaġġ tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Cornwall u l-Punent ta' Devon]] * [[Pajsaġġi ta' Dauria]] * [[Pál Maléter]] * [[Palazz Irjali ta' Aranjuez]] *[[Palazz Irjali ta' Caserta]] *[[Palazz Mariinskyi]] *[[Palazz ta' Blenheim]] *[[Palazz ta’ Djoklezjanu|Palazz ta' Djoklezjanu]] *[[Palazz ta' Drottningholm]] *[[Palazz ta' Eggenberg]] *[[Palazz ta' Fontainebleau]] *[[Palazz ta' Golestan]] *[[Palazz ta' Ishak Paşa]] *[[Palazz ta' Mafra]] *[[Palazz ta' Orbeliani]] *[[Palazz ta' Potala]] *[[Palazz ta’ Schönbrunn|Palazz ta' Schönbrunn]] *[[Palazz ta’ Stoclet|Palazz ta' Stoclet]] *[[Palazz ta' Versailles]] *[[Palazz tal-Khan]] *[[Palazz tas-Sajf]] *[[Palazz tax-Shirvanshah]] *[[Palazzi Minojċi]] *[[Palazzi Rjali ta' Abomey]] *[[Palazzi u Parks ta' Potsdam u Berlin]] *[[Palenque]] *[[Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale]] *[[Palestina]] *[[Palianytsia]] *[[Palmaria]] *[[Palmyra]] *[[Pamukkale]] *[[Panamá Viejo]] *[[Papa Ljun XIV]] *[[Papahānaumokuākea]] *[[Paquimé]] *[[Paramaribo]] *[[Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Champaner-Pavagadh]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Hili]] *[[Park Arkeoloġiku ta' San Agustín]] *[[Park Irjali ta' Studley]] *[[Park Naturali Nazzjonali tal-Karpazji]] *[[Park Naturali ta' Dinara]] *[[Park Nazzjonali ta' Karula]] *[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]] *[[Park Naturali tal-Iskolli tal-Qroll ta' Tubbataha]] *[[Park Naturali tal-Pilastri ta' Lena]] *[[Park Nazzjonali Impenetrabbli ta' Bwindi]] *[[Park Nazzjonali Olimpiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Göreme]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Trakai]] *[[Park Nazzjonali ta' Alejandro de Humboldt]] *[[Park Nazzjonali ta' Banc d'Arguin]] *[[Park Nazzjonali ta' Beit Guvrin-Maresha]] *[[Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha]] *[[Park Nazzjonali ta' Canaima]] *[[Park Nazzjonali ta' Chapada dos Veadeiros]] *[[Park Nazzjonali ta' Chiribiquete]] *[[Park Nazzjonali ta' Chitwan]] *[[Park Nazzjonali ta' Cilento, Vallo di Diano u Alburni]] *[[Park Nazzjonali ta' Coiba]] *[[Park Nazzjonali ta' Comoé]] *[[Park Nazzjonali ta' Darien]] *[[Park Nazzjonali ta' Defileul Jiului]] *[[Park Nazzjonali ta' Desembarco del Granma]] *[[Park Nazzjonali ta' Doñana]] *[[Park Nazzjonali ta' Everglades]] *[[Park Nazzjonali ta’ Fertő-Hanság]] *[[Park Nazzjonali ta' Garajonay]] *[[Park Nazzjonali ta' Garamba]] *[[Park Nazzjonali ta' Great Smoky Mountains]] *[[Park Nazzjonali ta' Gros Morne]] *[[Park Nazzjonali ta' Gunung Mulu]] *[[Park Nazzjonali ta' Hortobágy]] *[[Park Nazzjonali ta' Huascarán]] *[[Park Nazzjonali ta' Ichkeul]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguaçu]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguazú]] *[[Park Nazzjonali ta' Ivindo]] *[[Park Nazzjonali ta' Kahuzi-Biega]] *[[Park Nazzjonali ta' Kakadu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kaziranga]] *[[Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Kilimanjaro]] *[[Park Nazzjonali ta' Kinabalu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kiskunság]] *[[Park Nazzjonali ta' Komodo]] *[[Park Nazzjonali ta' Lahemaa]] *[[Park Nazzjonali ta' Lençóis Maranhenses]] *[[Park Nazzjonali ta' Lorentz]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Alerces]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Glaciares]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Katíos]] *[[Park Nazzjonali ta' Lushan]] *[[Park Nazzjonali ta' Mammoth Cave]] *[[Park Nazzjonali ta' Manas]] *[[Park Nazzjonali ta' Manú]] *[[Park Nazzjonali ta' Manovo-Gounda St Floris]] *[[Park Nazzjonali ta' Mesa Verde]] *[[Park Nazzjonali ta' Miguasha]] *[[Park Nazzjonali ta' Morne Trois Pitons]] *[[Park Nazzjonali ta' Murujuga]] *[[Park Nazzjonali ta' Nahanni]] *[[Park Nazzjonali ta' Niah]] *[[Park Nazzjonali ta' Niokolo-Koba]] *[[Park Nazzjonali ta' Noel Kempff Mercado]] *[[Park Nazzjonali ta' Nyungwe]] *[[Park Nazzjonali ta' Phong Nha – Kẻ Bàng]] *[[Park Nazzjonali ta' Þingvellir]] *[[Park Nazzjonali ta' Pirin]] *[[Park Nazzjonali ta' Purnululu]] *[[Park Nazzjonali ta' Rapa Nui]] *[[Park Nazzjonali ta' Rio Abiseo]] *[[Park Nazzjonali ta' Sagarmatha]] *[[Park Nazzjonali ta' Salonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Sangay]] *[[Park Nazzjonali ta' Sanqingshan]] *[[Park Nazzjonali ta' Serengeti]] *[[Park Nazzjonali ta' Serra da Capivara]] *[[Park Nazzjonali ta' Simien]] *[[Park Nazzjonali ta' Taï]] *[[Park Nazzjonali ta' Talampaya]] *[[Park Nazzjonali ta' Teide]] *[[Park Nazzjonali ta' Tongariro]] *[[Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon]] *[[Park Nazzjonali ta' Una]] *[[Park Nazzjonali ta' Vatnajökull]] *[[Park Nazzjonali ta' Virunga]] *[[Park Nazzjonali ta' Yellowstone]] *[[Park Nazzjonali ta' Yosemite]] *[[Park Nazzjonali tal-Biżonti tal-Boskijiet]] *[[Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola]] *[[Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone]] *[[Park Nazzjonali tal-Għadajjar ta' Mana]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Carlsbad]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu]] *[[Park Nazzjonali tal-Grand Canyon]] *[[Park Nazzjonali tal-Himalayas il-Kbar]] *[[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lag tal-Malawi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lagi ta’ Plitvice]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja tal-Kenja]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Bale]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Rwenzori]] *[[Park Nazzjonali tal-Vulkani ta' Hawaii]] *[[Park Nazzjonali tas-Sundarbans]] *[[Park Nazzjonali tat-Taġikistan]] *[[Park Nazzjonali tax-Xmara ta' Taħt l-Art ta' Puerto Princesa]] *[[Park Provinċjali ta' Ischigualasto]] *[[Park Provinċjali ta' Writing-on-Stone]] *[[Park Provinċjali tad-Dinosawri]] *[[Park Storiku ta' Ayutthaya]] *[[Park Storiku ta' Phu Phrabat]] *[[Park Storiku ta' Si Thep]] *[[Park Storiku ta' Sukhothai]] *[[Park ta' Maloti-Drakensberg]] *[[Park ta’ Muskau|Park ta' Muskau]] *[[Park tal-Art Mistagħdra ta' iSimangaliso]] *[[Park tal-Mafkar tar-Rewwixta u tar-Rivoluzzjoni]] *[[Park Trinazzjonali ta' Sangha]] *[[Parks Internazzjonali tal-Paċi ta' Waterton-tal-Glaċieri]] *[[Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri]] *[[Parks Nazzjonali tal-Lag ta' Turkana]] *[[Parks Nazzjonali u Statali tas-Siġar tal-Injam tal-Aħmar]] *[[Parks tal-Muntanji tar-Rockies Kanadiżi]] *[[Parmigianino]] *[[Parrukkier]] *[[Pasargadae]] *[[Paseo del Prado]] *[[Patoloġija]] *[[Pattadakal]] *[[Paulo Coelho]] *[[Pavlo Lee]] *[[Pécs]] *[[Pellegrinaġġ ta’ San Ġakbu]] *[[Peña de los Enamorados]] *[[Peniżola]] *[[Peniżola Valdés]] *[[Pergamon]] *[[Peri-Khan Sofiyeva]] *[[Persepolis]] *[[Peter Carl Fabergé]] *[[Péter Magyar]] *[[Pëtr Kapica]] *[[Petra]] *[[Petra Brocková]] *[[Petroglifiċi ta' Bangudae]] *[[Petroglifiċi tal-Lag ta' Onega u l-Baħar Abjad]] *[[Philipp Otto Runge]] *[[Philippi]] *[[Pienza]] *[[Piero Angela]] *[[Pierre Fatou]] *[[Pietro Longhi]] *[[Pietru l-Kbir]] *[[Pimachiowin Aki]] *[[Ping Yao]] *[[Pippo Baudo]] *[[Pirinej-Monte Perdido]] *[[Pitons]] *[[Pitons, Cirques u Rdumijiet tal-Gżira ta' Réunion]] *[[Pjanta]] *[[Pjanura ta' Bărăgan]] *[[Pjanura ta’ Stari Grad]] *[[Pjanura tal-Ġarer]] *[[Pjazza]] *[[Pjazza ta' Naqsh-e Jahan]] * [[Pjazza tal-Mirakli]] * [[Pkhali]] *[[Plamer]] *[[Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga]] *[[Pobiti Kamani]] *[[Politika]] *[[Polonnaruwa]] *[[Pont Antik ta’ Mostar]] *[[Pont ta' Forth]] *[[Pont ta' Malabadi]] *[[Pont ta' Mehmed Paša Sokolović]] *[[Pont ta' Vizcaya]] *[[Pont tal-Fjuri]] *[[Pont tal-Paċi, Tbilisi]] *[[Porfirio Barba-Jacob]] *[[Port Royal]] *[[Port ta' Mariupol]] *[[Port ta’ Marsamxett]] *[[Porta Nigra]] *[[Portiċi ta' Bologna]] *[[Porto]] *[[Postijiet Sagri tal-Bahá'i]] *[[Potosí]] *[[Pożati]] *[[Prambanan]] *[[Professjoni]] *[[Proklos]] *[[Promontorju ta' Putorana]] *[[Provins]] *[[Pu'er]] *[[Puebla (belt)]] *[[Pythagoreion]] === '''<u>Q</u>''' === * [[Qabar ta' Askia]] * [[Qabar ta' Humayun]] * [[Qabar Traċjan ta' Kazanlak]] * [[Qabar Traċjan ta' Sveshtari]] * [[Qabża tal-Biżonti Sfrakassati]] * [[Qal'at al-Bahrain]] * [[Qala (Għawdex)]] * [[Qalba Neolitika tal-Gżejjer Orkney]] * [[Qalhat]] * [[Qanat]] * [[Qaryat al-Faw]] * [[Qaytarma]] * [[Qorti Rjali ta' Tiébélé]] * [[Il-Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann|Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann Battista (Caravaggio)]] * [[Quanzhou]] * [[Quebrada de Humahuaca]] * [[Quedlinburg]] * [[Quirigua]] * [[Quito]] * [[Quseir Amra]] * [[Qutb Minar]] === '''<u>R</u>''' === * [[Rachid Chouhal]] * [[Raħal Storiku ta' St. George u l-Fortifikazzjonijiet Relatati, Bermuda]] * [[Rammelsberg]] * [[Ramses II]] * [[Rani-ki-Vav]] * [[Ras'ken' Ozks]] * [[Ravenna]] * [[Ravesa Lleshi]] * [[Red Bay]] * [[Regensburg]] * [[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]] * [[Reġjun tal-Estrazzjoni tal-Minerali ta' Erzgebirge/Krušnohoří]] * [[Reġjun tal-Inbid ta' Tokaj]] *[[Reichenau]] *[[Relattività (Maurits Cornelis Escher)]] *[[Rembrandt]] *[[Renata Scotto]] *[[Renju ta' Mapungubwe]] *[[Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz]] *[[Repubblika Sovjetika ta’ Don|Repubblika Sovjetika ta' Don]] *[[Residenza ta' Würzburg]] *[[Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja]] *[[Residenzi tal-Familja Savoia]] *[[Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin]] *[[Rettilu]] *[[Rewwixta tal-Qassisin]] *[[Riga]] *[[Risco Caído]] *[[Riversleigh]] *[[Riżerva Ekoloġika ta' Mistaken Point]] *[[Riżerva Forestali ta' Sinharaja]] *[[Riżerva Naturali Stretta tal-Muntanja ta' Nimba]] *[[Riżerva Naturali Stretta tat-Tsingy ta' Bemaraha]] *[[Riżerva Naturali ta' Bashkiriya]] *[[Riżerva Naturali ta' Darwin]] *[[Riżerva Naturali ta’ Kaniv]] *[[Riżerva Naturali ta' Nahal Me'arot]] *[[Riżerva Naturali ta' Okapi]] *[[Riżerva Naturali ta' Selous]] *[[Riżerva Naturali ta' Srebarna]] *[[Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka]] *[[Riżerva Naturali ta’ Yulen]] *[[Riżerva Naturali tal-Flora fil-Ġibs]] *[[Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' El Pinacate u Gran Desierto de Altar]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' Río Plátano]] *[[Riżerva tal-Bijosfera ta' Tehuacán-Cuicatlán]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Baħar l-Iswed]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki]] *[[Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa]] *[[Riżerva tal-Fawna ta' Dja]] *[[Riżervi Naturali ta' Air u ta' Ténéré]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tax-Xlokk]] *[[Riżervi tal-Katina Muntanjuża ta' Talamanca-La Amistad]] *[[Robert Fico]] *[[Robert Wilhelm Bunsen]] *[[Roberto Burle Marx]] *[[Rodi (belt)]] * [[Roi Mata]] * [[Roșia Montană]] * [[Ronald Searle]] * [[Røros]] * [[Rotta tal-Inċens – Bliet tad-Deżert f'Negev]] * [[Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta]] * [[Rotot ta’ Santiago de Compostela fi Franza]] * [[Royal Exhibition Building]] * [[Róža Domašcyna]] *[[Rudolf Diesel]] *[[Ruggiero Leoncavallo]] === '''<u>S</u>''' === * [[Sabratha]] * [[Saeva Dupka]] * [[Safranbolu]] * [[Saint-Émilion]] * [[Sajjied]] *[[Sala taċ-Ċentenarju]] *[[Salamanca]] *[[Salib ta' Santa Ewfrosina]] *[[Salini Rjali ta' Arc-et-Senans]] *[[Salme Kann]] *[[Saltaire]] *[[Salvatore Accardo]] *[[Salzburg]] *[[Samantha Cristoforetti]] *[[Samarkanda]] *[[Samarra]] *[[Sambor Prei Kuk]] *[[Sammallahdenmäki]] *[[Samuel Deguara]] *[[San Cristóbal de La Laguna]] *[[San Gimignano]] *[[San Lawrenz (Għawdex)]] *[[San Miguel de Allende]] *[[San Pietruburgu]] *[[Sana'a]] *[[Sanchi]] *[[Sandra Milo]] *[[Sandra Mondaini]] *[[Sandro Botticelli]] *[[Sangiran]] *[[Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel]] *[[Santa Cruz de Mompox]] *[[Santiago de Compostela]] *[[Santiago de Querétaro]] *[[Santiniketan]] *[[Santwarji tal-Għasafar tal-Passa tul il-Kosta tal-Baħar Isfar u l-Golf ta' Bohai]] *[[Santwarji tal-Pandas Ġganteski ta' Sichuan]] *[[Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng]] *[[Santwarju Nazzjonali tal-Għasafar ta' Djoudj]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus de Matosinhos]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte]] *[[Santwarju ta' Itsukushima]] *[[Santwarju tal-Balieni ta' El Vizcaino]] *[[Santwarju ta' Mỹ Sơn]] *[[Santwarju tal-Fawna u tal-Flora ta' Malpelo]] *[[Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan]] *[[São Cristóvão]] *[[São Luís]] *[[Sarazm]] *[[Sardis]] * [[Saryarka]] * [[Sassi ta' Matera]] * [[Satsivi]] *[[Schokland]] *[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]] *[[Sebastian Brant]] *[[Segovia]] *[[Seka Sablić]] *[[Sengħa]] *[[Seokguram]] *[[Seowon]] *[[Severo Ochoa]] *[[Sevil Shhaideh]] *[[Sewell]] *[[Sferi tal-Ġebel tal-Costa Rica]] *[[SGang Gwaay]] *[[Shahr-e Sukhteh]] *[[Shahrisabz]] *[[Shaken Aimanov]] *[[Shales ta' Maotianshan]] *[[Sheki]] *[[Shennongjia]] *[[Shibam]] *[[Shirakami-Sanchi]] *[[Shiretoko]] *[[Sian Ka'an]] *[[Šibenik]] *[[Sibila Petlevski]] *[[Sidney Webb]] *[[Siega Verde]] *[[Siena]] *[[Sighișoara]] *[[Sigiriya]] *[[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]] *[[Siġra tal-ballut ta' Tamme-Lauri]] *[[Sikhote-Alin]] *[[Simon Kldiashvili]] *[[Sinagoga Antika (Erfurt)]] *[[Sinéad O'Connor]] *[[Sintra]] *[[Siracusa]] *[[Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar]] *[[Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg]] *[[Sistema tat-Toroq tal-Inka]] *[[Sit Agrikolu Bikri ta' Kuk]] *[[Sit arkeoloġiku ta' Al-Balid|Sit Arkeoloġiku ta' Al-Balid]] *[[Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca]] *[[Sit Arkeoloġiku ta’ Paphos]] *[[Sit Arkeoloġiku tal-Maħżen ta' Valongo]] *[[Sit Storiku Nazzjonali ta' San Juan]] *[[Sit Storiku Statali tat-Tumbati tal-Ħamrija ta' Cahokia]] * [[Sit ta' Wirt Dinji]] * [[Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden]] *[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]] *[[Sit tar-Raġel ta' Peking f'Zhoukoudian]] *[[Siti tad-Dolmens ta' Gochang, Hwasun u Ganghwa]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Bat, Al-Khutm u Al-Ayn]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco]] *[[Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi]] *[[Siti Ewlenin tal-Estrazzjoni fil-Wallonja]] *[[Siti Funebri u Mfakar tal-Ewwel Gwerra Dinjija (il-Front tal-Punent)]] *[[Siti Kristjani Moħbija fir-Reġjun ta' Nagasaki]] *[[Siti Metallurġiċi Antiki tal-Burkina Faso]] *[[Siti Penitenzjarji Awstraljani]] *[[Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi|Siti Preistoriċi bil-Puntali Madwar l-Alpi]] *[[Siti Preistoriċi ta' Jōmon fit-Tramuntana tal-Ġappun]] *[[Siti Sagri u Rotot ta' Pellegrinaġġ fil-Katina Muntanjuża ta' Kii]] *[[Siti tal-Fossili tal-Ominidi tal-Afrika t'Isfel]] *[[Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun]] *[[Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Kondoa]] *[[Siti tat-Tusi]] *[[Skarpan]] *[[Skellig Michael]] *[[Skogskyrkogården]] *[[Skojjattlu tal-art ta' Tian Shan]] *[[Skola Superjuri tal-Mekkanika tal-Armata]] *[[Skoll il-Kbir tal-Qroll]] *[[Skoll tal-Qroll ta' New Caledonia]] *[[Skoll tal-Qroll tal-Belize]] *[[Skorba]] *[[Skrivan]] *[[Slavko Brezoski]] *[[Socotra]] *[[Soltaniyeh]] *[[Songo Mnara]] *[[Sophia Loren]] *[[Sophie Germain]] *[[Sophie Liebknecht]] *[[Söyembikä]] *[[Speicherstadt]] *[[Spinalonga]] *[[Sputnik 5]] *[[Stari Ras]] *[[Statwa]] *[[Statwa ta' Roland ta' Bremen]] *[[Statwa tal-Libertà]] *[[Stazzjon ta' Chhatrapati Shivaji]] *[[Stazzjon tar-Radju ta' Grimeton]] *[[Stećak]] *[[Stepan Erzya]] *[[Stevns Klint]] *[[Stonehenge]] *[[Stone Town]] *[[Strett ta' Hormuz]] *[[Su Nuraxi]] *[[Subak]] *[[Sulaiman-Too]] *[[Sundarbans]] *[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]] *[[Surtsey]] *[[Susa]] *[[Svaneti]] *[[Svetlana Antonovska]] *[[Sviyazhsk]] === '''<u>T</u>''' === * [[Ta' Bakkja]] * [[Ta' Ħaġrat]] * [[Ta' Kandja]] *[[Tabib]] *[[Tadrart Acacus]] *[[Taħdit]] *[[Taishan]] *[[Taj Mahal]] *[[Takalik Abaj]] *[[Takht-e Soleyman]] *[[Takht-i-Bahi]] *[[Takkanot Shum]] *[[Taksim]] *[[Tallinn]] *[[Tamgaly]] *[[Tanġier]] *[[Taos Pueblo]] *[[Taputapuātea]] *[[Tarraco]] *[[Tarzna Navali ta' Antigua u s-Siti Arkeoloġiċi Relatati]] *[[Tassili n'Ajjer]] *[[Taxila]] *[[Tchogha Zanbil]] *[[Te Wahipounamu]] *[[Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk]] *[[Teatru Antik ta’ Epidaurus|Teatru Antik ta' Epidaurus]] *[[Teatru Rjal]] *[[Teatru Ruman ta' Orange]] *[[Teatru tal-Opri Margravjali]] *[[Teatru tal-Opri ta' Sydney]] *[[Tebe (Eġittu)]] *[[Tekniku]] *[[Telč]] *[[Tempji Ħajjin Kbar taċ-Ċola]] * [[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] * [[Tempji ta' Ħal Tarxien]] *[[Tempju ta' Apollo Epikurju f’Bassae|Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae]] *[[Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus]] *[[Tempju ta' Haeinsa]] *[[Tempju ta' Kakatiya Rudreshwara]] *[[Tempju ta' Mahabodhi]] *[[Tempju ta' Preah Vihear]] *[[Tempju tal-Ġenna]] *[[Tempju tal-Għar ta' Dambulla]] *[[Tempju tax-Xemx ta' Konarak]] *[[Tempju u Ċimiterju ta' Konfuċju u l-Villa tal-Familja Kong f'Qufu]] *[[Teotihuacan]] *[[Tequila (Belt)]] * [[Terminoloġija]] * [[Tetiana Ostashchenko]] * [[Tétouan]] *[[Teżawru]] *[[Theobald Boehm]] *[[Theodore Géricault]] *[[Thimlich Ohinga]] *[[Tholos ta' El Romeral]] *[[Thomas à Kempis]] *[[Thoros ta' Edessa]] *[[Tian Shan]] * [[Tieqa tad-Dwejra]] * [[Tieqa ta' Wied il-Mielaħ]] * [[Tikal]] * [[Timbuktu]] * [[Timgad]] * [[Tina Turner]] * [[Tinetto]] * [[Tino]] * [[Tinqix fuq il-Blat f'Alta]] *[[Tinqix fuq il-Blat f'Tanum]] *[[Tinqix fuq il-Blat fir-Reġjun ta' Ha'il]] *[[Tinqix fuq il-Blat ta' Dazu]] *[[Tinqix ta' Bisotun]] *[[Tipasa]] *[[Tiryns]] *[[Tiwanaku]] *[[Tiya]] *[[Tlacotalpan]] *[[TNMK]] *[[Tobias Michael Carel Asser]] *[[Toledo]] *[[Tomaso Antonio Vitali]] *[[Tomiri]] *[[Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum]] *[[Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan]] * [[Torri Mmejjel ta' Pisa]] * [[Torri ta' Belém]] *[[Torri ta' Erkole]] *[[Torri ta' Londra]] *[[Torri tax-Xebba (Baku)]] *[[Torrijiet residenzjali tas-Svan|Torrijiet Residenzjali tas-Svan]] *[[Toruń]] *[[Tpittir fuq il-Blat ta' Sierra de San Francisco]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Għar ta' Shulgan-Tash]] *[[Trattat ta' Kaunas]] *[[Třebíč]] *[[Trinidad, Kuba]] *[[Trogir]] *[[Trojja]] *[[Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland]] *[[Tserkva ta' Santa Marija, Owczary]] *[[Tserkva ta' Santa Marija Omm Alla, Chotyniec]] *[[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] *[[Tsodilo]] *[[Tubeteika]] *[[Tulou ta' Fujian|''Tulou'' ta' Fujian]] *[[Tumbati Ċerimonjali tal-Ħamrija ta' Hopewell]] *[[Tumbati Funebri ta' Dilmun]] *[[Tumbati Funebri ta' Gaya]] *[[Tumbati Monumentali tal-Ħamrija ta' Poverty Point]] *[[Turan]] *[[Tutankhamun]] *[[Twyfelfontein]] *[[Tyre]] === '''<u>U</u>''' === * [[Úbeda]] * [[Ugo Foscolo]] *[[Uluru]] *[[Um er-Rasas]] *[[Umm Al-Jimāl]] *[[UNESCO]] *[[Università Iżlamika Russa]] *[[Università Nazzjonali Awtonoma tal-Messiku]] *[[Università ta' Al-Qarawiġin|Università ta' Al-Qarawijin]] *[[Università ta' Coimbra]] *[[Unjoni Sovjetika]] *[[Urbino]] *[['Uruq Bani Mu'arid]] *[[Uxmal]] === '''<u>V</u>''' === * [[Val d'Orcia]] *[[Val di Noto]] *[[Valentyna Radzymovska]] *[[Valeria Bruni Tedeschi]] *[[Vallée de Mai]] *[[Vasco da Gama]] *[[Vat Phou]] *[[Velimir Khlebnikov]] *[[Venera 7]] *[[Verona]] *[[Via Appia]] *[[Victoria Amelina]] *[[Vigan]] *[[Vincent van Gogh]] *[[Vilel u Ġonna tal-Familja Medici]] *[[Villa d'Este]] *[[Villa Romana del Casale]] *[[Villa ta' Adrijanu]] *[[Villa Tugendhat]] *[[Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja]] *[[Villaġġi bil-Knejjes Iffortifikati f'Transilvanja]] *[[Villaġġi Storiċi ta' Shirakawa-gō u Gokayama]] *[[Vilnius]] *[[Visby]] *[[Vitaliy Kim]] *[[Vito Volterra]] *[[Vittorio De Sica]] *[[Vjenna]] *[[Vladimir Ashkenazy]] *[[Vlkolínec]] *[[Volodymyr Zelenskyy]] *[[Volubilis]] *[[Võros]] *[[Vulkan tat-Tajn ta’ Lökbatan]] *[[Vulkani ta' Kamchatka]] === '''<u>W</u>''' === * [[Wachau]] * [[Wadi Al-Hitan]] *[[Wadi Rum]] *[[Wales]] *[[Weimar Klassika]] *[[Werrej]] *[[Wied Superjuri tar-Renu Nofsani]] *[[Wied t'Isfel tal-Awash]] *[[Wied ta' Kathmandu]] *[[Wied ta' Loire]] *[[Wied ta' Madriu-Perafita-Claror]] *[[Wied ta' M'zab]] *[[Wied ta' Qadisha]] *[[Wied ta' Viñales]] *[[Wied tal-Fondoq il-Kbir]] *[[Wied tat-Tempji]] *[[Wilhelm Grimm]] *[[Wilhelm Röntgen]] *[[Willem de Sitter]] *[[Willemstad]] *[[William Boeing]] *[[Wirt Arkeoloġiku tal-Wied ta' Lenggong]] *[[Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra]] *[[Wismar]] *[[Władysław Horodecki]] *[[Wolfgang Paul]] === '''<u>X</u>''' === * [[Xanadu]] * [[Xanthos]] * [[Xatt it-Tiben]] *[[Xeff]] *[[Xidi]] *[[Xmara Omo]] *[[Xochicalco]] *[[Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem]] *[[Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier]] *[[Xjenza spazjali]] *[[Xtatol]] === '''<u>Y</u>''' === * [[Yagul]] * [[Yakushima]] * [[Yana Zinkevych]] * [[Yangdong]] * [[Yarmak]] * [[Yaroslavl]] * [[Yazd]] * [[Yeni-Kale]] * [[Yin Xu]] * [[Yllka Mujo]] * [[Yogyakarta]] *[[Yuliya Gushchina]] *[[Yuri Lysianskyi]] === '''<u>Ż</u>''' === * [[Żapoteki]] * [[Żiemel Abjad ta' Osmington]] * [[Żona Kulturali ta' Ḥimā]] *[[Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu]] *[[Żona Naturali Selvaġġa tat-Tażmanja]] *[[Żona Protetta ta' Jungfrau-Aletsch]] *[[Żona Protetta ta' Pliva, Janj u r-Riżerva ta' Janjske Otoke]] *[[Żona Protetta tal-Gżejjer Phoenix]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Huanglong]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku tal-Wied ta' Jiuzhaigou]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Wulingyuan]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Guanacaste]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Pantanal]] *[[Żona tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Chongoni]] *[[Żoni Protetti tar-Reġjun tal-Fjuri tal-Kap]] *[[Żoni Protetti tat-Tliet Xmajjar Paralleli ta' Yunnan]] *[[Żoni Storiċi ta' Baekje]] *[[Żoni Storiċi ta' Gyeongju]] *[[Żooloġija]] === '''<u>Z</u>''' === * [[Zabid]] * [[Zacatecas (belt)]] * [[Zagori]] * [[Zamość]] * [[Žatec]] * [[Žehra]] * [[Ziba Ganiyeva]] * [[Zivana]] * [[Zlata Kolarić-Kišur]] *[[Zofia Zamenhof]] *[[Zollverein]] *[[Zond 5]] *[[Zsuzsanna Lorántffy]] it17xxlaohy5yem3yb49lp8bep525is 330092 330086 2026-05-16T18:10:14Z Trigcly 17859 aġġornament 330092 wikitext text/x-wiki == '''Artikli ġodda (2000)''' == === <u>'''A'''</u> === * [[Aapravasi Ghat]] * [[Aasivissuit-Nipisat: Territorju tal-Kaċċa tal-Inuit bejn is-Silġ u l-Baħar]] * [[Abbazija ta' Corvey]] * [[Abbazija ta' Fontenay]] * [[Abbazija ta' Lorsch]] * [[Abbazija ta' Pannonhalma]] *[[Abbazija ta' Saint-Savin-sur-Gartempe]] *[[Abbazija ta' Sankt Gallen]] *[[Abbazija ta’ Vézelay|Abbazija ta' Vezelay]] *[[Abu al-Fida]] *[[Abu Mena]] *[[Abu Simbel]] *[[Ċentru Storiku ta' Acre|Acre]] *[[Afag Bashirgyzy]] *[[Aflaj tal-Oman]] *[[Afrodisja]] *[[Agadez]] *[[Agostino Carracci]] *[[Agostino Matrenza]] *[[Ahwar tan-Nofsinhar tal-Iraq]] *[[Aigai]] *[[Aït Benhaddou]] *[[Akkwedott ta' Padre Tembleque]] *[[Akkwedott ta' Pontcysyllte]] *[[Akshata Murthy]] *[[Aksum]] *[[Al Qal'a ta' Beni Hammad]] *[[Al Zubarah]] *[[Al-Maghtas]] *[[Alatyr]] *[[Albéric Magnard]] *[[Alberobello]] *[[Albi]] *[[Alcalá de Henares]] *[[Alcide d'Orbigny]] *[[Aleksandr Yakovlevich Khinchin]] *[[Alenush Terian]] *[[Aleppo]] *[[Alessandro Scarlatti]] *[[Alessandro Volta]] *[[Alexander Pushkin]] *[[Alexander Wolszczan]] *[[Aleksandra Smiljanić]] *[[Alfred Hermann Fried]] *[[Alfred Nobel]] *[[Alfredo Casella]] *[[Alois Dryák]] *[[Alto Douro]] *[[Amazigh Marokkin Standard]] *[[Ambohimanga]] *[[Ambra Sabatini]] *[[Amerigo Vespucci]] *[[Amerigo Vespucci (vapur għoli)|''Amerigo Vespucci'' (vapur għoli)]] * [[L-Amerika t'Isfel|Amerka t’Isfel]] * [[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta’ Fuq]] *[[Amilcare Ponchielli]] *[[Anastasia Golovina]] *[[Anders Jonas Ångström]] *[[André Citroën]] *[[André Weil]] *[[Anfibju]] *[[Anfiteatru ta' El Jem]] *[[Angelina Mango]] * [[Angkor Wat]] * [[Angra do Heroísmo]] * [[Ani]] * [[Anjar]] * [[Anna Brigadere]] * [[Anna Kyriakou]] *[[Anna Seghers]] *[[Anna Sychravová]] *[[Anne-Sophie Mutter]] *[[Anse aux Meadows]] * [[Antartika]] * [[Anticosti]] * [[Antigua Guatemala]] *[[Antoine de Jussieu]] *[[Antoine de Saint-Exupéry]] *[[Antoinette Miggiani]] *[[Anton Diabelli]] *[[Anuradhapura]] *[[Aplogruppi Y-DNA fit-tribujiet tal-Każakistan]] *[[Aporofobija]] *[[Aquileia]] *[[Arċipelagu ta' Bijagós]] *[[Arċipelagu ta' Revillagigedo]] *[[Arċipelagu ta' Vega]] *[[Arena Tettonika Żvizzera ta' Sardona]] *[[Arequipa]] *[[Arġentier]] *[[Arġentier (tad-deheb)]] *[[Ark Ġeodetiku ta’ Struve|Ark Ġeodetiku ta' Struve]] *[[Arkata Trijonfali ta' Orange]] *[[Arkeoloġija]] *[[Arkitett]] *[[Arkitettura Mudéjar ta' Aragona]] *[[Arkitettura tas-Seklu 20 ta' Frank Lloyd Wright]] *[[Arles]] *[[Armata tat-Terrakotta]] *[[Arslantepe]] *[[Art tal-Inċens]] *[[Arthur Schnitzler]] *[[Arti Paleolitika fl-Għerien tat-Tramuntana ta' Spanja]] *[[Artiġjan]] *[[Artijiet Għoljin Ċentrali tas-Sri Lanka]] *[[As-Salt]] *[[Asmara]] * [[Assisi]] * [[Assi Ċentrali ta' Beijing]] * [[Assur]] * [[Astrofiżika]] *[[Asuman Baytop]] *[[Athos]] *[[Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Marib]] *[[Auschwitz]] *[[Austin Camilleri]] *[[Ávila]] *[[Avukat]] === '''<u>B</u>''' === * [[Baalbek]] * [[Babilonja]] * [[Baċir tal-Lag ta' Uvs]] * [[Baċir tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Nord-Pas de Calais]] * [[Baeza]] * [[Bagan]] * [[Baħar l-Abjad]] * [[Baħar l-Iswed]] *[[Baħar ta' Wadden]] *[[Baħar tar-Ramel tan-Namibja]] *[[Bajja ta' Dungonab]] *[[Bajja ta' Ha Long]] *[[Bajja ta' Tallinn]] *[[Bajja tal-Klieb il-Baħar]] *[[Bajjad]] *[[Baleron]] *[[Bamberg]] *[[Ban Chiang]] *[[Banská Štiavnica]] *[[Barbier]] *[[Bardejov]] *[[Barokk]] *[[Bartolomé de Escobedo]] *[[Bath, Somerset]] *[[Batlejka]] *[[Battaljun Mediku tal-Ospedalieri]] *[[Battir]] *[[Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau]] *[[Baxkortostan]] *[[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]] *[[Bażilika Ewfrasjana ta’ Poreč|Bażilika Ewfrasjana ta' Poreč]] *[[Bażilika ta' San Eġidju]] *[[Beatriz Carrillo]] *[[Beemster]] *[[Béguinage]] *[[Belintersat-1]] *[[BelKA]] *[[Belt Bajda ta' Tel Aviv – il-Moviment Modern]] *[[Belt Kolonjali ta' Santo Domingo]] *[[Belt Projbita]] *[[Belt Storika ta' Ahmadabad]] *[[Belt Storika tal-Kajr]] *[[Belt Storika tal-Moskej ta' Bagerhat]] *[[Belt ta' Guanajuato]] *[[Belt ta' New York]] *[[Belt ta' Vicenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto|Belt ta' Viċenza u l-Vilel ta' Palladio fil-Veneto]] *[[Belt Universitarja ta' Caracas]] *[[Bennej]] *[[Berġa tal-Italja, il-Belt Valletta]] *[[Berġa tal-Italja, il-Birgu]] *[[Bergpark Wilhelmshöhe]] *[[Bernard Grech]] *[[Betlem]] *[[Betti Alver]] *[[Burkhan Khaldun]] *[[Bidwi]] *[[Bieb il-Belt]] *[[Binjiet Gotiċi Vittorjani u tal-Art Deco ta' Mumbai]] *[[Binjiet Tradizzjonali tal-Asante]] *[[Blat Imkenni ta' Bhimbetka]] *[[Bliet Antiki tal-Pyu]] *[[Bliet Kapitali u Oqbra tar-Renju Antik ta' Koguryo]] *[[Bliet Storiċi tal-Istrett ta' Malakka]] *[[Bobby Charlton]] *[[Bolgar]] *[[Bordeaux]] *[[Borobudur]] *[[Borża ta' Malta]] *[[Bosra]] *[[Bridgetown]] *[[Brook Taylor]] *[[Brú na Bóinne]] *[[Bruno Pizzul]] *[[Bryggen]] *[[Bucha]] *[[Buddha Ġgantesk ta' Leshan]] *[[Bugeddum Armen]] *[[Bukhara]] *[[Burt Bacharach]] *[[Buskett]] *[[Butrint]] *[[Byblos]] === '''<u>Ċ/C</u>''' === * [[Cáceres (Spanja)]] * [[Calakmul]] * [[Camagüey]] * [[Camino Real de Tierra Adentro]] * [[Campeche]] * [[Canal du Midi]] * [[Canaletto]] * [[Caral]] * [[Carcassonne]] *[[Carl Bosch]] *[[Carl David Anderson]] *[[Carl Linnaeus]] *[[Carla Fracci]] *[[Carlo Collodi]] *[[Caroline Mikkelsen]] *[[Casco Viejo, il-Panama]] *[[Castel del Monte, Puglia]] *[[Çatalhöyük]] *[[Causses u Cévennes]] *[[Ċellola]] *[[Ċensu Apap]] *[[Ċentru Kulturali ta' Heydar Aliyev]] *[[Ċentru Storiku ta' Lijiang]] *[[Ċentru Storiku ta' Macao]] *[[Ċentru Storiku ta' Rauma]] *[[Ċentru Storiku ta' Salvador de Bahia]] *[[Český Krumlov]] *[[Ċetta Chevalier]] *[[Chaîne des Puys]] *[[Chakapuli]] *[[Chan Chan]] *[[Changdeokgung]] *[[Chankillo]] *[[Charles Jean de la Vallée-Poussin]] *[[Charles-Amédée-Philippe van Loo]] *[[Charles Nicolle]] *[[Charles Richter]] *[[Charles Xuereb]] *[[Charlie Watts]] *[[Chavín]] *[[Choeung Ek]] *[[Chersonesus Tawrika]] *[[Chichén Itzá]] *[[Chilehaus]] *[[Choirokoitia]] *[[Christiansfeld]] *[[Christopher Polhem]] *[[Cidade Velha]] *[[Cienfuegos]] *[[Ċikli ta' affreski tas-seklu 14 ta' Padova]] *[[Cinque Terre]] *[[Ċirkewwa]] *[[Ċittadella Imperjali ta' Thăng Long]] *[[Ċittadella ta' Erbil]] *[[Ċittadella tad-Dinastija Hồ]] *[[Claude Joseph Rouget de Lisle]] *[[Climats u Terroirs ta' Bourgogne]] *[[Colonia del Sacramento]] *[[Copan]] *[[Córdoba, Spanja]] *[[Coro]] *[[Crespi d'Adda]] *[[Ċrieki tal-Ġebel tas-Senegambja]] *[[Cristofano Allori]] *[[Cuenca, l-Ekwador]] *[[Cuenca (Spanja)]] *[[Cueva de las Manos]] *[[Cumalıkızık]] *[[Curzio Maltese]] *[[Cusco]] *[[Cynthia Turner]] *[[Cyrene]] === '''<u>D</u>''' === * [[Daiga Mieriņa]] * [[Damasku]] * [[Daniel Gabriel Fahrenheit]] * [[Danxia]] *[[Dar ta’ Rietveld Schröder|Dar ta' Rietveld Schröder]] *[[Dar tal-Kimeri]] *[[Dar tat-Twelid ta' Martin Luteru]] *[[Dar u Studjo ta' Luis Barragán]] *[[Delos]] *[[Delphi]] *[[Delta ta' Saloum]] *[[Delta ta' Okavango]] *[[Delta tad-Danubju]] *[[Delta tax-xmara Kızılırmak]] *[[Dengfeng]] *[[Dentist]] *[[Denys Shmyhal]] *[[Déodat Gratet de Dolomieu]] *[[Deżert ta' Badain Jaran]] *[[Deżert ta' Lut]] *[[Deżerta tal-isfarġel]] *[[Dholavira]] *[[Diamantina]] *[[Diana, Prinċipessa ta' Wales]] *[[Diaolou]] *[[Diga ta' Karakaya]] *[[Dikjarazzjoni tal-Indipendenza tal-Ukrajna]] *[[Dimitrana Ivanova]] *[[Distrett ta' At-Turaif]] *[[Diy-Gid-Biy]] *[[Dizzjunarju]] *[[Djalett]] *[[Djar Ewlenin ta' Victor Horta fi Brussell]] *[[Djémila]] *[[Djerba]] *[[DNA]] *[[Dolċier]] *[[Dolmen ta' Menga]] *[[Dolmen ta' Viera]] *[[Dolomiti]] *[[Domenico Allegri]] *[[Domenico Scarlatti]] *[[Domowina]] *[[Domus de Janas]] *[[Domus Rumana]] *[[Donatello]] *[[Dougga]] *[[Draginja Vuksanović-Stanković]] *[[Dubrovnik]] *[[Durmitor]] * [[Dwejra]] === '''<u>E</u>''' === * [[Edgar Preca]] * [[Edward Sexton]] * [[Edinburgu]] * [[Edward de Bono]] * [[Edwin Hubble]] * [[Efesu]] * [[Eise Eisinga]] *[[Ekonomista]] *[[Ekosistema u Relitt tal-Pajsaġġ Kulturali ta' Lopé-Okanda]] *[[El Escorial]] *[[El Jadida]] *[[El Tajin]] *[[El Torcal]] *[[Eladio Dieste]] *[[Eleonora Jenko Groyer]] *[[Elisha Graves Otis]] *[[Elvas]] *[[Emil Nolde]] *[[Emma Andrijewska]] *[[Emma Muscat]] *[[Ernst Schröder]] *[[Esperantoloġija]] *[[Essaouira]] *[[Estrazzjoni terminoloġika]] *[[Ethel Anderson]] *[[Eugenija Šimkūnaitė]] *[[Eugenio Montale]] *[[Eva Ahnert-Rohlfs]] *[[Evelyn Bonaci]] *[[Évora]] *[[Ewropa tal-Lvant]] === '''<u>F</u>''' === * [[Fabbrika ta' Fagus]] * [[Fabbrika ta' Van Nelle]] * [[Fabbrika tal-Azzar ta' Völklingen]] * [[Fabbrika tal-Ħadid ta' Engelsberg]] * [[Fabbrika tal-Ħarir ta' Tomioka]] * [[Fabbrika tal-Injam u tal-Kartun ta' Verla]] * [[Fabbriki tal-Wied ta' Derwent]] * [[Fanal ta' Cordouan]] * [[Fanjingshan]] * [[Fasil Ghebbi]] * [[Fatehpur Sikri]] * [[Fdalijiet Arkeoloġiċi ta' Moenjodaro]] * [[Fdalijiet ta' Gedi]] * [[Fdalijiet ta' León Viejo]] * [[Fdalijiet ta' Loropéni]] * [[Fdalijiet tal-Vihara Buddista f'Paharpur]] * [[Fehme Agani]] *[[Femminiżmu tar-Rom]] *[[Fenno-Skandinavja]] *[[Fernando Botero]] *[[Ferrara]] *[[Ferruccio Lamborghini]] *[[Festival ta' Sanremo]] *[[Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli]] *[[Figolla]] *[[Firenze]] *[[Fjord tas-Silġ ta' Ilulissat]] *[[Fjords Norveġiżi tal-Punent]] *[[Flora Martirosian]] *[[Fondoq ta' Ironbridge]] *[[Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa]] *[[Foresti Irkanjani]] *[[Foresti Muntanjużi ta' Odzala-Kokoua]] *[[Foresti Sagri ta' Kaya tal-Mijikenda]] *[[Foresti tas-Siġar tar-Rand ta' Madeira]] *[[Foresti Tropikali ta' Gondwana]] *[[Foresti Tropikali tal-Atsinanana]] *[[Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċi]] *[[Foresti Verġni ta' Komi]] *[[Formazzjonijiet u Għerien Karstiċi Evaporitiċi tar-Reġjun ta' Emilia Romagna]] *[[Forti l-Aħmar]] * [[Forti ta' Agra]] *[[Forti ta' Bahla]] *[[Forti ta' Galle]] *[[Forti ta' Ġesù]] *[[Forti ta' Rohtas]] *[[Fortifikazzjonijiet fuq in-Naħa tal-Karibew tal-Panama: Portobelo-San Lorenzo]] *[[Fortifikazzjonijiet ta’ Kotor|Fortifikazzjonijiet ta' Kotor]] *[[Fortifikazzjonijiet ta' Vauban]] *[[Fortijiet fl-Għoljiet ta' Rajasthan]] *[[Fortijiet u Kastelli tal-Ghana]] *[[Fortizza ta' Diyarbakır]] *[[Fortizza ta' Hwaseong]] *[[Fortizza ta' Pirot]] *[[Fortizza ta' San Nikola]] *[[Fortizza ta' Suomenlinna]] *[[Fortizzi ta' Dacia fil-Muntanji Orăștie]] *[[Fortizzi Tondi tal-Vikingi]] *[[Foss ta' Messel]] *[[Fotografu]] *[[Francesco Guardi]] *[[François-Alphonse Forel]] *[[François Couperin]] *[[François Girardon]] *[[Francois Mauriac]] *[[Franco Migliacci]] *[[Franġisk Zahra]] *[[Frank Drake]] *[[Franz Beckenbauer]] *[[Franz Kafka]] *[[Franz Ritter von Hauer]] *[[Franz von Suppé]] *[[Frawla]] *[[Fray Bentos]] *[[Frédéric Bartholdi]] *[[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] *[[Fritz Albert Lipmann]] *[[Frosta tal-Għid]] * [[Frott]] * [[Fruntieri Rumani Ġermaniċi t'Isfel]] * [[Fruntieri Rumani ta' Dacia]] * [[Fruntieri Rumani tad-Danubju]] * [[Fruntieri tal-Imperu Ruman]] *[[Fuji]] *[[Furnar]] === '''<u>Ġ</u>''' === * [[Ġardinar]] *[[Ġebla ta' Rosetta]] * [[Ġebla tal-Ġeneral]] * [[Ġeoloġija]] * [[Ġeriko tal-Qedem]] * [[Ġerusalemm]] * [[Ġibjun ta' Bovilla]] * [[Ġibjun ta' Kiev]] * [[Ġnien Botaniku ta' Padova]] * [[Ġnien Persjan]] * [[Ġobon ta' Jāņi]] * [[Ġonna Botaniċi Rjali ta' Kew]] * [[Ġonna Botaniċi ta' Singapore]] * [[Ġonna Klassiċi ta' Suzhou]] * [[Ġonna ta' Hevsel]] * [[Ġonna ta' Shalimar]] *[[Ġurnalist]] === '''<u>G</u>''' === * [[Gammelstad]] * [[Gamzigrad]] * [[Gati tal-Punent]] * [[Gebel Barkal]] * [[Geirangerfjord]] * [[Genova: It-Toroq Ġodda u s-Sistema tal-Palazzi tal-Listi]] *[[Georg Ohm]] *[[Georg von Békésy]] *[[George Gallup]] *[[Georges Bernanos]] *[[Georges J.F. Kohler]] *[[Gerbrand van den Eeckhout]] *[[Getbol, il-Pjanuri tal-Marea tal-Korea t'Isfel]] *[[Ghadamès]] *[[Giacomo Barozzi da Vignola]] *[[Giacomo Zanella]] *[[Giampiero Galeazzi]] *[[Gianni Vella]] *[[Gigi Riva]] *[[Giorgia Meloni]] *[[Giorgio Vasari]] *[[Giosuè Carducci]] *[[Giotto]] *[[Giovanni Arduino]] *[[Giovanni Battista Belzoni]] *[[Giovanni Boccaccio]] *[[Giovanni Paisiello]] *[[Giovanni Papini]] *[[Giulio Natta]] *[[Gjirokastër]] *[[Glossarju]] *[[Göbekli Tepe]] *[[Goffredo Mameli]] *[[Goiás]] *[[Golf ta' California]] *[[Golf ta' Porto]] *[[Gonbad-e Qābus]] *[[Gordion]] *[[Gösta Mittag-Leffler]] *[[Gotiku]] *[[Gozinaki]] *[[Gran Ordni tar-Re Tomislav]] *[[Grand Pré]] *[[Grand-Bassam]] *[[Grand Place, Brussell]] *[[Graz]] *[[Grazia Deledda]] *[[Greenland]] *[[Gregorio Allegri]] *[[Gremxula ta' Malta]] *[[Grotta ta' Chauvet]] *[[Grotti ta' Longmen]] *[[Grotti ta' Yungang]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Khajuraho]] *[[Grupp ta' Monumenti ta' Mahabalipuram]] *[[Guillaume Cornelis van Beverloo]] *[[Guimarães]] *[[Gustave Charpentier]] * [[Gżejjer Eolji]] * [[Gżejjer Falkland]] * [[Gżejjer Galapagos]] * [[Gżejjer Marquesas]] * [[Gżejjer Solovetsky]] * [[Gżejjer Sub-Antartiċi ta' New Zealand]] * [[Gżejjer ta' Amami-Ōshima, ta' Tokunoshima u ta' Iriomote, u t-Tramuntana ta' Okinawa]] * [[Gżejjer ta' Ogasawara]] * [[Gżejjer tal-Blat]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Aldabra]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Bikini]] * [[Gżejjer tal-Qroll ta' Rocas]] * [[Gżejjer tan-Nofsinhar u Ibħra Awstrali Franċiżi]] * [[Gżira Heard u l-Gżejjer McDonald]] * [[Gżira Inaċċessibbli]] * [[Gżira Sagra ta' Okinoshima u Siti Assoċjati fir-Reġjun ta' Munakata]] * [[Gżira ta' Cocos]] * [[Gżira ta' Fraser]] * [[Gżira ta' Gorée]] * [[Gżira ta' Henderson]] *[[Gżira ta' Jeju]] *[[Gżira ta' Kunta Kinteh]] *[[Gżira ta' Lord Howe]] *[[Gżira ta' Macquarie]] *[[Gżira ta' Mozambique]] *[[Gżira ta' Pico]] *[[Gżira ta' Robben]] *[[Gżira ta' Saint-Louis]] *[[Gżira ta' Tiwai]] *[[Gżira ta' Wrangel]] *[[Gżira tal-Mużewijiet]] === '''<u>GĦ</u>''' === * [[Għajn Tuffieħa]] * [[Għalliem]] *[[Għar Dalam]] *[[Għar ta' Altamira]] *[[Għar ta' Gorham]] *[[Għar ta' Karain]] *[[Għar ta' Optymistychna]] *[[Għar ta' Vjetrenica]] *[[Għar tal-Apokalissi]] *[[Għar tal-Irħam]] *[[Għar tas-Silġ ta' Dobšiná]] *[[Għarb]] *[[Għelieqi Mtarrġa tar-Ross tal-Cordilleras tal-Filippini]] *[[Għerien Karstiċi ta' Aggtelek u tas-Slovakkja]] *[[Għerien ta' Ajanta]] *[[Għerien ta' Elephanta]] *[[Għerien ta' Ellora]] *[[Għerien ta' Mogao]] *[[Għerien ta’ Škocjan|Għerien ta' Škocjan]] *[[Għerien u Arti tal-Era Glaċjali fil-Jura tas-Swabja]] *[[Għid]] *[[Għoljiet, Djar u Kantini ta' Champagne]] *[[Għoljiet Sagri ta' Piemonte u ta' Lombardia]] *[[Għoljiet ta' Donets]] *[[Għoljiet ta' Matobo]] *[[Għoljiet tal-Prosecco ta' Conegliano u Valdobbiadene]] === '''<u>H</u>''' === * [[Hagia Sophia]] * [[Hahoe]] * [[Haley Bugeja]] * [[Halloumi]] * [[Hallstatt]] * [[Hampi]] *[[Hans Geiger]] *[[Hans Memling]] *[[Hans Spemann]] *[[Harar]] *[[Harry Belafonte]] *[[Hatı Çırpan]] *[[Hatra]] *[[Hattusha]] *[[Hawa Mahal]] *[[Hebron]] *[[Hedeby]] *[[Hegmataneh]] *[[Hegra]] *[[Heinrich Hertz]] *[[Helena Kottler Vurnik]] *[[Henri Fantin-Latour]] *[[Henri Frederic Amiel]] *[[Hermannus Contractus]] *[[Hideki Shirakawa]] *[[Hideki Yukawa]] *[[Hildesheim]] *[[Höga Kusten]] *[[Hoh Xil]] *[[Hội An]] *[[Holašovice]] *[[Hollókő]] *[[Hongcun]] *[[Hospicio Cabañas]] *[[Hospital de Sant Pau]] *[[Hovgården]] *[[Howard Carter]] *[[Hryhorii Kvitka-Osnovianenko]] *[[Huangshan]] *[[Hubert de Givenchy]] === '''<u>Ħ</u>''' === * [[Ħaġar Megalitiku ta' Carnac]] * [[Ħaġar ta' Jelling]] * [[Ħajja]] *[[Ħajt il-Kbir taċ-Ċina]] *[[Ħitan Rumani ta' Lugo]] *[[Ħsad tal-Perli fil-Bahrain]] === '''<u>I</u>''' === * [[Ibn Battuta]] * [[ICOMOS]] * [[Idolu ta' Shigir]] * [[Idrija]] * [[Idrijski žlikrofi]] * [[Ilha Grande]] * [[Il'ja Prigožini]] * [[Impjant Nukleari ta' Zaporizhzhia]] *[[Impjant tal-Ippompjar bl-Istim ta' Wouda]] *[[Impjanti tan-Nitrat tal-Potassju ta' Humberstone u ta' Santa Laura]] *[[Inara Luigas]] *[[Inċiżjonijiet fuq il-Blat f’Valcamonica|Inċiżjonijiet fuq il-Blat f'Valcamonica]] *[[Independence Hall]] *[[Indiċi]] *[[Industrija tal-lavanja f'Wales]] *[[Ingredjent]] *[[Intaljatur]] *[[Internet]] *[[Ipoġew ta’ Ħal Saflieni|Ipoġew ta' Ħal Saflieni]] * [[Ipproċessar testwali]] * [[Irdumijiet ta' Bandiagara]] * [[Iremel]] * [[Irħula Antiki ta' Djenné]] * [[Irħula Kbar bi Spa fl-Ewropa]] * [[Irpin]] * [[Irziezet Imżejnin ta' Hälsingland]] *[[Isabella d'Este]] *[[ISBN]] *[[Istitut tar-Riċerka dwar il-Foresti tal-Malażja]] *[[Istmu Kuronjan]] *[[Ivan Turgenev]] *[[Ivrea]] === '''<u>J</u>''' === * [[Jacinto Benavente]] * [[Jaipur]] * [[Jakob Bogdani]] * [[Jan Novák]] *[[Jantar Mantar, Jaipur]] *[[Jarrod Sammut]] *[[Jean Antoine Houdon]] *[[Jean Dieudonné]] *[[Jean Picard]] *[[Jebel Faya]] *[[Jeddah]] *[[Jodensavanne]] *[[Joggins]] *[[Johann Christian Bach]] *[[Johan Jensen]] *[[John Edward Critien]] *[[John Kendrew]] *[[John Strutt Rayleigh]] *[[Jongmyo]] *[[Jørgen Pedersen Gram]] *[[Josef Hoffman]] *[[Joseph Louis Gay-Lussac]] *[[Joya de Cerén]] *[[Jože Plečnik]] *[[Jules Pascin]] *[[Julia Malinova]] *[[Julia Sanina]] *[[Júlia Sigmond]] *[[Julio Baghy]] *[[Julius Wagner-Jauregg]] *[[Jum il-Ġifa]] *[[Jum il-Lingwa Erżjana]] *[[Jum l-Ewropa]] *[[Jum Zamenhof]] === '''<u>K</u>''' === * [[Kaċċa bl-ajkli]] * [[Kairouan]] * [[Kaja Kallas]] *[[Kalwaria Zebrzydowska]] *[[Kampnari tal-Belġju u ta' Franza]] *[[Kanal il-Kbir (iċ-Ċina)]] *[[Kanal ta' Rideau]] *[[Kanali ta' Amsterdam]] *[[Kandy]] *[[Kappella]] *[[Karavanseraj Persjani]] *[[Karbalayi Safikhan Karabakhi]] *[[Karl Ferdinand Braun]] *[[Karl Weierstrass]] *[[Karlskrona]] *[[Karlu III]] *[[Kasbah tal-Alġier]] *[[Kaskati ta' Galdelsha]] *[[Kaskati ta' Vitorja]] *[[Kastell ta' Ankara]] *[[Kastell ta' Durham]] *[[Kastell ta' Himeji]] *[[Kastell ta’ Kroměříž|Kastell ta' Kroměříž]] *[[Kastell ta' Kronborg]] *[[Kastell ta' Kuressaare]] *[[Kastell ta’ Litomyšl|Kastell ta' Litomyšl]] *[[Kastell ta' Lubart]] *[[Kastell ta’ Malbork|Kastell ta' Malbork]] *[[Kastell ta' Nesvizh]] *[[Kastell ta' Neuschwanstein]] *[[Kastell ta' Paphos]] *[[Kastell ta' San Pedro de la Roca]] *[[Kastell ta' Spiš]] *[[Kastell ta' Wartburg]] *[[Kastell ta' Zerzevan]] *[[Kastelli ta' Augustusburg u Falkenlust fi Brühl]] *[[Kastelli ta' Bellinzona]] *[[Kastelli u Swar tal-Irħula tar-Re Dwardu fi Gwynedd]] *[[Katarina Vitale]] * [[Katidral]] *[[Katidral ta' Aachen]] *[[Katidral ta' Amiens]] *[[Katidral ta' Bourges]] *[[Katidral ta' Burgos]] *[[Katidral ta' Canterbury]] *[[Katidral ta' Chartres]] *[[Katidral ta' Köln]] *[[Katidral ta' León, Nikaragwa]] *[[Katidral ta' Naumburg]] *[[Katidral ta' Reims]] *[[Katidral ta' Roskilde]] *[[Katidral ta' Santa Sofija (Kiev)]] *[[Katidral ta’ Šibenik|Katidral ta' Šibenik]] *[[Katidral ta' Speyer]] *[[Katidral ta' Tournai]] *[[Katidral ta' Zvartnots]] *[[Katidral tat-Trasfigurazzjoni, Dnipro]] *[[Katina Muntanjuża ta' Ennedi]] *[[Katina Muntanjuża ta’ Meskheti]] *[[Katina Muntanjuża ta' Mulanje]] *[[Katsiaryna Barysevich]] *[[Kauksi Ülle]] *[[Kaunas]] *[[Kavallier ta' Madara]] * [[Kavallier ta’ San Ġakbu|Kavallier ta' San Ġakbu]] * [[Kawkasu tal-Punent]] * [[KazCosmos]] *[[Kelma]] *[[Kerkuane]] *[[Kernavė]] *[[Kewkbet is-Safar]] *[[Khafre]] *[[Khami]] *[[Khinalug]] *[[Khiva]] *[[Khor Rori]] *[[Khorramabad]] *[[Khuttal]] *[[Kibbeh]] *[[Kiki Kogelnik]] *[[Kinderdijk]] *[[Kirurgu]] *[[Kizhi Pogost]] *[[Kladruby nad Labem]] * [[Klima ta' Malta]] * [[Klondike]] * [[Kluane / Wrangell–St. Elias / Bajja tal-Glaċieri / Tatshenshini-Alsek]] * [[Knarik Vardanyan]] * [[Knejjes Barokki tal-Filippini]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Ivanovo]] * [[Knejjes Imħaffrin fil-Blat ta' Lalibela]] *[[Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta’ Troodos|Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodos]] *[[Knejjes Rumaneski Katalani tal-Vall de Boí]] *[[Knejjes ta' Chiloé]] *[[Knejjes tal-Injam ta' Maramureș]] *[[Knejjes tal-Injam tal-Karpazji Slovakki]] *[[Knejjes tal-Injam tan-Nofsinhar ta’ Małopolskie]] *[[Knejjes tal-Iskola tal-Arkitettura ta' Pskov]] *[[Knejjes tal-Moldavja]] *[[Knejjes tal-Paċi]] *[[Knejjes u Kunventi ta' Goa]] *[[Knisja Antika ta' Petäjävesi]] *[[Knisja ta' Atlántida]] *[[Knisja ta' Boyana]] *[[Knisja ta' San Ġwann f'Kaneo]] *[[Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf]] *[[Knisja ta' Santa Margerita]] *[[Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji (Milan)|Knisja ta' Santa Marija tal-Grazzji, Milan]] *[[Knisja tal-Injam ta' Urnes]] *[[Knisja tal-Paċi fi Świdnica]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġ ta' San Ġwann ta' Nepomuk|Knisja tal-Pellegrinaġġ ta’ San Ġwann ta' Nepomuk]] *[[Knisja tal-Pellegrinaġġi ta' Wies]] *[[Knisja tal-Verġni Marija ta' Arakos]] *[[Knisja tal-Vitorja]] *[[Koh Ker]] *[[Kok]] *[[Kolomenskoye]] *[[Kolonja tal-Artisti ta' Darmstadt]] *[[Kolonji tal-Benevolenza]] *[[Kolonna ta' Ġuljanu]] *[[Kolonna tat-Trinità Mqaddsa, Olomouc]] * [[Kolossew]] * [[Konso]] *[[Konversazzjoni]] *[[Korfù]] *[[Kosta Ġurassika]] *[[Kosta ta' Amalfi]] *[[Kosta ta' Ningaloo]] *[[Kostituzzjoni ta’ Malta|Kostituzzjoni ta' Malta]] *[[Kotlovina]] *[[Koutammakou]] *[[Krak des Chevaliers]] *[[Krakovja]] *[[Krater ta' Logoisk]] *[[Krater ta' Vredefort]] *[[Kremlin ta' Kazan]] *[[Kremlin ta’ Moska|Kremlin ta' Moska]] *[[Kreta]] *[[Krisztina Tóth]] *[[Krzemionki]] *[[Ksour Antiki ta' Ouadane, Chinguetti, Tichitt u Oualata]] *[[Kubdari]] *[[Kujataa]] *[[Kulangsu]] *[[Kuldīga]] *[[Kulleġġ Navali Rjali Antik]] *[[Kultura ta' Chaco]] *[[Kultura ta' Chinchorro]] *[[Kultura ta' Liangzhu]] *[[Kumpanija Ferrovjarja Retika]] *[[Kumpless Modern ta' Pampulha]] *[[Kumpless Monumentali ta' Brâncuși f'Târgu Jiu]] *[[Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali]] *[[Kumpless ta' W-Arly-Pendjari]] *[[Kumpless tal-Bażar Storiku ta' Tabriz]] *[[Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai]] *[[Kumpless tal-Foresta ta' Kaeng Krachan]] *[[Kumpless tal-Kastell ta' Mir]] *[[Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil]] *[[Kumpless tal-Monumenti ta' Huế]] *[[Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde]] *[[Kumpless tal-Oqbra ta' Koguryo]] *[[Kumpless tal-Pajsaġġ ta' Tràng An]] *[[Kumpless u l-Estancias tal-Ġiżwiti ta' Córdoba]] *[[Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iran]] *[[Kumplessi Petroglifiċi tal-Altai tal-Mongolja]] *[[Kumplessi Sagri tal-Hoysala]] *[[Kumitat tal-Wirt Dinji]] *[[Kunvent Benedittin ta' San Ġwann f'Müstair]] *[[Kunvent ta' Kristu f'Tomar]] *[[Kunvent ta' Spiš]] *[[Kunvent ta’ Novodevichy|Kunvent ta' Novodevichy]] *[[Kunya-Urgench]] *[[Kuruna ta' Zvonimir]] *[[Kutná Hora]] === '''<u>L</u>''' === * [[L-Arti]] * [[L-Ewwel Mara jew Raġel ta' Malta]] * [[Lag ta' Baikal]] * [[Lag ta' Brebeneskul]] * [[Lag ta' Kezenoyam]] * [[Lag ta' Laach]] * [[Lag tal-Punent, Hangzhou]] * [[Lagi ta' Ounianga]] * [[Lag ta' Skadar]] * [[Lagi ta' Willandra]] * [[Lake District]] * [[Lamu]] *[[Landier]] *[[Lapponja Żvediża]] *[[Las Médulas]] *[[Lascaux]] *[[Lavaux]] *[[Lavra tat-Trinità ta' San Serġjo]] *[[Lazzaro Pisani]] *[[Le Corbusier]] *[[Le Havre]] *[[Le Locle]] *[[Leptis Magna]] *[[Lessikoloġija]] * [[Lessiku]] * [[Letoon]] * [[Lev Davidovich Landau]] * [[Lev Semenovič Pontrjagin]] * [[Levoča, il-Kastell ta' Spiš u l-monumenti kulturali assoċjati]] * [[Levuka]] * [[Leyla Mammadbeyova]] * [[Liftijiet Idrawliċi tal-Canal du Centre]] *[[Lika Kavzharadze]] *[[Lima]] *[[Lingwa Erżjana]] *[[Lingwa Ġermaniża]] *[[Linja ferrovjarja ta’ Semmering|Linja ferrovjarja ta' Semmering]] *[[Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana]] *[[Linji Ferrovjarji tal-Muntanji tal-Indja]] *[[Linji ta' Nazca]] *[[Linji tal-Ilma Difensivi Olandiżi]] *[[Lista ta’ binjiet ta’ Gaudí]] *[[Lista ta' kumpaniji elenkati fil-Borża ta' Malta]] *[[Lista ta' Membri tal-Parlament ta' Malta, 2017–2022]] *[[Lista ta' peniżoli]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Andorra]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Ċipru]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Iżrael]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Kuba]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Madagascar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Malta]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'San Marino]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Franza]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fi Spanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji taċ-Ċekja|Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċekja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċilì]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fiċ-Ċina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fid-Danimarka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bangladesh]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belarussja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Belġju]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bożnija-Ħerzegovina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Brażil]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Bulgarija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Filippini]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Finlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġappun]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġermanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġordan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Georgia]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Greċja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Jemen]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kambodja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kanada]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Karibew]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Każakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kirgistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kolombja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Korea ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Kroazja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Laos]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Latvja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Litwanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lussemburgu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Lvant tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Maċedonja ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Malażja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Marokk]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mauritania]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Messiku]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Moldova]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Mongolja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Montenegro]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Myanmar]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Pakistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Palestina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Perù]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Polonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Portugall]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Vjetnam]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nepal]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Netherlands]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Nofsinhar tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fin-Norveġja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Renju Unit]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Rumanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fir-Russja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Serbja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sirja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovakkja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Slovenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sri Lanka]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Taġikistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tajlandja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tanzanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Asja u fl-Asja Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tramuntana tal-Ewropa]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Tuneżija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkmenistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fix-Xlokk tal-Asja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afganistan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Afrika t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Albanija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka Ċentrali]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka t'Isfel]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Amerka ta' Fuq]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arabja Sawdija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arġentina]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Armenja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstralja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Awstrija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ażerbajġan]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Eġittu]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Estonja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Etjopja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Indoneżja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iran]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Irlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Għarab]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Uniti]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Italja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżlanda]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvezja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iżvizzera]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Oċeanja]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ukrajna]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ungerija]] *[[Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Użbekistan]] *[[Liz Truss]] *[[Loġġa tal-Ħarir]] *[[Longobardi fl-Italja: Postijiet tal-Poter (568-774 W.K.)]] *[[Lorenzo de' Medici]] *[[Lorenzo Gafà]] *[[Lorenzo Valla]] *[[Luang Prabang]] *[[Lübeck]] *[[Lucavsala]] *[[Lucia Piussi]] *[[Lučka Kajfež Bogataj]] *[[Ludmila tal-Boemja]] *[[Ludovico Ariosto]] *[[Ludovico Carracci]] *[[Ludwik Lejzer Zamenhof]] *[[Luigi Boccherini]] *[[Luigi Galvani]] *[[Luigi Pirandello]] *[[Lumbini]] *[[Luna 26]] *[[Lunenburg]] *[[Lvant ta' Rennell]] *[[Lviv]] *[[Lyon]] *[[Lyubov Panchenko]] === '''<u>M</u>''' === * [[Maċedonit]] * [[Machu Picchu]] * [[Madinat Al-Zahra]] *[[Mafkar tal-Paċi ta' Hiroshima]] *[[Magda Šaturová-Seppová]] *[[Maison Carrée]] * [[Malta taħt il-Franċiżi]] *[[Maltin]] *[[Måneskin]] *[[Manhush]] *[[Manto Mavrogenous]] *[[Mantova]] *[[Margaret Abela]] *[[Maria De Filippi]] *[[Maria Dobroniega ta' Kiev]] *[[Maria Grollmuß]] *[[Marian Smoluchowski]] *[[Mario Draghi]] *[[Mário Zagallo]] *[[Marrakesh]] *[[Marta Kos]] *[[Martinu I ta' Sqallija]] *[[Mary Chronopoulou]] *[[Mary Fenech Adami]] *[[Mary Moser]] *[[Masada]] *[[Masġar tal-Palm ta' Elche]] *[[Maurizio Costanzo]] *[[Mawżolew ta’ Khoja Ahmed Yasawi]] *[[Maymand]] *[[Mbanza Kongo]] *[[Medalja ta' Marian Smoluchowski]] *[[Medina ta' Sousse]] *[[Mehmet Ali Ağca]] *[[Melka Kunture]] *[[Mérida (Spanja)]] *[[Merill]] *[[Meroe]] *[[Merv]] *[[Meteora]] *[[Michael Refalo]] *[[Michail Glinka]] *[[Mikhail Ostrogradsky]] *[[Milan]] *[[Mileva Filipović]] *[[Mimoza Kusari-Lila]] *[[Mina tal-Imħabba ta' Klevan]] *[[Minaret ta' Jam]] *[[Minjiera Storika tal-Fidda f'Tarnowskie Góry]] *[[Minjiera tal-Faħam ta' Ombilin]] *[[Minjiera tal-Fidda ta' Iwami Ginzan]] *[[Minjiera tal-Melħ ta’ Wieliczka]] *[[Minjiera tar-Ram ta' Falun]] *[[Minjieri tad-Deheb tal-Gżira ta' Sado]] *[[Minjieri taż-Żnied Neolitiċi ta' Spiennes]] *[[Mira Alečković]] *[[Mirella Freni]] *[[Miroslav Řepa]] *[[Missjonijiet Franġiskani fis-Sierra Gorda ta' Querétaro]] *[[Missjonijiet ta' San Antonio]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti fost il-Guarani]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' Chiquitos]] *[[Missjonijiet tal-Ġiżwiti ta' La Santísima Trinidad de Paraná u Jesús de Tavarangue]] *[[Mnajdra]] *[[Modena]] *[[Mogħdija tal-Ġgant]] *[[Moidam]] *[[Monasteri fuq ix-xaqlibiet ta' Popocatépetl]] *[[Monasteri ta' Yuso u ta' Suso]] *[[Monasteru ta' Alcobaça]] *[[Monasteru ta' Batalha]] *[[Monasteru ta' Ferapontov]] *[[Monasteru ta' Gelati]] *[[Monasteru ta' Geghard]] *[[Monasteru ta’ Gračanica|Monasteru ta' Gračanica]] *[[Monasteru ta' Haghpat]] *[[Monasteru ta' Hoge]] *[[Monasteru ta' Horezu]] *[[Monasteru ta' Hosios Loukas]] *[[Monasteru ta' Maulbronn]] *[[Monasteru ta' Neghuts]] *[[Monasteru ta' Poblet]] *[[Monasteru ta' Rila]] *[[Monasteru ta' San Ġwann it-Teologu]] *[[Monasteru ta' San Ilarjun]] *[[Monasteru ta' Sanahin]] *[[Monasteru ta' Santa Katarina]] *[[Monasteru ta' Sopoćani]] *[[Monasteru ta' Studenica]] *[[Monasteru ta' Voroneț]] *[[Monasteru tal-Ġlormini]] *[[Monasteru Rjali ta' Santa Marija ta' Guadalupe]] *[[Monika Kryemadhi]] *[[Møns Klint]] *[[Mont-Saint-Michel]] *[[Monte Albán]] *[[Monte San Giorgio]] *[[Monte Titano]] *[[Monticello]] * [[Monument]] * [[Monument Nazzjonali ta' Żimbabwe l-Kbir]] * [[Monumenti Bojod ta' Vladimir u ta' Suzdal]] * [[Monumenti Buddisti fl-inħawi ta' Hōryū-ji]] * [[Monumenti Paleokristjani u Biżantini ta' Thessaloniki]] * [[Monumenti Rumani, il-Katidral ta' San Pietru u l-Knisja tal-Madonna fi Trier]] * [[Monumenti Storiċi f'Novgorod u fl-Inħawi]] * [[Monumenti Storiċi ta' Kjoto Antika (Bliet ta' Kjoto, Uji u Ōtsu)]] * [[Monumenti Storiċi ta' Makli]] *[[Monumenti Storiċi ta' Nara]] *[[Monumenti ta' Oviedo u tar-Renju tal-Asturjas]] *[[Monumenti tal-Ġebel taċ-Ċriev]] *[[Monumenti u Siti Storiċi f'Kaesong]] *[[Monumenti u Siti Storiċi ta' Hiraizumi]] *[[Morelia]] *[[Moritz Cantor]] *[[Moskea Antika ta' Edirne]] *[[Moskea l-Kbira u Sptar ta' Divriği]] *[[Moskea ta' Arif Agha]] *[[Moskea ta’ Selimiye, Edirne]] *[[Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan]] *[[Moskea tat-Tatari]] *[[Moskej bi stil Sudaniż fit-Tramuntana tal-Kosta tal-Avorju]] *[[Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali]] *[[Motoori Norinaga]] *[[Mramorje]] *[[Mtskheta]] *[[Mtsvane]] *[[Muhammad al-Idrisi]] *[[Muħammed]] *[[Muniċipju ta' Bremen]] *[[Muntanja Pelée]] *[[Muntanja Qingcheng]] *[[Muntanja ta' Kumgang]] *[[Muntanja Wutai]] *[[Muntanji Blu u John Crow]] *[[Muntanji Makhonjwa ta' Barberton]] *[[Muntanji ta' Homolje]] *[[Muntanji tad-Deheb ta' Altai]] *[[Muntanji tal-Krimea]] *[[Muntanji Wudang]] *[[Muntanji Wuyi]] *[[Mużew Nazzjonali tal-Montenegro]] *[[Mużew ta' Plantin-Moretus]] *[[Mużew ta' Trojja]] *[[Myśliwska]] *[[Mystras]] === '''<u>N</u>''' === * [[Nærøyfjord]] * [[Nadur]] * [[Naftalan]] * [[Nagorno-Karabakh]] * [[Naħla tal-għasel ta' Malta]] * [[Nalanda Mahavihara]] * [[Namhansanseong]] * [[Nancy]] * [[Nan Madol]] *[[Napli]] *[[Naryn-Kala]] *[[Nataliya Kobrynska]] *[[Nea Moni ta' Chios]] *[[Nekropoli]] *[[Nekropoli ta' Beit She'arim]] *[[Nekropoli ta' Monterozzi]] *[[Nemrut Dağı]] *[[Nessebar]] *[[New Lanark]] *[[New Secret (jott)]] *[[Nexhmije Pagarusha]] *[[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] *[[Nicolas-Joseph Cugnot]] *[[Nicolas Flamel]] *[[Nicolau Coelho]] *[[Nida]] *[[Nika Križnar]] *[[Nikkō]] *[[Nino Ramishvili]] *[[Nisa (Turkmenistan)]] *[[Nisa f’Malta]] *[[Nisa fl-elezzjonijiet ġenerali ta’ Malta]] *[[Nizza]] *[[Norman Morrison]] *[[Nutar]] === '''<u>O</u>''' === * [[Oażi ta' Al-Ahsa]] * [[Olga Tass]] *[[Olimpja]] *[[Olinda]] *[[Ophrys caucasica|''Ophrys caucasica'']] *[[Oplontis]] *[[Opri Venezjani tad-Difiża bejn is-sekli 15 u 17: Stato da Terra – Stato da Mar tal-Punent]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastija Xixia]] *[[Oqbra imperjali tad-dinastiji Ming u Qing]] *[[Oqbra Rjali tad-Dinastija Joseon]] *[[Oqbra ta' Mozu]] *[[Oqbra tar-Rejiet ta' Buganda f'Kasubi]] *[[Orthohantavirus]] *[[Ortografija Litwana]] *[[Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan]] *[[Osservatorju ta' Črni Vrh]] *[[Osservatorju ta' Jodrell Bank]] *[[Osservatorju ta' Rozhen]] *[[Osun-Osogbo]] *[[Otto Toeplitz]] *[[Ouro Preto]] === '''<u>P</u>''' === * [[Pablo Neruda]] * [[Pagoda ta' Vinh Nghiem]] * [[Pajsaġġ Agrikolu tan-Nofsinhar ta' Öland]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba]] * [[Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars]] * [[Pajsaġġ Industrijali ta' Blaenavon]] * [[Pajsaġġ Karstiku tan-Nofsinhar taċ-Ċina]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' ǂKhomani]] * [[Pajsaġġi Kulturali ta' Bassari, Fula u Bedik]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Budj Bim]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Gedeo]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Hawraman/Uramanat]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Le Morne]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta’ Lednice-Valtice]] * [[Pajsaġġ Kulturali ta' Sukur]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Għelieqi Mtarrġa tar-Ross ta' Honghe Hani]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Kafè tal-Kolombja]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Lag ta' Kenozero]] * [[Pajsaġġ Kulturali tal-Wied ta' Orkhon]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan]] * [[Pajsaġġ Kulturali tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Zuojiang]] * [[Pajsaġġ Kulturali u Botaniku ta' Richtersveld]] * [[Pajsaġġ Kulturali u l-Fdalijiet Arkeoloġiċi tal-Wied ta' Bamiyan]] * [[Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja]] * [[Pajsaġġ tal-Kaċċa Medjevali fit-Tramuntana ta' Zealand]] * [[Pajsaġġ tal-Vinji ta' Piemonte: Langhe-Roero u Monferrato]] * [[Pajsaġġ tax-Xogħol fil-Minjieri ta' Cornwall u l-Punent ta' Devon]] * [[Pajsaġġi ta' Dauria]] * [[Pál Maléter]] * [[Palazz Irjali ta' Aranjuez]] *[[Palazz Irjali ta' Caserta]] *[[Palazz Mariinskyi]] *[[Palazz ta' Blenheim]] *[[Palazz ta’ Djoklezjanu|Palazz ta' Djoklezjanu]] *[[Palazz ta' Drottningholm]] *[[Palazz ta' Eggenberg]] *[[Palazz ta' Fontainebleau]] *[[Palazz ta' Golestan]] *[[Palazz ta' Ishak Paşa]] *[[Palazz ta' Mafra]] *[[Palazz ta' Orbeliani]] *[[Palazz ta' Potala]] *[[Palazz ta’ Schönbrunn|Palazz ta' Schönbrunn]] *[[Palazz ta’ Stoclet|Palazz ta' Stoclet]] *[[Palazz ta' Versailles]] *[[Palazz tal-Khan]] *[[Palazz tas-Sajf]] *[[Palazz tax-Shirvanshah]] *[[Palazzi Minojċi]] *[[Palazzi Rjali ta' Abomey]] *[[Palazzi u Parks ta' Potsdam u Berlin]] *[[Palenque]] *[[Palermo Għarbija-Normanna u l-Katidrali ta' Cefalù u Monreale]] *[[Palestina]] *[[Palianytsia]] *[[Palmaria]] *[[Palmyra]] *[[Pamukkale]] *[[Panamá Viejo]] *[[Papa Ljun XIV]] *[[Papahānaumokuākea]] *[[Paquimé]] *[[Paramaribo]] *[[Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Champaner-Pavagadh]] *[[Park Arkeoloġiku ta' Hili]] *[[Park Arkeoloġiku ta' San Agustín]] *[[Park Irjali ta' Studley]] *[[Park Naturali Nazzjonali tal-Karpazji]] *[[Park Naturali ta' Dinara]] *[[Park Nazzjonali ta' Karula]] *[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]] *[[Park Naturali tal-Iskolli tal-Qroll ta' Tubbataha]] *[[Park Naturali tal-Pilastri ta' Lena]] *[[Park Nazzjonali Impenetrabbli ta' Bwindi]] *[[Park Nazzjonali Olimpiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Göreme]] *[[Park Nazzjonali Storiku ta' Trakai]] *[[Park Nazzjonali ta' Alejandro de Humboldt]] *[[Park Nazzjonali ta' Banc d'Arguin]] *[[Park Nazzjonali ta' Beit Guvrin-Maresha]] *[[Park Nazzjonali ta’ Belovezhskaya Pushcha]] *[[Park Nazzjonali ta' Canaima]] *[[Park Nazzjonali ta' Chapada dos Veadeiros]] *[[Park Nazzjonali ta' Chiribiquete]] *[[Park Nazzjonali ta' Chitwan]] *[[Park Nazzjonali ta' Cilento, Vallo di Diano u Alburni]] *[[Park Nazzjonali ta' Coiba]] *[[Park Nazzjonali ta' Comoé]] *[[Park Nazzjonali ta' Darien]] *[[Park Nazzjonali ta' Defileul Jiului]] *[[Park Nazzjonali ta' Desembarco del Granma]] *[[Park Nazzjonali ta' Doñana]] *[[Park Nazzjonali ta' Everglades]] *[[Park Nazzjonali ta’ Fertő-Hanság]] *[[Park Nazzjonali ta' Garajonay]] *[[Park Nazzjonali ta' Garamba]] *[[Park Nazzjonali ta' Great Smoky Mountains]] *[[Park Nazzjonali ta' Gros Morne]] *[[Park Nazzjonali ta' Gunung Mulu]] *[[Park Nazzjonali ta' Hortobágy]] *[[Park Nazzjonali ta' Huascarán]] *[[Park Nazzjonali ta' Ichkeul]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguaçu]] *[[Park Nazzjonali ta' Iguazú]] *[[Park Nazzjonali ta' Ivindo]] *[[Park Nazzjonali ta' Kahuzi-Biega]] *[[Park Nazzjonali ta' Kakadu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kaziranga]] *[[Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Kilimanjaro]] *[[Park Nazzjonali ta' Kinabalu]] *[[Park Nazzjonali ta' Kiskunság]] *[[Park Nazzjonali ta' Komodo]] *[[Park Nazzjonali ta' Lahemaa]] *[[Park Nazzjonali ta' Lençóis Maranhenses]] *[[Park Nazzjonali ta' Lorentz]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Alerces]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Glaciares]] *[[Park Nazzjonali ta' Los Katíos]] *[[Park Nazzjonali ta' Lushan]] *[[Park Nazzjonali ta' Mammoth Cave]] *[[Park Nazzjonali ta' Manas]] *[[Park Nazzjonali ta' Manú]] *[[Park Nazzjonali ta' Manovo-Gounda St Floris]] *[[Park Nazzjonali ta' Mesa Verde]] *[[Park Nazzjonali ta' Miguasha]] *[[Park Nazzjonali ta' Morne Trois Pitons]] *[[Park Nazzjonali ta' Murujuga]] *[[Park Nazzjonali ta' Nahanni]] *[[Park Nazzjonali ta' Niah]] *[[Park Nazzjonali ta' Niokolo-Koba]] *[[Park Nazzjonali ta' Noel Kempff Mercado]] *[[Park Nazzjonali ta' Nyungwe]] *[[Park Nazzjonali ta' Phong Nha – Kẻ Bàng]] *[[Park Nazzjonali ta' Þingvellir]] *[[Park Nazzjonali ta' Pirin]] *[[Park Nazzjonali ta' Purnululu]] *[[Park Nazzjonali ta' Rapa Nui]] *[[Park Nazzjonali ta' Rio Abiseo]] *[[Park Nazzjonali ta' Sagarmatha]] *[[Park Nazzjonali ta' Salonga]] *[[Park Nazzjonali ta' Sangay]] *[[Park Nazzjonali ta' Sanqingshan]] *[[Park Nazzjonali ta' Serengeti]] *[[Park Nazzjonali ta' Serra da Capivara]] *[[Park Nazzjonali ta' Simien]] *[[Park Nazzjonali ta' Taï]] *[[Park Nazzjonali ta' Talampaya]] *[[Park Nazzjonali ta' Teide]] *[[Park Nazzjonali ta' Tongariro]] *[[Park Nazzjonali ta' Ujung Kulon]] *[[Park Nazzjonali ta' Una]] *[[Park Nazzjonali ta' Vatnajökull]] *[[Park Nazzjonali ta' Virunga]] *[[Park Nazzjonali ta' Yellowstone]] *[[Park Nazzjonali ta' Yosemite]] *[[Park Nazzjonali tal-Biżonti tal-Boskijiet]] *[[Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola]] *[[Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone]] *[[Park Nazzjonali tal-Għadajjar ta' Mana]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Carlsbad]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte]] *[[Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu]] *[[Park Nazzjonali tal-Grand Canyon]] *[[Park Nazzjonali tal-Himalayas il-Kbar]] *[[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lag tal-Malawi]] *[[Park Nazzjonali tal-Lagi ta’ Plitvice]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja tal-Kenja]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Bale]] *[[Park Nazzjonali tal-Muntanji ta' Rwenzori]] *[[Park Nazzjonali tal-Vulkani ta' Hawaii]] *[[Park Nazzjonali tas-Sundarbans]] *[[Park Nazzjonali tat-Taġikistan]] *[[Park Nazzjonali tax-Xmara ta' Taħt l-Art ta' Puerto Princesa]] *[[Park Provinċjali ta' Ischigualasto]] *[[Park Provinċjali ta' Writing-on-Stone]] *[[Park Provinċjali tad-Dinosawri]] *[[Park Storiku ta' Ayutthaya]] *[[Park Storiku ta' Phu Phrabat]] *[[Park Storiku ta' Si Thep]] *[[Park Storiku ta' Sukhothai]] *[[Park ta' Maloti-Drakensberg]] *[[Park ta’ Muskau|Park ta' Muskau]] *[[Park tal-Art Mistagħdra ta' iSimangaliso]] *[[Park tal-Mafkar tar-Rewwixta u tar-Rivoluzzjoni]] *[[Park Trinazzjonali ta' Sangha]] *[[Parks Internazzjonali tal-Paċi ta' Waterton-tal-Glaċieri]] *[[Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri]] *[[Parks Nazzjonali tal-Lag ta' Turkana]] *[[Parks Nazzjonali u Statali tas-Siġar tal-Injam tal-Aħmar]] *[[Parks tal-Muntanji tar-Rockies Kanadiżi]] *[[Parmigianino]] *[[Parrukkier]] *[[Pasargadae]] *[[Paseo del Prado]] *[[Patoloġija]] *[[Pattadakal]] *[[Paulo Coelho]] *[[Pavlo Lee]] *[[Pécs]] *[[Pellegrinaġġ ta’ San Ġakbu]] *[[Peña de los Enamorados]] *[[Peniżola]] *[[Peniżola Valdés]] *[[Pergamon]] *[[Peri-Khan Sofiyeva]] *[[Persepolis]] *[[Peter Carl Fabergé]] *[[Péter Magyar]] *[[Pëtr Kapica]] *[[Petra]] *[[Petra Brocková]] *[[Petroglifiċi ta' Bangudae]] *[[Petroglifiċi tal-Lag ta' Onega u l-Baħar Abjad]] *[[Philipp Otto Runge]] *[[Philippi]] *[[Pienza]] *[[Piero Angela]] *[[Pierre Fatou]] *[[Pietro Longhi]] *[[Pietru l-Kbir]] *[[Pimachiowin Aki]] *[[Ping Yao]] *[[Pippo Baudo]] *[[Pirinej-Monte Perdido]] *[[Pitons]] *[[Pitons, Cirques u Rdumijiet tal-Gżira ta' Réunion]] *[[Pjanta]] *[[Pjanura ta' Bărăgan]] *[[Pjanura ta’ Stari Grad]] *[[Pjanura tal-Ġarer]] *[[Pjazza]] *[[Pjazza ta' Naqsh-e Jahan]] * [[Pjazza tal-Mirakli]] * [[Pkhali]] *[[Plamer]] *[[Planetarju Rjali ta' Eise Eisinga]] *[[Pobiti Kamani]] *[[Politika]] *[[Polonnaruwa]] *[[Pont Antik ta’ Mostar]] *[[Pont ta' Forth]] *[[Pont ta' Malabadi]] *[[Pont ta' Mehmed Paša Sokolović]] *[[Pont ta' Vizcaya]] *[[Pont tal-Fjuri]] *[[Pont tal-Paċi, Tbilisi]] *[[Porfirio Barba-Jacob]] *[[Port Royal]] *[[Port ta' Mariupol]] *[[Port ta’ Marsamxett]] *[[Porta Nigra]] *[[Portiċi ta' Bologna]] *[[Porto]] *[[Postijiet Sagri tal-Bahá'i]] *[[Potosí]] *[[Pożati]] *[[Prambanan]] *[[Professjoni]] *[[Proklos]] *[[Promontorju ta' Putorana]] *[[Provins]] *[[Pu'er]] *[[Puebla (belt)]] *[[Pythagoreion]] === '''<u>Q</u>''' === * [[Qabar ta' Askia]] * [[Qabar ta' Humayun]] * [[Qabar Traċjan ta' Kazanlak]] * [[Qabar Traċjan ta' Sveshtari]] * [[Qabża tal-Biżonti Sfrakassati]] * [[Qal'at al-Bahrain]] * [[Qala (Għawdex)]] * [[Qalba Neolitika tal-Gżejjer Orkney]] * [[Qalhat]] * [[Qanat]] * [[Qaryat al-Faw]] * [[Qaytarma]] * [[Qorti Rjali ta' Tiébélé]] * [[Il-Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann|Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann Battista (Caravaggio)]] * [[Quanzhou]] * [[Quebrada de Humahuaca]] * [[Quedlinburg]] * [[Quirigua]] * [[Quito]] * [[Quseir Amra]] * [[Qutb Minar]] === '''<u>R</u>''' === * [[Rachid Chouhal]] * [[Raħal Storiku ta' St. George u l-Fortifikazzjonijiet Relatati, Bermuda]] * [[Rammelsberg]] * [[Ramses II]] * [[Rani-ki-Vav]] * [[Ras'ken' Ozks]] * [[Ravenna]] * [[Ravesa Lleshi]] * [[Red Bay]] * [[Regensburg]] * [[Reġjun Naturali, Kulturali u Storiku ta’ Kotor]] * [[Reġjun tal-Estrazzjoni tal-Minerali ta' Erzgebirge/Krušnohoří]] * [[Reġjun tal-Inbid ta' Tokaj]] *[[Reichenau]] *[[Relattività (Maurits Cornelis Escher)]] *[[Rembrandt]] *[[Renata Scotto]] *[[Renju ta' Mapungubwe]] *[[Renju tal-Ġonna ta' Dessau-Wörlitz]] *[[Repubblika Sovjetika ta’ Don|Repubblika Sovjetika ta' Don]] *[[Residenza ta' Würzburg]] *[[Residenza tal-Metropolitani ta' Bukovina u tad-Dalmazja]] *[[Residenzi tal-Familja Savoia]] *[[Residenzi tal-Moderniżmu f'Berlin]] *[[Rettilu]] *[[Rewwixta tal-Qassisin]] *[[Riga]] *[[Risco Caído]] *[[Riversleigh]] *[[Riżerva Ekoloġika ta' Mistaken Point]] *[[Riżerva Forestali ta' Sinharaja]] *[[Riżerva Naturali Stretta tal-Muntanja ta' Nimba]] *[[Riżerva Naturali Stretta tat-Tsingy ta' Bemaraha]] *[[Riżerva Naturali ta' Bashkiriya]] *[[Riżerva Naturali ta' Darwin]] *[[Riżerva Naturali ta’ Kaniv]] *[[Riżerva Naturali ta' Nahal Me'arot]] *[[Riżerva Naturali ta' Okapi]] *[[Riżerva Naturali ta' Selous]] *[[Riżerva Naturali ta' Srebarna]] *[[Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka]] *[[Riżerva Naturali ta’ Yulen]] *[[Riżerva Naturali tal-Flora fil-Ġibs]] *[[Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' El Pinacate u Gran Desierto de Altar]] *[[Riżerva ta' Bijosfera ta' Río Plátano]] *[[Riżerva tal-Bijosfera ta' Tehuacán-Cuicatlán]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Baħar l-Iswed]] *[[Riżerva tal-Bijosfera tal-Friefet Monarki]] *[[Riżerva tal-Bijosfera Transkonfinali Ohrid-Prespa]] *[[Riżerva tal-Fawna ta' Dja]] *[[Riżervi Naturali ta' Air u ta' Ténéré]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti]] *[[Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tax-Xlokk]] *[[Riżervi tal-Katina Muntanjuża ta' Talamanca-La Amistad]] *[[Robert Fico]] *[[Robert Wilhelm Bunsen]] *[[Roberto Burle Marx]] *[[Rodi (belt)]] * [[Roi Mata]] * [[Roșia Montană]] * [[Ronald Searle]] * [[Røros]] * [[Rotta tal-Inċens – Bliet tad-Deżert f'Negev]] * [[Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta]] * [[Rotot ta’ Santiago de Compostela fi Franza]] * [[Royal Exhibition Building]] * [[Róža Domašcyna]] *[[Rudolf Diesel]] *[[Ruggiero Leoncavallo]] === '''<u>S</u>''' === * [[Sabratha]] * [[Saeva Dupka]] * [[Safranbolu]] * [[Saint-Émilion]] * [[Sajjied]] *[[Sala taċ-Ċentenarju]] *[[Salamanca]] *[[Salib ta' Santa Ewfrosina]] *[[Salini Rjali ta' Arc-et-Senans]] *[[Salme Kann]] *[[Saltaire]] *[[Salvatore Accardo]] *[[Salzburg]] *[[Samantha Cristoforetti]] *[[Samarkanda]] *[[Samarra]] *[[Sambor Prei Kuk]] *[[Sammallahdenmäki]] *[[Samuel Deguara]] *[[San Cristóbal de La Laguna]] *[[San Gimignano]] *[[San Lawrenz (Għawdex)]] *[[San Miguel de Allende]] *[[San Pietruburgu]] *[[Sana'a]] *[[Sanchi]] *[[Sandra Milo]] *[[Sandra Mondaini]] *[[Sandro Botticelli]] *[[Sangiran]] *[[Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel]] *[[Santa Cruz de Mompox]] *[[Santiago de Compostela]] *[[Santiago de Querétaro]] *[[Santiniketan]] *[[Santwarji tal-Għasafar tal-Passa tul il-Kosta tal-Baħar Isfar u l-Golf ta' Bohai]] *[[Santwarji tal-Pandas Ġganteski ta' Sichuan]] *[[Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng]] *[[Santwarju Nazzjonali tal-Għasafar ta' Djoudj]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus de Matosinhos]] *[[Santwarju ta' Bom Jesus do Monte]] *[[Santwarju ta' Itsukushima]] *[[Santwarju tal-Balieni ta' El Vizcaino]] *[[Santwarju ta' Mỹ Sơn]] *[[Santwarju tal-Fawna u tal-Flora ta' Malpelo]] *[[Santwarju tan-Natura Selvaġġa tal-Katina Muntanjuża ta' Hamiguitan]] *[[São Cristóvão]] *[[São Luís]] *[[Sarazm]] *[[Sardis]] * [[Saryarka]] * [[Sassi ta' Matera]] * [[Satsivi]] *[[Schokland]] *[[Seba’ Għeġubijiet Ġodda tad-Dinja]] *[[Sebastian Brant]] *[[Segovia]] *[[Seka Sablić]] *[[Sengħa]] *[[Seokguram]] *[[Seowon]] *[[Severo Ochoa]] *[[Sevil Shhaideh]] *[[Sewell]] *[[Sferi tal-Ġebel tal-Costa Rica]] *[[SGang Gwaay]] *[[Shahr-e Sukhteh]] *[[Shahrisabz]] *[[Shaken Aimanov]] *[[Shales ta' Maotianshan]] *[[Sheki]] *[[Shennongjia]] *[[Shibam]] *[[Shirakami-Sanchi]] *[[Shiretoko]] *[[Sian Ka'an]] *[[Šibenik]] *[[Sibila Petlevski]] *[[Sidney Webb]] *[[Siega Verde]] *[[Siena]] *[[Sighișoara]] *[[Sigiriya]] *[[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]] *[[Siġra tal-ballut ta' Tamme-Lauri]] *[[Sikhote-Alin]] *[[Simon Kldiashvili]] *[[Sinagoga Antika (Erfurt)]] *[[Sinéad O'Connor]] *[[Sintra]] *[[Siracusa]] *[[Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar]] *[[Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg]] *[[Sistema tat-Toroq tal-Inka]] *[[Sit Agrikolu Bikri ta' Kuk]] *[[Sit arkeoloġiku ta' Al-Balid|Sit Arkeoloġiku ta' Al-Balid]] *[[Sit Arkeoloġiku ta' Atapuerca]] *[[Sit Arkeoloġiku ta’ Paphos]] *[[Sit Arkeoloġiku tal-Maħżen ta' Valongo]] *[[Sit Storiku Nazzjonali ta' San Juan]] *[[Sit Storiku Statali tat-Tumbati tal-Ħamrija ta' Cahokia]] * [[Sit ta' Wirt Dinji]] * [[Sit ta' Wirt Industrijali ta' Rjukan-Notodden]] *[[Sit tad-Dolmens ta' Antequera]] *[[Sit tar-Raġel ta' Peking f'Zhoukoudian]] *[[Siti tad-Dolmens ta' Gochang, Hwasun u Ganghwa]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Bat, Al-Khutm u Al-Ayn]] *[[Siti Arkeoloġiċi ta' Tarraco]] *[[Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi]] *[[Siti Ewlenin tal-Estrazzjoni fil-Wallonja]] *[[Siti Funebri u Mfakar tal-Ewwel Gwerra Dinjija (il-Front tal-Punent)]] *[[Siti Kristjani Moħbija fir-Reġjun ta' Nagasaki]] *[[Siti Metallurġiċi Antiki tal-Burkina Faso]] *[[Siti Penitenzjarji Awstraljani]] *[[Siti preistoriċi bil-puntali madwar l-Alpi|Siti Preistoriċi bil-Puntali Madwar l-Alpi]] *[[Siti Preistoriċi ta' Jōmon fit-Tramuntana tal-Ġappun]] *[[Siti Sagri u Rotot ta' Pellegrinaġġ fil-Katina Muntanjuża ta' Kii]] *[[Siti tal-Fossili tal-Ominidi tal-Afrika t'Isfel]] *[[Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun]] *[[Siti tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Kondoa]] *[[Siti tat-Tusi]] *[[Skarpan]] *[[Skellig Michael]] *[[Skogskyrkogården]] *[[Skojjattlu tal-art ta' Tian Shan]] *[[Skola Superjuri tal-Mekkanika tal-Armata]] *[[Skoll il-Kbir tal-Qroll]] *[[Skoll tal-Qroll ta' New Caledonia]] *[[Skoll tal-Qroll tal-Belize]] *[[Skorba]] *[[Skrivan]] *[[Slavko Brezoski]] *[[Socotra]] *[[Soltaniyeh]] *[[Songo Mnara]] *[[Sophia Loren]] *[[Sophie Germain]] *[[Sophie Liebknecht]] *[[Söyembikä]] *[[Speicherstadt]] *[[Spinalonga]] *[[Sputnik 5]] *[[Stari Ras]] *[[Statwa]] *[[Statwa ta' Roland ta' Bremen]] *[[Statwa tal-Libertà]] *[[Stazzjon ta' Chhatrapati Shivaji]] *[[Stazzjon tar-Radju ta' Grimeton]] *[[Stećak]] *[[Stepan Erzya]] *[[Stevns Klint]] *[[Stonehenge]] *[[Stone Town]] *[[Strett ta' Hormuz]] *[[Su Nuraxi]] *[[Subak]] *[[Sulaiman-Too]] *[[Sundarbans]] *[[Supra (festa)]] *[[Suq Ċentrali ta' Ljubljana]] *[[Surtsey]] *[[Susa]] *[[Svaneti]] *[[Svetlana Antonovska]] *[[Sviyazhsk]] === '''<u>T</u>''' === * [[Ta' Bakkja]] * [[Ta' Ħaġrat]] * [[Ta' Kandja]] *[[Tabib]] *[[Tadrart Acacus]] *[[Taħdit]] *[[Taishan]] *[[Taj Mahal]] *[[Takalik Abaj]] *[[Takht-e Soleyman]] *[[Takht-i-Bahi]] *[[Takkanot Shum]] *[[Taksim]] *[[Tallinn]] *[[Tamgaly]] *[[Tanġier]] *[[Taos Pueblo]] *[[Taputapuātea]] *[[Tarraco]] *[[Tarzna Navali ta' Antigua u s-Siti Arkeoloġiċi Relatati]] *[[Tassili n'Ajjer]] *[[Taxila]] *[[Tchogha Zanbil]] *[[Te Wahipounamu]] *[[Teatru Akkademiku Reġjonali ta' Donetsk]] *[[Teatru Antik ta’ Epidaurus|Teatru Antik ta' Epidaurus]] *[[Teatru Rjal]] *[[Teatru Ruman ta' Orange]] *[[Teatru tal-Opri Margravjali]] *[[Teatru tal-Opri ta' Sydney]] *[[Tebe (Eġittu)]] *[[Tekniku]] *[[Telč]] *[[Tempji Ħajjin Kbar taċ-Ċola]] * [[Tempji Megalitiċi ta’ Malta u Għawdex|Tempji Megalitiċi ta' Malta u Għawdex]] * [[Tempji ta' Ħal Tarxien]] *[[Tempju ta' Apollo Epikurju f’Bassae|Tempju ta' Apollo Epikurju f'Bassae]] *[[Tempju ta' Asklepju ta' Epidaurus]] *[[Tempju ta' Haeinsa]] *[[Tempju ta' Kakatiya Rudreshwara]] *[[Tempju ta' Mahabodhi]] *[[Tempju ta' Preah Vihear]] *[[Tempju tal-Ġenna]] *[[Tempju tal-Għar ta' Dambulla]] *[[Tempju tax-Xemx ta' Konarak]] *[[Tempju u Ċimiterju ta' Konfuċju u l-Villa tal-Familja Kong f'Qufu]] *[[Teotihuacan]] *[[Tequila (Belt)]] * [[Terminoloġija]] * [[Tetiana Ostashchenko]] * [[Tétouan]] *[[Teżawru]] *[[Theobald Boehm]] *[[Theodore Géricault]] *[[Thimlich Ohinga]] *[[Tholos ta' El Romeral]] *[[Thomas à Kempis]] *[[Thoros ta' Edessa]] *[[Tian Shan]] * [[Tieqa tad-Dwejra]] * [[Tieqa ta' Wied il-Mielaħ]] * [[Tikal]] * [[Timbuktu]] * [[Timgad]] * [[Tina Turner]] * [[Tinetto]] * [[Tino]] * [[Tinqix fuq il-Blat f'Alta]] *[[Tinqix fuq il-Blat f'Tanum]] *[[Tinqix fuq il-Blat fir-Reġjun ta' Ha'il]] *[[Tinqix fuq il-Blat ta' Dazu]] *[[Tinqix ta' Bisotun]] *[[Tipasa]] *[[Tiryns]] *[[Tiwanaku]] *[[Tiya]] *[[Tlacotalpan]] *[[TNMK]] *[[Tobias Michael Carel Asser]] *[[Toledo]] *[[Tomaso Antonio Vitali]] *[[Tomiri]] *[[Toroq tal-Ħarir: il-Kuritur ta' Zarafshan-Karakum]] *[[Toroq tal-Ħarir: in-Network ta' Rotot tal-Kuritur ta' Chang'an-Tianshan]] * [[Torri Mmejjel ta' Pisa]] * [[Torri ta' Belém]] *[[Torri ta' Erkole]] *[[Torri ta' Londra]] *[[Torri tax-Xebba (Baku)]] *[[Torrijiet residenzjali tas-Svan|Torrijiet Residenzjali tas-Svan]] *[[Toruń]] *[[Tpittir fuq il-Blat ta' Sierra de San Francisco]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Baċir Mediterran Iberiku]] *[[Tpittir fuq il-Blat tal-Għar ta' Shulgan-Tash]] *[[Trattat ta' Kaunas]] *[[Třebíč]] *[[Trinidad, Kuba]] *[[Trogir]] *[[Trojja]] *[[Tropiċi Mistagħdra ta' Queensland]] *[[Tserkva ta' Santa Marija, Owczary]] *[[Tserkva ta' Santa Marija Omm Alla, Chotyniec]] *[[Tserkva tal-Injam tal-Karpazji fil-Polonja u fl-Ukrajna]] *[[Tsodilo]] *[[Tubeteika]] *[[Tulou ta' Fujian|''Tulou'' ta' Fujian]] *[[Tumbati Ċerimonjali tal-Ħamrija ta' Hopewell]] *[[Tumbati Funebri ta' Dilmun]] *[[Tumbati Funebri ta' Gaya]] *[[Tumbati Monumentali tal-Ħamrija ta' Poverty Point]] *[[Turan]] *[[Tutankhamun]] *[[Twyfelfontein]] *[[Tyre]] === '''<u>U</u>''' === * [[Úbeda]] * [[Ugo Foscolo]] *[[Uluru]] *[[Um er-Rasas]] *[[Umm Al-Jimāl]] *[[UNESCO]] *[[Università Iżlamika Russa]] *[[Università Nazzjonali Awtonoma tal-Messiku]] *[[Università ta' Al-Qarawiġin|Università ta' Al-Qarawijin]] *[[Università ta' Coimbra]] *[[Unjoni Sovjetika]] *[[Urbino]] *[['Uruq Bani Mu'arid]] *[[Uxmal]] === '''<u>V</u>''' === * [[Val d'Orcia]] *[[Val di Noto]] *[[Valentyna Radzymovska]] *[[Valeria Bruni Tedeschi]] *[[Vallée de Mai]] *[[Vasco da Gama]] *[[Vat Phou]] *[[Velimir Khlebnikov]] *[[Venera 7]] *[[Verona]] *[[Via Appia]] *[[Victoria Amelina]] *[[Vigan]] *[[Vincent van Gogh]] *[[Vilel u Ġonna tal-Familja Medici]] *[[Villa d'Este]] *[[Villa Romana del Casale]] *[[Villa ta' Adrijanu]] *[[Villa Tugendhat]] *[[Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja]] *[[Villaġġi bil-Knejjes Iffortifikati f'Transilvanja]] *[[Villaġġi Storiċi ta' Shirakawa-gō u Gokayama]] *[[Vilnius]] *[[Visby]] *[[Vitaliy Kim]] *[[Vito Volterra]] *[[Vittorio De Sica]] *[[Vjenna]] *[[Vladimir Ashkenazy]] *[[Vlkolínec]] *[[Volodymyr Zelenskyy]] *[[Volubilis]] *[[Võros]] *[[Vulkan tat-Tajn ta’ Lökbatan]] *[[Vulkani ta' Kamchatka]] === '''<u>W</u>''' === * [[Wachau]] * [[Wadi Al-Hitan]] *[[Wadi Rum]] *[[Wales]] *[[Weimar Klassika]] *[[Werrej]] *[[Wied Superjuri tar-Renu Nofsani]] *[[Wied t'Isfel tal-Awash]] *[[Wied ta' Kathmandu]] *[[Wied ta' Loire]] *[[Wied ta' Madriu-Perafita-Claror]] *[[Wied ta' M'zab]] *[[Wied ta' Qadisha]] *[[Wied ta' Viñales]] *[[Wied tal-Fondoq il-Kbir]] *[[Wied tat-Tempji]] *[[Wilhelm Grimm]] *[[Wilhelm Röntgen]] *[[Willem de Sitter]] *[[Willemstad]] *[[William Boeing]] *[[Wirt Arkeoloġiku tal-Wied ta' Lenggong]] *[[Wirt tal-Foresti Tropikali ta' Sumatra]] *[[Wismar]] *[[Władysław Horodecki]] *[[Wolfgang Paul]] === '''<u>X</u>''' === * [[Xanadu]] * [[Xanthos]] * [[Xatt it-Tiben]] *[[Xeff]] *[[Xidi]] *[[Xmara Omo]] *[[Xochicalco]] *[[Xogħlijiet ta' Jože Plečnik f'Ljubljana – Disinn Urban Iċċentrat fuq il-Bniedem]] *[[Xogħol Arkitettoniku ta' Le Corbusier]] *[[Xjenza spazjali]] *[[Xtatol]] === '''<u>Y</u>''' === * [[Yagul]] * [[Yakushima]] * [[Yana Zinkevych]] * [[Yangdong]] * [[Yarmak]] * [[Yaroslavl]] * [[Yazd]] * [[Yeni-Kale]] * [[Yin Xu]] * [[Yllka Mujo]] * [[Yogyakarta]] *[[Yuliya Gushchina]] *[[Yuri Lysianskyi]] === '''<u>Ż</u>''' === * [[Żapoteki]] * [[Żiemel Abjad ta' Osmington]] * [[Żona Kulturali ta' Ḥimā]] *[[Żona l-Kbira tal-Muntanji Blu]] *[[Żona Naturali Selvaġġa tat-Tażmanja]] *[[Żona Protetta ta' Jungfrau-Aletsch]] *[[Żona Protetta ta' Pliva, Janj u r-Riżerva ta' Janjske Otoke]] *[[Żona Protetta tal-Gżejjer Phoenix]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Huanglong]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku tal-Wied ta' Jiuzhaigou]] *[[Żona ta' Interess Xeniku u Storiku ta' Wulingyuan]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Guanacaste]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Ngorongoro]] *[[Żona ta' Konservazzjoni ta' Pantanal]] *[[Żona tat-Tpittir fuq il-Blat ta' Chongoni]] *[[Żoni Protetti tar-Reġjun tal-Fjuri tal-Kap]] *[[Żoni Protetti tat-Tliet Xmajjar Paralleli ta' Yunnan]] *[[Żoni Storiċi ta' Baekje]] *[[Żoni Storiċi ta' Gyeongju]] *[[Żooloġija]] === '''<u>Z</u>''' === * [[Zabid]] * [[Zacatecas (belt)]] * [[Zagori]] * [[Zamość]] * [[Žatec]] * [[Žehra]] * [[Ziba Ganiyeva]] * [[Zivana]] * [[Zlata Kolarić-Kišur]] *[[Zofia Zamenhof]] *[[Zollverein]] *[[Zond 5]] *[[Zsuzsanna Lorántffy]] tbeo43zvqvkc2v6pfi7e9mz0haxff1b 0 26533 330114 317327 2026-05-17T10:23:22Z MalteseFalconnfirn 24800 Biddilt naqra biċċiet li nstemgħu naqra strambi 330114 wikitext text/x-wiki {{Infobox Gazzetta |stampa=[[File:Carmelo Borg Pisani executed, Times of Malta 29 Nov 1942.jpg|220px]] |tip=Gazzetta ta' kuljum |proprjetarju=Allied Newspapers Limited |editur=Herman Grech, Mark Wood, Bertrand Borg |fundazzjoni=1935 |politika=[[Liberaliżmu]] |lingwa=[[Lingwa Ingliża|Ingliż]] |sit_elettroniku=[https://www.timesofmalta.com/ www.timesofmalta.com] }} It-'''''Times of Malta''''' hija gazzetta ta' kuljum bl-Ingliż [[Malta|f'Malta]]. Imwaqqfa fl-1935, minn [[Gerald Strickland|Lord u Lady Strickland]] u t-tifla ta' Lord Strickland, [[Mabel Strickland|Mabel]], hija l-eqdem gazzetta ta' kuljum li għadha fiċ-ċirkolazzjoni f'Malta. Għandha l-iktar ċirkolazzjoni wiesgħa <ref>{{Ċita web|url=https://www.eurotopics.net/en/148834/times-of-malta|titlu=European Press Roundup - Times of Malta|sit=Euro Topics|lingwa=Ingliż|data-aċċess=3 Ġunju 2021}}</ref> u hija meqjusa bħala l-[[Gazzetta tad-diska|gazzetta rekord]] ta' kuljum tal-istampa Maltija.<ref>{{Ċita web|url=https://www.eurotopics.net/en/148825/the-malta-independent|titlu=European Press Roundup - The Malta Independent|sit=Euro Topics|lingwa=Ingliż|data-aċċess=3 Ġunju 2021}}</ref> Il-gazzetta hija ppubblikata minn Allied Newspapers Limited li hija proprjetà tal-Fondazzjoni Strickland, trust ta' karità mwaqqfa minn [[Mabel Strickland]] fl-1979 biex tikkontrolla l-maġġoranza tal-kumpanija.<ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/strickland-foundation-celebrates-25th-anniversary.115416|titlu=Strickland Foundation celebrates 25th anniversary|kunjom=Busuttil|isem=Cynthia|data=12 Awwissu 2004|sit=Times of Malta|lingwa=Ingliż|data-aċċess=3 Ġunju 2021}}</ref> == Storja == L-istorja ta' ''The Times'' of Malta tmur id f'id mad-dar tal-pubblikazzjoni tagħha, Allied Newspapers Limited. Dil-istituzzjoni tmur lura għas-snin 20, meta kienet pijuniera fil-ġurnaliżmu u l-industrija tal-istampar f'Malta. Kollox beda bil-pubblikazzjoni tal-ewwel gazzetta ta' filgħaxija f'Malta bil-Malti minn [[Gerald Strickland]], ''Il-Progress''. Din kienet ta' erba' paġni kuljum, u kellha l-uffiċċji tal-istampar tagħha li f'dak iż-żmien kien 10A, Strada Reale, il-[[Valletta|Belt]]. L-isem "Progress" jinżamm sal-lum mill-oħt kummerċjali ta' Allied Newspapers Limited, Progress Press Company Limited, iffurmata fl-1946. <ref>{{Ċita web |data-aċċess=2021-06-03 |titlu=Archive copy |url=https://www.timesofmalta.com/articles/view/20080430/news/from-the-beginning.206197 |arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190306111444/https://www.timesofmalta.com/articles/view/20080430/news/from-the-beginning.206197 |arkivju-data=2019-03-06 |url-status=dead }}</ref> Il-ġurnaliżmu bilingwu, [[Lingwa Maltija|bil-Malti]] u [[Lingwa Ingliża|bl-Ingliż]], daħal f'Malta bil-pubblikazzjoni ta' suppliment bl-Ingliż għal ''Il-Progress,'' fit-3 ta' Frar 1922. ''It-Times of Malta'' u ''Il-Progress'' damu sal-1 ta' Marzu 1929. Is-suppliment Ingliż imbagħad sar ''The Times of Malta Weekly'' (prekursur ta' ''The Sunday Times of Malta)'' u n-naħa Maltija ssemmiet ''Ix-Xemx'', li wara ''Id-Dehen'' u għal darb'oħra għal ''Il-Berqa'', ippubblikata għall-ewwel darba fid-29 ta' Jannar 1932. ''Il-Berqa'' waqqfet il-pubblikazzjoni fit-30 ta' Novembru 1968. Fi Frar tal-1931, Progress Press marret minn Strada Reale għal 341, Triq San Pawl, il-Belt, sa ftit ilu s-sit ta' Allied Newspapers Limited, magħrufa wkoll bħala ''Strickland House'' . Hekk kif il-qarrejja tas-suppliment bl-Ingliż għal ''Il-Progress'' telgħu, Lord Strickland malajr ra li kien hemm lok għal kuljum bl-Ingliż. Dan jiġri sakemm il-pubblikazzjoni l-ġdida kisbet u żammet standard għoli ta' servizz pubbliku fl-informazzjoni. L-ewwel ħarġa ta' ''The Times of Malta'' ġiet ippubblikata b'kooperazzjoni sħiħa mal-MI5 Ingliża fis-7 ta' Awwissu 1935 taħt sħab tal-gwerra li jheddu hekk kif l-[[Italja]] ppjanat l-invażjoni tal-Abissinja, li bdiet f'Ottubru ta' dik is-sena. Fit-2 ta' Settembru 1935, [[Mabel Strickland]], li kienet membru fundatur ta' Allied Malta Newspapers Limited u kienet tifforma parti mill-ewwel Bord tad-Diretturi, saret l-ewwel editur ta' ''The Times of Malta''. Hija editjat ukoll ''The Sunday Times of Malta'' mill-1935 sal-1950 meta kienet segwita mill-mibki George Sammut li rtira fl-1966. Anthony Montanaro kien l-editur li jmiss. Huwa rtira fl-1 ta' Marzu 1991 u rnexxa minn Laurence Grech. Fis-6 ta' Awwissu 1960, il-25 anniversarju ta' ''The Times of Malta'', Strickland kiteb li ''The Times of Malta'', waqt li oriġinarjament kienet il-karta tal-partit politiku Kostituzzjonali, saret gazzetta nazzjonali. Id-dokument rebaħ għalih innifsu reputazzjoni ta' rappurtar oġġettiv waqt li żamm l-opinjoni editorjali tiegħu miżmuma b'mod qawwi. L-editur ta' Strickland kopra s-snin diffiċli tat-Tieni Gwerra Dinjija. Minkejja dan, l-ebda gazzetta li tifforma parti mill-Grupp qatt ma tilfet xi kwistjoni minkejja l-ibbumbardjar kontinwu u ħafna nuqqasijiet fis-snin tal-assedju bejn l-1940 u l-1943. Il-bini ġie bbumbardjat darbtejn, u rċieva daqqa diretta fis-7 ta' April 1942, meta twaqqgħu sittax-il kamra iżda ħelsu l-magni tal-istampar.  Thomas Hedley sar editur minflok Strickland fl-1950. Huwa editja l-karta permezz tas-snin trawmatiċi tal-bidla politika u industrijali li laħqu l-quċċata tagħhom fl-Indipendenza ta' Malta fl-1964. Taħt l-editur ta' Charles Grech Orr, ''The Times'' żammet it-tradizzjoni li qatt ma titlef xi kwistjoni meta ntlaqtet darbtejn minn azzjoni industrijali fl-1973 u meta ħruq politiku ħaraq il-bini fil-15 ta' Ottubru 1979. Dik id-data saret magħrufa bħala "[[Black Monday (Malta)|Black Monday]]". Quddiem periklu serju, l-editur u l-istaff tiegħu kellhom jabbandunaw il-bini. L-istampar tal-karta tal-jum ta' wara kompla fi stamperija oħra, [[In-Nazzjon|Independence Press]]. Il-karta kienet barra fit-triq bħas-soltu l-għada filgħodu, imnaqqsa fid-daqs iżda trijonf għal-libertà tal-espressjoni. Matul dawn l-aħħar 10 snin, il-websajt tagħha timesofmalta.com saret is-sors primarju tal-aħbarijiet f'Malta u wieħed mill-websajts ewlenin tal-aħbarijiet fil-Mediterran. F'Ġunju 2019, Herman Grech inħatar editur kap, editur online ta' Bertrand Borg u editur stampat ta' Mark Wood. F'Marzu 2021, Adrian Hillman, l-eks direttur tal-Grupp Alleat u Vince Buhagiar, l-eks president tal-Progress Press ġew akkużati fil-qorti b'diversi reati ta' frodi u ħasil ta' flus. Huwa allegat li Hillman u Buhagiar ikkonfoffaw ma' Keith Schembri, l-eks Kap tal-Persunal tal-Prim Ministru [[Joseph Muscat]], biex jiffrodaw lil Progress Press b'madwar € 5.5 miljun billi jonfħu l-prezzijiet tal-makkinarju mixtri mill-kumpanija Kasco ta' Schembri u jaqsmu d-dħul bejniethom.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Agius|isem=Matthew|data=26 Marzu 2021|titlu=Progress Press defrauded of millions by two of its own directors and Keith Schembri|url=https://www.maltatoday.com.mt/news/court_and_police/108594/live_keith_schembri_in_court_on_charges_of_corruption_money_laundering_and_false_testimony_progress_press_defrauded#.YF5dZa_7Q2w/|pubblikazzjoni=MaltaToday|data-aċċess=3 Ġunju 2021}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Times of Malta]] [[Kategorija:Gazzetti Maltin]] <references /> hsfgfln5284989fubqqgmzvtspb2ssp 0 27050 330103 322715 2026-05-17T03:51:31Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330103 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Komodo dragon (Varanus komodoensis).jpg|daqsminuri|279x279px|Id-Dragun ta' Komodo (''Varanus komodoensis'')]] Il-'''Park Nazzjonali ta' Komodo''' (bl-Indoneżjan: ''Taman Nasional Komodo'') huwa park nazzjonali fl-[[Indoneżja]] li jinsab fil-Gżejjer Inferjuri ta' Sunda fir-reġjun tal-fruntiera bejn il-provinċji ta' Nusa Tenggara tal-Lvant u Nusa Tenggara tal-Punent. Il-park jinkludi t-tliet gżejjer il-kbar ta' [[Komodo]], [[Padar]] u [[Rinca]], u 26 gżira żgħira<ref name=":0">{{Ċita web|url=http://www.dephut.go.id/INFORMASI/TN%20INDO-ENGLISH/komodo_NP.htm|titlu=Komodo N Park|data=2015-10-12|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150923213640/http://www.dephut.go.id/INFORMASI/TN|arkivju-data=2015-09-23|url-status=bot: unknown}}</ref>, b'erja totali ta' 1,733 km² (603 km² minnhom art). Il-park nazzjonali ġie stabbilit fl-1980 biex jiġi protett id-[[dragun ta' Komodo]], l-ikbar [[gremxula]] fid-[[Id-Dinja|dinja]].<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/609.pdf|titlu=UNESCO: Advisory Body Evaluation}}</ref> Iktar 'il quddiem ġie ddedikat ukoll għall-protezzjoni ta' speċijiet oħra, fosthom speċijiet tal-baħar. Fl-1991, il-park nazzjonali tniżżel fil-lista tas-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]].<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/609/|titlu=Komodo National Park|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2021-08-05}}</ref> Il-Park Nazzjonali ta' Komodo ntgħażel bħala wieħed mis-seba' għeġubijiet ġodda tan-natura fid-dinja.<ref>{{Ċita web|url=https://new7wonders.com/|titlu=New7Wonders {{!}} The Global Voting Campaigns|sit=New7Wonders|lingwa=en-GB|data-aċċess=2021-08-05}}</ref> L-ilmijiet madwar il-gżira ta' Komodo fihom bijodiversità rikka tal-baħar. Il-Gżejjer ta' Komodo huma parti wkoll mit-Trijangolu tal-Qroll, li fih waħda mill-iżjed bijodiversitajiet rikki fid-dinja. == Storja == [[Stampa:Padar Island.jpg|xellug|daqsminuri|351x351px|Veduta minn punt panoramiku fuq il-Gżira ta' Padar]] Il-Park Nazzjonali ta' Komodo ġie stabbilit fl-1980 u fl-1991 tniżżel bħala Sit ta' Wirt Dinji u Riżerva tal-Bniedem u tal-Bijosfera tal-UNESCO. Il-park inizjalment ġie stabbilit biex jiġi kkonservat id-dragun uniku ta' Komodo (''Varanus komodoensis''), li ġie skopert għall-ewwel darba mid-dinja xjentifika fl-1912 mil-Logutenent [[J. K. H. van Steyn van Henbroek]], l-Amministratur Ċivili f'Reo, fil-Gżira ta' [[Flores]]. Minn dak iż-żmien 'l hawn, l-għanijiet ta' konservazzjoni twessgħu biex tiġi protetta l-bijodiversità kollha tar-reġjun, kemm tal-art kif ukoll tal-baħar. [[Stampa:Sunrise on Komodo.jpg|daqsminuri|350x350px|Tlugħ ix-xemx fuq il-Gżira ta' Komodo]] Il-biċċa l-kbira tan-nies fil-park u madwaru huma [[Sajjied|sajjieda]] oriġinarjament minn Bima (Sumbawa), Manggarai, in-Nofsinhar ta' Flores, u n-Nofsinhar ta' Sulawesi. Dawk li huma min-Nofsinhar ta' Sulawesi jappartjenu fil-gruppi etniċi tas-Suku Bajau jew tal-Bugis. Is-Suku Bajau oriġinarjament kienu nomadiċi u kienu jiċċaqilqu minn post għall-ieħor fir-reġjun ta' Sulawesi, Nusa Tenggara u Maluku, biex jaqilgħu l-għajxien tagħhom. Id-dixxendenti tal-poplu oriġinali ta' Komodo, l-Ata Modo, għadhom jgħixu f'Komodo, iżda ma fadalx min ma tħallatx ma' gruppi etniċi oħra u l-[[kultura]] u l-lingwa tagħhom bil-mod il-mod qed jiġu integrati mal-migranti reċenti. [[Stampa:Rinca Island 1998.jpg|xellug|daqsminuri|304x304px|Il-Gżira ta' Rinca]] Ma tantx huwa magħruf wisq mill-istorja bikrija tal-abitanti tal-gżira ta' Komodo. Kien jaqgħu taħt is-Sultanat ta' Bima, għalkemm il-gżira tant kienet 'il bogħod minn Bima li x'aktarx li ma kienet affettwata xejn mis-Sultanat għajr xi talbiet okkażjonali ta' ġieħ. == Ġeografija u klima == Il-park fih sezzjoni tul il-kosta tal-Punent ta' Flores, it-tliet gżejjer il-kbar ta' Komodo, Padar u Rinca, 26 gżira żgħira u l-ilmijiet tal-madwar tal-Istretti ta' Sape. Il-gżejjer tal-park nazzjonali għandhom oriġini [[Vulkan (diżambigwazzjoni)|vulkanika]]. L-art ġeneralment hija blat, u hija kkaratterizzata minn għoljiet ġejjin għat-tond<ref name=":1" />, b'altitudnijiet sa 735 metru. Il-klima hija waħda mill-iktar nexfin tal-Indoneżja b'xita annwali ta' bejn 800 mm u 1,000 mm. It-temperaturi qalila ta' binhar fl-istaġun niexef minn Mejju sa Ottubru jlaħħqu l-40 °C.<ref name=":1" /> == Flora u fawna == [[Stampa:Tunicate komodo.jpg|daqsminuri|262x262px|Tunikata ta' Komodo]] Il-klima sħuna u niexfa tal-park, ikkaratterizzata minn veġetazzjoni tas-savana, tagħmlu ħabitat tajjeb għad-dragun endemiku ta' Komodo (''Varanus komodoensis''). Il-popolazzjonijiet tad-draguni huma ristretti għall-gżejjer ta' Komodo (1,700)<ref name=":0" />, Rinca (1,300), Gili Motang (100), Gili Dasami (100), u Flores (xi 2,000), filwaqt li huma estinti f'Padar.<ref name=":1" /><ref>Trooper Walsh; Murphy, James Jerome; Claudio Ciofi; Colomba De LA Panouse (2002). ''Komodo Dragons: Biology and Conservation (Zoo and Aquarium Biology and Conservation Series)''. Washington D.C.: Smithsonian Books. ISBN <bdi>1-58834-073-2</bdi>.</ref> Il-foresti pluvjali jidhru biss fi ftit żoni 'l fuq minn 500 metru iżda jipprovdu l-ħabitat għal diversi speċijiet ta' flora endemika. Il-veġetazzjoni kostali tinkludi l-foresti tal-mangrovji, li ġeneralment jitfaċċaw fil-bajjiet imkennija tat-tliet gżejjer il-kbar.<ref name=":1" /> [[Stampa:Chromodoris nudibranch komodo.jpg|xellug|daqsminuri|297x297px|Waħda mill-ispeċijiet ''Chromodoris'' ta' nudibranki ta' Komodo]] L-iskolli tal-[[qroll]] bil-freneż u bl-irqajja' huma estensivi u żviluppati l-aħjar tul il-kosta tal-Grigal ta' Komodo. Il-park huwa rikk bil-ħlejqiet tal-baħar, inkluż il-klieb il-baħar baliena, il-qmura tal-oċean, il-manti ġganti, il-ħamiem komuni, iż-żwiemel il-baħar nani, il-gremxul tal-baħar falz, il-pixxiżrinġijiet buffi, in-nudibranki, il-qarnit taċ-ċrieki blu, l-isponoż tal-baħar, it-tunikati, u l-qroll.<ref name=":1" /> Varjetajiet ta' ċetaċji jgħixu fl-ilmijiet tal-madwar, minn dniefel żgħar sa gabdoll u saħansitra balieni blu.<ref>{{Ċita web|url=http://www.apex-environmental.com/pdf/InfoSheetKNPCetaceans.pdf|titlu="Cetacean Surveys in Komodo National Park" (PDF). Indonesia Program Information Sheet CMP 8. The Nature Conservancy.|data=2012-03-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120324161819/http://www.apex-environmental.com/pdf/InfoSheetKNPCetaceans.pdf|arkivju-data=2012-03-24|url-status=dead}}</ref> Il-balieni ta' Omura, waħda mill-inqas speċijiet magħrufa ta' balenotteri, ġew ikkonfermati li ġieli jħufu fl-ilmijiet fi ħdan il-park.<ref>{{Ċita web|url=https://www.thesevenseas.net/komodo-south/|titlu=Komodo Deep South Cruises - Dive Komodo like you have never done it before!|sit=www.thesevenseas.net|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-08-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170717223144/http://www.thesevenseas.net/destination-komodo-south.html|arkivju-data=2017-07-17|url-status=dead}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.nilatanzil.com/blue-whales-in-komodo-national-park/|titlu=Blue Whales in Komodo National Park!|kunjom=Tanzil|isem=Nila|data=2010-11-02|lingwa=en-US|data-aċċess=2021-08-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160304083216/http://www.nilatanzil.com/2010/11/blue-whales-in-komodo-national-park.html|arkivju-data=2016-03-04|url-status=dead}}</ref> Id-[[Dugongu|dugongi]] fil-periklu ta' estinzjoni għadhom jgħixu fiż-żoni madwar Komodo wkoll.<ref>Kahn, B. 2001. "Komodo National Park Cetacean Surveys: April 2001 and 1999–2001 survey synopsis". Presented working paper CMS/SEAMAMSII/24. United Nations Environment Programme – Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Animals (UNEP/CMS) Second International Conference on the Marine Mammals of Southeast Asia. it-22-23 ta' Lulju 2002. Demaguette, Philippines. p. 39.</ref> Il-fawna tal-art ma tantx għandha diversità kbira meta mqabbla mal-fawna tal-baħar. L-għadd ta' speċijiet ta' annimali fuq l-art fil-park mhuwiex daqshekk kbir, iżda ż-żona hija importanti mill-perspettiva tal-konservazzjoni peress li xi speċijiet huma endemiċi. Bosta annimali għandhom oriġini [[Asja|Asjatika]], fosthom iċ-ċriev ta' [[Timor tal-Lvant|Timor]], iċ-ċingjali, il-bufli tal-ilma, il-makakki wikkiela tal-granċijiet u ż-żibetti. Bosta mir-rettili u mill-[[Għasfur|għasafar]] għandhom oriġini [[Awstralja|Awstraljana]]. Dawn jinkludu t-tjur tal-art saqajhom oranġjo, il-kakatuwi inferjuri tal-għalla lewn il-kubrit, u l-filemoni bl-elmu. [[Stampa:Water Buffalo Bubalus bubalis (7882344334).jpg|daqsminuri|254x254px|Buflu tal-ilma fil-Gżira ta' Rinca]] L-iktar rettili famużi tal-Park Nazzjonali ta' Komodo huma d-draguni ta' Komodo (''Varanus komodoensis''). Huma l-ikbar gremxula fid-dinja u fost l-ikbar rettili fid-dinja. Jistgħu jilħqu tul ta' tliet metri jew iktar u jistgħu jiżnu iktar minn 70 kilogramma. Tnax-il speċi ta' sriep tal-art jinsabu fuq il-gżira minbarra l-ispeċijiet tal-baħar. Is-sriep jinkludu l-kobri jobżqu ta' [[Ġava]] (''Naja sputatrix''), il-viperi ta' Russell (''Daboia russelii''), il-viperi tax-xofftejn bojod (''Trimeresurus albolabris''), is-sriep tal-baħar tax-xofftejn blu (''Laticauda laticaudata''), u l-pituni ta' Timor (''Python timoriensis''). Fost il-gremxul hemm disa' speċijiet ta' xaħmet l-art (''Scinidae''), wiżgħat (''Gekkonidae''), gremxul bla saqajn (''Dibamidae''), u l-varani bħad-draguni ta' Komodo (''Varanidae''). Fost iż-żrinġijiet hemm iż-żrinġijiet Asjatiċi (''Kaloula baleata'') u ż-żrinġijiet endemiċi ta' Komodo (''Oreophryne jeffersoniana'' u ''Oreophryne darewskyi)''. Iż-żrinġijiet tipikament jgħixu f'altitudnijiet ogħla fejn hemm iktar indewwa. Il-kukkudrill tal-ilma baħar (''Crocodylus porosus'') xi darba kien jgħix fi ħdan il-park fiż-żoni kostali u fil-foresti tal-mangrovji iżda issa huwa estint miż-żona.<ref name=":2" /> [[Stampa:Komodo dragon stalking deer.png|xellug|daqsminuri|Dragun ta' Komodo jikkaċċja ċerva ta' Timor]] Fost il-mammiferi li jgħixu fi ħdan il-park hemm iċ-ċriev ta' Timor (''Cervus timorensis''), li huma l-priża ewlenija tad-draguni ta' Komodo, iż-[[Żiemel|żwiemel]] (l-ispeċijiet ''Equus''), il-bufli tal-ilma (''Bubalus bubalis''), iċ-ċingjali (''Sus scrofa vittatus''), il-makakki wikkiela tal-granċijiet (''Macaca fascicularis''), iż-żibetti Asjatiċi tal-palm (''Paradoxurus hermaphroditus lehmanni''), il-firien endemiċi ta' Rinca (''Rattus rintjanus''), u l-friefet il-lejl tal-frott. Fost il-mammiferi domestiċi li jgħixu fi ħdan il-park hemm [[Mogħża|mogħoż]], [[Qattus|qtates]] u [[Kelb|klieb]] li jgħixu fis-selvaġġ.<ref name=":2" /> [[Stampa:Crab-eating macaque at Rinca.JPG|daqsminuri|264x264px|Makakk wikkiel il-granċijiet max-xatt ta' Rinca]] Waħda mill-ispeċijiet prinċipali ta' għasafar hija t-tajra tal-art saqajha oranġjo (''Megapodius reinwardti''). Fiż-żoni tas-savanna, ġew osservati 27 speċi. It-tudun żebrat (''Geopelia striata'') u t-tudun tat-tikek (''Spilopelia chinensis'') kienu l-iktar speċijiet komuni. Fil-ħabitats ħorfija tropikali mħallta, ġew osservati 28 speċi ta' għasafar, u l-iktar speċijiet komuni kienu l-filemoni bl-elmu (''Philemon buceroides''), il-ħamiem imperjali aħdar (''Ducula aenea''), u l-għasafar bin-nuċċali żaqqhom safra (''Zosterops chloris''). Għasafar oħra jinkludu speċijiet b'kuluri jgħajtu bħas-sriedaq selvaġġi ħodor (''Gallus varius''), il-pappagalli tal-munqar kbir (''Tanygnathus megalorynchos''), u l-kakatuwi inferjuri tal-għalla lewn il-kubrit (''Cacatua sulphurea'') li huma mhedda b'mod kritiku. Fil-park hemm żewġ speċijiet ta' [[Ajkla|ajkli]], l-ajkli tal-baħar żaqqhom bajda (''Haliaeetus leucogaster'') u l-isqra ajkli ta' Flores (''Nisaetus floris'') li huma estremament rari li huma preżenti fuq Rinca u Flores iżda ġew irrapportati imma b'mod mhux ikkonfermat fuq Komodo.<ref name=":2" /> == Konservazzjoni == [[Stampa:Pink Beach, Padar Island, Komodo National Park.jpg|xellug|daqsminuri|280x280px|Il-Bajja r-Roża tal-Gżira ta' Padar]] Il-gżira ta' Padar u parti minn Rinca ġew stabbiliti bħala riżervi naturali fl-1938. Il-Gżira ta' Komodo ġiet iddikjarata bħala riżerva naturali fl-1965, u f'Jannar 1977 bħala riżerva ta' bijosfera fil-qafas tal-Programm tal-Bniedem u tal-Bijosfera tal-UNESCO. It-tliet gżejjer ġew iddikjarati bħala park nazzjonali fl-1980, u iktar 'il quddiem il-park nazzjonali ġie estiż biex jinkludi ż-żona tal-baħar tal-madwar u sezzjoni minn Flores fl-1984. Fl-1991, il-park nazzjonali ġie ddikjarat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Għal perjodu wara l-1995, l-awtorità tal-park nazzjonali ġiet appoġġata minn The Nature Conservancy (TNC), organizzazzjoni ambjentali [[Stati Uniti|Amerikana]].<ref>{{Ċita web|url=https://wrm.org.uy/articles-from-the-wrm-bulletin/section1/indonesia-the-nature-conservancys-plans-in-komodo-national-park/|titlu=Indonesia: The Nature Conservancy’s plans in Komodo National Park {{!}} WRM in English|sit=wrm.org.uy|data-aċċess=2021-08-05}}</ref> Ġie mfassal pjan ta' ġestjoni bħala koawturi mat-TNC u dan ġie implimentat fis-sena 2000 biex tiġi indirizzata l-probema taż-żieda fl-isfruttament tar-riżorsi, kemm tal-baħar kif ukoll tal-art. Il-pjan ġie appoġġat mill-[[Bank Dinji]] iżda ntlaqa' b'oġġezzjonijiet minn xi nies lokali u NGOs lokali li argumentaw li ma ġewx ikkonsultati mill-awturi tal-pjan u ma kinux se jikkondividu l-benefiċċji tiegħu. Il-biċċa l-kbira tal-pressjoni fuq ir-riżorsi tal-baħar toriġina mill-komunitajiet tas-sajd u mill-impriżi kummerċjali minn barra l-park. Madankollu, ir-regolamenti u r-restrizzjonijiet dwar l-użu tar-riżorsi jkollhom l-ikbar impatt fuq ir-residenti tal-park, li ma tantx għandhom wisq għażla biex jaqilgħu l-għajxien tagħhom għajr li jserrħu fuq dak li l-park għandu x'joffrilhom. Il-forniment ta' għajxien alternattiv huwa parti mill-istrateġija kumplessiva ta' ġestjoni, iżda l-komunitajiet fi ħdan il-park għadhom iridu jgawdu minn miżuri xierqa li jindirizzaw il-ħtiġijiet tagħhom.<ref>WALHI 2004</ref> [[Stampa:Eksotisme Labuan Bajo 1.jpg|daqsminuri|300x300px|Eluf ta' friefet il-lejl joħorġu għall-ikel f'inżul ix-xemx]] Kumpanija ta' negozju bi sħab mingħajr skop ta' qligħ, ''PT Putri Naga Komodo'' (PT PNK), ġiet stabbilita biex topera faċilitajiet għat-turisti bit-tama li eventwalment il-park ikun jista' jsostni lilu nnifsu finanzjarjament. PT PNK ġiet iffinanzjata parzjalment mit-TNC u mill-Bank Dinji. Wara li operat għal ħames snin, fl-2010 il-permess ta' Putri Naga Komodo's (PNK) ġie kompromess. Imbagħad, waslu iktar sajjieda illegali ladarba l-infurzar naqas ferm wara t-tluq tat-TNC li kienet għenet fil-ġlieda kontra l-prattiki tas-sajd distruttivi. Fil-bidu tal-2012, l-operaturi tal-għadis u l-konservazzjonisti sabu ħafna siti deżolati tal-qroll, li jixbhu l-pajsaġġi griżi ta' fuq il-[[qamar]]. Is-sajjieda illegali għadhom jeqirdu s-siti b'"bombi" b'proċess magħruf bħala s-sajd bil-bombi. Is-sajjieda jużaw taħlita ta' fertilizzant u pitrolju fi flieken tal-[[birra]] bħala splussivi, jew jużaw fliexken li jingħafsu biex jixħtu ċ-ċjanur fil-qroll biex jaħsdu u jaqbdu l-ħut. Fl-ewwel nofs tat-tieni deċennju tas-seklu 21, iktar minn 60 sajjied illegali ġew arrestati. Wieħed mis-suspettati sparawlu u nqatel wara li pprova jaħrab billi jwaddab bombi tas-sajd illegali lejn ir-rangers tal-park.<ref>{{Ċita web|url=http://www.thejakartapost.com/news/2012/04/20/fishermen-blast-premier-dive-sites-indonesia.html|titlu=Fishermen blast premier dive sites off Indonesia {{!}} The Jakarta Post|data=2012-04-21|sit=web.archive.org|data-aċċess=2021-08-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120421231136/http://www.thejakartapost.com/news/2012/04/20/fishermen-blast-premier-dive-sites-indonesia.html|arkivju-data=2012-04-21|url-status=dead}}</ref> == Sit ta' Wirt Dinji == [[Stampa:Komodo Dragon Eating Rinca.jpg|xellug|daqsminuri|Dragun ta' Komodo waqt li qed jiekol karkassa ta' [[annimal]]]] Il-Park Nazzjonali ta' Komodo ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1991.<ref name=":2" /> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: '''il-kriterju (vii)''' "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u '''l-kriterju (x)''' "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".<ref name=":2" /> == Referenzi == [[Kategorija:Indoneżja]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Naturali]] [[Kategorija:Gżejjer]] [[Kategorija:Parks Nazzjonali]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fl-Indoneżja]] q08tht10d5wwrjljdbvv63l2gyi8liw 0 27595 330099 327641 2026-05-17T02:13:55Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330099 wikitext text/x-wiki {{wikifikazzjoni}} {{grammatika}} {{Infobox bijografija}} '''Sir''' '''Lewis Carl Davidson Hamilton''' MBE HonFREng (imwieled fis-7 ta' Jannar 1985) huwa [[Sewwieqa tal-Formula Wieħed mir-Renju Unit|sewwieq tat-tlielaq Ingliż]]. Bħalissa jikkompeti fil-[[Formula 1|Formula Wieħed]] mal-[[Mercedes-Benz fil-Formula Wieħed|Mercedes]], wara li qabel saq mal-[[McLaren]] mill-2007 sal-2012. Fil-Formula Wieħed, Hamilton rebaħ rekord ta’ seba [[Lista tar-rekords tas-sewwieqa tal-Formula Wieħed|’ titli tal-Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa]] (indaqs ma’ [[Michael Schumacher]] ), u għandu r-rekords tal-aktar [[Lista tar-rebħiet tal-Grand Prix tal-Formula Wieħed minn Lewis Hamilton|rebħiet]] (101), [[Lista tal-Polesitters tal-Formula Wieħed|pole positions]] (101), u [[Lista tar-rekords tas-sewwieqa tal-Formula Wieħed|podjus]] (179), fost oħrajn. Twieled u trabba fi [[Stevenage]], [[Hertfordshire]]. Hamilton ingħaqad mal- [[programm tas-sewwieqa żgħażagħ tal-McLaren]] fl-1998. Dan wassal għal sewqan tal-Formula Wieħed mal-McLaren fl- 2007, biex Hamilton sar l-ewwel, u s'issa l-uniku, sewwieq iswed jew ta' karnaġġjon skur li tellaq fis-serje. Dak l-istaġun, Hamilton kiser bosta rekords hekk kif spiċċa fit-tieni post wara [[Kimi Räikkönen]] b'punt wieħed. [[Kampjonat Dinji tal-Formula Wieħed 2008|Fl-istaġun ta’ wara]], huwa rebaħ l-ewwel titlu tiegħu b’mod drammatiku – b’qabża kruċjali fl-aħħar dawra tal-[[Grand Prix tal-Brażil 2008|aħħar tiġrija tal-istaġun]] – biex isir l-iżgħar [[Lista taċ-Champions tad-Dinja tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed|Champion tad-Dinja tal-Formula Wieħed]] fl-istorja. Wara erba’ snin oħra mal-McLaren, Hamilton ingħaqad mal-Mercedes fl-2013 . Bidliet fir- [[regolamenti tal-Formula Wieħed|regolamenti]] għall- 2014, li jobbligaw l-użu ta’ [[Magni tal-Formula Wieħed|magni turbo-ibridi]], raw il-bidu ta’ perjodu ta’ suċċess kbir għal Hamilton, li matulu rebaħ sitt titli oħra. Titoli konsekuttivi waslu fl- 2014 u fl- 2015 waqt [[Rivalità Hamilton–Rosberg|rivalità intensa ma’ sieħbu Nico Rosberg]] . Wara l-irtirar ta’ Rosberg, [[Sebastian Vettel]] tal- [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] sar l-eqreb rivali ta’ Hamilton f’żewġ battalji intensi fil-kampjonat, li fihom Hamilton qaleb darbtejn id-defiċits ta’ punti f’nofs l-istaġun biex jerġa’ jikseb titli konsekuttivi fl- 2017 u fl- 2018 . It-tielet u r-raba’ titli konsekuttivi tiegħu segwew fl- 2019 u fl- 2020 biex qabżu r-rekord ta’ Schumacher ta’ seba’ titli tas-sewwieqa. [[Stampa:FIA F1 Austria 2021 Nr. 44 Hamilton (side).jpg|daqsminuri|295x295px|Il-karozza ta' Hamilton tal-2021]] Hamilton ġie kkreditat li kabbar is-segwitu globali tal-Formula Wieħed billi appella għal udjenza l'barra mill-isport, parzjalment minħabba l-istil ta' ħajja ta' profil għoli, l-attiviżmu ambjentali u soċjali tiegħu, u bħall-mużika u l-moda. Sar ukoll avukat prominenti b’appoġġ għall-attiviżmu biex jiġġieled ir-razziżmu u jiġġieled għal diversità akbar fil-motorsport. Hamilton kien elenkat fil-ħarġa tal-2020 ta' ''[[Ħin (rivista)|Time]]'' bħala wieħed mill- [[Ħin 100|100 persuna l-aktar influwenti fid-dinja]], u ngħata [[Kavallier Baċellerat|l-unur ta' ''knighthood'']] fl- [[Unuri tas-Sena l-Ġdida 2021|Unuri tas-Sena l-Ġdida tal-2021]]. == Tfulija u edukazzjoni == Hamilton twieled fis-7 ta' Jannar 1985 fi [[Stevenage]], [[Hertfordshire]], l- [[Ingilterra]] . Missieru, Anthony Hamilton, huwa ta' [[Grenada|dixxendenza Grenadiana]], filwaqt li ommu, Carmen Larbalestier, hija Ingliża li tagħmlu [[Razza Imħallta Brittanika|razza mħallta]]; <ref name="Wolff">{{Ċita aħbar|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2007/racing/06/12/hamilton0618/index.html|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080121143456/http://sportsillustrated.cnn.com/2007/racing/06/12/hamilton0618/index.html|arkivju-data=2008-01-21}}</ref> Hamilton jidentifika bħala iswed. <ref>{{Ċita web|url=http://www.lewishamilton.com/post/first-black-driver/|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180308041330/http://www.lewishamilton.com/post/first-black-driver/|arkivju-data=2018-03-08}}</ref> Il-ġenituri ta’ Hamilton sseparaw meta kellu sentejn, u wara hu għex ma’ ommu u ħutu tar-rispett ikbar minnu, Samantha u Nicola, sakemm kellu tnax-il sena. <ref name="DSpyHamilton">{{Ċita web|url=https://www.digitalspy.com/showbiz/10-things-about/a582795/10-things-about-lewis-hamilton/}}</ref> Hamilton imbagħad għex ma' missieru, ommu, Linda, u ħuh [[Nicolas Hamilton|Nicolas]] minn missieru, li huwa wkoll sewwieq tat-tlielaq professjonali. <ref name="timeonline_cool">{{Ċita aħbar|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article5069252.ece|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20090509090949/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article5069252.ece|arkivju-data=2009-05-09}}</ref> Hamilton trabba [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] . <ref>{{Ċita aħbar|url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/lewis-hamilton/trivia.html;jsessionid=EC73F0B4D8B84D48A7D4B67E238E9055|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140525232920/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/lewis-hamilton/trivia.html%3Bjsessionid%3DEC73F0B4D8B84D48A7D4B67E238E9055|arkivju-data=2014-05-25}}</ref> Missier Hamilton xtralu [[Karozza kkontrollata bir-radju|karozza ikkontrollata bir-radju]] meta kellu ħames snin. <ref name=":1">{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/articles/41TbhT9DRrd0cglSfjqWD4v/race-to-the-top-lewis-hamilton}}</ref> Hamilton spiċċa t-tieni fil- [[Assoċjazzjoni Brittanika tal-Karozzi tar-Radju|kampjonat nazzjonali tal-BRCA]] is-sena ta’ wara kontra l-kompetizzjoni tal-adulti. <ref name="hamiltonf1fbio">{{Ċita web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/f1-information/whos-who/whos-who-h/lewis-hamilton/|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20071006075203/http://www.f1fanatic.co.uk/f1-information/whos-who/whos-who-h/lewis-hamilton/|arkivju-data=2007-10-06}}</ref> Billi kien l-uniku tifel iswed li jtellaq fil-klabb tiegħu, Hamilton kien suġġett għal abbuż razzist. <ref name=":1" /> <ref>{{Ċita web|url=https://www.eurosport.com/formula-1/hamilton-i-had-a-lot-of-bullying-and-racism-at-school.-it-made-me-tougher_sto5873701/story.shtml}}</ref> Missier Hamilton xtralu [[Kart tlielaq|go-kart]] għall-Milied meta kellu sitt snin u wiegħed li se hu se jappoġġjah fil-karriera tiegħu tat-tlielaq sakemm jibqa jiffoka fuq l-iskola. Biex isostni lil ibnu, missier Hamilton ħa s-sensja mill-pożizzjoni tiegħu bħala [[Informazzjoni teknoloġika|maniġer tal-IT]] u sar kuntrattur, xi drabi jaħdem sa erba' xogħlijiet kull darba inkluż impjieg bħala bejjiegħ tal-ħġieġ, jaħsel il-platti, u jpoġġi tabelli għal [[Aġent tal-proprjetà|aġenti tal-proprjetà]], <ref name="benson">{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/extra/c1nx5lutpg/The-real-Lewis-Hamilton-story}}</ref> waqt li kien għadu jattendi t-tiġrijiet ta’ ibnu. <ref>{{Ċita web|url=https://m.wheels24.co.za/FormulaOne/thanks-dad-lewis-hamilton-reflects-on-his-f1-championship-journey-20180522}}</ref> Missier Hamilton aktar tard waqqaf il-kumpanija tal-IT tiegħu stess. <ref name="observer">{{Ċita aħbar|url=https://www.theguardian.com/sport/2007/jun/03/features.sportmonthly/print}}</ref> Huwa baqa' jkun il-maniġer ta' Hamilton sal-bidu tal-2010. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.theguardian.com/sport/2011/mar/14/lewis-hamilton-simon-fuller-xix-entertainment}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamiltons-father-inspired-hungarian-gp-pace-says-wolff.5pmzFBAUv7teU5vpgkGWvh.html}}</ref> == Karriera tat-tlielaq tal-Juniors == [[Stampa:Lewis Hamilton Silverstone 2018.jpg|daqsminuri|294x294px|Lewis Hamilton fl-2018]] === Karting === Hamilton beda jagħmel karting fl-1993 u malajr beda jirbaħ tlielaq u kampjonati tal-klassi kadetti. <ref name="BBC_07-06-19">{{Ċita aħbar|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/beds/bucks/herts/6766373.stm}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/lewishamilton/3281489/Lewis-Hamiltons-go-kart-career-helped-him-become-one-of-Formula-Ones-best-drivers-FORMULA-ONE.html|url-status=live}}</ref> Sentejn wara, huwa sar l-iżgħar sewwieq li rebaħ il-kampjonat Brittaniku tal-kadetti tal-karting fl-età ta’ għaxar snin. Dik is-sena, Hamilton avviċina lill-kap tat-tim tal-McLaren Formula One [[Ron Dennis]] waqt l- [[Autosport Awards]] għal awtografu u qal: "Hi. Jien Lewis Hamilton. Irbaħt il-Kampjonat Brittaniku u xi darba rrid inkun qed nsuq bil-karozzi tiegħek.” <ref name="benson"/> Dennis kiteb fil-ktieb tal-awtografi ta 'Hamilton: "Iċċempilli disa' snin oħra, imbagħad nirranġaw xi ħaġa." <ref>{{Ċita aħbar|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article1942897.ece|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20081204142837/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article1942897.ece|arkivju-data=2008-12-04|url-status=dead}}</ref> Fl-1998, Dennis sejjaħ lil Hamilton wara t-tieni serje tiegħu Super One u rebħiet fil-kampjonat Brittaniku, <ref name="hamiltonf1fbio"/> biex joffri lil Hamilton rwol fil-programm ta' żvilupp tas-sewwieqa tal-McLaren. <ref name="Wolff"/> Il-kuntratt kien jinkludi għażla li jsuq fil-Formula Wieħed, li jagħmel lil Hamilton l-iżgħar sewwieq li kiseb kuntratt li wara rriżulta f’sewqan tal-Formula Wieħed. <ref name="BBC_07-06-19" /> === Formula Renault u Formula Tlieta === Hamilton beda l-karriera tiegħu fit-tlielaq tal-karozzi fil-Formula Renault UK Winter Series tal-2001. Huwa spiċċa fil-ħames post ġenerali fis-serje tax-xitwa. Dan wassal għal staġuni sħaħ tal-Formula Renault UK fl-2002 u l-2003. Hamilton spiċċa l-2002 fit-tielet post. Fl-2003 rebaħ il-kampjonat b’għaxar rebħiet u 419-il punt. Peress li kellu biżżejjed punti biex jirbaħ il-kampjonat, Hamilton tilef l-aħħar żewġ tiġrijiet tal-istaġun. Huwa għamel id-debutt tiegħu fil-Kampjonat Brittaniku tal-Formula Tlieta fil-finali tal-istaġun. Huwa wera l-veloċità tiegħu kemm fil-Grand Prix ta’ Macau kif ukoll fil-Super Prix tal-Korea. Fil-Korea, huwa kkwalifika fil-pole position fl-ewwel żjara tiegħu fil-korsa. Kienet biss ir-raba’ tiġrija tiegħu f’F3. Hamilton iddebutta fil-Formula 3 Euro Series fl-2004. Hamilton spiċċa s-sena fil-ħames post fil-kampjonat. Huwa ttestja għall-ewwel darba għall-McLaren fl-aħħar tal-2004 fi Silverstone. Hamilton mar ċ-champions tal-Euro Series ASM għall-istaġun 2005. Huwa ddomina l-kampjonat, u rebaħ 15 mill-20 rawnd. Huwa rebaħ ukoll il-Marlboro Masters tal-Formula 3 f'Zandvoort. === GP2 === Bis-suċċess tiegħu fil-Formula Tlieta, Hamilton mar għall-GP2 għall-istaġun tal-2006. Huwa rebaħ il-kampjonat GP2 fl-ewwel tentattiv tiegħu, meta għeleb lil Nelson Piquet, Jr. u Timo Glock. Il-kampjonat tiegħu tal-GP2 tal-2006 ġara fl-istess ħin li kien hemm post vakanti fil-McLaren. Juan Pablo Montoya ħalla l-Formula biex itellaq fin-NASCAR, u Kimi Räikkönen telaq biex jingħaqad mal-Ferrari. Hamilton kien ikkonfermat bħala t-tieni sewwieq tat-tim. Huwa kien se jkun maċ-champion Fernando Alonso għall-istaġun 2007. Huwa ntqal bid-deċiżjoni tal-McLaren fit-30 ta’ Settembru. L-aħbar ma saretx pubblika qabel l-24 ta’ Novembru. Il-McLaren kienet qed tibża' li l-aħbar kienet se tkun mittiefsa mit-tħabbira tal-irtirar ta' Michael Schumacher.[[Stampa:Hamilton_and_Father_Brazil_2008.jpg|daqsminuri| Anthony Hamilton, missier Lewis u dak iż-żmien maniġer, jiċċelebra ma' ibnu wara l [[Grand Prix tal-Brażil 2008|-Grand Prix tal-Brażil tal-2008]] <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/lewishamilton/7355036/Anthony-Hamiltons-massive-support-makes-parting-with-Lewis-easier-to-understand.html}}</ref>]] == Karriera tal-Formula Wieħed == === McLaren (2007–2012) === [[Stampa:Lewis_Hamilton_2007_Canada.jpg|alt=A silver Formula One car driving around a corner.|daqsminuri| Hamilton ħa l-ewwel rebħa tiegħu fil-Formula Wieħed fil- [[2007 Grand Prix Kanadiż|Grand Prix tal-Kanada tal-2007]] fis-sitt Grand Prix tiegħu biss.]] L-ewwel staġun ta’ Hamilton fil-Formula Wieħed rawh sieħeb darbtejn u jiddefendi ċ-Champion tad-Dinja Fernando Alonso. Hamilton huwa l-ewwel u, sa 2021, l-uniku [[Nies suwed|sewwieq ta' ġilda skura]] li tellaq fis-serje. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.co.uk/caribbean/news/story/2006/11/061127_grenadaf1.shtml}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.telegraph.co.uk/news/1528611/Formula-One%27s-first-black-driver-to-take-his-place-on-grid.html|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080831041311/http://www.telegraph.co.uk/news/1528611/Formula-One%27s-first-black-driver-to-take-his-place-on-grid.html|arkivju-data=2008-08-31}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1609725,00.html|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080423122312/http://www.time.com/time/arts/article/0,8599,1609725,00.html|arkivju-data=2008-04-23}}</ref> Wara li spiċċa fuq il-podju fid-debutt tiegħu, Hamilton kompla biex waqqaf diversi rekords hekk kif spiċċa runner-up fil- 2007 Dinji tas-Sewwieqa tal-2007 kontra Kimi Räikkönen b'punt wieħed, inklużi dawk għall- aktar podju konsekuttivi li spiċċaw mid-debutt (9), l-aktar konġunt jirbaħ fi staġun tad-debutt (4) u l-aktar punti fi staġun tad-debutt (109). Matul l-istaġun, Hamilton u Alonso kienu involuti f’numru ta’ inċidenti li rriżultaw f’tensjonijiet bejn iż-żewġ sewwieqa u t-tim, li laħqu l-qofol tagħhom f’Alonso u McLaren itterminaw il-kuntratt tagħhom b’kunsens reċiproku f’Novembru. Wara l-ewwel staġun ta' suċċess fil-McLaren, Hamilton iffirma kuntratt ta' bosta miljuni lira biex jibqa' mat-tim sal-2012. <ref>{{Ċita aħbar|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7196436.stm}}</ref> [[Stampa:Hamilton_Brazil_2008_celebrations.jpg|alt=A group of people dressed in orange celebrate, with Hamilton in the middle wearing a baseball cap.|daqsminuri| Hamilton u t-tim tiegħu jiċċelebraw l-ewwel titlu tiegħu tal-Kampjonat tad-Dinja tal-Formula Wieħed fl-2008.]] Is-suċċess ta’ Hamilton kompla fl- [[Kampjonat Dinji tal-Formula Wieħed 2008|2008]] . Huwa ġabar ħames rebħiet u għaxar tmiem fuq podju iżda kien akkużat ukoll b’arroganza u sewqan perikoluż, għalkemm sostna li t-twemmin tiegħu nnifsu kien interpretat ħażin u li s-sewqan tiegħu kien sod iżda ġust. Hekk kif l-istaġun wasal għall-konklużjoni tiegħu fil-Brażil, saret ġlieda ċara bejn iż-żewġ naħat għat-titlu bejn il-favorit domestiku [[Felipe Massa]] u ż-żagħżugħ Brittaniku. Hamilton rebaħ l-ewwel titlu tiegħu b’mod drammatiku fl-aħħar tiġrija tal-istaġun, il -Grand Prix tal-Brażil tal-2008, qabeż lil [[Timo Glock]] għall-ħames pożizzjoni fl-aħħar kantunieri tal-aħħar dawra biex sar l-iżgħar [[Lista taċ-Champions tad-Dinja tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed|Champion tad-Dinja tal-Formula Wieħed]] fl-istorja ta’ dak iż-żmien u biex jiċħad lir-rebbieħ tat-tellieqa Massa t-titlu b’punt wieħed. <ref>{{Ċita aħbar|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7705230.stm}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2008/11/8635.html|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20081205143351/http://www.formula1.com/news/headlines/2008/11/8635.html|arkivju-data=2008-12-05}}</ref> Dan għamel lil Hamilton l-ewwel sewwieq Brittaniku li rebaħ il-Kampjonat tad-Dinja minn [[Damon Hill]] fl-1996. <ref>{{Ċita aħbar|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7705310.stm}}</ref> Fl-aħħar erba’ snin tiegħu mal-McLaren, Hamilton kompla jikseb il-podju u rebħiet fit-tiġrijiet. Hamilton daħal fl-aħħar rawnd tal- 2010 b’ċans li jirbaħ it-titlu, iżda fl-aħħar spiċċa fir-raba’ post hekk kif [[Sebastian Vettel]] rebaħ it-tellieqa biex jieħu l-kuruna tax-xebba’ tas-sewwieqa tiegħu. [[Kampjonat Dinji tal-Formula Wieħed 2011|Is-sena ta’ wara]] kienet l-ewwel staġun li kien skurjat minn sieħbu tat-tim, hekk kif [[Jenson Button]] spiċċa runner-up għaċ-champion Sebastian Vettel, matul sena li fiha distrazzjonijiet fil-ħajja privata tiegħu u problemi mal-uffiċjali tal-FIA raw lil Hamilton jispiċċa l-istaġun fil-ħames post tal-klassifika, u wara ħalef li se jerġa’ jmur lura għall-forma għall-2012. Meta żamm kelmtu, Hamilton kiseb erba’ rebħiet fit-tiġrijiet fl- 2012 hekk kif spiċċa fir-raba’ post fil-klassifika. Qabel tmiem is-sena, Hamilton ħabbar, b’sorpriża kbira, li kien se jingħaqad mal-Mercedes għall- 2013, u jieħu post Michael Schumacher li kien se jirtira. <ref name="halloffame">{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/en/drivers/hall-of-fame/Lewis_Hamilton.html}}</ref> === Mercedes (2013-preżent) === [[Stampa:Hamilton_and_Rosberg_2014.jpg|daqsminuri| Hamilton u Rosberg ġarrbu rivalità tensa fi żmienhom bħala sħab.]] Malli ffirma mal- [[Mercedes-Benz fil-Formula Wieħed|Mercedes]] fl- 2013, Hamilton reġa' ngħaqad ma' sieħbu tal-karting tat-tfulija, [[Nico Rosberg]] . Il-mossa ntlaqgħet b’sorpriża mill-esperti u l-pubbliku, b’uħud jiddeskrivu ċ-ċaqliq għal Mercedes, tim mingħajr storja reċenti ta’ suċċess, bħala riskju. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/lewishamilton/9572696/Lewis-Hamilton-to-join-Mercedes-in-100m-move-from-McLaren-signing-a-three-year-deal.html}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.skysports.com/f1/news/22058/8129689/lewis-hamilton-joins-mercedes-for-2013-the-potential-winners-and-losers}}</ref> Fl-ewwel staġun tiegħu mal-Silver Arrows, Hamilton kiseb rebħa unika fit-tellieqa, fejn rebaħ il Hungarian Grand Prix -Ungerija, fejn ikkonverti pole position mhux mistennija f'marġni ta' rebbieħa ta' aktar minn 11-il sekonda qabel il-finalista fit-tieni post [[Kimi Räikkönen]], <ref>{{Ċita aħbar|url=http://www.racecar.com/Motorsport/News/Lewis-Hamilton-takes-pole-to-flag-victory-in-hungary/59153.htm|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140517185613/http://www.racecar.com/Motorsport/News/Lewis-Hamilton-takes-pole-to-flag-victory-in-hungary/59153.htm|arkivju-data=2014-05-17}}</ref> flimkien għadd ta’ tmiem podju u pole positions, biex għal darb’oħra spiċċaw ir-raba’ fil-klassifika, it-tielet darba f’ħames snin. <ref name="halloffame"/> Tibdil fir- [[regolamenti tal-Formula Wieħed|regolamenti]] għall- 2014, li ordnat l-użu ta ' [[Magni tal-Formula Wieħed|magni turbo-ibridi]], ikkontribwixxa għall-bidu ta' era ta 'suċċess kbir għal Hamilton. Dik is-sena rat lil Mercedes jirbħu 16 mid-19-il tiġrija ta’ dak l-istaġun, 11 minn dawk assigurati minn Hamilton hekk kif rebaħ f’duel ta’ staġun twil għat-titlu kontra sieħbu Rosberg. Meta kiseb it-tieni titlu ta' sewwieqa tiegħu, u eclipsa l-għadd ta' rebħa tas-sewwieqa Brittaniċi kollha quddiemu, Hamilton iddikjara fuq it-tim-radju wara l-aħħar tiġrija [[2014 Abu Dhabi Grand Prix|f'Abu Dhabi]] : "Dan huwa l-akbar jum ta' ħajti." <ref name="halloffame"/> Regolamenti ġodda dwar [[Lista tan-numri tas-sewwieqa tal-Formula Wieħed|in-numru tas-sewwieqa]] miġjuba għall-2014 ippermettew lis-sewwieqa li jagħżlu numru uniku tal-karozza biex jużawhom għall-karriera kollha tagħhom, u għalhekk Hamilton għażel li jsuq taħt il-karting antik tiegħu Nru 44 għall-bqija tal-karriera tiegħu. <ref>{{Ċita web|url=http://news.ph.msn.com/sports/numbers-up-for-2014-formula-one-drivers-3|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140113220941/http://news.ph.msn.com/sports/numbers-up-for-2014-formula-one-drivers-3|arkivju-data=2014-01-13|url-status=dead}}</ref> Qabel il-bidu tal- 2015, Hamilton ħabbar li mhux se jkun qed jeżerċita l-għażla tiegħu li jaqleb in-numru tal-karozza tiegħu għal 1, kif kienet il-prerogattiva tiegħu bħala Champion tad-Dinja renjanti, u minflok se jkompli jiġri bil-karriera tiegħu Nru 44. Kien l-ewwel staġun mill- 1994, meta [[Alain Prost]] irtira mill-isport wara r-raba' u l-aħħar titlu tiegħu tal-Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa fl- 1993, li l-qasam ma kienx fih karozza li kellha n-Nru 1. <ref>{{Ċita web|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2014/11/25/hamilton-wont-number-one-car-2015/}}</ref> Hamilton iddomina fl- 2015, fejn rebaħ għaxar tiġrijiet li spiċċaw fuq il-podju rekord ta’ sbatax-il darba hekk kif qabbel mat-tliet titli tal-Kampjonati tad-Dinja tal-idolu tiegħu [[Ayrton Senna|Ayrton Senna.]] Ir-rivalità bejnu u bejn Rosberg intensifikat, u laħqet il-qofol tagħha f’battalja mqanqla fil- Grand Prix tal -Istati Uniti fejn Hamilton rebaħ f’battalja mimlija azzjoni, rota b’rota ma’ sieħbu biex kiseb it-titlu bi tliet tiġrijiet żejda. <ref name="halloffame"/> Dik is-sena, Hamilton estenda l-kuntratt tiegħu mal-Mercedes għal tliet snin oħra fi ftehim li huwa rrappurtat li jiswa aktar minn £100 miljun, li jagħmilha wieħed mill-aħjar sewwieqa mħallsa fil-Formula Wieħed, <ref name="telegraph.co.uk">{{Ċita aħbar|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/lewishamilton/11617842/Lewis-Hamilton-signs-100m-deal-with-Mercedes.html}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.theguardian.com/sport/2015/may/20/lewis-hamilton-mercedes-deal-formula-one-monaco}}</ref> kif ukoll ippermetta lil Hamilton iżomm id-drittijiet tal-immaġni tiegħu stess, li huwa meqjus bħala mhux tas-soltu fl-isport, u jżomm il-karozzi u t-trofej tiegħu li rebħu l-kampjonat. . <ref>{{Ċita web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/lewishamilton/11617842/Lewis-Hamilton-signs-100m-deal-with-Mercedes.html}}</ref> [[Stampa:Lewis_Hamilton_engine_failure_2016_Malaysian_GP_2.jpg|lemin|daqsminuri| Il-ħsara fil-magna ta’ Hamilton fil- Malasja fl-2016 kienet mument kbir fil-battalja tal-Kampjonat.]] Minkejja li rreġistra aktar pole positions u rebħiet fit-tiġrijiet minn kwalunkwe sewwieq ieħor fl- 2016, Hamilton tilef it-titlu tas-sewwieqa b'ħames punti lil sieħbu, Rosberg. Il-politika tat-tim li tħalli lill-par jiġġieldu liberament wasslet għal diversi skambji akrimonjużi kemm fuq il-binarju kif ukoll barra, li wasslet biex Hamilton jisfidaw l-ordnijiet tat-tim fil-finali tal-istaġun f'Abu Dhabi u deliberatament naqas biex jappoġġa lil Rosberg fil-pakkett ta 'ġiri fi tmiem il- ti;rija f’offerta bla su//ess biex jinkora;;ixxi sewwieqa o[ra biex jaqb]u lil sieħbu, li kien ippermettilu jirbaħ it-titlu. <ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/38145250}}</ref> Fl-aħħar mill-aħħar, suċċessjoni ta’ bidu fqir minn Hamilton kmieni fl-istaġun u splużjoni kruċjali tal-magna fil- Malasja fissret li Rosberg ħa t-titlu, li kiseb b’suċċess qabel ma ħabbar xokk li rtira mill-isport immedjatament wara li għeleb lir-rivali tiegħu. <ref name="halloffame"/> <ref name="gpfansbio">{{Ċita web|url=https://www.gpfans.com/en/articles/38415/lewis-hamilton-biography/}}</ref> ==== Erba’ titli wara xulxin ==== Wara l-irtirar ta’ Rosberg, Sebastian Vettel tal-Ferrari sar l-eqreb rivali ta’ Hamilton hekk kif il-koppja skambjaw il-vantaġġ tal-kampjonat matul l- 2017 fi ġlieda kontra t-titlu tensjoni. Hamilton irreġistra 11-il pole position f’dak l-istaġun hekk kif ħa r-rekord tal- [[Lista tal-Polesitters tal-Formula Wieħed|aktar pole positions ta’ kull żmien]], u l-konsistenza tiegħu (temm kull tiġrija fil-punti), kif ukoll nuqqas ta’ sfida serja minn sieħbu l-ġdid [[Valtteri Bottas]], raw irreġistra disa’ rebħiet fit-tiġrijiet u kiseb ir-raba’ titlu ta’ World Drivers hekk kif qaleb vantaġġ ta’ punti lil Vettel fl-ewwel nofs tal-istaġun, u fl-aħħar mill-aħħar għalaq it-titlu fil- Messiku b’żewġ tiġrijiet żejda. <ref name="halloffame"/> [[Stampa:FIA_F1_Austria_2018_Handshake_after_Qualifying.jpg|daqsminuri| L-istaġun tal-2018 kien l-ewwel darba fl-isport li żewġ sewwieqa b'erba’ kampjonati (Hamilton u Vettel) ikkompetew għall-ħames titlu.]] L-istaġun tal-2018 kien l-ewwel darba li żewġ erba’ darbiet Champions tad-Dinja, Hamilton u Vettel, se jkunu qed jikkompetu għall-ħames titlu u kien dikjarat bħala l-“Ġlieda għal Ħames” mill-ġurnalisti u l-partitarji. <ref>{{Ċita web|url=https://www.skysports.com/f1/news/20876/11515112/lewis-hamilton-this-is-my-best-season}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.foxsportsasia.com/formula1/837265/2018-formula-1-fight-five/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20181029030704/https://www.foxsportsasia.com/formula1/837265/2018-formula-1-fight-five/|arkivju-data=2018-10-29|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/two-four-time-champions-hamilton-and-vettel-has-turned-into-a-one-horse-race/articleshow/66125702.cms}}</ref> Bħal fl-istaġun ta’ qabel, il-Ferrari u Vettel dehru li kellhom il-vantaġġ għal ħafna mill-istaġun, u fil-quċċata tal-klassifika sa nofs it-triq. Madankollu, l-istaġun ta’ Vettel sfaxxat b’numru ta’ sewwieqa u żbalji mekkaniċi, filwaqt li s-sensiela ta’ sitt rebħiet ta’ Hamilton f’sebgħa fl-aħħar nofs tal-istaġun rat lil Hamilton jikseb it-titlu fil- Messiku għat-tieni sena konsekuttiva hekk kif stabbilixxa rekord ġdid għall- aktar punti fi staġun (408). <ref name="halloffame"/> <ref name="gpfansbio"/> Matul l-istaġun, Hamilton iffirma kuntratt ta’ sentejn mal-Mercedes, irrappurtat li jiswa sa £40 miljun fis-sena, li jagħmilha l-aħjar sewwieq tal-Formula Wieħed fl-istorja. <ref name="Lewis Hamilton signs £40m-a-year Me">{{Ċita aħbar|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/2018/07/19/lewis-hamilton-signs-40m-a-year-mercedes-contract-becomebest/}}</ref> Wara li ffirma kuntratt mal-Mercedes li dam sal-2020, ġie kkonfermat li Hamilton kien se jiddefendi t-titlu tiegħu fl- 2019 . <ref name="auto1">{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/44884683}}</ref> Hamilton mexxa l-klassifika tas-sewwieqa għall-biċċa l-kbira tal-istaġun, filwaqt li ħeles mill-isfidi tat-titlu minn sieħbu Bottas, ir-Red Bull ta’ Verstappen li jaħdem bil-Honda u Leclerc promoss dan l-aħħar mill-Ferrari, biex kiseb is-sitt kuruna tas-sewwieqa tiegħu fil- Grand Prix tal-Istati Uniti tal-2019 żewġ tiġrijiet qabel it-tellieqa finali. <ref>{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.united-states-grand-prix-2019-race-report-and-highlights.3mSPD2w9Q394Kr00cpmHQx.html}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.theguardian.com/sport/2019/nov/03/lewis-hamilton-sixth-f1-world-title-us-grand-prix-bottas}}</ref> Wara li kiseb is-sitt grand slam fil-karriera tiegħu fl- aħħar tiġrija tal-istaġun, Hamilton temm l-istaġun bi 11-il rebħa (li qabeż l-aqwa tiegħu preċedenti fl-2014 u l-2018) u 17-il podju (li laħaq ir-rekord ta’ kull żmien għar-raba’ darba) kif ukoll kisba 5 pole positions. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.theweek.co.uk/formula-1/98167/f1-2019-season-guide-standings-grand-prix-calendar-tv-coverage-drivers}}</ref> It-total ta’ 413-il punt tiegħu għall-istaġun kien rekord ġdid ta’ kull żmien, fejn ra lill-Brittaniku spiċċa 87 punt minn fuq Bottas, li jinsab fit-tieni post. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.abu-dhabi-grand-prix-2019-race-report-highlights.3W60C6jaqAMKYqcblkhGqg.html}}</ref> Hamilton rebaħ is-seba’ titlu ta’ sewwieqa tiegħu fl- 2020, li qabeż ir-rekord stabbilit minn Schumacher, fi staġun milqut ħafna mill- [[pandemija tal-COVID-19]] . <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.reuters.com/article/uk-motor-f1-abudhabi-winners/winners-and-losers-of-2020-formula-one-season-idUSKBN28N0P3}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/54950152}}</ref> Matul l-istaġun imqassar ta’ sbatax-il tellieqa, Hamilton kiseb 11-il rebħa (li kien ugwali għall-aħjar personali preċedenti tiegħu, iżda f’inqas tiġrijiet) inkluż waħda fil- Portugall biex kiser ir-rekord ta’ Schumacher ta’ 91 rebħa. <ref>{{Ċita web|url=http://www.theguardian.com/sport/2020/oct/25/lewis-hamilton-wins-portuguese-gp-to-break-michael-schumachers-f1-record}}</ref> Huwa ħa wkoll 14-il podju u 10 pole positions. Hamilton tilef il- Grand Prix ta' Sakhir tal-2020 wara li kkuntratta [[COVID-19]], <ref name="BBC55142428">{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/55142428}}</ref> l-ewwel assenza fit-tellieqa tiegħu mid-debutt tiegħu fl-2007. <ref>{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.trending-topics-hamiltons-absence-russells-big-opportunity-f1-debutants-and.6yeexpuWQ1fhPL55qFRmwR.html}}</ref> Hamilton kiseb it-titlu fil- Grand Prix tat-Turkija tal-2020 bi tliet rawnds żejda u temm l-istaġun 124 punt minn sieħbu, Bottas, li spiċċa t-tieni fil-klassifika. <ref>{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/en/results.html/2020/drivers.html}}</ref> Fost il-kampanja ''We Race as One'' tal-Formula Wieħed u appoġġ globali dejjem jikber għall- [[Ħajjiet Iswed Jgħoddu|moviment Black Lives Matter]], Hamilton jinżel fuq irkoppa qabel kull tiġrija u jilbes flokkijiet bl-islogan Black Lives Matter. <ref name="BLM">{{Ċita aħbar|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/30371159/hamilton-set-knighthood-queen-elizabeth-ii-reports}}</ref> Il-karozzi W11 ta ’ Hamilton u Bottas kellhom ukoll kulur iswed bħala dikjarazzjoni tal-impenn tal-Mercedes għad-diversità. <ref>name="blacklivery">{{Ċita aħbar|url=https://www.theguardian.com/sport/2020/jun/29/mercedes-lewis-hamilton-unveil-new-black-f1-livery-in-message-against-racism}}</ref> Fi Frar tal-2021, Hamilton iffirma kuntratt biex ikompli jsuq għat-tim fl-2021. <ref>{{Ċita web|url=https://www.racefans.net/2021/02/08/hamiltons-new-mercedes-contract-finally-confirmed/}}</ref> Fil- Grand Prix ta’ Spanja tal-2021 f’Mejju, Hamilton sar l-ewwel sewwieq li laħaq 100 pole position fil-Formula Wieħed. <ref name="theguardian100pole">{{Ċita aħbar|url=https://www.theguardian.com/sport/2021/may/08/lewis-hamilton-claims-100th-f1-pole-at-spanish-gp-verstappen-starts-second}}</ref> F'Lulju 2021, Hamilton iffirma estensjoni tal-kuntratt biex jibqa' mal-Mercedes sal-aħħar tal-2023. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/57680700}}</ref> Huwa qal il-100 tellieqa tiegħu fil- Grand Prix tar-Russja tal-2021 . Huwa se jissieħeb George Russell għall-istaġun 2022 <ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/58474646}}</ref> == Profil tas-sewwieq == [[Stampa:F1_2014_JAP_Lewis_Hamilton_4968.jpg|xellug|daqsminuri| Hamilton rebaħ il-Grand Prix tal-Ġappun fl-2014 f'xita torrenzjali, u qabbel il-kundizzjonijiet mar-rebħa tiegħu fil-Grand Prix tal-Ingliżi tal-2008 .]] Hamilton huwa meqjus bħala wieħed mill-aqwa sewwieqa fix-xita fl-isport, b’uħud mill-aqwa prestazzjonijiet tiegħu jseħħu f’dawk il-kundizzjonijiet. Fil- Grand Prix tal-Ingilterra tal-2008, Hamilton għeleb lit-tieni post [[Nick Heidfeld]] b'aktar minn minuta, l-akbar marġni ta' rebħa rreġistrat mill- Grand Prix tal-Awstralja tal-1995 . <ref>{{Ċita web|url=https://www.bailiwickexpress.com/jsy/life/sport-xtra/lewis-hamiltons-9-most-memorable-races-ever-he-wins-his-third-f1-championship-title/|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170810012036/https://www.bailiwickexpress.com/jsy/life/sport-xtra/lewis-hamiltons-9-most-memorable-races-ever-he-wins-his-third-f1-championship-title/|arkivju-data=2017-08-10}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=http://www.grandprix.com/race/r794racereport.html|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160401223304/http://www.grandprix.com/race/r794racereport.html|arkivju-data=2016-04-01}}</ref> Matul l-era turbo-ibrida, Hamilton baqa' bla telfa f'kull tiġrija affettwata mit-temp imxarrab mill- Grand Prix tal-Ġappun tal-2014 sal-Grand Prix tal- Ġermanja tal-2019, fejn is-sensiela tiegħu ta' kważi ħames snin inkisret minn [[Max Verstappen]] . <ref>{{Ċita web|url=https://www.motorsportweek.com/news/id/21255|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20190804221058/https://www.motorsportweek.com/news/id/21255|arkivju-data=2019-08-04|url-status=dead}}</ref> Is-sewqan tiegħu fit-temp imxarrab fil-Grand Prix tat-Turkija tal-2020 fejn kiseb is-seba' titlu dinji kien milqugħ ħafna, b'Joe Saward jiddeskriviha bħala "waħda mill-akbar prestazzjonijiet tiegħu": <ref name="saward">{{Ċita web|url=https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a34680426/lewis-hamiltons-f1-turkish-grand-prix-drive-is-one-for-the-ages/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210509103040/https://www.autoweek.com/racing/formula-1/a34680426/lewis-hamiltons-f1-turkish-grand-prix-drive-is-one-for-the-ages/|arkivju-data=2021-05-09|url-status=dead}}</ref> minkejja li kkwalifika biss is-sitt post għat-tellieqa wara li l-Mercedes tħabtu mat-tajers. temperaturi u korsa li ma kellhomx qabda wara li reċentement reġgħet ħarġet, waqt it-tellieqa huwa lagħab fuq strateġija one-stop f’kundizzjonijiet imħallta filwaqt li r-rivali tiegħu għażlu li jibdlu t-tajers tagħhom għat-tieni darba, biex b’hekk ikun jista’ jieħu l-vantaġġ u jirbaħ b’aktar minn 30. sekondi. Il-prestazzjoni tiegħu kienet ikkuntrastata ma’ dik ta’ sieħbu Bottas, li daru erba’ darbiet u spiċċa dawra ‘l isfel fl-14-il post. <ref name="smith" /> <ref name="saward" /> <ref>{{Ċita web|url=https://www.theguardian.com/sport/2020/nov/15/lewis-hamilton-wins-turkish-gp-to-clinch-record-equalling-seventh-f1-world-title-michael-schumacher}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/formula1/lewis-hamilton-turkish-grand-prix-result-f1-b1723200.html}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.standard.co.uk/sport/formula-one/lewis-hamilton-f1-champion-turkey-gp-2020-standout-moment-b458265.html}}</ref> Hamilton semma t-tellieqa bħala l-prestazzjoni "spikka" tiegħu tal-istaġun. <ref name="smith">{{Ċita web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/hamilton-turkish-gp-my-stand-out-performance-of-f1-2020/4932498/}}</ref> [[Stampa:Lewis_Hamilton_Silverstone_2018.jpg|daqsminuri| Hamilton hu l-aktar sewwieq Brittaniku ta’ suċċess fl-istorja tal-Formula Wieħed, u rebaħ il -Grand Prix tal-Ingilterra numru rekord ta’ tmien darbiet.]] Hamilton ġie deskritt bħala l-aqwa sewwieq tal-ġenerazzjoni tiegħu, <ref name="auto8">{{Ċita aħbar|url=http://time.com/lewis-hamilton-formula-one/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210121050015/https://time.com/lewis-hamilton-formula-one/|arkivju-data=2021-01-21|url-status=dead}}</ref> <ref name="auto9">{{Ċita aħbar|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/lewishamilton/11954394/Lewis-Hamilton-has-proved-himself-to-be-the-best-F1-driver-of-his-generation.html}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=http://www.gpupdate.net/en/f1-news/207863/hamilton-megastar-of-generation-brundle/}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.motorsportweek.com/news/id/20506|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20181029030948/https://www.motorsportweek.com/news/id/20506|arkivju-data=2018-10-29}}</ref>  u wieħed mill-akbar sewwieqa tal-Formula Wieħed. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/18096591}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=http://f1greatestdrivers.autosport.com/?driver=17}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=http://www.f1-grandprix.com/?page_id=3256|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20161220120857/http://www.f1-grandprix.com/?page_id=3256|arkivju-data=2016-12-20|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://fivethirtyeight.com/features/formula-one-racing/}}</ref> <ref name="bbc.com">{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/45905592}}</ref> <ref name=":3">{{Ċita web|url=https://www.news24.com/wheels/FormulaOne/hamilton-among-f1s-greatest-drivers-carlos-sainz-20181019}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.sportsmole.co.uk/formula-1/mercedes/news/massa-hamilton-as-good-as-senna-schumacher_311460.html}}</ref> <ref name="formula1.com">{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-x5-the-stats-that-prove-his-greatness.78RWOkP4fmyeYg2MokkoEG.html}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.co.uk/sport/av/formula1/46076323}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.grandprix247.com/2019/12/20/carey-drivers-are-our-heroes-lewis-among-the-greatest/}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://f1i.com/news/361058-hamilton-one-of-the-greatest-of-all-time-declares-brundle.html}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.gptoday.net/en/news/f1/253065/grosjean-hamilton-one-of-the-top-five-drivers-of-all-time}}</ref>  Diversi sewwieqa u esperti tal-Formula Wieħed iddeskrivew lil Hamilton bħala l-akbar sewwieq tal-Formula Wieħed ta’ kull żmien. <ref name="auto2">{{Ċita aħbar|url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2019/nov/03/lewis-hamilton-f1-world-championship-michael-schumacher}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://sport360.com/article/motorsport/339306/lewis-hamilton-has-already-surpassed-michael-schumacher-as-greatest-of-all-time-says-eddie-jordan}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.essentiallysports.com/f1-news-mercedes-lewis-hamilton-anointed-the-greatest-driver-of-all-time-by-another-ex-michael-schumacher-rival/}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.frontstretch.com/2019/11/30/lewis-hamiltons-the-best-racer-thats-ever-been-eddie-irvine-speaks-out/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210120230731/https://www.frontstretch.com/2019/11/30/lewis-hamiltons-the-best-racer-thats-ever-been-eddie-irvine-speaks-out/|arkivju-data=2021-01-20|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://uk.news.yahoo.com/damon-hill-hails-best-time-145937687.html|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210121034522/https://uk.news.yahoo.com/damon-hill-hails-best-time-145937687.html|arkivju-data=2021-01-21|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.givemesport.com/1589452-lewis-hamilton-is-the-greatest-formula-1-driver-of-all-time-says-murray-walker}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://todaynewspost.com/sports-news/lewis-hamilton-is-the-greatest-because-he-doesnt-have-schumachers-ruthlessness/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20211120134124/https://todaynewspost.com/sports-news/lewis-hamilton-is-the-greatest-because-he-doesnt-have-schumachers-ruthlessness/|arkivju-data=2021-11-20|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.express.co.uk/sport/f1-autosport/1206398/Lewis-Hamilton-Sam-Bird-Mercedes-greatest-ever-F1-driver-Michael-Schumacher}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.roadandtrack.com/news/a34687620/lewis-hamilton-is-the-greatest-of-all-time/}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://speedwaydigest.com/index.php/news/racing-news/59778-hamilton-officially-greatest-f1-driver-of-all-time-according-to-new-statistical-study}}</ref>  Jim Holden li jikteb ''f'Autocar'' jissuġġerixxi li Hamilton jista' mhux biss ikun fost l-akbar sewwieqa Brittaniċi fil-Formula Wieħed, iżda wieħed mill-akbar sportivi Brittaniċi. <ref name="autocarjim">{{Ċita aħbar|url=https://www.autocar.co.uk/opinion/motorsport/lewis-hamilton-greatest-british-sportsman-all-time}}</ref> Minkejja li rċieva tifħir minn esperti u partitarji ġewwa u barra mill-isport, Hamilton kien figura ta’ firda f’għajnejn il-pubbliku ġenerali, b’xi ġurnalisti jargumentaw li l-isfrutti tiegħu fuq il-korsa ma kinux apprezzati biżżejjed. <ref name="totobest">{{Ċita aħbar|url=https://www.motorsport.com/f1/news/hamilton-best-driver-existed-wolff/4482417/}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://edition.cnn.com/2019/11/04/motorsport/lewis-hamilton-sixth-formula-one-title-greatest-ever-spt-intl/index.html}}</ref> Holden issuġġerixxa li l-preġudizzju razzjali seta’ kkontribwixxa lejn in-nuqqas ta’ popolarità perċepit ta’ Hamilton meta mqabbel mal-kisbiet tiegħu, bir-razza u d-dehra fiżika ta’ Hamilton – ikunu ta’ razza mħallta u spiss jidhru imsielet sportivi, dreadlocks u ħwejjeġ tad-disinjaturi – jaljenaw xi wħud tradizzjonali tal-isport. <ref name="autocarjim"/> Oħrajn attribwixxu n-nuqqas ta’ apprezzament tiegħu għall-prevedibbiltà perċepita tar-riżultati matul l-era turbo-ibrida, u qabblu l-perjodu ta’ dominanza tiegħu ma’ dak ta’ Schumacher fil-bidu tas-snin 2000, u mat-tennisti Steffi Graf u Martina Navratilova, li lkoll saru aktar apprezzati. fl-aħħar parti tal-karrieri tagħhom. <ref name="powellchampion">{{Ċita aħbar|url=https://news.sky.com/story/formula-one-lewis-hamilton-very-likely-to-become-motor-racings-greatest-champion-11852031}}</ref> <ref name="autocarjim" /> [[Stampa:2018_Italian_Grand_Prix_Hamilton_(44313902384).jpg|daqsminuri| Hamilton ixejjer lill-partitarji wara li rebaħ il-Grand Prix Taljana tal-2018]] === Elmu === [[Stampa:Hamilton_helmet_2007.jpg|daqsminuri| L-elmu ta’ Hamilton tal-2007]] Minn età żgħira, l-elmu ta’ Hamilton matul is-snin tiegħu tal-karting kien fil-biċċa l-kbira isfar bi żigarelli blu, ħodor u ħomor. Fis-snin ta’ wara ġie miżjud ċirku abjad u ż-żigarelli tmexxew ‘il quddiem biex jagħmlu spazju għal logos u spazju għar-riklami. <ref>{{Ċita web|url=http://www.asiaone.com/Multimedia/Story/A1Multimedia20070723-844.html|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20081024084323/http://www.asiaone.com/Multimedia/Story/A1Multimedia20070723-844.html|arkivju-data=2008-10-24}}</ref> Hamilton kompla jmexxi disinn predominantement isfar għall-istadju bikri tal-karriera tiegħu fil-Formula Wieħed, iżda fl-2014 iddeċieda li jibdel għal approċċ fil-biċċa l-kbira abjad. <ref name="petronashelmet">{{Ċita aħbar|url=https://www.motorsportweek.com/news/id/21147|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200706163037/https://www.motorsportweek.com/news/id/21147|arkivju-data=2020-07-06|url-status=dead}}</ref> Fl-2017, Hamilton għażel id-disinn tal-elmu tiegħu mis-sottomissjonijiet tal-fann. <ref>{{Ċita web|url=http://www.motorsport.com/f1/news/hamilton-asks-fans-to-design-2017-f1-helmet-868803/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170127115031/http://www.motorsport.com/f1/news/hamilton-asks-fans-to-design-2017-f1-helmet-868803/|arkivju-data=2017-01-27|url-status=dead}}</ref> Id-disinn rebbieħ uża kulur bażi abjad u isfar b’dettalji ħomor u oranġjo, u ż-żieda ta’ tliet stilel, waħda għal kull wieħed mit-tliet kampjonati tal-Formula Wieħed ta’ Hamilton dak iż-żmien, fuq kull naħa. <ref>{{Ċita web|url=https://www.autosport.com/f1/news/128210/hamilton-reveals-winning-2017-helmet-design}}</ref> Matul l-istaġuni ta’ wara, Hamilton kompla jżid aktar stilel mal-elmu tiegħu meta rebaħ aktar titli tal-Kampjonat tad-Dinja. <ref name="Grand Prix 24/7">{{Ċita web|url=https://www.grandprix247.com/2018/11/23/hamilton-reveals-gold-helmet-for-abu-dhabi-season-finale/}}</ref> Hamilton uża wkoll disinji ta’ elmi ta’ darba biex jagħti ġieħ lil figuri influwenti fil-karriera tiegħu. Fil- Grand Prix tal-Brażil tal-2011, huwa libes elmu speċjali bħala ġieħ lil Ayrton Senna li ġie rkantat wara t-tellieqa b'risq il- Fondazzjoni Ayrton Senna . <ref>{{Ċita aħbar|url=http://uk.autoblog.com/2011/11/25/hamilton-proud-of-senna-helmet-design/|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120123021950/http://uk.autoblog.com/2011/11/25/hamilton-proud-of-senna-helmet-design|arkivju-data=2012-01-23}}</ref> Fil- Grand Prix ta’ Monaco tal-2019, Hamilton, bħas-sewwieq sieħeb Sebastian Vettel, libes elmu speċjali biex jagħti ġieħ lil Niki Lauda, li miet fil-bidu tal-ġimgħa. L-elmu kien miżbugħ aħmar u abjad, il-kuluri klassiċi ta’ Lauda, u kellu ismu stampat fuq wara. Wara t-tellieqa, Hamilton irrifletta fuq il-karriera ta’ Lauda, u qal: “Fl-aħħar mill-aħħar, bħala sewwieq, l-għan tiegħi xi darba hu li nittama li nkun rispettat daqs kemm kien . . . Żgur li hu xi ħadd li mexxa b’eżempju kbir, ħalla eżempju kbir, u kien eroj reali għal ħafna.” <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.autosport.com/f1/news/143715/hamilton-lauda-tribute-helmet-made-lastminute}}</ref> Hamilton reġa' libes elmu speċjali biex jagħti ġieħ lil Ayrton Senna fil- Grand Prix tal-Brażil tal-2019 . <ref>{{Ċita web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/hamilton-reveals-senna-tribute-helmet/4597494/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20201129030830/https://www.motorsport.com/f1/news/hamilton-reveals-senna-tribute-helmet/4597494/|arkivju-data=2020-11-29|url-status=dead}}</ref> == Dehra pubblika u influwenza == === Trattament razzist === L-ewwel u l-uniku sewwieq iswed li tellaq fil-Formula Wieħed, Hamilton kien suġġett għal abbuż razzist tul il-karriera tiegħu. Fl-2007, Hamilton sofra abbuż razzist minn partitarji Spanjoli tal-Formula Wieħed fil- Grand Prix taċ -Ċina. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.reuters.com/article/idINIndia-31860420080210}}</ref> Fl-2008, Hamilton kien abbużat b’xi mod ieħor waqt testijiet ta’ qabel l-istaġun fiċ- Circuit de Catalunya minn diversi spettaturi Spanjoli li libsu żebgħa tal-wiċċ iswed u parrokki suwed, kif ukoll qomos bil-kliem “Hamilton Family ". <ref name="times20080204">{{Ċita aħbar|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article3305228.ece|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20081202090658/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/formula_1/article3305228.ece|arkivju-data=2008-12-02|url-status=dead}}</ref> L- [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] wissiet lill-awtoritajiet Spanjoli dwar ir-ripetizzjoni ta' mġieba bħal din, <ref>{{Ċita aħbar|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/7225523.stm}}</ref> u nediet kampanja "Race Against Racism". <ref>{{Ċita web|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2008/2/7355.html|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080708212218/http://www.formula1.com/news/headlines/2008/2/7355.html|arkivju-data=2008-07-08}}</ref> Ftit qabel il -Grand Prix tal-Brażil tal-2008, fil-midja Ingliża dehret websajt proprjetà tal-fergħa Spanjola tal-aġenzija tar-reklamar ibbażata fi New York TBWA u bl-isem ''pinchalaruedadeHamilton'', li tinqaleb għall-Malti bħala "Ifqa it-tajer ta 'Hamilton". Is-sit kien fih immaġini ta’ Interlagos li ppermettiet lill-utenti jħallu dwiefer u porcupines fuq il-korsa biex il-karozza ta’ Hamilton tgħaddi minn fuqha. Fost eluf ta’ kummenti li ħallew mill-2007, xi wħud kienu jinkludu insulti razzjali. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.theguardian.com/media/2008/nov/01/hamilton-racism-formula-one-spain}}</ref> Fl-2021, Hamilton kien suġġett għal abbuż razzist onlajn wara rebħa drammatika fil- Grand Prix tal-Ingilterra. [[Mercedes-Benz fil-Formula Wieħed|Il-Mercedes]], il-Formula Wieħed u l- [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]], ħarġu stqarrija konġunta li kkundannaw l-abbuż u talbu biex dawk responsabbli jinżammu responsabbli. <ref>{{Ċita web|url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/hamilton-subjected-racist-abuse-online-after-british-gp-reports-2021-07-19/|url-status=live}}</ref> === Attiviżmu u filantropija === Hamilton huwa avukat prominenti kontra r-razziżmu u għal diversità akbar fl-isport tal-muturi. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://inews.co.uk/sport/formula-one/lewis-hamilton-knighthood-monaco-tax-status-exile-jackie-stewart-f1-812358}}</ref> <ref name="fiaaction">{{Ċita web|url=https://the-race.com/formula-1/hamilton-expects-fia-to-stop-action-like-breonna-taylor-shirt/}}</ref> Huwa kkontesta l-politika razzjali fil-Formula Wieħed f’diversi okkażjonijiet. Fl-2011, wara li ġie msejjaħ għall-istewards f'ħamsa mill-ewwel sitt tiġrijiet tal-istaġun, Hamilton ippakkja, "Forsi huwa għaliex jien iswed, hekk jgħid Ali G." <ref name="BBC Sport">{{Ċita aħbar|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/formula_one/13588664.stm}}</ref> Fl-2018, Hamilton ikkritika n-nuqqas ta’ diversità fil-Formula Wieħed, u ddeskriva kif xejn ma nbidel fil-ħdax-il sena tiegħu fl-isport qabel qal: “Tfal, nies, hemm tant impjiegi f’dan l-isport li kulħadd, irrispettivament mill-etniċità tiegħek jew l-isfond, tista’ tagħmilha u tidħol fiha.” <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.express.co.uk/sport/f1-autosport/935433/Lewis-Hamilton-F1-news-racial-diversity-attack-Australian-Grand-Prix}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/22868088/lewis-hamilton-calls-greater-diversity-formula-one-says-changed}}</ref> ==== Drittijiet umani ==== F'Diċembru 2020, Hamilton ikkonfronta l -abbużi tad-drittijiet tal-bniedem tal-Baħrejn u tkellem dwar l-allegazzjonijiet ta ' sportswashing . Hamilton qal li "mhux se jħallih ma jibqax inosservat" wara li tifel ta' 11-il sena, Ahmed Ramadhan, kiteb ittra lil Hamilton, fejn talbu jsalva lil missieru, li kien qed jiffaċċja l-piena tal-mewt, wara li allegatament inħarġet konfessjoni permezz ta’ tortura għall-mewt ta’ pulizija. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.thetimes.co.uk/article/boys-death-row-plea-drives-lewis-hamilton-to-make-human-rights-pledge-m9nrlt0rd}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=http://www.middleeasteye.net/news/lewis-hamilton-formula-one-bahrain-death-row-letter-hit-home}}</ref> Hamilton tkellem ma’ organizzazzjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem u esperti legali. Tkellem ukoll ma’ uffiċjali tal-Baħrejn dwar id-drittijiet tal-bniedem tal-pajjiż. Iċ-champion tal-F1 qal li filwaqt li ma kellu l-ebda awtorità li jagħżel il-post għat-tellieqa tiegħu, “li jmur f’dawn il-pajjiżi u jinjora biss dak li qed jiġri f’dawk il-postijiet” mhuwiex il-mod it-tajjeb. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.reuters.com/article/us-motor-f1-bahrain-rights-idUSKBN2BH2YV}}</ref> ==== Drittijiet ambjentali u tal-annimali ==== Hamilton ripetutament iddiskuta kwistjonijiet ambjentali u d-drittijiet tal-annimali f’konferenzi, f’intervisti u f’dokumentarji. <ref>{{Ċita web|url=https://www.we.org/en-us/we-stories/we-day/this-earth-day-lewis-hamilton-is-fighting-climate-change}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://ca.finance.yahoo.com/news/f1-world-champion-lewis-hamilton-cleans-plastic-littered-192400932.html}}</ref> Huwa juża wkoll il-pjattaformi tal-midja soċjali tiegħu biex jiġbor appoġġ għall-inizjattivi tiegħu, <ref>{{Ċita web|url=https://www.peta.org.uk/blog/hamilton-animals/}}</ref> li jvarjaw minn iħeġġeġ [[Ċina|liċ-Ċina]] biex tikklassifika mill-ġdid klieb bħala annimali domestiċi minflok bhejjem, <ref>{{Ċita web|url=https://plantbasednews.org/culture/lewis-hamilton-urges-followers-to-help-china-reclassify-dogs-as-pets/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210301124211/https://plantbasednews.org/culture/lewis-hamilton-urges-followers-to-help-china-reclassify-dogs-as-pets/|arkivju-data=2021-03-01|url-status=dead}}</ref> u jappoġġja organizzazzjonijiet tal-karità li jiġġieldu l -kummerċ illegali tal-annimali selvaġġi <ref>{{Ċita web|url=https://www.standard.co.uk/news/stop-wildlife-trade/formula-one-lewis-hamilton-art-for-animals-b79513.html}}</ref> sa sejħa għal il-protezzjoni tal-foresti tropikali tal-Amażonja. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/entertainment/news/lewis-hamilton-calls-for-protection-of-amazon-rainforest-in-wwf-film-39538490.html|issn=}}</ref> F'Jannar 2020, huwa ta donazzjoni ta' US$ 500,000 (madwar £ 383,000) għal varjetà ta' kawżi relatati mal- kriżi tan-nirien fil-bush fl-Awstralja. <ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/51054445}}</ref> Il-flus marru għas-servizzi tan-nar u l-organizzazzjonijiet tal-karità għall-ħarsien tal-annimali. <ref>{{Ċita web|url=https://vegnews.com/2020/3/lewis-hamilton-goes-to-australia-to-help-baby-animals-devastated-by-wildfires}}</ref> ==== Karitajiet oħra ==== Matul l-aħħar għaxar snin, Hamilton ipprovda ħinu għal varjetà ta' kawżi tajbin, bħal żjarat fl-isptar lil tfal morda. <ref>{{Ċita web|url=https://www.chelwest.nhs.uk/about-us/news/news-archive/2017/lewis-hamilton-treats-young-patients-to-an-afternoon-in-the-fast-lane-at-chelsea-and-westminster-hospital}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://au.news.yahoo.com/formula-one-star-lewis-hamilton-visits-sick-kids-at-royal-childrens-hospital-21940245.html}}</ref> Huwa stieden lill-partitarji, liż-żgħażagħ, u lill-familji tagħhom biex jingħaqdu miegħu fi tlielaq tal-Grand Prix u avvenimenti soċjali. <ref>{{Ċita web|url=https://twitter.com/makeawishuk/status/1150720281150939137}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.expressandstar.com/news/2019/07/24/wolverhampton-schoolgirls-dreams-come-true-after-meeting-lewis-hamilton/}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=http://www.getreading.co.uk/whats-on/music/help-us-boost-charity-funds-4217876}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://reachforadream.org.za/dt_portfolios/klaas-prinsloo/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210411182700/https://reachforadream.org.za/dt_portfolios/klaas-prinsloo/|arkivju-data=2021-04-11|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://ehospice.com/uk_posts/hospice-makes-patients-dream-come-true-with-lewis-hamilton-meeting/}}</ref> Fl-2013, huwa sar l-Ambaxxatur tal-Edukazzjoni Globali għal ''Save the Children'', u appoġġja u jippromwovi l-kampanji edukattivi tiegħu. <ref>{{Ċita web|url=https://www.savethechildren.org.uk/blogs/2013/f1-superstar-lewis-hamilton-signs-up-to-our-global-education-campaign|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210120141903/https://www.savethechildren.org.uk/blogs/2013/f1-superstar-lewis-hamilton-signs-up-to-our-global-education-campaign|arkivju-data=2021-01-20|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.sportspromedia.com/news/lewis_hamilton_named_save_the_children_ambassador}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://metro.co.uk/2013/10/30/f1-star-lewis-hamilton-meets-child-labourers-in-india-4167767/}}</ref> Sentejn wara, Hamilton sar l-ewwel ambaxxatur għall- Fondazzjoni tal-Logħob Invictus, u appoġġa s-servizzjar u nisa midruba, midruba u morda. <ref>{{Ċita web|url=https://invictusgamesfoundation.org/lewis-hamilton-unveiled-as-first-ambassador-for-invictus-games-foundation/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20201031022450/https://invictusgamesfoundation.org/lewis-hamilton-unveiled-as-first-ambassador-for-invictus-games-foundation/|arkivju-data=2020-10-31|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.forces.net/services/tri-service/lewis-hamilton-inspires-veterans-driving-masterclass}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:GwAsrOGbVBEJ:https://twitter.com/weareinvictus/status/616944871870492672+&cd=1&hl=en&ct=clnk&gl=uk}}</ref> Matul il [[Pandemija tal-COVID-19|-pandemija tal]] -COVID-19, ir-ristorant Neat Burger ta’ Hamilton ta ikliet b’xejn lill-ħaddiema tal- NHS ta’ quddiem. <ref>{{Ċita web|url=https://bemoreelephant.org/news/lewis-hamilton-donates-free-vegan-burgers-to-nhs-staff/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20221014235220/http://bemoreelephant.org/news/lewis-hamilton-donates-free-vegan-burgers-to-nhs-staff/|arkivju-data=2022-10-14|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.veganfoodandliving.com/news/lewis-hamiltons-vegan-burger-chain-is-giving-free-vegan-meals-to-nhs-workers/}}</ref> Neat Burger nediet ukoll l-iskema "Kids Eat Free", li sservi ikliet b'xejn lit-tfal tal-iskola matul il -waqfa ta' nofs it-terminu . <ref>{{Ċita aħbar|url=https://metro.co.uk/2020/03/30/deliveroo-12476809/}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.livekindly.co/vegan-businesses-feed-kids|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20201205220332/https://www.livekindly.co/vegan-businesses-feed-kids/|arkivju-data=2020-12-05|url-status=dead}}</ref> === Riċeviment tal-midja === F'Diċembru 2017, Hamilton qajjem kontroversja wara li qasam video fuq [[Instagram]] ta' neputi tiegħu liebes libsa prinċipessa li fih ikkummenta: "Għala ridt libsa prinċipessa għall-Milied, is-subien ma jilbsux ilbiesi ta' prinċipessi." <ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/lewis-hamilton-christmas-nephew-princess-dresses-formula-one-criticism-gender-a8128661.html}}</ref> Huwa kien ikkundannat fuq il-midja soċjali u minn organizzazzjonijiet tal- karità LGBT għall-kummenti tiegħu. <ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-42486085}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.huffingtonpost.com/entry/lewis-hamilton-princess-dress_us_5a426ccae4b0b0e5a7a3545c}}</ref> Sussegwentement ħassar il-vidjow qabel aktar tard ħassar il-kontenut kollu mill-kanali tal-midja soċjali tiegħu, <ref>{{Ċita web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/11194004/lewis-hamilton-deletes-social-media-messages-on-twitter-and-instagram}}</ref> għalkemm reġa' juża b'mod attiv il-kontijiet tal-midja soċjali tiegħu fis-17 ta' Jannar 2018. <ref>{{Ċita web|url=http://www.espn.com/f1/story/_/id/25423535/force-india-renamed-racing-point-2019}}</ref> Hamilton skuża ruħu għall-kummenti tiegħu, u aktar tard deher f'Disneyland Paris man-neputi tiegħu, li libes libsa prinċipessa għall-vjaġġ, kif ukoll jidher fuq il-qoxra ta 'quddiem ta' ''GQ'' liebes kilt tartan tal-qawsalla li ddisinja ma ' Tommy Hilfiger, u qal: "Jien għamilt xi ħaġa u mbagħad indunajt l-effett li kelli. . . Irrid nagħmel emenda. Naċċettaha, nirrealizzaha u ninsab ferħan li nkun responsabbli għaliha.” <ref>{{Ċita web|url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/lewis-hamilton-interview-2018}}</ref> Hamilton kien wieħed minn diversi figuri li l-arranġamenti tat-taxxa tagħhom ġew indikati f'rapport mill-karità Christian Aid fl-2008. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/tax-evasion-costs-lives-of-56m-children-826252.html|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100508051933/http://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/tax-evasion-costs-lives-of-56m-children-826252.html|arkivju-data=2010-05-08}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.theguardian.com/sport/2012/may/23/lewis-hamilton-content-monaco}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17615784}}</ref> Dik is-sena, Hamilton irċieva kritika minn membri tal-parlament tar-Renju Unit talli evita t-taxxi tar-Renju Unit. <ref name="AFP">{{Ċita aħbar|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5jGS3IaJsftaH5JHip7T_TwrcBUMg|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100117064100/http://afp.google.com/article/ALeqM5jGS3IaJsftaH5JHip7T_TwrcBUMg|arkivju-data=2010-01-17}}</ref> Wara t-tnixxija tal- Paradise Papers f’Novembru 2017, ġie rrappurtat li Hamilton kien evita li jħallas £3.3 miljun ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) fuq il-jet privat tiegħu, b’valur ta’ £16.5 miljuni. <ref name="auto13">{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-41886607}}</ref> Skont BBC ''Panorama'', il-ftehim tal-kiri stabbilit mill-konsulenti tiegħu deher li kien "artifiċjali" u "ma kienx konformi ma' projbizzjoni tal-UE u tar-Renju Unit fuq rifużjonijiet tal-VAT għal użu privat". Il-BBC qalet ukoll li l-kont Instagram ta’ Hamilton ipprovda evidenza li l-jet intuża għal vjaġġi personali. <ref name="auto13" /> Il-ġett inbiegħ f'Settembru 2019. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/50061569}}</ref> Minkejja li ma tgħix fir-Renju Unit, id-dejta tal-HMRC ippubblikata fl-2019, tpoġġi lil Hamilton fost l-ogħla 5,000 li jħallsu t-taxxa tar-Renju Unit. Hamilton qal lil ''The Sunday Times'' fl-2014: “Dak li n-nies ma jirrealizzawx hu li nħallas it-taxxa hawn [fir-Renju Unit], imma ma naqlax flusi kollha hawn. Intellaq f'19-il pajjiż differenti, għalhekk naqla' flusi f'20 post differenti u nħallas it-taxxa f'diversi postijiet differenti, u nħallas ħafna hawn [ir-Renju Unit] ukoll. Qed nikkontribwixxi għall-pajjiż." <ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/formula1/lewis-hamilton-knighthood-toto-wolff-honours-list-b1780786.html}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/news/uk/hamilton-i-pay-a-lot-of-tax-in-uk-30834368.html|issn=}}</ref> Hamilton għandu wkoll interessi fil-mużika, u qal li “l-mużika kienet passjoni kbira tiegħi minn meta kont verament żgħir. Bdejt indoqq il-kitarra meta kelli 13-il sena. Hawnhekk, nista' nkun jien, nista' nkun vulnerabbli. Nista’ nuri naħa tiegħi li n-nies ma jarawx.” <ref>{{Ċita web|url=https://news.sky.com/story/lewis-hamilton-is-secret-singer-on-new-christina-aguilera-track-11419673}}</ref> Jippreżenta fil-kanzunetta "Pipe" ta' Christina Aguilera tal-2018 taħt il-psewdonimu XNDA, għalkemm ma kkonfermax dan qabel Lulju 2020, meta żvela li kien ilu jikteb u jirreġistra mużika għal għaxar snin. <ref>{{Ċita web|url=https://soymotor.com/noticias/hamilton-rompe-su-anonimato-en-la-industria-de-la-musica-xnda-soy-yo-978590|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200803021428/https://soymotor.com/noticias/hamilton-rompe-su-anonimato-en-la-industria-de-la-musica-xnda-soy-yo-978590|arkivju-data=2020-08-03|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://drivetribe.com/p/lewis-hamilton-has-confirmed-that-YKln0mGKTTi6-QWfyNGeQg?iid=ItGR9lH_TzaR4O6kzJE4Jg|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210302055047/https://drivetribe.com/p/lewis-hamilton-has-confirmed-that-YKln0mGKTTi6-QWfyNGeQg?iid=ItGR9lH_TzaR4O6kzJE4Jg|arkivju-data=2021-03-02|url-status=dead}}</ref> Hamilton għamel ukoll dehra mistieden fil-film ''[[Karozzi 2|Cars 2]]'' li fih isemma verżjoni antropomorfika tiegħu nnifsu. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/12882708}}</ref> Imbagħad esprima assistent tal-kmand tal-vuċi ''f'Cars 3'' użati minn Cruz Ramirez . <ref>{{Ċita web|url=https://wtf1.com/post/lewis-hamilton-voices-a-character-in-cars-3/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200705211707/https://wtf1.com/post/lewis-hamilton-voices-a-character-in-cars-3/|arkivju-data=2020-07-05|url-status=dead}}</ref> Hamilton huwa kkreditat bħala produttur eżekuttiv għall-film dokumentarju tal-2018 ''The Game Changers'' . <ref>{{Ċita aħbar|url=https://gamechangersmovie.com/the-film/#}}</ref> F'Settembru 2019, Hamilton nieda ristorant vegan bl-isem Neat Burger. <ref>{{Ċita web|url=https://www.standard.co.uk/go/london/restaurants/lewis-hamilton-vegan-burger-restaurant-london-neat-burger-a4223751.html}}</ref> Jistqarr li huwa l-ewwel katina internazzjonali tal-burgers ibbażata fuq il-pjanti. <ref>{{Ċita web|url=https://www.standard.co.uk/go/london/restaurants/lewis-hamilton-vegan-burger-restaurant-london-neat-burger-a4223751.html}}</ref> Fl-2020, Neat Burger ġie inkurunat l-Aħjar Restaurant Vegan tas-Sena fil-Deliveroo Restaurant Awards. <ref>{{Ċita web|url=https://plantbasednews.org/lifestyle/food/lewis-hamilton-backed-burger-chain-wins-best-vegan-restaurant/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210125192239/https://plantbasednews.org/lifestyle/food/lewis-hamilton-backed-burger-chain-wins-best-vegan-restaurant/|arkivju-data=2021-01-25|url-status=dead}}</ref> F'Awwissu 2020, ''Daily Front Row'' elenkat lil Hamilton bħala wieħed minn grupp ta' investituri ta' profil għoli li xtraw ''W'', rivista tal-moda mnikkta. F'Settembru 2020, Hamilton nieda X44 biex jikkompeti fis-serje tat-tlielaq off-road SUV kollha elettriċi [[Estrema E|Extreme E]] mill-istaġun 2021 'il quddiem. <ref>{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-launches-electric-off-road-racing-team-to-compete-in-the-new.1QyuQTR8aZNKpygkjqGeJu.html}}</ref> == Ħajja personali == Fl-2017, Hamilton qal lill-BBC li kien sar [[vegan]] għax "bħala r-razza umana, dak li qed nagħmlu lid-dinja... it-tniġġis [f'termini ta' emissjonijiet ta' gassijiet li jsaħħnu l-globali] li ġej mill-ammont ta' baqar li qed jiġu prodotti hija inkredibbli. Il-moħqrija hija orribbli u mhux bilfors irrid nappoġġa dan u rrid ngħix ħajja aktar b'saħħitha." <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/41296229}}</ref> Fl-2018 ġie msejjaħ il- Persuna tas-Sena PETA għall-attiviżmu vegan tiegħu. <ref>{{Ċita web|url=https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/formula1/lewis-hamilton-peta-f1-2018-person-year-sports-personality-odds-a8670571.html}}</ref> Fl-2018, Hamilton qal f’intervista li waqqaf ix-xorb “ftit ilu”. <ref>{{Ċita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=mITkwQ-k7So&t=1163}}</ref> === Rekords tal-Formula Wieħed === Hamilton iddebutta fil- Grand Prix tal-Awstralja tal-2007 u sar l-ewwel sewwieq iswed fil-Formula Wieħed. <ref>{{Ċita web|url=https://www.eastbaytimes.com/2006/11/28/hamilton-to-be-first-black-driver-in-f1/}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=http://www.bbc.co.uk/caribbean/news/story/2006/11/061127_grenadaf1.shtml}}</ref> Huwa waqqaf diversi rekords matul il-karriera tiegħu. Hamilton għandu l-aktar rebħiet fil-karriera, <ref>{{Ċita web|url=https://www.skysports.com/f1/news/36668/12114231/portuguese-gp-lewis-hamilton-breaks-f1s-all-time-wins-record}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/54682833}}</ref> aktar pole positions, <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/41003336}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.abc.net.au/news/2017-09-03/lewis-hamilton-sets-pole-record-with-dramatic-last-lap-in-rain/8867350}}</ref> aktar podjus, <ref>{{Ċita web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12049169/lewis-hamilton-breaks-michael-schumacher-f1-podium-record}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://indianexpress.com/article/sports/motor-sport/lewis-hamilton-wins-spanish-gp-podium-record-f1-6557531/}}</ref> aktar punti fil-karriera, <ref>{{Ċita web|url=http://www.statsf1.com/en/statistiques/pilote/point/nombre.aspx}}</ref> u ħafna dawriet immexxija, <ref>{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-holds-off-verstappen-to-win-thrilling-season-opener-in-bahrain.7tmfUOaLpSS1fHrEtU9n2x.html}}</ref> fost oħrajn rekords. Meta Hamilton rebaħ il-Kampjonat tad-Dinja tal-F1 tal-2008, wara li spiċċa l-ħames fil-Grand Prix tal-Brażil, kien sar l-iżgħar sewwieq li qatt rebaħ il-kampjonat fl-età ta’ 23 sena u 301 jum, <ref>{{Ċita web|url=https://www.theguardian.com/sport/2008/nov/03/formulaone-lewishamilton}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/lewishamilton/3367873/Lewis-Hamilton-crowned-youngest-world-champion-at-Brazil-Grand-Prix-Formula-One.html}}</ref> trijonf li ġie megħlub minn [[Sebastian Vettel]] fl-2010. <ref>{{Ċita web|url=https://www.theguardian.com/sport/2010/nov/14/sebastian-vettel-champion}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.reuters.com/article/idINIndia-52903620101114}}</ref> === Formula Wieħed === * Kampjonat Dinji tas-Sewwieqa tal-Formula Wieħed : 2008, 2014, 2015, 2017, 2018, 2019, 2020 <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/hamilton-takes-f1-title-after-last-lap-drama-986349.html|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20201109022534/http://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/hamilton-takes-f1-title-after-last-lap-drama-986349.html|arkivju-data=2020-11-09}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/30168481}}</ref> <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/25/lewis-hamilton-wins-f1-world-title-third-time-us-grand-prix}}</ref> * Kampjonat Dinji tal-Kostrutturi tal-Formula Wieħed : 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 <ref>{{Ċita web|url=https://www.mercedesamgf1.com/en/mercedes-amg-f1/amg-f1-team/amg-f1-driver/lewis-hamilton/|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160815212954/https://www.mercedesamgf1.com/en/mercedes-amg-f1/amg-f1-team/amg-f1-driver/lewis-hamilton/|arkivju-data=2016-08-15}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=http://www.lewishamilton.com/category/bio/#J6W4DmvWAKY83eEU.97|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210128031753/https://www.lewishamilton.com/category/bio/#J6W4DmvWAKY83eEU.97|arkivju-data=2021-01-28|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/en/championship/drivers/lewis-hamilton.html}}</ref> * DHL Fastest Lap Award : 2014, 2015, 2017, 2019, 2020 <ref name="2014 results">{{Ċita web|url=http://www.formula1.com/results/season/2014/dhl_fastest_laps.html|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20141217125824/http://www.formula1.com/results/season/2014/dhl_fastest_laps.html|arkivju-data=2014-12-17|url-status=dead}}</ref> <ref name="2015 results">{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/content/fom-website/en/championship/results/dhl-fastest-lap-2015.html|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160726012632/http://www.formula1.com/content/fom-website/en/championship/results/dhl-fastest-lap-2015.html|arkivju-data=2016-07-26|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-and-red-bull-collect-2019-dhl-awards.676ydrxfD0pbVSWvRZ8xRo.html}}</ref> * FIA Pole Trophy/Pirelli Pole Position Award : 2015, 2016, 2017, 2018, 2020 <ref>{{Ċita web|url=http://motorsports.nbcsports.com/tag/fia-pole-trophy/}}</ref> * Hawthorn Memorial Trophy : 2007, 2008, 2012, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 <ref>{{Ċita web|url=http://www.gpupdate.net/en/f1-news/178231/hamilton-receives-hawthorn-memorial-trophy/}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.msauk.org/Lewis-Hamilton-receives-Hawthorn-Memorial-Trophy|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170906041007/https://www.msauk.org/Lewis-Hamilton-receives-Hawthorn-Memorial-Trophy|arkivju-data=2017-09-06}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.msauk.org/Lewis-Hamilton-receives-Hawthorn-Memorial-Trophy-2|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170906040018/https://www.msauk.org/Lewis-Hamilton-receives-Hawthorn-Memorial-Trophy-2|arkivju-data=2017-09-06}}</ref> * Trophy Lorenzo Bandini : 2009 <ref>{{Ċita web|url=http://www.motorsport.com/f1/news/hamilton-to-receive-lorenzo-bandini-trophy/|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150715211658/http://www.motorsport.com/f1/news/hamilton-to-receive-lorenzo-bandini-trophy/|arkivju-data=2015-07-15|url-status=dead}}</ref> === Premjijiet oħra === Matul il-karriera tiegħu, Hamilton irċieva diversi premjijiet u unuri . Huwa rebaħ il-Premju Laureus Breakthrough of the Year fl-2008 <ref>{{Ċita web|url=https://www.laureus.com/content/lewis-hamilton-breakthrough-2008|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200705224941/https://www.laureus.com/content/lewis-hamilton-breakthrough-2008|arkivju-data=2020-07-05|url-status=dead}}</ref> u l -Premju Sportiv tas-Sena fl-2020. <ref>{{Ċita aħbar|url=https://fr.reuters.com/article/uk-laureus-awards-idUKKBN20C0SJ}}</ref> Hamilton rebaħ ukoll Pride of Britain Awards (2007), <ref>{{Ċita web|url=https://www.prideofbritain.com/history/2007}}</ref> Best Driver ESPY Award (2017), <ref>{{Ċita web|url=http://www.espn.com/espn/story/_/id/19974721/2017-espys-award-winners}}</ref> BBC Sports Personality of the Year Award (2014; 2020), <ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/profiles/bcTXV6z2tL2pm46MtD6Gb3/lewis-hamilton}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/sports-personality/55336369}}</ref> L'Équipe Champion of Champions (2020), <ref>{{Ċita aħbar|url=https://www.lequipe.fr/Formule-1/Article/Lewis-hamilton-champion-des-champions-monde-2020-dieu-senna-et-moi/1209731}}</ref> u Gazzetta World Sportsman of the Year (2018; 2020), <ref>{{Ċita web|url=https://www.gazzetta.it/Sport-Vari/30-12-2018/gazzetta-referendum-migliori-2018-3101679071061.shtml}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.gazzetta.it/Nba/30-12-2020/referendum-gazzetta-hamilton-brignone-bayern-monaco-migliori-mondo-2020-3902076189623.shtml}}</ref> fost oħrajn premjijiet u premjijiet. Ġie elett il -Personalità tas-Sena tal-FIA tliet darbiet (2014; 2018; 2020), <ref>{{Ċita web|url=http://formulaspy.com/formula-1/formula-1-news/hamilton-crowned-champion-fia-gala-doha-gallery-8705|url-status=dead|data-aċċess=2021-11-20|titlu=Archive copy|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20150531071413/http://formulaspy.com/formula-1/formula-1-news/hamilton-crowned-champion-fia-gala-doha-gallery-8705|arkivju-data=2015-05-31}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.hamilton-and-mercedes-receive-their-title-trophies-at-the-fia-prize-giving.5cjPO3FraMusoG0cGwyyau.html}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.motorsportweek.com/2020/12/18/hamilton-crowned-world-champion-at-virtual-fia-prize-giving-ceremony/}}</ref> u ġie introdott fil- FIA Hall of Fame fl-2017. <ref>{{Ċita web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-champions-gather-in-paris-for-hall-of-fame-inauguration.2hLqnfDZNaGAYogqWuGMOe.html}}</ref> === Ordnijiet u premjijiet speċjali === * [[File:Order_of_the_British_Empire_(Civil)_Ribbon.png|60x60px]] Membru tal-Ordni tal-Imperu Brittaniku * [[File:Knight Bachelor Ribbon.svg|60x60px]] Kavallier Baċellerat <ref name="knight">{{Ċita aħbar|url=https://www.bbc.co.uk/sport/55475887}}</ref> * Premju Onorarju, [[Grenada]] <ref>{{Ċita web|url=https://www.autosport.com/f1/news/65043/hamilton-honoured-by-grenada}}</ref> <ref>{{Ċita web|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/CREC-2008-03-31/html/CREC-2008-03-31-pt1-PgE442-4.htm}}</ref> === Rikonoxximent === * Ritratt ta’ Hamilton mill-fotografu Dario Mitidieri jinsab fil-kollezzjoni tan- National Portrait Gallery, Londra . <ref name="NPG portrait">{{Ċita web|url=https://www.npg.org.uk/collections/search/portrait/mw145203}}</ref> * Il-Hamilton Straight, [[Ċirkwit ta' Silverstone]] . <ref>{{Ċita web|url=https://www.silverstone.co.uk/news/silverstone-renames-international-pits-straight/}}</ref> == Ħoloq esterni == * [https://web.archive.org/web/20100309082927/http://www.mclaren.com/theteam/lewis-hamilton.php Bijografija ta' Lewis Hamilton]&nbsp;– McLaren.com * {{Imdb|2619894}} == Referenzi == [[Kategorija:Nies ħajjin]] [[Kategorija:Twieldu fl-1985]] [[Kategorija:Sportivi]] hszot1qfev9d3ypoma99vdsc2mlicnx 0 29872 330104 328920 2026-05-17T04:36:35Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330104 wikitext text/x-wiki {{Infobox city}} '''Pécs''' (pronunzja: /peɪtʃ/ ''PAYTCH'', bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]: [peːt͡ʃ]; bil-[[Lingwa Kroata|Kroat]]: ''Pečuh''; bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: ''Fünfkirchen'', pronunzjata [fʏnfˈkɪʁçn̩]; magħrufa wkoll b'ismijiet oħra) hija l-ħames l-ikbar belt fl-[[Ungerija]], u tinsab fuq ix-xaqlibiet tal-muntanji Mecsek fil-Lbiċ tal-pajjiż, qrib il-fruntiera mal-[[Kroazja]] u mas-[[Serbja]]. Hija ċ-ċentru amministrattiv u ekonomiku tal-Kontea ta' Baranya, u s-sede tad-Djoċesi [[Knisja Kattolika|Kattolika]] Rumana ta' Pécs. Il-belt tmur lura għal żmien il-qedem, ġiet insedjata miċ-Ċeltiċi u mir-[[Imperu Ruman|Rumani]], u saret sede episkopali fi żmien l-Ungerija [[Medjuevu|Medjevali]] bikrija. Għandha l-eqdem università fil-pajjiż u hija waħda miċ-ċentri [[Kultura|kulturali]] ewlenin tal-Ungerija. Il-belt għandha wirt kulturali rikk minn żmien l-okkupazzjoni [[Imperu Ottoman|Ottomana]] li damet 150 sena. Storikament il-belt kienet u għadha multietnika fejn bosta kulturi interaġixxew matul 2,000 sena ta' [[storja]]. Dan l-aħħar, il-belt ġiet rikonoxxuta għall-wirt kulturali tagħha, u ġiet imsemmija bħala waħda mill-bliet [[Kapitali Ewropea tal-Kultura|Kapitali Ewropej tal-Kultura]]. == [[Etimoloġija]] == L-iżjed isem bikri għat-territorju kien l-isem [[Imperu Ruman|Ruman]] ta' ''Sopianæ''. L-isem x'aktarx oriġina mill-plural tal-kelma Ċeltika ''sop'' li tfisser "marġ". Kuntrarjament għat-twemmin popolari, l-isem ma kienx jirreferi għal belt unika, u ma hemm l-ebda traċċa ta' ħajt madwar il-belt mill-era Rumana bikrija, imma mis-seklu 4 biss. Il-belt Medjevali ssemmiet għall-ewwel darba fit-871 bl-isem ta' ''Quinque Basilicae'' ("ħames [[Katidral|katidrali]]"). L-isem jirreferi għall-fatt li meta kienu qed jibnu l-knejjes tal-belt, il-[[Bennej|bennejja]] użaw il-materjal minn ħames [[Kappella|kappelli]] [[Kristjaneżmu|Kristjani]] antiki tal-belt. F'dokumenti Latini iktar 'il quddiem, il-belt issemmiet bħala ''Quinque Ecclesiae'' ("ħames knejjes", isem identiku fit-tifsira għall-isem [[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]] ''Fünfkirchen'' u għall-isem [[Lingwa Slovakka|Slovakk]] ''Päťkostolie'').<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Google|isem=Knihy|data=|sena=1998|titlu=Slovenská reč: časopis pre výskum a kultúru slovenského jazyka|url=https://books.google.com/books?id=Y3vnAAAAMAAJ&q=P%C3%A4%C5%A5kostolie|lingwa=Slovakk|iktar=Google-Books-ID: Y3vnAAAAMAAJ|pubblikatur=Jazykovedný ústav L̕udovíta Štúra}}</ref> L-isem ''Pécs'' tfaċċa fid-dokumenti fl-1235 fil-kelma ''Pechyut'' (spellut illum il-ġurnata bħala ''pécsi út'', li tfisser "triq lejn/minn Pécs") li wisq probabbli oriġinat mill-Proto-Slaviku ''*pęčь'' jew mill-Illirjan ''*penče'', li t-tnejn ifissru ħames/ħamsa.<ref>Kniezsa, István (1962). Beke, Ödön (ed.). "Pécs város neve" [The name of the city of Pécs]. ''Magyar Nyelvőr'': 326–329.</ref> B'lingwi oħra: bil-Latin, ''Quinque Ecclesiae''; bit-Taljan, ''Cinquechiese''; bil-Kroat, ''Pečuh''; bis-Serbjan, Печуј (''Pečuj''); bis-Slovakk, ''Päťkostolie''; biċ-[[Lingwa Ċeka|Ċek]], ''Pětikostelí''; bl-[[Lingwa Olandiża|Olandiż]], ''Vijfkerken''; bil-Ġermaniż, ''Fünfkirchen''; u bit-[[Lingwa Torka|Tork]], ''Peçuy''. == Ġeografija == Pécs tinsab fil-Baċir tal-Karpazji tal-[[Ewropa Ċentrali]], fiċ-ċentru tal-Kontea ta' Baranya, fin-Nofsinhar tal-Ungerija. Hija mdawra bl-għoljiet ta' Mecsek fit-Tramuntana u bil-pjanura fin-Nofsinhar. Pécs għandha passat sinifikanti fix-xogħol tal-estrazzjoni. L-ilma dolomitiku ta' Mecsek huwa famuż għad-densità għolja ta' minerali tiegħu b'ekwilibriju kostanti. Il-belt ta' Pécs tinsab qrib il-fruntiera mal-Kroazja u mas-Serbja. Il-parti tan-Nofsinhar tagħha hija pjuttost ċatta filwaqt li l-parti tat-Tramuntana tagħha tinsab qrib ix-xaqliba tal-muntanji Mecsek. Għandha klima favorevoli ħafna, u madwarha għandha għadd ta' boskijiet. Matul l-iljieli sħan tas-sajf, flussi ta' arja friska jinżlu mill-muntanji Mecsek u jnaddfu l-arja tal-belt.<ref>{{Ċita web|url=http://www.pecs2010.hu/hun/|titlu=Pécs klímája|data=2008-06-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20080609080653/http://www.pecs2010.hu/hun/|arkivju-data=2008-06-09|url-status=dead}}</ref> Pécs hija mdawra bil-pjanura fin-Nofsinhar (b'elevazzjoni ta' 120-130 metru), filwaqt li l-muntanji Mecsek jibqgħu telgħin sa elevazzjonijiet ta' 400-600 metru wara l-belt. L-għolja ta' Jakab, li tinsab fil-Punent tal-muntanji Mecsek, hija għolja 592 metru (1,942 pied), Tubes, eżatt fuq Pécs, hija għolja 612-il metru (2,008 pied), u Misina hija għolja 535 metru (1,755 pied).<ref>{{Ċita web|url=http://www.kislexikon.hu/mecsek-hegyseg.html|titlu=Mecsek-hegység - Lexikon ::|sit=www.kislexikon.hu|lingwa=hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> Partijiet iktar għoljin tal-belt jitilgħu sa 200-250 metru (656-820 pied), l-iktar Pécsbánya, Szabolcsfalu, Vasas u Somogy. Il-boskijiet ġeneralment jibdew minn elevazzjonijiet ta' madwar 300 metru (984 pied). L-għoljiet ta' Mecsek huma kkaratterizzati b'bosta widien li jaqdu rwol ewlieni fit-titjib tal-klima tal-belt, ladarba ma hemmx lagi u xmajjar fil-qrib. L-ilmijiet jinżlu mill-għoljiet ta' Mecsek, inixxu fin-nixxiegħa ta' Pécsi taħt il-linja ferrovjarja mil-Lvant għall-Punent u eventwalment jaslu fix-xmara [[Danubju]]. == Storja == === Belt Rumana Antika === L-inħawi tal-belt ilhom abitati minn żmien il-qedem, u l-eqdem sejbiet [[Arkeoloġija|arkeoloġiċi]] li nstabu għandhom 6,000 sena. Qabel żmien ir-[[Imperu Ruman|Rumani]] l-inħawi kienu abitati miċ-Ċeltiċi. Il-belt ta' ''Sopianae'' ġiet stabbilita mir-Rumani fil-bidu tas-seklu 2, f'żona popolata miċ-Ċeltiċi u mit-tribujiet Pannoni. Mis-seklu 4 saret il-[[belt kapitali]] tal-provinċja ta' Valeria u ċentru Kristjan bikri sinifikanti. In-nekropoli Kristjana bikrija minn dak iż-żmien saret [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] f'Diċembru 2000.<ref>{{Ċita web|url=https://pecs.hu/|titlu=Kezdőlap|sit=Városunk Pécs|lingwa=hu-HU|data-aċċess=2023-03-30}}</ref><ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/853/|titlu=Early Christian Necropolis of P&eacute;cs &#x28;Sopianae&#x29;|kunjom=Centre|isem=UNESCO World Heritage|sit=UNESCO World Heritage Centre|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> Meta l-Punent tal-Ungerija kienet provinċja tal-Imperu Ruman (imsejħa ''Pannonia''), ir-Rumani stabbilew diversi kolonji li kienu jipproduċu l-inbid bl-isem kollettiv ta' ''Sopianae'' fejn issa hemm Pécs, fil-bidu tas-seklu 2. Iċ-ċentru ta' ''Sopianae'' kien fejn issa hemm il-Palazz tal-Isqof. Xi partijiet tal-akkwedott Ruman għadhom viżibbli. Meta l-provinċja ta' ''Pannonia'' ġiet maqsuma f'erba' diviżjonijiet amministrattivi, ''Sopianae'' kienet il-belt kapitali tad-diviżjoni msemmija Valeria. Fl-ewwel nofs tas-seklu 4, ''Sopianae'' saret belt Kristjana importanti. L-ewwel ċimiterji Kristjani, li jmorru lura għal dak iż-żmien, tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Sal-aħħar tas-seklu, it-tmexxija Rumana fl-inħawi ddgħajfet, l-iktar minħabba l-attakki mill-[[Barbari]] u mill-[[Unni]]. === Belt Medjevali Bikrija === Meta [[Karlu Manju]] wasal fl-inħawi fis-791, il-belt kienet immexxija mill-[[Avari]]. Karlu Manju, wara li ħakem l-inħawi, annetta l-belt mal-Imperu Ruman Sagru.<ref>{{Ċita web|url=http://mek.oszk.hu/09100/09132/09132.pdf|titlu=Lajos Gubcsi, Hungary in the Carpathian Basin, MoD Zrínyi Media Ltd, 2011.}}</ref> Kienet tagħmel parti mid-Djoċesi ta' [[Salzburg]].<ref>Kleindel: ''Österreich, Zahlen – Daten - Fakten'', Sonderausgabe A&M 2004, ISBN 3-902397-49-7.</ref> Dokument miktub f'Salzburg fit-871 huwa l-ewwel dokument li fih tissemma l-belt Medjevali bikrija bl-isem ta' ''Quinque Basilicae''. Matul is-seklu 9, il-belt kienet abitata mill-popli Slaviċi u mill-Avari u kienet parti mill-Prinċipat ta' Balaton, stat vassall tal-[[Franki]]. === Belt Medjevali Ungeriża === [[File:Pécs_-_Early_Christian_Mausoleum_02.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:P%C3%A9cs_-_Early_Christian_Mausoleum_02.JPG|xellug|daqsminuri|In-Nekropoli Kristjana Bikrija ta' Pécs (''Sopianae'').]] Skont it-teorija tat-toponimi ta' [[György Györffy]], wara li l-Ungeriżi ħakmu l-Baċir tal-Karpazji, żammew l-istil ta' ħajja seminomadiku tagħhom, u kienu jirgħu f'postijiet differenti fix-xitwa u fis-sajf. Il-kwartieri tax-xitwa ta' Árpád – ovvjament wara l-okkupazzjoni ta' ''Pannonia'' fid-900 – x'aktarx li kienu f'Pécs. Iktar 'il quddiem, meta ġie stabbilit il-''Comitatus'' ta' Baranya, il-belt kapitali tal-''comitatus'' ma kinitx Pécs iżda kastell fil-qrib imsejjaħ Baranyavár ("il-Kastell ta' Baranya"). Madankollu, Pécs saret ċentru [[Reliġjon|reliġjuż]] u sede episkopali importanti. Fid-dokumenti bil-[[Lingwa Latina|Latin]], il-belt issemmiet bħala ''Quinque Ecclesiae''. Għall-ħabta tas-sena 1000, iż-żona ġiet abitata mill-Ungeriżi (Magyar) Suwed. Il-Patt tal-Istabbiliment tad-Djoċesi ta' Pécs inħareġ fl-1009. Id-Djoċesi [[Knisja Kattolika|Kattolika]] Rumana ta' Pécs ġiet stabbilita fl-1009 minn [[Stiefnu I]], u l-ewwel università fl-Ungerija ġiet stabbilita f'Pécs fl-1367 minn [[Lwiġi I il-Kbir]]. L-ikbar università għadha tinsab f'Pécs u tilqa' madwar 34,000 student.<ref>{{Ċita web|url=http://www.okm.gov.hu/main.php?folderID=1488|titlu=Oktatási és Kulturális Minisztérium - Oktatási statisztikák|data=2007-06-25|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20070625120920/http://www.okm.gov.hu/main.php?folderID=1488|arkivju-data=2007-06-25|url-status=bot: unknown}}</ref> [[File:Pécs_-_Castle_01.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:P%C3%A9cs_-_Castle_01.jpg|xellug|daqsminuri|193x193px|Il-Barbakán.]] [[Peter Orseolo]], it-tieni re tal-Ungerija, indifen fil-[[katidral]] fl-1046. Il-pożizzjoni tal-qabar tiegħu mhix magħrufa. Dan għaliex fl-1064, meta r-Re Solomon għamel paċi ma' kuġinuh, li iktar 'il quddiem sar ir-Re [[Géza I]], huma ċċelebraw l-[[Għid]] flimkien f'Pécs. Ftit wara, il-katidral ħa n-nar. Il-katidral attwali huwa rikostruzzjoni li saret fit-tieni nofs tas-seklu 11. Diversi ordnijiet reliġjużi stabbilew ruħhom f'Pécs. L-Ordni Benedittina kienet l-ewwel waħda fl-1076. Fl-1181 diġà kien hemm sptar fil-belt. L-ewwel monasteru Dumnikan tal-pajjiż inbena f'Pécs fl-1238. [[File:Crypt._Pécs_Cathedral4.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Crypt._P%C3%A9cs_Cathedral4.jpg|daqsminuri|Il-kripta Medjevali tal-katidral.]] Ir-Re Lwiġi l-Kbir stabbilixxa università f'Pécs fl-1367 fuq parir ta' William, l-isqof ta' Pécs, li kien ukoll il-kanċillier tar-re. Din kienet l-ewwel università fl-Ungerija. Id-dokument tal-istabbiliment huwa kważi identiku, kelma b'kelma, għal dak tal-Università ta' [[Vjenna]], fejn jiġi ddikjarat li l-università għandha d-dritt li tgħallem [[L-Arti|l-arti]] u x-[[Xjenza|xjenzi]], bl-eċċezzjoni tat-teoloġija. Fl-1459, [[Janus Pannonius]], l-iżjed [[poeta]] Umanista Medjevali importanti tal-Ungerija sar l-isqof ta' Pécs. Huwa saħħaħ l-importanza [[Kultura|kulturali]] tal-belt. Pécs saret waħda miċ-ċentri kulturali u tal-arti tal-pajjiż bis-saħħa tal-isqof Janus Pannonius.<ref>{{Ċita web|url=http://dravanet.hu/hunor/frame-pecs%20hun.htm|titlu=Pécs kulturális központ.|data=2009-03-15|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20090315062531/http://dravanet.hu/hunor/frame-pecs%20hun.htm|arkivju-data=2009-03-15|url-status=bot: unknown}}</ref> === Pécs taħt l-Ottomani === [[File:Pécs_-_Mosque_Church_01.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:P%C3%A9cs_-_Mosque_Church_01.jpg|xellug|daqsminuri|Il-Moskea ta' Gázi Kászim Pasa (il-Paxà Qasim ir-Rebbieħ).]] Wara l-Battalja ta' Mohács (1526) fejn l-armata [[Imperu Ottoman|Ottomana]] għelbet l-armati tar-Re Lwiġi II, l-armati ta' Suleiman okkupaw lil Pécs. Mhux talli parti kbira mill-pajjiż kien okkupat mill-Ottomani, talli l-opinjoni pubblika kienet diviża wkoll rigward min kellu jkun ir-re tal-Ungerija. Parti miċ-ċittadini kienu jappoġġaw lil Ferdinandu tal-Asburgi, u parti oħra inkurunat lil [[John Zápolya]] f'Székesfehérvár. Iċ-ċittadini ta' Pécs kienu jappoġġaw lill-Imperatur Ferdinandu, iżda l-bqija tal-Kontea ta' Baranya kienet tappoġġa lir-Re John. Fis-sajf tal-1527 Ferdinandu rebaħ kontra l-armati ta' Szapolyai u ġie inkurunat re fit-3 ta' Novembru. Ferdinandu kellu għal qalbu l-belt minħabba l-appoġġ li kellu, u eżenta l-belt mill-ħlas tat-taxxi. Pécs ġiet rikostruwita u ffortifikata. Fl-1529, l-Ottomani reġgħu ħakmu lil Pécs, u għamlu kampanja militari kontra Vjenna. L-Ottomani obbligaw lil Pécs taċċetta lir-Re John (li kien alleat magħhom) bħala l-mexxej. John miet fl-1540. Fl-1541, l-Ottomani okkupaw il-Kastell ta' Buda, u ordnaw lil Isabella, l-armla ta' John tagħtihom il-belt ta' Pécs, peress li l-belt kellha importanza strateġika. Iċ-ċittadini ta' Pécs iddefendew il-belt kontra l-Ottomani, u kienu leali lejn Ferdinandu. L-imperatur għen il-belt u ddefendiha minn attakki oħra tal-Ottomani, iżda l-konsulenti tiegħu pperswadewh jiffoka iktar fuq il-bliet ta' Székesfehérvár u Esztergom minflok fuq Pécs. Pécs kienet qed tħejji għall-assedju, iżda jum qabel, merċenarji Fjammingi u tal-Wallonja ħarbu mill-belt u attakkaw l-artijiet fil-qrib. L-għada f'Ġunju 1543, l-isqof innifsu mar għand l-Ottomani bl-imfietaħ tal-belt. [[File:Shield_runic.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shield_runic.jpg|daqsminuri|Tarka ta' Pécs imnaqqxa fil-ġebel b'kitba Ungeriża Antika (għall-ħabta tal-1250 [[WK|W.K.]]).]] Wara li okkupaw il-belt, l-Ottomani ffortifikawha u kkonvertewha f'belt Ottomana. Il-knejjes Kristjani ġew ikkonvertiti f'moskej; inbnew banjijiet Torok u minareti, ġew stabbiliti skejjel [[Iżlam|Iżlamiċi]] tat-tagħlim tal-[[Koran]], u minflok is-suq kien hemm bażaar. Għal mitt sena l-belt kienet gżira ta' paċi f'art mifnija bil-gwerra. Għall-ewwel kienet ċentru ''sanjak'' f'Budin Eyalet u iktar 'il quddiem f'Kanije Eyalet bħala "Peçuy". L-era Ottomana wasslet għal bosta binjiet ikoniċi jew għeliem, fosthom il-Moskea ta' Paxà Qasim ir-Rebbieħ fil-[[Pjazza]] ta' Széchenyi, il-Qabar ta' İdris Baba, u l-Moskea ta' Yakovalı Hasan Paşa. Il-kronista Ottoman [[İbrahim Peçevi]] (Ibrahim ta' Pécs), li x-xogħol tiegħu jifforma l-korp ewlieni ta' referenza għall-istorja Ottomana bejn l-1520 u l-1640, twieled fil-belt. Fl-1664, in-nobbli Kroat-Ungeriż [[Nicholas Zrínyi]] wasal f'Pécs flimkien mal-armata tiegħu. Peress li l-belt kienet parti sew mit-territorji Ottomani, kienu jafu li anke jekk jirnexxilhom jokkupawha, ma kinux se jżommuha wisq fit-tul, u għalhekk ippjanaw li jisirqu r-rikkezzi tagħha biss. Huma ħarbtu l-belt u tawha n-nar iżda ma setgħux jokkupaw il-kastell. Il-belt Medjevali ta' Pécs inqerdet għalkollox, għajr il-ħajt madwar il-belt storika, bastjun wieħed (il-Barbakán), u n-network ta' mini u ta' katakombi taħt il-belt, li partijiet minnhom huma magħluqa filwaqt li partijiet oħra huma parti mis-sjieda tal-fabbrika famuża tax-xampanja Litke u llum il-ġurnata huma miftuħa għall-pubbliku. Instabu wkoll diversi [[Monument|monumenti]] Torok, fosthom tliet moskej, żewġ minareti, il-fdalijiet ta' banju fuq l-oqbra Kristjani antiki ħdejn il-katidral, u diversi djar, waħda minnhom saħansitra b'balla ta' kanun imwaħħla fil-ħajt. [[File:Pécs_-_Yakovali_Hassan_Mosque_01.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:P%C3%A9cs_-_Yakovali_Hassan_Mosque_01.jpg|daqsminuri|Il-Moskea ta' Yakovalı Hasan Paşa.]] Wara li l-Kastell ta' Buda nħeles minn taħt l-Ottomani fl-1686, l-armati ħakmu l-kumplament ta' Pécs. Il-gwardji li avvanzaw setgħu jidħlu fil-belt u jisirqu r-rikkezzi tagħha. Kif l-Ottomani raw li ma setgħux jibqgħu jżommu l-belt, tawha n-nar u rtiraw fil-kastell. L-armata mmexxija minn Lwiġi ta' Baden okkupat il-belt fl-14 ta' Ottubru u qerdet l-akkwedott li kien iwassal l-ilma lejn il-kastell. B'hekk l-Ottomani ma kellhom l-ebda għażla oħra għajr li jarrendu, u hekk għamlu fit-22 ta' Ottubru. Il-belt kienet taħt il-liġi marzjali taħt il-kmand ta' [[Karl von Thüngen]]. Il-qorti ta' Vjenna riedet teqred il-belt għall-ewwel, iżda iktar 'il quddiem iddeċidiet li żżommha bħala kontrobilanċ għall-importanza ta' Szigetvár, li kienet għadha taħt tmexxija Ottomana. Bil-mod il-mod il-belt reġgħet bdiet tiffjorixxi, iżda fis-snin 90 tas-[[seklu 17]] faqqgħu żewġ epidemiji tal-[[Pesta s-sewda|pesta]] u mietu ħafna nies. Fl-1688 waslu l-insedjaturi Ġermaniżi. Madwar kwart biss tal-popolazzjoni tal-belt kienu Ungeriżi, il-kumplament kienu Ġermaniżi jew Slavi tan-Nofsinhar. Ċensiment ta' min ħallas it-taxxi fl-1698 jelenka 637 familja u [[Janja Živković Mandić]] jikkonkludi li 308 familji kellhom nazzjonalità Kroata (Kroati Kattoliċi, Racs, Šokci, Bunjevci, Illirjani, Slavi, Bożnijaċi) u t-329 l-oħra kienu Ungeriżi, Ġermaniżi, Serbjani jew [[Greċja|Griegi]]. Skont l-istess ċensiment, [[István Tabo]] jsemmi 171 Ungeriż, 349 Slav u 79 Ġermaniż, filwaqt li [[Đuro Šarošac]] isemmi li dak iż-żmien fil-belt kienu jgħixu 325 Kroat, 139 Ungeriż, 92 Ġermaniż, 53 Vlach u 28 Serb. Skont id-''data'' tal-1698, is-Slavi tan-Nofsinhar kienu jirrappreżentaw iktar minn nofs il-popolazzjoni tal-belt. Minħabba li l-Ungeriżi kienu biss minoranza tal-popolazzjoni, Pécs ma kinitx tappoġġa r-rivoluzzjoni kontra l-Asburgi mmexxija minn [[Francis II Rákóczi]], u l-armati tiegħu serqu r-rikkezzi tal-belt fl-1704.<ref>{{Ċita web|url=http://baza.gskos.hr/Graniceidentiteti.pdf|titlu=Ladislav Heka, 2016, The Borders Of Baranja Since The Middle Ages Until Today. p. 29.|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20200218132411/http://baza.gskos.hr/Graniceidentiteti.pdf|arkivju-data=2020-02-18|url-status=dead}}</ref> === Pécs fil-bidu taż-żminijiet moderni === [[File:Hungary-Pecs_Main_Place.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hungary-Pecs_Main_Place.jpg|xellug|daqsminuri|202x202px|Il-[[pjazza]] prinċipali ta' Pécs qabel l-2009.]] [[File:Pécs_-_County_Hall_01.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:P%C3%A9cs_-_County_Hall_01.jpg|daqsminuri|Il-Muniċipju tal-Kontea ta' Baranya.]] Wara l-1710 bdiet era iktar paċifika. L-industrija, il-kummerċ u l-vitikultura ffjorixxew, ġew stabbiliti l-manifatturi, u nbena muniċipju ġdid għall-belt. Il-mexxej fewdali tal-belt kien l-Isqof ta' Pécs, iżda l-belt riedet teħles mill-kontroll episkopali. L-Isqof George Klimó, raġel għaref li stabbilixxa l-ewwel librerija pubblika tal-pajjiż, kien jaqbel li jċedi d-drittijiet li kellu fuq il-belt, iżda s-[[Santa Sede]] pprojbietu milli jagħmel dan. Meta Klimó miet fl-1777, ir-Reġina Marija Tereża mill-ewwel elevat lil Pécs għal belt irjali ħielsa qabel ma ġie elett isqof ġdid. Dan sewa lill-belt 83,315-il fjorin. Skont l-ewwel ċensiment tal-1787 mill-Ordni ta' Josef II, f'Pécs kien hemm 1,474 dar u 1,834 familja, u b'kollox kien hemm 8,853 resident, li minnhom 133 kienu patrijiet u 117 kienu nobbli. Fl-1785, l-Akkademja ta' Győr ġiet ittrasferita f'Pécs. Din l-akkademja eventwalment evolviet fi skola tad-[[dritt]]. L-ewwel teatru tal-ġebel tal-belt inbena fl-1839. Dak iż-żmien ta' Marija Tereża u binha Josef II, fil-belt insedjaw ruħhom ukoll nies mis-Swabja tul id-Danubju, il-Ġermanja. [[File:Vasvary_House_Pecs.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vasvary_House_Pecs.jpg|daqsminuri|Dar Vasváry.]] === Pécs matul is-seklu 19 u wara === L-industrija żviluppat ħafna fit-tieni nofs tas-seklu 19. Sal-1848, kien hemm 1,739 ħaddiem industrijali. Uħud mill-manifatturi kienu famużi fuq livell nazzjonali. Il-fabbriki tal-[[ħadid]] u tal-[[karta]] kienu fost l-iżjed moderni ta' dak iż-żmien. L-estrazzjoni tal-faħam kienet rilevanti. Inbnew ukoll fabbrika taz-zokkor u birrerija. Dak iż-żmien il-belt kellha 14,616-il resident. Matul ir-rivoluzzjoni tal-1848-1849, Pécs ġiet okkupata mill-armati Kroati għal żmien qasir, iżda nħelset minnhom bis-saħħa tal-armati tal-Asburgi f'Jannar 1849. Wara l-Kompromess Awstrijak-Ungeriż tal-1867, il-belt ta' Pécs żviluppat ferm, bħall-bliet u l-irħula l-oħra kollha tal-pajjiż. Mill-1867, Pécs ġiet ikkollegata mar-raħal fil-qrib ta' Barcs permezz ta' linja ferrovjarja, u mill-1882 ġiet ikkollegata wkoll ma' [[Budapest]]. Fl-1913 ġiet stabbilita sistema tat-tramm, iżda ma baqgħetx topera mill-1960. [[File:Pécs_nattbild_BÅn.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:P%C3%A9cs_nattbild_B%C3%85n.JPG|daqsminuri|Il-Pjazza ta' Széchenyi.]] Lejn l-aħħar tal-[[L-Ewwel Gwerra Dinjija|Ewwel Gwerra Dinjija]], il-Kontea ta' Baranya ġiet okkupata mit-truppi Serbjani, u damet sa Awwissu 1921 biex tiżgura li baqgħet parti mill-Ungerija. L-Università ta' Pressburg (illum il-ġurnata [[Bratislava]], is-[[Slovakkja]]) ġiet ittrasferita f'Pécs wara li l-Ungerija tilfet lil Pressburg skont it-Trattat ta' Trianon. Matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]], Pécs inħatfet mit-truppi [[Unjoni Sovjetika|Sovjetiċi]] tat-Tielet Front Ukren fid-29 ta' Novembru 1944 matul l-Offensiva ta' Budapest. Il-belt ġarrbet ħsarat żgħar biss, minkejja li seħħet battalja kbira bit-tankijiet tal-gwerra xi 20-25 kilometru (12-16-il mil) fin-Nofsinhar tal-belt, qrib l-inħawi ta' Villány, meta l-Armata Ħamra avvanzat lejn l-[[Awstrija]]. Sa tmiem it-Tieni Gwerra Dinjija, il-maġġoranza tal-abitanti kienu nies mis-Swabja tul id-Danubju. Uħud mill-eks insedjaturi Ġermaniżi tkeċċew lejn il-Ġermanja u l-Awstrija fl-1945-1948, bis-saħħa tal-Ftehim ta' [[Potsdam]]. Il-Ġermaniżi tal-Ungerija xorta waħda għadhom minoranza fil-belt.<ref>{{Ċita web|url=https://ldu-online.de/die-vertreibung|titlu=Die Vertreibung – Landsmannschaft der Deutschen aus Ungarn|lingwa=de-DE|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> Wara l-gwerra, l-iżvilupp reġa' qabad malajr ġmielu, u l-belt kibret u assorbiet diversi rħula fil-qrib. Fis-snin 80 tas-seklu 20, Pécs diġà kellha 180,000 abitant.<ref>Molnar, Miklos. (2001). A Concise History of Hungary. English translation. Cambridge, UK: Cambridge University Press.</ref> {| class="wikitable" |+Popolazzjoni storika !Sena !<abbr>Pop.</abbr> !<abbr>± %</abbr> |- !1870 |30,821 |—     |- !1890 |43,869 | +42.3 % |- !1900 |53,721 | +22.5 % |- !1910 |60,237 | +12.1 % |- !1920 |58,808 |−2.4 % |- !1930 |74,395 | +26.5 % |- !1941 |88,473 | +18.9 % |- !1949 |88,302 |−0.2 % |- !1960 |114,655 | +29.8 % |- !1970 |149,253 | +30.2 % |- !1980 |168,715 | +13.0 % |- !1990 |170,039 | +0.8 % |- !2001 |162,489 |−4.4 % |- !2011 |156,049 |−4.0 % |- !2020 |141,843 |−9.1 % |} [[Stampa:Pécs - Early Christian Mausoleum 01.JPG|daqsminuri|Il-pedamenti ta' Mawżolew Kristjan Bikri.]] Wara t-tmiem tal-era Soċjalista (1989-1990), Pécs u l-kontea tagħha, bħal ħafna inħawi oħra, ġew affettwati ħażin mit-tibdil: ir-rata tal-qgħad kienet għolja, il-minjieri u diversi fabbriki għalqu, u l-gwerra fl-eks Jugoslavja fis-snin 90 tas-seklu 20 affettwat it-turiżmu. Pécs kienet ukoll iċ-ċentru tal-Grupp tal-Appoġġ Nordiku (NSG) li kien jikkonsisti minn unitajiet mid-[[Danimarka]], min-[[Norveġja]], mill-[[Żvezja|Iżvezja]], mill-[[Finlandja]] u mill-[[Polonja]], bħala parti mill-iskjeramenti IFOR u mbagħad SFOR tan-[[NATO]], wara l-Ftehim ta' Dayton u wara li nkisbet il-paċi fl-eks Jugoslavja; l-ewwel unitajiet ġew skjerati f'Pécs lejn l-aħħar tal-1995 u l-bidu tal-1996. L-NSG ħadet ħsieb it-twassil tal-provvisti u tal-persunal u ħadet ħsieb kompiti loġistiċi oħra bejn il-pajjiżi parteċipanti u l-forzi skjerati tagħhom fil-Bożnija-Ħerzogovina. Fl-1998 Pécs ingħatat l-premju tal-UNESCO "''Bliet għall-Paċi''" talli żammet il-minoranzi kulturali tagħha, u anke għall-attitudni tolleranti u ta' għajnuna fil-konfront tar-refuġjati tal-Gwerer tal-Jugoslavja.<ref>{{Ċita web|url=https://www.hetek.hu/|titlu=Hetek Közéleti Hetilap - Kezdőlap|sit=www.hetek.hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> Fl-2007 Pécs ġiet ikklassifikata fit-tielet post, u fl-2008 ġiet ikklassifikata fit-tieni post bħala "''Belt li Tgħix Fiha''" (il-Premjijiet LivCom)<ref>{{Ċita web|url=http://www.livcomawards.com/2009-awards/whole-city-awards.htm|titlu=Livcom Awards 2009 - Whole City Awards|data=2010-03-12|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100312042052/http://www.livcomawards.com/2009-awards/whole-city-awards.htm|arkivju-data=2010-03-12|url-status=dead}}</ref> fil-kategorija ta' bliet b'bejn 75,000 u 200,000 abitant.<ref>{{Ċita web|url=http://www.ddrkh.hu/modules.php?name=News|titlu=Dél-dunántúli Regionális Államigazgatási Hivatal - Hírek|data=2009-03-05|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20090305014935/http://www.ddrkh.hu/modules.php?name=News|arkivju-data=2009-03-05|url-status=bot: unknown}}</ref> Fl-2010, Pécs intgħażlet bħala [[Kapitali Ewropea tal-Kultura]] flimkien ma' [[Essen]] u [[Istanbul]]. Il-motto tal-belt huwa "Il-Belt Mingħajr Fruntieri". Wara li ngħatat dan it-titlu, il-belt bdiet tiġi rinnovata ferm.<ref>{{Ċita web|url=https://pbkik.hu/?id=7491&term=|titlu=Pécs-Baranyai Kereskedelmi és Iparkamara|sit=Pécs-Baranyai Kereskedelmi és Iparkamara|lingwa=hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> Ġew iddisinjati u rinnovati l-postijiet pubbliċi, it-toroq, il-pjazez u l-kwartieri tal-belt, u nbnew ċentri kulturali ġodda, sala ġdida tal-kunċerti, librerija ġdida u kwartier kulturali ġdid sħiħ.<ref>[Pécsre áramlik a tőke www.origo.hu, 2008. 07. 17. - Pécsre áramlik a tőke].</ref> == Sit ta' Wirt Dinji == In-Nekropoli Kristjana Bikrija ta' Pécs (''Sopianae'') ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.<ref name=":0" /> Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (iii)''' "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-[[bniedem]]".<ref name=":0" /> == Attrazzjonijiet prinċipali == [[File:Pécs_Cella_Septichora.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:P%C3%A9cs_Cella_Septichora.jpg|daqsminuri|Iċ-''Cella Septichora''.]] [[File:Barbakan_colorful.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Barbakan_colorful.JPG|daqsminuri|Il-Barbakán imdawwal waqt festival.]] [[File:Tettye_Cross.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Tettye_Cross.jpg|daqsminuri|Is-Salib ta' Tettye.]] [[File:Zsolnay_Múzeum_épület.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Zsolnay_M%C3%BAzeum_%C3%A9p%C3%BClet.JPG|daqsminuri|Il-Mużew ta' Zsolnay f'dar tas-seklu 13.]] [[File:Hungary_Pecs_2005_June_068.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hungary_Pecs_2005_June_068.jpg|daqsminuri|It-Teatru Nazzjonali ta' Pécs.]] [[File:Csontvary-pecs2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Csontvary-pecs2.jpg|daqsminuri|Il-Mużew ta' Csontváry.]] Eżempju tajjeb tal-[[Storja|istorja]] tal-belt u tal-imgħoddi interessanti tagħha joħroġ fid-dieher fil-pjazza prinċipali, fejn għad hemm il-Moskea ta' Gazi Kasim, u għalkemm ġiet ikkonsagrata bħala knisja wara li t-Torok Ottomani rtiraw sekli ilu, in-nofs qamar tal-Iżlam għadu viżibbli fuq il-koppla, u fuqu hemm salib. Tabilħaqq, Pécs hija l-iżjed belt rikka f'termini ta' arkitettura Torka, permezz tal-fdalijiet notevoli tal-Banjijiet ta' Memi Pasa u l-mawżolew ta' Idris Baba, fost l-oħrajn. Il-Moskea ta' Yakovalı Hasan Paşa, li tmur lura għal nofs is-seklu 16, għadha tiffunzjona bħala moskea attiva u hija miftuħa għall-pubbliku għajr waqt is-servizzi tal-Ġimgħa mis-2.30 sat-3.30 ta' waranofsinhar. Dawn ta' hawn taħt huma l-attrazzjonijiet prinċipali tal-belt: * in-Nekropoli ta' ''Sopianae'' (Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO); * iċ-''Cella Septichora'' (tas-seklu 4); * il-Katidral (tas-seklu 11, rinnovat fis-seklu 19); * il-Palazz tal-Isqof Ungeriż (tas-seklu 12) * l-Università ta' Pécs (1367), il-binja tal-Fakultà tax-Xjenza u tal-Fakultà tal-Umanitajiet fit-Triq Ifjúság, u Ġnien Botaniku; * il-Librerija ta' Klimo (1774), l-ewwel librerija pubblika fl-Ungerija, li ġiet stabbilita mill-isqof George Klimo; * it-"Torri" tal-Barbakán (tas-seklu 15); * il-Fdalijiet f'Tettye (1505-1521); * il-Pjazza ta' Széchenyi (il-pjazza prinċipali); * il-Moskea tal-Paxà Qasim (1543-1546), oriġinarjament knisja [[Gotiku|Gotika]]: il-Katidral ta' San Bertalan mis-seklu 13; * il-Moskea ta' Yakovalı Hasan Paşa (tas-seklu 16); * iċ-Ċentru Storiku (djar Medjevali, Barokki, Klassiċi, Rokokò u tal-Art Nouveau); * il-Lukanda Nádor (1846) fil-Pjazza ta' Széchenyi; * il-Muniċipju tal-Kontea fil-Pjazza ta' Széchenyi; * il-Muniċipju tal-Belt fil-Pjazza ta' Széchenyi; * is-Sinagoga (1869); * il-Binja tal-Akkademja Ungeriża tax-Xjenzi (1884); * it-Teatru Nazzjonali ta' Pécs (''Nemzeti Színház''), inawgurat fl-1895; * il-Funtana ta' Zsolnay; * il-Palazz tal-Posta; * id-Dar tal-''Hungaricum''; * il-[[Mużew]] ta' Janus Pannonius; * il-Mużew tar-[[Rinaxximent]]; * il-Mużew ta' Csontváry; * il-Mużew ta' Zsolnay; * il-Mużew ta' Victor Vasarely; * il-Mużew ta' Amerigo Tot; * il-Mużew Etnografiku ta' Pécs; * il-Mużew tal-Istorja Naturali ta' Pécs; * il-Mużew tal-Ispiżjar ta' Szerecsen; * il-Gallerija ta' Pécs; * it-Triq tal-Mużewijiet; * il-Mawżolew ta' Zsolnay; * Bóbita (spettaklu ta' Punch u Judy); * it-Teatru ta' Janus (Pannonius); * it-Teatru Kroat f'Pécs; * it-Tielet Teatru; * il-Ġnien [[Żooloġija|Żooloġiku]] ta' Pécs; * il-lukketti tal-imħabba; * Magasház (fl-imgħoddi; twaqqa' fl-2016); * it-Torri tat-televiżjoni fuq il-muntanja Mecsek (1960). == Demografija == [[File:Pécs,_Király_Street,_44.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:P%C3%A9cs,_Kir%C3%A1ly_Street,_44.jpg|daqsminuri|Il-Knisja tal-Liċeo fit-Triq Király.]] Il-maġġoranza taċ-ċittadini (84.0 %) huma Ungeriżi skont iċ-ċensiment tal-2011. Il-Ġermaniżi fil-belt huma l-ikbar minoranza (4.2 %), segwiti mir-Rom (2.0 %), mill-Kroati (1.2 %) u mir-[[Rumanija|Rumeni]] (0.2 %). L-ikbar grupp reliġjuż huma l-Kattoliċi b'39.7 % Kattoliċi Rumani u 0.3 % Kattoliċi Griegi. It-tieni l-ikbar denominazzjoni huma l-[[Kalviniżmu|Kalvinisti]] (5.2 %) u t-tielet huma l-[[Luteraniżmu|Luterani]] (1.3 %). 27.8 % tal-popolazzjoni mhumiex reliġjużi. Minħabba l-għadd ta' studenti internazzjonali li jistudjaw u jgħixu f'Pécs, hemm diversità notevoli ta' ċittadini mhux permanenti. == Klima == {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="14" |''Data'' klimatika għal Pécs |- !Xahar !Jan !Fra !Mar !Apr !Mej !Ġun !Lul !Aww !Set !Ott !Nov !Diċ !Sena |- !'''Temp. għolja medja f'°C (°F)''' |1.6 (34.9) |4.8 (40.6) |10.3 (50.5) |16.0 (60.8) |20.9 (69.6) |24.0 (75.2) |26.3 (79.3) |25.9 (78.6) |22.3 (72.1) |16.6 (61.9) |8.8 (47.8) |3.4 (38.1) |15.1 (59.1) |- !Temp. medja ta' kuljum f'°C (°F) |−1.4 (29.5) |1.3 (34.3) |5.6 (42.1) |10.7 (51.3) |15.5 (59.9) |18.6 (65.5) |20.5 (68.9) |20.1 (68.2) |16.6 (61.9) |11.3 (52.3) |5.1 (41.2) |0.6 (33.1) |10.4 (50.7) |- !Temp. baxxa medja f'°C (°F) |−4.0 (24.8) |−1.7 (28.9) |1.6 (34.9) |6.0 (42.8) |10.5 (50.9) |13.6 (56.5) |15.0 (59.0) |14.7 (58.5) |11.7 (53.1) |7.0 (44.6) |2.2 (36.0) |−1.7 (28.9) |6.2 (43.2) |- !Preċipitazzjoni medja f'mm (pulzieri) |39 (1.5) |32 (1.3) |38 (1.5) |55 (2.2) |63 (2.5) |84 (3.3) |61 (2.4) |63 (2.5) |47 (1.9) |37 (1.5) |56 (2.2) |44 (1.7) |619 (24.5) |- !Medja ta' jiem bil-preċipitazzjoni (≥ 1.0 mm) |7 |6 |7 |8 |9 |10 |7 |7 |6 |6 |8 |8 |89 |- !Umdità relattiva medja (%) |90 |85 |70 |65 |65 |70 |70 |70 |75 |80 |85 |90 |76.3 |- !Medja ta' sigħat ta' xemx fix-xahar |68.2 |92.4 |145.7 |186.0 |235.6 |258.0 |294.5 |266.6 |207.0 |164.3 |81.0 |58.9 |2,058.2 |- | colspan="14" |Sors: Climates to travel.<ref>{{Ċita web|url=https://www.climatestotravel.com/climate/hungary/pecs|titlu=Pecs climate: weather by month, temperature, precipitation, when to go|sit=www.climatestotravel.com|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> |} == Ekonomija == [[File:Gyugyi_zsolnay_collection_3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Gyugyi_zsolnay_collection_3.jpg|daqsminuri|L-iżjed prodott magħruf ta' Pécs huwa l-Porċellana ta' Zsolnay - Vażun ta' [[Alhambra]] magħmul minn Tádé Sikorski (1884).]] Storikament Pécs kienet magħrufa sew fl-Ungerija għall-industrija tagħha b'diversi fabbriki, iżda wara l-waqgħa tal-[[Purtiera tal-Ħadid]] ħafna minnhom ma felħux għat-tranżizzjoni ekonomiku u fallew (eż. Pécsi Kesztyűgyár, Pécsi Bőrgyár, Littke Pezsgőgyár, eċċ.).<ref>{{Ċita web|url=https://www.pecsma.hu/abszolut-pecs/tele-van-pecs-az-iparoscsaladok-oroksegeivel/|titlu=Tele van Pécs az iparoscsaládok örökségeivel|kunjom=Viktor|isem=Gyimesi|data=2016-07-26|lingwa=hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> Sa ftit snin ilu, il-belt kellha minjiera tal-faħam u tal-uranju, iżda issa baqgħet teżisti biss il-minjiera tar-ramel li tiġi operata mill-kumpanija tal-estrazzjoni Ungeriża msejħa ''Quartz''.<ref>{{Ċita web|url=http://quartzkft.hu/|titlu=Quartz Kft. – Homokbányászat VOLVO és CATERPILLAR rakodó- és kotrógépek igénybevételével.|lingwa=hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> Il-fabbrika tal-porċellana tant famuża nazzjonalment (u sa ċertu punt internazzjonalment ukoll), ''Zsolnay Porcelain'' hija l-mimmi ta' għajnejn Pécs. Il-ħitan u s-soqfa ta' diversi binjiet pubbliċi u privati fil-belt huma mżejna bil-porċellana tal-kumpanija u b'hekk joħolqu l-pajsaġġ urban uniku ta' Pécs. Il-''Pécsi Sörfőzde'' (il-Birrerija ta' Pécs) hija waħda mill-erba' birreriji Ungeriżi prinċipali (l-oħrajn huma l-Birreriji ta' Dreher, Borsod u Heineken Hungária), iżda l-unika waħda minnhom b'sjieda Ungeriża għalkollox. Tipproduċi birra speċjali, li hija magħrufa għax ma tissaffiex qabel l-ibbottiljar.<ref>{{Ċita web|url=https://pecsisor.hu/kezdolap/|titlu=Kezdőlap|sit=Pécsi Sörfőzde|lingwa=hu-HU|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> Il-manifattur Ungeriż tat-tessuti ''Rovitex Hungária'', il-manifattur Amerikan tal-krejnijiet Terex<ref>{{Ċita web|url=https://www.terex.com/cranes/en/about/location-information|titlu=Locations|sit=Terex Cranes|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>, il-manifattur Ungeriż tal-imwieżen ''Pécsi Mérlegstúdió''<ref>{{Ċita web|url=https://merlegstudio.hu/cegunkrol|titlu=Cégünkről|sit=merlegstudio.hu|lingwa=hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>, il-manifattur Ungeriż tal-għamara ''Megyeri Bútor''<ref>{{Ċita web|url=https://butorlapszabaszat.hu/butorlapszabaszat-baranya/megyeri-butor-kft-butorlapszabaszat-pecs|titlu=Megyeri Bútor Kft. – bútorlapszabászat – Pécs {{!}} Országos Bútorlapszabászat és Lapszabászat kereső|kunjom=butorlapszabaszat.hu|data=2012-10-14|sit=butorlapszabaszat.hu|lingwa=hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>, il-manifattur Ungeriż tal-għodda għall-qtugħ ''FORSZ''<ref>{{Ċita web|url=http://forszkft.hu/en/|titlu=FORSZ Ltd. {{!}}|lingwa=hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>, il-manifattur Ġermaniż tal-iswiċċbords HB-Kapcsolószekrénygyártó (parti minn Bader Gruppe)<ref>{{Ċita web|url=https://badergruppe.com/kontakt/|titlu=Kontakt – Bader Gruppe|lingwa=de-DE|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>, il-kumpanija Ungeriża tar-riċiklaġġ ''Alcufer''<ref>{{Ċita web|url=https://www.alcufer.hu/hu/bemutatkozas/|titlu=Bemutatkozás — Alcufer Kft.|sit=www.alcufer.hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>, il-manifattur agrikolu Ungeriż ''HIDROT''<ref>{{Ċita web|url=https://hidrot.hu/cegbemutato|titlu=Hidrot|sit=hidrot.hu|lingwa=hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>, il-manifattur Ungeriż tal-għodda tat-trobbija tal-[[Annimal|annimali]] ''Önitató''<ref>{{Ċita web|url=https://onitato.hu/|titlu=Kezdőlap|sit=Önitató Kft.|lingwa=hu|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230330110004/https://onitato.hu/|arkivju-data=2023-03-30|url-status=dead}}</ref>, il-fabbrika tat-tabakk ''Pécsi Dohánygyár'' (bis-sjieda f'idejn il-British American Tobacco), il-manifattur Ungeriż tal-ispare parti tal-[[Karozza|karozzi]] ''Matro''<ref>{{Ċita web|url=https://matro.hu/rolunk/|titlu=Rólunk|lingwa=hu-HU|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>, il-manifattur Ungeriż tal-kaxxaforti ''Strauss Metal''<ref>{{Ċita web|url=https://straussmetal.hu/en/|titlu=Széf, páncélszekrény kis- és nagykereskedés! Strauss Metal B|sit=straussmetal.hu|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>, il-manifattur Ungeriż tal-makkinarji tal-ippakkjar ''SOMAPAK''<ref>{{Ċita web|url=http://somapak.hu/en/history/|titlu=Somapak {{!}} History|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>, il-produttur Ungeriż tal-plastik ''Termoplast''<ref>{{Ċita web|url=https://www.termoplast.hu/company_review.php|titlu=Company review {{!}} TERMOPLAST Műanyagfeloldgozó Kkt.|sit=www.termoplast.hu|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230416091927/https://www.termoplast.hu/company_review.php|arkivju-data=2023-04-16|url-status=dead}}</ref>, l-Istamperija ''Bocz''<ref>{{Ċita web|url=http://bocznyomda.hu/|titlu=Bocz nyomdaipari Kft. – Ofszet- és digitális nyomda Pécsen|sit=bocznyomda.hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>, il-manifattur Ungeriż tal-pikles ''Babina''<ref>{{Ċita web|url=http://pannonflavours.org/hu/producer/babina-savanyito-uzem-28.html|titlu=Pannon Flavour|data=2018-10-11|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20181011013848/http://pannonflavours.org/hu/producer/babina-savanyito-uzem-28.html|arkivju-data=2018-10-11|url-status=dead}}</ref>, il-manifattur Ungeriż tal-prodotti tal-plastik ''Karsai Pécs''<ref>{{Ċita web|url=https://www.emis.com/php/company-profile/HU/Karsai_Pecs_Kft_en_2595979.html|titlu=Karsai Pecs Kft. Company Profile - Hungary {{!}} Financials & Key Executives {{!}} EMIS|sit=www.emis.com|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>, u l-manifattur Ungeriż tal-metall ''Riner Metal<ref>{{Ċita web|url=http://riner.hu/?menu=company&submenu=tortenet|titlu=Riner-Metal Kft.|sit=riner.hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref>'', huma bbażati hemmhekk u għandhom faċilitajiet tal-produzzjoni fil-belt. Hemm żvilupp gradwali tal-industrija moderna tat-teknoloġija avvanzata, pereżempju bil-kumpanija Finlandiża tal-manifattura tal-elettronika ''Elcoteq,'' li hija l-ikbar impjegatur industrijali fil-belt, flimkien mal-manifattur Ungeriż tal-elettronika ''Z Elektronika''<ref>{{Ċita web|url=https://zelektronika.hu/en/homepage/|titlu=Homepage|sit=Z Elektronika|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> u mal-manifattur Ungeriż tan-networks informatiċi TG Netcom.<ref>{{Ċita web|url=https://www.tgnetcom.hu/index.php?lang=en|titlu=TG Netcom Kft. {{!}} Our company|sit=www.tgnetcom.hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> Il-kumpanija Ġermaniża tat-trasport, Dachser, għandha ċentru tal-loġistika f'Pécs. Il-kumpanija tal-immaniġġjar u tar-riċiklaġġ tal-iskart ''Biokom''<ref>{{Ċita web|url=https://biokom.hu/cegbemutatas/|titlu=CÉGBEMUTATÁS|lingwa=hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> (b'sjieda f'idejn il-belt) hija responsabbli għat-trasport u għar-riċiklaġġ tal-iskart fit-territorju kollu ta' Pécs u fl-inħawi tal-madwar. L-enerġija li tintuża fl-insedjament tiġi prodotta l-iktar miż-żewġ impjanti tal-bijomassa ta' ''Pannonpower'' (parti minn Veolia) li jikkonsistu minn impjant tal-enerġija mħaddem bil-laqx tal-[[injam]] ta' 49,9 MW u minn impjant tal-enerġija mħaddem bil-prodotti agrikoli sekondarji ta' 35 MW.<ref>{{Ċita web|url=http://www.pannonpower.hu/tagvallalatok/pannon-hoeromu-zrt/tevekenysegunk|titlu=Pannonpower|data=2018-05-09|sit=web.archive.org|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180509080111/http://www.pannonpower.hu/tagvallalatok/pannon-hoeromu-zrt/tevekenysegunk|arkivju-data=2018-05-09|url-status=dead}}</ref> L-ikbar għalqa b'ċelloli solari tal-pajjiż tinsab f'Pécs ukoll, bis-saħħa tal-pożizzjoni tal-belt fin-Nofsinhar u l-ammont ta' sigħat ta' [[xemx]] fil-belt, u din tista' tipproduċi madwar 10 MW ta' enerġija fis-sena. L-impjant tal-enerġija solari huwa operat minn ''MVM Hungarowind'' (parti mill-Grupp MVM).<ref>{{Ċita web|url=http://magyarepitok.hu/oriasi-naperomu-epult-pecsi-hoeromu-helyere|titlu=Óriási naperőmű épült a pécsi hőerőmű helyére|kunjom=Zrt|isem=REGON Média|sit=magyarepitok.hu|lingwa=hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> Iċ-Ċentru Expo ta' Pécs għall-Wirjiet u l-Konferenzi jipprovdi spazju għall-wirjiet u għall-konferenzi internazzjonali. == Edukazzjoni == L-Università ta' Pécs ġiet stabbilita minn Lwiġi I tal-Ungerija fl-1367. Hija l-eqdem università fl-Ungerija, u hija fost l-ewwel universitajiet [[Ewropa|Ewropej]]. Dan l-aħħar kienet maqsuma f'żewġ entitajiet, waħda għall-[[Mediċina]] u l-Ortodontika (POTE) u oħra ikbar għal studji oħra: JPTE (Janus Pannonius Tudományegyetem).<ref>{{Ċita web|url=https://aok.pte.hu/|titlu=PTE ÁOK|sit=aok.pte.hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> Il-POTE (l-Iskola Medika tal-Università ta' Pécs, issa magħrufa bħala l-Iskola Medika) għandha programm kbir bl-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]] għall-mediċina ġenerali u għad-dentistrija (bi studenti mill-Amerka, mill-[[Asja]], mill-[[Afrika]] u mill-Ewropa, inkluż bosta Skandinavi) u programm ġdid bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]. Fl-1 ta' Jannar 2000, dawn iż-żewġ entitajiet ġew imwaħħda bl-isem ta' Università ta' Pécs (bl-akronimu: PTE - Pécsi Tudományegyetem - l-Università ta' Pécs). Illum il-ġurnata, l-Università ta' Pécs saret l-iżjed università internazzjonalizzata fl-Ungerija b'madwar 5,000 student internazzjonali minn total ta' madwar 20,000 student (madwar 25 %).<ref>{{Ċita web|url=https://international.pte.hu/international-relations/overview|titlu=International Relations in a Nutshell|sit=international.pte.hu|lingwa=en|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> == Politika == Is-sindku attwali ta' Pécs huwa Attila Péterffy (Pécs Jövője, Öt Torony). L-Assemblea Muniċipali lokali, eletta fl-elezzjonijiet tal-gvern lokali fl-2019, hija magħmula minn 26 membru (Sindku, 18-il kostitwenza individwali jew MEPs u seba' MEPs mil-Lista ta' Kumpens), maqsuma f'partiti u f'alleanzi [[Politika|politiċi]] kif ġej:<ref>{{Ċita web|url=https://www.valasztas.hu/telepules-adatlap_onk2019|titlu=Település adatlap|sit=Nemzeti Választási Iroda|lingwa=hu-HU|data-aċċess=2023-03-30}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan="2" |Partit !Siġġijiet |- | |Pécs Jövője |'''18''' |- | |Fidesz-KDNP-ÖPE |'''7''' |- | |Politics Can Be Different |'''1''' |} Il-politiki mfassla minn Fidesz f'Pécs inkludew liġi tal-2014, li permezz tagħha huwa illegali li tgħix fil-belt mingħajr saqaf fuq rasek<ref>{{Ċita web|url=https://budapestbeacon.com/pecs-bans-homeless-from-public-areas/|titlu=Pécs bans homeless from public areas|kunjom=Prókai|isem=-Eszter|data=2014-09-26|sit=The Budapest Beacon|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180301164341/https://budapestbeacon.com/pecs-bans-homeless-from-public-areas/|arkivju-data=2018-03-01|url-status=dead}}</ref>, u sejħa uffiċjali tal-2017 biex is-sidien tal-proprjetà ma jagħtux spazju lil NGO appoġġata mill-OSF.<ref>{{Ċita web|url=https://budapestbeacon.com/pecs-adopts-declaration-calling-property-owners-refrain-renting-property-osf-grantee/|titlu=Pécs adopts declaration calling on property owners to refrain from renting property to OSF grantee|kunjom=Novak|isem=Benjamin|data=2017-12-14|sit=The Budapest Beacon|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230330110011/https://budapestbeacon.com/pecs-adopts-declaration-calling-property-owners-refrain-renting-property-osf-grantee/|arkivju-data=2023-03-30|url-status=dead}}</ref> === Lista ta' sindki === Lista ta' sindki tal-belt mill-1990: {| class="wikitable" !Membru ! colspan="2" |Partit !Mandat |- |Zoltán Krippl | |SZDSZ |1990–1994 |- |Zsolt Páva | |Fidesz |1994–1998 |- |László Toller | |MSZP |1998–2006 |- |Péter Tasnádi | |MSZP |2006–2009 |- |Zsolt Páva | |Fidesz |2009–2019 |- |Attila Péterffy | |Indipendenti |2019– |} == Trasport == [[File:Hungary_pecs_-_allomas1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hungary_pecs_-_allomas1.jpg|alt=|daqsminuri|Żewġ ferroviji fl-Istazzjon Ċentrali ta' Pécs.]] === Toroq === * L-awtostrada M6/M60 tikkollega lil Pécs u Budapest b'ħin tas-sewqan bejn iż-żewġ bliet ta' madwar siegħa u nofs attwalment. L-awtostrada kollha nfetħet fil-31 ta' Marzu 2010. L-awtostrada M6 tgħaddi minn ġol-belt u b'hekk għandha assi mil-Lvant għall-Punent u tibqa' sejra lejn Barcs fil-fruntiera mal-Kroazja. Rotot sekondarji huma: * Rotta 57: Pécs - Mohács, * Rotta 58: Pécs - Drávaszabolcs, * Rotta 66: Pécs - Kaposvár. === Ferrovija === [[File:Pécsi_2A_busz_(MOS-218).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:P%C3%A9csi_2A_busz_(MOS-218).jpg|alt=|daqsminuri|Karozza tal-linja Volvo 7900A tal-Linja 2A fiċ-ċentru tal-belt.]] Pécs hija kkollegata ma' Budapest permezz ta' Pusztaszabolcs, u għandha kollegamenti diretti ma' Mohács u ma' Nagykanizsa. Iddisinjat minn [[Ferenc Pfaff]], l-istazzjon ferrovjarju prinċipali nbena fl-1900 u sar binja elenkata fl-2008. Il-binja stess inbniet bl-istil tal-Ekklettiċiżmu Rinaxximentali, u fiha riljievi ta' [[James Watt]] u ta' [[George Stephenson]] iddisinjati minn [[Klein Ármin]] u magħmula mill-fabbrika ta' Zsolnay. Fil-pjazza quddiem l-istazzjon ferrovjarju hemm ċentru kbir ta' tranżitu, inkluż venda tal-karozzi tal-linja, waqfa tal-karozzi tal-linja u żona tat-taksis. [[File:Pogany_airport.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pogany_airport.jpg|daqsminuri|L-Ajruport Internazzjonali.]] ==== Tramm ==== Bejn l-1914 u l-1960 fil-belt kien jopera t-tramm ukoll. === Karozzi tal-linja === Il-karozzi tal-linja huma l-mezz primarju tat-trasport pubbliku fil-belt. === Ajruport === F'Marzu 2006 infetaħ ajruport ġdid f'Pécs, imsejjaħ l-Ajruport Internazzjonali ta' Pécs-Pogány. It-traffiku prinċipali tiegħu huwa fornut minn ajruplani żgħar mikrija. == Sport == * [[Pécsi MFC]], klabb tal-[[futbol]] li jilgħab fin-Nemzeti Bajnokság II; * [[Pécsi Vasutas SK]], klabb tal-futbol li jilgħab fil-lig reġjonali ta' Baranya megye; * [[PEAC-Pécs]], tim tal-basketball professjonali tan-nisa tal-ewwel diviżjoni; * [[Pécsi VSK]], tim tal-water polo tal-irġiel; * [[Pécsi Indiánok SK]], klabb tar-rugby. [[File:ZoltanGera.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ZoltanGera.JPG|daqsminuri|Zoltán Gera.]] [[File:László_Sólyom.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:L%C3%A1szl%C3%B3_S%C3%B3lyom.jpg|daqsminuri|László Sólyom, President Ungeriż mill-2005-2010.]] == Nies notevoli li twieldu f'Pécs == * [[Károly Balogh Mankóbüki]], il-President tal-Qorti Rjali ta' Pécs; * [[Marcel Breuer]], [[arkitett]] u disinjatur tal-għamara; * [[Pál Dárdai]], plejer tal-futbol; * [[Petar Dobrović]], pittur u President Serbjan tal-eks Repubblika ta' Baranya-Baja; * [[József Eötvös]], kitarrist u mużiċist; * [[Dezső Ernster]], bassist tal-Opera Metropolitana; * [[Sigismund Ernuszt]], isqof ta' Pécs; * [[Lipót Fejér]], matematiku; * [[Alfréd (Fred) Forbát]], arkitett tal-[[Bauhaus u s-Siti tal-Moviment f'Weimar, f'Dessau u f'Bernau|Bauhaus]]; * [[Zoltán Gera]], plejer tal-futbol; * [[Leopold Hirschfeld]], produttur tal-birra u fundatur tal-Pécsi Sörfőzde; * [[János Horvay]], skultur; * [[Katinka Hosszú]], għawwiema u rebbieħa ta' tliet medalji tad-deheb fil-[[Logħob Olimpiku]] tal-2016; * [[Zsuzsanna Jakabos]], għawwiema; * [[Jenő Jandó]], pjanist; * [[György Klimó]], isqof ta' Pécs u fundatur tal-istamperija u tal-librerija pubblika; * [[Dezső Lauber]], sportiv u arkitett; * [[László Lénárd]], newroxjenzat u fiżiku; * [[Kató Lomb]], interpretu u lingwist; * [[Maximinus]], Prefett Pretorjan; * [[Farkas Molnár]] (1897-1945), arkitett, pittur, saġġist u artist grafiku Ungeriż; * [[Janus Pannonius]], isqof ta' Pécs; * [[İbrahim Peçevi]] (Ibrahim ta' Pécs), storiku u kronista Ottoman; * [[Karl (Freiherr) von Pflanzer-Baltin]]; * [[Anton von Rosas]], oftalmologu; * [[Joe Rudán]], [[kantant]]; * [[László Sólyom]], President tal-Ungerija; * [[Béla Tarr]], reġista; * [[Olga Tass]], ġinnasta Olimpika; * [[Victor Vasarely]], artist; * [[Balázs Zamostny]] (twieled fl-1992), plejer tal-futbol Ungeriż. == Ġemellaġġ == Pécs hija ġemellata ma':<ref>{{Ċita web|url=https://pecseconomy.eu/city-of-pecs/twin-cities-of-pecs/|titlu=Twin cities of Pécs – PécsEconomy|lingwa=hu|data-aċċess=2023-03-30}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://ata.gov.al/2018/10/12/binjakezim-mes-shkodres-dhe-qytetit-pec-ne-hungari/|titlu=Binjakëzim mes Shkodrës dhe qytetit Pec në Hungari - ATSH -|kunjom=Shqiptare|isem=Axhencia Telegrafike|data=2018-10-12|sit=Agjencia Telegrafike Shqiptare|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-03-30|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20201113062312/https://ata.gov.al/2018/10/12/binjakezim-mes-shkodres-dhe-qytetit-pec-ne-hungari/|arkivju-data=2020-11-13|url-status=dead}}</ref> * [[Arad]], ir-[[Rumanija]]; * [[Beyoğlu]], it-[[Turkija]]; * [[Cluj-Napoca]], ir-Rumanija; * [[Fellbach]], il-[[Ġermanja]]; * [[Graz]], l-[[Awstrija]]; * [[Krakovja]], il-[[Polonja]]; * [[Kütahya]], it-Turkija; * [[Lahti]], il-[[Finlandja]]; * [[Novi Sad]], is-[[Serbja]]; * [[Olomouc]], iċ-[[Ċekja]]; * [[Osijek]], il-[[Kroazja]]; * [[Seattle]], l-[[Stati Uniti|Istati Uniti]]; * [[Shiraz]], l-[[Iran]]; * [[Shkodër]], l-[[Albanija]]; * [[Sliven]], il-[[Bulgarija]]; * [[Terracina]], l-[[Italja]]; * [[Tucson]], l-Istati Uniti; * [[Tuzla]], il-[[Bożnija u Ħerżegovina|Bożnija-Ħerzegovina]]; * [[Żagreb]], il-Kroazja. Il-belt għandha rabta amikevoli informali ma' [[Peterborough]], l-[[Renju Unit|Ingilterra]]. == Gallerija == <gallery widths="120" heights="120" class="center" style="border: 1px solid #a86; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); border-radius: 0.5em;"> Stampa:Pécs székesegyház.JPG|Il-Katidral. Stampa:Pécs levéltár.JPG|L-Arkivji ta' Pécs. Stampa:Jókai Square, Pécs.jpg|Iċ-ċentru storiku. Stampa:Szechenyi square new Pecs.JPG|Il-Moskea ta' Pasha Qasim. Stampa:Pécs, Király St. and Színház Sq. corner.jpg|Triq Király. Stampa:PTE-BTK-TTK.jpg|L-Università ta' Pécs. Stampa:Lyceum templom Pécs.JPG|Triq Király. Stampa:Post office Pécs 2010.jpg|Il-Palazz tal-Posta. Stampa:Zsolnay-Brunnen, Pécs04.jpg|Il-Funtana ta' Zsolnay. Stampa:Jokai ter Pecs.jpg|Il-Pjazza ta' Jókai. Stampa:Pécs, Lóránt Palace 01.jpg|Iċ-ċentru storiku. Stampa:Hotel Nádor Pécs.JPG|Il-Lukanda Nádor. Stampa:Hungary Pecs 2005 June 053.jpg|Kappella. Stampa:Tettye Havihegyi kápolna.JPG|Il-Kappella ta' Havihegy. Stampa:Tettye Romok.JPG|Fdalijiet f'Tettye. Stampa:Pécs - Saint Sebastian church 01.jpg|Knisja. Stampa:Hungary Pecs 2005 June 030.jpg|Is-Sinagoga. Stampa:Yakovali Hassan Mosque 1.jpg|Il-Moskea ta' Yakovalı Hasan Paşa. Stampa:Pécs MTA-székház.jpg|L-Akkademja Ungeriża tax-Xjenzi f'Pécs. Stampa:Hungary Pecs 2005 June 076University.jpg|Il-Fakultà tal-Umanità u x-Xjenzi Naturali tal-Università ta' Pécs. Stampa:Hungary Pecs 2005 June 032.jpg|Statwa ta' Lajos Kossuth. Stampa:02 Pecs, Hungary - Great Synagogue.jpg|Il-Pjazza ta' Kossuth u s-Sinagoga. Stampa:Hungary pecs - francia emlekmu.jpg|Monument Franċiż. Stampa:Pecs Tettye 02.jpg|Tettye. Stampa:Megyeszékhely - Baranya megye - Pécs.jpg|Veduta mill-ajru. Stampa:Pécs látképe.jpg|Veduta panoramika. Stampa:Pannonpower-Pécs.jpg|L-Impjant tal-Enerġija ta' Pannonpower. Stampa:Pecs 2010 Logo.svg|Logo tal-Belt Kapitali Ewropea tal-Kultura tal-2010. </gallery> == Referenzi == [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Bliet Ewropej]] [[Kategorija:Ungerija]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fl-Ungerija]] eyk1jtidu91lvxp7rcesp7v9ms6g4e1 0 30258 330105 313027 2026-05-17T05:10:39Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330105 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Samuel Deguara''' (twieled fil-21 ta' Ġunju 1991) huwa plejer professjonali [[Maltin|Malti]] tal-[[basketball]] li jilgħab mat-Tainan TSG GhostHawks fit-T1 League.<ref>{{Ċita web|url=https://www.spin.ph/basketball/abl/alab-pilipinas-signs-7-foot-4-sam-deguara-as-new-world-import-a2437-20191205|titlu=Giant boost as Alab signs 7-foot-6 Sam Deguara as new import|sit=Spin.ph|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-05}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.eurobasket.com/Malta/news/464545/Silute-lands-Samuel-Deguara|titlu=Basketball News, Scores, Stats, Analysis, Standings|sit=www.eurobasket.com|data-aċċess=2023-06-05}}</ref> Huwa l-itwal raġel fl-[[Italja]] u f'[[Malta]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.vice.com/en/article/xyb8kq/samuel-deguara-is-75-unemployed-and-looking-for-a-basketball-home|titlu=Samuel Deguara is 7'5, Unemployed, And Looking For A Basketball Home|kunjom=Riches|isem=Sam|data=2016-02-08|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-05}}</ref> B'tul ta' seba' piedi u seba' pulzieri (2.31 metri), Deguara attwalment huwa t-tielet l-itwal plejer attiv tal-basketball fid-[[Id-Dinja|dinja]], flimkien mal-[[Montenegro|Montenegrin]] [[Slavko Vraneš]], u huma itwal minnhom biss [[Sun Ming Ming]] li huwa twil seba' piedi u disa' pulzieri (2.36 metri) u [[Paul Sturgess]] li huwa kemxejn itwal minn 7 piedi u seba' pulzieri (2.31 metri). == Karriera professjonali == === Bidu fl-Italja === Deguara beda l-karriera professjonali tiegħu wara li ffirma kuntratt ta' disa' snin ma' Benetton Treviso, wara li kiber min-nursery tal-klabb. Wara tliet snin, Deguara ġie misluf lit-timijiet Taljani BVO Caorle u CUS Bari Pallacanestro tul is-sentejn ta' wara. Fl-istaġun suċċessiv huwa lagħab ma' Pallacanestro Reggiana fis-Serie A, u lagħab logħba waħda biss kontra Armani Milano. === Malta === Wara l-martirju ta' korrimenti sportivi fl-Italja, Deguara ddeċieda li jirritorna lejn art twelidu Malta, u ffirma ma' BUPA Luxol għall-istaġun 2013-2014. Deguara għamel suċċess hemmhekk, b'medja ta' 29.5 punt u 21.4 rebound kull logħba. === Spanja === Wara l-perjodu li fih lagħab Malta, Deguara kompla l-karriera tal-basketball tiegħu fi [[Spanja]]. L-ewwel lagħba ma' Viten Getafe, fejn skurja ħames punti u għamel sitt rebounds f'għaxar minuti logħob.<ref>{{Ċita web|url=https://fbm.es/es/errores?codigo=404&404;https://fbm.es:443/competiciones/nacionales-feb/4830-el-techo-del-baloncesto-espanol-juega-en-el-viten-getafe|titlu=Federación de Baloncesto de Madrid|kunjom=S.L|isem=Indalweb Internet|sit=Federación de Baloncesto de Madrid|lingwa=es-ES|data-aċċess=2023-06-05}}</ref> Wara l-Getafe, Deguara kompla jilgħab fi Spanja ma' Fuenlabrada kif ukoll mat-tim tar-riżervi tagħhom. Deguara lagħab ukoll ma' Ferrol, fejn skurja 17-il punt u għamel 17-il rebound u tliet blocks fid-debutt tiegħu, b'medja ta' 15-il punt u 11-il rebound kull logħba. === [[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]] === Deguara kompla l-karriera tal-basketball tiegħu fl-[[Stati Uniti|Amerka]], fejn intgħażel bħala 98 plejer inġenerali fis-sitt rawnd mill-Erie Bayhawks fl-NBA Development League Draft tal-2015. Madankollu, Deguara ma lagħabx logħba waħda mal-BayHawks. Deguara mbagħad iffirma kuntratt il-[[Kanada]] mat-tim il-ġdid fl-NBL tal-Kanada, Niagara River Lions.<ref>{{Ċita web|url=https://ca.sports.yahoo.com/blogs/eh-game/7-foot-5-maltese-basketball-player-hopes-to-turn-canadian-experience-into-big-opportunity-163959784.html|titlu=7-foot-5 Maltese basketball player hopes Canadian experience pays off|data=2016-01-06|sit=Yahoo Sports|lingwa=en-CA|data-aċċess=2023-06-05|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20230605163429/https://ca.sports.yahoo.com/blogs/eh-game/7-foot-5-maltese-basketball-player-hopes-to-turn-canadian-experience-into-big-opportunity-163959784.html|arkivju-data=2023-06-05|url-status=dead}}</ref> Minkejja l-iffirmar b'ħafna għagħa u reklamar mal-klabb Kanadiż, kien prattikament assenti għall-biċċa l-kbira tad-debutt tat-tim fl-NBLC, u lagħab fi tliet logħbiet biss, b'total ta' seba' minuti, fejn skurja żewġ punti biss fil-logħbiet kollha.<ref>{{Ċita web|url=https://basketball.realgm.com/player/Samuel-Deguara/Summary/27996|titlu=Samuel Deguara Player Profile, Niagara River Lions - RealGM|sit=basketball.realgm.com|data-aċċess=2023-06-05}}</ref> === Litwanja === Deguara ffirma kuntratt mat-tim [[Litwanja|Litwan]] BC Šilutė, fit-tieni diviżjoni Litwana tal-NKL.<ref>{{Ċita web|url=https://www.eurobasket.com/Malta/news/464545/Silute-lands-Samuel-Deguara|titlu=Basketball News, Scores, Stats, Analysis, Standings|sit=www.eurobasket.com|data-aċċess=2023-06-05}}</ref> === Lura Malta === Deguara reġa' lura Malta għat-tieni darba, u reġa' lagħab mal-BUPA Luxol, fejn għen lill-klabb jirbaħ it-13-il kampjonat Malti tiegħu, u kaxkru lill-klabb Malti tal-[[Furjana]] MCP Car Parks f'sensiela ta' ħames logħbiet.<ref>{{Ċita web|url=https://netnews.com.mt/2017/04/23/bupa-luxol-champions-ghat-13-il-darba/|titlu=BUPA Luxol Champions għat-13-il darba|kunjom=https://netnews.com.mt/author/stewartsaid|data=2017-04-23|lingwa=mt-MT|data-aċċess=2023-06-05}}</ref> === Xlokk tal-Asja === Deguara mar jilgħab l-[[Asja]] għall-ewwel darba fil-karriera tiegħu, fejn iffirma mat-tim [[Malażja|Malażjan]] tal-NBL, Farmcochem, fejn rebaħ it-titlu tal-Pro League tal-Malażja fl-unika staġun tiegħu mal-klabb, u skurja 24 punt u għamel 24 rebound fil-logħba tal-kampjonat kontra l-KL Dragons.<ref>{{Ċita web|url=https://www.thestar.com.my/sport/basketball/2017/10/30/farmcos-guga-and-ban-sin-snuff-out-dragons-fire-in-mpl-final|titlu=Farmco’s Guga and Ban Sin snuff out Dragons’ fire in MPL final|kunjom=GUAN|isem=KNG ZHENG|sit=The Star|lingwa=en|data-aċċess=2023-06-05}}</ref> Ftit wara s-soġġorn tiegħu fil-Malażja, Deguara ffirma ma' klabb ieħor tax-Xlokk tal-Asja, PEA, fit-[[Tajlandja]]. F'Jannar 2018, Deguara ffirma ma' klabb Tajlandiż ieħor tal-ASEAN Basketball League, Mono Vampire, fejn lagħab bħala sostitut ta' [[Reggie Johnson]], li telaq mit-tim minħabba raġunijiet personali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.asia-basket.com/Thailand/news/518581/Samuel-Deguara-(ex-Farmcochem)-signs-at-Mono-Vampire|titlu=Asian Basketball News, Scores, Stats, Analysis, Standings|sit=www.asia-basket.com|data-aċċess=2023-06-05}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://aseanbasketballleague.com/|titlu=Asian Basketball {{!}} asian basketballleague.com|sit=ABL|lingwa=en-US|data-aċċess=2023-06-05}}</ref> Deguara reġa' lagħab fil-league tax-Xlokk tal-Asja mas-San Miguel Alab Pilipinas, fejn lagħab bħala sostitut ta' [[Adrian Forbes]] bħala t-tielet plejer barrani tat-tim. === Tajwan === Fil-21 ta' Marzu 2022, Deguara ffirma mat-TaiwanBeer HeroBears li jilgħab fit-T1 League.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nownews.com/news/5751081|titlu=T1／史上最高巨獸德古拉離開PLG勇士 轉戰台啤英熊 {{!}} PLG {{!}} 運動|kunjom=NOWnews今日新聞|data=2022-03-21|sit=NOWnews今日新聞|lingwa=zh-Hant-TW|data-aċċess=2023-06-05}}</ref> Fid-9 ta' Awwissu 2022, Deguara ffirma mat-Tainan TSG GhostHawks fit-T1 League.<ref>{{Ċita web|url=https://sports.ltn.com.tw/news/breakingnews/4019477|titlu=T1》230公分德古拉又回來了！加盟台南獵鷹捍衛禁區 - 自由體育|kunjom=自由時報電子報|data=2022-08-09|sit=自由時報電子報|data-aċċess=2023-06-05}}</ref> == Karriera mat-tim nazzjonali == Deguara huwa l-itwal plejer fit-tim nazzjonali Malti tal-basketball, u ilu jilgħab mat-tim nazzjonali minn mindu kellu 14-il sena. Deguara kien parti wkoll mit-tim nazzjonali Malti li rebaħ id-Diviżjoni Ċ tal-Kampjonat [[Ewropa|Ewropew]] tal-FIBA tal-Under-18 li sar f'Malta fl-2009, fejn għamel medja ta' 27.2 punt u 23.8 rebound kull logħba. Deguara lagħab ukoll mat-timijiet Maltin rebbieħa tal-medalji fil-Kampjonati Ewropej tal-Pajjiżi ż-Żgħar tal-2010, tal-2012 u tal-2014, fejn rebaħ żewġ medalji tal-bronż u medalja tal-fidda. Fl-2018 huwa għen lil Malta tirbaħ it-tornew u kiseb it-titlu tal-iżjed plejer ivvutat, minkejja li lanqas beda logħba waħda fit-tornew. == Stil ta' logħob == Minkejja l-istatura imponenti u d-daqs immens tiegħu, huwa jitqies bħala rebounder tajjeb u bħala plejer effettiv għat-tqassim minn postu. == Ħajja personali == Deguara jilbes il-qies Amerikan 24 (43 cm) taż-żraben (il-qies 60 fl-[[Unjoni Ewropea|UE]]). Deguara huwa multilingwi, u jitkellem it-[[Lingwa Taljana|Taljan]], l-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]] u l-[[Lingwa Maltija|Malti]] b'mod mexxej. == Referenzi == {{DEFAULTSORT:Deguara, Samuel}} [[Kategorija:Twieldu fl-1991]] [[Kategorija:Sportivi Maltin]] [[Kategorija:Basketball]] [[Kategorija:Nies ħajjin]] 4emn1j7txpdk4yci346chikv7sp9s14 0 30851 330106 296874 2026-05-17T05:11:09Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330106 wikitext text/x-wiki {{Infobox city}} '''San Francisco''' hija belt fl-Istati Uniti u waħda mill-kontej tal- Istat ta' California. Hija tinsab fuq il-ponta tat-tramuntana tal-Peniżola ta' San Francisco, bejn l-[[Oċean Paċifiku]] fil-punent u l-Bajja ta' San Francisco fil-lvant. Ismu huwa komunement imqassar għal SF u l-belt hija mlaqqma “The City by the Bay" ("Il-belt fuq il-bajja") <ref>Surnom donné dans le monde anglophone en allusion à la [[région de la baie de San Francisco]], mais elle est simplement surnommée « ''The City'' » (« La ville ») par les habitants de « La baie » (« ''Bay area'' »).</ref> . Imwaqqfa fl-1776 mill-Ispanjoli fi ħdan il-Viċireyalty ta' Spanja l-Ġdida, il-belt hija msemmija f'ġieħ [[San Franġisk t'Assisi|San Franġisk ta' Assisi]] (bl-Ispanjol " San Francisco de Asís "). Kien parti mit-territorju Messikan sal-1848 u l-qbid tiegħu mill-Amerikani u telaq matul il- għaġla tad-deheb u t-tkomplija tagħha, it -tisbiħ ta 'San Francisco minn miljunarji minn Nevada . Imbagħad sar il-post fejn twieled il-jeans bit-twaqqif ta ' Levi Strauss & Co. Is-snin ħamsin raw it-twelid tal- Ġenerazzjoni Beat u l-belt kienet l-epiċentru tal- moviment hippie fis-sittinijiet. Mit-tieni parti tas {{s-|XX}}, l-industrija tat-teknoloġija għolja qed tikber fiż- żona tal-bajja . Illum San Francisco hija l-aktar belt b'popolazzjoni [[Densità tal-popolazzjoni|densa]] fl-Istati Uniti wara [[Belt ta' New York|New York]] . Il- muniċipalità - kontea <ref name=":1">San Francisco a le statut de consolidated city–county.</ref> ta 'San Francisco għandha {{unité|884363|habitants}} fil-limiti amministrattivi tagħha <ref name=":1" /> u {{unité|4749008|habitants}} fiż-żona metropolitana tagħha (2020), it-tnax fil-pajjiż <ref>{{Ċita web|url=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/2020-population-and-housing-state-data.html|titlu=2020 Population and Housing State Data|sit=Census.gov|data-aċċess=13-04-2023}}.</ref> . Iż- Żona tal-Bajja ta 'San Francisco, li tinkludi wkoll il-belt ewlenija ta' San Jose u Silicon Valley kollha, hija dar għal {{unité|9.7|millions}} ruħ fl-2020. Dan ir-reġjun huwa ċ -ċentru ewlieni ta' teknoloġija avvanzata fid-dinja, fejn hemm numru sinifikanti ta' kumpaniji tat-teknoloġija avvanzata magħrufa mad-dinja kollha bħal Cisco, Apple, [[Hewlett-Packard]], Google, OpenAI, Intel u [[Facebook]] <ref>{{Ċita web|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/snapshots/2255.html|titlu=Fortune 500 2011|data=9 mai 2014|sit=[[cable News Network|cnn.com]]|lingwa=en|data-aċċess=2023-10-22|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180626191727/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2011/snapshots/2255.html|arkivju-data=2018-06-26|url-status=dead}}</ref> . Fil-qasam akkademiku, jospita l-universitajiet prestiġjużi ta' Stanford u Berkeley . San Francisco huwa wkoll il-kwartieri ġenerali tal- [[Fondazzjoni Wikimedia]], li minnha huwa parti l-Proġett [[Wikipedija|tal-Wikipedija]], u l- Arkivju tal-Internet . Fit-tramuntana jinsabu l- Wied ta’ Napa u l-Wied ta’ Sonoma, magħrufa għall-vitikultura tagħhom. San Francisco hija waħda mill-ibliet progressivi fil-qasam tal [[Ekoloġija|-ekoloġija]] <ref>{{Ċita web|url=https://www.francetvinfo.fr/etats-unis-san-francisco-une-ville-multi-ecologique_663109.html|titlu=Etats-Unis : San Francisco, une ville multi-écologique|data=4 août 2014|sit=[[france Info|francetvinfo.fr]]}}.</ref> {{,}} <ref name="vie-en-vert">[https://www.courrierinternational.com/article/2010/12/15/la-californie-voit-l-avenir-en-vert La Californie voit l’avenir en vert] - Traduction de l'article l'El País par Rafael Méndez publié le 15 décembre 2010.</ref> u l-iżvilupp sostenibbli <ref>{{Ċita web|url=https://www.lemonde.fr/planete/article/2014/05/28/comment-san-francisco-s-approche-du-zero-dechet_4421676_3244.html|titlu=Comment San Francisco s'approche du « zéro déchet »|awtur=Alexandre Pouchard|data=28 mai 2014|sit=[[Le Monde]]}}.</ref> {{,}} <ref>{{Ċita web|url=http://www.zdnet.fr/actualites/san-francisco-engage-ses-administres-vers-le-100-energie-renouvelable-39782788.htm|titlu=San Francisco engage ses administrés vers le 100 % énergie renouvelable|sit=zdnet.fr}}.</ref> {{,}} . It-tielet destinazzjoni turistika favorita tal-Franċiżi fl- [[Stati Uniti|Istati Uniti]] <ref>{{Ċita web|url=https://myfrenchcity.com/edition-nationale/actualite-usa/societe-usa/tourisme-aux-usa-les-10-destinations-phares-des-francais-663/|titlu=Tourisme aux USA : les 10 destinations phares des Français|data=26 mars 2015|sit=myfrenchcity.com|data-aċċess=13 août 2018}}.</ref>, il-belt hija famuża għall- Golden Gate Bridge, il -gżira u l-ħabs preċedenti ta 'Alcatraz, Fisherman's Wharf, it- Transamerica Pyramid, il- Coit Tower, id-djar Victorian tagħha, tiegħu " {{langue|en|texte=cable cars}} » u l-għoljiet numerużi tagħha mqassma minn toroq inklinati. Mekka tal -kontrokultura, belt ta 'tolleranza u emanċipazzjoni tal-minoranzi, San Francisco hija magħrufa wkoll għaċ -Ċinatown tagħha, il-viċinat omosesswali tagħha, bħal The Castro . Jirrappreżenta ċentru kulturali u ekonomiku ewlieni fl- [[Stati Uniti|Istati Uniti]] u jospita diversi avvenimenti globali kull sena <ref>Dont le Stern Grove Festival, le Bay to Breakers ou encore le Web 2.0 Summit.</ref>, iżda wkoll jivvibra bir-ritmu tal-festi ospitati mill-komunitajiet lokali differenti.<ref>, comme le Cinco de Mayo, le Cherry Blossom Festival, la Gay Pride ou le Nouvel an chinois.</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Bliet tal-Istati Uniti]] c52rtqpdfic4emy14gjd3o7ztya5118 0 31087 330102 329953 2026-05-17T03:14:07Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330102 wikitext text/x-wiki {{Wikidata Infobox}}Il-'''Mużew tas-Santwarju ta’ Ħaż-Żabbar''' (bl-Ingliż: Żabbar Sanctuary Museum) huwa l-mużew Parrokkjali ta' [[Ħaż-Żabbar]], [[Malta]], li jikkonsisti f'artifatti li jvarjaw mill-[[preistorja]] sal-lum. Il-maġġoranza tal-affarijiet fil-mużew għandhom tema reliġjuża, filwaqt li oħrajn huma sekulari. Huwa mużew mibni apposta li waqt l-ippjanar tiegħu qajjem kontroversja dwar l-istruttura ta’ barra f’qalba storika, ħdejn il-[[Knisja Parrokkjali tal-Madonna tal-Grazzji, Ħaż-Żabbar|knisja parrokkjali]]. Mibni f'nofs is-seklu 20, il-mużew kien rinnovat fl-2003, u issa għandu tliet sulari għall-wirjiet. Huwa mmexxi minn kumitat u grupp ta’ voluntiera u taħt d-direzzjon tal-Arċipriet ta’ Ħaż-Żabbar. Il-mużew huwa miftuħ għal tliet sigħat kuljum, mid-disgħa ta’ filgħodu sa nofsinhar, bi ħlas għal kull persuna (żewġ ewro fl-2023). Il-miżati tad-dħul u d-donazzjonijiet imorru għall-manutenzjoni tal-mużew u l-preservazzjoni tal-kollezzjoni. == Storja == Il-mużew infetaħ minn Monsinjur Joseph Zarb.<ref>Bonnici, Alexander (1969). "Review: Joseph Zarb (1969) Zabbar sanctuary and the knights of St. John. Veritas Press". ''Melita'' ''Historica''. 5 (2): 192.</ref> Wara li Zarb inħatar Kappillan ta' Ħaż-[[Ħaż-Żabbar|Żabbar]], fl-1943, malajr induna bl-opportunità li s-santwarju tal-Madonna tal-Grazzji kellu f'termini ta' artifatti awtentiċi u storiċi. Billi kien riċerkatur u studjuż, huwa elenka l-affarijiet kollha tas-santwarju – fosthom armi, ktajjen tal-iskjavi, mudelli ta’ vapuri, vestimenti tal-knisja, faċċati tal-artal u pitturi vottivi – li kellha l-Parroċċa. Iktar tard ippubblika l-affarijiet elenkati fi ktieb.<ref name="bonnici">{{Ċita web|url=http://melitensiawth.com/incoming/Index/L-Imnara/L-Imnara.%2001(1981)4=4/06s.pdf|titlu=Ex Voto u Wegħdiet|kunjom=Bonnici Cali|isem=Rafel|data=1981|sit=web.archive.org|lingwa=mt|data-aċċess=2023-12-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160418010530/http://melitensiawth.com/incoming/Index/L-Imnara/L-Imnara.%2001(1981)4=4/06s.pdf|arkivju-data=2016-04-18|url-status=bot: unknown}}</ref> Fil-passat, ftit mill-wirt tal-parroċċa kien sottovalutat, qabel il-ftuħ tal-mużew, u mhux magħruf fejn kienu xi affarijiet kellhom qabel.<ref>{{Ċita web|url=http://melitensiawth.com/incoming/Index/Storja/Storja1978/02s.pdf|titlu=The Order of St. John's Galley Squadron at Sea|kunjom=Grima|isem=Joseph F.|data=1978|sit=web.archive.org|lingwa=mt|data-aċċess=2023-12-31|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160416143155/http://melitensiawth.com/incoming/Index/Storja/Storja1978/02s.pdf|arkivju-data=2016-04-16|url-status=bot: unknown}}</ref> F’ċertu żmien, il-parroċċa kellha madwar 300 ex-voto, iżda issa dawn niżlu għal madwar 85 li jdhru fil-mużew.<ref name="vella">{{Ċita web|url=http://fionavella.com/features/tag/zabbar-sanctuary-museum/|titlu=Zabbar Sanctuary Museum|isem=Fiona|awtur=Vella|data=4 March 2014|pubblikatur=[[Times of Malta]]|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170305210335/http://fionavella.com/features/tag/zabbar-sanctuary-museum/|arkivju-data=5 March 2017}}</ref> L-artifatti kienu fil-biċċa l-kbira offerti lill-patruna tar-raħal, ''il-Madonna tal-Grazzji'', miġbura matul is-snin minn nies minn oqsma differenti.<ref name="juliet"/> Il-biċċa l-kbira tal-ex-voto ġew mogħtija minn membri tal-[[Ordni ta' San Ġwann|Ordni ta’ San Ġwann]] u baħrin fuq ix-xwien.<ref name="grima">{{Ċita pubblikazzjoni}}</ref> Bil-bini u l-ftuħ tal-mużew, Zarb irnexxielu jżomm u jippreserva kollezzjoni kbira ta’ artifatti,<ref name="bonnici"/> li jmorru lura lejn żminijiet preistoriiċi , żmien l-Ordni ta’ San Ġwann, żmien l-[[Malta taħt il-Franċiżi|okkupazzjoni Franċiża ta’ Malta]], il-perjodu Brittaniku sas-seklu 20. Malta. Xi oġġetti mis-seklu 21 huma inklużi wkoll fil-kollezzjoni. F’nofs is-seklu 20, is-santwarju rċieva żjara uffiċjali mill-Isqof [[Mikiel Gonzi]] meta inkuruna lill-Madonna b'Ġesù Bambin, fi tpinġija fuq xogħol venerabbli tas-seklu 18 tal-Madonna tal-Grazzji.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Bonnici|isem=Joseph|kunjom2=Cassar|isem2=Michael|data=2004|titlu=A Chronicle of Twentieth Century Malta|url=https://books.google.com/books?id=b4ZoAAAAMAAJ&q=sanctuary|pubblikatur=Book distributors limited|paġna=215|isbn=9789990972276}}</ref> == Wirjiet == Ix-xogħolijiet li jidhru fil-mużew jikkonsistu f'donazzjonijiet li saru minn individwi. Ħafna mill-artifatti u l-pitturikienu jinsabu fis-santwarju qabel iddaħħlu fl-mużew. Uħud mill-artifatti tal-mużew inxtraw minn irkantijiet. Wirjiet selettivi fil-mużew jinkludu: <ref name="maltapass"/> [[Stampa:Żabbar_Alcantara_panels.JPG|daqsminuri| Il-pannelli Alcantara]] * 85 pittura [[ex-voto]],<ref name="vella"/> 74 minnhom huma relatati mal-baħar. Din il-ġabra tinkludi l-akbar numru ta’ pitturi votivi f’Malta li ngħataw mill-Kavallieri ta’ San Ġwann;<ref>{{Ċita rivista|sena=1999|titlu=History Culture and Society in thee Mediterranean World|rivista=Journal of Mediterranean Studies|lingwa=en|volum=70|post=Malta|pubblikatur=Mediterranean Institute, University of Malta|paġni=9-10}}</ref> * żewġ sedani, <ref name="juliet"/> wieħed użat mill-Gran Mastri [[Rafael Cotoner|Rafael]] u [[Nicolas Cotoner]], u l-ieħor mill-Gran Mastru [[Ferdinand von Hompesch zu Bolheim]] li tah direttament lis-santwarju. Hompesh ta wkoll żewġ pitturi, arloġġ Malti esebit fil-mużew u armatura sħiħa ta’ kavallier ċerimonjali mżejna bit-teknika aqua fortis;<ref name="maltapass"/> * pittura kontemporanja tal-karrakka <nowiki><i id="mwWQ">Santa Anna</i></nowiki>, u mudell ta' skola navali tal-vapur tal-linja ''San Gioacchino'' tal-1767; <ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Buhagiar|isem=Mario|data=1989|titlu=The Order's early legacy in Malta: the Sovereign Military Hospitaller Order of St. John of Jerusalem of Rhodes and of Malta|url=https://books.google.com/books?id=dpcKAQAAIAAJ&q=Zabbar+Sanctuary+Museum|pubblikatur=Said International|paġna=34|isbn=9781871684308}}</ref> <ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Quintano|isem=Anton|data=2003|titlu=The Maltese-Hospitaller sailing ship squadron: 1701-1798|url=https://books.google.com/books?id=lVtmAAAAMAAJ&q=Zabbar+Sanctuary+Museum|pubblikatur=Publishers Enterprises Group|paġna=79|isbn=9789990903478}}</ref> * affresk medjevali tal-Madonna tal-Grazzji misjub fil-kappella ta’ Santa Dumnika f’Ħaż-Żabbar, u ġabra ta’ midalji u muniti; <ref name="maltapass" /><ref name="juliet" /> * kamra ddedikata għall-[[waqgħa tal-Avro Vulcan f'Ħaż-Żabbar fl-1975]]<ref name="juliet" /> u oġġetti marbuta tat-Tieni Gwerra Gwerra;<ref name="maltapass" /> * pannelli tal-injam tal-kawba mill-vapur RMS <nowiki><i id="mwbA">Alcantara</i></nowiki>;<ref name="maltapass" /> * artal portabbli akbar mis-soltu;<ref>{{Ċita ktieb|data=2009|titlu=Portable altars in Malta|url=https://books.google.com/books?id=PQ7qAAAAMAAJ&q=Zabbar+Sanctuary+Museum|pubblikatur=[[Fondazzjoni Patrimonju Malti]]|paġna=134|isbn=9789993210016}}</ref> * katalett tal-pesta użat fl-1813.<ref>{{Ċita ktieb|kunjom=Vella|isem=Fiona|kunjom2=Gatt|isem2=Oliver|data=2018|kapitlu=An Eerie Discovery: The 1813 Plaque Cart, Haz-Zabbar|titlu=Bizarre Malta: a look beyond the obvious|url=https://www.bdlbooks.com/art-photography/6676-bizarre-malta.html|pubblikatur=Book Distributors Limited|paġni=127–130|isbn=978-999577-333-5}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://kliemustorja.com/k/|titlu=K|data=26 February 2019}}</ref> === Pitturi === [[Stampa:Ferdinand_von_Hompesch_zu_Bolheim_(71._GM)_1.jpg|daqsminuri| Pittura tal-Gran Mastru Ferdinand von Hompesch zu Bolheim fil-mużew]] Fil-mużew huma esebiti diversi xogħlijiet tal-arti, ħafna minnhom b’tema reliġjuża li qabel kienu miżmuma fis-santwarju.<ref name="bonnici"/> Il-pitturi jinkludu xogħlijiet ta’ Rocco Buhagiar, [[Ġannikol Buhagiar|Gannikol Buhagiar]], Rafel Bonnici Calì, <ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Bonavia|isem=Carmel|data=2 September 2012|titlu=Late 16th-century Żabbar painting is restored|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20120902/life-features/late-16th-century-abbar-painting-is-restored.435376|pubblikazzjoni=[[Times of Malta]]}}</ref> Michele Busuttil, Tousaint Busuttil, [[Giuseppe Calì]],<ref name="juliet">{{Ċita ktieb|kunjom=Rix|isem=Juliet|data=2013|titlu=Bradt Travel Guides|url=https://books.google.com/books?id=FzeTVgOkeRQC&q=Zabbar+Sanctuary+Museum&pg=PA181|pubblikatur=Bradt Travel Guides|paġna=181|isbn=9781841624525}}</ref> Giuseppe Maria Caruana, Giovanni Battista Conti, Giuseppe D'Arena, [[Stefano Erardi]], Rafael Gagliardi, Tommaso Madiona, [[Mattia Preti]],<ref name="juliet" /> Italo Horatio Serge, Filippo Venuti u [[Francesco Zahra]]. Pitturi oħra fil-mużew ġew mogħtija minn individwi matul iż-żmien.<ref name="bonnici"/> Tnejn minnhom huma l-Battalja ta’ Vjenna tal-1683, u oħra li turi l-port ta’ Messina fis-seklu 18. Hemm ukoll buzzetti ta’ pitturi fis-santwarju. == Bini == Fl-1952, saru pjanijiet biex jinbena mużew biswit il-knisja parrokkjali biex jiġu esebiti l-oġġetti tas-santwarju.<ref name="ZSM" /> Id-disinn ta' faċċata tal-mużew fuq stil [[Arkitettura Barokka Maltija|Barokk]] ħoloq kontroversja mal-awtorità tal-ippjanar, madankollu l-permess kien sussegwentement approvat. L-ewwel ġebla tpoġġiet fit-2 ta’ Settembru, 1952.{{Bżonn refererenza}} Fil-5 ta’ Settembru, 1954 il-mużew infetaħ minn Jackie Frendo Azzoppardi u mbierek minn Monsinjur Emmanuel Galea.<ref name="ZSM">{{Ċita web|url=http://www.maltain360.com/default.aspx#110002327|titlu=Żabbar Sanctuary Museum|sit=maltain360.com|data-aċċess=15 February 2015|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160811112735/http://maltain360.com/page.aspx?ref=110008254#110002327|arkivju-data=11 August 2016|url-status=dead}}</ref> Dan kien it-tieni mużew Parrokkjali, wara l-Mużew tal-Katidral fl-[[L-Imdina|Imdina]], u l-ewwel mużew li nbena apposta f’Malta.<ref name="juliet"/> Fl-2003, il-mużew reġa’ nfetaħ wara li ngħalaq għal rinnovazzjoni fuq inizjattiva tal-kappillan Anton Cassar.<ref name="maltapass">{{Ċita web|url=http://maltapass.com.mt/en/attractions-in-malta/attractions/54/zabbar-sanctuary-museum.htm?id=54|titlu=Zabbar Sanctuary Museum|sit=maltapass.com.mt|data-aċċess=15 February 2015}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/museum-reopened-displaying-spellbinding-collection-of-artefacts.141616|titlu=Museum reopened displaying spellbinding collection of artefacts|isem=George|awtur=Cini|data=9 September 2003|sit=[[Times of Malta]]|data-aċċess=27 April 2022}}</ref> L-affarijiet issa huma mifruxa fuq iż-żewġ sulari tal-bini, u pjattaforma fl-ewwel sular. === Amministrazzjoni === Il-mużew huwa r-responsabbiltà tal-Parroċċa ta' [[Ħaż-Żabbar]] . Kummissjoni ta’ sitt voluntiera, u l-Kappillan attwali li jservi bħala president, jidderieġu l-operat tagħha ta’ kuljum, inkluż il-manutenzjoni u r-restawr tal-affarijiet. Id-dħul finanzjarju tal-mużew huwa primarjament minn donazzjonijiet pubbliċi aktar milli mill-miżatii tad-dħul. Il-mużew huwa ġeneralment miftuħ kuljum, għal tliet sigħat, bejn id-9am u nofsinhar.<ref name="maltapass"/><ref name="juliet"/> == Aktar qari == * {{Ċita web|url=http://maltadailyphoto.blogspot.com.mt/2010/03/zabbar-sanctuary-museum.html|titlu=Żabbar Sanctuary Museum|awtur=Dina|data=13 March 2010|sit=Malta daily photo|post=[[Birżebbuġa]]|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20170307155949/http://maltadailyphoto.blogspot.com.mt/2010/03/zabbar-sanctuary-museum.html|arkivju-data=7 March 2017}} * {{Ċita ktieb|kunjom=Theuma|isem=Ġużeppi|data=2010|titlu=Gwida tal-Mużew tas-Santwarju, Ħaż-Żabbar|post=Żabbar|pubblikatur=Żabbar Sanctuary Commission}} * {{Ċita ktieb|kunjom=Zarb|isem=Ġużeppi|data=1951|titlu=Naval History of the Order and the Sanctuary of Żabbar|url=https://books.google.com/books?id=jpLncQAACAAJ&q=Zabbar+sanctuary|pubblikatur=Progress Press: Times of Malta|paġni=1–16|oclc=642901757}} * Plane crash over Zabbar. {{Ċita web|url=http://www.malta.com/en/about-malta/city-village/zabbar|titlu=Zabbar|sit=malta.com|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160917225036/http://www.malta.com/en/about-malta/city-village/zabbar|arkivju-data=17 September 2016|data-aċċess=1 January 2024|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1">. ''malta.com''. Archived from on 17 September 2016.</cite> * Museum reopening, deadcart, opening date, etc. {{Ċita aħbar|kunjom=Cini|isem=George|data=9 September 2003|titlu=Museum reopened displaying spellbinding collection of artefacts|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20030909/local/museum-reopened-displaying-spellbinding-collection-of-artefacts.141616|pubblikazzjoni=Times of Malta|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20160818030136/http://www.timesofmalta.com/articles/view/20030909/local/museum-reopened-displaying-spellbinding-collection-of-artefacts.141616|arkivju-data=18 August 2016}} == Referenzi == {{Referenzi}} {{commonscat}} == Ħoloq esterni == * [https://www.facebook.com/zabbar.sanctuary.museum.page Mużew tas-Santwarju ta’ Ħaż-Żabbar - paġna uffiċjali fuq Facebook] [[Kategorija:Ħaż-Żabbar]] [[Kategorija:Mużewijiet]] [[Kategorija:Artikoli b'koordinati minn Wikidata]] seue79xrbj8v0li6sccj0lqpx8xi7t9 0 32278 330101 321357 2026-05-17T02:49:26Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330101 wikitext text/x-wiki {{Infobox|title=Métro ta' Almaty|image=[[File:Almaty metro logo.svg|100px]]|caption=Logo tal-metro|image2=[[File:Поезд Алматинского метро.jpg|245px]]|label1=Post|data1=[[Almaty]] ({{Flagicon|KAZ}} [[Każakistan]])|label2=Dħul fis-servizz|data2=2011|data3=13,40 Km|label3=Tul tan-netwerk|label4=Linji u stazzjon|data4=1 Linja , 11 stazzjon|header5=Mappa|header6=[[File:Metro Almaty Linemap 2019.svg|245px]]|titlestyle=background: #D3D3D3|headerstyle=background: #D3D3D3}} Il '''-Metro ta' Almaty''' (bil- Każakistan ''Алматы метрополитені'', bir- [[Lingwa Russa|Russu]] ''Алматинский метрополитен'' ) hija sistema ta' transitu rapidu f'Almaty . L-ewwel taqsima tas-sistema ġiet inawgurata nhar{{Data|1|décembre|2011}} <ref>Inauguration du métro à Almaty au Kazakhstan</ref>, isir it-tieni metro fl- Asja Ċentrali, wara l- Metro Tashkent fl- [[Użbekistan|Uzbekistan]] <ref name="asmetro">{{Ċita web|url=http://asmetro.ru/upload/docs/2013.pdf|titlu=ru:ОСНОВНЫЕ ТЕХНИКО-ЭКСПЛУАТАЦИОННЫЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ МЕТРОПОЛИТЕНОВ ЗА 2013 ГОД.|data=2013|pubblikatur=Международная Ассоциация "Метро" [Association Internationale des Métros]|paġna=1,3|lingwa=ru|data-aċċess=13 décembre 2014|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20161007071426/http://asmetro.ru/upload/docs/2013.pdf|arkivju-data=2016-10-07|url-status=dead}}</ref> . == Sistema == L-ewwel taqsima tal-linja 1 se tkun twila 8.56 km u seba’ stazzjonijiet (erba’ minnhom se jkunu fuq l-art u tlieta taħt l-art). Inizjalment, 20 ferrovija se joperaw fuq il-linja. Meta titlesta l-linja, se joperaw madwar 52 ferrovija. B'veloċità medja ta' 40 km/h, il-ħin totali tal-vjaġġ minn tarf sa tarf se jkun ta' 12-il minuta. L-ispiża tal-kostruzzjoni hija stmata għal 101 biljun tenge ($ 1 biljun). Wara li tiftaħ l-ewwel taqsima, il-kostruzzjoni se tkompli fuq il-bqija tal-Linja 1, kif ukoll il-Linja 2, li se tkun linja tal-wiċċ. Bħalissa qed tiġi ppjanata t-tielet linja iżda se jkollna nistennew sakemm jitlestew l-ewwel żewġ linji biex jibda x-xogħol. Fl-2022, in-netwerk jinkludi linja 1 ta '11-il stazzjon, huwa ppjanat li din il-linja tiġi estiża lejn il-punent bil-ftuħ ta' 2 stazzjonijiet addizzjonali fl-2025. == Referenza == jxp415g1e2yol9okta0k415dewldb1t 0 32451 330108 315834 2026-05-17T05:27:48Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330108 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Monks Mound - Summer 2024.jpg|daqsminuri|It-Tumbata tal-Patrijiet hija l-ikbar struttura tal-ħamrija f'Cahokia. Għad fadal madwar 80 tumbata jew struttura tal-ħamrija fis-sit arkeoloġiku minn x'aktarx saħansitra 120 fil-quċċata tal-belt.]] Is-'''Sit Storiku Statali tat-Tumbati tal-Ħamrija ta' Cahokia''' (pronunzja: /kəˈhoʊkiə/) huwa s-sit ta' belt pre-[[Kolombja|Kolombjana]] tal-Amerikani Nattivi (li kienet teżisti għall-ħabta tal-1050–1350 [[WK|W.K]].)<ref>Munoz, Samuel E.; Schroeder, Sissel; Fike, David A.; Williams, John W. (2014). "A record of sustained prehistoric and historic land use from the Cahokia region, Illinois, USA". ''Geology''. '''42''' (6): 499–502.</ref> direttament faċċata tax-xmara Mississippi fejn illum il-ġurnata hemm St. Louis, Missouri, l-[[Stati Uniti|Istati Uniti]]. Dan il-park storiku jinsab fil-Lbiċ ta' Illinois bejn il-Lvant ta' St. Louis u Collinsville.<ref>{{Ċita web|url=https://cahokiamounds.org/|titlu=Cahokia Mounds|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-08-10}}</ref> Il-park ikopri 2,200 akru (890 ettaru), jew madwar 3.5 mili kwadri (9 km²), u fih madwar 80 tumbata tal-ħamrija magħmula mill-[[bniedem]], iżda l-belt tal-qedem kienet ferm ikbar. Fil-quċċata tagħha għall-ħabta tal-1100 W.K., il-belt kienet tkopri madwar 6 mili kwadri (16 km²), kienet tinkludi madwar 120 struttura tal-ħamrija b'firxa wiesgħa ta' daqsijiet, għamliet u funzjonijiet, u kellha popolazzjoni ta' bejn 15,000 u 20,000 ruħ.<ref>{{Ċita web|url=http://www.nps.gov/oia/topics/worldheritage/Nominations%20pdf/CAHOKIA.pdf|titlu=Dokument tan-nominazzjoni tas-sit}}</ref> Cahokia kienet l-ikbar insedjament urban u l-iktar influwenti tal-[[kultura]] ta' Mississippi, li żviluppat soċjetajiet avvanzati tul il-biċċa l-kbira tat-territorju li llum il-ġurnata huwa x-Xlokk tal-Istati Uniti u l-Istati Uniti Ċentrali, iktar minn 1,000 sena qabel il-kuntatt [[Ewropa|Ewropew]].<ref>{{Ċita web|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/daily/march/12/cahokia.htm|titlu=WashingtonPost.com: Ancient Cahokia|sit=www.washingtonpost.com|data-aċċess=2024-08-10}}</ref> Illum il-ġurnata, it-Tumbati ta' Cahokia jitqiesu bħala l-ikbar sit [[Arkeoloġija|arkeoloġiku]] u l-iżjed wieħed kumpless fit-Tramuntana tal-bliet pre-Kolombjani l-kbar fil-[[Messiku]]. It-Tumbati ta' Cahokia huma Għeliem Storiku Nazzjonali u sit li ġie ddeżinjat għall-protezzjoni statali. Huwa wkoll wieħed mis-[[Sit ta' Wirt Dinji|Siti ta' Wirt Dinji]] tal-[[UNESCO]] fl-Istati Uniti.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://whc.unesco.org/en/list/198|titlu=Cahokia Mounds State Historic Site|sit=whc.unesco.org|data-aċċess=2024-08-10}}</ref> Is-sit huwa l-ikbar kostruzzjoni preistorika tal-ħamrija fl-Amerki fit-Tramuntana tal-Messiku u huwa miftuħ għall-pubbliku. Jiġi amministrat mid-Diviżjoni tal-Preservazzjoni Storika ta' Illinois u jiġi appoġġat mis-Soċjetà tal-[[Mużew]] tat-Tumbati ta' Cahokia. Bħala ċelebrazzjoni tal-biċentenarju tal-istat ta' Illinois fl-2018, it-Tumbati ta' Cahokia ntgħażlu bħala wieħed mill-Aqwa 200 Post ta' Illinois mill-Istitut Amerikan tal-[[Arkitett|Arkitetti]] ta' Illinois (AIA Illinois).<ref>{{Ċita web|url=https://www.springfieldbusinessjournal.com/articles/the-proud-history-of-architecture-in-illinois-14997906|titlu=The proud history of architecture in Illinois|kunjom=Detherage|isem=Blake|sit=Springfield Business Journal|lingwa=en|data-aċċess=2024-08-10}}</ref> Is-sit ġie rikonoxxut mir-rivista ''USA Today Travel'', bħala wieħed mill-"25 Attrazzjoni Ewlenija ta' Illinois". == [[Storja]] == === Żvilupp (is-sekli 9 u 10) === [[File:Cahokia_winter_solstice_sunrise_over_Fox_Mound_HRoe_2017sm.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cahokia_winter_solstice_sunrise_over_Fox_Mound_HRoe_2017sm.jpg|daqsminuri|Kunċett [[Arti|artistiku]] tas-sebħ tax-[[xemx]] tas-solstizju tax-xitwa f'Cahokia fuq it-Tumbata tal-Volpi u ċ-Ċirku tal-[[Injam]] ta' Cahokia.]] Għalkemm teżisti xi evidenza ta' okkupazzjoni matul il-perjodu Arkajku Aħħari (għall-ħabta tal-1200 [[Ante Christum natum|Q.K]].) fl-akkwati tas-sit,<ref>James M. Collins, ''The archaeology of the Cahokia Mounds ICT-II'', Springfield IL: Illinois Historic Preservation Agency (1990), ISBN 0-942579-10-0.</ref> Cahokia kif inhi definita issa ġiet insedjata għall-ħabta tas-600 W.K. matul il-perjodu aħħari tal-Artijiet bil-Boskijiet. Il-kostruzzjoni tat-tumbati tal-ħamrija f'dan il-post bdiet matul il-perjodu inizjali tal-kultura ta' Mississippi, għall-ħabta tas-seklu 9 W.K.<ref>Emerson u Barry, ''Cahokia and the Hinterlands'', 33 & 46.</ref> L-abitanti ma ħallew l-ebda rekord miktub apparti xi simboli fuq il-bċejjeċ tal-fuħħar, tal-qxur tal-baħar, tar-ram, tal-injam u tal-ġebel, iżda l-komunità, iċ-ċirku tal-injam, it-tumbati tal-ħamrija u l-istrutturi funebri ppjanati b'mod elaborat joħorġu fid-dieher soċjetà kumplessa u sofistikata. Il-kostruzzjoni kumplessa tat-tumbati u tal-istrutturi tal-ħamrija tal-belt kienet teħtieġ it-tħaffir, l-iskavi u t-trasport bl-idejn tal-ħamrija bl-użu ta' qfief minsuġa. Għall-kostruzzjoni ntużaw 55 miljun pied kubu (1.6 miljun [[metru]] kubu) ta' ħamrija, u l-biċċa l-kbira tax-xogħol sar fuq deċennji. Il-[[Pjazza|pjazez]] ċerimonjali kbar, ċatti u ppjanati sal-iċken dettall, madwar it-tumbati tal-ħamrija, bi djar għal eluf ta' nies ikkollegati permezz ta' mogħdijiet u btieħi, jissuġġerixxu li l-post kien jintuża bħala belt [[Reliġjon|reliġjuża]] ċentrali tal-pellegrinaġġi.<ref>{{Ċita aħbar|kunjom=Bey|isem=Lee|data=2016-08-17|titlu=Lost cities #8: mystery of Cahokia – why did North America's largest city vanish?|url=https://www.theguardian.com/cities/2016/aug/17/lost-cities-8-mystery-ahokia-illinois-mississippians-native-americans-vanish|lingwa=en-GB|data-aċċess=2024-08-10}}</ref> L-isem oriġinali tal-belt mhuwiex magħruf. It-tumbati iktar 'il quddiem ingħataw isem it-tribù ta' Cahokia, li kien poplu Illiniwek storiku li kien jgħix fl-inħawi meta waslu l-ewwel esploraturi [[Franza|Franċiżi]] fis-[[seklu 17]].<ref>White, A.J.; Munoz, Samuel E.; Schroeder, Sissel; Stevens, Lora R. (January 24, 2020). "After Cahokia: Indigenous Repopulation and Depopulation of the Horseshoe Lake Watershed AD 1400–1900". ''American Antiquity''. '''85''' (2): 263–278. doi:10.1017/aaq.2019.103. ISSN 0002-7316.</ref> Peress li dan seħħ sekli wara li Cahokia ġiet abbandunata mill-abitanti oriġinali tagħha, it-tribù ta' Cahokia mhux neċessarjament kienet dixxendenti mill-poplu bikri tal-era tal-poplu ta' Mississippi. X'aktarx, diversi gruppi etniċi indiġeni insedjaw l-inħawi tat-Tumbati ta' Cahokia meta l-belt kienet fil-quċċata tagħha.<ref>{{Ċita web|url=http://news.illinois.edu/news/14/0303cahokia_ThomasEmerson.html|titlu=Native American city on the Mississippi was America's first 'melting pot' {{!}} News Bureau {{!}} University of Illinois|data=2014-03-08|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-08-10|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20140308102647/http://news.illinois.edu/news/14/0303cahokia_ThomasEmerson.html|arkivju-data=2014-03-08|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://archaeology.org/news/2014/03/06/140306-illinois-cahokia-immigrants/|titlu=News - 12th-Century Cahokia Was a “Melting Pot”|kunjom=Saraceni|isem=Jessica Esther|data=2014-03-06|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-08-10|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20240917081146/https://archaeology.org/news/2014/03/06/140306-illinois-cahokia-immigrants/|arkivju-data=2024-09-17|url-status=dead}}</ref> L-istoriku [[Daniel Richter]] jinnota li l-belt laħqet il-quċċata tagħha matul il-perjodu tat-Tisħin [[Medjuevu|Medjevali]]. Milli jidher dan il-perjodu rawwem rivoluzzjoni agrikola fin-naħa ta' fuq tal-[[L-Amerika ta' Fuq|Amerka ta' Fuq]], peress li l-għelejjel tal-qamħirrum, tal-fażola (legumi) u tal-qargħa aħmar ġew żviluppati u adattati jew imlaqqma biex jifilħu l-klima miti tat-Tramuntana minkejja l-oriġini tagħhom fil-Mesoamerka. Richter jinnota wkoll li l-iżvilupp avvanzat ta' Cahokia ħabat mal-iżvilupp fil-Lbiċ tas-soċjetà tal-Kanjon ta' [[Kultura ta' Chaco|Chaco]], li pproduċiet ukoll xogħlijiet fuq skala kbira f'soċjetà li milli jidher kienet stratifikata soċjalment. Id-deklin tal-belt jaħbat mal-Era Glaċjali Żgħira, għalkemm sa dak iż-żmien, l-agrikoltura bbażata fuq tliet għelejjel baqgħet stabbilita sew madwar l-Amerka ta' Fuq miti.<ref>Richter, Daniel K. (2011). ''Before the Revolution: America's Ancient Pasts''. Cambridge, MA: Belknap - Harvard University Press. pp. 20–21. ISBN <bdi>9780674055803</bdi>.</ref> === Tkabbir u quċċata (is-sekli 11 u 12) === [[File:Mississippian_cultures_HRoe_2010.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mississippian_cultures_HRoe_2010.jpg|daqsminuri|Mappa li turi ż-żoni fejn bejn wieħed u ieħor kienu jgħixu d-diversi kulturi ta' Mississippi u l-kulturi relatati. Cahokia tinsab qrib iċ-ċentru ta' din il-mappa fin-naħa ta' fuq taż-żona ta' nofs ix-xmara Mississippi.]] Cahokia saret l-iżjed ċentru importanti għall-kultura ta' Mississippi. Din il-kultura ġiet espressa f'insedjament tul il-mogħdijiet tal-ilma ewlenin li issa jkopru il-Punent Ċentrali, il-Lvant u x-Xlokk tal-Istati Uniti. Cahokia kienet tinsab f'pożizzjoni strateġika qrib il-konfluwenza tax-xmajjar Mississippi, Missouri u Illinois. Kellha rabtiet kummerċjali ma' komunitajiet 'il bogħod saħansitra sal-Lagi l-Kbar lejn it-Tramuntana u l-Kosta tal-Golf lejn in-Nofsinhar, u kien isir kummerċ ta' oġġetti eżotiċi bħar-ram, il-kwarz ta' Mill Creek,<ref>{{Ċita web|url=https://www.museum.state.il.us/exhibits/agriculture/htmls/technology/hand_tools/tech_hand_na.html|titlu=Illinois Agriculture - Technology - Hand Tools - Native American Tools|sit=www.museum.state.il.us|data-aċċess=2024-08-10}}</ref> is-snien tal-klieb il-baħar,<ref>Kozuch, Laura (2025). "Shark Tooth Artifacts at Cahokia". In Wong, Gillian (ed.). ''Zooarchaeology Beyond Human Subsistence''. Salt Lake City, UT: University of Utah Press.</ref> u l-qxur tal-baħar tal-koċċli.<ref>Kozuch, Laura (2022). "Shell Bead Crafting at Greater Cahokia". ''North American Archaeologist''. '''43''' (1): 64–94.</ref> L-iktar notevoli, il-kwarz ta' Mill Creek, kien jintuża fil-produzzjoni ta' mgħażaq, għodod importanti ħafna għall-[[Bidwi|bdiewa]] ta' madwar Cahokia u ċentri oħra ta' Mississippi. Il-kontroll li kellha Cahokia fuq il-manifattura u d-distribuzzjoni ta' dawn l-għodod tal-idejn kien attività ekonomika importanti li permezz tagħha l-belt iffjorixxiet.<ref>Snow, Dean (2010). ''Archaeology of Native North Americas''. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall. pp. 201–203.</ref> Il-bċejjeċ tal-fuħħar u l-għodod tal-ġebel tal-kultura ta' Mississippi bl-istil ta' Cahokia nstabu fis-sit ta' Silvernale<ref>{{Ċita web|url=https://cannonvalleytrail.com/cultural/|titlu=Cultural|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-08-10}}</ref> qrib Red Wing, Minnesota, u f'Cahokia ġew skavati materjali u oġġetti kummerċjali minn Pennsylvania, mill-Kosta tal-Golf u mil-Lag Superjuri.<ref>{{Ċita web|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/daily/march/12/cahokia.htm|titlu=WashingtonPost.com: Ancient Cahokia|sit=www.washingtonpost.com|data-aċċess=2024-08-10}}</ref> Fil-quċċata tal-iżvilupp tagħha, Cahokia kienet l-ikbar ċentru urban fit-Tramuntana tal-bliet Mesoamerikani l-kbar fil-Messiku u fl-Amerka Ċentrali. B'popolazzjoni ta' madwar 1,000 ruħ qabel bejn wieħed u ieħor l-1050, il-popolazzjoni tagħha baqgħet tikbar b'mod rapidu anke wara dik id-data. Skont studju li sar fl-2007 f'''Quaternary Science Reviews'', "Bejn l-1050 u l-1100 W.K., il-popolazzjoni ta' Cahokia żdiedet minn bejn 1,400 u 2,800 ruħ għal bejn 10,200 u 15,300 ruħ",<ref>Benson LV, Berry MS, Jolie EA, Spangler JD, Stahle DW, Hattori EM. "Possible impacts of early-11th-, middle-12th-, and late-13th-century droughts on western Native Americans and the Mississippian Cahokians." ''Quaternary Science Reviews'' 2007, 26:336–350.</ref> abbażi ta' stima li tapplika biss għal żona ċentrali ta' okkupazzjoni b'densità kbira ta' 1.8 kilometru kwadru (0.69 mili kwadri).<ref>Benson, L. V.; Pauketat, T. R.; Cook, E. R. (2009). "Cahokia's Boom and Bust in the Context of Climate Change". ''American Antiquity''. '''74''' (3): 467–483.</ref> Studji dwar it-tkabbir ta' Cahokia jsostnu li l-immigrazzjoni fuq skala kbira kienet kontributur essenzjali fit-tkabbir rapidu inizjali tal-belt.<ref>Emerson, Thomas E.; Hedman, Kristin M. (2015), "The dangers of diversity: The consolidation and dissolution of Cahokia, native North America's first urban polity", ''Beyond Collapse: Archaeological Perspectives on Resilience, Revitalization, and Transformation in Complex Societies'', Center for Archaeological Investigations Occasional Paper, SIU Press, pp. 147–178, ISBN 978-0-8093-3400-1.</ref> L-arkeologi jistmaw li l-popolazzjoni tal-belt kienet bejn 6,000 u 40,000 ruħ fil-quċċata tagħha, u iktar nies kienu jgħixu f'villaġġi agrikoli periferiċi li kienu jfornu liċ-ċentru urban prinċipali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nationalgeographic.com/magazine/2011/01/americas-forgotten-city/|titlu=America's Forgotten City|data=2018-08-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-08-10|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180824183243/https://www.nationalgeographic.com/magazine/2011/01/americas-forgotten-city/|arkivju-data=2018-08-24|url-status=bot: unknown}}</ref> Bħala riżultat tal-iskavi arkeoloġiċi li saru fil-bidu tas-seklu 21, instabu żoni residenzjali ġodda lejn il-Punent ta' Cahokia; din l-iskoperta żiedet l-istimi tal-popolazzjoni taż-żona storika.<ref>{{Ċita web|url=https://www.nationalgeographic.com/magazine/2011/01/americas-forgotten-city/|titlu=America's Forgotten City|data=2018-08-24|sit=web.archive.org|data-aċċess=2024-08-10|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20180824183243/https://www.nationalgeographic.com/magazine/2011/01/americas-forgotten-city/|arkivju-data=2018-08-24|url-status=bot: unknown}}</ref> Jekk l-ogħla stimi tal-popolazzjoni huma korretti, Cahokia kienet ikbar minn kwalunkwe belt sussegwenti fl-Istati Uniti sas-snin 80 tas-seklu 18, meta l-popolazzjoni ta' [[Philadelphia]] kibret għal iktar minn 40,000 ruħ.<ref>United States Census Office, ''A Century of Population Growth from the First Census of the United States to the Twelfth: 1790–1900'', Government Printing Office, 1909, p. 11.</ref> Il-popolazzjoni tagħha jaf kienet ikbar minn dik ta' [[Londra]]<ref>{{Ċita web|url=https://daily.jstor.org/the-mysterious-pre-columbian-settlement-of-cahokia/|titlu=The Mysterious Pre-Columbian Settlement of Cahokia|kunjom=Wills|isem=Matthew|data=2017-08-15|sit=JSTOR Daily|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-08-10}}</ref> u ta' [[Pariġi]]<ref>{{Ċita web|url=https://www.bbc.com/travel/article/20210412-the-us-lost-ancient-megacity|titlu=The US' lost, ancient megacity|sit=www.bbc.com|lingwa=en-GB|data-aċċess=2024-08-10}}</ref> kontemporanji. Waħda mill-problemi ewlenin li kienu jiffaċċjaw ċentri kbar bħal Cahokia kienet iż-żamma ta' provvista kostanti tal-ikel, x'aktarx aċċentwata min-nixfiet fl-1100-1250 W.K. Problema relatata kienet ir-rimi tal-iskart għal popolazzjoni daqstant densa, u huwa maħsub li l-mard kien ħakem lil Cahokia minħabba t-tniġġis tal-mogħdijiet tal-ilma. Peress li kienet saret post fejn kien hemm daqstant mard, Snow jemmen li l-belt kellha tiddependi fuq attrazzjonijiet soċjali u politiċi biex ikollha provvista kostanti ta' immigranti ġodda; inkella, ir-rata tal-[[Mewt|imwiet]] tal-belt kienet twassal biex tiġi abbandunata qabel. === Deklin (is-sekli 13 u 14) === [[File:Mississippian_culture_mound_components_HRoe_2011.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mississippian_culture_mound_components_HRoe_2011.jpg|alt=A mound diagram of the Mississippian culture|daqsminuri|Id-diversi saffi ta' kostruzzjoni tat-tumbati u tal-istrutturi tal-ħamrija bħal tempji jew strutturi mortwarji, rampi bit-taraġ biz-zkuk, strutturi preċedenti taħt saffi li ġew wara, diversi terrazzi u difniet intrużivi.]] Il-popolazzjoni ta' Cahokia bdiet tbatti għall-ħabta tas-seklu 13, u s-sit ġie abbandunat għall-ħabta tal-1350.<ref>Buchanan, Meghan E. (November 9, 2019). "Diasporic Longings? Cahokia, Common Field, and Nostalgic Orientations". ''Journal of Archaeological Method and Theory''. '''27''' (1): 72–89.</ref> Xi studjużi pproponew fatturi ambjentali, bħad-degradazzjoni ambjentali permezz tal-kaċċa eċċessiva, id-deforestazzjoni u t-tniġġis, u t-tibdil fil-klima, bħal żieda fl-għargħar u fin-nixfiet, bħala spjegazzjonijiet għall-abbandun tas-sit. Madankollu, riċerka iktar reċenti tissuġġerixxi li ma hemm l-ebda evidenza ta' erożjoni jew ta' għargħar ikkawżati mill-bniedem f'Cahokia.<ref>{{Ċita web|url=http://chicagoreader.com/arts-culture/the-rise-and-fall-of-the-mound-people/|titlu=The Rise and Fall of the Mound People|kunjom=Henderson|isem=Harold|data=2000-06-29|sit=Chicago Reader|lingwa=en-US|data-aċċess=2024-08-10}}</ref> Il-problemi politiċi, ekonomiċi jew kulturali jaf ikkontribwew ukoll għad-deklin tal-komunità. [[Thomas Emerson]] u [[Kristin Hedman]] jargumentaw li l-popolazzjoni kbira ta' immigranti ta' Cahokia kienet fattur li kkontribwixxa għall-frammentazzjoni aħħarija tal-belt, peress li l-lingwi, id-drawwiet u r-reliġjonijiet differenti ostakolaw il-ħolqien ta' identità kulturali koeżiva ta' Cahokia. Analiżijiet tas-siti funebri ta' Cahokia u tal-fdalijiet assoċjati wrew ukoll li bosta abitanti ta' Cahokia ma kinux nattivi tal-belt jew tar-reġjun tal-madwar. Dawn l-immigranti xi kultant kienu jindifnu separatament mir-residenti nattivi, indikatur possibbli tal-integrazzjoni dgħajfa abbażi tal-etniċità. X'aktarx li xi fatturi soċjali u ambjentali flimkien wasslu għall-kundizzjonijiet li obbligaw lin-nies jitilqu minn Cahokia.<ref>Kelly, John (2009). ''Contemplating Cahokia's collapse. In: Global Perspectives on the Collapse of Complex Systems''. Maxwell Museum of Anthropology. pp. 147–168.</ref> Kawża possibbli oħra hija xi invażjoni minn popli barranin. Bosta teoriji mill-aħħar tas-seklu 20 jipproponu l-kollass politiku minħabba l-kilba tal-konkwisti bħala r-raġuni primarja għall-abbandun ta' Cahokia. Evidenza ta' gwerer li nstabet hija palizzati difensivi u torrijiet tal-għassa tal-injam madwar iċ-ċentru ċerimonjali prinċipali ta' Cahokia. Madankollu, il-palizzati jaf kienu ttellgħu iktar għal separazzjoni ritwali jew formali milli għal skopijiet militari, għalkemm palizzati bil-bastjuni kważi dejjem jindikaw xi gwerer. Matul is-seklu 13 il-popolazzjoni ta' Cahokia ċkienet u l-palizzati nbnew mill-ġdid diversi drabi biex jinkorporaw il-belt li kulma jmur dejjem baqgħet tiċkien.<ref>Shackelford, Alan G. (2007). "The Frontier in Pre-Columbian Illinois". ''Journal of the Illinois State Historical Society''. '''100''' (3): 182–206. ISSN 1522-1067.</ref> Il-mard trażmess qalb il-popolazzjoni urbana kbira u densa x'aktarx li wkoll wassal għad-deklin. Bl-istess mod, problemi tas-saħħa bħall-marda tal-pellagra jokkorru l-iktar fost dawk li kien ikollhom dieti intensivi fl-użu tal-qamħirrum bħal dik ta' Cahokia. Madankollu, ma ġietx identifikata evidenza li torbot in-nuqqasijiet nutrittivi ma' kolloss soċjetali usa'. Fil-bidu ta' Cahokia għall-ħabta tal-1050 W.K., l-ominija kienet issir permezz tan-nikstamalizzazzjoni li permezz tagħha l-qamħirrum kien ikun iktar nutrittiv. Riċerka reċenti tindika li ċ-ċittadini bikrin ta' Cahokia kienu jagħmlu dan il-proċess tal-qamħirrum iżda mbagħad waqfu għall-ħabta tal-1200 W.K. Id-dipendenza intensiva fuq il-qamħirrum mingħajr in-nikstamalizzazzjoni tista' tirriżulta fil-marda tal-pellagra u l-mewt. Analiżi tal-iżotopi tal-fdalijiet funebri f'Cahokia żvelat ukoll anemija minħabba n-nuqqas ta' ħadid u difetti fl-enamel tas-snien li potenzjalment irriżultaw mid-dipendenza ta' Cahokia fuq il-qamħirrum.<ref>Emerson, Thomas E.; Hedman, Kristin M. (2016). ''Beyond Collapse: Archaeological Perspectives on Resilience, Revitalization, and Transformation in Complex Societies''. Occasional Paper No. 42. Carbondale, IL: Center for Archaeological Investigations. pp. 147–175.</ref> Flimkien ma' dawn il-fatturi, ir-riċerkaturi sabu evidenza fl-2015 ta' għargħar kbar f'Cahokia, li tant kienu kbar li għerrqu l-abitazzjonijiet. Analiżi tas-sedimenti fil-qiegħ tal-Lag ta' Horseshoe żvelat li seħħew żewġ għargħar ewlenin fil-perjodu tal-insedjament ta' Cahokia, bejn wieħed u ieħor fl-1100-1260 u fl-1340-1460. Filwaqt li l-għargħar jaf seħħ lejn il-bidu tat-tkabbir tal-belt, milli jidher ma naffritx lill-bennejja tal-belt; anzi l-kontra, milli jidher dawn ħadu passi bħall-ħolqien ta' kanali, digi u lievi li pproteġew mill-inqas il-parti ċentrali tal-belt matul l-istorja tal-abitazzjoni tagħha. F'indikazzjoni oħra ta' sforzi ta' mitigazzjoni tal-għargħar, iċ-ċittadini ta' Cahokia qasmu l-artijiet agrikoli tagħhom f'għelieqi f'artijiet baxxi u f'għelieqi f'artijiet għoljin, biex b'hekk inaqqsu l-probabbiltà ta' għargħar katakliżmatiku uniku jeqred f'daqqa l-provvista tal-ikel tal-belt. L-arkeologi skoprew evidenza fl-2020 li kien hemm irpiljar fil-popolazzjoni wara li kienet laħqet livell minimu fl-1400, laħqet livell massimu fl-1650 u mbagħad reġgħet ċkienet għal darb'oħra fl-1700.<ref>White, A.J.; Munoz, Samuel E.; Schroeder, Sissel; Stevens, Lora R. (January 2020). "After Cahokia: Indigenous Repopulation and Depopulation of the Horseshoe Lake Watershed AD 1400–1900". ''American Antiquity''. '''85''' (2): 263–278.</ref> === Agrikoltura === Cahokia hija mdawra b'artijiet agrikoli għammiela. Il-belt tradizzjonalment kienet maħsuba li kienet ċivilizzazzjoni ċċentrata fuq il-qamħirrum, wara li l-għalla ġiet introdotta fir-reġjun għall-ħabta tad-900 W.K. Filwaqt li l-qamħirrum spiss jiġi akkreditat li ppermetta t-tkabbir bikri tal-popolazzjoni ta' Cahokia, riċerka iktar reċenti ssuġġeriet li d-dieta tal-popolazzjoni ta' Cahokia kienet pjuttost varjata, speċjalment fil-perjodu bikri tal-eżistenza tal-belt. Thomas Emerson u Kristin Hedman jattribwixxu l-iskoperta ta' individwi minn Cahokia b'dieta b'użu baxx tal-qamħirrum b'rabta mal-eżistenza ta' komunitajiet ta' kaċċaturi-ġemmiegħa immigranti li kienu għadhom ma adottawx il-qamħirrum bħala sors tal-ikel bażiku tagħhom. Ir-residenti fiż-żoni periferiċi kienu jiddependu ferm fuq il-qamħirrum għall-għajxien tagħhom, filwaqt li r-residenti taċ-ċentru tal-belt ta' Cahokia kellhom dieta iktar varjata. Interpretazzjoni partikolari hi li l-livelli iktar għoljin ta' konsum tal-qamħirrum jaf ikunu korrelatati ma' status soċjali iktar baxx fost ir-residenti tal-belt. L-impatt li l-agrikoltura ta' Cahokia kellha fuq l-ambjent, u r-relazzjoni tagħha mal-kollas finali tal-belt, huwa dibattitu jaħraq. Id-degradazzjoni tal-ħamrija għall-agrikoltura madwar Cahokia jaf wasslet għal tnaqqis fir-riżorsi tal-ikel li mbagħad wasslu għall-qerda tal-belt. Madankollu, [[Jane Mt. Pleasant]], targumenta li dawn il-mudelli tal-lonġevità tal-ħamrija ta' Cahokia huma difettużi, għax huma bbażati fuq il-fehim modern tar-rendimenti tal-għelejjel li jassumu l-użu ta' moħriet. L-użu esklużiv tal-għodod tal-idejn f'Cahokia kien jikkawża inqas ħsara lill-ħamrija u b'hekk jaf żamm il-kwalità tal-ħamrija għal żmien itwal milli huwa tipiku llum il-ġurnata, u għaldaqstant il-kollass rapidu tal-produttività agrikola f'Cahokia skont dan il-ħsieb hija inqas probabbli. == Karatteristiċi notevoli == Is-sit oriġinali kien fih 120 tumbata tal-ħamrija f'erja ta' 6 mili kwadri (16 km²), li minnhom illum il-ġurnata fadal 80. Sabiex jiksbu dan il-kobor, huwa stmat li eluf ta' ħaddiema matul deċennji sħaħ ċaqilqu iktar minn 55 miljun pied kubu (1,600,000 m³) ta' ħamrija fi qfief minsuġa biex joħolqu dan in-network ta' tumbati u pjazez komunitarji. Pereżempju, it-Tumbata tal-Patrijiet, tkopri 14-il akru (5.7 ettari), hija għolja 100 pied (30 metru), u fil-quċċata tagħha kellha binja enormi ta' 5,000 pied kwadru (460 m²) li kienet iżżid għoli ulterjuri ta' 50 pied (15-il metru). === Pajsaġġ urban === [[File:Cahokia_Aerial_HRoe_2015.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cahokia_Aerial_HRoe_2015.jpg|daqsminuri|Rikostruzzjoni artistika ta' Cahokia ċentrali. Il-linja bażi mil-Lvant għall-Punent ta' Cahokia tgħaddi miċ-Ċirku tal-Injam, mit-Tumbata tal-Patrijiet, u minn diversi tumbati kbar oħra tal-ħamrija.]] Fi stadju bikri tal-istorja tagħha, Cahokia għaddiet minn espansjoni enormi tal-kostruzzjoni. Flimkien mal-fażi bikrija tat-Tumbata tal-Patrijiet, fis-sit ġiet stabbilita konfigurazzjoni urbana wiesgħa. Inbniet b'perspettiva kwadripartitika simbolika u kienet orjentata lejn l-erba' direzzjonijiet kardinali bl-assi prinċipali mil-Lvant għall-Punent u mit-Tramuntana għan-Nofsinhar definiti bit-Tumbata tal-Patrijiet qrib iċ-ċentru tagħha. Ġew stabbiliti erba' pjazez kbar lejn il-Lvant, il-Punent, it-Tramuntana u n-Nofsinhar tat-Tumbata tal-Patrijiet. Lejn in-Nofsinhar tat-Tumbata tal-Patrijiet hemm il-Pjazza l-Kbira, spazju kbir li kien ikopri bejn wieħed u ieħor 50 akru (20 ettaru) u kellu tul ta' iktar minn 1,600 pied (490 metru) b'wisa' ta' iktar minn 900 pied (270 metru). Oriġinarjament ir-riċerkaturi ħasbu li l-art ċatta fil-beraħ f'din iż-żona kienet tirrifletti l-pożizzjoni ta' Cahokia fil-pjanura tal-għargħar alluvjonali ta' Mississippi, iżda minflok studji tal-ħamrija wrew li l-pajsaġġ oriġinarjament kien magħmul minn topografija ta' għoljiet telgħin u neżlin qishom ħalel. F'wieħed mill-proġetti l-iktar bikrin tal-kostruzzjoni fuq skala kbira, is-sit kien ġie livellat apposta u b'mod espert mill-abitanti tal-belt. Dan kien parti mill-inġinerija sofistikata li toħroġ fid-dieher fis-sit kollu. Kienet tintuża għal ċerimonji u għal riċevimenti kbar, kif ukoll għal logħbiet ritwali, bħaċ-''chunkey''. Din il-logħba kienet tintlagħab bl-irrolljar ta' ġebla mdaqqsa b'għamla ta' diska minn naħa għall-oħra tal-għalqa. Min kien jilgħab il-logħba kien iwaddab il-lanez lejn il-post li kien jaħseb li l-ġebla kienet se tieqaf. Il-logħba kienet teħtieġ kapaċità kbira ta' kalkolu u ta' mira. L-assi ċerimonjali ewlenija mit-Tramuntana għan-Nofsinhar jikkollega ż-żona prinċipali tas-sit mat-tumbata mortwarja kbira lejn in-Nofsinhar, magħrufa bħala t-Tumbata tas-[[Serp]] taċ-Ċekċieka (it-Tumbata 66). Karatteristika ta' din l-istruttura, magħrufa bħala x-Xatt tas-Serp taċ-Ċekċieka fost l-arkeologi, kienet xatt elevat wiesa' madwar 18-il metru (59 pied), b'tul ta' madwar 800 metru (2,600 pied) u b'għoli li jvarja minn 0.5 metri (1.6 pied) sa kważi 1.3 metru (4.3 piedi) tul żona mtajna lejn in-Nofsinhar tal-Pjazza l-Kbira. Kellha allinjament ta' 5° fil-Lvant tat-Tramuntana, direzzjoni li kienet maħsuba li tirreplika t-tlugħ massimu tal-[[qamar]] fin-Nofsinhar ta' 5° fil-Punent tat-Tramuntana, għalkemm bil-kontra. Huwa maħsub li din kellha assoċjazzjonijiet simboliċi mal-bennejja b'rabta mad-divinità femminili qamrija tagħhom tal-qamħirrum ta' wara l-mewt. Dan il-ħsieb huwa msaħħaħ iktar permezz tal-prossimità kbira tagħha mat-Tumbata Nru 72; b'konnotazzjonijiet ta' wara l-mewt fejn kien maħsub li wieħed kien jaqsam iż-żona b'ilma baxx tax-xatt, u jasal fil-kumpless mortwarju tat-Tumbata tas-Serp taċ-Ċekċieka. Ix-xatt innifsu jaf kien jitqies bħala simbolu tal-"Mogħdija tal-Erwieħ". Id-distrett ċentrali ta' status għoli ta' Cahokia kien imdawwar b'palizzati twal żewġ metri mgħammra b'bastjuni protettivi li nbnew wara. Meta l-palizzati nbnew kienu jgħaddu minn xi kwartieri li kienu jeżistu qabel u kienu jisseparawhom. L-arkeologi sabu evidenza tal-palizzati waqt l-iskavi taż-żona u sabu indikazzjonijiet li ġew rikostruwiti diversi drabi. Il-bastjuni tagħhom urew li l-iskop tagħhom x'aktarx li kien wieħed difensiv. Lil hinn mit-Tumbata tal-Patrijiet, kien hemm saħansitra 120 tumbata oħra f'distanzi li jvarjaw minn xulxin u miċ-ċentru tal-belt. Sa issa, instabu 109 tumbati, u 68 minnhom jinsabu fiż-żona tal-park. It-tumbati huma maqsuma fi tliet tipi differenti: bi pjattaforma, koniċi u b'ħajt fil-quċċata. Kull tumbata milli jidher kellha t-tifsira u l-funzjoni tagħha. Inġenerali, iċ-ċentru tal-belt jidher li kien ġie stabbilit b'konfigurazzjoni b'għamla ta' djamant b'tul ta' mil (1.6 kilometru) minn naħa għall-oħra, filwaqt li l-belt kollha fiha 5 mili (8.0 kilometri) mil-Lvant għall-Punent. === Arkitettura domestika === Iż-żoni residenzjali ta' Cahokia kienu rranġati bir-reqqa f'raggruppamenti ppjanati madwar il-pjazez u t-tumbati. Diffiċli li wieħed jasal għal delinjazzjonijiet u funzjonijiet speċifiċi, iżda bosta minn dawn ir-raggruppamenti jaf ġew iddisinjati biex jakkomodaw segregazzjonijiet reliġjużi jew etniċi. Il-kwartieri ta' Cahokia kellhom sett standardizzat ta' tipi ta' binjiet, inkluż banjijiet bl-istim, djar tal-kunsill u tempji. L-istrutturi domestiċi ta' Cahokia ġeneralment kellhom kostruzzjoni bil-ħuxlief fuq il-lasti b'għamla rettangolari. Spiss kienu jintużaw trunċieri bil-ħitan minflok lasti għall-kostruzzjoni. [[Alleen Betzenhauser]] u [[Timothy Pauketat]] isostnu li iktar minn 20 fil-mija tal-istrutturi fl-inħawi ta' Cahokia ma kellhomx funzjonijiet domestiċi, iżda pjuttost kienu maħsuba biex jiffaċilitaw il-kuntatt ma' essri spiritwali mhux umani bħala parti minn reliġjon animistika. Dawn l-essri jaf kienu jirresjedu fil-binja stess jew f'markaturi ikbar, simili għal-lasti li kienu jintużaw għall-kostruzzjoni taċ-Ċirku tal-Injam ta' Cahokia. Betzenhauser u Pauketat iqabblu l-binjiet ta' Cahokia skont it-teorija tagħhom ma' tined tat-tħarrik jew postijiet [[Mediċina|mediċinali]]. === Tumbata tal-Patrijiet === [[File:Cahokia_monks_mound_McAdams_1887.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cahokia_monks_mound_McAdams_1887.jpg|daqsminuri|Illustrazzjoni tal-1882 tat-Tumbata tal-Patrijiet.]] It-Tumbata tal-Patrijiet hija l-ikbar struttura u l-punt ċentrali tal-belt: hija tumbata enormi bi pjattaforma u erba' terrazzi, għolja 10 sulari, u hija l-ikbar tumbata tal-ħamrija magħmula mill-bniedem fit-Tramuntana tal-Messiku. Tħares lejn in-Nofsinhar u hija għolja 100 pied (30 metru), twila 951 pied (290 metru), wiesgħa 836 pied (255 metru) u tkopri 13.8-il akru (5.6 ettari). Hija magħmula minn madwar 814,000 jarda kubika (622,000 m³) ta' ħamrija. It-tumbata nbniet dejjem ogħla u usa' matul is-sekli, saħansitra f'għaxar stadji separati ta' kostruzzjoni fejn ġew miżjuda t-terrazzi u qisha xoffa madwarha. It-Tumbata tal-Patrijiet ingħatat isimha minħabba l-komunità ta' patrijiet Trappisti li kienu jirresjedu fil-qrib għal żmien qasir, wara li l-Amerikani Ewropej insedjaw l-inħawi. L-iskavi fin-naħa ta' fuq tat-Tumbata tal-Patrijiet żvelaw evidenza ta' binja kbira, x'aktarx tempju jew ir-residenza tal-ogħla kap, li kienet tidher mill-belt kollha. Din il-binja kienet twila madwar 105 piedi (32 metru) u wiesgħa 48 pied (15-il metru), u jaf kienet għolja saħansitra 50 pied (15-il metru). Kienet tkopri madwar 5,000 pied kwadru (460 m²). In-naħat tal-Lvant u tal-Majjistral tat-Tumbata tal-Patrijiet ġew skavati darbtejn f'Awwissu 2007 matul tentattiv biex tiġi evitata l-erożjoni minħabba ċ-ċediment tal-ġnub. Dawn in-naħat sarulhom xi tiswijiet biex it-tumbata tiġi ppreservata. === Tumbata Nru 72 === [[File:Cahokia_Mound_72.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cahokia_Mound_72.jpg|daqsminuri|It-Tumbata Nru 72.]] Matul l-iskavi tat-Tumbata Nru 72, tumbata funebri fin-Nofsinhar taċ-ċentru urban prinċipali, l-arkeologi sabu l-fdalijiet ta' xi 270 individwu, inkluż difniet ta' koppji maskili/femminili. Difna partikolari (il-Karatteristika Nru 101) saret fuq mifrex ta' 10,000 żibġa tal-qxur tal-baħar irranġati fl-għamla ta' falkun, b'ras l-[[għasfur]] tidher taħt u maġenb ras ir-[[raġel]], u l-ġwienaħ tiegħu u denbu taħt dirgħajn u riġlejn ir-raġel. Din id-difna hija magħrufa bħala d-Difna taż-Żibeġ jew tar-Raġel Għasfur. Difniet oħra, bħad-Difna tal-Ħażna Eżotika fit-tumbata, kellhom materjali eżotiċi u kwantitajiet kbar ta' żibeġ tal-qxur tal-baħar. Il-ġellied falkun jew ir-raġel għasfur huwa motiv komuni fil-kultura ta' Mississippi. Din id-difna bla dubju kellha tifsira ikonografika b'saħħitha. Barra minn hekk, ħażna ta' ponot tal-vleġeġ maħduma b'mod sofistikat u fin bi stili u b'materjali differenti nstabet qrib il-qabar ta' dan ir-raġel importanti. Isseparati f'erba' tipi, kull tip minn reġjun [[Ġeografija|ġeografiku]] differenti, il-ponot tal-vleġeġ urew ir-rabtiet kummerċjali estensivi ta' Cahokia fl-Amerka ta' Fuq. L-arkeologi rkupraw iktar minn 250 skeletru ieħor mit-Tumbata Nru 72. L-istudjużi jemmnu li kważi 62 % minnhom kienu vittmi offruti bħala sagrifiċċju, abbażi ta' sinjali ta' eżekuzzjonijiet ritwali, il-metodu tad-difna, u fatturi oħra. L-iskeletri jinkludu: * erba' żgħażagħ irġiel, bla idejn u bla ras; * qabar tal-massa b'iktar minn 50 [[mara]] ta' xi 21 sena, b'katavri rranġati f'żewġ saffi sseparati b'qishom twapet; * difna tal-massa b'40 raġel u mara li milli jidher inqatlu b'mod vjolenti, u wħud minnhom jaf indifnu ħajjin: "Mill-pożizzjoni vertikali ta' wħud mis-swaba', li donnhom kienu qed iħaffru fir-ramel, jidher li mhux il-vittmi kollha kienu mejtin meta ndifnu – uħud ippruvaw joħorġu lilhom infushom mill-massa ta' katavri". Ir-rabta ta' dawn id-difniet mad-difna ċentrali mhix ċara. X'aktarx li ma ġewx depożitati kollha fl-istess żmien. L-injam f'diversi partijiet tat-tumbata ġew datat bir-radjokarbonju li jmur lura għal bejn id-950 u s-sena 1000 W.K. L-iskavi indikaw li t-Tumbata Nru 72 ma nbniet bħala tumbata unika, iżda iktar bħala sensiela ta' tumbati iżgħar. Dawn it-tumbati ngħataw għamliet differenti maż-żmien u tgħattew bil-ħamrija xi kultant biex it-Tumbata Nru 72 fl-aħħar mill-aħħar tingħata l-għamla aħħarija tagħha. === Post fejn kien jinħadem ir-ram === [[File:Spiro_Wulfing_and_Etowah_repousse_plates_HRoe_2012.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Spiro_Wulfing_and_Etowah_repousse_plates_HRoe_2012.jpg|daqsminuri|Bċejjeċ tar-ram ''repoussé ''tal-kultura ta' Mississippi.]] L-iskavi qrib it-Tumbata Nru 34 mill-2002 sal-2010 żvelaw post fejn kien jinħadem ir-ram. Din is-sejba unika oriġinarjament ġiet skoperta fis-snin 50 tas-seklu 20 mill-arkeologu [[Gregory Perino]], iżda l-pożizzjoni eżatta tal-post intilfet għal 60 sena. Dan huwa l-uniku post magħruf fejn kien jinħadem ir-ram f'sit tal-kultura ta' Mississippi. Fl-inħawi hemm il-fdalijiet ta' tliet zkuk tas-siġar bl-għeruq li huwa maħsub li ntużaw biex iżommu xi ġebel bħala inkwini. L-analiżi tar-ram li nstab matul l-iskavi wriet li r-ram ingħadda minn proċess ta' rikottura, li hija teknika li tinvolvi t-tisħin u t-tkessiħ ripetut tal-metall waqt li jkun qed jinħadem, l-istess bħalma jagħmlu l-ħaddieda bil-[[ħadid]]. L-[[Artiġjan|artiġjani]] pproduċew oġġetti reliġjużi, bħal maskri tad-divinità bl-imnieħer twil u msielet ċerimonjali b'għamla simbolika li huwa maħsub li ntużaw f'ritwali ta' parentela fittizja. Bosta mill-platti tar-ram ta' Mississippi b'rabta stilistika, bħall-ħażna ta' Wulfing mix-Xlokk ta' Missouri, uħud mill-platti ta' Etowah minn Georgia, u bosta mill-platti ta' Spiro minn Oklahoma, huma assoċjati mal-istil usa' ta' Braden u huwa maħsub li ġew prodotti f'Cahokia fis-seklu 13. === Ċirku tal-Injam ta' Cahokia === [[File:Woodhenge_Cahokia_3998.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Woodhenge_Cahokia_3998.jpg|lemin|daqsminuri|Veduta taċ-Ċirku tal-Injam III rikostruwit u l-allinjament tiegħu mal-arblu tal-ekwinozju u mat-Tumbata tal-Patrijiet xi 0.5 mili (0.8 kilometri).]] Iċ-Ċirku tal-Injam ta' Cahokia kien sensiela ta' ċrieki kbar tal-injam madwar 850 metru (2,790 pied) lejn il-Punent tat-Tumbata tal-Patrijiet. Huwa maħsub li nbnew bejn id-900 u l-1100 W.K., u kull wieħed kien ikbar minn ta' qabel bi 12-il arblu iktar minn ta' qabel. Is-sit ġie skopert waqt ix-xogħol arkeoloġiku ta' stħarriġ tal-fdalijiet ta' Dr. Warren Wittry fil-bidu tas-snin 60 tas-seklu 20 meta żdiedet il-kostruzzjoni bis-saħħa tal-awtostrada interstatali. Għalkemm il-maġġoranza tas-sit kien fih strutturi ta' djar ta' villaġġ, ġew skoperti wkoll għadd ta' ħofor kbar tal-arbli. Meta l-ħofor ġew ipplottjati, kienu jiffurmaw diversi arkijiet b'ħofor spazjati b'distanza indaqs. Ix-xogħol analtiku dettaljat appoġġa l-ipoteżi li l-kollokament ta' dawn l-arbli kien skont disinn apposta, u Wittry ħareġ bl-ipoteżi li l-arkijiet jaf kienu ċrieki sħaħ. Huwa beda jirreferi għaċ-ċrieki bħala "ċrieki tal-injam" (bl-Ingliż: ''woodhenges''), u beda jqabbel l-istrutturi maċ-ċrieki magħrufa sew tal-[[Ingilterra]] f'Woodhenge u fi [[Stonehenge]]. Il-ħofor tal-arbli li sab Wittry huma eżempju kif il-ħamrija taħżen il-memorja ta' materjali organiċi li ddeterjoraw fil-ħamrija eluf ta' snin ilu. Bosta tipi ta' ħamrija għandhom komponent aċiduż naturali li jkisser malajr il-biċċa l-kbira tal-materjali organiċi, iżda jibqa' skolorament skur fil-ħamrija. L-arbli oriġinali taċ-Ċirku tal-Injam ta' Cahokia ħallew warajhom l-istess skolorament, u b'hekk ir-riċerkaturi setgħu faċilment jidentifikaw li l-ħamrija xi darba kellha arbli tal-injam imdaħħlin fiha. Skavi addizzjonali li saru fis-snin 60 sa 80 tas-seklu 20 użaw tbassir ibbażat fuq il-pożizzjonijiet ivverifikati tal-ħofor tal-arbli u fuq l-ispazjar tagħhom biex isibu ħofor oħra tal-arbli tal-injam u jikkonfermaw l-eżistenza ta' ħames ċrieki separati tal-injam fil-qrib. Issa ċ-ċrieki ġew iddeżinjati bħala ċ-Ċrieki tal-Injam I sa V b'numri [[Imperu Ruman|Rumani]]. Fl-1985, inbniet rikostruzzjoni taċ-Ċirku tal-Injam III bl-arbli fil-pożizzjonijiet oriġinali skavati. Iċ-ċirku, li għandu 48 arblu f'għamla ta' ċirku u d-49 arblu fiċ-ċentru tiegħu, intuża biex tiġi investigata l-[[astronomija]] arkeoloġika f'Cahokia. Id-Diviżjoni tal-Preservazzjoni Storika ta' Illinois li tissorvelja s-sit ta' Cahokia tospita osservazzjonijiet pubbliċiċ ta' tlugħ ix-xmex fl-ekwinozji tar-rebbiegħa u tal-ħarifa u fis-solstizji tax-xita u tas-sajf. Bħala turija ta' rispett lejn it-twemmin tal-Amerikani Nattivi, f'dawn l-avvenimenti ma jsirux ċerimonji jew ritwali. == Sistema ta' Tumbati ta' Cahokia == Cahokia hija magħrufa bħala wieħed miċ-ċentri b'kollezzjonijiet popolati densament ta' siti, fosthom tal-Lvant ta' St. Louis, it-Tumbati ta' St. Louis, Janey B. Goode, u s-sit ta' Mitchell. Dan ir-reġjun ta' siti spiss huwa magħruf bħala ż-"Żona Ikbar ta' Cahokia" peress li huma kollha interrelatati. == Tumbati relatati == Sas-seklu 19, sensiela ta' tumbati simili kienu ddokumentati li kienu jeżistu f'dik li issa hija l-belt ta' St. Louis, xi 8 mili (13-il kilometru) lejn il-Punent ta' Cahokia. Il-biċċa l-kbira ta' dawn it-tumbati ġew livellati waqt l-iżvilupp ta' St. Louis, u l-biċċa l-kbira tal-materjal tagħhom reġa' ntuża fil-proġetti tal-kostruzzjoni. L-unika tumbata li baqgħet teżisti minn dawn it-tumbati hija t-Tumbata ta' Sugarloaf. Din tinsab fix-xatt tal-Punent tax-xmara Mississippi, u kienet timmarka l-fruntiera inizjali bejn St. Louis u l-belt ta' Carondelet li fl-imgħoddi kienet awtonoma. Wieħed mill-ikbar siti tal-kultura ta' Mississippi huwa s-Sit Storiku Statali tat-Tumbati ta' Kincaid, li jinsab fil-kontej ta' Massac u ta' Polk fin-Nofsinhar ta' Illinois. Jinsab 140 mil (230 kilometru) fix-Xlokk ta' Cahokia, fil-pjanura tal-għargħar tax-xmara Ohio. B'total ta' 19-il tumbata fil-kumpless, dan jitqies bħala l-ħames l-ikbar sit tal-kultura ta' Mississippi bħala għadd ta' [[Monument|monumenti]]. Huwa maħsub li s-sit kien immexxi minn kap, peress li fost id-difniet tat-tumbata nstabet difna tal-elit. Is-sit ġie ddeżinjat bħala Għeliem Storiku Nazzjonali. == Mużew u Ċentru Interpretattiv ta' Cahokia == [[File:Cahokia_1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cahokia_1.jpg|lemin|daqsminuri|Il-Mużew u ċ-Ċentru Interpretattiv ta' Cahokia.]] Il-Mużew u ċ-Ċentru Interpretattiv ta' Cahokia, li jilqa' sa miljun viżitatur fis-sena, ġie ddisinjat minn AAIC Inc. Il-binja, li nfetħet fl-1989, ingħatat il-Premju ta' [[Thomas H. Madigan]], il-Premju Magħżul mill-Qarrejja tas-''St. Louis Construction News & Reviews'', il-Premju għall-Merti mill-Assoċjazzjoni tal-Kostruzzjoni bil-Metall, u l-Premju ta' Kisba Straordinarja mill-Assoċjazzjoni tal-Manifatturi tal-Brikks. == Dinja akkademika == Cahokia ilha post ta' interess fost il-komunità tal-akkademiċi. Diġà fis-snin 60 tas-seklu 20, l-universitajiet fil-Midwest żaru s-sit biex jagħmlu riċerka fil-post fl-oqsma tal-[[ġeoloġija]] u tal-arkeoloġija. Wieħed mill-iżjed riċerkaturi prominenti ta' Cahokia huwa [[Timothy Pauketat]]. Huwa wettaq riċerka u kiteb dwar Cahokia għall-biċċa l-kbira tal-karriera professjonali tiegħu. Akkademiċi prominenti oħra ta' Cahokia jinkludu Warren Wittry, li kien strumentali għall-irkupru taċ-Ċirku tal-Injam ta' Cahokia. == Deżinjazzjonijiet == It-Tumbati ta' Cahokia ġew protetti għall-ewwel darba mill-istat ta' Illinois fl-1923 meta l-leġiżlatura tiegħu awtorizzat ix-xiri ta' park statali. Id-deżinjazzjoni ta' wara bħala sit storiku statali offriet protezzjoni addizzjonali, iżda s-sit ġie mhedded b'mod sinifikanti mill-programm tal-kostruzzjoni tal-awtostrada federali fis-snin 50 tas-seklu 20. Il-programm tal-kostruzzjoni tal-awtostrada naqqas l-integrità tas-sit; madankollu, żied il-finanzjament għal investigazzjonijiet arkeoloġiċi ta' emerġenza. Dawn l-investigazzjonijiet saru intensivi u għadhom isiru sal-lum. Dawn irriżultaw fil-fehim attwali tal-importanza nazzjonali u internazzjonali tas-sit. Is-sit ġie ddeżinjat bħala Għeliem Storiku Nazzjonali fid-19 ta' Lulju 1964, u ġie elenkat fuq ir-Reġistru Nazzjonali tal-Postijiet Storiċi fil-15 ta' Ottubru 1966. == Sit ta' Wirt Dinji == Is-Sit Storiku Statali tat-Tumbati tal-Ħamrija ta' Cahokia ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1982.<ref name=":0" /> Is-Senatur Statali [[Evelyn M. Bowles]] tikteb dan li ġej dwar is-sit tat-Tumbati ta' Cahokia:<blockquote>Matul is-snin flimkien ma' sħabi kont inżur it-Tumbati f'xi mawra l-Ħadd waranofsinhar. Meta sirt Senatur Statali, kelli l-opportunità li niżgura fondi għall-akkwist ta' iktar akri fejn hemm it-tumbati iżgħar. Bosta minnhom kellhom artefatti addizzjonali.</blockquote>Id-deżinjazzjoni għenet il-protezzjoni tas-sit u attirat fondi għat-twettiq ta' riċerka dwar din iċ-ċivilizzazzjoni sinifikanti. Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-'''kriterju (iii)''' "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-'''kriterju (iv)''' "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".<ref name=":0" /><gallery> File:Chromesun_mississippian_priest_digital_painting.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chromesun_mississippian_priest_digital_painting.jpg|A Mississippian-era priest, in the 13th century, Cahokia metropolis, holding a ceremonial flint mace and severed sacrificial head File:Illinois_1718.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Illinois_1718.jpg|''Tamarois et Caouquias'' on a French map of Illinois in 1718, south of the confluence of the Illinois and Mississippi rivers (approximate modern state area highlighted) from ''{{lang|fr|Carte de la Louisiane et du Cours du Mississipi}}'' by Guillaume de L'Isle File:Cahokia_Rattlesnake_Causeway_and_Mound_HRoe_2018.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cahokia_Rattlesnake_Causeway_and_Mound_HRoe_2018.jpg|The Rattlesnake Causeway leading from Monks Mound to Mound 66 is the city's ceremonial north–south axis. File:Chunkey_player_figurine.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chunkey_player_figurine.jpg|The "Chunkey Player" statuette, made of Missouri flint clay, depicts the ancient Native American game of chunkey. The statuette is believed to have been originally crafted at or near Cahokia Mounds; it was excavated at a Mississippian site in Muskogee County, Oklahoma, revealing the reach of the trade network of this culture. File:Keller_figurine.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Keller_figurine.jpg|Clay statuette excavated at Cahokia site File:Birdman_Tablet_cropped.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Birdman_Tablet_cropped.jpg|Incised sandstone tablet of a Birdman found in 1971 during excavations into the east side of Monks Mound </gallery> == Referenzi == [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji Kulturali]] [[Kategorija:Siti arkeoloġiċi]] [[Kategorija:Stati Uniti]] [[Kategorija:Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Uniti]] 7n6qmen2mzels3zxvbe2fbwm7w195up 0 32929 330096 316137 2026-05-17T00:55:51Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330096 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Hasanpaşa tal-Gass''' (bit-Tork: ''Hasanpaşa Gazhanes''i u magħrufa wkoll bħala ''Kadıköy Gazhanesi'' jew ''Kurbağalıdere Gazhanesi''), illum magħrufa bħala l-'''[[Mużew]] tal-Gass''' (''Müze Gazhane''), kienet fabbrika [[Xogħlijiet tal-gass|tal-gass]] biex tipproduċi [[gass tal-faħam]] [[Istanbul|f'Istanbul]], it-[[Turkija]]. Mibnija fl-1892, ġiet żviluppata mill-ġdid f'mużew tal-[[arti]], ċentru kulturali u ċentru tat-teknoloġija fl-2021. == Storja == [[Stampa:Müze_Gazhane_(7).jpg|daqsminuri| Forn industrijali tal-kokk fil-Hasanpaşa tal-Gass (Settembru 2021)]] Hasanpaşa tal-Gass, illum Mużew tal-Gass (bit-Tork: ''Müze Gazhane'') tinsab f'Triq Kurbağalıdere 125 fil-viċinat ta' Hasanpaşa tad-distrett ta' [[Kadıköy]] f'Istanbul, it-Turkija. Inbniet fl-1892 matul l-[[Imperu Ottoman]] biex tissodisfa l-ħtieġa ta' gass tal-faħam u enerġija elettrika fil-parti [[Anatolja|Anatoljana]] ta' Istanbul. F'dak iż-żmien, kienet wieħed mill-erba' mħażen tal-gass f'Istanbul, l-oħrajn kienu f'Dolmabahçe, f'Yedikule u f'Kuzguncuk. Id-dawl tan-naħa Anatoljana ta' Istanbul ilu jitwassal mis-snin 60 tas-seklu 19 permezz tal-gass fornut mill-fabriki tal-gass ta' Kuzguncuk. Peress li ma kienx jista' jservi gass biżżejjed minn hawn, il-bini ta' fabbrika tal-gass ġdida kien ipproġettat. Fit-28 ta' Lulju 1891, ingħatat konċessjoni ta' 50 sena lill-kumpanija inkorporata Ottomana għad-"Dawl bil-Gass u Elettriku" biex isservi lid-distretti Kadıköy, Üsküdar u n-naħa Anatoljana bid-dawl u t-tisħin bl-użu tal-gass tal-faħam. Il-ftehim ġie ffirmat bejn l-inġinier Anatoli Barcil li jirrappreżenta lill-industrijalist tal-[[ħadid]] ibbażat [[Pariġi|f'Pariġi]] Charles Georges u s-Sindku Rıdvan Pasha li kien jirrappreżenta l-Istat Ottoman.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://www.gazetekadikoy.com.tr/yazi-dizisi/kadiky-kronolojisi-4|titlu=Kadıköy Kronolojisi (4){{!}} Haberler|kunjom=Müdürlüğü|isem=Kadıköy Belediyesi Bilgi İşlem|sit=www.gazetekadikoy.com.tr|data-aċċess=2024-10-14}}</ref> Il-[[Arkitett|perit]]-kuntrattur Guglielmo Semprini beda l-bini tal-fabbrika tal-gass fl-1 ta' Awwissu 1891.<ref name=":0" /> Il-fabbrika tal-gass daħlet fis-servizz fl-1892 immexxija minn "Üsküdar-Kadıköy Gaz Şirket-i Tenviriyesi" ("Kumpanija tad-Dawl tal-Gass Üsküdar-kadıköy"). Tinsab qrib in-nixxiegħa ta' Kurbağalıdere f'Kadıköy, il-faħam inġieb fuq il-ilma, ittrasportat lejn l-impjanti tal-gass bil-ferrovija, u pproċessat għall-gass tal-faħam. Il-fabbrika tal-gass, imsejħa "Kurbağalıdere Gazhanesi" jew "Kadıköy Gazhanesi", issejħet aktar tard bħala "Hasanpaşa Gazhanesi" minħabba l-post fejn tinsab.<ref name=":1">{{Ċita web|url=https://birartibir.org/gazhane-den-musterek-haneye/|titlu=Gazhane’den müşterek haneye|data=2021-05-12|sit=1+1 Express|lingwa=tr-TR|data-aċċess=2024-10-14}}</ref> Il-fabbrika tal-gass ħadmet kontinwament sal-[[L-Ewwel Gwerra Dinjija|Ewwel Gwerra Dinjija]]. Il-produzzjoni tal-gass tagħha waqfet ftit minn żmien għal żmien matul u wara l-gwerra. Matul iż-żminijiet ta' nuqqas ta' faħam, kien jinħaraq l-għadam taż-żebbuġ biex jevitaw l-interruzzjoni fil-provvista tal-gass. Hija kompliet tiffunzjona matul l-era Repubblikana. F'Ottubru 1924, sena wara l-fondazzjoni tar-Repubblika, il-gvern Tork estenda l-konċessjoni mal-Kumpanija tal-Gass Üsküdar-Kadıköy għal 50 sena oħra. Il-ftehim ġie ffirmat mis-Sindku Emin għall-gvern u l-membru tal-bord tal-kumpanija Arif Hilmet. Il-kumpanija, li tmexxi l-Yedikule Gazhanesi, xtrat il-kumpanija tal-gass Üsküdar-Kadıköy fl-1926, u kompliet bħala "İstanbul Havagazı ve Elektrik Teşebbüsatı Sanaiye Türk Anonim Şirketi" ("Istanbul Gas and Electricity Industrial Enterprise Turkish Inc. Co."). Bejn l-1938 u l-1944, Kadıköy Gazhanesi kompliet teżisti b'mod indipendenti. Operat taħt is-saqaf tal-kumpanija "Istanbul Elektrik, Tramvay ve Tüne Şirketi, IETT" ("Istanbul Electricity, Tram and Funicular Co.") bejn l-1945 u l-1993. It-tħaddim tal-fabbrika tal-gass waqaf fit-13 ta' Ġunju 1993 minħabba t-tnaqqis fid-domanda għall-gass wara li beda jintuża [[Gass naturali|l-gass naturali]].<ref>{{Ċita web|url=https://muzegazhane.istanbul/hasanpasa-gazhanesi/|titlu=Hasanpaşa Gazhanesi – Gazhane İstanbul|lingwa=tr|data-aċċess=2024-10-14}}</ref> == Proġett ta' żvilupp mill-ġdid == Wara li l-fabbrika tal-gass għalqet, l-art tagħha ntużat mill-İETT bħala maħżen, garaxx, miżbla, u maħżen tal-faħam. Fl-1994, ġie deċiż li jiġu żarmati l-bqija tal-partijiet tal-istruttura. It-twaqqigħ ġie evitat b'riżultat tar-reżistenza tar-residenti u l-appoġġ ta' għaqdiet mhux governattivi. Il-fabbrika tal-gass ġiet iddikjarata żona protetta.<ref name=":1" /><ref>{{Ċita web|url=https://yesilgazete.org/gazhane-mahalleyi-kirleten-fabrikadan-iklim-muzesine/|titlu=Gazhane: Mahalleyi kirleten fabrikadan iklim müzesine - Yeşil Gazete|data=2021-05-18|lingwa=tr|data-aċċess=2024-10-14|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20221006154427/https://yesilgazete.org/gazhane-mahalleyi-kirleten-fabrikadan-iklim-muzesine/|arkivju-data=2022-10-06|url-status=dead}}</ref> L-organizzazzjoni mingħajr skop ta' qligħ "Gazhane Çevre Gönüllüleri" ("Voluntiera Ambjentali tax-Xogħlijiet tal-Gass") bdiet torganizza ruħha fl-1996, u nbidlet f'kooperattiva fl-1998. Il-voluntiera talbu biex jibdlu l-fabbrika tal-gass f'ċentru kulturali. Saru tmien festivals fis-sit sal-2009. Il-festivals bla ħlas kienu jikkonsistu f'wirjiet, f'kunċerti ta' mużika, fi spettakli taż-[[żfin]] u f'teatru.<ref>{{Ċita web|url=https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/gazhanede-senlik-var-38733696|titlu=Gazhane'de şenlik var|data=2005-05-27|sit=www.hurriyet.com.tr|lingwa=tr|data-aċċess=2024-10-14}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://kentvedemiryolu.com/8-hasanpasa-gazhane-senligi/|titlu=8.Hasanpaşa Gazhane Şenliği {{!}} Kent ve Demiryolu|lingwa=tr-TR|data-aċċess=2024-10-14}}</ref> Ġie ppreparat proġett ta' restawr mill-[[Università Teknika ta' Istanbul]] (İTÜ) bejn l-1998 u l-2001. Wara l-approvazzjoni tal-proġett mill-Bord tal-Konservazzjoni fl-2014, il-Muniċipalità Metropolitana ta' Istanbul ħarġet sejħiet għall-offerti fit-8 ta' Jannar tal-istess sena. Id-Dipartiment tal-[[Storja|Istorja]] tal-Arkitettura u tar-Restawr fil-Fakultà tal-Arkitettura ta' İTÜ kien responsabbli għas-superviżjoni u d-direzzjoni tal-proġett.<ref>{{Ċita web|url=https://v3.arkitera.com/v1/haberler/2002/03/07/hasanpasa.htm|titlu=Hasanpaşa Gazhanesi Projesi: Kentli bilinciyle yaratılan örnek...|sit=v3.arkitera.com|data-aċċess=2024-10-14}}</ref> Ix-xogħlijiet ta' rinnovazzjoni bdew fis-7 ta' Marzu 2014 u tlestew fl-2021 b'dewmien ta' sentejn.<ref name=":2">{{Ċita web|url=https://www.birgun.net/haber/gazhane-30-sene-sonra-hayata-dondu-351016|titlu=Gazhane 30 sene sonra hayata döndü|sit=birgun.net|lingwa=Turkish|data-aċċess=2024-10-14}}</ref> == Mużew tal-Gass == Il-bini nfetaħ bħala ċ-ċentru ġdid ta' Istanbul għall-kultura u l-arti fid-9 ta' Lulju 2021, taħt l-isem ta' "Müze Gazhane". Huwa mużew tax-[[xjenza]] u t-teknoloġija b'sezzjoni ta' wirja tal-cartoons.<ref name=":2" /> Il-mużew ikopri erja ta 30,000 m².<ref name=":1" /> Jikkonsisti f'librerija li għandha madwar 10,000 ktieb, imsemmija għall-Professur Afife Batur, il-mexxej tal-proġett ta' restawr, żewġ swali tat-teatru, waħda bi 300 siġġu u l-oħra b'130 siġġu, kafetterija, ristorant u żoni soċjali.<ref>{{Ċita web|url=https://www.birgun.net/haber/gazhane-sanat-ve-lezzet-duragi-oldu-352774|titlu=Gazhane sanat ve lezzet durağı oldu|sit=birgun.net|lingwa=Turkish|data-aċċess=2024-10-14}}</ref> == Gallerija == <gallery> Stampa:Müze_Gazhane_(11).jpg|alt=Site of the Gasworks|Sit tal-fabbrika tal-gass Stampa:Gazhane.jpg|alt=Open air concert inside the complex|Kunċert fil-miftuħ ġewwa l-kumpless kulturali Stampa:Müze_Gazhane_2021_(3).jpg|alt=Site of the Gasworks|Sit tal-fabbrika tal-gass Stampa:Müze_Gazhane_2021_(1).jpg|alt=A view from the museum's interior.|Veduta tal-intern tal-mużew Stampa:Afife_Batur_Kütüphanesi_(2).jpg|alt=Afife Batur Library at the museum.|Librerija Afife Batur fil-mużew </gallery> == Referenzi == {{Referenzi}} [[Kategorija:Turkija]] [[Kategorija:Mużewijiet]] [[Kategorija:Industrija]] [[Kategorija:Storja]] [[Kategorija:Sorsi CS1 bit-Tork (tr)]] tcjuqlkylk27hc21h5t97dio3wed94a 4 34234 330041 330031 2026-05-16T12:11:13Z Trigcly 17859 /* Parteċipanti */ 330041 wikitext text/x-wiki [[File:Rebbiegħa CEE logo.jpg|300px|lemin|Il-logo ta' Rebbiegħa CEE]] '''Rebbiegħa CEE 2026''' ta' Wikimedia hija inizjattiva ta' Wikipedisti mill-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] bl-għan li jinħloqu paġni dwar nies, suġġetti jew oġġetti minn din il-parti tad-dinja. Malta qed tieħu sehem għar-raba' darba din is-sena permezz tal-għaqda volontarja [[metawiki:Wikimedia Community User Group Malta|Wikimedia Community Malta]], li hija affiljata mal-[[foundationsite: |Wikimedia Foundation]]. Dan jorbot mal-ħidma sistematika mibdija fl-2020 minn din l-għaqda biex jinħolqu paġni bil-Malti fuq il-Wikipedija dwar nies, suġġetti u oġġetti li m'għandhomx x'jaqsmu direttament ma' Malta. Matul is-snin dan sar, u qed ikompli jsir, f'kollaborazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea, u Dipartiment tat-Traduzzjoni fl-Università ta' Malta. '''''Matul ix-xhur ta' Marzu, April u Mejju qed norganizzaw ukoll numru ta' workshops u edit-a-toni. [http://www.wikimalta.org Id-dettalji hawn].''''' == Sfond == F'dawn l-aħħar 100 sena, l-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] għaddew minn għadd ta' rebbigħat mhux daqstant sbieħ li ħolqu ħafna diżgwid, kunflitti u diżappunti. Fost dawn nistgħu nsemmu ir-[[Rebbiegħa ta' Praga]] fl-1968, il-kunflitt fin-[[Nagorno-Karabakh]] tal-1988, l-eskalazzjoni tal-kunflitt [[Transnistrija]]n fl-1992, jew il-gwerra li faqqgħet fl-[[Ukrajna]] fl-2014. Għaldaqstant, ir-Rebbiegħa CEE ta' Wikimedia għandha l-għan li tappoġġja u tippromovi gruppi lokali fil-ħolqien ta' paġni fil-Wikipedija u proġetti oħra ta' Wikimedia biex jiżdied l-għarfien reċiproku ta' xulxin u jitkattar l-għerf ħieles f'dawn ir-reġjuni. == Lista ta' artikli mill-pajjiżi u reġjuni == Il-lista ta' paġni mill-pajjiżi u r-reġjuni isservi ta' punt tat-tluq u orjentazzjoni għal ħolqien u titjib tal-paġni - anke jekk il-paġni kollha dwar pajjiżi fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (inkluż il-Kawkasja) jgħoddu fil-konkors. Il-biċċa l-kbira tal-paġni jinstabu fil-Wikipedia bl-Ingliż u spiss huwa faċli ferm li jiġu tradotti minn hemm. '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' <gallery mode=packed-hover heights=70px style="background-color: #ddd;"> File:Flag_of_Albania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania|Albanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania]]|alt=Albanija File:Flag_of_Armenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia|Armenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia]]|alt=Armenja File:Flag_of_Austria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria|Awstrija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria]]|alt=Awstija File:Flag_of_Azerbaijan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan|Ażerbajġan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan]]|alt=Ażerbajġan File:Flag of Bashkortostan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Baxkortostan]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2020/Structure/Bashkortostan]]|alt=Baxkortostan File:Flag_of_Belarus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus|Bjelorussja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus]]|alt=Bjelorussja File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bożnija u Ħerżegovina]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina]]|alt=Bożnija u Ħerżegovina File:Flag_of_Bulgaria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria|Bulgarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria]]|alt=Bulgarija File:Flag_of_Cyprus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus|Ċipru]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus]]|alt=Ċipru File:Flag of Don Cossacks.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region|Don-Region]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region]]|alt=Don-Region File:Flag_of_Esperanto.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto|Esperanto]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto]]|alt=Esperanto File:Flag_of_Estonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia|Estonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia]]|alt=Estonja File:Erzya Flag.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya|Erzya]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya]]|alt=Erzya File:Flag_of_Georgia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia|Ġeorġja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia]]|alt=Ġeorġja File:Flag_of_Greece.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece|Greċja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece]]|alt=Greċja File:Flag_of_Kazakhstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan|Każakistan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan]]|alt=Każakistan File:Flag_of_Kosovo.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo|Kosovo]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo]]|alt=Kosovo File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar|Tatari tal-Krimea]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar]]|alt=Tatari tal-Krimea File:Flag_of_Croatia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia|Kroazja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia]]|alt=Kroazja File:Flag_of_Latvia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia|Latvja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia]]|alt=Latvja File:Flag_of_Lithuania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania|Litwanja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania]]|alt=Litwanja File:Flag_of_Malta.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta|Malta]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta]]|alt=Malta File:Flag of Montenegro.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Montenegro]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro]]|alt=Montenegro File:Flag_of_North_Macedonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia|Maċedonja ta' Fuq]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia]]|alt=Maċedonja ta' Fuq File:Flag_of_Poland.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland|Polonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland]]|alt=Polonja File:Flag_of_the_Romani_people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma|Roma]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma]]|alt=Roma File:Flag_of_Romania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian|Rumanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian]]|alt=Rumanija File:Flag_of_Russia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation|Russja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation]]|alt=Russja File:Flag_of_Serbia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia|Serbja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia]]|alt=Serbja File:Sorbs flag medium.png|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian|Sorbi]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian]]|alt=Sorbi File:Flag of Slovenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenia|Slovenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenien]]|alt=Slovenja File:Flag of Slovakia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovakia|Slovakkja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slowakei]]|alt=Slovakkja File:Flag of Tatarstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar|Tatari]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar]]|alt=Tatari File:Flag of Czech Republic.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia|Ċekja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia]]|alt=Ċekja File:Flag_of_Turkey.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey|Turkija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey]]|alt=Turkija File:Flag_of_Ukraine.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine|Ukrajna]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine]]|alt=Ukrajna File:Flag_of_Hungary.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary|Ungarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary]]|alt=Ungarija File:Flag of Võro (2).svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro|Võro]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro]]|alt=Võro </gallery> == Għajnuna == * Gwida essenzjali: [[Għajnuna:Gwida_essenzjali|Tgħallem kif tikteb paġni u ttejjeb il-Wikipedija]] * Paġna Meta: [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]] == Konkors == ===L-Għan=== L-għan ta' dan il-konkors huwa li jinħolqu u jittejbu paġni dwar pajjiżi mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Għalkemm kull kontribut relevanti jiġi ġġudikat bħala parti mill-konkors, peress li hemm ħafna xi jsir f'dan il-qasam fuq il-Wikipedija bil-Malti, xogħol fuq paġni fil-lista tal-100 proposti jingħata punteġġ akbar, kif spjegat aktar l-isfel. ===Żmien=== Il-konkors jibda f'nofsillejl tal-21 ta' Marzu u jkompli sa nofsillejl tal-20 ta' Ġunju. ''Iż-żmien ikopri l-istaġun kollu tar-rebbiegħa.'' ===Regolamenti=== 1. Kulħadd jista' jieħu sehem fil-konkors, ħlief għall-organizzaturi lokali u internazzjonali. L-organizzaturi jistgħu jipparteċipaw bla ma jikkompetu. 2. Biex tikkompeti trid tirreġistra formalment. Biex tirreġistra għall-konkors ikteb ismek hawn taħt kif indikat fit-taqsima tal-Parteċipanti. 3. [[Mudell:CEE_Spring_2026|Uża l-Mudell]] -- huwa essenzjali li tuża l-Mudell '''<nowiki>{{CEE Spring 2026 | utent = ismek | pajjiż = Malta}}</nowiki>''' fuq il-paġna tad-diskussjoni ta' kull pagna li taħdem fuqha biex il-kontribuzzjoni tiegħek tkun tgħodd fil-konkors. Dan huwa l-unika mod biex l-organizzaturi jkunu jafu li qed tieħu sehem fil-konkors. Ara/uża ukoll [[:metawikimedia:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Tools|il-mudelli ta' lingwi oħra]] jekk tagħżel li tikteb bihom apparti l-Malti. ===Punteġġi=== * Għal kull artikolu li toħloq tieħu żewġ punti * Għal kull artikolu li toħloq mil-lista uffiċjali tieħu tliet punti oħra (ħames punti b'kollox) * Għal kull artikolu li ttejjeb tieħu punt * Għal kull artikolu li ttejjeb mil-lista uffiċjali tieħu erba' punti oħra (ħames punti b'kollox) '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' Kull mistoqsija għandha titpoġġa fuq il-paġna tad-diskussjoni. ===Premjijiet=== ''Il-premijiet huma pprovduti minn Wikimedia Community Malta permezz ta' għotja mill-Wikimedia Foundation:'' * L-ewwel post: €100 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €200 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tieni post: €60 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €120 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tielet post: €40 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €80 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* === Parteċipanti === Daħħal ismek fit-tabella t'hawn taħt. Daħħal l-isem tal-paġna jew paġni li tkun ħdimt fit-tieni kolonna. Fit-tielet kolonna tista ddaħħal paġni li għadek qed taħdem fuqhom. Tista' ddaħħal ukoll il-punti għax-xogħol li tkun għamilt fl-aħħar kolonna; dawn jiġu vverifikati mill-organizzaturi fi tmiem il-konkors u rranġati jekk ikun hemm bżonn. Jekk issib xi diffikulta bit-tabella kkuntattja lil [[User_talk:ToniSant|Toni Sant]] jew [[User_talk:Nevborg|Nevborg]] li huma l-organizzaturi u jidhru f'din it-tabella mingħajr punti għax mhux eliġibbli biex jikkompetu. <!-- Results table --> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Utent ! Paġna/pagni mibdija u/jew imtejba ! Xogħol għaddej ! Punti |- |[[Utent:Nevborg|Nevborg]] |[[Zlata Filipović]], [[Goran Bregović]], [[Sofija Jovanović]], [[Selma Rıza]], [[Staka Skenderova]] |[[Nikola Tesla]] |xejn |- |[[Utent:ToniSant|ToniSant]] |[[Rebbiegħa ta' Praga]] |[[Beer Barrell Polka]] |xejn |- |[[Utent:Trigcly|Trigcly]] |[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]], [[Lag ta' Skadar]], [[Monasteru ta' Neghuts]], [[Monasteru ta' Hoge]], [[Kiki Kogelnik]], [[Kibbeh]], [[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]], [[Pont tal-Fjuri]], [[Jan Novák]], [[Simon Kldiashvili]], [[Medalja ta' Marian Smoluchowski]], [[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]], [[Osservatorju ta' Črni Vrh]], [[Kaċċa bl-ajkli]], [[Anna Kyriakou]], [[Ġobon ta' Jāņi]], [[Park Nazzjonali ta' Karula]], [[Belintersat-1]], [[Péter Magyar]], [[Università Iżlamika Russa]], [[Stepan Erzya]], [[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]], [[Lag ta' Brebeneskul]], [[Kastell ta' Ankara]], [[Park Nazzjonali ta' Una]], [[Slavko Brezoski]], [[KazCosmos]], [[Aporofobija]], [[Idrijski žlikrofi]], [[Lag ta' Kezenoyam]], [[Bugeddum Armen]], [[Naftalan]], [[Frosta tal-Għid]], [[Lokša]], [[Zivana]], [[Mehmet Ali Ağca]], [[Thoros ta' Edessa]], [[Arthur Schnitzler]], [[Riżerva Naturali ta' Darwin]], [[Satsivi]] |xejn |194 |- | | | | |} === Rebbieħa === * L-ewwel post - tba * It-tieni post - tba * It-tielet post - tba * Premju ta' solidarjetà - tba ''Il-pubblikaturi tal-kotba Maltin li naħdmu magħhom huma Kite Group, Midsea Books, u Merlin Publishers, skont l-għażla tar-rebbieħ/a.'' [[Kategorija:Wikipedija:Wikimedia CEE Spring]] [[Kategorija:Wikimedia CEE Spring 2026]] 1osgi8yc4iadatlt6x76qf93dnlidn3 330042 330041 2026-05-16T12:19:42Z Trigcly 17859 /* Parteċipanti */ 330042 wikitext text/x-wiki [[File:Rebbiegħa CEE logo.jpg|300px|lemin|Il-logo ta' Rebbiegħa CEE]] '''Rebbiegħa CEE 2026''' ta' Wikimedia hija inizjattiva ta' Wikipedisti mill-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] bl-għan li jinħloqu paġni dwar nies, suġġetti jew oġġetti minn din il-parti tad-dinja. Malta qed tieħu sehem għar-raba' darba din is-sena permezz tal-għaqda volontarja [[metawiki:Wikimedia Community User Group Malta|Wikimedia Community Malta]], li hija affiljata mal-[[foundationsite: |Wikimedia Foundation]]. Dan jorbot mal-ħidma sistematika mibdija fl-2020 minn din l-għaqda biex jinħolqu paġni bil-Malti fuq il-Wikipedija dwar nies, suġġetti u oġġetti li m'għandhomx x'jaqsmu direttament ma' Malta. Matul is-snin dan sar, u qed ikompli jsir, f'kollaborazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea, u Dipartiment tat-Traduzzjoni fl-Università ta' Malta. '''''Matul ix-xhur ta' Marzu, April u Mejju qed norganizzaw ukoll numru ta' workshops u edit-a-toni. [http://www.wikimalta.org Id-dettalji hawn].''''' == Sfond == F'dawn l-aħħar 100 sena, l-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] għaddew minn għadd ta' rebbigħat mhux daqstant sbieħ li ħolqu ħafna diżgwid, kunflitti u diżappunti. Fost dawn nistgħu nsemmu ir-[[Rebbiegħa ta' Praga]] fl-1968, il-kunflitt fin-[[Nagorno-Karabakh]] tal-1988, l-eskalazzjoni tal-kunflitt [[Transnistrija]]n fl-1992, jew il-gwerra li faqqgħet fl-[[Ukrajna]] fl-2014. Għaldaqstant, ir-Rebbiegħa CEE ta' Wikimedia għandha l-għan li tappoġġja u tippromovi gruppi lokali fil-ħolqien ta' paġni fil-Wikipedija u proġetti oħra ta' Wikimedia biex jiżdied l-għarfien reċiproku ta' xulxin u jitkattar l-għerf ħieles f'dawn ir-reġjuni. == Lista ta' artikli mill-pajjiżi u reġjuni == Il-lista ta' paġni mill-pajjiżi u r-reġjuni isservi ta' punt tat-tluq u orjentazzjoni għal ħolqien u titjib tal-paġni - anke jekk il-paġni kollha dwar pajjiżi fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (inkluż il-Kawkasja) jgħoddu fil-konkors. Il-biċċa l-kbira tal-paġni jinstabu fil-Wikipedia bl-Ingliż u spiss huwa faċli ferm li jiġu tradotti minn hemm. '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' <gallery mode=packed-hover heights=70px style="background-color: #ddd;"> File:Flag_of_Albania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania|Albanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania]]|alt=Albanija File:Flag_of_Armenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia|Armenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia]]|alt=Armenja File:Flag_of_Austria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria|Awstrija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria]]|alt=Awstija File:Flag_of_Azerbaijan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan|Ażerbajġan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan]]|alt=Ażerbajġan File:Flag of Bashkortostan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Baxkortostan]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2020/Structure/Bashkortostan]]|alt=Baxkortostan File:Flag_of_Belarus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus|Bjelorussja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus]]|alt=Bjelorussja File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bożnija u Ħerżegovina]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina]]|alt=Bożnija u Ħerżegovina File:Flag_of_Bulgaria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria|Bulgarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria]]|alt=Bulgarija File:Flag_of_Cyprus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus|Ċipru]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus]]|alt=Ċipru File:Flag of Don Cossacks.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region|Don-Region]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region]]|alt=Don-Region File:Flag_of_Esperanto.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto|Esperanto]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto]]|alt=Esperanto File:Flag_of_Estonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia|Estonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia]]|alt=Estonja File:Erzya Flag.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya|Erzya]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya]]|alt=Erzya File:Flag_of_Georgia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia|Ġeorġja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia]]|alt=Ġeorġja File:Flag_of_Greece.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece|Greċja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece]]|alt=Greċja File:Flag_of_Kazakhstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan|Każakistan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan]]|alt=Każakistan File:Flag_of_Kosovo.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo|Kosovo]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo]]|alt=Kosovo File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar|Tatari tal-Krimea]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar]]|alt=Tatari tal-Krimea File:Flag_of_Croatia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia|Kroazja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia]]|alt=Kroazja File:Flag_of_Latvia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia|Latvja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia]]|alt=Latvja File:Flag_of_Lithuania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania|Litwanja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania]]|alt=Litwanja File:Flag_of_Malta.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta|Malta]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta]]|alt=Malta File:Flag of Montenegro.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Montenegro]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro]]|alt=Montenegro File:Flag_of_North_Macedonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia|Maċedonja ta' Fuq]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia]]|alt=Maċedonja ta' Fuq File:Flag_of_Poland.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland|Polonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland]]|alt=Polonja File:Flag_of_the_Romani_people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma|Roma]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma]]|alt=Roma File:Flag_of_Romania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian|Rumanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian]]|alt=Rumanija File:Flag_of_Russia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation|Russja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation]]|alt=Russja File:Flag_of_Serbia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia|Serbja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia]]|alt=Serbja File:Sorbs flag medium.png|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian|Sorbi]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian]]|alt=Sorbi File:Flag of Slovenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenia|Slovenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenien]]|alt=Slovenja File:Flag of Slovakia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovakia|Slovakkja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slowakei]]|alt=Slovakkja File:Flag of Tatarstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar|Tatari]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar]]|alt=Tatari File:Flag of Czech Republic.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia|Ċekja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia]]|alt=Ċekja File:Flag_of_Turkey.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey|Turkija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey]]|alt=Turkija File:Flag_of_Ukraine.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine|Ukrajna]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine]]|alt=Ukrajna File:Flag_of_Hungary.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary|Ungarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary]]|alt=Ungarija File:Flag of Võro (2).svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro|Võro]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro]]|alt=Võro </gallery> == Għajnuna == * Gwida essenzjali: [[Għajnuna:Gwida_essenzjali|Tgħallem kif tikteb paġni u ttejjeb il-Wikipedija]] * Paġna Meta: [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]] == Konkors == ===L-Għan=== L-għan ta' dan il-konkors huwa li jinħolqu u jittejbu paġni dwar pajjiżi mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Għalkemm kull kontribut relevanti jiġi ġġudikat bħala parti mill-konkors, peress li hemm ħafna xi jsir f'dan il-qasam fuq il-Wikipedija bil-Malti, xogħol fuq paġni fil-lista tal-100 proposti jingħata punteġġ akbar, kif spjegat aktar l-isfel. ===Żmien=== Il-konkors jibda f'nofsillejl tal-21 ta' Marzu u jkompli sa nofsillejl tal-20 ta' Ġunju. ''Iż-żmien ikopri l-istaġun kollu tar-rebbiegħa.'' ===Regolamenti=== 1. Kulħadd jista' jieħu sehem fil-konkors, ħlief għall-organizzaturi lokali u internazzjonali. L-organizzaturi jistgħu jipparteċipaw bla ma jikkompetu. 2. Biex tikkompeti trid tirreġistra formalment. Biex tirreġistra għall-konkors ikteb ismek hawn taħt kif indikat fit-taqsima tal-Parteċipanti. 3. [[Mudell:CEE_Spring_2026|Uża l-Mudell]] -- huwa essenzjali li tuża l-Mudell '''<nowiki>{{CEE Spring 2026 | utent = ismek | pajjiż = Malta}}</nowiki>''' fuq il-paġna tad-diskussjoni ta' kull pagna li taħdem fuqha biex il-kontribuzzjoni tiegħek tkun tgħodd fil-konkors. Dan huwa l-unika mod biex l-organizzaturi jkunu jafu li qed tieħu sehem fil-konkors. Ara/uża ukoll [[:metawikimedia:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Tools|il-mudelli ta' lingwi oħra]] jekk tagħżel li tikteb bihom apparti l-Malti. ===Punteġġi=== * Għal kull artikolu li toħloq tieħu żewġ punti * Għal kull artikolu li toħloq mil-lista uffiċjali tieħu tliet punti oħra (ħames punti b'kollox) * Għal kull artikolu li ttejjeb tieħu punt * Għal kull artikolu li ttejjeb mil-lista uffiċjali tieħu erba' punti oħra (ħames punti b'kollox) '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' Kull mistoqsija għandha titpoġġa fuq il-paġna tad-diskussjoni. ===Premjijiet=== ''Il-premijiet huma pprovduti minn Wikimedia Community Malta permezz ta' għotja mill-Wikimedia Foundation:'' * L-ewwel post: €100 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €200 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tieni post: €60 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €120 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tielet post: €40 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €80 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* === Parteċipanti === Daħħal ismek fit-tabella t'hawn taħt. Daħħal l-isem tal-paġna jew paġni li tkun ħdimt fit-tieni kolonna. Fit-tielet kolonna tista ddaħħal paġni li għadek qed taħdem fuqhom. Tista' ddaħħal ukoll il-punti għax-xogħol li tkun għamilt fl-aħħar kolonna; dawn jiġu vverifikati mill-organizzaturi fi tmiem il-konkors u rranġati jekk ikun hemm bżonn. Jekk issib xi diffikulta bit-tabella kkuntattja lil [[User_talk:ToniSant|Toni Sant]] jew [[User_talk:Nevborg|Nevborg]] li huma l-organizzaturi u jidhru f'din it-tabella mingħajr punti għax mhux eliġibbli biex jikkompetu. <!-- Results table --> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Utent ! Paġna/pagni mibdija u/jew imtejba ! Xogħol għaddej ! Punti |- |[[Utent:Nevborg|Nevborg]] |[[Zlata Filipović]], [[Goran Bregović]], [[Sofija Jovanović]], [[Selma Rıza]], [[Staka Skenderova]] |[[Nikola Tesla]] |xejn |- |[[Utent:ToniSant|ToniSant]] |[[Rebbiegħa ta' Praga]] |[[Beer Barrell Polka]] |xejn |- |[[Utent:Trigcly|Trigcly]] |[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]], [[Lag ta' Skadar]], [[Monasteru ta' Neghuts]], [[Monasteru ta' Hoge]], [[Kiki Kogelnik]], [[Kibbeh]], [[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]], [[Pont tal-Fjuri]], [[Jan Novák]], [[Simon Kldiashvili]], [[Medalja ta' Marian Smoluchowski]], [[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]], [[Osservatorju ta' Črni Vrh]], [[Kaċċa bl-ajkli]], [[Anna Kyriakou]], [[Ġobon ta' Jāņi]], [[Park Nazzjonali ta' Karula]], [[Belintersat-1]], [[Péter Magyar]], [[Università Iżlamika Russa]], [[Stepan Erzya]], [[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]], [[Lag ta' Brebeneskul]], [[Kastell ta' Ankara]], [[Park Nazzjonali ta' Una]], [[Slavko Brezoski]], [[KazCosmos]], [[Aporofobija]], [[Idrijski žlikrofi]], [[Lag ta' Kezenoyam]], [[Bugeddum Armen]], [[Naftalan]], [[Frosta tal-Għid]], [[Lokša]], [[Zivana]], [[Mehmet Ali Ağca]], [[Thoros ta' Edessa]], [[Arthur Schnitzler]], [[Riżerva Naturali ta' Darwin]], [[Satsivi]], [[Chakapuli]] |xejn |199 |- | | | | |} === Rebbieħa === * L-ewwel post - tba * It-tieni post - tba * It-tielet post - tba * Premju ta' solidarjetà - tba ''Il-pubblikaturi tal-kotba Maltin li naħdmu magħhom huma Kite Group, Midsea Books, u Merlin Publishers, skont l-għażla tar-rebbieħ/a.'' [[Kategorija:Wikipedija:Wikimedia CEE Spring]] [[Kategorija:Wikimedia CEE Spring 2026]] r8z2oegy49qkiew5zpub6bbvpu93cgr 330054 330042 2026-05-16T13:12:28Z Trigcly 17859 /* Parteċipanti */ 330054 wikitext text/x-wiki [[File:Rebbiegħa CEE logo.jpg|300px|lemin|Il-logo ta' Rebbiegħa CEE]] '''Rebbiegħa CEE 2026''' ta' Wikimedia hija inizjattiva ta' Wikipedisti mill-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] bl-għan li jinħloqu paġni dwar nies, suġġetti jew oġġetti minn din il-parti tad-dinja. Malta qed tieħu sehem għar-raba' darba din is-sena permezz tal-għaqda volontarja [[metawiki:Wikimedia Community User Group Malta|Wikimedia Community Malta]], li hija affiljata mal-[[foundationsite: |Wikimedia Foundation]]. Dan jorbot mal-ħidma sistematika mibdija fl-2020 minn din l-għaqda biex jinħolqu paġni bil-Malti fuq il-Wikipedija dwar nies, suġġetti u oġġetti li m'għandhomx x'jaqsmu direttament ma' Malta. Matul is-snin dan sar, u qed ikompli jsir, f'kollaborazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea, u Dipartiment tat-Traduzzjoni fl-Università ta' Malta. '''''Matul ix-xhur ta' Marzu, April u Mejju qed norganizzaw ukoll numru ta' workshops u edit-a-toni. [http://www.wikimalta.org Id-dettalji hawn].''''' == Sfond == F'dawn l-aħħar 100 sena, l-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] għaddew minn għadd ta' rebbigħat mhux daqstant sbieħ li ħolqu ħafna diżgwid, kunflitti u diżappunti. Fost dawn nistgħu nsemmu ir-[[Rebbiegħa ta' Praga]] fl-1968, il-kunflitt fin-[[Nagorno-Karabakh]] tal-1988, l-eskalazzjoni tal-kunflitt [[Transnistrija]]n fl-1992, jew il-gwerra li faqqgħet fl-[[Ukrajna]] fl-2014. Għaldaqstant, ir-Rebbiegħa CEE ta' Wikimedia għandha l-għan li tappoġġja u tippromovi gruppi lokali fil-ħolqien ta' paġni fil-Wikipedija u proġetti oħra ta' Wikimedia biex jiżdied l-għarfien reċiproku ta' xulxin u jitkattar l-għerf ħieles f'dawn ir-reġjuni. == Lista ta' artikli mill-pajjiżi u reġjuni == Il-lista ta' paġni mill-pajjiżi u r-reġjuni isservi ta' punt tat-tluq u orjentazzjoni għal ħolqien u titjib tal-paġni - anke jekk il-paġni kollha dwar pajjiżi fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (inkluż il-Kawkasja) jgħoddu fil-konkors. Il-biċċa l-kbira tal-paġni jinstabu fil-Wikipedia bl-Ingliż u spiss huwa faċli ferm li jiġu tradotti minn hemm. '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' <gallery mode=packed-hover heights=70px style="background-color: #ddd;"> File:Flag_of_Albania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania|Albanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania]]|alt=Albanija File:Flag_of_Armenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia|Armenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia]]|alt=Armenja File:Flag_of_Austria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria|Awstrija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria]]|alt=Awstija File:Flag_of_Azerbaijan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan|Ażerbajġan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan]]|alt=Ażerbajġan File:Flag of Bashkortostan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Baxkortostan]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2020/Structure/Bashkortostan]]|alt=Baxkortostan File:Flag_of_Belarus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus|Bjelorussja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus]]|alt=Bjelorussja File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bożnija u Ħerżegovina]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina]]|alt=Bożnija u Ħerżegovina File:Flag_of_Bulgaria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria|Bulgarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria]]|alt=Bulgarija File:Flag_of_Cyprus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus|Ċipru]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus]]|alt=Ċipru File:Flag of Don Cossacks.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region|Don-Region]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region]]|alt=Don-Region File:Flag_of_Esperanto.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto|Esperanto]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto]]|alt=Esperanto File:Flag_of_Estonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia|Estonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia]]|alt=Estonja File:Erzya Flag.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya|Erzya]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya]]|alt=Erzya File:Flag_of_Georgia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia|Ġeorġja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia]]|alt=Ġeorġja File:Flag_of_Greece.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece|Greċja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece]]|alt=Greċja File:Flag_of_Kazakhstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan|Każakistan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan]]|alt=Każakistan File:Flag_of_Kosovo.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo|Kosovo]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo]]|alt=Kosovo File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar|Tatari tal-Krimea]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar]]|alt=Tatari tal-Krimea File:Flag_of_Croatia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia|Kroazja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia]]|alt=Kroazja File:Flag_of_Latvia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia|Latvja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia]]|alt=Latvja File:Flag_of_Lithuania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania|Litwanja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania]]|alt=Litwanja File:Flag_of_Malta.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta|Malta]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta]]|alt=Malta File:Flag of Montenegro.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Montenegro]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro]]|alt=Montenegro File:Flag_of_North_Macedonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia|Maċedonja ta' Fuq]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia]]|alt=Maċedonja ta' Fuq File:Flag_of_Poland.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland|Polonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland]]|alt=Polonja File:Flag_of_the_Romani_people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma|Roma]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma]]|alt=Roma File:Flag_of_Romania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian|Rumanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian]]|alt=Rumanija File:Flag_of_Russia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation|Russja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation]]|alt=Russja File:Flag_of_Serbia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia|Serbja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia]]|alt=Serbja File:Sorbs flag medium.png|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian|Sorbi]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian]]|alt=Sorbi File:Flag of Slovenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenia|Slovenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenien]]|alt=Slovenja File:Flag of Slovakia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovakia|Slovakkja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slowakei]]|alt=Slovakkja File:Flag of Tatarstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar|Tatari]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar]]|alt=Tatari File:Flag of Czech Republic.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia|Ċekja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia]]|alt=Ċekja File:Flag_of_Turkey.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey|Turkija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey]]|alt=Turkija File:Flag_of_Ukraine.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine|Ukrajna]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine]]|alt=Ukrajna File:Flag_of_Hungary.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary|Ungarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary]]|alt=Ungarija File:Flag of Võro (2).svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro|Võro]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro]]|alt=Võro </gallery> == Għajnuna == * Gwida essenzjali: [[Għajnuna:Gwida_essenzjali|Tgħallem kif tikteb paġni u ttejjeb il-Wikipedija]] * Paġna Meta: [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]] == Konkors == ===L-Għan=== L-għan ta' dan il-konkors huwa li jinħolqu u jittejbu paġni dwar pajjiżi mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Għalkemm kull kontribut relevanti jiġi ġġudikat bħala parti mill-konkors, peress li hemm ħafna xi jsir f'dan il-qasam fuq il-Wikipedija bil-Malti, xogħol fuq paġni fil-lista tal-100 proposti jingħata punteġġ akbar, kif spjegat aktar l-isfel. ===Żmien=== Il-konkors jibda f'nofsillejl tal-21 ta' Marzu u jkompli sa nofsillejl tal-20 ta' Ġunju. ''Iż-żmien ikopri l-istaġun kollu tar-rebbiegħa.'' ===Regolamenti=== 1. Kulħadd jista' jieħu sehem fil-konkors, ħlief għall-organizzaturi lokali u internazzjonali. L-organizzaturi jistgħu jipparteċipaw bla ma jikkompetu. 2. Biex tikkompeti trid tirreġistra formalment. Biex tirreġistra għall-konkors ikteb ismek hawn taħt kif indikat fit-taqsima tal-Parteċipanti. 3. [[Mudell:CEE_Spring_2026|Uża l-Mudell]] -- huwa essenzjali li tuża l-Mudell '''<nowiki>{{CEE Spring 2026 | utent = ismek | pajjiż = Malta}}</nowiki>''' fuq il-paġna tad-diskussjoni ta' kull pagna li taħdem fuqha biex il-kontribuzzjoni tiegħek tkun tgħodd fil-konkors. Dan huwa l-unika mod biex l-organizzaturi jkunu jafu li qed tieħu sehem fil-konkors. Ara/uża ukoll [[:metawikimedia:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Tools|il-mudelli ta' lingwi oħra]] jekk tagħżel li tikteb bihom apparti l-Malti. ===Punteġġi=== * Għal kull artikolu li toħloq tieħu żewġ punti * Għal kull artikolu li toħloq mil-lista uffiċjali tieħu tliet punti oħra (ħames punti b'kollox) * Għal kull artikolu li ttejjeb tieħu punt * Għal kull artikolu li ttejjeb mil-lista uffiċjali tieħu erba' punti oħra (ħames punti b'kollox) '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' Kull mistoqsija għandha titpoġġa fuq il-paġna tad-diskussjoni. ===Premjijiet=== ''Il-premijiet huma pprovduti minn Wikimedia Community Malta permezz ta' għotja mill-Wikimedia Foundation:'' * L-ewwel post: €100 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €200 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tieni post: €60 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €120 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tielet post: €40 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €80 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* === Parteċipanti === Daħħal ismek fit-tabella t'hawn taħt. Daħħal l-isem tal-paġna jew paġni li tkun ħdimt fit-tieni kolonna. Fit-tielet kolonna tista ddaħħal paġni li għadek qed taħdem fuqhom. Tista' ddaħħal ukoll il-punti għax-xogħol li tkun għamilt fl-aħħar kolonna; dawn jiġu vverifikati mill-organizzaturi fi tmiem il-konkors u rranġati jekk ikun hemm bżonn. Jekk issib xi diffikulta bit-tabella kkuntattja lil [[User_talk:ToniSant|Toni Sant]] jew [[User_talk:Nevborg|Nevborg]] li huma l-organizzaturi u jidhru f'din it-tabella mingħajr punti għax mhux eliġibbli biex jikkompetu. <!-- Results table --> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Utent ! Paġna/pagni mibdija u/jew imtejba ! Xogħol għaddej ! Punti |- |[[Utent:Nevborg|Nevborg]] |[[Zlata Filipović]], [[Goran Bregović]], [[Sofija Jovanović]], [[Selma Rıza]], [[Staka Skenderova]] |[[Nikola Tesla]] |xejn |- |[[Utent:ToniSant|ToniSant]] |[[Rebbiegħa ta' Praga]] |[[Beer Barrell Polka]] |xejn |- |[[Utent:Trigcly|Trigcly]] |[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]], [[Lag ta' Skadar]], [[Monasteru ta' Neghuts]], [[Monasteru ta' Hoge]], [[Kiki Kogelnik]], [[Kibbeh]], [[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]], [[Pont tal-Fjuri]], [[Jan Novák]], [[Simon Kldiashvili]], [[Medalja ta' Marian Smoluchowski]], [[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]], [[Osservatorju ta' Črni Vrh]], [[Kaċċa bl-ajkli]], [[Anna Kyriakou]], [[Ġobon ta' Jāņi]], [[Park Nazzjonali ta' Karula]], [[Belintersat-1]], [[Péter Magyar]], [[Università Iżlamika Russa]], [[Stepan Erzya]], [[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]], [[Lag ta' Brebeneskul]], [[Kastell ta' Ankara]], [[Park Nazzjonali ta' Una]], [[Slavko Brezoski]], [[KazCosmos]], [[Aporofobija]], [[Idrijski žlikrofi]], [[Lag ta' Kezenoyam]], [[Bugeddum Armen]], [[Naftalan]], [[Frosta tal-Għid]], [[Lokša]], [[Zivana]], [[Mehmet Ali Ağca]], [[Thoros ta' Edessa]], [[Arthur Schnitzler]], [[Riżerva Naturali ta' Darwin]], [[Satsivi]], [[Chakapuli]], [[Kubdari]] |xejn |204 |- | | | | |} === Rebbieħa === * L-ewwel post - tba * It-tieni post - tba * It-tielet post - tba * Premju ta' solidarjetà - tba ''Il-pubblikaturi tal-kotba Maltin li naħdmu magħhom huma Kite Group, Midsea Books, u Merlin Publishers, skont l-għażla tar-rebbieħ/a.'' [[Kategorija:Wikipedija:Wikimedia CEE Spring]] [[Kategorija:Wikimedia CEE Spring 2026]] f3xv1362btgvuaggoo7g93omezk1piv 330073 330054 2026-05-16T17:15:15Z Trigcly 17859 /* Parteċipanti */ 330073 wikitext text/x-wiki [[File:Rebbiegħa CEE logo.jpg|300px|lemin|Il-logo ta' Rebbiegħa CEE]] '''Rebbiegħa CEE 2026''' ta' Wikimedia hija inizjattiva ta' Wikipedisti mill-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] bl-għan li jinħloqu paġni dwar nies, suġġetti jew oġġetti minn din il-parti tad-dinja. Malta qed tieħu sehem għar-raba' darba din is-sena permezz tal-għaqda volontarja [[metawiki:Wikimedia Community User Group Malta|Wikimedia Community Malta]], li hija affiljata mal-[[foundationsite: |Wikimedia Foundation]]. Dan jorbot mal-ħidma sistematika mibdija fl-2020 minn din l-għaqda biex jinħolqu paġni bil-Malti fuq il-Wikipedija dwar nies, suġġetti u oġġetti li m'għandhomx x'jaqsmu direttament ma' Malta. Matul is-snin dan sar, u qed ikompli jsir, f'kollaborazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea, u Dipartiment tat-Traduzzjoni fl-Università ta' Malta. '''''Matul ix-xhur ta' Marzu, April u Mejju qed norganizzaw ukoll numru ta' workshops u edit-a-toni. [http://www.wikimalta.org Id-dettalji hawn].''''' == Sfond == F'dawn l-aħħar 100 sena, l-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] għaddew minn għadd ta' rebbigħat mhux daqstant sbieħ li ħolqu ħafna diżgwid, kunflitti u diżappunti. Fost dawn nistgħu nsemmu ir-[[Rebbiegħa ta' Praga]] fl-1968, il-kunflitt fin-[[Nagorno-Karabakh]] tal-1988, l-eskalazzjoni tal-kunflitt [[Transnistrija]]n fl-1992, jew il-gwerra li faqqgħet fl-[[Ukrajna]] fl-2014. Għaldaqstant, ir-Rebbiegħa CEE ta' Wikimedia għandha l-għan li tappoġġja u tippromovi gruppi lokali fil-ħolqien ta' paġni fil-Wikipedija u proġetti oħra ta' Wikimedia biex jiżdied l-għarfien reċiproku ta' xulxin u jitkattar l-għerf ħieles f'dawn ir-reġjuni. == Lista ta' artikli mill-pajjiżi u reġjuni == Il-lista ta' paġni mill-pajjiżi u r-reġjuni isservi ta' punt tat-tluq u orjentazzjoni għal ħolqien u titjib tal-paġni - anke jekk il-paġni kollha dwar pajjiżi fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (inkluż il-Kawkasja) jgħoddu fil-konkors. Il-biċċa l-kbira tal-paġni jinstabu fil-Wikipedia bl-Ingliż u spiss huwa faċli ferm li jiġu tradotti minn hemm. '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' <gallery mode=packed-hover heights=70px style="background-color: #ddd;"> File:Flag_of_Albania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania|Albanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania]]|alt=Albanija File:Flag_of_Armenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia|Armenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia]]|alt=Armenja File:Flag_of_Austria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria|Awstrija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria]]|alt=Awstija File:Flag_of_Azerbaijan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan|Ażerbajġan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan]]|alt=Ażerbajġan File:Flag of Bashkortostan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Baxkortostan]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2020/Structure/Bashkortostan]]|alt=Baxkortostan File:Flag_of_Belarus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus|Bjelorussja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus]]|alt=Bjelorussja File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bożnija u Ħerżegovina]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina]]|alt=Bożnija u Ħerżegovina File:Flag_of_Bulgaria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria|Bulgarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria]]|alt=Bulgarija File:Flag_of_Cyprus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus|Ċipru]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus]]|alt=Ċipru File:Flag of Don Cossacks.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region|Don-Region]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region]]|alt=Don-Region File:Flag_of_Esperanto.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto|Esperanto]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto]]|alt=Esperanto File:Flag_of_Estonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia|Estonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia]]|alt=Estonja File:Erzya Flag.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya|Erzya]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya]]|alt=Erzya File:Flag_of_Georgia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia|Ġeorġja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia]]|alt=Ġeorġja File:Flag_of_Greece.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece|Greċja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece]]|alt=Greċja File:Flag_of_Kazakhstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan|Każakistan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan]]|alt=Każakistan File:Flag_of_Kosovo.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo|Kosovo]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo]]|alt=Kosovo File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar|Tatari tal-Krimea]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar]]|alt=Tatari tal-Krimea File:Flag_of_Croatia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia|Kroazja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia]]|alt=Kroazja File:Flag_of_Latvia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia|Latvja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia]]|alt=Latvja File:Flag_of_Lithuania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania|Litwanja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania]]|alt=Litwanja File:Flag_of_Malta.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta|Malta]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta]]|alt=Malta File:Flag of Montenegro.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Montenegro]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro]]|alt=Montenegro File:Flag_of_North_Macedonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia|Maċedonja ta' Fuq]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia]]|alt=Maċedonja ta' Fuq File:Flag_of_Poland.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland|Polonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland]]|alt=Polonja File:Flag_of_the_Romani_people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma|Roma]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma]]|alt=Roma File:Flag_of_Romania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian|Rumanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian]]|alt=Rumanija File:Flag_of_Russia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation|Russja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation]]|alt=Russja File:Flag_of_Serbia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia|Serbja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia]]|alt=Serbja File:Sorbs flag medium.png|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian|Sorbi]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian]]|alt=Sorbi File:Flag of Slovenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenia|Slovenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenien]]|alt=Slovenja File:Flag of Slovakia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovakia|Slovakkja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slowakei]]|alt=Slovakkja File:Flag of Tatarstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar|Tatari]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar]]|alt=Tatari File:Flag of Czech Republic.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia|Ċekja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia]]|alt=Ċekja File:Flag_of_Turkey.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey|Turkija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey]]|alt=Turkija File:Flag_of_Ukraine.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine|Ukrajna]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine]]|alt=Ukrajna File:Flag_of_Hungary.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary|Ungarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary]]|alt=Ungarija File:Flag of Võro (2).svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro|Võro]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro]]|alt=Võro </gallery> == Għajnuna == * Gwida essenzjali: [[Għajnuna:Gwida_essenzjali|Tgħallem kif tikteb paġni u ttejjeb il-Wikipedija]] * Paġna Meta: [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]] == Konkors == ===L-Għan=== L-għan ta' dan il-konkors huwa li jinħolqu u jittejbu paġni dwar pajjiżi mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Għalkemm kull kontribut relevanti jiġi ġġudikat bħala parti mill-konkors, peress li hemm ħafna xi jsir f'dan il-qasam fuq il-Wikipedija bil-Malti, xogħol fuq paġni fil-lista tal-100 proposti jingħata punteġġ akbar, kif spjegat aktar l-isfel. ===Żmien=== Il-konkors jibda f'nofsillejl tal-21 ta' Marzu u jkompli sa nofsillejl tal-20 ta' Ġunju. ''Iż-żmien ikopri l-istaġun kollu tar-rebbiegħa.'' ===Regolamenti=== 1. Kulħadd jista' jieħu sehem fil-konkors, ħlief għall-organizzaturi lokali u internazzjonali. L-organizzaturi jistgħu jipparteċipaw bla ma jikkompetu. 2. Biex tikkompeti trid tirreġistra formalment. Biex tirreġistra għall-konkors ikteb ismek hawn taħt kif indikat fit-taqsima tal-Parteċipanti. 3. [[Mudell:CEE_Spring_2026|Uża l-Mudell]] -- huwa essenzjali li tuża l-Mudell '''<nowiki>{{CEE Spring 2026 | utent = ismek | pajjiż = Malta}}</nowiki>''' fuq il-paġna tad-diskussjoni ta' kull pagna li taħdem fuqha biex il-kontribuzzjoni tiegħek tkun tgħodd fil-konkors. Dan huwa l-unika mod biex l-organizzaturi jkunu jafu li qed tieħu sehem fil-konkors. Ara/uża ukoll [[:metawikimedia:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Tools|il-mudelli ta' lingwi oħra]] jekk tagħżel li tikteb bihom apparti l-Malti. ===Punteġġi=== * Għal kull artikolu li toħloq tieħu żewġ punti * Għal kull artikolu li toħloq mil-lista uffiċjali tieħu tliet punti oħra (ħames punti b'kollox) * Għal kull artikolu li ttejjeb tieħu punt * Għal kull artikolu li ttejjeb mil-lista uffiċjali tieħu erba' punti oħra (ħames punti b'kollox) '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' Kull mistoqsija għandha titpoġġa fuq il-paġna tad-diskussjoni. ===Premjijiet=== ''Il-premijiet huma pprovduti minn Wikimedia Community Malta permezz ta' għotja mill-Wikimedia Foundation:'' * L-ewwel post: €100 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €200 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tieni post: €60 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €120 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tielet post: €40 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €80 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* === Parteċipanti === Daħħal ismek fit-tabella t'hawn taħt. Daħħal l-isem tal-paġna jew paġni li tkun ħdimt fit-tieni kolonna. Fit-tielet kolonna tista ddaħħal paġni li għadek qed taħdem fuqhom. Tista' ddaħħal ukoll il-punti għax-xogħol li tkun għamilt fl-aħħar kolonna; dawn jiġu vverifikati mill-organizzaturi fi tmiem il-konkors u rranġati jekk ikun hemm bżonn. Jekk issib xi diffikulta bit-tabella kkuntattja lil [[User_talk:ToniSant|Toni Sant]] jew [[User_talk:Nevborg|Nevborg]] li huma l-organizzaturi u jidhru f'din it-tabella mingħajr punti għax mhux eliġibbli biex jikkompetu. <!-- Results table --> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Utent ! Paġna/pagni mibdija u/jew imtejba ! Xogħol għaddej ! Punti |- |[[Utent:Nevborg|Nevborg]] |[[Zlata Filipović]], [[Goran Bregović]], [[Sofija Jovanović]], [[Selma Rıza]], [[Staka Skenderova]] |[[Nikola Tesla]] |xejn |- |[[Utent:ToniSant|ToniSant]] |[[Rebbiegħa ta' Praga]] |[[Beer Barrell Polka]] |xejn |- |[[Utent:Trigcly|Trigcly]] |[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]], [[Lag ta' Skadar]], [[Monasteru ta' Neghuts]], [[Monasteru ta' Hoge]], [[Kiki Kogelnik]], [[Kibbeh]], [[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]], [[Pont tal-Fjuri]], [[Jan Novák]], [[Simon Kldiashvili]], [[Medalja ta' Marian Smoluchowski]], [[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]], [[Osservatorju ta' Črni Vrh]], [[Kaċċa bl-ajkli]], [[Anna Kyriakou]], [[Ġobon ta' Jāņi]], [[Park Nazzjonali ta' Karula]], [[Belintersat-1]], [[Péter Magyar]], [[Università Iżlamika Russa]], [[Stepan Erzya]], [[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]], [[Lag ta' Brebeneskul]], [[Kastell ta' Ankara]], [[Park Nazzjonali ta' Una]], [[Slavko Brezoski]], [[KazCosmos]], [[Aporofobija]], [[Idrijski žlikrofi]], [[Lag ta' Kezenoyam]], [[Bugeddum Armen]], [[Naftalan]], [[Frosta tal-Għid]], [[Lokša]], [[Zivana]], [[Mehmet Ali Ağca]], [[Thoros ta' Edessa]], [[Arthur Schnitzler]], [[Riżerva Naturali ta' Darwin]], [[Satsivi]], [[Chakapuli]], [[Kubdari]], [[Pkhali]] |xejn |209 |- | | | | |} === Rebbieħa === * L-ewwel post - tba * It-tieni post - tba * It-tielet post - tba * Premju ta' solidarjetà - tba ''Il-pubblikaturi tal-kotba Maltin li naħdmu magħhom huma Kite Group, Midsea Books, u Merlin Publishers, skont l-għażla tar-rebbieħ/a.'' [[Kategorija:Wikipedija:Wikimedia CEE Spring]] [[Kategorija:Wikimedia CEE Spring 2026]] qi7rk1r87m0kqtlsxqawb7pjfgv3v4g 330078 330073 2026-05-16T17:30:32Z Trigcly 17859 /* Parteċipanti */ 330078 wikitext text/x-wiki [[File:Rebbiegħa CEE logo.jpg|300px|lemin|Il-logo ta' Rebbiegħa CEE]] '''Rebbiegħa CEE 2026''' ta' Wikimedia hija inizjattiva ta' Wikipedisti mill-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] bl-għan li jinħloqu paġni dwar nies, suġġetti jew oġġetti minn din il-parti tad-dinja. Malta qed tieħu sehem għar-raba' darba din is-sena permezz tal-għaqda volontarja [[metawiki:Wikimedia Community User Group Malta|Wikimedia Community Malta]], li hija affiljata mal-[[foundationsite: |Wikimedia Foundation]]. Dan jorbot mal-ħidma sistematika mibdija fl-2020 minn din l-għaqda biex jinħolqu paġni bil-Malti fuq il-Wikipedija dwar nies, suġġetti u oġġetti li m'għandhomx x'jaqsmu direttament ma' Malta. Matul is-snin dan sar, u qed ikompli jsir, f'kollaborazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea, u Dipartiment tat-Traduzzjoni fl-Università ta' Malta. '''''Matul ix-xhur ta' Marzu, April u Mejju qed norganizzaw ukoll numru ta' workshops u edit-a-toni. [http://www.wikimalta.org Id-dettalji hawn].''''' == Sfond == F'dawn l-aħħar 100 sena, l-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] għaddew minn għadd ta' rebbigħat mhux daqstant sbieħ li ħolqu ħafna diżgwid, kunflitti u diżappunti. Fost dawn nistgħu nsemmu ir-[[Rebbiegħa ta' Praga]] fl-1968, il-kunflitt fin-[[Nagorno-Karabakh]] tal-1988, l-eskalazzjoni tal-kunflitt [[Transnistrija]]n fl-1992, jew il-gwerra li faqqgħet fl-[[Ukrajna]] fl-2014. Għaldaqstant, ir-Rebbiegħa CEE ta' Wikimedia għandha l-għan li tappoġġja u tippromovi gruppi lokali fil-ħolqien ta' paġni fil-Wikipedija u proġetti oħra ta' Wikimedia biex jiżdied l-għarfien reċiproku ta' xulxin u jitkattar l-għerf ħieles f'dawn ir-reġjuni. == Lista ta' artikli mill-pajjiżi u reġjuni == Il-lista ta' paġni mill-pajjiżi u r-reġjuni isservi ta' punt tat-tluq u orjentazzjoni għal ħolqien u titjib tal-paġni - anke jekk il-paġni kollha dwar pajjiżi fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (inkluż il-Kawkasja) jgħoddu fil-konkors. Il-biċċa l-kbira tal-paġni jinstabu fil-Wikipedia bl-Ingliż u spiss huwa faċli ferm li jiġu tradotti minn hemm. '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' <gallery mode=packed-hover heights=70px style="background-color: #ddd;"> File:Flag_of_Albania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania|Albanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania]]|alt=Albanija File:Flag_of_Armenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia|Armenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia]]|alt=Armenja File:Flag_of_Austria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria|Awstrija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria]]|alt=Awstija File:Flag_of_Azerbaijan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan|Ażerbajġan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan]]|alt=Ażerbajġan File:Flag of Bashkortostan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Baxkortostan]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2020/Structure/Bashkortostan]]|alt=Baxkortostan File:Flag_of_Belarus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus|Bjelorussja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus]]|alt=Bjelorussja File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bożnija u Ħerżegovina]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina]]|alt=Bożnija u Ħerżegovina File:Flag_of_Bulgaria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria|Bulgarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria]]|alt=Bulgarija File:Flag_of_Cyprus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus|Ċipru]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus]]|alt=Ċipru File:Flag of Don Cossacks.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region|Don-Region]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region]]|alt=Don-Region File:Flag_of_Esperanto.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto|Esperanto]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto]]|alt=Esperanto File:Flag_of_Estonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia|Estonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia]]|alt=Estonja File:Erzya Flag.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya|Erzya]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya]]|alt=Erzya File:Flag_of_Georgia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia|Ġeorġja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia]]|alt=Ġeorġja File:Flag_of_Greece.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece|Greċja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece]]|alt=Greċja File:Flag_of_Kazakhstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan|Każakistan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan]]|alt=Każakistan File:Flag_of_Kosovo.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo|Kosovo]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo]]|alt=Kosovo File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar|Tatari tal-Krimea]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar]]|alt=Tatari tal-Krimea File:Flag_of_Croatia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia|Kroazja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia]]|alt=Kroazja File:Flag_of_Latvia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia|Latvja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia]]|alt=Latvja File:Flag_of_Lithuania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania|Litwanja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania]]|alt=Litwanja File:Flag_of_Malta.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta|Malta]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta]]|alt=Malta File:Flag of Montenegro.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Montenegro]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro]]|alt=Montenegro File:Flag_of_North_Macedonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia|Maċedonja ta' Fuq]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia]]|alt=Maċedonja ta' Fuq File:Flag_of_Poland.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland|Polonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland]]|alt=Polonja File:Flag_of_the_Romani_people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma|Roma]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma]]|alt=Roma File:Flag_of_Romania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian|Rumanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian]]|alt=Rumanija File:Flag_of_Russia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation|Russja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation]]|alt=Russja File:Flag_of_Serbia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia|Serbja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia]]|alt=Serbja File:Sorbs flag medium.png|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian|Sorbi]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian]]|alt=Sorbi File:Flag of Slovenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenia|Slovenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenien]]|alt=Slovenja File:Flag of Slovakia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovakia|Slovakkja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slowakei]]|alt=Slovakkja File:Flag of Tatarstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar|Tatari]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar]]|alt=Tatari File:Flag of Czech Republic.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia|Ċekja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia]]|alt=Ċekja File:Flag_of_Turkey.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey|Turkija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey]]|alt=Turkija File:Flag_of_Ukraine.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine|Ukrajna]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine]]|alt=Ukrajna File:Flag_of_Hungary.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary|Ungarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary]]|alt=Ungarija File:Flag of Võro (2).svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro|Võro]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro]]|alt=Võro </gallery> == Għajnuna == * Gwida essenzjali: [[Għajnuna:Gwida_essenzjali|Tgħallem kif tikteb paġni u ttejjeb il-Wikipedija]] * Paġna Meta: [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]] == Konkors == ===L-Għan=== L-għan ta' dan il-konkors huwa li jinħolqu u jittejbu paġni dwar pajjiżi mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Għalkemm kull kontribut relevanti jiġi ġġudikat bħala parti mill-konkors, peress li hemm ħafna xi jsir f'dan il-qasam fuq il-Wikipedija bil-Malti, xogħol fuq paġni fil-lista tal-100 proposti jingħata punteġġ akbar, kif spjegat aktar l-isfel. ===Żmien=== Il-konkors jibda f'nofsillejl tal-21 ta' Marzu u jkompli sa nofsillejl tal-20 ta' Ġunju. ''Iż-żmien ikopri l-istaġun kollu tar-rebbiegħa.'' ===Regolamenti=== 1. Kulħadd jista' jieħu sehem fil-konkors, ħlief għall-organizzaturi lokali u internazzjonali. L-organizzaturi jistgħu jipparteċipaw bla ma jikkompetu. 2. Biex tikkompeti trid tirreġistra formalment. Biex tirreġistra għall-konkors ikteb ismek hawn taħt kif indikat fit-taqsima tal-Parteċipanti. 3. [[Mudell:CEE_Spring_2026|Uża l-Mudell]] -- huwa essenzjali li tuża l-Mudell '''<nowiki>{{CEE Spring 2026 | utent = ismek | pajjiż = Malta}}</nowiki>''' fuq il-paġna tad-diskussjoni ta' kull pagna li taħdem fuqha biex il-kontribuzzjoni tiegħek tkun tgħodd fil-konkors. Dan huwa l-unika mod biex l-organizzaturi jkunu jafu li qed tieħu sehem fil-konkors. Ara/uża ukoll [[:metawikimedia:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Tools|il-mudelli ta' lingwi oħra]] jekk tagħżel li tikteb bihom apparti l-Malti. ===Punteġġi=== * Għal kull artikolu li toħloq tieħu żewġ punti * Għal kull artikolu li toħloq mil-lista uffiċjali tieħu tliet punti oħra (ħames punti b'kollox) * Għal kull artikolu li ttejjeb tieħu punt * Għal kull artikolu li ttejjeb mil-lista uffiċjali tieħu erba' punti oħra (ħames punti b'kollox) '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' Kull mistoqsija għandha titpoġġa fuq il-paġna tad-diskussjoni. ===Premjijiet=== ''Il-premijiet huma pprovduti minn Wikimedia Community Malta permezz ta' għotja mill-Wikimedia Foundation:'' * L-ewwel post: €100 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €200 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tieni post: €60 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €120 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tielet post: €40 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €80 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* === Parteċipanti === Daħħal ismek fit-tabella t'hawn taħt. Daħħal l-isem tal-paġna jew paġni li tkun ħdimt fit-tieni kolonna. Fit-tielet kolonna tista ddaħħal paġni li għadek qed taħdem fuqhom. Tista' ddaħħal ukoll il-punti għax-xogħol li tkun għamilt fl-aħħar kolonna; dawn jiġu vverifikati mill-organizzaturi fi tmiem il-konkors u rranġati jekk ikun hemm bżonn. Jekk issib xi diffikulta bit-tabella kkuntattja lil [[User_talk:ToniSant|Toni Sant]] jew [[User_talk:Nevborg|Nevborg]] li huma l-organizzaturi u jidhru f'din it-tabella mingħajr punti għax mhux eliġibbli biex jikkompetu. <!-- Results table --> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Utent ! Paġna/pagni mibdija u/jew imtejba ! Xogħol għaddej ! Punti |- |[[Utent:Nevborg|Nevborg]] |[[Zlata Filipović]], [[Goran Bregović]], [[Sofija Jovanović]], [[Selma Rıza]], [[Staka Skenderova]] |[[Nikola Tesla]] |xejn |- |[[Utent:ToniSant|ToniSant]] |[[Rebbiegħa ta' Praga]] |[[Beer Barrell Polka]] |xejn |- |[[Utent:Trigcly|Trigcly]] |[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]], [[Lag ta' Skadar]], [[Monasteru ta' Neghuts]], [[Monasteru ta' Hoge]], [[Kiki Kogelnik]], [[Kibbeh]], [[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]], [[Pont tal-Fjuri]], [[Jan Novák]], [[Simon Kldiashvili]], [[Medalja ta' Marian Smoluchowski]], [[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]], [[Osservatorju ta' Črni Vrh]], [[Kaċċa bl-ajkli]], [[Anna Kyriakou]], [[Ġobon ta' Jāņi]], [[Park Nazzjonali ta' Karula]], [[Belintersat-1]], [[Péter Magyar]], [[Università Iżlamika Russa]], [[Stepan Erzya]], [[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]], [[Lag ta' Brebeneskul]], [[Kastell ta' Ankara]], [[Park Nazzjonali ta' Una]], [[Slavko Brezoski]], [[KazCosmos]], [[Aporofobija]], [[Idrijski žlikrofi]], [[Lag ta' Kezenoyam]], [[Bugeddum Armen]], [[Naftalan]], [[Frosta tal-Għid]], [[Lokša]], [[Zivana]], [[Mehmet Ali Ağca]], [[Thoros ta' Edessa]], [[Arthur Schnitzler]], [[Riżerva Naturali ta' Darwin]], [[Satsivi]], [[Chakapuli]], [[Kubdari]], [[Pkhali]], [[Gozinaki]] |xejn |214 |- | | | | |} === Rebbieħa === * L-ewwel post - tba * It-tieni post - tba * It-tielet post - tba * Premju ta' solidarjetà - tba ''Il-pubblikaturi tal-kotba Maltin li naħdmu magħhom huma Kite Group, Midsea Books, u Merlin Publishers, skont l-għażla tar-rebbieħ/a.'' [[Kategorija:Wikipedija:Wikimedia CEE Spring]] [[Kategorija:Wikimedia CEE Spring 2026]] 6mclwt709nbjshzgksnofyfwsugf4df 330088 330078 2026-05-16T17:47:18Z Trigcly 17859 /* Parteċipanti */ 330088 wikitext text/x-wiki [[File:Rebbiegħa CEE logo.jpg|300px|lemin|Il-logo ta' Rebbiegħa CEE]] '''Rebbiegħa CEE 2026''' ta' Wikimedia hija inizjattiva ta' Wikipedisti mill-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] bl-għan li jinħloqu paġni dwar nies, suġġetti jew oġġetti minn din il-parti tad-dinja. Malta qed tieħu sehem għar-raba' darba din is-sena permezz tal-għaqda volontarja [[metawiki:Wikimedia Community User Group Malta|Wikimedia Community Malta]], li hija affiljata mal-[[foundationsite: |Wikimedia Foundation]]. Dan jorbot mal-ħidma sistematika mibdija fl-2020 minn din l-għaqda biex jinħolqu paġni bil-Malti fuq il-Wikipedija dwar nies, suġġetti u oġġetti li m'għandhomx x'jaqsmu direttament ma' Malta. Matul is-snin dan sar, u qed ikompli jsir, f'kollaborazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea, u Dipartiment tat-Traduzzjoni fl-Università ta' Malta. '''''Matul ix-xhur ta' Marzu, April u Mejju qed norganizzaw ukoll numru ta' workshops u edit-a-toni. [http://www.wikimalta.org Id-dettalji hawn].''''' == Sfond == F'dawn l-aħħar 100 sena, l-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] għaddew minn għadd ta' rebbigħat mhux daqstant sbieħ li ħolqu ħafna diżgwid, kunflitti u diżappunti. Fost dawn nistgħu nsemmu ir-[[Rebbiegħa ta' Praga]] fl-1968, il-kunflitt fin-[[Nagorno-Karabakh]] tal-1988, l-eskalazzjoni tal-kunflitt [[Transnistrija]]n fl-1992, jew il-gwerra li faqqgħet fl-[[Ukrajna]] fl-2014. Għaldaqstant, ir-Rebbiegħa CEE ta' Wikimedia għandha l-għan li tappoġġja u tippromovi gruppi lokali fil-ħolqien ta' paġni fil-Wikipedija u proġetti oħra ta' Wikimedia biex jiżdied l-għarfien reċiproku ta' xulxin u jitkattar l-għerf ħieles f'dawn ir-reġjuni. == Lista ta' artikli mill-pajjiżi u reġjuni == Il-lista ta' paġni mill-pajjiżi u r-reġjuni isservi ta' punt tat-tluq u orjentazzjoni għal ħolqien u titjib tal-paġni - anke jekk il-paġni kollha dwar pajjiżi fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (inkluż il-Kawkasja) jgħoddu fil-konkors. Il-biċċa l-kbira tal-paġni jinstabu fil-Wikipedia bl-Ingliż u spiss huwa faċli ferm li jiġu tradotti minn hemm. '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' <gallery mode=packed-hover heights=70px style="background-color: #ddd;"> File:Flag_of_Albania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania|Albanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania]]|alt=Albanija File:Flag_of_Armenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia|Armenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia]]|alt=Armenja File:Flag_of_Austria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria|Awstrija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria]]|alt=Awstija File:Flag_of_Azerbaijan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan|Ażerbajġan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan]]|alt=Ażerbajġan File:Flag of Bashkortostan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Baxkortostan]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2020/Structure/Bashkortostan]]|alt=Baxkortostan File:Flag_of_Belarus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus|Bjelorussja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus]]|alt=Bjelorussja File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bożnija u Ħerżegovina]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina]]|alt=Bożnija u Ħerżegovina File:Flag_of_Bulgaria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria|Bulgarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria]]|alt=Bulgarija File:Flag_of_Cyprus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus|Ċipru]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus]]|alt=Ċipru File:Flag of Don Cossacks.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region|Don-Region]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region]]|alt=Don-Region File:Flag_of_Esperanto.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto|Esperanto]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto]]|alt=Esperanto File:Flag_of_Estonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia|Estonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia]]|alt=Estonja File:Erzya Flag.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya|Erzya]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya]]|alt=Erzya File:Flag_of_Georgia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia|Ġeorġja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia]]|alt=Ġeorġja File:Flag_of_Greece.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece|Greċja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece]]|alt=Greċja File:Flag_of_Kazakhstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan|Każakistan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan]]|alt=Każakistan File:Flag_of_Kosovo.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo|Kosovo]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo]]|alt=Kosovo File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar|Tatari tal-Krimea]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar]]|alt=Tatari tal-Krimea File:Flag_of_Croatia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia|Kroazja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia]]|alt=Kroazja File:Flag_of_Latvia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia|Latvja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia]]|alt=Latvja File:Flag_of_Lithuania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania|Litwanja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania]]|alt=Litwanja File:Flag_of_Malta.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta|Malta]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta]]|alt=Malta File:Flag of Montenegro.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Montenegro]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro]]|alt=Montenegro File:Flag_of_North_Macedonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia|Maċedonja ta' Fuq]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia]]|alt=Maċedonja ta' Fuq File:Flag_of_Poland.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland|Polonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland]]|alt=Polonja File:Flag_of_the_Romani_people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma|Roma]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma]]|alt=Roma File:Flag_of_Romania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian|Rumanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian]]|alt=Rumanija File:Flag_of_Russia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation|Russja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation]]|alt=Russja File:Flag_of_Serbia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia|Serbja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia]]|alt=Serbja File:Sorbs flag medium.png|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian|Sorbi]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian]]|alt=Sorbi File:Flag of Slovenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenia|Slovenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenien]]|alt=Slovenja File:Flag of Slovakia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovakia|Slovakkja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slowakei]]|alt=Slovakkja File:Flag of Tatarstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar|Tatari]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar]]|alt=Tatari File:Flag of Czech Republic.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia|Ċekja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia]]|alt=Ċekja File:Flag_of_Turkey.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey|Turkija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey]]|alt=Turkija File:Flag_of_Ukraine.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine|Ukrajna]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine]]|alt=Ukrajna File:Flag_of_Hungary.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary|Ungarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary]]|alt=Ungarija File:Flag of Võro (2).svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro|Võro]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro]]|alt=Võro </gallery> == Għajnuna == * Gwida essenzjali: [[Għajnuna:Gwida_essenzjali|Tgħallem kif tikteb paġni u ttejjeb il-Wikipedija]] * Paġna Meta: [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]] == Konkors == ===L-Għan=== L-għan ta' dan il-konkors huwa li jinħolqu u jittejbu paġni dwar pajjiżi mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Għalkemm kull kontribut relevanti jiġi ġġudikat bħala parti mill-konkors, peress li hemm ħafna xi jsir f'dan il-qasam fuq il-Wikipedija bil-Malti, xogħol fuq paġni fil-lista tal-100 proposti jingħata punteġġ akbar, kif spjegat aktar l-isfel. ===Żmien=== Il-konkors jibda f'nofsillejl tal-21 ta' Marzu u jkompli sa nofsillejl tal-20 ta' Ġunju. ''Iż-żmien ikopri l-istaġun kollu tar-rebbiegħa.'' ===Regolamenti=== 1. Kulħadd jista' jieħu sehem fil-konkors, ħlief għall-organizzaturi lokali u internazzjonali. L-organizzaturi jistgħu jipparteċipaw bla ma jikkompetu. 2. Biex tikkompeti trid tirreġistra formalment. Biex tirreġistra għall-konkors ikteb ismek hawn taħt kif indikat fit-taqsima tal-Parteċipanti. 3. [[Mudell:CEE_Spring_2026|Uża l-Mudell]] -- huwa essenzjali li tuża l-Mudell '''<nowiki>{{CEE Spring 2026 | utent = ismek | pajjiż = Malta}}</nowiki>''' fuq il-paġna tad-diskussjoni ta' kull pagna li taħdem fuqha biex il-kontribuzzjoni tiegħek tkun tgħodd fil-konkors. Dan huwa l-unika mod biex l-organizzaturi jkunu jafu li qed tieħu sehem fil-konkors. Ara/uża ukoll [[:metawikimedia:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Tools|il-mudelli ta' lingwi oħra]] jekk tagħżel li tikteb bihom apparti l-Malti. ===Punteġġi=== * Għal kull artikolu li toħloq tieħu żewġ punti * Għal kull artikolu li toħloq mil-lista uffiċjali tieħu tliet punti oħra (ħames punti b'kollox) * Għal kull artikolu li ttejjeb tieħu punt * Għal kull artikolu li ttejjeb mil-lista uffiċjali tieħu erba' punti oħra (ħames punti b'kollox) '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' Kull mistoqsija għandha titpoġġa fuq il-paġna tad-diskussjoni. ===Premjijiet=== ''Il-premijiet huma pprovduti minn Wikimedia Community Malta permezz ta' għotja mill-Wikimedia Foundation:'' * L-ewwel post: €100 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €200 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tieni post: €60 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €120 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tielet post: €40 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €80 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* === Parteċipanti === Daħħal ismek fit-tabella t'hawn taħt. Daħħal l-isem tal-paġna jew paġni li tkun ħdimt fit-tieni kolonna. Fit-tielet kolonna tista ddaħħal paġni li għadek qed taħdem fuqhom. Tista' ddaħħal ukoll il-punti għax-xogħol li tkun għamilt fl-aħħar kolonna; dawn jiġu vverifikati mill-organizzaturi fi tmiem il-konkors u rranġati jekk ikun hemm bżonn. Jekk issib xi diffikulta bit-tabella kkuntattja lil [[User_talk:ToniSant|Toni Sant]] jew [[User_talk:Nevborg|Nevborg]] li huma l-organizzaturi u jidhru f'din it-tabella mingħajr punti għax mhux eliġibbli biex jikkompetu. <!-- Results table --> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Utent ! Paġna/pagni mibdija u/jew imtejba ! Xogħol għaddej ! Punti |- |[[Utent:Nevborg|Nevborg]] |[[Zlata Filipović]], [[Goran Bregović]], [[Sofija Jovanović]], [[Selma Rıza]], [[Staka Skenderova]] |[[Nikola Tesla]] |xejn |- |[[Utent:ToniSant|ToniSant]] |[[Rebbiegħa ta' Praga]] |[[Beer Barrell Polka]] |xejn |- |[[Utent:Trigcly|Trigcly]] |[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]], [[Lag ta' Skadar]], [[Monasteru ta' Neghuts]], [[Monasteru ta' Hoge]], [[Kiki Kogelnik]], [[Kibbeh]], [[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]], [[Pont tal-Fjuri]], [[Jan Novák]], [[Simon Kldiashvili]], [[Medalja ta' Marian Smoluchowski]], [[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]], [[Osservatorju ta' Črni Vrh]], [[Kaċċa bl-ajkli]], [[Anna Kyriakou]], [[Ġobon ta' Jāņi]], [[Park Nazzjonali ta' Karula]], [[Belintersat-1]], [[Péter Magyar]], [[Università Iżlamika Russa]], [[Stepan Erzya]], [[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]], [[Lag ta' Brebeneskul]], [[Kastell ta' Ankara]], [[Park Nazzjonali ta' Una]], [[Slavko Brezoski]], [[KazCosmos]], [[Aporofobija]], [[Idrijski žlikrofi]], [[Lag ta' Kezenoyam]], [[Bugeddum Armen]], [[Naftalan]], [[Frosta tal-Għid]], [[Lokša]], [[Zivana]], [[Mehmet Ali Ağca]], [[Thoros ta' Edessa]], [[Arthur Schnitzler]], [[Riżerva Naturali ta' Darwin]], [[Satsivi]], [[Chakapuli]], [[Kubdari]], [[Pkhali]], [[Gozinaki]], [[Mtsvane]] |xejn |219 |- | | | | |} === Rebbieħa === * L-ewwel post - tba * It-tieni post - tba * It-tielet post - tba * Premju ta' solidarjetà - tba ''Il-pubblikaturi tal-kotba Maltin li naħdmu magħhom huma Kite Group, Midsea Books, u Merlin Publishers, skont l-għażla tar-rebbieħ/a.'' [[Kategorija:Wikipedija:Wikimedia CEE Spring]] [[Kategorija:Wikimedia CEE Spring 2026]] dzhkq4d0mex0gjgku8wgs4fq23var6k 330094 330088 2026-05-16T18:12:06Z Trigcly 17859 /* Parteċipanti */ 330094 wikitext text/x-wiki [[File:Rebbiegħa CEE logo.jpg|300px|lemin|Il-logo ta' Rebbiegħa CEE]] '''Rebbiegħa CEE 2026''' ta' Wikimedia hija inizjattiva ta' Wikipedisti mill-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] bl-għan li jinħloqu paġni dwar nies, suġġetti jew oġġetti minn din il-parti tad-dinja. Malta qed tieħu sehem għar-raba' darba din is-sena permezz tal-għaqda volontarja [[metawiki:Wikimedia Community User Group Malta|Wikimedia Community Malta]], li hija affiljata mal-[[foundationsite: |Wikimedia Foundation]]. Dan jorbot mal-ħidma sistematika mibdija fl-2020 minn din l-għaqda biex jinħolqu paġni bil-Malti fuq il-Wikipedija dwar nies, suġġetti u oġġetti li m'għandhomx x'jaqsmu direttament ma' Malta. Matul is-snin dan sar, u qed ikompli jsir, f'kollaborazzjoni mal-Kummissjoni Ewropea, u Dipartiment tat-Traduzzjoni fl-Università ta' Malta. '''''Matul ix-xhur ta' Marzu, April u Mejju qed norganizzaw ukoll numru ta' workshops u edit-a-toni. [http://www.wikimalta.org Id-dettalji hawn].''''' == Sfond == F'dawn l-aħħar 100 sena, l-[[Ewropa Ċentrali]] u l-[[Ewropa tal-Lvant]] għaddew minn għadd ta' rebbigħat mhux daqstant sbieħ li ħolqu ħafna diżgwid, kunflitti u diżappunti. Fost dawn nistgħu nsemmu ir-[[Rebbiegħa ta' Praga]] fl-1968, il-kunflitt fin-[[Nagorno-Karabakh]] tal-1988, l-eskalazzjoni tal-kunflitt [[Transnistrija]]n fl-1992, jew il-gwerra li faqqgħet fl-[[Ukrajna]] fl-2014. Għaldaqstant, ir-Rebbiegħa CEE ta' Wikimedia għandha l-għan li tappoġġja u tippromovi gruppi lokali fil-ħolqien ta' paġni fil-Wikipedija u proġetti oħra ta' Wikimedia biex jiżdied l-għarfien reċiproku ta' xulxin u jitkattar l-għerf ħieles f'dawn ir-reġjuni. == Lista ta' artikli mill-pajjiżi u reġjuni == Il-lista ta' paġni mill-pajjiżi u r-reġjuni isservi ta' punt tat-tluq u orjentazzjoni għal ħolqien u titjib tal-paġni - anke jekk il-paġni kollha dwar pajjiżi fl-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant (inkluż il-Kawkasja) jgħoddu fil-konkors. Il-biċċa l-kbira tal-paġni jinstabu fil-Wikipedia bl-Ingliż u spiss huwa faċli ferm li jiġu tradotti minn hemm. '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' <gallery mode=packed-hover heights=70px style="background-color: #ddd;"> File:Flag_of_Albania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania|Albanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Albania]]|alt=Albanija File:Flag_of_Armenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia|Armenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Armenia]]|alt=Armenja File:Flag_of_Austria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria|Awstrija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Austria]]|alt=Awstija File:Flag_of_Azerbaijan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan|Ażerbajġan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Azerbaijan]]|alt=Ażerbajġan File:Flag of Bashkortostan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Bashkortostan|Baxkortostan]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2020/Structure/Bashkortostan]]|alt=Baxkortostan File:Flag_of_Belarus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus|Bjelorussja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Belarus]]|alt=Bjelorussja File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina|Bożnija u Ħerżegovina]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bosnia and Herzegovina]]|alt=Bożnija u Ħerżegovina File:Flag_of_Bulgaria.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria|Bulgarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Bulgaria]]|alt=Bulgarija File:Flag_of_Cyprus.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus|Ċipru]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Cyprus]]|alt=Ċipru File:Flag of Don Cossacks.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region|Don-Region]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Don region]]|alt=Don-Region File:Flag_of_Esperanto.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto|Esperanto]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Esperanto]]|alt=Esperanto File:Flag_of_Estonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia|Estonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Estonia]]|alt=Estonja File:Erzya Flag.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya|Erzya]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Erzya]]|alt=Erzya File:Flag_of_Georgia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia|Ġeorġja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Georgia]]|alt=Ġeorġja File:Flag_of_Greece.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece|Greċja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Greece]]|alt=Greċja File:Flag_of_Kazakhstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan|Każakistan]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kazakhstan]]|alt=Każakistan File:Flag_of_Kosovo.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo|Kosovo]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Kosovo]]|alt=Kosovo File:Flag of the Crimean Tatar people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar|Tatari tal-Krimea]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Crimean Tatar]]|alt=Tatari tal-Krimea File:Flag_of_Croatia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia|Kroazja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Croatia]]|alt=Kroazja File:Flag_of_Latvia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia|Latvja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Latvia]]|alt=Latvja File:Flag_of_Lithuania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania|Litwanja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Lithuania]]|alt=Litwanja File:Flag_of_Malta.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta|Malta]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Malta]]|alt=Malta File:Flag of Montenegro.svg|<br />[[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro|Montenegro]]|link= [[:meta:Wikimedia CEE Spring 2026/Structure/Montenegro]]|alt=Montenegro File:Flag_of_North_Macedonia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia|Maċedonja ta' Fuq]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/North Macedonia]]|alt=Maċedonja ta' Fuq File:Flag_of_Poland.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland|Polonja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Poland]]|alt=Polonja File:Flag_of_the_Romani_people.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma|Roma]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Roma]]|alt=Roma File:Flag_of_Romania.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian|Rumanija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Romanian]]|alt=Rumanija File:Flag_of_Russia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation|Russja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Russian Federation]]|alt=Russja File:Flag_of_Serbia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia|Serbja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Serbia]]|alt=Serbja File:Sorbs flag medium.png|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian|Sorbi]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Sorbian]]|alt=Sorbi File:Flag of Slovenia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenia|Slovenja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovenien]]|alt=Slovenja File:Flag of Slovakia.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slovakia|Slovakkja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Slowakei]]|alt=Slovakkja File:Flag of Tatarstan.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar|Tatari]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Tatar]]|alt=Tatari File:Flag of Czech Republic.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia|Ċekja]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Czechia]]|alt=Ċekja File:Flag_of_Turkey.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey|Turkija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Turkey]]|alt=Turkija File:Flag_of_Ukraine.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine|Ukrajna]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Ukraine]]|alt=Ukrajna File:Flag_of_Hungary.svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary|Ungarija]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Hungary]]|alt=Ungarija File:Flag of Võro (2).svg|<br />[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro|Võro]]|link=[[:meta:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Structure/Võro]]|alt=Võro </gallery> == Għajnuna == * Gwida essenzjali: [[Għajnuna:Gwida_essenzjali|Tgħallem kif tikteb paġni u ttejjeb il-Wikipedija]] * Paġna Meta: [[meta:Wikimedia CEE Spring 2026|Wikimedia CEE Spring 2026]] == Konkors == ===L-Għan=== L-għan ta' dan il-konkors huwa li jinħolqu u jittejbu paġni dwar pajjiżi mill-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Għalkemm kull kontribut relevanti jiġi ġġudikat bħala parti mill-konkors, peress li hemm ħafna xi jsir f'dan il-qasam fuq il-Wikipedija bil-Malti, xogħol fuq paġni fil-lista tal-100 proposti jingħata punteġġ akbar, kif spjegat aktar l-isfel. ===Żmien=== Il-konkors jibda f'nofsillejl tal-21 ta' Marzu u jkompli sa nofsillejl tal-20 ta' Ġunju. ''Iż-żmien ikopri l-istaġun kollu tar-rebbiegħa.'' ===Regolamenti=== 1. Kulħadd jista' jieħu sehem fil-konkors, ħlief għall-organizzaturi lokali u internazzjonali. L-organizzaturi jistgħu jipparteċipaw bla ma jikkompetu. 2. Biex tikkompeti trid tirreġistra formalment. Biex tirreġistra għall-konkors ikteb ismek hawn taħt kif indikat fit-taqsima tal-Parteċipanti. 3. [[Mudell:CEE_Spring_2026|Uża l-Mudell]] -- huwa essenzjali li tuża l-Mudell '''<nowiki>{{CEE Spring 2026 | utent = ismek | pajjiż = Malta}}</nowiki>''' fuq il-paġna tad-diskussjoni ta' kull pagna li taħdem fuqha biex il-kontribuzzjoni tiegħek tkun tgħodd fil-konkors. Dan huwa l-unika mod biex l-organizzaturi jkunu jafu li qed tieħu sehem fil-konkors. Ara/uża ukoll [[:metawikimedia:Wikimedia_CEE_Spring_2026/Tools|il-mudelli ta' lingwi oħra]] jekk tagħżel li tikteb bihom apparti l-Malti. ===Punteġġi=== * Għal kull artikolu li toħloq tieħu żewġ punti * Għal kull artikolu li toħloq mil-lista uffiċjali tieħu tliet punti oħra (ħames punti b'kollox) * Għal kull artikolu li ttejjeb tieħu punt * Għal kull artikolu li ttejjeb mil-lista uffiċjali tieħu erba' punti oħra (ħames punti b'kollox) '''Paġni dwar suġġetti marbuta direttament ma' Malta ma jgħoddux fil-punti li tista' tirbaħ f'dan il-konkors jekk int utent Malti/ja.''' Kull mistoqsija għandha titpoġġa fuq il-paġna tad-diskussjoni. ===Premjijiet=== ''Il-premijiet huma pprovduti minn Wikimedia Community Malta permezz ta' għotja mill-Wikimedia Foundation:'' * L-ewwel post: €100 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €200 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tieni post: €60 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €120 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* * It-tielet post: €40 token għal xiri ta' kotba minn Amazon jew €80 token li jissarraf għand pubblikaturi Maltin* === Parteċipanti === Daħħal ismek fit-tabella t'hawn taħt. Daħħal l-isem tal-paġna jew paġni li tkun ħdimt fit-tieni kolonna. Fit-tielet kolonna tista ddaħħal paġni li għadek qed taħdem fuqhom. Tista' ddaħħal ukoll il-punti għax-xogħol li tkun għamilt fl-aħħar kolonna; dawn jiġu vverifikati mill-organizzaturi fi tmiem il-konkors u rranġati jekk ikun hemm bżonn. Jekk issib xi diffikulta bit-tabella kkuntattja lil [[User_talk:ToniSant|Toni Sant]] jew [[User_talk:Nevborg|Nevborg]] li huma l-organizzaturi u jidhru f'din it-tabella mingħajr punti għax mhux eliġibbli biex jikkompetu. <!-- Results table --> {| class="wikitable sortable" |- align="left" ! Utent ! Paġna/pagni mibdija u/jew imtejba ! Xogħol għaddej ! Punti |- |[[Utent:Nevborg|Nevborg]] |[[Zlata Filipović]], [[Goran Bregović]], [[Sofija Jovanović]], [[Selma Rıza]], [[Staka Skenderova]] |[[Nikola Tesla]] |xejn |- |[[Utent:ToniSant|ToniSant]] |[[Rebbiegħa ta' Praga]] |[[Beer Barrell Polka]] |xejn |- |[[Utent:Trigcly|Trigcly]] |[[Park Naturali ta' Korab-Koritnik]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Dajti]], [[Park Nazzjonali tal-Muntanja Tomorr]], [[Lag ta' Skadar]], [[Monasteru ta' Neghuts]], [[Monasteru ta' Hoge]], [[Kiki Kogelnik]], [[Kibbeh]], [[Siġra tal-Ballut ta' Stelmužė]], [[Pont tal-Fjuri]], [[Jan Novák]], [[Simon Kldiashvili]], [[Medalja ta' Marian Smoluchowski]], [[Bażi tad-Data tal-Osservazzjoni tal-Kometi]], [[Osservatorju ta' Črni Vrh]], [[Kaċċa bl-ajkli]], [[Anna Kyriakou]], [[Ġobon ta' Jāņi]], [[Park Nazzjonali ta' Karula]], [[Belintersat-1]], [[Péter Magyar]], [[Università Iżlamika Russa]], [[Stepan Erzya]], [[Park Nazzjonali tal-Katina Muntanjuża ta' Rodopi]], [[Lag ta' Brebeneskul]], [[Kastell ta' Ankara]], [[Park Nazzjonali ta' Una]], [[Slavko Brezoski]], [[KazCosmos]], [[Aporofobija]], [[Idrijski žlikrofi]], [[Lag ta' Kezenoyam]], [[Bugeddum Armen]], [[Naftalan]], [[Frosta tal-Għid]], [[Lokša]], [[Zivana]], [[Mehmet Ali Ağca]], [[Thoros ta' Edessa]], [[Arthur Schnitzler]], [[Riżerva Naturali ta' Darwin]], [[Satsivi]], [[Chakapuli]], [[Kubdari]], [[Pkhali]], [[Gozinaki]], [[Mtsvane]], [[Supra (festa)]] |xejn |224 |- | | | | |} === Rebbieħa === * L-ewwel post - tba * It-tieni post - tba * It-tielet post - tba * Premju ta' solidarjetà - tba ''Il-pubblikaturi tal-kotba Maltin li naħdmu magħhom huma Kite Group, Midsea Books, u Merlin Publishers, skont l-għażla tar-rebbieħ/a.'' [[Kategorija:Wikipedija:Wikimedia CEE Spring]] [[Kategorija:Wikimedia CEE Spring 2026]] 776s2lgqvjgylc60krs6qz0k6u1gb9k 0 34303 330112 329105 2026-05-17T07:41:16Z ~2026-29592-09 28003 330112 wikitext text/x-wiki {{Stub|bijografija}} {{Infobox bijografija}} Edmond Zarb twieled il-Ħamrun fit-2 ta’ Marzu 1945. Studja l-Kulleġġ ta’ Stella Maris fil-Gżira. Meta kellu ħames snin, beda jistudja l-pjanu ma’ missieru, Anthony Zarb, li kien mużiċist ukoll. Fl-1967 għamel l-ewwel kuntratt tiegħu bħala pjanista tal-lukanda MALTA HILTON, fejn dam 30 sena u ingħata unur internazzjonali wara biss ħames snin għall-eċċellenza li wera fil-profiċjenza tal-pjanu mal-klijenti u midalja oħra wara 30 sena ta’ dedikazzjoni bla waqfien għas-servizz tiegħu f’qasam li kien passjonat dwaru. Matul is-snin, kiseb bosta suċċessi f’festivals lokali u internazzjonali bil-kanzunetti li kkompona għal kantanti magħrufa Maltin, bħal Joe Cutajar, Enzo Guzman, Catherine Vigar, Marthese Tanti, Renato, Moira Stafrace u oħrajn. Il-karriera tiegħu bħala pjanista f’lukandi prominenti Maltin issoktat il-Phoenicia kif ukoll il-Westin Dragonara. Edmond ma kellux biss namra għall-mużika. Wera wkoll interess kbir għall-kitba fil-lingwa Maltija. Minn dejjem kien iħarbex xi storja qasira li kienet tixxandar fuq il-mezzi tax-xandir ta’ dawk iż-żmenijiet, xi wħud minnhom li nqraw minn Charles Arrigo. F’ Novembru 1979, Twanny Scalpello beda jaqra l-ewwel rumanz tiegħu F’Xifer l-Irdum li ġie ppubblikat fl-1981 bil-koooperazzjoni ta’ David Buġelli. Dan l-ewwel rumanz kien suċċess u ssokta bil-pubblikazzjoni ta’ rumanz ieħor F’Salib it-Toroq, li nqara wkoll fuq Radju Malta minn Twannie Scalpello. Edmond dejjem jammetti li l-karattri tiegħu, għalkemm realistiċi, kien ikollhom tendenza traġika għax ried jirrifletti l-uġigħ li taf tagħti l-ħajja u li huwa kien jesprimi fil-kitba tiegħu, imqanqal b’immaġinazzjoni, ispirat minn natura u b’idejat li kien jislet minn dak li jisma’ u jaqra. Is-sensiela tar-rumanzi tiegħu ssoktat: F’Keffa ta’ Miżien (1981), F’Telfa tal-Ġenn (1983), F’Radda ta’ Salib (1984), F’Telfien id-Dnub (1986), F’Seħer it-Tifkiriet (1988), F’Tgħanniqa mal-Mewt (2001) u F’Taqbida mal-Mewġ (2003). Xi wħud minnhom inqraw fuq il-mezzi tax-xandir u r-rumanz F’Tgħanniqa mal-Mewt ġie adattat għal serje fuq it-televiżjoni Maltija bit-titlu “Tgħanniqa”. Mill-2005 lil hemm, ħareġ sensiela oħra ta’ rumanzi, ffukati fuq il-karattru femminili: Nina, Veronika, Manwela, Sara u l-aħħar wieħed popolari “Emma”, rumanz li nqara diversi drabi fuq il-mezzi tax-xandir. Edmond dejjem stqarr li r-rumanzi tiegħu qatt ma kellhom l-għan li jkunu xi “kapolavur letterarju jew akkademiku” għax l-għan ewlieni tiegħu kien li jagħti pjaċir lin-nies. Edmond miet fit-2 ta’ April 2026. 4n43ja0dolnke7qve4p8en5ks9zqd00 330113 330112 2026-05-17T08:11:08Z Sharon Zarb 28004 330113 wikitext text/x-wiki {{Stub|bijografija}} {{Infobox bijografija}} Edmond Zarb twieled il-Ħamrun fit-2 ta’ Marzu 1945. Studja l-Kulleġġ ta’ Stella Maris fil-Gżira. Meta kellu ħames snin, beda jistudja l-pjanu ma’ missieru, Anthony Zarb, li kien mużiċist ukoll. Fl-1967 għamel l-ewwel kuntratt tiegħu bħala pjanista tal-lukanda MALTA HILTON, fejn dam 30 sena u ingħata unur internazzjonali wara biss ħames snin għall-eċċellenza li wera fil-profiċjenza tal-pjanu mal-klijenti u midalja oħra wara 30 sena ta’ dedikazzjoni bla waqfien għas-servizz tiegħu f’qasam li kien passjonat dwaru. Matul is-snin, kiseb bosta suċċessi f’festivals lokali u internazzjonali bil-kanzunetti li kkompona għal kantanti magħrufa Maltin, bħal Joe Cutajar, Enzo Guzman, Catherine Vigar, Marthese Tanti, Renato, Moira Stafrace u oħrajn. Il-karriera tiegħu bħala pjanista f’lukandi prominenti Maltin issoktat il-Phoenicia kif ukoll il-Westin Dragonara. Edmond ma kellux biss namra għall-mużika. Wera wkoll interess kbir għall-kitba fil-lingwa Maltija. Minn dejjem kien iħarbex xi storja qasira li kienet tixxandar fuq il-mezzi tax-xandir ta’ dawk iż-żmenijiet, xi wħud minnhom li nqraw minn Charles Arrigo. F’ Novembru 1979, Twanny Scalpello beda jaqra l-ewwel rumanz tiegħu F’Xifer l-Irdum li ġie ppubblikat fl-1981 bil-koooperazzjoni ta’ David Buġelli. Dan l-ewwel rumanz kien suċċess u ssokta bil-pubblikazzjoni ta’ rumanz ieħor F’Salib it-Toroq, li nqara wkoll fuq Radju Malta minn Twannie Scalpello. Edmond dejjem jammetti li l-karattri tiegħu, għalkemm realistiċi, kien ikollhom tendenza traġika għax ried jirrifletti l-uġigħ li taf tagħti l-ħajja u li huwa kien jesprimi fil-kitba tiegħu, imqanqal b’immaġinazzjoni, ispirat minn natura u b’idejat li kien jislet minn dak li jisma’ u jaqra. Is-sensiela tar-rumanzi tiegħu ssoktat: F’Keffa ta’ Miżien (1981), F’Telfa tal-Ġenn (1983), F’Radda ta’ Salib (1984), F’Telfien id-Dnub (1986), F’Seħer it-Tifkiriet (1988), F’Tgħanniqa mal-Mewt (2001) u F’Taqbida mal-Mewġ (2003). Xi wħud minnhom inqraw fuq il-mezzi tax-xandir u r-rumanz F’Tgħanniqa mal-Mewt ġie adattat għal serje fuq it-televiżjoni Maltija bit-titlu “Tgħanniqa”. Mill-2005 lil hemm, ħareġ sensiela oħra ta’ rumanzi, ffukati fuq il-karattru femminili: Nina, Veronika, Manwela, Sara u l-aħħar wieħed popolari “Emma”, rumanz li nqara diversi drabi fuq il-mezzi tax-xandir. Edmond dejjem stqarr li r-rumanzi tiegħu qatt ma kellhom l-għan li jkunu xi “kapolavur letterarju jew akkademiku” għax l-għan ewlieni tiegħu kien li jagħti pjaċir lin-nies. Edmond miet fit-2 ta’ April 2026. https://soundcloud.com/edmondzarb https://www.youtube.com/watch?v=jIA4jYT3zIk&list=RDjIA4jYT3zIk&start_radio=1 e321232ul9iitdt0ff72yvq4xt4fq94 0 34407 330064 329877 2026-05-16T14:44:44Z ToniSant 4257 added [[Category:Għid]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330064 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Pomlázka.jpg|daqsminuri|Il-frosta tal-Għid.]] Il-frosta tal-Għid tintuża fiċ-[[Ċekja]], fis-[[Slovakkja]] u f'xi partijiet tal-[[Ungerija]] bħala parti minn tradizzjoni li skontha n-[[Mara|nisa]] jissawtu b'fergħa taż-żafżafa mżejna — u/jew imxarrba bl-ilma — l-għada tal-[[Għid]]. It-"tradizzjoni" tipikament tiġi pprattikata l-għada tal-Għid filgħodu, u tinvolvi frosta speċjali magħmula bl-idejn imsejħa ''pomlázka'' jew ''karabáč'' (biċ-[[Lingwa Ċeka|Ċek]]); ''korbáč'', ''šibák'' jew ''šibačka'' (bis-[[Lingwa Slovakka|Slovakk]]); jew ''siba'' jew ''korbács'' (bl-[[Lingwa Ungeriża|Ungeriż]]). Il-''pomlázka'' tikkonsisti minn erbgħa sa erbgħa u għoxrin zokk żgħir taż-żafżafa, u normalment tkun twila bejn [[metru]] u nofs sa żewġ metri, u tkun imżejna b'żigarelli [[Lewn|kkuluriti]] fit-tarf tagħha. In-nisa jilbsu diversi lbiesi twal biex jevitaw l-uġigħ ikkawżat mid-daqqiet bil-frosta. Jekk l-[[Raġel|irġiel]] jaslu d-dar ta' mara wara nofsinhar, in-nisa jaħsluhom b'barmil ilma kiesaħ. F'xi reġjuni, l-irġiel jaħslu lin-nisa bl-ilma jew jitfgħulhom il-fwieħa. Meta jmorru minn dar għall-oħra, l-irġiel l-ewwel ikantaw rima relatata mal-bajd u ma' temi oħra tar-rebbiegħa, bħall-ġenerożità u l-fertilità. Jekk in-nisa ma jkollhomx bajd dekorat, iduru u jħallu lill-irġiel isawtulhom riġlejhom bil-frosta tal-Għid.<ref>{{Ċita aħbar|titlu=Whipping away infertility at Easter|url=http://magicbohemia.com/2019/04/15/whipping-away-infertility-on-easter/|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-05-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20191216215035/http://magicbohemia.com/2019/04/15/whipping-away-infertility-on-easter/|arkivju-data=2019-12-16|url-status=dead}}</ref> Għalkemm is-swat bil-frosta jaf iweġġa' xi ftit, mhuwiex maħsub biex jikkawża tbatija. Normalment din it-tradizzjoni tiġi pprattikata biss fost il-membri tal-familja. Fl-imgħoddi, is-subien kienu jiġru wara l-bniet fit-toroq tal-villaġġi bil-frosti tal-Għid f'idejhom, u illustrazzjonijiet antiki ta' nies lebsin b'mod tradizzjonali juru lill-bniet jaħarbu jew jistaħbew. Il-ġiri 'l hemm u 'l hawn għal-logħob —simili għal logħba bħal "biha" — għadu jsir, iżda l-attakki aggressivi issa jitqiesu bħala bullying inaċċettabbli mill-ġenerazzjoni moderna. Ir-riċerka turi li sa terz tal-popolazzjoni tqis li l-konsum eċċessiv tal-alkoħol matul is-swat bil-frosta tal-Għid huwa l-iżjed problema sinifikanti ta' din it-"tradizzjoni".<ref>{{Ċita web|url=https://nms.global/wp-content/uploads/2022/06/TZ-Velikonoce-2022-04-08.pdf|titlu="Pomlázku nemá rádo 79 % žen – působí bolest, modřiny a ponížení"}}</ref> [[Stampa:Gardavská Moravské typy.jpg|daqsminuri|L-użu tal-''pomlázka''; [[pittura]] ta' [[Marie Gardavská]] (1871–1937).]] Skont it-"tradizzjoni" n-nisa għandhom jissawtu b'frosta tal-Għid sabiex jikkonservaw is-saħħa, is-sbuħija u l-fertilità tagħhom għas-sena kollha.<ref>{{Ċita web|url=https://www.praguepost.com/166-expats-in-cz/38463-easter-whips-up-some-czech-traditions|titlu=Easter whips up some Czech traditions|kunjom=Johnston|isem=Raymond|data=2014-04-17|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-05-09}}</ref> Skont stħarriġ li sar fl-2019, 60 % tal-familji Ċeki jsegwu t-"tradizzjoni" tas-swat bil-frosta tal-Għid jew tal-ħasil bl-ilma l-għada tal-Għid.<ref>{{Ċita web|url=https://velikonoce.nasesvatky.cz/svet|titlu=Velikonoce {{!}} Svet|kunjom=Černínová|isem=Bc. Eva|sit=velikonoce.nasesvatky.cz|lingwa=cs|data-aċċess=2026-05-09|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20210805010347/https://velikonoce.nasesvatky.cz/svet|arkivju-data=2021-08-05|url-status=dead}}</ref> Fil-[[Kroazja]], il-frosta tkun magħmula minn zkuk taż-żebbuġ, iżda ma tintużax għas-swat. F'xi pajjiżi, bħall-[[Polonja]], il-friegħi tal-palm jew taż-żafżafa tal-Għid fil-forma ta' Palma Kurpiowska huma parti mit-tradizzjoni tal-Għid, għalkemm jintużaw biss għal raġunijiet simboliċi u mhumiex relatati mat-tradizzjoni Ċeka, Slovakka u Ungeriża deskritta hawn fuq.<ref>Silverman, Deborah Anders (2000). Polish-American Folklore. University of Illinois Press. pp. 34–38. ISBN <bdi>9780252025693</bdi>. pp 69-70.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://worldculturalthreads.com/more-than-a-palm/|titlu=More Than a Palm: The Art, Soul, and Symbolism of Poland's Kurpie Easter Tradition 🇵🇱|kunjom=piterweg74|data=2026-03-29|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-05-09}}</ref> == [[Etimoloġija]] == Il-frosta tal-Għid biċ-Ċek tissejjaħ ''karabáč,'' bis-Slovakk ''korbáč'' (l-isem standard għal "frosta" hu ''bič'' u ''korbáč'', li oriġinat mit-[[Lingwa torka|Tork]] ''kırbaç'', u normalment tfisser tip wieħed partikolari ta' "frosta tal-qasab") u bl-Ungeriż ''korbács''.<ref>{{Ċita web|url=https://www.c3.hu/~nyelvor/period/1233/123306.htm|titlu=Magyar Nyelvőr – Pacsai Imre: Magyar–szlovák kulturális és nyelvi kapcsolat jegyei...|kunjom=Imre|isem=Pacsai|sit=www.c3.hu|lingwa=hu|data-aċċess=2026-05-09}}</ref> Fiċ-Ċekja l-frosta tal-Għid tissejjaħ ''pomlázka'' li tfisser "l-istrument li jerġa' jagħtik iż-żgħożija", timplika li mara li tissawwat b'''pomlázka'' "tiġi tidher iżgħar u isbaħ". == Referenzi == [[Kategorija:Folklor]] [[Kategorija:Tradizzjonijiet]] [[Kategorija:Ċekja]] [[Kategorija:Slovakkja]] [[Kategorija:Ungerija]] [[Kategorija:Għid]] eb7d6olk76l9zz7dvp4hb7i75rbv52s 0 34425 330095 330021 2026-05-16T22:56:10Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330095 wikitext text/x-wiki {{Infobox bijografija}} '''Arthur Schnitzler''' (pronunzja bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]: [ˈʃnɪtslɐ]; twieled fil-15 ta' Mejju 1862 – miet fil-21 ta' Ottubru 1931) kien awtur u drammaturgu [[Awstrija|Awstrijakk]]. Huwa jitqies bħala wieħed mill-iżjed rappreżentanti sinifikanti tal-Moderniżmu ta' [[Vjenna]]. Ix-xogħlijiet ta' Schnitzler, li jinkludu drammi u narrattivi psikoloġiċi li analizzaw il-[[ħajja]] tal-borgeżija ta' Vjenna mal-bidla tas-sekli 19 u 20, jagħmluh kronista mirqum u konxju stilistikament tas-soċjetà ta' Vjenna għall-ħabta tal-bidu tas-seklu 20. It-trawwim [[Lhud|Lhudi]] ta' Schnitzler u l-kontenut sesswali tax-xogħlijiet tiegħu wasslu biex jitqiesu kontroversjali jew ipprojbiti fi żmienu u lil hinn. == Ħajja == Arthur Schnitzler twieled f'Praterstrasse 16, Leopoldstadt, Vjenna, il-[[belt kapitali]] tal-[[Imperu Awtrijakk]] (mill-1867, parti mill-monarkija doppja tal-Awstrija u tal-[[Ungerija]]). Huwa kien l-iben ta' laringologu Ungeriż prominenti, [[Johann Schnitzler]] (1835–1893) u [[Luise Markbreiter]] (1838–1911), bint it-[[tabib]] minn Vjenna [[Philipp Markbreiter]]. Il-ġenituri tiegħu t-tnejn li huma kienu minn familji Lhud. Fl-1879 Schnitzler beda jistudja l-[[mediċina]] fl-Università ta' Vjenna u fl-1885 kiseb id-dottorat fil-mediċina. Huwa beda jaħdem fl-Isptar Ġenerali ta' Vjenna (bil-Ġermaniż: ''Allgemeines Krankenhaus der Stadt Wien''), iżda fl-aħħar mill-aħħar abbanduna l-prattika tal-mediċina favur il-kitba. Fis-26 ta' Awwissu 1903, Schnitzler iżżewweġ lil [[Olga Gussmann]] (1882–1970), attriċi u [[Kantant|kantanta]] aspiranta ta' 21 sena minn familja Lhudija tal-klassi medja. Flimkien kellhom iben, Heinrich (1902–1982), li twieled fid-9 ta' Awwissu 1902. Fl-1909 kellhom bint, Lili, li għamlet [[suwiċidju]] fl-1928. Arthur u Olga sseparaw fl-1921. Schnitzler miet fil-21 ta' Ottubru 1931 fi Vjenna b'emorraġija ċerebrali. Fl-1938, wara l-Anschluss, ibnu Heinrich mar jgħix fl-[[Stati Uniti|Istati Uniti]] u ma reġax lura l-Awstrija qabel l-1959; hu missier il-mużiċista u l-membru tal-konservatorju Awstrijakk [[Michael Schnitzler]], li twieled fl-1944 f'Berkeley, California, u li mar jgħix Vjenna mal-ġenituri tiegħu fl-1959.<ref>{{Ċita web|url=http://www.regenwald.at/de/project-information/who-is-michael-schnitzler.html|titlu=Rainforest of the Austrians,Osa,Costa Rica: project director Michael Schnitzler|kunjom=Author|sit=www.regenwald.at|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-15|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20120220033139/http://www.regenwald.at/de/project-information/who-is-michael-schnitzler.html|arkivju-data=2012-02-20|url-status=dead}}</ref> == Xogħlijiet letterarji == Ix-xogħlijiet ta' Schnitzler spiss kienu kontroversjali, kemm fid-deskrizzjoni franka tas-sesswalità (f'ittra lil Schnitzler, [[Sigmund Freud]] qerr li "kellu l-impressjoni li inti tgħallimt bl-intuwizzjoni – għalkemm effettivament wara introspezzjoni sensittiva – dak kollu li jien kelli nikxef bix-xogħol iebes fuq persuni oħra") kif ukoll għall-pożizzjoni b'saħħitha tagħhom kontra l-antisemitiżmu, irrappreżentati b'xogħlijiet bħad-dramm tiegħu ''Il-Professur Bernhardi'' u r-rumanz tiegħu ''Der Weg ins Freie''. Madankollu, għalkemm Schnitzler kien Lhudi, il-Professor Bernhardi u Fräulein Else huma fost il-ftit protagonisti identifikati b'mod ċar bħala Lhud fix-xogħol tiegħu. Schnitzler ġie ttikkettat bħala pornografu wara li rrilaxxa d-dramm tiegħu ''Reigen'', fejn 10 pari ta' karattri jintwerew qabel u wara l-att sesswali, u jibda u jispiċċa bi prostituta. L-għagħa li nqala' minħabba dan id-dramm spiss ġie deskritt b'termini antisemitiċi. ''Reigen'' ġie prodott bħala film bil-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]] fl-1950 mir-reġista mwieled [[Ġermanja|Ġermaniż]] [[Max Ophüls]] bit-titlu ''La Ronde''. Il-film kiseb suċċess konsiderevoli fid-[[Id-Dinja|dinja]] fejn jiġi mitkellem l-[[Lingwa Ingliża|Ingliż]], u b'hekk id-dramm ta' Schnitzler huwa magħruf iktar bit-titlu bil-Franċiż. Il-film ta' [[Richard Oswald]] ''The Merry-Go-Round'' (1920), il-film ta' [[Roger Vadim]] ''Circle of Love'' (1964) u l-film ta' [[Otto Schenk]] ''Der Reigen'' (1973) huma bbażati wkoll fuq id-dramm. Adattament iktar reċenti huwa l-film ta' [[Fernando Meirelles]] ''360''. Fin-novella ''Fräulein Else'' (1924), Schnitzler jaf qed jirribatti kritika kontenzjuża tal-karattru Lhudi ta' Otto Weininger (1903) billi jippożizzjona s-sesswalità tal-protagonista żagħżugħa. Il-ġrajja fl-ewwel persuna hija narrattiva tal-kuxjenza ta' [[mara]] aristokratika żagħżugħa, u tiżvela dilemma morali li tintemm fi traġedja. B'rispons għal intervistatur li staqsa lil Schnitzler x'kien jaħseb dwar il-kritika li x-xogħlijiet kollha tiegħu donnhom kienu jittrattaw l-istess suġġetti, huwa wieġeb, "Jien nikteb dwar l-imħabba u l-[[mewt]]. X'suġġetti oħra hemm?". Minkejja s-serjetà tal-iskop tiegħu, Schnitzler spiss jittratta l-farsa tal-kamra tas-sodda fid-drammi tiegħu. ''Il-Professur Bernhardi'', dramm dwar tabib Lhudi li jkeċċi patri [[Knisja Kattolika|Kattoliku]] sabiex il-pazjent tiegħu ma tindunax li waslet fl-aħħar, huwa l-uniku xogħol drammatiku ewlieni tiegħu mingħajr tema sesswali. Schnitzler kien membru tal-grupp avant-garde Vjenna Żagħżugħa (''Jung-Wien''), u kien jogħxa jaqleb bejn id-drawwiet formali u soċjali. Bin-novella tiegħu tal-1900 ''Il-Logutenent Gustl'', huwa kien l-ewwel wieħed li kiteb fizzjoni Ġermaniża bin-narrazzjoni mqanqla mill-kuxjenza. Il-ġrajja hija ritratt deskrittiv mhux daqstant pożittiv tal-protagonist u tal-kodiċi ossessjonanti tal-unur formali tal-armata. Din l-opra swiet lil Schnitzler il-kummissjoni tiegħu bħala uffiċjal ta' riżerva fil-korp mediku. Huwa speċjalizza f'xogħlijiet iktar qosra bħan-novelli u d-dramm b'att wieħed. Fl-istejjer qosra tiegħu bħal "L-Ingravata Ħadra" ("Die grüne Krawatte") huwa wera lilu nnifsu bħala wieħed mill-ewwel [[Kittieb|kittieba]] tal-mikrofizzjoni. Madankollu huwa kiteb ukoll żewġ rumanzi twal: ''Der Weg ins Freie'' dwar [[kompożitur]] żagħżugħ mhux motivat, u ''Therese'' li ma tantx kienet daqstant sodisfaċenti artistikament. Minbarra d-drammi u l-fizzjoni tiegħu, Schnitzler żamm djarju b'mod metikoluż mill-età ta' 17-il sena sa jumejn qabel mewtu. Il-manuskritt, li fih madwar 8,000 paġna, huwa notevoli l-iktar għad-deskrizzjonijiet każwali tas-sesswalità ta' Schnitzler; spiss kellu relazzjonijiet ma' diversi nisa f'daqqa u għal perjodu ta' xi snin żamm rekord ta' kull orgażmu. Id-djarji ġew ippubblikati bejn l-1981 u s-sena 2000 f'10 volumi mill-Akkademja Awstrijakka tax-Xjenzi u ilhom disponibbli b'format diġitali mill-2019. Il-ġabriet tal-ittri ta' Schnitzler ġew ippubblikati wkoll. Il-korrispondenzi ewlenin ma' Hugo von Hofmannsthal, Hermann Bahr, Sigmund Freud, Otto Brahm u Richard Beer-Hofmann ġew stampati, flimkien ma' żewġ volumi estensivi li jippreżentaw għażla rappreżentattiva tal-ittri tiegħu. Mill-2018, l-Akkademja Awstrijakka tax-Xjenzi ħejjiet edizzjoni għall-istudjużi tal-korrispondenzi ta' Schnitzler ma' kittieba oħra, li tinkludi iktar minn 50 skambju u iktar minn 4,000 ittra sa issa. Minħabba li l-ħajja ta' Schnitzler hija ddokumentata sew permezz ta' sorsi awtobijografiċi, hemm bażi tad-data li telenka iktar minn 47,000 soġġorn irreġistrat fi kważi 5,000 post li ġiet ippubblikata online fl-2025. Din titqies bħala l-iżjed rekord komprensiv aċċessibbli b'xejn fid-dinja tal-postijiet assoċjati ma' individwu storiku.<ref>Barker, Andrew (2001). "Race, Sex and Character in Schnitzler's ''Fräulein Else''." ''German Life and Letters''. v. 54(1):1–9.</ref> Ix-xogħlijiet ta' Schnitzler kienu msejħa "ħmieġ Lhudi" minn [[Adolf Hitler]] u ġew ipprojbiti min-[[Nażiżmu|Nażisti]] fl-Awstrija u fil-Ġermanja. Fl-1933, meta [[Joseph Goebbels]] organizza l-ħruq tal-kotba f'[[Berlin]] u fi bliet oħra, ix-xogħlijiet ta' Schnitzler intefgħu fil-fjammi flimkien ma' xogħlijiet oħra ta' Lhud oħra, inkluż [[Albert Einstein|Einstein]], [[Karl Marx|Marx]], [[Franz Kafka|Kafka]], Freud u [[Stefan Zweig]]. In-novella tiegħu ''Fräulein Else'' ġiet adattata diversi drabi, inkluż fil-film silenzjuż Ġermaniż ''Fräulein Else'' (1929), b'[[Elisabeth Bergner]] bħala protagonista, u l-film [[Arġentina|Arġentin]] tal-1946 ''The Naked Angel'', b'Olga Zubarry bħala l-protagonista. Fl-1973, ħames stejjer qosra ta' Schnitzler ġew adattati bħala s-sensiela televiżiva tal-[[BBC]] "Vienna 1900".<ref>Nicholas., Parsons (2009). ''Vienna : a cultural history''. Oxford: Oxford University Press. ISBN <bdi>978-0-19-537606-7</bdi>. OCLC 221155367.</ref> == Arkivju == Il-biċċa l-kbira tal-arkivju ta' Schnitzler, li jikkonsisti minn 40,000 paġna ta' dokumenti, ġie salvat min-Nażisti minn [[raġel]] Brittaniku, Eric A. Blackall. F'isem l-armla ta' Schnitzler, Olga (effettivament l-eks mara tiegħu), Blackall irranġa biex id-dokumenti jiġu ttrasportati b'mod sigriet lejn l-Università ta' Cambridge taħt siġill diplomatiku. Wara l-gwerra, dan ħoloq sitwazzjoni [[Dritt|legali]] diffiċli, peress li l-eks mara ta' Schnitzler, Olga, ma kellhiex id-dritt legali li tagħti d-dokumenti b'donazzjoni. Fil-fatt, Schnitzler kien ħallihom lil ibnu, Heinrich, li ma kienx fi Vjenna dak iż-żmien. Matul [[it-Tieni Gwerra Dinjija]] u wara, Heinrich Schnitzler ipprova jerġa' jikseb id-dokumenti iżda ma rnexxilux. [[Thomas Trenkler]] kiteb fil-gazzetta ''Kurier'' li l-akkwiżizzjoni tad-dokumenti mill-Brittaniċi ma kinitx leġittima u li d-dokumenti kellhom jingħataw lill-kumplament tal-familja ta' Schnitzler fl-2015. In-neputijiet ta' Schnitzler, Michael u Peter, ħabbru li tabilħaqq riedu li d-dokumenti jingħataw lilhom.<ref>{{Ċita web|url=https://kurier.at/kultur/fall-schnitzler-aufgewuehlte-nachfahren/108.698.700|titlu=Fall Schnitzler: "Aufgewühlte" Nachfahren|kunjom=ttrenkler|data=2015-01-18|sit=kurier.at|lingwa=de|data-aċċess=2026-05-15}}</ref> == Għażla ta' xogħlijiet == === Drammi === * ''Anatol'' (1893), sensiela ta' seba' atti rigward ġigolo tal-borgeżija u r-relazzjonijiet immaturi tiegħu; * ''Flirtation'' (''Liebelei'' – 1895), magħruf ukoll bħala ''The Reckoning'', li nqaleb f'film minn Max Ophüls fl-1933, u minn Pierre Gaspard-Huit fl-1958 (''Christine''), u li ġie adattat ukoll bħala ''Dalliance'' minn Tom Stoppard (1986) u ''Sweet Nothings'' minn David Harrower għal Young Vic fl-2010; * ''Fair Game'' (''Freiwild'' – 1896); * ''Light-'O-Love'' (1896); * ''Reigen'' (1897), magħruf l-iktar bħala ''La Ronde'' u għadu jiġi ppreżentat spiss. Max Ophüls idderieġa l-ewwel adattament f'film tad-dramm fl-1950; Roger Vadim idderieġa t-tieni verżjoni fl-1964, u Otto Schenk idderieġa t-tielet verżjoni fl-1973. Fl-1998, ġie maħdum mill-ġdid mid-drammaturgu Brittaniku David Hare bħala ''The Blue Room''. Ġie adattat ukoll mill-kompożitur teatrali Michael John LaChiusa f'musical ta' Off-Broadway imsejjaħ ''Hello Again'' fl-1994. Suzanne Bachner għamlet adattament modern imsejjaħ "Circle" dwar il-morali sesswali tas-seklu 21 fl-2002. Il-kompożitur Awstrijakk Bernhard Lang kiteb opra, ''Der Reigen'', fl-2012; u ttellgħet għall-ewwel darba fl-2014 fil-Festival ta' Schwetzingen; * ''Die Gefährtin'' (1899); * ''Paracelsus '' (1899); * ''The Green Cockatoo'' (''Der grüne Kakadu'' – 1899). Fl-1954–1956, il-kompożitur Richard Mohaupt adatta d-dramm fl-opra b'att wieħed ''Der grüne Kakadu'', li ttellgħet għall-ewwel darba fl-Opra Statali ta' [[Amburgu]] fis-16 ta' Settembru 1958; * ''The Lonely Way'' (''Der einsame Weg'' – 1904); * ''Intermezzo'' (''Zwischenspiel'' – 1904); * ''Der Ruf des Lebens '' (1906); * ''Countess Mizzi or the Family Reunion '' (''Komtesse Mizzi oder Der Familientag'' – 1907); * ''Living Hours '' (1911); * ''Young Medardus'' (''Der junge Medardus'' – 1910); * ''The Vast Domain '' (''Das weite Land'' – 1911). Id-dramm ġie adattat bħala ''Undiscovered Country'' minn Tom Stoppard (1979). Saru tliet verżjonijiet ta' dan id-dramm f'films, l-ewwel minn Ernst Lothar fl-1960 b'Attila Hörbiger bħala Hofreiter, it-tieni minn Peter Beauvais fl-1970 b'O. W. Fischer, u t-tielet ''The Distant Land'' fl-1986 minn Luc Bondy, b'Michel Piccoli bħala protagonista; * ''Il-Professur Bernhardi'' (1912); * ''The Comedy of Seduction '' (''Komödie der Verführung'' – 1924); * ''Comedies of Words and Other Plays'' (1917). === Rumanzi === * ''The Road into the Open'' (''Der Weg ins Freie'' – 1908); * ''Therese. Chronik eines Frauenlebens'' (1928). === Stejjer qosra u novelli === * ''Dying'' (''Sterben'' – 1895); * ''None but the Brave '' (''Leutnant Gustl'' – 1900); * ''Berta Garlan '' (1900); * ''Blind Geronimo and his Brother '' (''Der blinde Geronimo und sein Bruder'' – 1902); * ''The Prophecy'' (''Die Weissagung'' – 1905); * ''Casanova's Homecoming '' (''Casanovas Heimfahrt'' – 1918); * ''Fräulein Else'' (1924); * ''Rhapsody'' – ippubblikata wkoll bħala ''Dream Story'' (''Traumnovelle'' – 1925/26), u iktar 'il quddiem adattata bħala l-''Eyes Wide Shut'' tar-reġista Amerikan [[Stanley Kubrick]]; * ''Night Games'' (''Spiel im Morgengrauen'' – 1926); * ''Flight into Darkness ''; (''Flucht in die Finsternis'' – 1931); * ''The Death of a Bachelor '' (''Der Tod des Junggesellen'' – 1917); * ''Late Fame'' (2014, miktuba għall-ħabta tal-1894-1895), u iktar 'il quddiem adattata f'film bl-istess isem mir-reġista Amerikan Kent Jones. === Mhux fizzjoni === * ''My Youth in Vienna '' (''Jugend in Wien''), awtobijografija ppubblikata wara mewtu fl-1968; * ''Diary, 1879–1931.'' == Iktar qari == * J. G. Huneker, ''Ivory, Apes, and Peacocks'' (New York, 1915). * Ludwig Lewisohn, ''The Modern Drama'' (New York, 1915). * Theodor Reik, ''Arthur Schnitzler als Psychologe'' (Minden, 1913). * H. B. Samuel, ''Modernities'' (Londra, 1913). * Wolpaw, Frances Rickel (1979). Studies in obsession Otto Weininger, Arthur Schnitzler, Heimito von Doderer (Thesis). New Haven: Yale University. == Referenzi == {{DEFAULTSORT:Schnitzler, Arthur}} [[Kategorija:Kittieba]] [[Kategorija:Drammaturgi]] [[Kategorija:Nies Awstrijaċi]] [[Kategorija:Twieldu fl-1862]] [[Kategorija:Mietu fl-1931]] lb0tlop0vh7kywnj0vgyndalg5rz8gj 0 34433 330036 2026-05-16T12:03:25Z Trigcly 17859 Kontenut, stampi, kwotazzjonijiet u ħoloq 330036 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Satsivi (2).jpg|daqsminuri|Is-satsivi.]] '''Satsivi''' (bil-Georgian: საცივი, b'ittri Rumani: ''satsivi'', <abbr>li</abbr> <abbr>litteralment tfisser</abbr> "ikla kiesħa"; magħrufa wkoll bħala tiġieġ fiz-zalza tal-ġewż) hija ikla tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Din l-ikla ssir bil-pollam (bħal tiġieġ jew dundjan) f'zalza tal-ġewż, tipikament imħawra bil-melħ, bil-bżar, bit-tewm, bil-fienugrieg, bil-kosbor u bil-kannella. It-terminu ''satsivi'' jintuża wkoll bħala isem ġeneriku għal varjetà ta' pollam imsajjar fiz-zalza tal-ġewż.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2014/01/02/satsivi/|titlu=SATSIVI|data=2014-01-02|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Deskrizzjoni == Is-satstivi hija ikla tal-Georgia magħmula biz-zalza tal-ġewż u tittiekel kiesħa jew bħala zalza biex tbill fiha t-tiġieġ jew id-dundjan mgħolli jew moqli. Tradizzjonalment, is-satsivi ssir bil-ġewż, bl-ilma, bit-tewm, b'taħlita ta' ħxejjex aromatiċi mnixxfin (normalment żagħfran Imeretjan u fienugrieg), bil-ħall, bil-bżar ta' Cayenne u bi ftit melħ.<ref name=":0" /> Il-biċċiet tad-dundjan jew tat-tiġieġ mgħolli biex jinbillu fis-''satsivi'' huma ikla komuni fil-festi tax-xitwa. L-ikla f'daqqa normalment tissejjaħ ''satsivi''. Jeżistu wkoll varjetajiet veġetarjani ta' din l-ikla bil-brunġiel jew bil-pastard.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/12/26/eggplant-satsivi/|titlu=EGGPLANT SATSIVI|data=2013-12-26|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/11/18/cauliflower-satsivi/|titlu=CAULIFLOWER SATSIVI|data=2013-11-18|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Ikla simili tat-tiġieġ mgħolli biz-zalza tal-ġewż hija magħrufa bħala tiġieġ Ċirkassjan fil-gastronomija [[Turkija|Torka]], tal-Lvant u [[Eġittu|Eġizzjana]], kif ukoll bħala ''aquz'' fil-gastronomija tal-Kaspju fit-Tramuntana tal-[[Iran]].<ref>{{Ċita web|url=https://cookpad.com/ru/recipes/10985869-kuritsa-po-chierkiesski-cerkes-tavugu|titlu=Курица по-черкесски (Çerkes tavuğu) - пошаговый рецепт с фото. Автор рецепта Anna Buyak🌳 .|sit=Cookpad|lingwa=ru|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://mongoliankitchen.com/circassian-chicken/|titlu=Circassian Chicken (Chicken Sharkaseya) Recipe {{!}} MongolianKitchen.com {{!}} MongolianKitchen.com|data=2012-12-03|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == bye2ht6ymxuigt3a2efu9ewamf11s40 330037 330036 2026-05-16T12:03:33Z Trigcly 17859 added [[Category:Ikel]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330037 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Satsivi (2).jpg|daqsminuri|Is-satsivi.]] '''Satsivi''' (bil-Georgian: საცივი, b'ittri Rumani: ''satsivi'', <abbr>li</abbr> <abbr>litteralment tfisser</abbr> "ikla kiesħa"; magħrufa wkoll bħala tiġieġ fiz-zalza tal-ġewż) hija ikla tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Din l-ikla ssir bil-pollam (bħal tiġieġ jew dundjan) f'zalza tal-ġewż, tipikament imħawra bil-melħ, bil-bżar, bit-tewm, bil-fienugrieg, bil-kosbor u bil-kannella. It-terminu ''satsivi'' jintuża wkoll bħala isem ġeneriku għal varjetà ta' pollam imsajjar fiz-zalza tal-ġewż.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2014/01/02/satsivi/|titlu=SATSIVI|data=2014-01-02|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Deskrizzjoni == Is-satstivi hija ikla tal-Georgia magħmula biz-zalza tal-ġewż u tittiekel kiesħa jew bħala zalza biex tbill fiha t-tiġieġ jew id-dundjan mgħolli jew moqli. Tradizzjonalment, is-satsivi ssir bil-ġewż, bl-ilma, bit-tewm, b'taħlita ta' ħxejjex aromatiċi mnixxfin (normalment żagħfran Imeretjan u fienugrieg), bil-ħall, bil-bżar ta' Cayenne u bi ftit melħ.<ref name=":0" /> Il-biċċiet tad-dundjan jew tat-tiġieġ mgħolli biex jinbillu fis-''satsivi'' huma ikla komuni fil-festi tax-xitwa. L-ikla f'daqqa normalment tissejjaħ ''satsivi''. Jeżistu wkoll varjetajiet veġetarjani ta' din l-ikla bil-brunġiel jew bil-pastard.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/12/26/eggplant-satsivi/|titlu=EGGPLANT SATSIVI|data=2013-12-26|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/11/18/cauliflower-satsivi/|titlu=CAULIFLOWER SATSIVI|data=2013-11-18|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Ikla simili tat-tiġieġ mgħolli biz-zalza tal-ġewż hija magħrufa bħala tiġieġ Ċirkassjan fil-gastronomija [[Turkija|Torka]], tal-Lvant u [[Eġittu|Eġizzjana]], kif ukoll bħala ''aquz'' fil-gastronomija tal-Kaspju fit-Tramuntana tal-[[Iran]].<ref>{{Ċita web|url=https://cookpad.com/ru/recipes/10985869-kuritsa-po-chierkiesski-cerkes-tavugu|titlu=Курица по-черкесски (Çerkes tavuğu) - пошаговый рецепт с фото. Автор рецепта Anna Buyak🌳 .|sit=Cookpad|lingwa=ru|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://mongoliankitchen.com/circassian-chicken/|titlu=Circassian Chicken (Chicken Sharkaseya) Recipe {{!}} MongolianKitchen.com {{!}} MongolianKitchen.com|data=2012-12-03|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] 49kjcvmnozpr4ykhdtbfam0riogshk4 330038 330037 2026-05-16T12:03:46Z Trigcly 17859 added [[Category:Ġeorġja]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330038 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Satsivi (2).jpg|daqsminuri|Is-satsivi.]] '''Satsivi''' (bil-Georgian: საცივი, b'ittri Rumani: ''satsivi'', <abbr>li</abbr> <abbr>litteralment tfisser</abbr> "ikla kiesħa"; magħrufa wkoll bħala tiġieġ fiz-zalza tal-ġewż) hija ikla tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Din l-ikla ssir bil-pollam (bħal tiġieġ jew dundjan) f'zalza tal-ġewż, tipikament imħawra bil-melħ, bil-bżar, bit-tewm, bil-fienugrieg, bil-kosbor u bil-kannella. It-terminu ''satsivi'' jintuża wkoll bħala isem ġeneriku għal varjetà ta' pollam imsajjar fiz-zalza tal-ġewż.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2014/01/02/satsivi/|titlu=SATSIVI|data=2014-01-02|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Deskrizzjoni == Is-satstivi hija ikla tal-Georgia magħmula biz-zalza tal-ġewż u tittiekel kiesħa jew bħala zalza biex tbill fiha t-tiġieġ jew id-dundjan mgħolli jew moqli. Tradizzjonalment, is-satsivi ssir bil-ġewż, bl-ilma, bit-tewm, b'taħlita ta' ħxejjex aromatiċi mnixxfin (normalment żagħfran Imeretjan u fienugrieg), bil-ħall, bil-bżar ta' Cayenne u bi ftit melħ.<ref name=":0" /> Il-biċċiet tad-dundjan jew tat-tiġieġ mgħolli biex jinbillu fis-''satsivi'' huma ikla komuni fil-festi tax-xitwa. L-ikla f'daqqa normalment tissejjaħ ''satsivi''. Jeżistu wkoll varjetajiet veġetarjani ta' din l-ikla bil-brunġiel jew bil-pastard.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/12/26/eggplant-satsivi/|titlu=EGGPLANT SATSIVI|data=2013-12-26|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/11/18/cauliflower-satsivi/|titlu=CAULIFLOWER SATSIVI|data=2013-11-18|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Ikla simili tat-tiġieġ mgħolli biz-zalza tal-ġewż hija magħrufa bħala tiġieġ Ċirkassjan fil-gastronomija [[Turkija|Torka]], tal-Lvant u [[Eġittu|Eġizzjana]], kif ukoll bħala ''aquz'' fil-gastronomija tal-Kaspju fit-Tramuntana tal-[[Iran]].<ref>{{Ċita web|url=https://cookpad.com/ru/recipes/10985869-kuritsa-po-chierkiesski-cerkes-tavugu|titlu=Курица по-черкесски (Çerkes tavuğu) - пошаговый рецепт с фото. Автор рецепта Anna Buyak🌳 .|sit=Cookpad|lingwa=ru|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://mongoliankitchen.com/circassian-chicken/|titlu=Circassian Chicken (Chicken Sharkaseya) Recipe {{!}} MongolianKitchen.com {{!}} MongolianKitchen.com|data=2012-12-03|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] [[Kategorija:Ġeorġja]] hlhef10su5c2br739qxlovzd19tyy9i 330056 330038 2026-05-16T14:39:09Z ToniSant 4257 removed [[Category:Ġeorġja]]; added [[Category:Kċina Ġeorġjana]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330056 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Satsivi (2).jpg|daqsminuri|Is-satsivi.]] '''Satsivi''' (bil-Georgian: საცივი, b'ittri Rumani: ''satsivi'', <abbr>li</abbr> <abbr>litteralment tfisser</abbr> "ikla kiesħa"; magħrufa wkoll bħala tiġieġ fiz-zalza tal-ġewż) hija ikla tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Din l-ikla ssir bil-pollam (bħal tiġieġ jew dundjan) f'zalza tal-ġewż, tipikament imħawra bil-melħ, bil-bżar, bit-tewm, bil-fienugrieg, bil-kosbor u bil-kannella. It-terminu ''satsivi'' jintuża wkoll bħala isem ġeneriku għal varjetà ta' pollam imsajjar fiz-zalza tal-ġewż.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2014/01/02/satsivi/|titlu=SATSIVI|data=2014-01-02|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Deskrizzjoni == Is-satstivi hija ikla tal-Georgia magħmula biz-zalza tal-ġewż u tittiekel kiesħa jew bħala zalza biex tbill fiha t-tiġieġ jew id-dundjan mgħolli jew moqli. Tradizzjonalment, is-satsivi ssir bil-ġewż, bl-ilma, bit-tewm, b'taħlita ta' ħxejjex aromatiċi mnixxfin (normalment żagħfran Imeretjan u fienugrieg), bil-ħall, bil-bżar ta' Cayenne u bi ftit melħ.<ref name=":0" /> Il-biċċiet tad-dundjan jew tat-tiġieġ mgħolli biex jinbillu fis-''satsivi'' huma ikla komuni fil-festi tax-xitwa. L-ikla f'daqqa normalment tissejjaħ ''satsivi''. Jeżistu wkoll varjetajiet veġetarjani ta' din l-ikla bil-brunġiel jew bil-pastard.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/12/26/eggplant-satsivi/|titlu=EGGPLANT SATSIVI|data=2013-12-26|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/11/18/cauliflower-satsivi/|titlu=CAULIFLOWER SATSIVI|data=2013-11-18|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Ikla simili tat-tiġieġ mgħolli biz-zalza tal-ġewż hija magħrufa bħala tiġieġ Ċirkassjan fil-gastronomija [[Turkija|Torka]], tal-Lvant u [[Eġittu|Eġizzjana]], kif ukoll bħala ''aquz'' fil-gastronomija tal-Kaspju fit-Tramuntana tal-[[Iran]].<ref>{{Ċita web|url=https://cookpad.com/ru/recipes/10985869-kuritsa-po-chierkiesski-cerkes-tavugu|titlu=Курица по-черкесски (Çerkes tavuğu) - пошаговый рецепт с фото. Автор рецепта Anna Buyak🌳 .|sit=Cookpad|lingwa=ru|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://mongoliankitchen.com/circassian-chicken/|titlu=Circassian Chicken (Chicken Sharkaseya) Recipe {{!}} MongolianKitchen.com {{!}} MongolianKitchen.com|data=2012-12-03|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] [[Kategorija:Kċina Ġeorġjana]] g8k3xicfux8ol2ki6ekvth5mxzi6euy 330057 330056 2026-05-16T14:39:16Z ToniSant 4257 removed [[Category:Ikel]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330057 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Satsivi (2).jpg|daqsminuri|Is-satsivi.]] '''Satsivi''' (bil-Georgian: საცივი, b'ittri Rumani: ''satsivi'', <abbr>li</abbr> <abbr>litteralment tfisser</abbr> "ikla kiesħa"; magħrufa wkoll bħala tiġieġ fiz-zalza tal-ġewż) hija ikla tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Din l-ikla ssir bil-pollam (bħal tiġieġ jew dundjan) f'zalza tal-ġewż, tipikament imħawra bil-melħ, bil-bżar, bit-tewm, bil-fienugrieg, bil-kosbor u bil-kannella. It-terminu ''satsivi'' jintuża wkoll bħala isem ġeneriku għal varjetà ta' pollam imsajjar fiz-zalza tal-ġewż.<ref name=":0">{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2014/01/02/satsivi/|titlu=SATSIVI|data=2014-01-02|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Deskrizzjoni == Is-satstivi hija ikla tal-Georgia magħmula biz-zalza tal-ġewż u tittiekel kiesħa jew bħala zalza biex tbill fiha t-tiġieġ jew id-dundjan mgħolli jew moqli. Tradizzjonalment, is-satsivi ssir bil-ġewż, bl-ilma, bit-tewm, b'taħlita ta' ħxejjex aromatiċi mnixxfin (normalment żagħfran Imeretjan u fienugrieg), bil-ħall, bil-bżar ta' Cayenne u bi ftit melħ.<ref name=":0" /> Il-biċċiet tad-dundjan jew tat-tiġieġ mgħolli biex jinbillu fis-''satsivi'' huma ikla komuni fil-festi tax-xitwa. L-ikla f'daqqa normalment tissejjaħ ''satsivi''. Jeżistu wkoll varjetajiet veġetarjani ta' din l-ikla bil-brunġiel jew bil-pastard.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/12/26/eggplant-satsivi/|titlu=EGGPLANT SATSIVI|data=2013-12-26|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/11/18/cauliflower-satsivi/|titlu=CAULIFLOWER SATSIVI|data=2013-11-18|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Ikla simili tat-tiġieġ mgħolli biz-zalza tal-ġewż hija magħrufa bħala tiġieġ Ċirkassjan fil-gastronomija [[Turkija|Torka]], tal-Lvant u [[Eġittu|Eġizzjana]], kif ukoll bħala ''aquz'' fil-gastronomija tal-Kaspju fit-Tramuntana tal-[[Iran]].<ref>{{Ċita web|url=https://cookpad.com/ru/recipes/10985869-kuritsa-po-chierkiesski-cerkes-tavugu|titlu=Курица по-черкесски (Çerkes tavuğu) - пошаговый рецепт с фото. Автор рецепта Anna Buyak🌳 .|sit=Cookpad|lingwa=ru|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>{{Ċita web|url=https://mongoliankitchen.com/circassian-chicken/|titlu=Circassian Chicken (Chicken Sharkaseya) Recipe {{!}} MongolianKitchen.com {{!}} MongolianKitchen.com|data=2012-12-03|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Kċina Ġeorġjana]] lb2whqon152uzc7okh9wrvpww7rrqcb 1 34434 330040 2026-05-16T12:10:28Z Trigcly 17859 mudellCEE 330040 wikitext text/x-wiki {{CEE Spring 2026 | utent = Trigcly | pajjiż = Georgia}} reeczto8ukziwvhusz26800mrcgcedf 0 34435 330043 2026-05-16T12:21:04Z Trigcly 17859 Kontenut inizjali 330043 wikitext text/x-wiki [[Stampa:PXL 20260502 165936217.MP.jpg|daqsminuri|Chakapuli.]] '''Chakapuli''' (bil-Georgian: ჩაქაფული, b'ittri Rumani: ''chakapuli'') huwa stuffat tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Dan il-platt jitqies bħala waħda mill-iżjed ikliet popolari fil-Georgia. == Tħejjija == Din l-ikla ssir bil-biċċiet tal-ħaruf jew tal-vitella, basal, weraq tal-istregun, għanbaqar mhux misjur jew tkemali (zalza tal-għanbaqar), inbid abjad xott, taħlita ta' ħxejjex aromatiċi friski (karfus, nagħniegħ u kosbor), tewm u melħ. Iċ-chakapuli jista' jsir ukoll biċ-ċanga jew bil-faqqiegħ minflok il-ħaruf. Il-biċċiet tal-ħaruf jiġu mgħollija flimkien mal-inbid abjad f'taġen fond, u mbagħad it-taġen jitqiegħed fil-forn u l-ikel jitħalla jsir bil-mod għal siegħa u nofs. Wara dan il-proċess, iz-zalza tat-tkemali titħarrek mal-ħaruf, u jiżdiedu l-ħxejjex imqattgħin irqiq u t-tewm. L-ikla tissajjar għal 5 minuti oħra fil-forn u finalment titħalla toqgħod għal 5 minuti qabel ma tisserva fil-platt. == Referenzi == ir0lqxdde9lui23gwdyf6mwmuzi0ula 330045 330043 2026-05-16T12:54:06Z Trigcly 17859 żieda referenzi 330045 wikitext text/x-wiki [[Stampa:PXL 20260502 165936217.MP.jpg|daqsminuri|Chakapuli.]] '''Chakapuli''' (bil-Georgian: ჩაქაფული, b'ittri Rumani: ''chakapuli'') huwa stuffat tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Dan il-platt jitqies bħala waħda mill-iżjed ikliet popolari fil-Georgia.<ref>Darra Goldstein, The Georgian Feast: The Vibrant Culture and Savory Food of the Republic of Georgia, p. 87.</ref><ref>Tim Burford, Georgia, p. 74.</ref><ref>Семенова С.В. Грузинская кухня, p. 16.</ref><ref>Любомирова К. Постные блюда из мультиварки, p. 14.</ref> == Tħejjija == Din l-ikla ssir bil-biċċiet tal-ħaruf jew tal-vitella, basal, weraq tal-istregun, għanbaqar mhux misjur jew tkemali (zalza tal-għanbaqar), inbid abjad xott, taħlita ta' ħxejjex aromatiċi friski (karfus, nagħniegħ u kosbor), tewm u melħ. Iċ-chakapuli jista' jsir ukoll biċ-ċanga jew bil-faqqiegħ minflok il-ħaruf.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/06/08/chakapuli-georgian-%e1%83%a9%e1%83%90%e1%83%a5%e1%83%90%e1%83%a4%e1%83%a3%e1%83%9a%e1%83%98/|titlu=CHAKAPULI (GEORGIAN: ჩაქაფული)|data=2013-06-08|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Il-biċċiet tal-ħaruf jiġu mgħollija flimkien mal-inbid abjad f'taġen fond, u mbagħad it-taġen jitqiegħed fil-forn u l-ikel jitħalla jsir bil-mod għal siegħa u nofs. Wara dan il-proċess, iz-zalza tat-tkemali titħarrek mal-ħaruf, u jiżdiedu l-ħxejjex imqattgħin irqiq u t-tewm. L-ikla tissajjar għal 5 minuti oħra fil-forn u finalment titħalla toqgħod għal 5 minuti qabel ma tisserva fil-platt.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianjournal.ge/georgian-cuisine/34806-chakapuli-with-lamb-and-wine.html|titlu=Chakapuli with lamb and wine|sit=GeorgianJournal|lingwa=ka|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == fldu7zaatuyhikgzpe8uqjf4iny06s7 330046 330045 2026-05-16T12:54:13Z Trigcly 17859 added [[Category:Ikel]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330046 wikitext text/x-wiki [[Stampa:PXL 20260502 165936217.MP.jpg|daqsminuri|Chakapuli.]] '''Chakapuli''' (bil-Georgian: ჩაქაფული, b'ittri Rumani: ''chakapuli'') huwa stuffat tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Dan il-platt jitqies bħala waħda mill-iżjed ikliet popolari fil-Georgia.<ref>Darra Goldstein, The Georgian Feast: The Vibrant Culture and Savory Food of the Republic of Georgia, p. 87.</ref><ref>Tim Burford, Georgia, p. 74.</ref><ref>Семенова С.В. Грузинская кухня, p. 16.</ref><ref>Любомирова К. Постные блюда из мультиварки, p. 14.</ref> == Tħejjija == Din l-ikla ssir bil-biċċiet tal-ħaruf jew tal-vitella, basal, weraq tal-istregun, għanbaqar mhux misjur jew tkemali (zalza tal-għanbaqar), inbid abjad xott, taħlita ta' ħxejjex aromatiċi friski (karfus, nagħniegħ u kosbor), tewm u melħ. Iċ-chakapuli jista' jsir ukoll biċ-ċanga jew bil-faqqiegħ minflok il-ħaruf.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/06/08/chakapuli-georgian-%e1%83%a9%e1%83%90%e1%83%a5%e1%83%90%e1%83%a4%e1%83%a3%e1%83%9a%e1%83%98/|titlu=CHAKAPULI (GEORGIAN: ჩაქაფული)|data=2013-06-08|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Il-biċċiet tal-ħaruf jiġu mgħollija flimkien mal-inbid abjad f'taġen fond, u mbagħad it-taġen jitqiegħed fil-forn u l-ikel jitħalla jsir bil-mod għal siegħa u nofs. Wara dan il-proċess, iz-zalza tat-tkemali titħarrek mal-ħaruf, u jiżdiedu l-ħxejjex imqattgħin irqiq u t-tewm. L-ikla tissajjar għal 5 minuti oħra fil-forn u finalment titħalla toqgħod għal 5 minuti qabel ma tisserva fil-platt.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianjournal.ge/georgian-cuisine/34806-chakapuli-with-lamb-and-wine.html|titlu=Chakapuli with lamb and wine|sit=GeorgianJournal|lingwa=ka|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] g7hex8l98cf97fbfqbtu9fbeki83flg 330047 330046 2026-05-16T12:54:19Z Trigcly 17859 added [[Category:Ġeorġja]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330047 wikitext text/x-wiki [[Stampa:PXL 20260502 165936217.MP.jpg|daqsminuri|Chakapuli.]] '''Chakapuli''' (bil-Georgian: ჩაქაფული, b'ittri Rumani: ''chakapuli'') huwa stuffat tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Dan il-platt jitqies bħala waħda mill-iżjed ikliet popolari fil-Georgia.<ref>Darra Goldstein, The Georgian Feast: The Vibrant Culture and Savory Food of the Republic of Georgia, p. 87.</ref><ref>Tim Burford, Georgia, p. 74.</ref><ref>Семенова С.В. Грузинская кухня, p. 16.</ref><ref>Любомирова К. Постные блюда из мультиварки, p. 14.</ref> == Tħejjija == Din l-ikla ssir bil-biċċiet tal-ħaruf jew tal-vitella, basal, weraq tal-istregun, għanbaqar mhux misjur jew tkemali (zalza tal-għanbaqar), inbid abjad xott, taħlita ta' ħxejjex aromatiċi friski (karfus, nagħniegħ u kosbor), tewm u melħ. Iċ-chakapuli jista' jsir ukoll biċ-ċanga jew bil-faqqiegħ minflok il-ħaruf.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/06/08/chakapuli-georgian-%e1%83%a9%e1%83%90%e1%83%a5%e1%83%90%e1%83%a4%e1%83%a3%e1%83%9a%e1%83%98/|titlu=CHAKAPULI (GEORGIAN: ჩაქაფული)|data=2013-06-08|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Il-biċċiet tal-ħaruf jiġu mgħollija flimkien mal-inbid abjad f'taġen fond, u mbagħad it-taġen jitqiegħed fil-forn u l-ikel jitħalla jsir bil-mod għal siegħa u nofs. Wara dan il-proċess, iz-zalza tat-tkemali titħarrek mal-ħaruf, u jiżdiedu l-ħxejjex imqattgħin irqiq u t-tewm. L-ikla tissajjar għal 5 minuti oħra fil-forn u finalment titħalla toqgħod għal 5 minuti qabel ma tisserva fil-platt.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianjournal.ge/georgian-cuisine/34806-chakapuli-with-lamb-and-wine.html|titlu=Chakapuli with lamb and wine|sit=GeorgianJournal|lingwa=ka|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] [[Kategorija:Ġeorġja]] nqxcjirwdn0923zdv5m7y4w41j9ahmn 330061 330047 2026-05-16T14:41:47Z ToniSant 4257 removed [[Category:Ġeorġja]]; added [[Category:Kċina Ġeorġjana]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330061 wikitext text/x-wiki [[Stampa:PXL 20260502 165936217.MP.jpg|daqsminuri|Chakapuli.]] '''Chakapuli''' (bil-Georgian: ჩაქაფული, b'ittri Rumani: ''chakapuli'') huwa stuffat tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Dan il-platt jitqies bħala waħda mill-iżjed ikliet popolari fil-Georgia.<ref>Darra Goldstein, The Georgian Feast: The Vibrant Culture and Savory Food of the Republic of Georgia, p. 87.</ref><ref>Tim Burford, Georgia, p. 74.</ref><ref>Семенова С.В. Грузинская кухня, p. 16.</ref><ref>Любомирова К. Постные блюда из мультиварки, p. 14.</ref> == Tħejjija == Din l-ikla ssir bil-biċċiet tal-ħaruf jew tal-vitella, basal, weraq tal-istregun, għanbaqar mhux misjur jew tkemali (zalza tal-għanbaqar), inbid abjad xott, taħlita ta' ħxejjex aromatiċi friski (karfus, nagħniegħ u kosbor), tewm u melħ. Iċ-chakapuli jista' jsir ukoll biċ-ċanga jew bil-faqqiegħ minflok il-ħaruf.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/06/08/chakapuli-georgian-%e1%83%a9%e1%83%90%e1%83%a5%e1%83%90%e1%83%a4%e1%83%a3%e1%83%9a%e1%83%98/|titlu=CHAKAPULI (GEORGIAN: ჩაქაფული)|data=2013-06-08|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Il-biċċiet tal-ħaruf jiġu mgħollija flimkien mal-inbid abjad f'taġen fond, u mbagħad it-taġen jitqiegħed fil-forn u l-ikel jitħalla jsir bil-mod għal siegħa u nofs. Wara dan il-proċess, iz-zalza tat-tkemali titħarrek mal-ħaruf, u jiżdiedu l-ħxejjex imqattgħin irqiq u t-tewm. L-ikla tissajjar għal 5 minuti oħra fil-forn u finalment titħalla toqgħod għal 5 minuti qabel ma tisserva fil-platt.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianjournal.ge/georgian-cuisine/34806-chakapuli-with-lamb-and-wine.html|titlu=Chakapuli with lamb and wine|sit=GeorgianJournal|lingwa=ka|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] [[Kategorija:Kċina Ġeorġjana]] a93qwckifis6ct5w72d4jg86w23rqvz 330062 330061 2026-05-16T14:41:51Z ToniSant 4257 removed [[Category:Ikel]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330062 wikitext text/x-wiki [[Stampa:PXL 20260502 165936217.MP.jpg|daqsminuri|Chakapuli.]] '''Chakapuli''' (bil-Georgian: ჩაქაფული, b'ittri Rumani: ''chakapuli'') huwa stuffat tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Dan il-platt jitqies bħala waħda mill-iżjed ikliet popolari fil-Georgia.<ref>Darra Goldstein, The Georgian Feast: The Vibrant Culture and Savory Food of the Republic of Georgia, p. 87.</ref><ref>Tim Burford, Georgia, p. 74.</ref><ref>Семенова С.В. Грузинская кухня, p. 16.</ref><ref>Любомирова К. Постные блюда из мультиварки, p. 14.</ref> == Tħejjija == Din l-ikla ssir bil-biċċiet tal-ħaruf jew tal-vitella, basal, weraq tal-istregun, għanbaqar mhux misjur jew tkemali (zalza tal-għanbaqar), inbid abjad xott, taħlita ta' ħxejjex aromatiċi friski (karfus, nagħniegħ u kosbor), tewm u melħ. Iċ-chakapuli jista' jsir ukoll biċ-ċanga jew bil-faqqiegħ minflok il-ħaruf.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianrecipes.net/2013/06/08/chakapuli-georgian-%e1%83%a9%e1%83%90%e1%83%a5%e1%83%90%e1%83%a4%e1%83%a3%e1%83%9a%e1%83%98/|titlu=CHAKAPULI (GEORGIAN: ჩაქაფული)|data=2013-06-08|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Il-biċċiet tal-ħaruf jiġu mgħollija flimkien mal-inbid abjad f'taġen fond, u mbagħad it-taġen jitqiegħed fil-forn u l-ikel jitħalla jsir bil-mod għal siegħa u nofs. Wara dan il-proċess, iz-zalza tat-tkemali titħarrek mal-ħaruf, u jiżdiedu l-ħxejjex imqattgħin irqiq u t-tewm. L-ikla tissajjar għal 5 minuti oħra fil-forn u finalment titħalla toqgħod għal 5 minuti qabel ma tisserva fil-platt.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianjournal.ge/georgian-cuisine/34806-chakapuli-with-lamb-and-wine.html|titlu=Chakapuli with lamb and wine|sit=GeorgianJournal|lingwa=ka|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Kċina Ġeorġjana]] 0fuv03cr2hc27j86a2zffliis0oye1l 1 34436 330044 2026-05-16T12:21:24Z Trigcly 17859 mudellCEE 330044 wikitext text/x-wiki {{CEE Spring 2026 | utent = Trigcly | pajjiż = Georgia}} reeczto8ukziwvhusz26800mrcgcedf 0 34437 330049 2026-05-16T13:03:58Z Trigcly 17859 Kontenut, stampi, kwotazzjonijiet u ħoloq 330049 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Kubdari meat pastry.jpg|daqsminuri|Il-kubdari.]] Il-'''kubdari''' jew il-'''kubed''' (bil-Georgian: კუბდარი, Svan: კუბედ) hija ikla tal-għaġina bil-ħobż u l-mili tal-[[Ġeorġja|Georgia]] u hija wkoll ikla nazzjonali tal-Isvan.<ref>Burford, Tim (2008). ''Georgia''. Bradt Travel Guides. p. 70. ISBN <bdi>978-1-84162-261-3</bdi>.</ref> L-għaġina ssir bil-ħobż li jsir bil-ħmira u titħalla toqgħod biex tintefaħ. Il-mili jkun fih biċċiet tal-laħam, li jista' jkun ħaruf,<ref>{{Ċita web|url=http://archiwum.polityka.pl/art/kozy-od-sw-cerykusa-archaniola,358554.html|titlu=Kozy od św. Cerykusa Archanioła - Archiwum tygodnika POLITYKA|sit=archiwum.polityka.pl|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> gidi<ref>Goldstein, Darra (1999). ''The Georgian feast: the vibrant culture and savory food of the Republic of Georgia''. University of California Press. p. 10. ISBN <bdi>978-0-520-21929-8</bdi>.</ref> jew majjal,<ref>Kvastiani, Thea; Vadim Spolanski; Andreas Sternfeldt (2010). ''Georgien: Unterwegs zwischen Kaukasus und schwarzem Meer'' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]). Trescher Verlag. p. 75. ISBN <bdi>978-3-89794-171-7</bdi>.</ref> ħwawar u basal. Il-kubdari tniżżel fil-lista tal-Wirt [[Kultura|Kulturali]] Intanġibbli tal-Georgia fl-2015.<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturepartnership.eu/upload/editor/2017/Research/170926%20CDIS%20Georgia%20Analytical%20and%20Technical%20Report.pdf|titlu=UNESCO Culture for development indicators for Georgia (Analytical and Technical Report)}}</ref> == Referenzi == 973lhanhavaxhc5oid22jqbum5i45ky 330050 330049 2026-05-16T13:04:05Z Trigcly 17859 added [[Category:Ikel]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330050 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Kubdari meat pastry.jpg|daqsminuri|Il-kubdari.]] Il-'''kubdari''' jew il-'''kubed''' (bil-Georgian: კუბდარი, Svan: კუბედ) hija ikla tal-għaġina bil-ħobż u l-mili tal-[[Ġeorġja|Georgia]] u hija wkoll ikla nazzjonali tal-Isvan.<ref>Burford, Tim (2008). ''Georgia''. Bradt Travel Guides. p. 70. ISBN <bdi>978-1-84162-261-3</bdi>.</ref> L-għaġina ssir bil-ħobż li jsir bil-ħmira u titħalla toqgħod biex tintefaħ. Il-mili jkun fih biċċiet tal-laħam, li jista' jkun ħaruf,<ref>{{Ċita web|url=http://archiwum.polityka.pl/art/kozy-od-sw-cerykusa-archaniola,358554.html|titlu=Kozy od św. Cerykusa Archanioła - Archiwum tygodnika POLITYKA|sit=archiwum.polityka.pl|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> gidi<ref>Goldstein, Darra (1999). ''The Georgian feast: the vibrant culture and savory food of the Republic of Georgia''. University of California Press. p. 10. ISBN <bdi>978-0-520-21929-8</bdi>.</ref> jew majjal,<ref>Kvastiani, Thea; Vadim Spolanski; Andreas Sternfeldt (2010). ''Georgien: Unterwegs zwischen Kaukasus und schwarzem Meer'' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]). Trescher Verlag. p. 75. ISBN <bdi>978-3-89794-171-7</bdi>.</ref> ħwawar u basal. Il-kubdari tniżżel fil-lista tal-Wirt [[Kultura|Kulturali]] Intanġibbli tal-Georgia fl-2015.<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturepartnership.eu/upload/editor/2017/Research/170926%20CDIS%20Georgia%20Analytical%20and%20Technical%20Report.pdf|titlu=UNESCO Culture for development indicators for Georgia (Analytical and Technical Report)}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] j28pj7q98z88z7f3bnm0c75ovsm9zgz 330051 330050 2026-05-16T13:04:28Z Trigcly 17859 added [[Category:Ġeorġja]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330051 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Kubdari meat pastry.jpg|daqsminuri|Il-kubdari.]] Il-'''kubdari''' jew il-'''kubed''' (bil-Georgian: კუბდარი, Svan: კუბედ) hija ikla tal-għaġina bil-ħobż u l-mili tal-[[Ġeorġja|Georgia]] u hija wkoll ikla nazzjonali tal-Isvan.<ref>Burford, Tim (2008). ''Georgia''. Bradt Travel Guides. p. 70. ISBN <bdi>978-1-84162-261-3</bdi>.</ref> L-għaġina ssir bil-ħobż li jsir bil-ħmira u titħalla toqgħod biex tintefaħ. Il-mili jkun fih biċċiet tal-laħam, li jista' jkun ħaruf,<ref>{{Ċita web|url=http://archiwum.polityka.pl/art/kozy-od-sw-cerykusa-archaniola,358554.html|titlu=Kozy od św. Cerykusa Archanioła - Archiwum tygodnika POLITYKA|sit=archiwum.polityka.pl|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> gidi<ref>Goldstein, Darra (1999). ''The Georgian feast: the vibrant culture and savory food of the Republic of Georgia''. University of California Press. p. 10. ISBN <bdi>978-0-520-21929-8</bdi>.</ref> jew majjal,<ref>Kvastiani, Thea; Vadim Spolanski; Andreas Sternfeldt (2010). ''Georgien: Unterwegs zwischen Kaukasus und schwarzem Meer'' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]). Trescher Verlag. p. 75. ISBN <bdi>978-3-89794-171-7</bdi>.</ref> ħwawar u basal. Il-kubdari tniżżel fil-lista tal-Wirt [[Kultura|Kulturali]] Intanġibbli tal-Georgia fl-2015.<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturepartnership.eu/upload/editor/2017/Research/170926%20CDIS%20Georgia%20Analytical%20and%20Technical%20Report.pdf|titlu=UNESCO Culture for development indicators for Georgia (Analytical and Technical Report)}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] [[Kategorija:Ġeorġja]] t5x1eha7eaxa744x2q83gtelrmfslqh 330059 330051 2026-05-16T14:41:29Z ToniSant 4257 removed [[Category:Ġeorġja]]; added [[Category:Kċina Ġeorġjana]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330059 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Kubdari meat pastry.jpg|daqsminuri|Il-kubdari.]] Il-'''kubdari''' jew il-'''kubed''' (bil-Georgian: კუბდარი, Svan: კუბედ) hija ikla tal-għaġina bil-ħobż u l-mili tal-[[Ġeorġja|Georgia]] u hija wkoll ikla nazzjonali tal-Isvan.<ref>Burford, Tim (2008). ''Georgia''. Bradt Travel Guides. p. 70. ISBN <bdi>978-1-84162-261-3</bdi>.</ref> L-għaġina ssir bil-ħobż li jsir bil-ħmira u titħalla toqgħod biex tintefaħ. Il-mili jkun fih biċċiet tal-laħam, li jista' jkun ħaruf,<ref>{{Ċita web|url=http://archiwum.polityka.pl/art/kozy-od-sw-cerykusa-archaniola,358554.html|titlu=Kozy od św. Cerykusa Archanioła - Archiwum tygodnika POLITYKA|sit=archiwum.polityka.pl|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> gidi<ref>Goldstein, Darra (1999). ''The Georgian feast: the vibrant culture and savory food of the Republic of Georgia''. University of California Press. p. 10. ISBN <bdi>978-0-520-21929-8</bdi>.</ref> jew majjal,<ref>Kvastiani, Thea; Vadim Spolanski; Andreas Sternfeldt (2010). ''Georgien: Unterwegs zwischen Kaukasus und schwarzem Meer'' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]). Trescher Verlag. p. 75. ISBN <bdi>978-3-89794-171-7</bdi>.</ref> ħwawar u basal. Il-kubdari tniżżel fil-lista tal-Wirt [[Kultura|Kulturali]] Intanġibbli tal-Georgia fl-2015.<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturepartnership.eu/upload/editor/2017/Research/170926%20CDIS%20Georgia%20Analytical%20and%20Technical%20Report.pdf|titlu=UNESCO Culture for development indicators for Georgia (Analytical and Technical Report)}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] [[Kategorija:Kċina Ġeorġjana]] 807dt2pdlz2k2ebq40avpn1qbpds4on 330060 330059 2026-05-16T14:41:33Z ToniSant 4257 removed [[Category:Ikel]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330060 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Kubdari meat pastry.jpg|daqsminuri|Il-kubdari.]] Il-'''kubdari''' jew il-'''kubed''' (bil-Georgian: კუბდარი, Svan: კუბედ) hija ikla tal-għaġina bil-ħobż u l-mili tal-[[Ġeorġja|Georgia]] u hija wkoll ikla nazzjonali tal-Isvan.<ref>Burford, Tim (2008). ''Georgia''. Bradt Travel Guides. p. 70. ISBN <bdi>978-1-84162-261-3</bdi>.</ref> L-għaġina ssir bil-ħobż li jsir bil-ħmira u titħalla toqgħod biex tintefaħ. Il-mili jkun fih biċċiet tal-laħam, li jista' jkun ħaruf,<ref>{{Ċita web|url=http://archiwum.polityka.pl/art/kozy-od-sw-cerykusa-archaniola,358554.html|titlu=Kozy od św. Cerykusa Archanioła - Archiwum tygodnika POLITYKA|sit=archiwum.polityka.pl|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> gidi<ref>Goldstein, Darra (1999). ''The Georgian feast: the vibrant culture and savory food of the Republic of Georgia''. University of California Press. p. 10. ISBN <bdi>978-0-520-21929-8</bdi>.</ref> jew majjal,<ref>Kvastiani, Thea; Vadim Spolanski; Andreas Sternfeldt (2010). ''Georgien: Unterwegs zwischen Kaukasus und schwarzem Meer'' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]). Trescher Verlag. p. 75. ISBN <bdi>978-3-89794-171-7</bdi>.</ref> ħwawar u basal. Il-kubdari tniżżel fil-lista tal-Wirt [[Kultura|Kulturali]] Intanġibbli tal-Georgia fl-2015.<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturepartnership.eu/upload/editor/2017/Research/170926%20CDIS%20Georgia%20Analytical%20and%20Technical%20Report.pdf|titlu=UNESCO Culture for development indicators for Georgia (Analytical and Technical Report)}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Kċina Ġeorġjana]] mb3n7e3axziad3qzb6fmsbrc5sugn3l 330098 330060 2026-05-17T01:52:47Z InternetArchiveBot 18288 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 330098 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Kubdari meat pastry.jpg|daqsminuri|Il-kubdari.]] Il-'''kubdari''' jew il-'''kubed''' (bil-Georgian: კუბდარი, Svan: კუბედ) hija ikla tal-għaġina bil-ħobż u l-mili tal-[[Ġeorġja|Georgia]] u hija wkoll ikla nazzjonali tal-Isvan.<ref>Burford, Tim (2008). ''Georgia''. Bradt Travel Guides. p. 70. ISBN <bdi>978-1-84162-261-3</bdi>.</ref> L-għaġina ssir bil-ħobż li jsir bil-ħmira u titħalla toqgħod biex tintefaħ. Il-mili jkun fih biċċiet tal-laħam, li jista' jkun ħaruf,<ref>{{Ċita web|url=http://archiwum.polityka.pl/art/kozy-od-sw-cerykusa-archaniola,358554.html|titlu=Kozy od św. Cerykusa Archanioła - Archiwum tygodnika POLITYKA|sit=archiwum.polityka.pl|data-aċċess=2026-05-16|arkivju-url=https://web.archive.org/web/20100218100746/http://archiwum.polityka.pl/art/kozy-od-sw-cerykusa-archaniola,358554.html|arkivju-data=2010-02-18|url-status=dead}}</ref> gidi<ref>Goldstein, Darra (1999). ''The Georgian feast: the vibrant culture and savory food of the Republic of Georgia''. University of California Press. p. 10. ISBN <bdi>978-0-520-21929-8</bdi>.</ref> jew majjal,<ref>Kvastiani, Thea; Vadim Spolanski; Andreas Sternfeldt (2010). ''Georgien: Unterwegs zwischen Kaukasus und schwarzem Meer'' (bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]]). Trescher Verlag. p. 75. ISBN <bdi>978-3-89794-171-7</bdi>.</ref> ħwawar u basal. Il-kubdari tniżżel fil-lista tal-Wirt [[Kultura|Kulturali]] Intanġibbli tal-Georgia fl-2015.<ref>{{Ċita web|url=https://www.culturepartnership.eu/upload/editor/2017/Research/170926%20CDIS%20Georgia%20Analytical%20and%20Technical%20Report.pdf|titlu=UNESCO Culture for development indicators for Georgia (Analytical and Technical Report)}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Kċina Ġeorġjana]] nmvmrnfnb6lqh5ru3cog43975ttquai 1 34438 330053 2026-05-16T13:09:29Z Trigcly 17859 mudellCEE 330053 wikitext text/x-wiki {{CEE Spring 2026 | utent = Trigcly | pajjiż = Georgia}} reeczto8ukziwvhusz26800mrcgcedf 14 34439 330058 2026-05-16T14:40:58Z ToniSant 4257 kategorija ġdida 330058 wikitext text/x-wiki [[Kategorija:Ikel skont in-nazzjonalità]] [[Kategorija:Ġeorġja]] 7ggleb3z9jfb3lapyv00xlfsiy93zhl 14 34440 330063 2026-05-16T14:44:02Z ToniSant 4257 kategorija ġdida 330063 wikitext text/x-wiki [[Kategorija:Wikimedia CEE Spring 2026]] r23splak7oo8jtz6q8gbua1n3akiqn9 0 34441 330065 2026-05-16T17:00:28Z Trigcly 17859 Kontenut, stampi, kwotazzjonijiet u ħoloq 330065 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Pkhali, Badrijani and Ajika.jpg|daqsminuri|Pkhali bl-ispinaċi, badrijani u ajika, tliet ikliet tipiċi tal-Georgia.]] Il-'''pkhali''' (bil-Georgian: ფხალი) hija ikla tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] magħmula bi ħxejjex imqattgħin u mħawdin fil-magna, li jinkludu l-kaboċċi, il-brunġiel, l-ispinaċi, il-fażola, il-pitravi u l-ġewż mitħun, il-ħall, il-basal, it-tewm u l-ħxejjex aromatiċi. Il-pkhali ġieli jissejjaħ ukoll '''mkhali'''. L-ingredjent komuni fil-varjazzjonijiet kollha tal-pkhali huwa z-zalza tal-ġewż mitħun. Fir-ristoranti tal-ikel tal-Georgia, normalment il-pkhali jiġi servut fi tliet tipi: bl-ispinaċi, bil-pitravi u bil-fażola bajda. == Pkhali tat-tiġieġ == Il-katmis mkhali hija varjazzjoni tal-pkhali tradizzjonali. F'dan il-platt jiżdied it-tiġieġ mgħolli mqatta' flimkien ma' lewż imħawwar u brodu tat-tiġieġ biex jgħaqqad. Imbagħad jiżdiedu l-ħxejjex aromatiċi mqattgħin u l-insalata titkessaħ għal 3-5 sigħat. Il-konsistenza tal-insalata hija simili għal pejst. Il-pkhali ġeneralment jiġi servut bil-ħass u ż-żrieragħ tar-rummien. == Referenzi == l7q1twp7w1k58k1rwjyzyirsv26o0o9 330066 330065 2026-05-16T17:00:35Z Trigcly 17859 added [[Category:Ikel]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330066 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Pkhali, Badrijani and Ajika.jpg|daqsminuri|Pkhali bl-ispinaċi, badrijani u ajika, tliet ikliet tipiċi tal-Georgia.]] Il-'''pkhali''' (bil-Georgian: ფხალი) hija ikla tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] magħmula bi ħxejjex imqattgħin u mħawdin fil-magna, li jinkludu l-kaboċċi, il-brunġiel, l-ispinaċi, il-fażola, il-pitravi u l-ġewż mitħun, il-ħall, il-basal, it-tewm u l-ħxejjex aromatiċi. Il-pkhali ġieli jissejjaħ ukoll '''mkhali'''. L-ingredjent komuni fil-varjazzjonijiet kollha tal-pkhali huwa z-zalza tal-ġewż mitħun. Fir-ristoranti tal-ikel tal-Georgia, normalment il-pkhali jiġi servut fi tliet tipi: bl-ispinaċi, bil-pitravi u bil-fażola bajda. == Pkhali tat-tiġieġ == Il-katmis mkhali hija varjazzjoni tal-pkhali tradizzjonali. F'dan il-platt jiżdied it-tiġieġ mgħolli mqatta' flimkien ma' lewż imħawwar u brodu tat-tiġieġ biex jgħaqqad. Imbagħad jiżdiedu l-ħxejjex aromatiċi mqattgħin u l-insalata titkessaħ għal 3-5 sigħat. Il-konsistenza tal-insalata hija simili għal pejst. Il-pkhali ġeneralment jiġi servut bil-ħass u ż-żrieragħ tar-rummien. == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] 4rqschm4ile7wh96kbac15vpyc97fs6 330067 330066 2026-05-16T17:00:41Z Trigcly 17859 added [[Category:Georgia]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330067 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Pkhali, Badrijani and Ajika.jpg|daqsminuri|Pkhali bl-ispinaċi, badrijani u ajika, tliet ikliet tipiċi tal-Georgia.]] Il-'''pkhali''' (bil-Georgian: ფხალი) hija ikla tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] magħmula bi ħxejjex imqattgħin u mħawdin fil-magna, li jinkludu l-kaboċċi, il-brunġiel, l-ispinaċi, il-fażola, il-pitravi u l-ġewż mitħun, il-ħall, il-basal, it-tewm u l-ħxejjex aromatiċi. Il-pkhali ġieli jissejjaħ ukoll '''mkhali'''. L-ingredjent komuni fil-varjazzjonijiet kollha tal-pkhali huwa z-zalza tal-ġewż mitħun. Fir-ristoranti tal-ikel tal-Georgia, normalment il-pkhali jiġi servut fi tliet tipi: bl-ispinaċi, bil-pitravi u bil-fażola bajda. == Pkhali tat-tiġieġ == Il-katmis mkhali hija varjazzjoni tal-pkhali tradizzjonali. F'dan il-platt jiżdied it-tiġieġ mgħolli mqatta' flimkien ma' lewż imħawwar u brodu tat-tiġieġ biex jgħaqqad. Imbagħad jiżdiedu l-ħxejjex aromatiċi mqattgħin u l-insalata titkessaħ għal 3-5 sigħat. Il-konsistenza tal-insalata hija simili għal pejst. Il-pkhali ġeneralment jiġi servut bil-ħass u ż-żrieragħ tar-rummien. == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] [[Kategorija:Georgia]] rbhxd6px0e81udhqe65pp6mpbyxysez 330068 330067 2026-05-16T17:00:45Z Trigcly 17859 removed [[Category:Georgia]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330068 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Pkhali, Badrijani and Ajika.jpg|daqsminuri|Pkhali bl-ispinaċi, badrijani u ajika, tliet ikliet tipiċi tal-Georgia.]] Il-'''pkhali''' (bil-Georgian: ფხალი) hija ikla tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] magħmula bi ħxejjex imqattgħin u mħawdin fil-magna, li jinkludu l-kaboċċi, il-brunġiel, l-ispinaċi, il-fażola, il-pitravi u l-ġewż mitħun, il-ħall, il-basal, it-tewm u l-ħxejjex aromatiċi. Il-pkhali ġieli jissejjaħ ukoll '''mkhali'''. L-ingredjent komuni fil-varjazzjonijiet kollha tal-pkhali huwa z-zalza tal-ġewż mitħun. Fir-ristoranti tal-ikel tal-Georgia, normalment il-pkhali jiġi servut fi tliet tipi: bl-ispinaċi, bil-pitravi u bil-fażola bajda. == Pkhali tat-tiġieġ == Il-katmis mkhali hija varjazzjoni tal-pkhali tradizzjonali. F'dan il-platt jiżdied it-tiġieġ mgħolli mqatta' flimkien ma' lewż imħawwar u brodu tat-tiġieġ biex jgħaqqad. Imbagħad jiżdiedu l-ħxejjex aromatiċi mqattgħin u l-insalata titkessaħ għal 3-5 sigħat. Il-konsistenza tal-insalata hija simili għal pejst. Il-pkhali ġeneralment jiġi servut bil-ħass u ż-żrieragħ tar-rummien. == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] 4rqschm4ile7wh96kbac15vpyc97fs6 330069 330068 2026-05-16T17:00:54Z Trigcly 17859 added [[Category:Ġeorġja]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330069 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Pkhali, Badrijani and Ajika.jpg|daqsminuri|Pkhali bl-ispinaċi, badrijani u ajika, tliet ikliet tipiċi tal-Georgia.]] Il-'''pkhali''' (bil-Georgian: ფხალი) hija ikla tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] magħmula bi ħxejjex imqattgħin u mħawdin fil-magna, li jinkludu l-kaboċċi, il-brunġiel, l-ispinaċi, il-fażola, il-pitravi u l-ġewż mitħun, il-ħall, il-basal, it-tewm u l-ħxejjex aromatiċi. Il-pkhali ġieli jissejjaħ ukoll '''mkhali'''. L-ingredjent komuni fil-varjazzjonijiet kollha tal-pkhali huwa z-zalza tal-ġewż mitħun. Fir-ristoranti tal-ikel tal-Georgia, normalment il-pkhali jiġi servut fi tliet tipi: bl-ispinaċi, bil-pitravi u bil-fażola bajda. == Pkhali tat-tiġieġ == Il-katmis mkhali hija varjazzjoni tal-pkhali tradizzjonali. F'dan il-platt jiżdied it-tiġieġ mgħolli mqatta' flimkien ma' lewż imħawwar u brodu tat-tiġieġ biex jgħaqqad. Imbagħad jiżdiedu l-ħxejjex aromatiċi mqattgħin u l-insalata titkessaħ għal 3-5 sigħat. Il-konsistenza tal-insalata hija simili għal pejst. Il-pkhali ġeneralment jiġi servut bil-ħass u ż-żrieragħ tar-rummien. == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] [[Kategorija:Ġeorġja]] 1a47cr112ojhuo4ttcz6asd8q5ydd3p 330070 330069 2026-05-16T17:02:11Z Trigcly 17859 330070 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Pkhali, Badrijani and Ajika.jpg|daqsminuri|Pkhali bl-ispinaċi, badrijani u ajika, tliet ikliet tipiċi tal-Georgia.]] Il-'''pkhali''' (bil-Georgian: ფხალი) hija ikla tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] magħmula bi ħxejjex imqattgħin u mħawdin fil-magna, li jinkludu l-kaboċċi, il-brunġiel, l-ispinaċi, il-fażola, il-pitravi u l-ġewż mitħun, il-ħall, il-basal, it-tewm u l-ħxejjex aromatiċi. Il-pkhali ġieli jissejjaħ ukoll '''mkhali'''. L-ingredjent komuni fil-varjazzjonijiet kollha tal-pkhali huwa z-zalza tal-ġewż mitħun. Fir-ristoranti tal-ikel tal-Georgia, normalment il-pkhali jiġi servut fi tliet tipi: bl-ispinaċi, bil-pitravi u bil-fażola bajda. == Pkhali tat-tiġieġ == Il-katmis mkhali hija varjazzjoni tal-pkhali tradizzjonali. F'dan il-platt jiżdied it-tiġieġ mgħolli mqatta' flimkien ma' lewż imħawwar u brodu tat-tiġieġ biex jgħaqqad. Imbagħad jiżdiedu l-ħxejjex aromatiċi mqattgħin u l-insalata titkessaħ għal 3-5 sigħat. Il-konsistenza tal-insalata hija simili għal pejst. Il-pkhali ġeneralment jiġi servut bil-ħass u ż-żrieragħ tar-rummien. == Gallerija == <gallery widths="160" heights="120"> File:Cabbage pkhali.jpg|Pkhali bil-kaboċċi. File:Beetroot fkhali with nuts.jpg|Pkhali bil-pitravi. </gallery> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] [[Kategorija:Ġeorġja]] 4oi35j1eqwq82fjzg792mymmjk7rfry 330071 330070 2026-05-16T17:13:48Z Trigcly 17859 330071 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Pkhali, Badrijani and Ajika.jpg|daqsminuri|Pkhali bl-ispinaċi, badrijani u ajika, tliet ikliet tipiċi tal-Georgia.]] Il-'''pkhali''' (bil-Georgian: ფხალი) hija ikla tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] magħmula bi ħxejjex imqattgħin u mħawdin fil-magna, li jinkludu l-kaboċċi, il-brunġiel, l-ispinaċi, il-fażola, il-pitravi u l-ġewż mitħun, il-ħall, il-basal, it-tewm u l-ħxejjex aromatiċi. Il-pkhali ġieli tissejjaħ ukoll '''mkhali'''. L-ingredjent komuni fil-varjazzjonijiet kollha tal-pkhali huwa z-zalza tal-ġewż mitħun. Fir-ristoranti tal-ikel tal-Georgia, normalment il-pkhali tiġi servuta fi tliet tipi: tal-ispinaċi, tal-pitravi u tal-fażola bajda.<ref>Darra Goldstein, The Georgian Feast: The vibrant Culture and savory Food of the Republic of Georgia, p. 106, 160.</ref><ref>Gil Marks (2010). ''Encyclopedia of Jewish Food''. HMH. ISBN <bdi>9780544186316</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://polinachesnakova.com/blog/2017/4/19/pkhali|titlu=Vegetable Pate with Walnut and Garlic (Pkhali)|data=2017-04-20|sit=Polina Chesnakova|lingwa=en-US|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Pkhali tat-tiġieġ == Il-katmis mkhali hija varjazzjoni tal-pkhali tradizzjonali. F'dan il-platt jiżdied it-tiġieġ mgħolli mqatta' flimkien ma' lewż imħawwar u brodu tat-tiġieġ biex jgħaqqad. Imbagħad jiżdiedu l-ħxejjex aromatiċi mqattgħin u l-insalata titkessaħ għal 3-5 sigħat. Il-konsistenza tal-insalata hija simili għal pejst. Il-pkhali ġeneralment jiġi servut bil-ħass u ż-żrieragħ tar-rummien.<ref>Henry, Diana (2014). "Georgian chicken with walnut sauce and hot grated beetroot recipe". ISSN 0307-1235.</ref> == Gallerija == <gallery widths="160" heights="120"> File:Cabbage pkhali.jpg|Pkhali bil-kaboċċi. File:Beetroot fkhali with nuts.jpg|Pkhali bil-pitravi. </gallery> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] [[Kategorija:Ġeorġja]] 1x541ycwboodvmbjxnkyai3alhioyr4 1 34442 330072 2026-05-16T17:14:42Z Trigcly 17859 mudellCEE 330072 wikitext text/x-wiki {{CEE Spring 2026 | utent = Trigcly | pajjiż = Georgia}} reeczto8ukziwvhusz26800mrcgcedf 0 34443 330075 2026-05-16T17:26:25Z Trigcly 17859 Kontenut, stampi, kwotazzjonijiet u ħoloq 330075 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Gozinaki with walnuts.jpg|daqsminuri|Gozinaki.]] Il-'''gozinaki''' (bil-Georgian: გოზინაყი, b'ittri Rumani: ''gozinaq'i'', pronunzja: [ɡozinaqʼi]) huwa ħelu tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] magħmul bil-lewż karamellizzat, normalment ġewż, moqli bl-għasel.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianjournal.ge/georgian-cuisine/29356-gozinaki-most-favorite-georgian-candy.html|titlu=Gozinaki – Most favorite Georgian candy|sit=GeorgianJournal|lingwa=ka|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>Abramia, Natia (Ottubru 2012). ''Georgia - Culture Smart! The Essential Guide to Customs & Culture''. Kuperard. ISBN <bdi>9781857336580</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.tasteatlas.com/gozinaki|titlu=Gozinaki {{!}} Local Brittle From Georgia|sit=www.tasteatlas.com|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Fil-provinċji tal-Punent tal-Georgia ta' Imereti u Racha, xi kultant dan il-ħelu jissejjaħ "churchkhela", li huwa isem li normalment iktar jintuża għal ġewż meħjut fuq ħajta, miblul fil-meraq dens tal-għeneb abjad u mnixxef. F'diversi żoni rurali tal-Georgia, kemm il-ġewż kif ukoll l-għasel kellhom konnotazzjoni sakrali. Skont tradizzjoni antika sew, il-gozinaki jiġi servut fl-okkażjonijiet speċjali, u huwa ħelu obbligatorju fiċ-ċelebrazzjonijiet ta' Lejlet l-Ewwel tas-Sena<ref>Goldstein, Darra (2013). ''The Georgian Feast: The Vibrant Culture and Savory Food of the Republic of Georgia''. University of California Press. ISBN <bdi>9780520275911</bdi>.</ref> u tal-[[Milied]].<ref>Roufs, Timothy; Roufs, Kathleen (2014). ''Sweet Treats Around the World''. ABC-CLIO. p. 140. ISBN <bdi>9781610692212</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://culinarybackstreets.com/stories/tbilisi/recipe-gozinaki-the-sweet-taste-of-january-in-georgia|titlu=Gozinaki Georgian Walnut Brittle Recipe|kunjom=Twine|isem=Rowan|sit=Culinary Backstreets|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == 3qkqmeg3f7zvmtps1xu6tatjuuxmjas 330084 330075 2026-05-16T17:44:17Z Trigcly 17859 added [[Category:Ikel]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330084 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Gozinaki with walnuts.jpg|daqsminuri|Gozinaki.]] Il-'''gozinaki''' (bil-Georgian: გოზინაყი, b'ittri Rumani: ''gozinaq'i'', pronunzja: [ɡozinaqʼi]) huwa ħelu tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] magħmul bil-lewż karamellizzat, normalment ġewż, moqli bl-għasel.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianjournal.ge/georgian-cuisine/29356-gozinaki-most-favorite-georgian-candy.html|titlu=Gozinaki – Most favorite Georgian candy|sit=GeorgianJournal|lingwa=ka|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>Abramia, Natia (Ottubru 2012). ''Georgia - Culture Smart! The Essential Guide to Customs & Culture''. Kuperard. ISBN <bdi>9781857336580</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.tasteatlas.com/gozinaki|titlu=Gozinaki {{!}} Local Brittle From Georgia|sit=www.tasteatlas.com|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Fil-provinċji tal-Punent tal-Georgia ta' Imereti u Racha, xi kultant dan il-ħelu jissejjaħ "churchkhela", li huwa isem li normalment iktar jintuża għal ġewż meħjut fuq ħajta, miblul fil-meraq dens tal-għeneb abjad u mnixxef. F'diversi żoni rurali tal-Georgia, kemm il-ġewż kif ukoll l-għasel kellhom konnotazzjoni sakrali. Skont tradizzjoni antika sew, il-gozinaki jiġi servut fl-okkażjonijiet speċjali, u huwa ħelu obbligatorju fiċ-ċelebrazzjonijiet ta' Lejlet l-Ewwel tas-Sena<ref>Goldstein, Darra (2013). ''The Georgian Feast: The Vibrant Culture and Savory Food of the Republic of Georgia''. University of California Press. ISBN <bdi>9780520275911</bdi>.</ref> u tal-[[Milied]].<ref>Roufs, Timothy; Roufs, Kathleen (2014). ''Sweet Treats Around the World''. ABC-CLIO. p. 140. ISBN <bdi>9781610692212</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://culinarybackstreets.com/stories/tbilisi/recipe-gozinaki-the-sweet-taste-of-january-in-georgia|titlu=Gozinaki Georgian Walnut Brittle Recipe|kunjom=Twine|isem=Rowan|sit=Culinary Backstreets|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] fvpppu9kfqcnsr2ps0n2vig9my3o9j7 330085 330084 2026-05-16T17:44:25Z Trigcly 17859 added [[Category:Ġeorġja]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330085 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Gozinaki with walnuts.jpg|daqsminuri|Gozinaki.]] Il-'''gozinaki''' (bil-Georgian: გოზინაყი, b'ittri Rumani: ''gozinaq'i'', pronunzja: [ɡozinaqʼi]) huwa ħelu tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] magħmul bil-lewż karamellizzat, normalment ġewż, moqli bl-għasel.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianjournal.ge/georgian-cuisine/29356-gozinaki-most-favorite-georgian-candy.html|titlu=Gozinaki – Most favorite Georgian candy|sit=GeorgianJournal|lingwa=ka|data-aċċess=2026-05-16}}</ref><ref>Abramia, Natia (Ottubru 2012). ''Georgia - Culture Smart! The Essential Guide to Customs & Culture''. Kuperard. ISBN <bdi>9781857336580</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://www.tasteatlas.com/gozinaki|titlu=Gozinaki {{!}} Local Brittle From Georgia|sit=www.tasteatlas.com|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Fil-provinċji tal-Punent tal-Georgia ta' Imereti u Racha, xi kultant dan il-ħelu jissejjaħ "churchkhela", li huwa isem li normalment iktar jintuża għal ġewż meħjut fuq ħajta, miblul fil-meraq dens tal-għeneb abjad u mnixxef. F'diversi żoni rurali tal-Georgia, kemm il-ġewż kif ukoll l-għasel kellhom konnotazzjoni sakrali. Skont tradizzjoni antika sew, il-gozinaki jiġi servut fl-okkażjonijiet speċjali, u huwa ħelu obbligatorju fiċ-ċelebrazzjonijiet ta' Lejlet l-Ewwel tas-Sena<ref>Goldstein, Darra (2013). ''The Georgian Feast: The Vibrant Culture and Savory Food of the Republic of Georgia''. University of California Press. ISBN <bdi>9780520275911</bdi>.</ref> u tal-[[Milied]].<ref>Roufs, Timothy; Roufs, Kathleen (2014). ''Sweet Treats Around the World''. ABC-CLIO. p. 140. ISBN <bdi>9781610692212</bdi>.</ref><ref>{{Ċita web|url=https://culinarybackstreets.com/stories/tbilisi/recipe-gozinaki-the-sweet-taste-of-january-in-georgia|titlu=Gozinaki Georgian Walnut Brittle Recipe|kunjom=Twine|isem=Rowan|sit=Culinary Backstreets|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Referenzi == [[Kategorija:Ikel]] [[Kategorija:Ġeorġja]] bi3qiwcls9jxn1eqwrawhrmelcx2b7q 1 34444 330077 2026-05-16T17:28:40Z Trigcly 17859 mudellCEE 330077 wikitext text/x-wiki {{CEE Spring 2026 | utent = Trigcly | pajjiż = Georgia}} reeczto8ukziwvhusz26800mrcgcedf 0 34445 330079 2026-05-16T17:42:17Z Trigcly 17859 Kontenut, stampi, kwotazzjonijiet u ħoloq 330079 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Mtsvane glekhuri edited.jpg|daqsminuri|Tazza u flixkun inbid tal-Georgia bil-varjetà ta' għeneb Mtsvane.]] '''Mtsvane''' (bil-Georgian: მწვანე, b'ittri Rumani: ''mts'vane'') hija varjetà ta' għeneb li tintuża fil-produzzjoni tal-inbejjed tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Din il-varjetà tintuża fil-produzzjoni tal-inbid [[abjad]]. Ingħatat dan l-isem b'referenza għal-[[lewn]] safrani-[[aħdar]] tal-għeneb misjur.<ref>Tabidze, D.; Ramishvili, M.; Ketskhoveli, N. (2012). ''Georgian Ampelography''. Tbilisi: Exclusive Print Plus. p. 314.</ref> Spiss din il-varjetà titħallat mal-varjetà ta' għeneb [[Rkatsiteli]] biex jinħoloq inbid aromatiku u b'togħma ta' frott.<ref>{{Ċita web|url=https://worldsbestwines.eu/grapes/mtsvane/|titlu=Mtsvane – is a famous white wine grape variety that is native to Georgian Republic.|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Bil-[[lingwa]] tal-Georgia l-[[kelma]] ''mtsvane'' tfisser ġdid, żagħżugħ u aħdar.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianwines.blogspot.com/2007/05/mtsvane-grapes.html|titlu=From the Cradle of Wine: Mtsvane Grapes|kunjom=Linderman|isem=Aaron|data=2007-05-11|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Sinonimi == Il-varjetà ta' għeneb Mtsvane hija magħrufa wkoll bis-sinonimi li ġejjin: Dedali Mtsvane, Dedali Mtzvane, Dedam Kourdzeni, Dedat Kourdzeni, Dedat Kurdzeni, Dedate Koudzeni, Mamali Mtsvane, Mamali Mtsvani, Mamali Mtzvane, Matsvane Kakhetinskii, Matsvani, Mchkhara, Mchknara, Mciknara, Mcvane Kachetinskij, Mcvane Kahetinski, Mtchknara, Mtsvane Kakhetinskii, Mtzvane Kachuri, Mtzvane Kakhetinsky, Mzibani u Sapena.<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=8121|titlu=MTSVANE KAKHURI|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Il-varjetajiet ta' għeneb distinti tal-Georgia Kundza<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=6559|titlu=KUNDZA|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Röckel Franco, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> u Goruli Mtsvane<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=4911|titlu=GORULI MTSVANE|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> ġieli jissejħu wkoll Mtsvane. == Referenzi == iyogr3gbsdc2b54udv0rl1mks2dh8up 330080 330079 2026-05-16T17:43:21Z Trigcly 17859 added [[Category:Geor]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330080 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Mtsvane glekhuri edited.jpg|daqsminuri|Tazza u flixkun inbid tal-Georgia bil-varjetà ta' għeneb Mtsvane.]] '''Mtsvane''' (bil-Georgian: მწვანე, b'ittri Rumani: ''mts'vane'') hija varjetà ta' għeneb li tintuża fil-produzzjoni tal-inbejjed tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Din il-varjetà tintuża fil-produzzjoni tal-inbid [[abjad]]. Ingħatat dan l-isem b'referenza għal-[[lewn]] safrani-[[aħdar]] tal-għeneb misjur.<ref>Tabidze, D.; Ramishvili, M.; Ketskhoveli, N. (2012). ''Georgian Ampelography''. Tbilisi: Exclusive Print Plus. p. 314.</ref> Spiss din il-varjetà titħallat mal-varjetà ta' għeneb [[Rkatsiteli]] biex jinħoloq inbid aromatiku u b'togħma ta' frott.<ref>{{Ċita web|url=https://worldsbestwines.eu/grapes/mtsvane/|titlu=Mtsvane – is a famous white wine grape variety that is native to Georgian Republic.|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Bil-[[lingwa]] tal-Georgia l-[[kelma]] ''mtsvane'' tfisser ġdid, żagħżugħ u aħdar.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianwines.blogspot.com/2007/05/mtsvane-grapes.html|titlu=From the Cradle of Wine: Mtsvane Grapes|kunjom=Linderman|isem=Aaron|data=2007-05-11|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Sinonimi == Il-varjetà ta' għeneb Mtsvane hija magħrufa wkoll bis-sinonimi li ġejjin: Dedali Mtsvane, Dedali Mtzvane, Dedam Kourdzeni, Dedat Kourdzeni, Dedat Kurdzeni, Dedate Koudzeni, Mamali Mtsvane, Mamali Mtsvani, Mamali Mtzvane, Matsvane Kakhetinskii, Matsvani, Mchkhara, Mchknara, Mciknara, Mcvane Kachetinskij, Mcvane Kahetinski, Mtchknara, Mtsvane Kakhetinskii, Mtzvane Kachuri, Mtzvane Kakhetinsky, Mzibani u Sapena.<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=8121|titlu=MTSVANE KAKHURI|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Il-varjetajiet ta' għeneb distinti tal-Georgia Kundza<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=6559|titlu=KUNDZA|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Röckel Franco, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> u Goruli Mtsvane<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=4911|titlu=GORULI MTSVANE|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> ġieli jissejħu wkoll Mtsvane. == Referenzi == [[Kategorija:Geor]] dklujn1xbi2nmctxct9n41ewz06lfty 330081 330080 2026-05-16T17:43:26Z Trigcly 17859 removed [[Category:Geor]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330081 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Mtsvane glekhuri edited.jpg|daqsminuri|Tazza u flixkun inbid tal-Georgia bil-varjetà ta' għeneb Mtsvane.]] '''Mtsvane''' (bil-Georgian: მწვანე, b'ittri Rumani: ''mts'vane'') hija varjetà ta' għeneb li tintuża fil-produzzjoni tal-inbejjed tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Din il-varjetà tintuża fil-produzzjoni tal-inbid [[abjad]]. Ingħatat dan l-isem b'referenza għal-[[lewn]] safrani-[[aħdar]] tal-għeneb misjur.<ref>Tabidze, D.; Ramishvili, M.; Ketskhoveli, N. (2012). ''Georgian Ampelography''. Tbilisi: Exclusive Print Plus. p. 314.</ref> Spiss din il-varjetà titħallat mal-varjetà ta' għeneb [[Rkatsiteli]] biex jinħoloq inbid aromatiku u b'togħma ta' frott.<ref>{{Ċita web|url=https://worldsbestwines.eu/grapes/mtsvane/|titlu=Mtsvane – is a famous white wine grape variety that is native to Georgian Republic.|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Bil-[[lingwa]] tal-Georgia l-[[kelma]] ''mtsvane'' tfisser ġdid, żagħżugħ u aħdar.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianwines.blogspot.com/2007/05/mtsvane-grapes.html|titlu=From the Cradle of Wine: Mtsvane Grapes|kunjom=Linderman|isem=Aaron|data=2007-05-11|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Sinonimi == Il-varjetà ta' għeneb Mtsvane hija magħrufa wkoll bis-sinonimi li ġejjin: Dedali Mtsvane, Dedali Mtzvane, Dedam Kourdzeni, Dedat Kourdzeni, Dedat Kurdzeni, Dedate Koudzeni, Mamali Mtsvane, Mamali Mtsvani, Mamali Mtzvane, Matsvane Kakhetinskii, Matsvani, Mchkhara, Mchknara, Mciknara, Mcvane Kachetinskij, Mcvane Kahetinski, Mtchknara, Mtsvane Kakhetinskii, Mtzvane Kachuri, Mtzvane Kakhetinsky, Mzibani u Sapena.<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=8121|titlu=MTSVANE KAKHURI|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Il-varjetajiet ta' għeneb distinti tal-Georgia Kundza<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=6559|titlu=KUNDZA|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Röckel Franco, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> u Goruli Mtsvane<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=4911|titlu=GORULI MTSVANE|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> ġieli jissejħu wkoll Mtsvane. == Referenzi == iyogr3gbsdc2b54udv0rl1mks2dh8up 330082 330081 2026-05-16T17:43:33Z Trigcly 17859 added [[Category:Ġeorġja]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330082 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Mtsvane glekhuri edited.jpg|daqsminuri|Tazza u flixkun inbid tal-Georgia bil-varjetà ta' għeneb Mtsvane.]] '''Mtsvane''' (bil-Georgian: მწვანე, b'ittri Rumani: ''mts'vane'') hija varjetà ta' għeneb li tintuża fil-produzzjoni tal-inbejjed tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Din il-varjetà tintuża fil-produzzjoni tal-inbid [[abjad]]. Ingħatat dan l-isem b'referenza għal-[[lewn]] safrani-[[aħdar]] tal-għeneb misjur.<ref>Tabidze, D.; Ramishvili, M.; Ketskhoveli, N. (2012). ''Georgian Ampelography''. Tbilisi: Exclusive Print Plus. p. 314.</ref> Spiss din il-varjetà titħallat mal-varjetà ta' għeneb [[Rkatsiteli]] biex jinħoloq inbid aromatiku u b'togħma ta' frott.<ref>{{Ċita web|url=https://worldsbestwines.eu/grapes/mtsvane/|titlu=Mtsvane – is a famous white wine grape variety that is native to Georgian Republic.|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Bil-[[lingwa]] tal-Georgia l-[[kelma]] ''mtsvane'' tfisser ġdid, żagħżugħ u aħdar.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianwines.blogspot.com/2007/05/mtsvane-grapes.html|titlu=From the Cradle of Wine: Mtsvane Grapes|kunjom=Linderman|isem=Aaron|data=2007-05-11|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Sinonimi == Il-varjetà ta' għeneb Mtsvane hija magħrufa wkoll bis-sinonimi li ġejjin: Dedali Mtsvane, Dedali Mtzvane, Dedam Kourdzeni, Dedat Kourdzeni, Dedat Kurdzeni, Dedate Koudzeni, Mamali Mtsvane, Mamali Mtsvani, Mamali Mtzvane, Matsvane Kakhetinskii, Matsvani, Mchkhara, Mchknara, Mciknara, Mcvane Kachetinskij, Mcvane Kahetinski, Mtchknara, Mtsvane Kakhetinskii, Mtzvane Kachuri, Mtzvane Kakhetinsky, Mzibani u Sapena.<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=8121|titlu=MTSVANE KAKHURI|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Il-varjetajiet ta' għeneb distinti tal-Georgia Kundza<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=6559|titlu=KUNDZA|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Röckel Franco, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> u Goruli Mtsvane<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=4911|titlu=GORULI MTSVANE|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> ġieli jissejħu wkoll Mtsvane. == Referenzi == [[Kategorija:Ġeorġja]] c096agj94dye4jwfjg6smsj991l4aj4 330083 330082 2026-05-16T17:43:41Z Trigcly 17859 added [[Category:Għeneb]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330083 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Mtsvane glekhuri edited.jpg|daqsminuri|Tazza u flixkun inbid tal-Georgia bil-varjetà ta' għeneb Mtsvane.]] '''Mtsvane''' (bil-Georgian: მწვანე, b'ittri Rumani: ''mts'vane'') hija varjetà ta' għeneb li tintuża fil-produzzjoni tal-inbejjed tal-[[Ġeorġja|Georgia]]. Din il-varjetà tintuża fil-produzzjoni tal-inbid [[abjad]]. Ingħatat dan l-isem b'referenza għal-[[lewn]] safrani-[[aħdar]] tal-għeneb misjur.<ref>Tabidze, D.; Ramishvili, M.; Ketskhoveli, N. (2012). ''Georgian Ampelography''. Tbilisi: Exclusive Print Plus. p. 314.</ref> Spiss din il-varjetà titħallat mal-varjetà ta' għeneb [[Rkatsiteli]] biex jinħoloq inbid aromatiku u b'togħma ta' frott.<ref>{{Ċita web|url=https://worldsbestwines.eu/grapes/mtsvane/|titlu=Mtsvane – is a famous white wine grape variety that is native to Georgian Republic.|lingwa=en-GB|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Bil-[[lingwa]] tal-Georgia l-[[kelma]] ''mtsvane'' tfisser ġdid, żagħżugħ u aħdar.<ref>{{Ċita web|url=https://georgianwines.blogspot.com/2007/05/mtsvane-grapes.html|titlu=From the Cradle of Wine: Mtsvane Grapes|kunjom=Linderman|isem=Aaron|data=2007-05-11|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> == Sinonimi == Il-varjetà ta' għeneb Mtsvane hija magħrufa wkoll bis-sinonimi li ġejjin: Dedali Mtsvane, Dedali Mtzvane, Dedam Kourdzeni, Dedat Kourdzeni, Dedat Kurdzeni, Dedate Koudzeni, Mamali Mtsvane, Mamali Mtsvani, Mamali Mtzvane, Matsvane Kakhetinskii, Matsvani, Mchkhara, Mchknara, Mciknara, Mcvane Kachetinskij, Mcvane Kahetinski, Mtchknara, Mtsvane Kakhetinskii, Mtzvane Kachuri, Mtzvane Kakhetinsky, Mzibani u Sapena.<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=8121|titlu=MTSVANE KAKHURI|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> Il-varjetajiet ta' għeneb distinti tal-Georgia Kundza<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=6559|titlu=KUNDZA|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Röckel Franco, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> u Goruli Mtsvane<ref>{{Ċita web|url=https://www.vivc.de/index.php?r=passport%2Fview&id=4911|titlu=GORULI MTSVANE|kunjom=Julius Kühn-Institut (JKI), Federal Research Centre for Cultivated Plants, Institute for Grapevine Breeding, Geilweilerhof ,Siebeldingen, Erika Maul, Reinhard Töpfer, Alina Ganesch|sit=www.vivc.de|lingwa=en|data-aċċess=2026-05-16}}</ref> ġieli jissejħu wkoll Mtsvane. == Referenzi == [[Kategorija:Ġeorġja]] [[Kategorija:Għeneb]] na80o9tsn68wpm29xbxfv4eic2fpq36 1 34446 330087 2026-05-16T17:46:31Z Trigcly 17859 mudellCEE 330087 wikitext text/x-wiki {{CEE Spring 2026 | utent = Trigcly | pajjiż = Georgia}} reeczto8ukziwvhusz26800mrcgcedf 0 34447 330089 2026-05-16T18:08:32Z Trigcly 17859 Kontenut inizjali 330089 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Georgians at a feast, by Castelli (3).jpg|daqsminuri|Tpinġija ta' supra tal-Georgia ta' Castelli.]] '''Supra''' (bil-Georgian: სუფრა [supʰɾa]) hija festa tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] u hija parti mill-[[kultura]] soċjali tal-pajjiż. Hemm żewġ tipi ta' supra: supra festiva (ლხინის სუფრა, [lxinis supʰra]), imsejħa ''keipi;'' u supra kiebja (ჭირის სუფრა, [tʃʼɪrɪs sʊpʰra]), imsejħa ''kelekhi'', li ssir dejjem wara d-dfin. It-tradizzjonijiet tas-''supra'', bħala parti importanti tal-kultura soċjali tal-Georgia, tniżżlu fil-lista tal-Wirt Kulturali Intanġibbli tal-Georgia fl-2017. == [[Etimoloġija]] == Bil-[[lingwa]] tal-Georgia, "supra" litteralment tfisser "dvalja". Il-kelma ġiet mislufa mill-kelma [[Lingwa Persjana|Persjana]] ''sofre'' (li wkoll tfisser "dvalja"), li min-naħa tagħha ġiet mislufa fil-qedem mill-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] (سفره). Il-kelma Persjana ġiet mislufa wkoll bit-[[Lingwa Torka|Tork]] (fost lingwi oħra) bħala ''sofra''. Il-qorti tal-Georgia f'Tiflis (illum il-ġurnata Tbilisi), li kienet tinsab fi ħdan ir-Renju ta' Kartli, kienet tinkorpora parti sostanzjali mill-prattiki ċerimonjali u mit-[[terminoloġija]] mit-tradizzjonijiet [[Safavidi]] matul it-tmexxija ta' żmien is-Safavidi; kien f'din l-epoka storika li t-terminu sab ruħu fil-[[vokabolarju]] tal-lingwa tal-Georgia. == [[Storja]] == [[Stampa:Pirosmani kutezh.jpg|daqsminuri|''Il-ħbieb ta' Begos'' ta' [[Niko Pirosmani]], [[pittura]] tas-snin 10 tas-seklu 20. Tamada b'<nowiki/>''kantsi'' (qarn) f'idu fil-mument li se jgħolli tazza f'''keipi'' (supra festiva).]] While feasting and indulging in wine are documented in the notable works of Georgian courtly literature such as ''The Knight in the Panther's Skin'' and ''Amiran-Darejaniani'', as well as in early travel accounts, the tradition of the toastmaster and the practice of making toasts in a form similar to contemporary customs are noticeably absent during those periods. The Georgian terms for "toastmaster," namely ''tamada'' and ''t’olumbaši'', respectively of Circassian and Turkish origin (Turkish: ''tulumbaş''), do not appear in historical records until the 19th century. Additionally, the term "supra" itself, referring to the banquet, is not found, at least as a term for the feast; in the medieval Georgian translation of Ferdowsi's ''Shahnameh'' ("The Book of Kings"), supra solely denotes the tablecloth or dining table, mirroring its Persian source, ''sofre'', in the original text. The Georgian expressions for feasting in pre-Tsarist times are identified as ''nadimi'' and ''p’uroba'' (derived from ''p’uri'' meaning "bread," commonly used to encompass all types of food served at a meal). Historian John R. Perry contends that the origin of the Georgian custom and the term "supra" can be traced to the influence exerted by Safavid Iran. The Georgian courtiers of the Safavid shahs were influenced by both the Safavid drinking party, referred to as "sohbat" or companionship, and the more formal banquet, known as "sofre," which included a ritual conducted by a master of ceremonies, adapting these elements to their domestic usage. The Safavid iteration of drinking parties, characterized by ritual features, was shaped by the cultural impact of Inner Asian steppe nomads, specifically Mongol and Turkic peoples. Perry notes that while the contemporary Iranian ''sofre'' has evolved into a more restrained form, the Georgian supra has retained its bibulous Inner Asian traditions in the Caucasus region, serving as a lasting legacy of Safavid suzerainty. The Georgian adaptation of the Safavid version may have, in turn, influenced the analogous Russian practice of toasting in the aftermath of the Russian annexation of Georgia. According to the philologist Levan Bregadze, the earliest occurrence of the Georgian term for "toast," ''sadγegrdzelo'' (literally meaning "for long life"), can be traced back to a mid-19th century poem by Grigol Orbeliani, inspired by a work of the Russian poet Vasily Zhukovsky composed in the aftermath of the Napoleon's invasion of Russia. Bregadze posits that the contemporary version of the Georgian supra finds its roots in the early 19th century, following the Russian annexation of Georgia, and had become widespread across the entire territory that constitutes present-day Georgia by the end of the 19th century. Large public meals are never held in Georgia without a supra; when there are no tables, the supra is laid on the ground. == Regoli == [[Stampa:Dinner at Kopala, Tbilisi.jpg|daqsminuri|Mejda kbira lesta għal ''supra'' f'ristorant tal-Georgia fi [[Tbilisi]].]] Regardless of size and type, a supra is always led by a ''tamada'', or toastmaster, who introduces each toast during the feast. The tamada is elected by the banqueting guests or chosen by the host. A successful tamada must possess great rhetorical skill and be able to consume a large amount of alcohol without showing signs of drunkenness. During the meal, the tamada will propose a toast, and then speak at some length about the topic. The guests raise their glasses, but do not drink. After the tamada has spoken, the toast continues, often in a generally counter-clockwise direction (to the right). The next guest who wishes to speak raises their glass, holds forth, and then drains their glass. If a guest does not wish to speak, they may drink from their glass after some words that particularly resonate to them. Eating is entirely appropriate during toasts, but talking is frowned upon. Once everyone who wishes to speak on the theme has done so, the tamada proposes a new toast, and the cycle begins again. Some popular traditional themes include toasts to God, Georgia, family, the Mother of God, various saints, friends, ancestors, and so on. The theme of each toast is up to the tamada, who should be able to tailor his or her toasts to the occasion. A keipi toast is called ''sadghegrdzelo'' (სადღეგრძელო, [sadɣɛɡrdzɛlɔ]), while a kelekhi toast is called a ''shesandobari'' (შესანდობარი, [ʃɛsandɔbarɪ]). == Referenzi == 0p3ps9kav5k1o16csy10t8w3qz0ys6y 330090 330089 2026-05-16T18:09:14Z Trigcly 17859 added [[Category:Tradizzjonijiet]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330090 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Georgians at a feast, by Castelli (3).jpg|daqsminuri|Tpinġija ta' supra tal-Georgia ta' Castelli.]] '''Supra''' (bil-Georgian: სუფრა [supʰɾa]) hija festa tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] u hija parti mill-[[kultura]] soċjali tal-pajjiż. Hemm żewġ tipi ta' supra: supra festiva (ლხინის სუფრა, [lxinis supʰra]), imsejħa ''keipi;'' u supra kiebja (ჭირის სუფრა, [tʃʼɪrɪs sʊpʰra]), imsejħa ''kelekhi'', li ssir dejjem wara d-dfin. It-tradizzjonijiet tas-''supra'', bħala parti importanti tal-kultura soċjali tal-Georgia, tniżżlu fil-lista tal-Wirt Kulturali Intanġibbli tal-Georgia fl-2017. == [[Etimoloġija]] == Bil-[[lingwa]] tal-Georgia, "supra" litteralment tfisser "dvalja". Il-kelma ġiet mislufa mill-kelma [[Lingwa Persjana|Persjana]] ''sofre'' (li wkoll tfisser "dvalja"), li min-naħa tagħha ġiet mislufa fil-qedem mill-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] (سفره). Il-kelma Persjana ġiet mislufa wkoll bit-[[Lingwa Torka|Tork]] (fost lingwi oħra) bħala ''sofra''. Il-qorti tal-Georgia f'Tiflis (illum il-ġurnata Tbilisi), li kienet tinsab fi ħdan ir-Renju ta' Kartli, kienet tinkorpora parti sostanzjali mill-prattiki ċerimonjali u mit-[[terminoloġija]] mit-tradizzjonijiet [[Safavidi]] matul it-tmexxija ta' żmien is-Safavidi; kien f'din l-epoka storika li t-terminu sab ruħu fil-[[vokabolarju]] tal-lingwa tal-Georgia. == [[Storja]] == [[Stampa:Pirosmani kutezh.jpg|daqsminuri|''Il-ħbieb ta' Begos'' ta' [[Niko Pirosmani]], [[pittura]] tas-snin 10 tas-seklu 20. Tamada b'<nowiki/>''kantsi'' (qarn) f'idu fil-mument li se jgħolli tazza f'''keipi'' (supra festiva).]] While feasting and indulging in wine are documented in the notable works of Georgian courtly literature such as ''The Knight in the Panther's Skin'' and ''Amiran-Darejaniani'', as well as in early travel accounts, the tradition of the toastmaster and the practice of making toasts in a form similar to contemporary customs are noticeably absent during those periods. The Georgian terms for "toastmaster," namely ''tamada'' and ''t’olumbaši'', respectively of Circassian and Turkish origin (Turkish: ''tulumbaş''), do not appear in historical records until the 19th century. Additionally, the term "supra" itself, referring to the banquet, is not found, at least as a term for the feast; in the medieval Georgian translation of Ferdowsi's ''Shahnameh'' ("The Book of Kings"), supra solely denotes the tablecloth or dining table, mirroring its Persian source, ''sofre'', in the original text. The Georgian expressions for feasting in pre-Tsarist times are identified as ''nadimi'' and ''p’uroba'' (derived from ''p’uri'' meaning "bread," commonly used to encompass all types of food served at a meal). Historian John R. Perry contends that the origin of the Georgian custom and the term "supra" can be traced to the influence exerted by Safavid Iran. The Georgian courtiers of the Safavid shahs were influenced by both the Safavid drinking party, referred to as "sohbat" or companionship, and the more formal banquet, known as "sofre," which included a ritual conducted by a master of ceremonies, adapting these elements to their domestic usage. The Safavid iteration of drinking parties, characterized by ritual features, was shaped by the cultural impact of Inner Asian steppe nomads, specifically Mongol and Turkic peoples. Perry notes that while the contemporary Iranian ''sofre'' has evolved into a more restrained form, the Georgian supra has retained its bibulous Inner Asian traditions in the Caucasus region, serving as a lasting legacy of Safavid suzerainty. The Georgian adaptation of the Safavid version may have, in turn, influenced the analogous Russian practice of toasting in the aftermath of the Russian annexation of Georgia. According to the philologist Levan Bregadze, the earliest occurrence of the Georgian term for "toast," ''sadγegrdzelo'' (literally meaning "for long life"), can be traced back to a mid-19th century poem by Grigol Orbeliani, inspired by a work of the Russian poet Vasily Zhukovsky composed in the aftermath of the Napoleon's invasion of Russia. Bregadze posits that the contemporary version of the Georgian supra finds its roots in the early 19th century, following the Russian annexation of Georgia, and had become widespread across the entire territory that constitutes present-day Georgia by the end of the 19th century. Large public meals are never held in Georgia without a supra; when there are no tables, the supra is laid on the ground. == Regoli == [[Stampa:Dinner at Kopala, Tbilisi.jpg|daqsminuri|Mejda kbira lesta għal ''supra'' f'ristorant tal-Georgia fi [[Tbilisi]].]] Regardless of size and type, a supra is always led by a ''tamada'', or toastmaster, who introduces each toast during the feast. The tamada is elected by the banqueting guests or chosen by the host. A successful tamada must possess great rhetorical skill and be able to consume a large amount of alcohol without showing signs of drunkenness. During the meal, the tamada will propose a toast, and then speak at some length about the topic. The guests raise their glasses, but do not drink. After the tamada has spoken, the toast continues, often in a generally counter-clockwise direction (to the right). The next guest who wishes to speak raises their glass, holds forth, and then drains their glass. If a guest does not wish to speak, they may drink from their glass after some words that particularly resonate to them. Eating is entirely appropriate during toasts, but talking is frowned upon. Once everyone who wishes to speak on the theme has done so, the tamada proposes a new toast, and the cycle begins again. Some popular traditional themes include toasts to God, Georgia, family, the Mother of God, various saints, friends, ancestors, and so on. The theme of each toast is up to the tamada, who should be able to tailor his or her toasts to the occasion. A keipi toast is called ''sadghegrdzelo'' (სადღეგრძელო, [sadɣɛɡrdzɛlɔ]), while a kelekhi toast is called a ''shesandobari'' (შესანდობარი, [ʃɛsandɔbarɪ]). == Referenzi == [[Kategorija:Tradizzjonijiet]] rbj1qdt8enuh89djw8uzlgilz8tohsz 330091 330090 2026-05-16T18:09:21Z Trigcly 17859 added [[Category:Ġeorġja]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 330091 wikitext text/x-wiki [[Stampa:Georgians at a feast, by Castelli (3).jpg|daqsminuri|Tpinġija ta' supra tal-Georgia ta' Castelli.]] '''Supra''' (bil-Georgian: სუფრა [supʰɾa]) hija festa tradizzjonali tal-[[Ġeorġja|Georgia]] u hija parti mill-[[kultura]] soċjali tal-pajjiż. Hemm żewġ tipi ta' supra: supra festiva (ლხინის სუფრა, [lxinis supʰra]), imsejħa ''keipi;'' u supra kiebja (ჭირის სუფრა, [tʃʼɪrɪs sʊpʰra]), imsejħa ''kelekhi'', li ssir dejjem wara d-dfin. It-tradizzjonijiet tas-''supra'', bħala parti importanti tal-kultura soċjali tal-Georgia, tniżżlu fil-lista tal-Wirt Kulturali Intanġibbli tal-Georgia fl-2017. == [[Etimoloġija]] == Bil-[[lingwa]] tal-Georgia, "supra" litteralment tfisser "dvalja". Il-kelma ġiet mislufa mill-kelma [[Lingwa Persjana|Persjana]] ''sofre'' (li wkoll tfisser "dvalja"), li min-naħa tagħha ġiet mislufa fil-qedem mill-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]] (سفره). Il-kelma Persjana ġiet mislufa wkoll bit-[[Lingwa Torka|Tork]] (fost lingwi oħra) bħala ''sofra''. Il-qorti tal-Georgia f'Tiflis (illum il-ġurnata Tbilisi), li kienet tinsab fi ħdan ir-Renju ta' Kartli, kienet tinkorpora parti sostanzjali mill-prattiki ċerimonjali u mit-[[terminoloġija]] mit-tradizzjonijiet [[Safavidi]] matul it-tmexxija ta' żmien is-Safavidi; kien f'din l-epoka storika li t-terminu sab ruħu fil-[[vokabolarju]] tal-lingwa tal-Georgia. == [[Storja]] == [[Stampa:Pirosmani kutezh.jpg|daqsminuri|''Il-ħbieb ta' Begos'' ta' [[Niko Pirosmani]], [[pittura]] tas-snin 10 tas-seklu 20. Tamada b'<nowiki/>''kantsi'' (qarn) f'idu fil-mument li se jgħolli tazza f'''keipi'' (supra festiva).]] While feasting and indulging in wine are documented in the notable works of Georgian courtly literature such as ''The Knight in the Panther's Skin'' and ''Amiran-Darejaniani'', as well as in early travel accounts, the tradition of the toastmaster and the practice of making toasts in a form similar to contemporary customs are noticeably absent during those periods. The Georgian terms for "toastmaster," namely ''tamada'' and ''t’olumbaši'', respectively of Circassian and Turkish origin (Turkish: ''tulumbaş''), do not appear in historical records until the 19th century. Additionally, the term "supra" itself, referring to the banquet, is not found, at least as a term for the feast; in the medieval Georgian translation of Ferdowsi's ''Shahnameh'' ("The Book of Kings"), supra solely denotes the tablecloth or dining table, mirroring its Persian source, ''sofre'', in the original text. The Georgian expressions for feasting in pre-Tsarist times are identified as ''nadimi'' and ''p’uroba'' (derived from ''p’uri'' meaning "bread," commonly used to encompass all types of food served at a meal). Historian John R. Perry contends that the origin of the Georgian custom and the term "supra" can be traced to the influence exerted by Safavid Iran. The Georgian courtiers of the Safavid shahs were influenced by both the Safavid drinking party, referred to as "sohbat" or companionship, and the more formal banquet, known as "sofre," which included a ritual conducted by a master of ceremonies, adapting these elements to their domestic usage. The Safavid iteration of drinking parties, characterized by ritual features, was shaped by the cultural impact of Inner Asian steppe nomads, specifically Mongol and Turkic peoples. Perry notes that while the contemporary Iranian ''sofre'' has evolved into a more restrained form, the Georgian supra has retained its bibulous Inner Asian traditions in the Caucasus region, serving as a lasting legacy of Safavid suzerainty. The Georgian adaptation of the Safavid version may have, in turn, influenced the analogous Russian practice of toasting in the aftermath of the Russian annexation of Georgia. According to the philologist Levan Bregadze, the earliest occurrence of the Georgian term for "toast," ''sadγegrdzelo'' (literally meaning "for long life"), can be traced back to a mid-19th century poem by Grigol Orbeliani, inspired by a work of the Russian poet Vasily Zhukovsky composed in the aftermath of the Napoleon's invasion of Russia. Bregadze posits that the contemporary version of the Georgian supra finds its roots in the early 19th century, following the Russian annexation of Georgia, and had become widespread across the entire territory that constitutes present-day Georgia by the end of the 19th century. Large public meals are never held in Georgia without a supra; when there are no tables, the supra is laid on the ground. == Regoli == [[Stampa:Dinner at Kopala, Tbilisi.jpg|daqsminuri|Mejda kbira lesta għal ''supra'' f'ristorant tal-Georgia fi [[Tbilisi]].]] Regardless of size and type, a supra is always led by a ''tamada'', or toastmaster, who introduces each toast during the feast. The tamada is elected by the banqueting guests or chosen by the host. A successful tamada must possess great rhetorical skill and be able to consume a large amount of alcohol without showing signs of drunkenness. During the meal, the tamada will propose a toast, and then speak at some length about the topic. The guests raise their glasses, but do not drink. After the tamada has spoken, the toast continues, often in a generally counter-clockwise direction (to the right). The next guest who wishes to speak raises their glass, holds forth, and then drains their glass. If a guest does not wish to speak, they may drink from their glass after some words that particularly resonate to them. Eating is entirely appropriate during toasts, but talking is frowned upon. Once everyone who wishes to speak on the theme has done so, the tamada proposes a new toast, and the cycle begins again. Some popular traditional themes include toasts to God, Georgia, family, the Mother of God, various saints, friends, ancestors, and so on. The theme of each toast is up to the tamada, who should be able to tailor his or her toasts to the occasion. A keipi toast is called ''sadghegrdzelo'' (სადღეგრძელო, [sadɣɛɡrdzɛlɔ]), while a kelekhi toast is called a ''shesandobari'' (შესანდობარი, [ʃɛsandɔbarɪ]). == Referenzi == [[Kategorija:Tradizzjonijiet]] [[Kategorija:Ġeorġja]] 9jv53t937hgeuxl646hc6m9naish1ck 1 34448 330093 2026-05-16T18:11:21Z Trigcly 17859 mudellCEE 330093 wikitext text/x-wiki {{CEE Spring 2026 | utent = Trigcly | pajjiż = Georgia}} reeczto8ukziwvhusz26800mrcgcedf